Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1263/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 414 ust 4 i 6,
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącej [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2020r. Nr [...] , znak [...] Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie działajac na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedno Dz. U. z 2020 r. poz. 256), po rozpatrzeniu odwołania podmiotu [...] S.A., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...]. Decyzją tą odmówiono odwołującemu ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 9 września 2019 r., [...] S.A., wystąpiły do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] PGW WP z wnioskiem o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych pochodzących z odwodnienia wiaduktów kolejowych w km 79+277 i w km 80+417 linii kolejowej [...] oraz układu torowego Stacji [...] do rowu zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...], gm. [...], udzielonego [...] S.A. w [...] przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i przeanalizowaniu złożonego wniosku, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] PGW WP decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...], odmówił ustalenia kolejnego okresu obowiązywania przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, wskazując w uzasadnieniu, że operat wodnoprawny sporządzony we wrześniu 2009 r. nie zawiera niezbędnych informacji, wymaganych przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, zaś norma zawarta w art. 414 ust. 3 tej ustawy umożliwia posługiwanie się tym dokumentem bez jego aktualizowania, w związku z czym nie ma podstaw do uwzględnienia dodatkowo przedłożonych przez podmiot przy wniosku z dnia 9 września 2019 r. wyjaśnień.

Odwołanie od ww. decyzji, w ustawowym terminie, złożyły [...] S.A., wnosząc o jej uchylenie w całości i ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] grudnia 2009 r., na okres 20 lat, z uwagi na naruszenie przez organ I instancji przepisów wynikających z ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz zasad postępowania administracyjnego.

Po przeanalizowaniu akt omawianej sprawy Prezes Wód Polskich wskazał, że zgodnie z art. 414 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w przypadku, gdy zakład w terminie co najmniej 90 dni przed upływem okresu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania dla danej decyzji, pozwolenie to nie wygasa - o ile wydana zostanie decyzja w sprawie ustalenia nowego terminu jego obowiązywania. Przepis ten stosuje się do decyzji dotyczących: usług wodnych, szczególnego korzystania z wód oraz długotrwałego obniżenia poziomu zwierciadła wody podziemnej.

Artykuł 414 ust. 3 ustawy Prawo wodne stanowi, że, do wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia dołącza się operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne, oraz oświadczenie, że zawarte w nim informacje zachowały aktualność. Powyższe wynika z faktu, iż sama idea ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wiąże się z brakiem zmian warunków tego pozwolenia - okres obowiązywania pozwolenia może być przedłużony tylko z zachowaniem tożsamych warunków. Jednocześnie operat ten powinien spełniać wymagania określone w obowiązujących obecnie przepisach prawa, przy czym nie ma możliwości uzupełniania lub prostowania jego treści.

W związku z tym teoretycznie możliwe jest przedłużenie terminu obowiązywania pozwolenia wydanego w 2009 r., a zatem niesłusznie organ I instancji uznał, że przepis art. 414 ust. 2 Prawa wodnego znajduje zastosowanie wyłącznie w stosunku do tych pozwoleń wodnoprawnych, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Podkreślenia wymaga jednak, że w art. 409 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne rozszerzona została obligatoryjna zawartość operatu wodnoprawnego w stosunku do wymagań wynikających z art. 132 ustawy Prawo wodne z 2001 r., ponadto zmianie mógł ulec stan prawny nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, zatem relatywnie mała jest szansa, żeby operat sporządzony pod rządami poprzedniej ustawy mógł zachować aktualność wymaganą do zastosowania procedury ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego wynikającej z art. 414 ust. 2 ustawy Prawo wodne.

