Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1126/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50,  art. 64 par. 2,  art. 7,  art. 9
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła – Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi R. R (R) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. R. R. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: Kolegium) w Katowicach z [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Prezydent Miasta K., występując w roli wierzyciela, wystawił wobec zobowiązanego (skarżącego) tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] obejmujący należności z tytułu opłaty dodatkowej za opłacony w zaniżonej wysokości postój w strefie płatnego parkowania. Postój ten dotyczył pojazdu o nr rej. [...] w następujących dniach: 11 grudnia 2017 r., 18 grudnia 2017 r., 21 grudnia 2017 r., 10 stycznia 2018 r., 25 stycznia 2018 r., 4 kwietnia 2018 r., 5 kwietnia 2018 r., 16 kwietnia 2018 r., 17 maja 2018 r., 21 maja 2018 r., 14 czerwca 2018 r., 28 czerwca 2018 r., 23 sierpnia 2018 r., 27 września 2018 r., 4 stycznia 2019 r., 10 stycznia 2019 r., 12 lutego 2019 r., 25 marca 2019 r., 28 marca 2019 r., 15 kwietnia 2019 r., 16 kwietnia 2019 r., 25 kwietnia 2019 r. oraz 23 maja 2019 r. Tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu środków na rachunku bankowym w A S.A. został doręczony zobowiązanemu w dniu [...]r.

2.2. Zobowiązany sporządził pismo z 15 lutego 2021 r. i zatytułował je "Skarga". Wskazał, że jest to skarga "na zajęcie egzekucyjne wystawione na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wydanego przez MZUiM w K. w dniu [...], zajęcie egzekucyjne Urzędu Skarbowego nr [...] doręczone w dniu [...]". Dodał, że zaskarża "decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego (...)" i wnosi o jej uchylenie.

W uzasadnieniu tego pisma zobowiązany podał, że należność wskazana w tytule wykonawczym nie istnieje. Wbrew twierdzeniom wierzyciela opłacił bowiem wszystkie bilety wystawione przez inkasentów w terminie i zgodnie z faktycznym czasem przebywania pojazdu w strefie płatnego parkowania. Załączył kopie przelewów.

2.3. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. przekazując pismo zobowiązanego z 15 lutego 2021 r. Prezydentowi Miasta K. wskazał, że zawiadomieniem z [...] dokonał zajęcia środków na rachunku bankowym - zobowiązany potwierdził odbiór zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu [...]. Dłużnik zajętego prawa majątkowego potwierdził zaś odbiór zajęcia [...]. Bank przelewem z [...] w całości wyegzekwował należność wynikającą z tytułu wykonawczego w kwocie [...] zł (w tym koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł). Wyegzekwowana kwota została przekazana na rachunek wierzyciela a sprawa zamknięta w dniu [...]r.

2.4. Postanowieniem nr [...] z [...] Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) stwierdził niedopuszczalność zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) w sprawie egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu wskazał, że w postanowieniu z [...] ustalono, iż w odniesieniu do tego samego pojazdu oraz tych samych wezwań do uiszczenia opłaty zostało już wydane rozstrzygnięcie. Zapadło ono w toczącym się poprzednio postępowaniu w przedmiocie zarzutów i w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku jest ono ostateczne. Postanowienie wierzyciela w tym zakresie zostało bowiem utrzymane w mocy przez Kolegium postanowieniem z [...] w następstwie tego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. również uznał zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny.

2.5. Kolegium postanowieniem z [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z [...].

W uzasadnieniu powołało się m.in. na treść art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. stosownie do którego wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym.

