Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 401/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie NSA : Tadeusz Woś Andrzej Niecikowski /spr./ Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi U. B. - S. i I. B.- B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].12.2003r. znak: [...] Starosta Powiatowy w K., działając na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115 poz.741 z późn. zm.- obecnie tj. Dz.U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 z późn. zm.- zwaną dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami) zezwolił Elektrowni "S" SA na wejście w teren działki "1" położonej w S. celem przeprowadzenia rurociągów wody 2 x Dn 160 mm do pompowni w R., określając, że powierzchnia zajętej działki wynosić będzie około 100 m2., i zobowiązując Elektrownię "S" S.A. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót. W uzasadnieniu Starosta wywiódł, że warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla powyższej inwestycji zostały ustalone w ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] lutego 2003r. znak: [...] - która jest ważna do dnia 31 grudnia 2004r. Jak wynika z treści tej decyzji, usytuowanie przedmiotowej inwestycji jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy S. Działka nr "1" położona jest na terenach oznaczonych symbolem planu - ZN (tereny zieleni nie urządzonej lub urządzonej częściowo, użytkowanie dopuszczalne, urządzenia infrastruktury technicznej i komunikacji). Planowany przebieg rurociągów wody, jak wynika z treści powołanej decyzji nie ograniczy możliwości zagospodarowania działki nr "1" położonej w m. S. z uwagi na fakt, że położone są one w strefie pomiędzy dwoma liniami energetycznymi wysokiego napięcia, gdzie wykluczona jest lokalizacja obiektów kubaturowych, nawet w przypadku zmiany ustaleń miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego. Z treści wniosku i doręczonych dokumentów, wynika, że w trakcie prowadzonych rokowań, właścicielki działki nr "1", złożyły pisemne oświadczenia, w których żądają wykupu swojej działki lub wypłaty odszkodowania w wysokości 100 000 zł i wykonania w nowych rurociągach tzn. oczka w celu podłączenia się do ciągu wodnego. Z informacji zawartych w piśmie Elektrowni "S" S.A. z dnia 26 września 2003r. wynika, że pomimo podjętych w tej sprawie czynności, w ustalonym terminie żadna z właścicielek nie udzieliła odpowiedzi, co potraktowane zostało jako odmowa udzielenia zezwolenia, co potwierdza jeszcze fakt, że pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie wzięły udziału, osobiście lub przez pełnomocnika, w rozprawie administracyjnej ustalonej na dzień 2 grudnia 2003r.

Odwołanie I. B.-B. i U. B.-S. nie zostało uwzględnione i Wojewoda, decyzją z dnia [...].02.2004r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje podnosząc w uzasadnieniu co następuje:

1/ zgodnie z przepisem art. 124 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może ograniczyć, w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa wyżej.

2/ warunki zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr "1" dla inwestycji pn. "budowa rurociągów wody 2 x Dn 160 mm do pompowni w R." ustalone zostały przez Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] lutego 2003r., która w dniu 10 marca 2003 r., stała się ostateczną a ważna jest do 31 grudnia 2004r.

3/ w przedmiotowej sprawie zaistniały warunki pokreślone w art. 124 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem rokowania z właścicielkami w sprawie dobrowolnego udostępnienia nieruchomości dla celów inwestycyjnych nie dały rezultatu. Na propozycję Elektrowni "S". S.A., zawartą w piśmie z dnia 13.01.2000r., w którym inwestor proponował zorganizowanie spotkania w tej sprawie, względnie prosił o kontakt telefoniczny, a także oferował kwotę 50.000zł jako ostateczną wysokość jednorazowego odszkodowania za czasowe zajęcie terenu pod inwestycję, właścicielki nieruchomości w piśmie z dnia 29 stycznia 2000r. (k.3) poinformowały, iż " w grę wchodzi wyłącznie wykup działki "1" przy ul. P. w S., nie zaś jej czasowe zajęcie". W piśmie z dnia 15 maja 2000r., kierowanym do inwestora, właścicielki nieruchomości podały cenę jej wykupu w wysokości 4.250 zł za l ar. Pismem z dnia l kwietnia 2003 r. Elektrownia "S" S.A. poprosiła I. B.-B. i U. B.-S. o kontakt osobisty lub telefoniczny, ewentualnie o podpisanie przesłanego przez inwestora druku oświadczenia i odesłania go drogą pocztową. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 22 maja 2003r., właścicielki powtórzyły żądanie jej wykupu. Wobec ponowienia tej propozycji. Elektrownia "S" S.A. w piśmie z dnia 29 maja 2003r., wyjaśniła, że nie jest zainteresowana wykupem całej działki nr "1", zwłaszcza, że planowana inwestycja zająć ma teren działki o powierzchni ok. 100 m2. Ostatecznie inwestor zaproponował właścicielkom wypłatę odszkodowania za zajęcie działki w wysokości 20.000 zł., płatnego z góry przed rozpoczęciem inwestycji. Jednocześnie poproszono właścicielki o przyjęcie przedstawionej propozycji oraz o udzielenie odpowiedzi w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. W piśmie z dnia 31 lipca 2003r., będącym odpowiedzią na pismo z dnia 29 maja 2003r., właścicielki złożyły Elektrowni "S" S.A. propozycję wykupu działki, ewentualnie wypłaty odszkodowania w kwocie 100.000 zł.

