Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1022/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. T. kwotę 400 zł (słownie: czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

III SA/Wa 1022/07

Uzasadnienie

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...], którą odmówiono skarżącemu A. T. stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za okres od 26 sierpnia 1999 r. do 31 października 2002 r.

Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia [...] września 2002 r. wystąpił do organu podatkowego pierwszej instancji z wnioskiem o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty targowej za okres od 26 sierpnia 1999 r. do 31 października 2002 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnosił, że w latach 1999-2002 prowadził handel na targowisku "H." i z tytułu tej działalności opłacał opłatę targową w formie miesięcznego abonamentu płatnego z góry. Opłata ta była uiszczana przez skarżącego do rąk pracownika przedsiębiorstwa zarządzającego targowiskiem, która nie był inkasentem uprawnionym do poboru tej opłaty. Skarżący podnosił, że pobór opłaty targowej w formie abonamentu był sprzeczny z przepisami art. 15 ust. 1 i 2, art. art. 19 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy z dnia z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.o.l.). Zdaniem skarżącego powołane przepisy nie dają organom podatkowym prawa do poboru opłaty targowej płatnej z góry za rezerwację miejsca na targowisku. Opłata targowa winna być związana z ilością dni, w których skarżący prowadził handel na targowisku.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] odmówił skarżącemu stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za okres od 26 sierpnia 1999 r. do 31 października 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że umowa jaką skarżący zawarł z Zarządem Terenów Publicznych, której przedmiotem była dzierżawa stoiska handlowego na targowisku "H." jest dowodem na to, że skarżący prowadził sprzedaż na tym targowisku. Organ powołując się na orzecznictwo sądowe wyjaśnił, że hala targowa jest targowiskiem w rozumieniu u.p.o.l. i okoliczność ta przesądza o tym, że sprzedaż prowadzona przez skarżącego w lokalu położonym w hali targowej podlegała opłacie targowej. Dalej w decyzji wskazywano, że targowisko "H." jest targowiskiem w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.o.l., a zatem organ zasadnie pobierał opłatę targową od osób prowadzących sprzedaż na tym targowisku. Od skarżącego pobierano opłatę targową według stawki określonej w uchwale Rady Gminy W. z dnia [...] stycznia 1997 r. Nr [...]. Uchwała ta przewidywała pobór opłaty targowej za każdy dzień prowadzenia sprzedaży oraz w formie miesięcznego abonamentu w wysokości 20 krotności należnej dziennej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 października 2002 r. stwierdził nieważność tej uchwały w części dotyczącej poboru opłaty targowej w formie abonamentu, jednakże nie oznacza to że od osób prowadzących sprzedaż nie należała się opłata targowa. Organ wskazywał, że ustalona ryczałtowo opłata targowa w wysokości abonamentu wynoszącego równowartość 20 stawek dziennych opłaty była niższa od sumy miesięcznej opłaty, którą podatnik musiałby uiścić za każdy dzień prowadzenia sprzedaży, gdyż abonament nie obejmował 10 dni miesiąca. Kupcy prowadzący sprzedaż na terenie targowiska "H." mieli obowiązek na bieżąco informować kierownika targowiska o każdej przerwie w prowadzeniu sprzedaży. Znajdująca się w aktach sprawy ewidencja prowadzona przez kierownika targowiska zawiera wykaz dni, w których skarżący prowadził sprzedaż na targowisku i dni, w których targowisko było zamknięte. Zestawienie ilości dni, w których skarżący prowadził sprzedaż prowadzi do wniosku, że pobrana od niej opłata targowa niego była nienależna.

Od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W odwołaniu decyzji organu pierwszej instancji zarzucono błędne ustalenia faktyczne. Skarżący podniósł, że informacje przesłane do organu podatkowego przez Zarząd Terenów Publicznych są niezgodne z rzeczywistością. Skarżący podważył zgodność z prawem pobierania opłaty targowej w dniach, w których nie prowadził działalności jak również formę w jakiej była pobierana opłata tj. tzw. abonament. Podatnik podnosił, że organ nie dysponuje żadnymi dowodami potwierdzającymi prowadzenie przez niego sprzedaży na targowisku w daniach, za które pobrano od niego opłatę targową.

Wskazaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji przytoczono taką samą argumentację jak w decyzji organu pierwszej instancji.

Na decyzję organu drugiej instancji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze decyzji organu drugiej instancji zarzucono naruszenie:

- art. 122, 187, 210 § 4 , 229 i art. 233 § 1 pkt 1 O.p.

- art. 15 ust. 3 i 19 pkt 1 lit. a u.p.o.l.