Dalej zauważyło, że kwestia nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie przez zobowiązanego pojazdu w miejskiej strefie płatnego parkowania w dniach: 11 grudnia 2017 r., 18 grudnia 2017 r., 21 grudnia 2017 r., 10 stycznia 2018 r., 25 stycznia 2018 r., 4 kwietnia 2018 r., 5 kwietnia 2018 r., 16 kwietnia 2018 r., 17 maja 2018 r., 21 maja 2018 r., 14 czerwca 2018 r., 28 czerwca 2018 r., 23 sierpnia 2018 r., 27 września 2018 r., 4 stycznia 2019 r., 10 stycznia 2019 r., 12 lutego 2019 r., 25 marca 2019 r., 28 marca 2019 r., 15 kwietnia 2019 r., 16 kwietnia 2019 r., 25 kwietnia 2019 r. oraz 23 maja 2019 r. była już przedmiotem rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta K. postanowieniem z [...], którym w punkcie 1. uznano w całości za niezasadny podniesiony przez zobowiązanego zarzut. Natomiast Kolegium postanowieniem z [...] utrzymało w tym zakresie w mocy zaskarżone postanowienie. Dalej w uzasadnieniu stwierdzono, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją. Nie ma jednak powodu, dla którego ta sama kwestia miałaby być przedmiotem ponownego rozstrzygnięcia, jeśli w tym zakresie wierzyciel już się wypowiedział, a w postępowaniu zażaleniowym postanowienie zostało w tej części utrzymane w mocy. Mając to na uwadze postanowienie Prezydenta Miasta należało utrzymać w mocy.

3.1. W skardze zobowiązany wskazał, że zaskarża w całości postanowienie Kolegium, które zostało oparte na nie istniejącym materiale dowodowym i wniósł o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania. Dodał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z 15 lutego 2021 r. Jego zarzuty praktycznie nie zostały rozpoznane a w postanowieniu oparto się na orzeczeniach w innym przedmiocie, implementując je na użytek tej sprawy. Nie przedstawiono podstawy faktycznej, która obligowałaby do zapłaty należności. MZUiM swoje roszczenie opiera na dokumentach sporządzonych poza miejscem parkowania samochodu, co zdaniem skarżącego, poddaje pod wątpliwość ich wiarygodność.

3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Skarga okazała się o tyle skuteczna, że doprowadziła do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień wydanych przez organy obu instancji.

5. Uwzględnienie skargi może nastąpić tylko jeśli: a) zaskarżony akt (tu: postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - dalej: p.p.s.a.) względnie, jeśli akt administracyjny dotknięty jest wadą nieważności lub zachodzą podstawy uzasadniające stwierdzenie wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.).

Istotne znaczenie w tej sprawie ma art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż Sąd uznał skargę za zasadną z przyczyn w niej nie wskazanych. Uzupełniająco należy dodać, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

6. Zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania: art. 50 § 1 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Zarówno wierzyciel, jak i organ odwoławczy potraktowały i rozpoznały środek zaskarżenia zawarty w piśmie zobowiązanego z 15 lutego 2021 r., jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w którym zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku, podczas gdy tytuł pisma (skarga) oraz jego część wstępna (wskazanie, że dotyczy zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego) nie przystawały do instytucji zarzutów z art. 33 u.p.e.a.

Tego typu sformułowania mogły wskazywać, że intencją zobowiązanego było zainicjowanie postępowania na skutek innego środka zaskarżenia, w szczególności skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego z art. 54 u.p.e.a.

Ostatnia uwaga jest o tyle uzasadniona, że po pierwsze zobowiązany otrzymał w dniu [...] nie tylko odpis tytułu wykonawczego ale również zawiadomienie z [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, w którym zawarto pouczenie, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną, a skargę wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności (art. 54 ustawy).

Po drugie, skoro organy doskonale wiedziały, że zobowiązany zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., wniósł już po doręczeniu mu pierwszego tytułu wykonawczego w tej samej sprawie rozumianej materialnie (to jest w odniesieniu do tego samego obowiązku wynikającego z tych samych okoliczności faktycznych i opartego na tej samej podstawie prawnej), to powinny dążyć do wyjaśnienia, czy tym razem intencją zobowiązanego nie było skorzystanie z innego środka zaskarżenia. Tym bardziej, że ponowne rozpoznanie tego samego zarzutu, który został już ostatecznie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym uznały za niedopuszczalne na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a.

Jednakże pomimo tego, że zobowiązany expressis verbis wskazał, iż zaskarża "decyzję" Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wniósł o jej uchylenie, a także wiedzy organów o podstawach do zastosowania w tej sprawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., organy oparły się na zdaniu zawartym w uzasadnieniu pisma zobowiązanego, że "należność wskazana w tytule wykonawczym nie istnieje".

