Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2105/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 w związku z art. 28 k.p.a.
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Barbara Adamiak (spr.) del. WSA Tadeusz Lipiński Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. A., J. S., Z. R., M. S., B. Z., R. M. i K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1903/12 w sprawie ze skargi M. A., J. S., Z. R,, M. S., B. Z., R. M. i K. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1903/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. A., J. S., Z. R., M. S., B. Z., R. M. i K. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, oddalił skargę.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

Wojewoda Krakowski decyzją z [...] lipca 1991 r., nr [...] działając na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez K. w K. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Wnioskiem z 8 sierpnia 2008 r. M. A., J. S., Z. R., M. S., B. Z., R. M. i K. S., powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. W uzasadnieniu wskazali, że wnioskodawcy, będący spadkobiercami T. A., dawnego właściciela parceli nr [...] o pow. 8241 m2, którą aktem notarialnym z [...] czerwca 1977 r. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), sprzedał K., zostali pominięci w postępowaniu uwłaszczeniowym.

Wojewoda Małopolski decyzją z [...] grudnia 2008 r., na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. (w wersji obowiązującej w dniu wydania decyzji), odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] lipca 1991 r. i wskazał, że uprawnienie poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości reguluje art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zgodnie z którym ww. podmioty mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy dopiero zatem od chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mają interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem i są stroną we wszelkich postępowaniach administracyjnych toczących się względem takiej nieruchomości. Wobec powyższego organ pismem z 3 września 2008 r. wystąpił do Starostwa Powiatowego w Krakowie o zbadanie, czy wnioskodawcy złożyli wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi uzyskano informację, że w aktach archiwalnych spraw załatwionych przez b. Urząd Rejonowy w Krakowie brak jest akt sprawy dotyczącej parceli katastralnej l. kat. [...]. Również w wykazie spraw dotyczących zwrotów nieruchomości przekazanych w 1998 r. Wojewodzie Krakowskiemu brak jest dokumentów dotyczących ww. parceli. Wobec tego organ uznał, że skoro przed wydaniem decyzji Wojewody Krakowskiego z [...] lipca 1991 r. nie został złożony wniosek o zwrot parceli l. kat. [...], to brak jest podstaw do twierdzenia, że wnioskodawcom przysługiwał przymiot strony w postępowaniu uwłaszczeniowym.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawcy wskazali, że ich zdaniem samo uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości jest podstawą do uznania określonego podmiotu za stronę postępowania uwłaszczeniowego, bowiem uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] grudnia 2008 r. nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Krakowskiego z [...] lipca 1991 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez K. w K. z [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w Krakowie przy ul. [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr 17 o pow. 13,8693 ha, w części dotyczącej parceli katastralnej l. kat. [...] o pow. 0,8241 ha, b. gm. kat. [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. W postępowaniu uwłaszczeniowym nie brało się jednak pod uwagę ewentualnej zbędności wywłaszczonej nieruchomości i nie informowało się dawnych właścicieli o możliwości złożenia wniosku o jej zwrot. Organ wskazał ponadto, że stronami postępowania administracyjnego, a zatem również uwłaszczeniowego powinny być osoby posiadające interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Postępowanie o zwrot nieruchomości prowadzone w trybie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest natomiast prowadzone z urzędu, bowiem roszczenie o zwrot jest uprawnieniem osoby zainteresowanej. Interes prawny osoby zainteresowanej zwrotem nieruchomości konkretyzuje się natomiast dopiero z chwilą złożenia wniosku w tym zakresie. W sprawie wniosek o zwrot nieruchomości nie został złożony do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej, jak również do dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania, lecz dopiero złożono go pismem z 13 lutego 2009 r. Oznacza to, że osoby występujące obecnie o zwrot nieruchomości nie mogły być stronami postępowania uwłaszczeniowego zakończonego w 1991 r. Organ powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że sformułowanie "nie może naruszać praw osób trzecich" nie odnosi się do praw hipotetycznych, ale praw skonkretyzowanych, już ujawnionych. Skoro zatem wniosek o zwrot został ujawniony dopiero w 2009 r., to dopiero od tej daty wnioskodawcy stają się stronami postępowania w sprawach administracyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. A., J. S., Z. R., M. S., B. Z., R. M. i K. S., wnosząc o uchylenie decyzji I i II instancji i zarzucając organom naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. w związku z art. 7–10 k.p.a., poprzez odmowę wznowienia postępowania, pomimo że skarżący bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym. W obszernym uzasadnieniu skargi wskazano, że rozstrzygnięcie o zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu uwłaszczeniowym, skoro uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Nieprzestrzeganie powyższej zasady i zakończenie postępowania uwłaszczeniowego ostateczną decyzją przed rozstrzygnięciem o zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uzasadnia żądanie wznowienia postępowania, jeśli strona bez własnej winy nie brała w nim udziału. Zdaniem skarżących o kwalifikacji podmiotu jako strony nie rozstrzyga przy tym złożenie (lub nie) wniosku o zwrot nieruchomości, lecz wynikające wprost z ustawy uprawnienie do żądania tego zwrotu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Sąd wywodził, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 3 ustawy nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w ust. 1, oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, o których mowa w ust. 2, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, stwierdza w drodze decyzji wojewoda. Na podstawie powołanych przepisów Wojewoda zobowiązany był zatem do ustalenia, czy spełnione zostały pozytywne warunki takiego nabycia oraz czy wydaniu decyzji stwierdzającej nabycie tych praw nie stoją na przeszkodzie prawa osób trzecich.