W uzasadnieniu skargi podnoszono że pobór opłaty targowej w formie abonamentu był sprzeczny z przepisami u.p.o.l. Organy podatkowe nie przedstawiły wiarygodnych dowodów potwierdzających, że skarżący prowadził sprzedaż na targowisku w dniach wskazanych przez zarządcę targowiska. Zdaniem skarżącego sporządzone przez zarządcę targowiska zestawienie ilości dni, w których skarżący prowadził sprzedaż zostało sporządzone po fakcie i nie odpowiada rzeczywistości.

W odpowiedzi na skargę organ zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że strona skarżąca zasadnie podnosiła w toku postępowania podatkowego oraz w skardze, że opłata targowa nie może być pobierana w formie abonamentu, którego wymiar jest oderwany od faktu prowadzenia przez podatnika sprzedaży na targowisku. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 u.p.o.l. obowiązującą w okresie, za który skarżący żądał stwierdzenia nadpłaty, opłatę targową pobierana była od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Z treści przepisów art. 15 ust. 1 i art. 19 pkt 1 lit a. u.p.o.l. wynika, że opłata targowa powinna być pobierana w formie opłaty dziennej, która zgodnie treścią art. 15 ust. 1 u.p.o.l. powinna być pobierana za każdy dzień prowadzenia sprzedaży na targowisku. Z treści przepisu art. 15 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że zdarzeniem, które powoduje powstanie obowiązku w opłacie targowej jest fakt prowadzenia sprzedaży na targowisku, zatem opłata targowa nie może być pobierana w formie abonamentu płatnego z góry, gdyż prowadziłoby to poboru podatku przed powstaniem obowiązku podatkowego. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w wyrokach NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt SA/Bk 407/00, POP 2001/4/118 i z dnia 25 października 2002 r. sygn. akt III SA 680/02, Glosa 2003/3/4.

W niniejszej sprawie opłata targowa pobierana była w formie abonamentu miesięcznego wynoszącego 20 stawek dziennych opłaty, ustalonych uchwałą rady gminy. Opłata ta została ustalona w sposób sprzeczny z art. 15 ust. 1 i art. 19 pkt 1 lit. a. u.p.o.l. co zostało potwierdzone powołanym wyrokiem NSA z dnia 25 października 2002 r. , który dotyczył uchwały na podstawie, której od skarżącego pobierano opłatę targową w formie abonamentu.

Zdaniem Sądu z treści art. 15 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że organ podatkowy przy poborze opłaty targowej obowiązany jest przy pomocy wiarygodnych dowodów wykazać, że zaistniały zdarzenia powodujące powstanie obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty targowej. W przypadku opłaty targowej tym zdarzeniem jest prowadzenie przez podatnika sprzedaży na targowisku. Zdaniem Sądu postępowanie podatkowe obejmuje nie tylko postępowanie prowadzone w celu wydania decyzji podatkowych. Szerokie rozumienie tego pojęcia obejmuje także inne czynności związane z poborem podatków, które nie zaliczają się do kontroli podatkowej i czynności sprawdzających. Do tego rodzaju czynności będzie się zaliczać przyjmowanie deklaracji podatkowych, pobór podatków przez płatników lub inkasentów. Do czynności tych jako czynności postępowania podatkowego zastosowanie będą miały przepisy O.p. regulujące postępowanie podatkowe, w szczególności zastosowanie będzie miała wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy materialnej oraz wynikający z tej zasady określony w art. 187 § 1 O.p. obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego.

Na podstawie powołanych przepisów organy podatkowe dokonujące poboru podatków bez wydawania decyzji również obowiązane są do ustalania w poparciu o materiał dowodowy podatkowego stanu faktycznego uzasadniającego powstanie w stosunku do podatnika obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego.