Wobec czego w ocenie organu traktowanie jako jedynej przesłanki przedłużenia terminu obowiązywania pozwolenia aktualności operatu wodnoprawnego (rozumianą jako prawdziwość informacji w nim zawartych, a nie aktualność w kontekście wymagań co do tego operatu), obligowałoby organy właściwe do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego do każdorazowego przedłużenia tego terminu, o ile nie zajdą okoliczności określone wart. 399 ust. 1 Prawa wodnego, bez względu na treść udzielonego pozwolenia i warunki jego wydania. Oznaczałoby to między innymi niemożność jakiejkolwiek modyfikacji udzielonego pozwolenia, np. poprzez nałożenie dodatkowych warunków realizacji pozwolenia bądź wvellrnlnowanle warunków nałożonych bezpodstawnie lub niewymaganych już do realizacji. Powyższa kwestia jest o tyle istotna, iż w trakcie toczącego się postępowania w niniejszej sprawie wpłynął wniosek Wójta Gminy [...] (pismo z dnia 16 grudnia 2019 r.) o uwzględnienie podczas rozpatrywanej sprawy możliwości dokonania podłączenia kanalizacji deszczowej znajdującej się na ul. [...] w [...] do kolejowego kolektora odprowadzającego wody opadowe i roztopowe do rowu RSG-5, ponieważ tunel kolejowy jest często zalewny przez wody opadowe i roztopowe kierowane z ul. [...] w [...].

Ponadto wskazano, że intencją racjonalnego ustawodawcy nie było umożliwienie podmiotom posługiwania się operatem wodnoprawnym, który powinien zostać potraktowany jako niekompletny w świetle ww. przepisów ustawy Prawo wodne. Dokument ten powinien zawierać wszystkie niezbędne elementy, o których mowa wart. 409 ustawy, zaś norma zawarta wart. 414 ust. 3 umożliwia posługiwanie się tym dokumentem bez jego aktualizowania, o ile zawarte w nim informacje nie uległy zmianie. Chodzi tu przede wszystkim o zakres i sposób realizacji wnioskowanych uprawnień, ale również o uwarunkowania zewnętrzne znajdujące odzwierciedlenie m.in. w treści aktów określających warunki korzystania z wód regionu wodnego, czy też zatwierdzających plany gospodarowania wodami. Dokumenty te, na co zwrócił uwagę również odwołujący, podlegają aktualizacji, np. plany gospodarowania wodami dorzeczy aktualizowane są co najmniej raz na 6 lat, dlatego właśnie konieczne jest wskazanie, że w zakresie objętym wnioskowanym pozwoleniem wodnoprawnym ich zapisy nie uległy zmianie. Należy mieć bowiem na uwadze, że zarówno plany gospodarowania wodami, jak i warunki korzystania z wód regionu wodnego, stanowią obszerne dokumenty, których aktualizacja niekoniecznie musi skutkować zmianą danych zawartych w sporządzonym na podstawie uprzedniej wersji dokumentu operacie wodnoprawnym. Oświadczenie, o którym mowa wart. 414 ust. 3 ustawy Prawo wodne, znajduje zastosowanie właśnie w takiej sytuacji. Jest ono natomiast niewystarczające w przypadku, gdy operat - sporządzony na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy - jest niekompletny w świetle przepisów obecnie obowiązujących, nawet jeśli zawarte w nim treści dotyczące prowadzonych przez zakład działań są nadal prawdziwe. W takiej sytuacji konieczne jest sporządzenie nowego operatu wodnoprawnego i złożenie wniosku o udzielenie nowego pozwolenia wodnoprawnego. Analogiczne postępowanie jest wymagane w przypadku, gdy dane zawarte w operacie stracą aktualność - nawet jeśli dokument ten spełnia wymagania określone w art. 409 ustawy Prawo wodne.

W świetle powyższych wyjaśnień organ stwierdził, że sporządzony we wrześniu 2009 roku operat wodnoprawny nie spełnia obowiązujących obecnie wymogów prawa. Wśród brakujących informacji należy wymienić chociażby wskazane wyżej ustalenia wynikające z: a) planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, b) planu zarządzania ryzykiem powodziowym, c) planu przeciwdziałania skutkom suszy, d) programu ochrony wód morskich, e) krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, f) planu lub programu rozwoju śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym. W tym kontekście niemożliwe było zweryfikowanie złożonego wniosku, a w konsekwencji - wnioskowane przedłużenie okresu obowiązywania pozwolenia.

