Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1383/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].06.2008 r. nr [...], która stała się ostateczna w dniu [...].12.2008 r., ustalił lokalizację dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej nr [...] na odcinku przejścia przez miejscowość K. wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną oraz zatwierdzeniem projektu podziału nieruchomości. W liniach rozgraniczających tej inwestycji znalazła się między innymi działka nr [...] o powierzchni [...] m2, powstała z zatwierdzonego wspomnianą decyzją podziału działki nr [...] o powierzchni [...] m2. W konsekwencji tegoż, działka nr [...] stała się z mocy prawa, z dniem [...].12.2008 r., własnością Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 ze zm. – dalej: specustawa drogowa), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji lokalizacyjnej i takim brzmieniu w niej powoływanej, nieruchomości lub ich części, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji.

Pismem z dnia 29.07.2009 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony, w tym między innymi byłych właścicieli działki nr [...] – A. S. i J. S., że w dniu [...].12.2008 r. na wniosek Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zostało wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za tę nieruchomość i wyznaczona została data rozprawy administracyjnej w tej sprawie na dzień [...].08.2009 r. Wcześniej, w dniu [...].06.2009 r., został sporządzony operat szacunkowy przez rzeczoznawcę majątkowego T. K.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].12.2009 r.

nr [...] ustalił wartość nieruchomości położonej w obrębie K. oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] m2, wpisanej do kw nr [...] na kwotę [...] zł i przyznał odszkodowanie za tę nieruchomość na rzecz A. S. i J. S. w wysokości [...] zł, zobowiązując do jego wypłaty Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Z wartości nieruchomości potrącił kwotę [...] zł, którą nakazał wypłacić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B., Inspektorat w Z.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, iż rzeczoznawca majątkowy dokonał wyceny wywłaszczonego gruntu w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, przyjmując do porównania kilkanaście transakcji nieruchomościami, zawartych w latach 2007 – 2009, natomiast wartość chodnika i ogrodzenia działki określił w podejściu kosztowym, metodą kosztów odtworzenia, techniką wskaźnikową. Rzeczoznawca ustalił również, że w aktualnym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta K. teren wywłaszczonej nieruchomości leży na obszarze określonym jako tereny produkcyjno – usługowo – składowe. Wojewoda ocenił, iż sporządzony przez rzeczoznawcę operat odpowiada wymogom ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Ponadto wartość wywłaszczonej nieruchomości nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. A. S. nie wyraził natomiast zgody na wypłatę odszkodowania jego byłej żonie, J. S., twierdząc, że przejęta pod drogę nieruchomość stanowiła wyłącznie jego własność.

Odnosząc się do tego ostatniego argumentu Wojewoda [...] stwierdził, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Stąd też, zdaniem Wojewody, nie mógł on uwzględnić żadnych zmian, które nastąpiły po dniu [...].12.2008 r., kiedy decyzja o lokalizacji stała się ostateczna. Nie mógł zatem uwzględnić przedstawionego mu postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w L. z dnia [...].10.2008 r. sygn. akt [...] o podziale majątku wspólnego A. i J. S., bowiem uprawomocniło się ono dopiero w dniu [...].02.2009 r.

Zapłata odszkodowania na rzecz ZUS nastąpić miała zaś z tytułu hipoteki na przejmowanej nieruchomości, w wysokości [...] zł.

Jedynie na marginesie zauważyć w tym miejscu należy, że konstatacja Wojewody [...] odnośnie rozumienia art. 18 ust. 1 specustawy drogowej nie odpowiada dokładnej treści przytoczonego przez niego przepisu, który mówi o stanie nieruchomości w dniu wydania decyzji o lokalizacji przez organ I instancji, a nie o dniu, kiedy stała się ona ostateczna. Ponadto Wojewoda wspomina, prawdopodobnie przez pomyłkę, o postępowaniu odwoławczym, a to które prowadził takowym nie było.

Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] złożył A. S. podnosząc, że jest ona nietrafna. Nie kwestionując wysokości odszkodowania wniósł o przyznanie go w całości jemu. Stwierdził, że przed wydaniem decyzji powołał się na postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...].10.2008 r. sygn. akt [...] o podziale majątku wspólnego, z którego wynika, że działka nr [...] przypadła w całości A. S. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w pkt 2.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...].05.2010 r. nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...].12.2009 r. i orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz A. S. i J. S. w łącznej kwocie [...] zł za prawo własności nieruchomości położonej w obrębie K., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz zobowiązał do wypłaty odszkodowania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25.07.2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958) do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że z mocy ust. 3 art. 6 tej ustawy, do postępowań dotyczących wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi stosuje się przepisy ustawy w nowym brzmieniu. Minister Infrastruktury potwierdził więc przejście na Skarb Państwa, z mocy prawa, własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Po szerokiej analizie operatu szacunkowego doszedł do wniosku, że wycena nieruchomości została dokonana prawidłowo.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister Infrastruktury wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej nieruchomości lub ich części, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna. Na gruncie niniejszej sprawy należy zatem zauważyć, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...].06.2008 r. o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna z dniem [...].12.2008 r. Natomiast postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...].10.2008 r. o podziale majątku wspólnego stało się prawomocne w dniu [...].02.2009 r. W związku z powyższym w ocenie Ministra Infrastruktury w dniu podziału oraz przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowej działki nr [...] nieruchomość ta stanowiła współwłasność małżeńską A. S. i J. S., a zatem odszkodowanie należało ustalić na rzecz obydwojga dotychczasowych współwłaścicieli. Wszelkie zmiany stanu prawnego i faktycznego dotyczące nieruchomości, które nastąpiły po dniu wydania decyzji lokalizacyjnej, zdaniem Ministra nie mogą zostać uwzględnione w procesie wyceny i ustalenia odszkodowania, a to z uwagi na brzmienie art. 18 specustawy drogowej.

Minister powiększył przyznane współwłaścicielom odszkodowanie o potrącone wcześniej przez Wojewodę [...] zł, gdyż na podstawie treści księgi wieczystej uznał, że nieruchomość nie jest już obciążona hipoteką.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].05.2010 r. wniósł A. S. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8, 10 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. wskazując na pobieżność w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, gdyż jako wyłącznemu właścicielowi działki nr [...] na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia [...].02.2009 r., nie przyznano mu odszkodowania za działkę nr [...] powstałą z podziału działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25.07.2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, jak nakazuje to czynić art. 6 ust. 3 tej ostatniej ustawy – nieruchomości lub ich części, oznaczone (jak w niniejszym przypadku) w decyzji lokalizacyjnej jako przechodzące na Skarb Państwa, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna. Decydujące zatem znaczenie dla określenia, komu należy się odszkodowanie za wywłaszczoną z mocy prawa nieruchomość, ma to, kto był właścicielem działki nr [...] w dniu jej przejścia na własność Skarbu Państwa, czyli w niniejszej sprawie w dniu [...].12.2008 r., kiedy ostateczna stała się decyzja Wojewody [...] z dnia [...].06.2008 r. o lokalizacji rozbudowy drogi krajowej nr [...] (dalej: decyzja lokalizacyjna).

W dniu [...].12.2010 r. działka nr [...] o powierzchni [...] m2, z której decyzją lokalizacyjną wydzielono działkę nr [...] o powierzchni [...] m2, należała do A. S. i J. S. Potwierdzają to znajdujące się w aktach sprawy: zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej nr [...] z dnia [...].09.2009 r., z którego wynika, że działki nr [...] i nr [...] powstały z podziału działki nr [...]; wypis z ewidencji gruntów, co do działki nr [...]; treść postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...].10.2008 r. [...] odnośnie działki nr [...] oraz protokół badania księgi wieczystej nr [...] przez rzeczoznawcę majątkowego, załączony do operatu szacunkowego. Zatem współwłaścicielami przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości o nr [...] byli A. S. i J. S. Im też obojgu należy się odszkodowanie za przejętą nieruchomość.