Z tych względów Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy organy podatkowe w celu odmówienia skarżącemu stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej obowiązane były w oparciu o rzetelny materiał dowodowy wykazać, że skarżący prowadził sprzedaż na targowisku przez taką ilość dni, przy której zastosowanie stawki dziennej opłaty targowej skutkowałoby obowiązkiem zapłaty przez skarżącego opłaty targowej w kwocie co najmniej odpowiadającej opłacie pobranej od skarżącego w formie abonamentu. Tylko w takiej sytuacji organ mógłby twierdzić, że pobrana od skarżącego w formie abonamentu opłata targowa nie stanowi nadpłaty. Zdaniem Sądu w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania podatkowego organy podatkowe obowiązku tego nie wypełniły. Przedstawiony materiał dowodowy nie potwierdza w sposób jednoznaczny, że skarżący prowadził sprzedaż na targowisku przez taką ilość dni, jaką wskazuje zarządca targowiska. Przyjęty przez organ pierwszej instancji niezgodny z prawem system poboru opłaty targowej w formie abonamentu miał też ten skutek, że organ przy poborze tej opłaty nie gromadził dokumentów potwierdzających w sposób jednoznaczny, że skarżący w oznaczonych dniach prowadził sprzedaż na targowisku. Zaniechanie to było sprzeczne z wynikającą z art. 122 O.p. zasadą prawdy materialnej i w jego wyniku organ nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na stwierdzenie, że wnioskowana przez stronę skarżącą nadpłata jest nienależna. Za dowody potwierdzające ilość dni w, których skarżący prowadził sprzedaż na targowisku, zdaniem Sądu nie może być uznane sporządzone przez zarządcę targowiska zestawienie dni, w których skarżący prowadził sprzedaż na targowisku. Zestawienie to nie jest oparte na dowodach, które zostałyby sporządzone z udziałem podatnika i które podatnik mógłby na bieżąco weryfikować. Strona skarżąca zasadnie twierdzi, że tego rodzaju zestawienie mogło zostać sporządzony przez zarządcę po upływie znacznego okresu czasu od momentu pobrania od skarżącego opłaty za poszczególne miesiące. Nie do przyjęcia jest twierdzenie organów podatkowych, że sama umowa zawarta przez skarżącego z podmiotem zarządzającym targowiskiem na mocy, której wynajmował on stoisko handlowe na tym targowisku stanowi wystarczający dowód na okoliczność prowadzenia przez skarżącego sprzedaży na targowisku w okresie , za który pobrano od skarżącego opłatę targową. Jak już Sąd wskazał na podstawie art. 15 ust. 1 i art. 19 pkt 1 lit. a u.p.o.l. opłata targowa winna być pobiera za dni, w których podatnik prowadzi sprzedaż na targowisku. Oczywistym jest, że skarżący nie mógł prowadzić sprzedaży we wszystkie dni, w których wynajmował stoisko na podstawie długoletniej umowy najmu, gdyż w tym okresie występowały okresy świąt i innych dni wolnych od pracy. Reasumując tę część rozważań należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy nie dysponowały dowodami, na podstawie których można byłoby ustalić ilość dni w których skarżący prowadził sprzedaż na targowisku. Zdaniem Sądu ustalenie ilości dni, w których skarżący prowadził sprzedaż na targowisku było warunkiem koniecznym do stwierdzenia, że wniosek skarżącego o stwierdzenie nadpłaty w opłacie targowej jest bezzasadny.

Dlatego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122 i 187 § 1 O.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w jego wyniku organ nie ustalił okoliczności faktycznej mające podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne ze wskazaniem dowodów, które organ uznał za wystarczające do stwierdzenia, że żądanie skarżącego jest bezzasadne, zatem nie można było zarzucać jej naruszenia art. 210 § 4 O.p.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy art. 15 ust. 1 w zw. z art. 19 ust. 1 lit. a. u.p.o.l., gdyż uznały że zgodny z prawem był pobór opłaty targowej w formie abonamentu oderwanego od rzeczywistego prowadzenia przez podatnika sprzedaży na targowisku. Jak już Sąd wskazał z przepisów tych wynika, że opłata targowa jest podatkiem należnym za każdy dzień prowadzenia przez podatnika sprzedaży na targowisku, co przesądza o tym, że nie może być pobierana w formie ryczałtu, którego wymiar nie uwzględnia rzeczywistej ilości dni, w których podatnik prowadzi sprzedaż na targowisku.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisu art. 15 ust. 3 u.p.o.l. Określony w tym przepisie stan faktyczny (obowiązek uiszczania opłaty targowej niezależnie od opłat należnych za korzystanie z targowiska) nie miał związku ze stanem faktycznym, który wystąpił w niniejszej sprawie.

Wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji w oparciu o ustalony przez organ stan faktyczny niepoparty materiałem dowodowym uzasadniło twierdzenia skarżącego, że organ drugiej instancji na podstawie art. 229 O.p. miał obowiązek uzupełnić postępowanie dowodowe lub na podstawie art. 233 § 2 O.p. uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zdaniem Sądu występujące w niniejszej sprawie braki w zakresie materiału dowodowego uzasadniały uchylenie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 233 § 2 O.p., a nie wskazanego w skardze art. 233 § 1 pkt 1 O.p.

Organy prowadząc postępowanie w sprawie wniosku skarżącego obowiązane będą do rozpatrzenia tego wniosku zgodnie ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.