Odnosząc się do zawartych w odwołaniu twierdzeń dotyczących kwestii aktualizacji ww. dokumentów, odbywającej się w sześcioletnim cyklu, który w ocenie odwołującego uniemożliwia de facto przedłużenie terminu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego wydawanego co do zasady na okres dłuższy niż 6 lat. Po pierwsze wypada zwrócić uwagę, że w zależności od rodzaju korzystania z wód pozwolenie wodnoprawne może być wydawane na czas krótszy, np. pozwolenie na wprowadzanie do wód lub do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, wydaje się na okres nie dłuższy niż 4 lata, liczony od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (por. art. 400 ust. 3 Prawa wodnego), a zatem ww. stwierdzenie nie jest prawdziwe. Po drugie zaś należy mieć na uwadze, że w cyklu sześcioletnim przedmiotowe dokumenty podlegają aktualizacji, nie zaś całkowitej zmianie. Oznacza to, że uwarunkowania dotyczące określonego w danej decyzji sposobu korzystania z wód mogą nie ulegać żadnym zmianom w trakcie kolejnych takich aktualizacji - i w takich sytuacjach dane zawarte w operacie wodnoprawnym nie będą ulegać zmianie, a podmiot ma podstawę do posługiwania się takim opracowaniem składając wniosek na podstawie art. 414 ust. 2 Prawa wodnego. Oczywiste jest przy tym, że to do organu rozpatrującego wniosek należy dokonanie oceny, czy objęty nim sposób korzystania z wód nie narusza ustaleń dokumentów, o których mowa w art. 396 Prawa wodnego. Należy jednak mieć na uwadze, że tylko kompletny i spełniający wymogi określone w aktualnie obowiązujących przepisach prawa operat wodnoprawny jest podstawą do rozpatrzenia wniosku o ustalenie nowego terminu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślenia wymaga bowiem, że obowiązek organu w zakresie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie oznacza przerzucenia na niego całego ciężaru dowodzenia w sprawie. Judykatura jednoznacznie wskazuje, że treść art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego nie może być tak rozumiana, iż nawet jeśli strona ma w sprawie interes prawny, to organ administracji publicznej ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności leżących w interesie strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo istnienia obowiązku - środków takich nie przedstawia lub gdy twierdzenia strony są ogólnikowe bądź lakoniczne (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt: II OSK 2020/06).

Podkreślono, że w kontekście ustawicznie zmniejszających się zasobów wodnych na terenie kraju szczególnej uwadze organów administracji publicznej powinien podlegać każdy sposób korzystania z wód, mogący mieć wpływ na stan tych zasobów. Do takiego sposobu korzystania należy m.in. właśnie odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, zawierających zanieczyszczenia o charakterze antropogenicznym. W związku z tym podjęcie decyzji w sprawie ewentualnego przedłużenia terminu obowiązywania pozwolenia na takie korzystanie z wód musi być poprzedzone szczegółową analizą kompletnej dokumentacji.

Skargę na powyższą decyzję wniósła do Sądu spółka [...] SA., zarzucając jej naruszenie art. 414 ust. 6 ustawy z 20 lipca 2017r. Prawo wodne, polegające na błędnym uznaniu, że brak zachowania wymogów operatu wodnoprawnego wynikających z przepisów nowej ustawy stanowi o braku aktualności informacji zawartych w tym operacie, co doprowadziło do odmowy przedłużenia okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, w sytuacji gdy brak było ku temu podstaw.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o :

1) uchylenie decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] kwietnia 2020r., Nr [...], [...] - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) PPSA;

2) rozważenie przez Sąd uchylenia, w całości, decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] stycznia 2020r., [...] - na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) PPSA;

3) zobowiązanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie do wydania decyzji ustalającej kolejny okres obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt - na podstawie art. 145a § 1 PPSA;

4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym - na podstawie art. 119 pkt 2 PPSA;

