Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1614/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1614/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: st. referent Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r., sprawy ze skargi W.S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21 sierpnia 2013 r. Nr [..], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres: czerwiec i lipiec 2000r., wrzesień 2001r., od maja do grudnia 2002r., od stycznia do września 2003r., od marca do listopada 2004r. i za maj 2005r. oraz sprawy ze skargi E.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 sierpnia 2013 r. Nr [..] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za czerwiec, wrzesień i październik 2005r., za styczeń, luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i listopad 2006r. - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 21 sierpnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 maja 2013 r. o odmowie umorzenia W. S. zaległości w podatku od towarów i usług.

Drugą zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 21 sierpnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. utrzymał w mocy decyzję nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 maja 2013 r. o odmowie umorzenia E.S. zaległości w podatku od towarów i usług.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 20 marca 2013 r. W.S. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za okres od czerwca 2000 r. do maja 2005 r. w wysokości 7.760,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Z kolei w dniu 4 kwietnia 2013 r. E.S. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za okres od czerwca 2005 r. do listopada 2006 r. w wysokości 2.378,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Zarówno W.S., jak i E.S. (dalej skarżący) powołali się na trudną sytuację materialną oraz niepowodzenia związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym utratę pieniędzy w związku z oszustwami w ramach umów pożyczkowych.

Decyzjami z dnia 24 maja 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił skarżącym umorzenia zaległości podatkowych. Organ ustalił, że skarżący nie pracują i prowadzą trzyosobowe gospodarstwo domowe (na utrzymaniu skarżących pozostaje szesnastoletnia córka pobierająca naukę). Skarżący nie osiągają żadnych dochodów, zaś rodzina utrzymuje się z przyznanych skarżącej przez GOPS w G: zasiłku stałego w kwocie 404 zł miesięcznie oraz zasiłku rodzinnego w wysokości 106 zł. Skarżąca korzysta także z zasiłku okresowego w wysokości ok. 385 zł. Rodzinie skarżących pomaga teściowa skarżącego poprzez pomoc rzeczową w wysokości 100 zł miesięcznie. Łączna kwota wydatków na podstawowe usługi (ochrona zdrowia, utrzymanie mieszkania, wyżywienie itd.) wynosi ok. 464 zł i pokrywa się z uzyskiwanym dochodem. Skarżący spłacają kredyt (obecnie zadłużenie wynosi 3.500 zł, a miesięczna rata – 50 zł). Wobec skarżącej orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności (może pracować w warunkach pracy chronionej), a skarżący posiada problemy zdrowotne. Rodzina skarżących zamieszkuje w stanowiącej ich własność przybudówce, w której znajduje się jedna izba (ok. 40 m2) i kuchnia, a ponadto są właścicielami działki w Bystrej z zabudowaniami gospodarczymi o pow. 0,09 ha. Odnosząc stan faktyczny do adekwatnych przepisów organ zauważył, że zaległości podatkowe skarżących powstały w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą (sklep wielobranżowy), a nie z nagłymi zdarzeniami losowymi i dotyczą podatku pośredniego, który nie obciążał skarżących, a ich klientów. Podejmując działalność gospodarczą skarżący ponosili związane z nią ryzyko, którego skutków nie mogą przerzucać na budżet państwa. W decyzjach wskazano również, że oboje skarżący mogą podjąć zatrudnienie, gdyż nie ma ku temu przeciwwskazań zdrowotnych. W ocenie organu za umorzeniem zaległości nie przemawia również interes publiczny, gdyż wobec zabezpieczenia zaległości hipoteką na nieruchomości skarżących, wciąż istnieje potencjalna możliwość ich wyegzekwowania.

Skarżący odwołali się od powyższych decyzji. Wskazali, że spełniają kryteria umorzenia zaległości. Podnieśli, że prowadząc działalność gospodarczą dołożyli wszelkich starań by terminowo płacić zobowiązania względem organów podatkowych, a środki pieniężne, jakie starali się zdobyć, przepadły w związku z oszustwem, którego ofiarą była skarżąca. Skarżący podkreślił nadto, że przeszedł operację guza oka i nie może wykonywać nawet lekkiej pracy, a obecnie przebywa na utrzymaniu żony, która jest poważnie chora (operacje barku, kolana, niepełnosprawność). Skarżąca również stwierdziła, że ze względu na stan zdrowia nie może znaleźć żadnej pracy, którą mogłaby wykonywać.