Ustawowe zastrzeżenie "nie naruszania praw osób trzecich" oznacza przy tym materialnoprawny warunek uwłaszczenia państwowej osoby prawnej, nie zaś warunek procesowy, dlatego przy wydawaniu decyzji wojewoda zobowiązany był ustalić jedynie, czy w chwili orzekania istniały prawa osób trzecich do nieruchomości będącej przedmiotem orzekania, które stanowiłyby przeszkodę do wydania decyzji o potwierdzeniu uwłaszczenia państwowej osoby prawnej. Przy ustaleniu braku przysługiwania praw do nieruchomości osobom trzecim i stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r., następował skutek uwłaszczenia państwowej osoby prawnej z dniem [...] grudnia 1990 r., dlatego wojewoda zobowiązany był w takim przypadku wydać deklaratoryjną decyzję potwierdzającą to uwłaszczenie.

Jeżeli jednak przed wydaniem decyzji wojewody osoby trzecie wystąpiły we właściwej do tego procedurze z wnioskiem o uzyskanie do nieruchomości stosownych praw, to rozstrzygnięcie o tym roszczeniu stanowiło procesową przeszkodę do wydania decyzji potwierdzającej uwłaszczenie na dzień [...] grudnia 1990 r., do czasu rozstrzygnięcia o prawach osób trzecich. Niezgłoszenie natomiast roszczeń o uzyskanie prawa do nieruchomości przed wydaniem omawianej decyzji wojewody, skutkowało brakiem przeszkód do wydania tej decyzji. Przedmiotem decyzji w sprawie uwłaszczenia nie jest bowiem rozstrzyganie o prawach osób trzecich, lecz jedynie ocena zaistnienia ustawowo określonych warunków do tego uwłaszczenia.

Uprawnienie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowi rodzaj roszczenia o przywrócenie osobie uprawnionej wywłaszczonego prawa, które to roszczenie dochodzone jest w trybie administracyjnym. Roszczeniowy charakter tego uprawnienia wynika z faktu, iż skuteczność jego zrealizowania nie jest zależna od woli organu administracji lub woli aktualnego właściciela danej nieruchomości, lecz od zaistnienia ustawowo określonych przesłanek, którą to okoliczność stwierdza wskazany przez ustawodawcę organ administracji we właściwej do tego procedurze (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2012 r. sygn. akt: I OSK 719/11, I OSK 720/11, I OSK 721/11 i I OSK 805/11).