5) zasądzenie od Organu na rzecz [...] S.A. kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 PPSA.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że art. 414 ust. 2 Prawa wodnego nie określa, aby ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego możliwe było jedynie w stosunku do decyzji wydanych na podstawie wniosku do którego załącznikiem był operat wodnoprawny wykonany zgodnie z art. 409 ustawy Prawo wodne z 2017r. Stanowisko Organu, wskazujące na taką właśnie wykładnię, stanowi w ocenie pełnomocnika Skarżącej nieuprawnioną z punktu widzenia trójpodziału władzy próbę prawotwórstwa przez organ administracji publicznej, poprzez uzupełnianie treści sformułowanego w sposób oczywisty przepisu prawa przesłankami niewskazanymi przez ustawodawcę. Powyższe, w przekonaniu [...] S.A., pozostaje w oczywistej opozycji do zasady praworządności, w myśl której organy działają na podstawie przepisow prawa. Co więcej, stanowisko Organu nie wytrzymuje konfrontacji z treścią art. 545 ust. 7 Prawa wodnego, w myśl którego pozwlenia wodnoprawne wydane na podstawie przepisów Prawa wodnego z 2001r. zachowują moc. Gdyby podążać tokiem myślenia organu, wszystkie pozwolenia wodnoprawne wydane przed 1 stycznia 2018r. powinny stracić ważność, ponieważ operaty wodnoprawne na podstawie których zostały wydane nie spełniają wymagań określonych w art. 409 Prawa wodnego. Z całą pewnością jest to sprzeczne z przywoływaną "intencją racjonalnego ustawodawcy".

Akceptacja poglądu Organu, zgodnie z którym przedłużenie okresu obowiązywania pozwoleń wodnoprawnych jest możliwe wyłącznie dla tych spraw, w których podmiot dysponuje operatem wodnoprawnym spełniającym przesłanki art. 409 Prawa wodnego (z 2019r.) prowadzi do wniosku, uwzględniając że w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość wydania pozwolenia wodnoprawnego na okres 30 lat, że procedura ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego wynikająca z art. 414 Prawa wodnego mogłaby być zastosowana w 2049r., co raczej trudno uznać za "racjonalność ustawodawcy".

Po wtóre, stosownie do art. 414 ust. 2 w zw. z ust. 3 Prawa wodnego, za kompletny wniosek uznać należy podanie, do którego dołączony został operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne oraz oświadczenie, że zawarte w nim informacje zachowały aktualność. Wobec niebudzącej wątpliwości treści art. 414 ust. 3 Prawa wodnego, zgodnie z którym wnioskodawca zobowiązany jest dołączyć do podania operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne, stanowisko organu wykluczające taką możliwość uznać należy za pogląd contra legem, a w konsekwencji obrazę również art. 6 k.p.a.

W przekonaniu skarżącej organ błędnie utożsamia aktualność dotychczasowego operatu wodnoprawnego z jego kompletnością (ocenianą przez pryzmat art. 409 Prawa wodnego). Podkreślenia wymaga, iż wart. 414 ust. 3 Prawa wodnego ustawodawca nie posługuje się zwrotem "dołącza się operat, spełniający wymagania o których mowa w art. 409 ( ... )". Brak takiego zapisu jednoznacznie wskazuje, że załącza się operat w treści dotychczasowej (/ege non disinguente nec nostrum est distinguere). Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że organ I i II instancji w jednakowy sposób traktują procedurę uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego i ustalania kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy wynikają one z różnych podstaw prawnych. Zgodnie z art. 407 Prawa wodnego do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołącza się operat wodnoprawny spełniający wszystkie wymagania art. 409. Tylko w tej sytuacji należy oczekiwać, że ten operat będzie zawierał wszystkie nowe elementy wprowadzone ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Czym innym jest procedura ustalania kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, o której mowa w art. 414 Prawa wodnego. Z przepisu tego wynika wprost, że dołącza się operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne.