Pomimo sprzeczności pomiędzy częścią wstępną pisma z 15 lutego 2021 r. (skarga na zajęcie egzekucyjne) a podniesionymi przez skarżącego argumentami w uzasadnieniu, organy autorytatywnie zakwalifikowały środek zaskarżenia zobowiązanego jako zarzut nieistnienia obowiązku a następnie, bez jego merytorycznego rozpoznania Prezydent Miasta i Kolegium stwierdziły niedopuszczalność tegoż zarzutu.

Było to działanie błędne ponieważ organy w zaistniałej sytuacji prawnej miały obowiązek podjęcia czynności zmierzających do wyeliminowania wskazanych niejasności i odkodowania rzeczywistej woli zobowiązanego co do rodzaju środka zaskarżenia, z którego miał zamiar skorzystać. To na organach prowadzących postępowanie spoczywał obowiązek wyjaśnienia intencji zobowiązanego w trybie art. 50 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (por. wyroki WSA w Warszawie z: 4 lutego 2004 r., III SA 726/03 i 23 lipca 2004 r., III SA 1950/03; wyroki WSA w Gliwicach z: 11 lutego 2015 r., I SA/Gl 729/14 i 7 stycznia 2021 r., I SA/Gl 1220/20; C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 33).

Zdaniem Sądu, w takich przypadkach gdy treść żądania budzi wątpliwości organ administracji publicznej nie jest uprawniony do samodzielnego precyzowania treści żądania, bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany jego kwalifikacji prawnej, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. W razie wątpliwości, organ administracyjny mając na względzie postanowienia art. 7 i 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. powinien zapytać stronę o wyrażenie i sprecyzowanie swojego stanowiska w sprawie. Te regulacje stanowią, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), jak również, są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).

Zatem o tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym (w tym egzekucyjnym) decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego strona pismo to skierowała. W realiach tego przypadku, obowiązkiem organów było dokładne ustalenie treści żądania zobowiązanego w zakresie środka zaskarżenia z którego zamierza tym razem skorzystać, co ważne - po pouczeniu zobowiązanego o treści art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. W postępowaniu administracyjnym, w tym egzekucyjnym w administracji, obowiązuje zasada należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie dojdzie do naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia.

7. Stosując art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także postanowienie wydane przez organ I instancji (wierzyciela), ponieważ narusza ono wskazane wyżej regulacje prawa procesowego w takim samym stopniu jak postanowienie organu odwoławczego. Przemawia za tym również konieczność ustalenia intencji zobowiązanego co do środka zaskarżenia z którego zamierzał skorzystać, a to jest powinnością organu I instancji. Wzruszenie wraz z zaskarżonym postanowieniem, podjętego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego znajduje więc uzasadnienie w potrzebie przyspieszenia postępowania, gdyż alternatywą dla takiego orzeczenia jest pozbawienie mocy prawnej tych postanowień etapami: przez sąd (zaskarżonego postanowienia) i przez organ drugiej instancji, który stosując się do oceny prawnej zawartej w orzeczeniu sądowym eliminowałby z obrotu prawnego postanowienie organu pierwszej instancji - a to przedłużyłoby tylko czas rozpoznawania sprawy (por. Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, Państwo i Prawo z 2007 r., nr 4, s. 39).

8. W dalszym toku sprawy dla wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, Prezydent Miasta powinien wezwać zobowiązanego do oświadczenia, czy jego pismo z 15 lutego 2021 r. stanowi zarzut nieistnienia obowiązku oparty na art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – pomimo treści art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., czy też skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, opartą o art. 54 u.p.e.a., czy może stanowi jeszcze inne żądanie, oparte na innej podstawie prawnej. Wezwanie to, powinno być połączone ze stosownym pouczeniem, dotyczącym nie tylko zakazu z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. ale również zakresu i rodzaju zagadnień rozpoznawanych w postępowaniach, o których mowa w art. 33 i art. 54 u.p.e.a. Przy ponownym rozpoznawaniu podania zobowiązanego z 15 lutego 2021 r. należy mieć na uwadze właściwość organu do rozpatrzenia określonego rodzaju środka zaskarżenia.

9. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną na posiedzeniu niejawnym kwotę 100 zł złożył się tylko wpis, ponieważ skarżący działający osobiście, nie wykazał, że poniósł inne koszty niezbędne do celowego dochodzenia jego praw.