Jak wskazał ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1731/09, sformułowanie "nie może naruszać praw osób trzecich" nie odnosi się do praw hipotetycznych, ale praw skonkretyzowanych – już ujawnionych. Skoro bowiem powstanie nowego stanu prawnego w dniu [...] grudnia 1990 r. wymagało potwierdzenia deklaratoryjną decyzją wojewody, to prawa osób trzecich do danej nieruchomości musiały być zgłoszone najpóźniej do dnia wydania tej decyzji.

Odmiennych poglądów orzecznictwa w tym zakresie, również powołanych w skardze, Sąd nie podzielił.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy Sąd wskazał, że w sprawie tej wniosek o zwrot nieruchomości nie został złożony zarówno przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej w 1991 r., jak również przed złożeniem wniosku o wznowienie tego postępowania, co tym bardziej uzasadnia przyjęcie, iż były właściciel nieruchomości i jego następcy prawni w żaden sposób nie przejawili w przeszłości zamiaru ubiegania się o jej zwrot. Jak już bowiem wskazano, zgłoszenie wniosku o zwrot nieruchomości nie jest obowiązkiem lecz jedynie uprawnieniem zależnym od woli uprawnionych podmiotów.

Wbrew twierdzeniom skargi, rolą organu uwłaszczeniowego nie jest badanie, czy nieruchomość potencjalnie może podlegać zwrotowi, kto jest jej byłym właścicielem lub jego następcą prawnym, czy osoba ta jest zainteresowana zwrotem wywłaszczonej nieruchomości, czy w sprawie zachodzą przesłanki do jej zwrotu. Działania te nie są bowiem związane z przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego, lecz dotyczą innego postępowania administracyjnego. Brak jest zatem podstaw prawnych do przyjęcia, że organ uwłaszczeniowy obowiązany jest do ustalania kręgu stron postępowania zwrotowego oraz badania istnienia ustawowych przesłanek umożliwiających zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Postępowanie uwłaszczeniowe jest odrębnym postępowaniem od postępowania zwrotowego. Dopiero zgłoszenie praw lub roszczeń przed wydaniem decyzji w sprawie uwłaszczenia czyniło właściwe osoby stronami postępowania uwłaszczeniowego. Jeżeli natomiast roszczenia te zostały zgłoszone po wydaniu decyzji w sprawie uwłaszczenia, to brak jest podstaw do uznania tych osób za strony postępowania uwłaszczeniowego, skoro nie ujawniły one swoich praw lub roszczeń przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej. W takim przypadku osoby te nie są stronami postępowania uwłaszczeniowego.

Podsumowując Sąd stwierdził, że dopiero zgłoszenie praw lub roszczeń do nieruchomości przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej, czyniło właściwe osoby stronami postępowania uwłaszczeniowego. Jeżeli natomiast roszczenia zgłoszone zostały dopiero po wydaniu takiej decyzji, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, to brak jest podstaw prawnych do uznania skarżących (lub ich poprzednika prawnego) za strony postępowania uwłaszczeniowego. Ponieważ z akt sprawy nie wynika także, aby skarżący po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej uzyskali prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości, oznacza to, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu uwłaszczeniowym. Zasadnie zatem, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu ich wydania, odmówiły wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Krakowskiego z [...] lipca 1991 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), oddalił skargę.

M. A., J. S., Z. R., M. S., B. Z., R. M., K. S. wnieśli od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.

Skargę kasacyjną oparli na zarzutach naruszenia:

1) art. 269 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez samodzielne wydanie wyroku sprzecznego z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie OPS 15/98 z 15 lutego 1999 r. (ONSA 1999, nr 3, poz. 75) oraz uchwałą siedmiu sędziów Sądu Najwyższego w sprawie III ZP 14/99 podjętą na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z 27 stycznia 2000 r., tj. bez uprzedniego przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi sądu,

2) art. 28 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 września 1990 r. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r. w związku z art. 7–10 k.p.a., a w szczególności z art. 9 k.p.a. odmawiając tym samym stronie przymiotu strony i w konsekwencji możliwości wznowienia postępowania, w którym nie brała udziału bez swej winy przez błędne i sprzeczne z ww. uchwałami siedmiu sędziów NSA i SN przyjęcie, iż stroną postępowania uwłaszczeniowego, jest tylko ten wywłaszczony (jego następcy prawni), który przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej złożył wniosek o zwrot nieruchomości zbędnej na cele wywłaszczenia, a nie jest nią wywłaszczony (jego następcy prawni), który pomimo braku zawiadomienia przez organ bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym i nie został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, która w dacie orzekania o uwłaszczeniu była zbędna na cele wywłaszczenia, a samo uwłaszczenie zmieniało sposób korzystania z nieruchomości określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie zawartej na podstawie art. 6 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości).