Podkreślono, że kluczowym dla prawidłowej wykładni art. 409 Prawa wodnego jest pominięty przez organ zwrot "w dostosowaniu do rodzaju działalności" przez co Skarżąca rozumie "w doborze", "w przystosowaniu". Innymi słowy, operat nie musi zawierać wszystkich, elementów wymienionych w art. 409 Prawa wodnego. Operat powinien dostarczyć organowi tych informacji, które są mu niezbędne do ustalenia treści pozwolenia wodnoprawnego w zakresie określonym w art. 403, w dostosowaniu do rodzaju działalności. Ustawodawca wprost przewidział, że niepotrzebne, niewykorzystywane do przygotowania pozwolenia wodnoprawnego elementy nie powinny znaleźć się w operacie wodnoprawnym. Bez znaczenia zatem, na gruncie niniejszej sprawy, pozostają wymienione przez organ elementy operatu wodnoprawnego w postaci: 1) planu gospodarowania wodami na obszarze dorzeczy, skoro art. 55 Prawa wodnego odnosi się do jednolitych części wód powierzchniowych, które zgodnie z art. 16 ust. 20 ww. ustawy definiowane są jako jezioro lub inny naturalny zbiornik wodny, sztuczny zbiornik wodny, struga, strumień, potok, rzeka i kanał lub ich części, morskie wody wewnętrzne, wody przejściowe lub wody przybrzeżne oraz jednolitych części wód podziemnych, które zgodnie z art. 16 ust. 19 i 66 odnoszą się do określonej objętości wód podziemnych występujących w strefie nasycenia (warstwa skalna, w której wolne przestrzenie (szczeliny, pory lub próżnie krasowe) są całkowicie wypełnione wodą). Definicje te nie odnoszą się do urządzeń wodnych, strefy aeracji (strefa pomiędzy powierzchnią terenu a zwierciadłem wód podziemnych), z którymi mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie; 2) planu zarządzania ryzykiem powodziowym, skoro zgodnie z art. 16 pkt. 43 Prawa wodnego pod pojęciem powodzi rozumie się czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu wywołanego przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych. W przedmiotowej sprawie rozpatrywana jest usługa wodna polegająca na odprowadzaniu do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych. Wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych nie jest traktowane jako powódź; 3) programu ochrony wód morskich, skoro sprawa dotyczy centralnej Polski; 4) programu oczyszczania ścieków komunalnych, skoro wody opadowe lub roztopowe nie są ściekami; 5) programu rozwoju śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym, skoro taki nie istnieje (wg. informacji umieszczonej na stronie Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej) - faza przygotowawcza, założenia. Ponadto zgodnie z art. 193 ust. 8 Prawa wodne warunki określone w tym programie powinny być analizowane w przypadku realizacji inwestycji polegających na budowie, przebudowie lub modernizacji urządzeń wodnych, urządzeń komunikacyjnych lub przesyłowych prowadzonych przez śródlądowe drogi wodne, a także roboty regulacyjne i inne, mogące mieć wpływ na śródlądowe drogi wodne, a nie odprowadzania wody opadowej lub roztopowej. Ponadto sprawa dotyczy odprowadzania wody do ziemi, więc trudno upatrywać tu jakiekolwiek logicznego związku z drogami wodnymi. Najbliższa droga wodna usytuowana jest kilkadziesiąt kilometrów od lokalizacji urządzenia wodnego, którego dotyczy niniejsze postępowanie; 6) planu przeciwdziałania skutkom suszy, skoro taki nie istnieje (wg. informacji umieszczonej na stronie Wód Polskich) - faza konsultacji społecznych. Oddawanie wody opadowej lub roztopowej do ziemi nie pogłębia suszy - woda nie została zmarnowana lub wykorzystana w procesie technologicznym.

