Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3609/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędziowie WSA Aleksandra Łaskarzewska As.sąd. Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. J. kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ A.Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J. J., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...]o pozbawieniu J..J. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że J.J. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji [...]z dnia [...]r. wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...]czerwca 1945 r. do [...] grudnia 1947 r. W tym czasie J. J. pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej i w okresie tym brał czynny udział w zwalczaniu ugrupowania "[...]" . Dowódcą tego oddziału był F.O. pseudonim "[...]", i był to oddział zbrojnego polskiego podziemia niepodległościowego, wchodzącego w skład Narodowych Sił Zbrojnych.

Kierownik Urzędu uznał w związku z tym, że J. J. podczas pełnienia służby w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość Polski.

Powołując się na przepisy art.25 ust.2 pkt 1 lit."a" w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit."c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz.950 ze zm. ) Kierownik Urzędu stwierdził, że J. J. nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.J. wniósł o uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r, i przyznanie mu uprawnień kombatanckich na podstawie art.4 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z tytułu doznanych represji i przebywania w więzieniach polskich na skutek skazania przez Wojskowy Sąd Rejonowy we W..

W uzasadnieniu skarżący podał, że po wydaleniu go z Milicji Obywatelskiej wyrokiem byłego Wojskowego Sądu Rejonowego we W. z dnia [...]r. sygn. akt [...] został skazany na karę 5 lat więzienia i utratę praw publicznych i obywatelskich na okres 2 lat za przestępstwo z art.11 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. W związku z tym, zdaniem skarżącego, niezasadny jest zarzut z art.21 ust.2 pkt 4 lit."c" cytowanej ustawy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest uzasadniona.

Ustawodawca w art.25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz.950 ze zm. ) , zamieszczony w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe", uregulował sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 1 stycznia 1991 r. posiadały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uregulowanie takie było następstwem innego określenia w ustawie o kombatantach przesłanek uprawniających do uzyskania statusu kombatanta lub innej osoby uprawnionej , niż w poprzednio obowiązujących przepisach. Wprowadzając w ustawie o kombatantach nowe określenie działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, ustawodawca w art.25 ustawy uregulował sprawę osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach, na podstawie dotychczasowych przepisów. Przyjęto zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia z wyjątkami określonymi w art.25 ust.2 ustawy o kombatantach. W przypadku osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów, niż wymienione w art.1 ust.2, art.2 oraz art.4 ustawy o kombatantach przyjęto zasadę, że osoby te pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich.

Do tej grupy osób należy J.J., który uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] czerwca 1945 r. do [...] grudnia 1947 r. pełniąc służbę w Milicji Obywatelskiej. Fakt pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej nie daje podstaw do zachowania uprawnień kombatanckich bowiem zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 5/00 Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art.1 ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach.

Zatem uzasadnione jest pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją [...]z dnia [...] r.

J.J. zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich na podstawie art.4 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach wykazując, że wyrokiem b. Wojskowego Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] r. sygn. akt [...]został skazany na karę 5 lat więzienia i 2 lat utraty praw obywatelskich za czyn z art.11 mkk. Wyrok ten został unieważniony postanowieniem Sądu Wojewódzkiego we W. z dnia [...]r. sygn. akt [...] na podstawie art.1 ust.1 i 2 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( dz. U. nr 34, poz.149 ).

Kierownik Urzędu stwierdził jednak, że skarżący w okresie służby w Milicji Obywatelskiej wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość co wyczerpuje znamiona przepisu art.21 ust.2 pkt 4 lit."c" ustawy o kombatantach. Fakt ten, zdaniem organu, pozbawia skarżącego możliwości uzyskania uprawnień kombatanckich z innych tytułów wymienionych w przepisach cytowanej ustawy o kombatantach.

W myśl art.21 ust.2 pkt 4 lit."c" ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepis ten, wbrew stanowisku przyjętemu przez organ administracji , wymaga spełnienia nie jednej, lecz dwóch przesłanek. Nie wystarcza ustalenie, że zmilitaryzowany kombatant wykonywał poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości . Art.21 ust.2 pkt 4 lit."c" wymaga jednoczesnego spełnienia także drugiej przesłanki , tj. wykonywania zadań śledczych.

Ustawodawca użył w tym przepisie koniunkcji, co oznacza, że zastosowanie tego przepisu wymaga ustalenia obu rodzajów działalności łącznie.

W niniejszej sprawie organ przyjął, że skarżący w czasie pełnienia służby w MO brał udział w działaniach operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość Polski. Natomiast Kierownik Urzędu nie poczynił żadnych ustaleń dotyczących jednoczesnego wykonywania przez skarżącego czynności śledczych. Zatem brak jest ustalenia materialnoprawnych przesłanek do stwierdzenia przez organ , że skarżącemu nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego innego tytułu wymienionego w przepisach ustawy o kombatantach.

O ile dalsze postępowanie wyjaśniające nie potwierdzi udziału skarżącego w czynnościach śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Polski rzeczą Kierownika Urzędu będzie rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie mu uprawnień kombatanckich na podstawie art.4 ust.1 pkt 4 cytowanej ustawy.

Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit."a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) w związku z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1271 ) i art. 55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. nr 74, poz.368 ze zm. ) , orzekł jak w sentencji.

/-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ A.Łaskarzewska

JFS