Zaskarżonymi decyzjami z dnia 21 sierpnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy streścił przebieg i wyniki dotychczasowego postępowania, a także przytoczył treść adekwatnych przepisów prawa. W ocenie organu skarżący nie powołali się na żadne szczególne okoliczności, które mogłyby oznaczać, że po ich stronie wystąpił szczególny interes w umorzeniu zaległości. Organ wskazał, że sytuacja finansowa skarżących jest trudna, jednak nie zagraża ich egzystencji. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że choć w latach 2008-2009 skarżący nie uzyskał dochodu, to już w 2010 r. uzyskał dochód w wysokości 47.398,48 zł. Organ zauważył, że miesięczne dochody rodziny skarżącego wynoszą 660 zł, a po uwzględnieniu kwoty zasiłku okresowego – 1.145,00 zł, a ich wydatki powyżej 500 zł miesięcznie. Organ skonstatował, że dochód rodziny wystarczy na pokrycie stałych wydatków. Skarżący posiadają zadłużenie w banku również na kwotę 30.000 zł, w ZUS na kwotę 45.665,36 zł (skarżący) oraz 13.246,36 (skarżąca) i wobec kontrahentów na kwotę ok. 10.000 zł. Skarżący posiadają również zaległości w związku z PIT na kwotę 2.755 zł. Stąd wobec łącznego obciążenia w kwocie ok. 139.000 zł organ stwierdził, że udzielenie ulgi nie poprawiłoby w znaczny sposób sytuacji skarżących. Organ zauważył, że przedmiotowe zaległości podatkowe nie uległy przedawnieniu, a to w związku z zawieszeniem biegu przedawnienia z uwagi na postępowanie restrukturyzacyjne oraz zastosowanie środka egzekucyjnego, a przed upływem terminu przedawnienia zostały zabezpieczone hipoteką. Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że stanowi on "złożony problem", jednak zaległości podatkowe powstały wiele lat przed wystąpieniem owych problemów zdrowotnych, a skarżący nie wykazywali przedtem skutecznych działań mających na celu ich zapłatę. Organ odwoławczy zauważył, że w sprawie istnieje możliwość uregulowania zaległości podatkowych w przyszłości.

Pismami z dnia 20 września 2013 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższe decyzje, zaskarżając je w całości. Skarżący wskazali na błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza przyjęcie, że nie mają oni ważnego interesu prawnego w uzyskaniu ulgi podatkowej. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie decyzji i orzeczenie stosowne do wniosku skarżących.

W odpowiedzi na skargi, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniami z dnia 12 listopada 2013 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych i ustanowił dla nich pełnomocnika.

W jednobrzmiących pismach procesowych z dnia 30 listopada 2013r. i 3 grudnia 2013 r. skarżący wskazali, że organy podatkowe nie dokonały oceny podnoszonych przez strony okoliczności faktycznych, apriorycznie zakładając, że trudna sytuacja podatnika nie może sama w sobie stanowić przesłanki umorzenia zaległości podatkowej. Ponadto nieprawidłowo zawęziły pojęcie "interesu publicznego" wyłącznie do terminowego uiszczania należności podatkowych. Organ nie zweryfikował również, jakie konsekwencje dla skarżących i jednostek pomocy społecznej spowoduje egzekucja dochodzonych należności. W ocenie skarżących w obowiązującym prawie nie znajduje uzasadnienia teza organu, iż żądane umorzenie ma stanowić "incydentalną pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej, tylko wówczas gdy nie istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników egzekucji". Skarżący wskazali, że ocena przesłanki "ważnego interesu podatnika" nie powinna była sprowadzać się wyłącznie do analizy przyczyn powstania zadłużenia, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego ograniczenia. Organ powinien zatem dokonać oceny aktualnej sytuacji skarżących i z tej perspektywy badać możliwości zaspokojenia zaległości podatkowych i skutki ewentualnej egzekucji.

Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi na obydwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności Sąd pragnie podnieść, że istniały podstawy do połączenia obydwu skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Jak wynika bowiem z art. 111 § 2 ustawy z dnia z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Związek taki w niniejszej sprawie zachodzi, gdyż obydwie skargi opierają się na tożsamym stanie faktycznym. Dotyczą wprawdzie dwóch osób, które złożyły wnioski o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych, jednak badając oddzielnie wnioski, organy podatkowe w istocie uwzględniały ich wspólną sytuację materialną i osobistą. Skarżący prowadzą jedno gospodarstwo domowe, utrzymują się z tych samych źródeł i wspólnie wskazywali, że ich problemy zdrowotne nie pozwalają im na podjęcie pracy. Należy zatem wskazać, że istnieje ścisły związek pomiędzy obydwoma sprawami, gdyż rozstrzygnięcie w jednej sprawie bezpośrednio determinuje rozstrzygnięcie w drugiej ze spraw. Należy także nadmienić, że zarzuty skarg są identyczne i opierają się na takich samych naruszeniach prawa materialnego, jak również przepisów postępowania.

Podstawę prawną zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 O.p. oparty na tzw. uznaniu administracyjnym. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organy podatkowe, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, mogą umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Rozpatrując wniosek podatnika o przyznanie jednej z wyżej opisanych ulg, organ podatkowy jest zobowiązany do dokonania oceny dwóch przesłanek, a mianowicie: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Przesłanki te mają zostać rozważone biorąc pod uwagę całokształt występujących w sprawie okoliczności faktycznych. W razie stwierdzenia, że jedna, bądź obydwie przesłanki występują, przepis ten uprawnia, a nie obliguje do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Decyzje organów podatkowych w tym przedmiocie mają bowiem charakter tzw. "uznania administracyjnego". Znamiennym dla tego typu postępowań jest to, że kognicja sądu nie wkracza bezpośrednio w zakres owego uznania. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania przewidzianego prawem wyboru będącego "uznaniem administracyjnym", specyficzną konstrukcją prawną pozwalającą organowi na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się dyspozycja normy prawnej. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zatem do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, w tym zbadania wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny w świetle ustawowych przesłanek umorzenia oraz powinności ujęcia tej oceny w uzasadnieniu decyzji nie zaś istnienia materialnoprawnego uprawnienia podatnika do skorzystania z ulgi. Rzeczą sądu jest kontrola poprawności przeprowadzonego w tym zakresie postępowania, w szczególności, czy połączenie decyzji o charakterze uznaniowym z pojęciami stanowiącymi zwroty niedookreślone, będącymi podstawą jej wydania jest zgodne z prawem. Sąd badając tego typu decyzje może zatem również prowadzić badanie w kierunku ustalenia, czy organy podatkowe nie przekroczyły przyznanych im granic "uznania administracyjnego". W razie przekroczenia tych granic, sąd jest również władny do uchylenia zaskarżonych decyzji.

O istnieniu "ważnego interesu podatnika", jak podnosi się w literaturze przedmiotu, nie decyduje jego subiektywne przekonanie o tym, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym "ważny interes podatnika" definiuje się z kolei jako sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków doszło do znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że podatnik nie jest w stanie uregulować należności podatkowych. Przykładowo wymienia się tu utratę możliwości zarobkowania, utratę losową majątku (por. np. wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 850/98).

Definiując kolejną przesłankę zastosowania ulgi podatkowej, tj. istnienia "interesu publicznego", należy wskazać, że przez pojęcie to doktryna rozumie dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n. tezy 14,15 i 18 do 20 i powołane tam orzecznictwo).

Używanie przez ustawodawcę tych nieostrych pojęć, nie daje podstaw do przyjęcia, że istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń, czy też powodów (ani też z góry określona ich hierarchia), którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw związanych z zastosowaniem ulgi podatkowej. Zaakceptować przy tym należy pogląd, że ogólną dyrektywą interpretacyjną przy stosowaniu ulg podatkowych powinno pozostać uznanie wyjątkowości instytucji przyznania wszelkich ulg w spłacie zobowiązań podatkowych (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012r., sygn. akt II FSK 2118/10 – LEX nr 1218948). Należy mieć zatem na uwadze, że ulgi w spłacie należności stanowią - aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego - to jednak odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Dlatego też równie wyjątkowy charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, skutkujące wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, co oznacza w istocie rezygnację Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego z należnych im wpływów.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że stan faktyczny został przez organy podatkowe ustalony w sposób wyczerpujący i pełny. Z tego też powodu Sąd mógł na jego podstawie dokonać zbadania zgodności z prawem wydanych decyzji. Organy podatkowe odniosły się do wszelkich twierdzeń skarżących i oceniły wszystkie podane przez nich argumenty. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 i art. 124 i 187 § 1 O.p.