W przedmiotowej sprawie zdaniem skarżącej nie ma zastosowania obowiązek dołączenia do wniosku wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli są wymagane. Przemawiają za tym 2 przesłanki. Po pierwsze, łączna analiza art. 399 ust. 1 pkt 1 oraz art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego doprowadziłaby do wniosku, że art. 407 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy ma zastosowanie jedynie do projektowanego sposobu korzystania z wód. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z projektowaniem. Sprawa dotyczy istniejących wylotów. Obecnie procedowane jest tylko uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych. Po wtóre, dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego służą jako dowód w celu udzielenia odpowiedzi czy w określonej lokalizacji możliwy jest wykonanie danego typu inwestycji lub zabudowy, rozmieszczenia różnego rodzaju inwestycji. Potwierdza to: 1) art. 50 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu przestrzennym mówiący o lokalizacji inwestycji, budowie, remontach, montażu, przebudowie, przedsięwzięciach, zmianach sposobu zagospodarowania terenu, zmianach użytkowania obiektu budowlanego, pozwoleniach na budowę; 2) art. 59 ustawy o planowaniu przestrzennym mówiący o budowie obiektu budowlanego, wykonaniu robót budowlanych, zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego, zagospodarowania terenu. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z żadną czynnością budowlaną, o której mowa w przepisach ustawy o planowaniu przestrzennym. Sprawa dotyczy istniejących wylotów. Obecnie procedowane jest tylko uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych.

Powyższe argumenty wskazują, że art. 407 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego ma wyłącznie zastosowanie w przypadku pozwoleń wodnoprawnych o charakterze budowlanym np. na wykonanie urządzeń wodnych, lokalizowanie na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią nowych obiektów budowlanych uzyskiwanych na etapie ich projektowania.

Lektura art. 414 ust. 6 Prawa wodnego prowadzi w ocenie strony skarżącej do wniosku, iż odmowa ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego możliwa jest w dwóch przypadkach, tj. w razie stwierdzenia że informacje zawarte w dotychczasowym operacie wodnoprawnym nie są aktualne lub, gdy zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Przechodząc do analizy pierwszej przesłanki nie budzi wątpliwości pełnomocnika Skarżącej, że użyty przez ustawodawcę zwrot "w razie stwierdzenia" oznacza obowiązek organu administracji publicznej wykazania w sposób nie budzący wątpliwości w oparciu o ustalony w sposób jednoznaczny stan faktyczny w jakim zakresie informacje zawarte w dotychczasowym operacie wodnoprawnym nie są aktualne, tj. w jaki sposób zmienił się sposób i zakres korzystania z wód. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy administracji publicznej nie podołały obowiązkowi stwierdzenia braku aktualności informacji zawartych w operacie wodnoprawnym.

W odpowiedzi na skargę organ wnisoł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji (lub postanowienia) wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane.

Stosownie do art. 414 ust. 2 tej ustawy, pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (tj. przed upływem terminu ważności), złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Oprócz przepisu art. 414 ust. 2, ustawa Prawo wodne nie zawiera innych regulacji wprowadzających możliwość przedłużania pozwolenia wodnoprawnego oraz nie reguluje kwestii przedłużania pozwoleń wodnoprawnych wydanych na podstawie ustawy Prawo wodne z 2001 r. Zgodnie zaś z art. 414 ust. 3 ustawy Prawo wodne, do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne, oraz oświadczenie, że zawarte w nim informacje zachowały aktualność.

W kontrolowanej sprawie skarżący uzyskał od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...], znak: [...] pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych pochodzących z odwodnienia wiaduktów kolejowych w km 79+277 i w km 80+417 linii kolejowej [...] oraz układu torowego Stacji [...] do rowu zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...], gm. [...].

W sprawie bezsporne jest zachowanie terminu przewidzianego w art. 414 ust.2 ustawy. Do wniosku został załączony operat wodnoprawny z września 2009 r., który był przedłożony na potrzeby ww. decyzji z [...] grudnia 2009 r., oświadczenie o aktualności danych zawartych w ww. operacie wodnoprawnym z [...] września 2019 r., a także decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z [...] grudnia 2009 r., Nr [...]. Dokumenty te w świetle analizy treści art. 414 ust. 3 Prawa wodnego pozwalają na stwierdzenie, że strona skarżąca przedłożyła wymagane prawem dokumenty czyniąc zadość obowiązkom nałożonym przez ustawodawcę.