Na tych podstawach wnosili o uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpozania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Ukształtowana linia orzecznictwa została w zaskarżonym wyroku w pełni zachowana. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 15 lutego 1999 r. OPS 15/98 (Orzecznictwo Naczelnego Sąd Administracyjnego 1999, nr 3, poz. 75) przyjął: "Złożenie po dniu [...] grudnia 1990 r. wniosku na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) o zwrot nieruchomości, o której mowa w art. 2 ust. 1–3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), nie stanowi przeszkody w dochodzeniu tego roszczenia, w szczególności jeżeli w dniu [...] grudnia 1990 r. zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości". Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 27 stycznia 2000 r. III ZP 14/99 (Biuletyn Sądu Najwyższego 2000, nr 1, poz. 2), przyjął: "Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79 poz. 464 ze zm.), jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – tekst jedn.: Dz.U. 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości". W zaskarżonym wyroku Sąd nie przeprowadził wykładni art. 2 ust. 1–3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która wyłącza złożenie wniosku na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Kwestie dopuszczalności złożenia wniosku po [...] grudnia 1990 r. nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym wyroku. Uchwała Sądu Najwyższego dotyczyła sytuacji zbiegu uprawnień państwowych osób prawnych z uprawnieniami byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości wynikających z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a zatem gdy były właściciel złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Uchwała Sądu Najwyższego dotyczyła zbiegu dwóch roszczeń, przy tym roszczenia byłego właściciela zostały zgłoszone przez złożenie wniosku o zwrot nieruchomości.

Rozpoznana sprawa w zaskarżonym wyroku dotyczy wyprowadzenia interesu prawnego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Krakowskiego z [...] lipca 1991 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464) o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez K. w K. prawa użytkowania wieczystego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości "Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu wejścia w życie w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. (...)". Należy wskazać, że art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zawierał pełną regulację, nie odsyłając do przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Nie ma zatem podstaw prawnych do wyprowadzenia interesu prawnego z normy prawnej art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), błędnie w podstawie skargi kasacyjnej określona jako ustawa z dnia 12 marca 1958 r. Sprawa zwrotu nieruchomości jest odrębną sprawą. Regulacja art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości miałaby znaczenie dla wykładni interesu prawnego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w razie zbiegu roszczeń w czasie, który jednak nie wystąpił. Z roszczeniem o zwrot skarżący wystąpili dopiero 13 lutego 2009 r.

Uwłaszczenie w oparciu o art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości następowało z mocy prawa, z zastrzeżeniem praw osób trzecich. Prawa te w dniu wydania decyzji o uwłaszczeniu musiały istnieć, a zatem musiały zostać zgłoszone przez właściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego następców prawnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2009 r. I OSK 1268/08, LEX nr 595012; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2010 r. I OSK 1429/09, LEX nr 737493; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2014 r. I OSK 2797/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2015 r. I OSK 1114/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W sprawie jest poza sporem, że w dniu wydania decyzji przez Wojewodę Krakowskiego z [...] lipca 1991 r. nr [...] skarżący nie wystąpili z żądaniem zwrotu nieruchomości. Wniosek złożyli dopiero 13 lutego 2009 r. Powoduje to, że brak jest podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego skarżących w sprawie rozstrzygniętej decyzją z [...] lipca 1991 r. Zarzut zatem naruszenia art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie jest zasadny. Przesądza to o braku zasadności wyprowadzenia podstawy wznowienia postępowania administracyjnego wyliczonej w art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 7 do 10 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.