W szczególności wskazać należy na dyspozycje wynikające z art. 122 i 187 § 1 O.p. Zgodnie z powołanymi regulacjami organy podatkowe są zobowiązane podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak również zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Mimo że w świetle cytowanych norm prawnych główny ciężar dowodzenia spoczywa na organach podatkowych, to - jak trafnie podnosi się w doktrynie i orzecznictwie - przepisy te nie mogą stanowić źródła nieograniczonego obowiązku badania sprawy i poszukiwania dowodów i nie zwalniają podatnika z obowiązku współdziałania w procesie ustalania okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia (podobnie patrz: B. Gruszczyński [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz., S. Babiarz, B. Dauter, B Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. LexisNexis Warszawa 2010 r., str. 615 i n.). Zastrzeżenie takie nabiera szczególnego znaczenia w sprawach dotyczących ulg podatkowych. Nie można bowiem abstrahować od faktu, że przedmiotem niniejszej sprawy jest umorzenie zaległości podatkowych, a więc ulga w spłacie zobowiązania podatkowego, ustanawiająca odstępstwo od obowiązku poniesienia ciężaru publicznego, przyznawana na wniosek podatnika. W tego typu sprawach podatnik powinien dołożyć wszelkich starań, by wykazać zasadność zgłoszonego żądania. Uwzględnić bowiem należy, że przyznanie ulgi leży przede wszystkim w jego interesie i to on jest w posiadaniu informacji niezbędnych dla oceny przesłanki “ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a O.p. W tym kontekście można zaryzykować stwierdzenie, że to strona powinna udowodnić, że istnieją podstawy do zastosowania ulgi. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do wniosku, że podatnik starający sie o uzyskanie korzyści w postaci ulgi w spłacie zaległości podatkowej musiałby jedynie złożyć odpowiedni wniosek bez konieczności dowodzenia podstaw swojego żądania. Obowiązek wyjaśniania wszelkich okoliczności, nawet wybiórczo powołanych przez stronę bądź też przez nią przemilczanych, spoczywałby na organach podatkowych. Takie założenie prowadziłoby z kolei do całkowicie nieuzasadnionej sytuacji, w której organy prowadzące postępowanie byłyby zmuszone do poszukiwania racji przemawiających za umorzeniem zaległości podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2013r., sygn. akt II FSK 2057/11 – orzeczenia.nsa.gov.pl). W powołanym wyroku zostało również stwierdzone, że w sprawach dotyczących ulg w spłacie zobowiązań podatkowych za niedopuszczalne uznać należy wywodzenie z przywołanych na wstępie przepisów Ordynacji podatkowej w istocie nieograniczonego obowiązku badania sprawy i wyręczania strony w ustalaniu okoliczności relewantnych z punktu widzenia przesłanek przyznania ulgi.

Biorąc pod uwagę sytuację majątkową, osobistą i zdrowotną skarżących należy stwierdzić, że nie wykazali ono wyjątkowości swojej sytuacji. Wręcz przeciwnie, zasadnym wydaje się stanowisko, że ich sytuacja jest typowa dla dużej liczby gospodarstw domowych i stanowi normalną sytuację ekonomiczną wielu rodzin. Ponadto skarżący mogą podjąć zatrudnienie, gdyż nie uniemożliwia im tego stan ich zdrowia, jak również wiek. Skarżąca w dniu wydawania zaskarżonych decyzji miała 39 lat, zaś skarżący 44 lata. Nie można zatem twierdzić, że skarżący nie mogą podjąć zatrudnienia i tym samym przyczynić się do uregulowania ciążących na nich zaległości podatkowych. Tymczasem skarżący, poza złożeniem wniosku o umorzenie zaległości podatkowej i otrzymywaniem zasiłków z pomocy społecznej, nie podjęli żadnych działań umożliwiających podjęcie zatrudnienia. Wybrali ono zatem metodę przerzucenia na "państwo" kosztów swojego utrzymania, kierując się tym, że to organy publiczne mają obowiązek zapewnienia im utrzymania i sami nie muszą wykazywać się żadną inicjatywą. Wprawdzie organy podatkowe mają obowiązek badania aktualnej sytuacji majątkowej podatnika, niemniej jednak nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której podatnik doprowadza się do sytuacji braku pracy i wówczas organ podatkowy powinien zastosować ulgę w zapłacie podatku. Organy podatkowe mają bowiem prawo przy badaniu sytuacji majątkowej podatnika, do stwierdzenia, że podatnik ma możliwości osiągnięcia dochodu i w przyszłości może spłacić zaległości. Przyjęcie odmiennej koncepcji prowadziłoby do nieusprawiedliwionego traktowania osób, które nie podejmują żadnego zatrudnienia, choć mają taką możliwość w porównaniu z osobami, które próbują uzyskiwać samodzielnie dochody.