W ocenie Sądu wymagania stawiane wnioskodawcy przez organ nie mają podstaw w obowiązujących przepisach. Przede wszystkim zauważyć należy, że z art. 545 ust. 7 Prawo wodne wynika, iż pozwolenia wodnoprawne wydane na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne z 2001 r. zachowały moc po wejściu w życie aktualnie obowiązującej ustawy. Ustawodawca nie nałożył na stronę, która legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym wydanym w poprzednim stanie prawnym żadnych dodatkowych obowiązków mających na celu dostosowanie tamtych decyzji do aktualnego reżimu prawnego. Stosownie zaś do ustawy Prawo wodne z 2001 r. pozwolenia wodnoprawne mogły być wydawane nawet na okres 20 lat. W tym kontekście Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, że wolą ustawodawcy w świetle przedstawionych uregulowań prawnych, w tym art. 545 ust. 7 ustawy, było zastosowanie trybu przedłużenia obowiązywania pozwoleń wodnoprawnych na kolejne okresy także w stosunku do pozwoleń wydanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne. Nie budzi także wątpliwości Sądu, że treść oświadczenia o aktualności danych zawartych w operacie wodnoprawnym, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne dotyczy wyłącznie okoliczności związanych ze sposobem korzystania z wód przez beneficjenta pozwolenia. Tym samym Sąd podziela stanowisko prezentowane m.in. w wyrokach WSA w Krakowie (z dnia 26 lutego 2019r. sygn. II SA/Kr 1541/18,28 czerwca 2019 r. sygn. II SA/Kr 473/19) ale także i tut. Sądu z dnia 2 kwietnia 2020 r. sygn. II SA/Rz 63/20, z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 332/20 i innych. Jak się podkreśla w orzecznictwie i co słusznie zarzuca skarżący, czym innym jest zmiana warunków świadczenia usługi wodnoprawnej takich jak zmiana ilości albo jakości odprowadzanych wód, zmiana sposobu korzystania z instalacji do odprowadzania wód, itp., a czym innym zmiana przepisów prawa określających warunki, jakie aktualnie powinien spełniać operat wodnoprawny. Z żadnego z przepisów mających zastosowanie w sprawie o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 414 ust. 2 ustawy nie wynika, że to strona składając wniosek musi wykazać okoliczności, których "stary operat" nie obejmował, a które są wymagane w odniesieniu do tego opracowania według przepisów aktualnie obowiązującej ustawy. W tym miejscu przypomnieć wypada, że z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego wynika, że również w takiej sprawie znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 414 ust. 6 Prawa wodnego, w razie stwierdzenia, że informacje zawarte w operacie wodnoprawnym, o którym mowa w ust. 3, nie są aktualne lub zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 399 ust. 1, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, w drodze decyzji, odmawia przedłużenia okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (na który pozwolenie było wydane). Zestawienie przepisów art. 414 ust. 3-7 Prawo wodne według Sądu nie pozostawia wątpliwości jakie obowiązki ustawodawca nałożył na wnioskodawcę i że to organ, wbrew wywwodom zawartym w decyzji, jest zobligowany do przeprowadzenia pełnego postępowania, które da odpowiedź na to czy pozwolenie może zostać przedłużone. Na wnioskodawcy ciąży zaś obowiązek złożenia w odpowiednim terminie wniosku bez braków formalnych i kompletnego w aspekcie wymogów opisanych w art. 414 ust.2 ustawy, a "kompletność" musi być zatem odnoszona wyłącznie do powyższego. Z woli ustawodawcy w aktualnym stanie prawnym to organ musi zbadać czy dane, o których wyżej była mowa zawarte w operacie, w oparciu o który było wydane pozwolenia wodnoprawne są aktualne i czy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 399 ust. IP.w. Te obowiązki organu wynikają z art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Sąd zgadza się ze stroną skarżącą, że przepis art. 414 ust. 6 Prawa wodnego dotyczy aktualności informacji zawartych w przedłożonym operacie a nie jego formy czy - wymaganej przez aktualnie obowiązujące przepisy (art. 409 P.w.) - zawartości.

Uzupełnienie przez organ danych czy informacji, które aktualnie są wymagane, dokonanie niezbędnych w tym zakresie ustaleń powinno zaś nastąpić w toku postępowania administracyjnego. W powyższym zakresie zdaniem Sądu, nie może być mowy o "niekompletności wniosku", na którą wskazuje art. 414 ust. 4 w zw. z ust. 3 Prawa wodnego.