Zauważyć przy tym należy, że działka nr [...] ma tę samą powierzchnię ([...] m2) zarówno w decyzji Wojewody [...] z dnia [...].06.2008 r. dokonującej jej podziału na działki o nr [...] i [...], jak i w późniejszym postanowieniu Sądu Rejonowego w L. z dnia [...].10.2008 r. [...]. Należy z tego wyciągnąć taki wniosek, że postanowienie Sądu Rejonowego w L. przyznające na wyłączną własność skarżącego działkę nr [...] (pkt II.1.a. postanowienia) nie uwzględnia dokonanego wcześniej podziału tej działki. I choć decyzja o podziale działki nr [...] stała się ostateczna w dniu [...].12.2008 r., czyli po wydaniu postanowienia przez Sąd Rejonowy w L. (w dniu [...].10.2008 r.), to prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia [...].02.2009 r. [...] w przedmiocie podziału majątku wspólnego zostało wydane już po tym, jak stała się ostateczna decyzja o podziale działki nr [...] i przejściu na Skarb Państwa działki nr [...]. Zatem przedmiotem podziału majątku wspólnego byłych małżonków przez sąd powszechny (cywilny) mogło być już tylko roszczenie o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] nabytą przez Skarb Państwa, a także druga działka powstała z podziału działki nr [...], oznaczona w decyzji lokalizacyjnej nr [...]. Postanowienia sądów powszechnych w sprawie podziału majątku wspólnego A. i J. S. posługują się jednak zupełnie innymi numerami działek. I tak np. w postanowieniu Sądu Rejonowego działka nr [...] ma powierzchnię [...] m2 i przeszła na wyłączną własność J. S. (pkt II.2.a. postanowienia), lecz jest to zupełnie inna działka, mimo takiego samego numeru, niż ta, która przeszła na własność Skarbu Państwa, zgodnie z decyzją lokalizacyjną. Także działka nr [...], która zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego przeszła na wyłączną własność skarżącego i ma powierzchnię [...] m2, jest działką inną niż ta, która zgodnie z decyzją lokalizacyjną nosi taki sam numer i została wydzielona z działki nr [...].

Za podstawę wypłaty odszkodowania należało więc przyjąć stan prawny działki nr [...] wynikający z decyzji lokalizacyjnej z dnia [...].06.2008 r., gdyż prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia [...].02.2009 r. [...], zmieniające postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...].10.2008 r. [...] w pkt V i oddalające apelację w pozostałej części, nie uwzględnia ani podziału działki

nr [...], ani faktu przejścia na własność Skarbu Państwa wydzielonej z niej działki nr [...]. Jakie konsekwencje wynikają z tego dla rozstrzygnięć sądów cywilnych, nie należy do oceny sądu administracyjnego.

Jeśli chodzi o stanowisko organów w kwestii art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, to zauważyć należy, że stan nieruchomości z dnia wydania decyzji lokalizacyjnej przez organ I instancji, o jakim mowa w tym przepisie, ma wpływ jedynie na wysokość odszkodowania, a nie na to, komu powinno być ono wypłacone. Tym niemniej finalnie organy trafnie orzekły, że odszkodowanie powinno przysługiwać obydwojgu współwłaścicielom wywłaszczonej nieruchomości.

Oceniając zaskarżoną decyzję w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.), poza zarzutami podniesionymi w skardze, sąd uznał, że nie narusza ona przepisów w takim stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie. W szczególności jako dowód na okoliczność wartości nieruchomości należy uznać operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego z dnia [...].06.2009 r. Został on sporządzony, jeśli chodzi o grunt, podejściem porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Do porównania przyjęto piętnaście transakcji nieruchomościami podobnymi do wycenianej, przeznaczonymi pod zabudowę na cele mieszkaniowo – usługowe, gdyż na lokalnym rynku rzeczoznawca nie znalazł transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi. Wartość części składowych (ogrodzenia, chodnika) oszacowano podejściem kosztowym, metodą kosztów odtworzenia.

Przebieg postępowania nie wykazał też naruszenia przepisów K.p.a. w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Minister Infrastruktury nie zawiadomił wprawdzie stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w trybie art. 10 § 1 K.p.a. przed wydaniem decyzji w II instancji, lecz zważywszy, że w postępowaniu odwoławczym przeprowadzony został tylko jeden nowy dowód z odpisu księgi wieczystej, na okoliczność istnienia hipoteki na wywłaszczonej nieruchomości, nie miało to wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że dzięki temu skarżący mógł uzyskać wyższe odszkodowanie.

W tej sytuacji, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.