Nie można również przyjąć, aby sytuacja zdrowotna skarżących była wyjątkowa. Wprawdzie skarżąca posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednak może ona wykonywać pracę, choć w warunkach pracy chronionej. Ponadto niepełnosprawność skarżącej istnieje od 2000 roku, zaś ustalony stopień niepełnosprawności od 16 stycznia 2006r. Pomimo zatem stwierdzonej niepełnosprawności, skarżąca podejmowała pracę i prowadziła działalność gospodarczą w związku z którą powstały zaległości podatkowe. Wynika z tego, że przyczyny decydujące o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności, nie pozbawiły skarżącej zdolności zarobkowania. Nie może on zatem stanowić szczególnej okoliczności, pozwalającej na zastosowanie ulgi podatkowej. Skarżąca przedstawiła również zaświadczenie o pobycie w szpitalu, lecz nie wynika z niego, aby leczenie szpitalne spowodowane było przewlekłymi, czy też stałymi problemami zdrowotnymi. Jednorazowy pobyt w szpitalu, nie może bowiem uzasadniać twierdzenia, że dana osoba jest przewlekle chora, czy też ma trwałe problemy ze zdrowiem.

Podobne uwagi należy odnieść również do skarżącego. Nie wykazał on bowiem, że ma problemy zdrowotne uniemożliwiające mu podjęcie zatrudnienia. Przedłożył w istocie dwa dokumenty, z których wynika, że poddał się badaniu. Nie wynika z nich jednak, jakie leczenie zastosowano i w szczególności, czy skarżący jest przewlekle chory w stopniu uniemożliwiającym mu podjęcie zatrudnienia. Ponadto należy zaznaczyć, że skarżący osiągnął w 2010 r. dochody, czyli problemy zdrowotne nie stanowią przeszkody w podjęciu przez niego zatrudnienia.

Tym samym zarzuty związane z błędnie przeprowadzonym postępowaniem podatkowym, przy uwzględnieniu jego specyfiki w niniejszej sprawie – co zostało przedstawione we wcześniejszej części uzasadnienia, nie mogą znaleźć uzasadnienia. Zobowiązanie zaś organu podatkowego do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, uznać należy za zbyt daleko idące. W toku postępowania podatkowego dokonano bowiem prawidłowej analizy sytuacji majątkowej i osobistej skarżących opierając się na złożonych przez nich oświadczeniach i udokumentowanych przez nich dowodach.

Sąd uznaje za prawidłową interpretację organów podatkowych, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie wnioskowanej ulgi podatkowej. W szczególności organy podatkowe w sposób wyczerpujący przedstawiły i przeanalizowały sytuację majątkową i osobistą skarżących, w zakresie przez nich podanym. Jak zostało już wcześniej wskazane, organy podatkowe nie miały ani obowiązku ani możliwości ustalenia w sposób bardziej szczegółowy sytuacji skarżących.

Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynikają przesłanki, którymi kierował się organ podatkowy odmawiając zastosowania ulgi. Organ rozważył ważny interes skarżących i stwierdził, że znajdują się oni obecnie w trudnej sytuacji materialnej, choć nie zagraża ona ich egzystencji. Z drugiej jednak strony organ stwierdził, że skarżący dysponowali środkami pozwalającymi im na zapłatę należności podatkowych i jedynie z powodu zachowania skarżących do takiej zapłaty nie doszło. Organ nie dysponował żadnymi przesłankami uzasadniającymi stwierdzenie, że po stronie skarżących zaszła jakakolwiek sytuacja, którą można uznać za wyjątkową i w konsekwencji przemawiającą za zastosowaniem ulgi. Wprawdzie, jak zostało to już przedstawione we wcześniejszej części uzasadnienia, organ powinien analizować aktualną sytuację strony, niemniej jednak nie można zgodzić się z twierdzeniem, że skoro strona znajduje się aktualnie w trudnej sytuacji materialnej, to organ ma obowiązek potraktowania takiej sytuacji, jako przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej. Gdyby ustawodawca zamierzał zwolnić od obowiązku zapłaty podatku osoby o niskich dochodach, bądź też utrzymujących się na koszt opieki społecznej wówczas wprowadziłby odpowiedni zapis. Ponieważ zapis taki nie został wprowadzony, również osoby znajdujące się w ciężkiej sytuacji majątkowej są zobowiązane do zapłaty podatków. Oznacza to z kolei, że ciężka sytuacja materialna skarżących nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania im ulgi umorzenia wynikającej z treści art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Pogląd taki znajduje między innymi potwierdzenie w powołanym już wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r. (II FSK 2118/10), w którym zostało stwierdzone, że stanowisko, iż dla uznania zaistnienia "ważnego interesu podatnika" wystarczy ustalenie ciężkiej sytuacji finansowo – osobistej, a nie wyjątkowej w tym sensie, że różniącej się od innych podatników – jest zbyt daleko idące i jako takie narusza art. 67a § 1 O.p. Tymczasem sytuacja skarżących nie jest wyjątkowa w tym sensie, że wiele rodzin boryka się z trudnościami finansowymi i utrzymuje się na koszt opieki społecznej.

Organ prawidłowo wskazał przy tym, że interes publiczny przemawia przeciwko umorzeniu zaległości. Również z takim stanowiskiem należy się zgodzić. Jak wynika z akt postępowania podatkowego oraz z wcześniejszych wywodów Sądu, skarżący z pomocy Państwa uczynili "sposób na życie". Nie wykazali oni, że podejmowali jakiekolwiek próby spłaty swoich zobowiązań. Słuszne jest zatem stanowisko organu, że udzielanie ulg w spłacie może mieć miejsce w wyjątkowych okolicznościach, incydentalnie, a nie może stanowić sposobu na pozbycie się ciążących na stronie nieuregulowanych w terminie należności podatkowych. Prawidłowo również stwierdził organ, że udzielenie tak korzystnej ulgi podatkowej nie może stanowić kompensaty za brak przezorności w doborze firm (osób) oferujących udzielanie pożyczek. Przyjęcie odmiennej koncepcji prowadziłoby do sytuacji, w której strona dysponuje środkami finansowymi na zapłatę należności, następnie pozbywa się tych środków, "przechodzi" na utrzymanie Państwa i wówczas domaga się umorzenia należności. Działanie takie byłoby nie do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami równości i powszechności opodatkowania, na co słusznie zwrócił uwagę organ podatkowy w uzasadnieniu swojej decyzji. Wprawdzie przesłanka powstania zaległości podatkowych, w niniejszej sprawie brak odprowadzenia podatku VAT, nie może stanowić decydującej przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi podatkowej. Nie można jej jednak zupełnie pominąć i stwierdzić, że jest nieistotna. Skoro podatnik dysponował środkami na zapłatę podatku, lecz z własnej woli tego nie uczynił, nie wskazując żadnych powodów, dlaczego tego nie uczynił, zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości byłoby jaskrawo sprzeczne z interesem publicznym. W ocenie społecznej, niewłaściwe zachowanie podatnika zostałoby bowiem zaakceptowane w postaci zwolnienia go z obowiązku zapłaty należności budżetowych.

Można w tym miejscu powołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2008r. (II FSK 746/07 – publ: orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zostało stwierdzone, że podatek od towarów i usług nie jest płacony z przychodu podatnika, lecz stanowiący od początku należność Skarbu Państwa, inkasowaną przez sprzedawcę towaru lub usługi z obowiązkiem odprowadzenia go (miesięcznie) do kasy właściwego urzędu skarbowego. W istocie więc naruszenie tego obowiązku i dysponowanie potem środkami nie należącymi do podatnika nie sposób zakwalifikować jako zdarzenie wypełniające którąś z przesłanek art. 67 § 1 o.p.

Podsumowując należy stwierdzić, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające zastosowanie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Z tego też powodu skargi podlegają oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.