Nie ulega wątpliwości, że zbadanie okoliczności przewidzianych w art. 414 ust. 6, a więc czy informacje zawarte w operacie, o którym mowa w ust. 3 (a więc tym, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne ) oraz tych wymienionych w art. 399 ust. 1 ustawy (a więc i tych o których mowa w art. 396 ust. 1 -7 oraz 396 ust. 1 pkt 8 P.w.) w tej sytuacji obciąża organ. Żaden przepis nie przerzuca na stronę ubiegającą się o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego obowiązku wykazania tych okoliczności. Gdyby wolą ustawodawcy było dostosowanie wcześniej wydanych pozwoleń wodnoprawnych (tych, których okres ważności jeszcze nie upłynął, ale też i tych, które podlegają przedłużeniu) do wymogów wynikających z nowych przepisów, to wyraźnie postanowiłby powyższe w stosownym przepisie nowej ustawy, a tak nie uczyniono. Brak takiego przepisu powoduje, że stanowisko organów w kontrolowanej sprawie nie może zostać zaakceptowane bo nie ma oparcia w obowiązującym porządku prawnym.

Pozwolenie wodnoprawne, o którego przedłużenie okresu obowiązywania ubiega się skarżąca, to pozwolenie, o którym mowa w art. 414 ust. 2 Prawa wodnego. W aktualnym stanie prawnym odprowadzanie wód opadowych i roztopowych mieści się jednak w pojęciu usług wodnych (art. 35 ust. 3 pkt 7 ) a na usługę wodną z mocy art. 389 pkt 1 również wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. W czasie obowiązywania poprzedniej ustawy z 2001 r. odprowadzanie takich wód stanowiło szczególne korzystanie z wód, które także wymagało pozwolenia.

W ocenie Sądu wyspecjalizowany organ z zakresu prawa wodnego, jest w stanie ustalić jaka jest np. treść planów gospodarowania wodami, warunki korzystania z wód regionu wodnego itp.

W świetle powyższego Sąd podziela zasadność zarzutów skargi ponadto w ocenie Sądu w sprawie doszło także do naruszeniu przez organy przepisów postępowania takich jak art. 7, 77, 80 i 8 k.p.a., co w przedstawionych okolicznościach mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy rozstrzygnęły bowiem sprawę bez zgromadzenia potrzebnych dowodów i zbadania merytorycznych przesłanek z art. 414 ust. 6 i 7 Prawa wodnego.

Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego spowodowała, że z naruszeniem przepisów proceduralnych nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nawet warunkujące wydanie decyzji odmownej.

Powyższe obligowało Sąd do uchylenia decyzji organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Organy wadliwie ustaliły bowiem stan faktyczny uznając, że informacje zawarte w operacie wodnoprawnym przedstawionym przez wnioskodawcę są nieaktualne, mimo, że nie ustalono żadnych okoliczności świadczących o nieaktualności operatu w zgodnym z przepisami znaczeniu lub innych podstaw uprawniających do wydania decyzj i odmownej przewidzianych wart. 414 ust. 6 Prawa wodnego. Zauważyć należy, że nie jest przesłanką do wydania takiej decyzji brak informacji umożliwiających dokonanie oceny zgodności operatu wodnoprawnego z wytycznymi art. 396 ust. 1 pkt 1-8 ustawy.

W ponownym postępowaniu organy ustalą czy informacje wynikające z przedstawionego wraz z wnioskiem operatu są aktualne (we właściwym znaczeniu) a także czy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 399 ust. 1 ustawy i rozstrzygną sprawę stosownie do wyników tych ustaleń.

Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od zwrotu akt uznając, że okoliczności niniejszej sprawy nieuzasadniają zastosowania trybu przewidzianego w art. 145 a §1 p.p.s.a, w świetle poczynionych w sprawie ustaleń, organ winien zatem rozpoznać sprawę w terminach wynikających z przepisów k.p.a (art. 35 k.p.a).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika - radcy prawnego stosowne do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 507, z późn. zm.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.