4/ już w toku postępowania na żądanie organu I instancji, Elektrownia "S" S.A., pismem z dnia 2 września 2003r., poprosiła I. B.-B. i U. B.-S. o jednoznaczną odpowiedź, czy zgadzają się na czasowe zajęcie działki dla celów planowanej inwestycji. Ponownie zaproponowano odszkodowanie w wysokości 20. 000 zł i poproszono o udzielenie odpowiedzi do dnia 19 września 2003r. Na powyższe właścicielki odpowiedzi nie udzieliły.

5/ wprawdzie odwołujące w żadnym z powołanych wyżej pism, nie oświadczyły wprost, iż nie wyrażają zgody na realizację inwestycji na nieruchomości stanowiącej ich własność, ale kategorycznie oświadczały, iż interesuje je wyłącznie wykup nieruchomości, to tym samym nie wyraziły zgody na zajęcie nieruchomości, również nie doszło również do zawarcia umowy w kwestii udostępnienia nieruchomości na cele inwestycji. W tej sytuacji skoro spełnione zostały przesłanki, o których mowa w przepisie art. 124 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowisko organu I instancji jest zgodne z prawem.

6/ podstawą zgłoszenia żądania wykupu jest wykazanie, iż w wyniku wybudowania na nieruchomości określonej inwestycji liniowej, nieruchomość nie będzie nadawała się do dalszego prawidłowego korzystania w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem. Jeżeli spełnione są przesłanki z art. 124 ust. 5 ustawy, a podmiot występujący z wnioskiem o zezwolenie uchyla się od nabycia nieruchomości, która nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty mogą wystąpić na drogę procesu cywilnego z roszczeniem o zobowiązanie do złożenia stosownego oświadczenia woli o nabyciu tej nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyły I. B.-B. i U. B.-S. i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenia art. 119 ust. 1 i art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez brak orzeczenia o odszkodowaniu z tytułu ograniczenia prawa własności wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu podniosły, że zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczenie polega na pozbawieniu albo ograniczeniu drodze decyzji prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego. Wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem (art. 128 ust. 1), którego ustalenie jest elementem koniecznym decyzji o wywłaszczeniu. Powyższy tryb ma zastosowanie również do szkód powstałych wskutek zdarzeń dotyczących wydania zezwolenia na założenie na nieruchomości cudzych urządzeń. Trafność przedstawionego rozumowania potwierdzona została wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25.02.2003r. sygn. akt III RN 31/02 jak również w literaturze.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu a dodatkowo podniósł, że należy odróżnić wywłaszczenie polegające na pozbawieniu prawa własności od wywłaszczenia polegającego na ograniczeniu prawa własności. W tym ostatnim przypadku orzeczenie o odszkodowaniu nie jest elementem koniecznym decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem na podstawie art. 124 ust. 4 na inwestorze ciąży obowiązek restytucji stanu poprzedniego nieruchomości, niezbędnym zaś warunkiem uzyskania odszkodowania jest to by restytucja była niemożliwa, utrudniona lub powodowała nadmierne koszty. W konsekwencji odszkodowanie ma charakter następczy a nie pierwotny w stosunku do decyzji zezwalającej na prowadzenie robót.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skargę należy uznać za nieuzasadnioną. Dokonana w trybie art. l § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, nie stwierdziła aby naruszała ona prawo. Należy się zgodzić z twierdzeniem skargi, że wywłaszczenie (czy jak w niniejszym przypadku ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości) następuje za odszkodowaniem (art. 128 ust. 1). Nie można jednak podzielić poglądu, że ustalenie odszkodowania w przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest elementem koniecznym decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Art. 124 ust. 1 ustawy z 1997r. o gospodarce nieruchomościami uprawnia starostę do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie instalacji w nim wymienionych. Zgodnie zaś z ust. 4 tego artykułu na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli jest to niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty, jednostka ta jest obowiązana do wypłaty odszkodowania, przy czym w takim przypadku stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.

Art. 129 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) stanowił, że odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Tak jak to powiedziano wyżej na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń a odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód a dodatkowo jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Każde wywłaszczenie, a więc także ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (art. 112 ust. 2) następuje za odszkodowaniem, a w tym ostatnim przypadku odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód a dodatkowo jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Tak więc, najpierw należy ustalić szkodę, a tę można ustalić w zasadzie dopiero po wykonaniu obowiązku przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego.

A więc, wykładania celowościowa wskazuje na to, w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, nie zawsze jest konieczne (bo nie zawsze jest możliwe) równoczesne orzeczenie o odszkodowaniu. Nie zawsze bowiem da się to odszkodowanie ustalić nie jako z góry.

Okoliczność tę dostrzegł także ustawodawca, który z dniem 22.09.2004r. (zob. ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2004r. nr 141 poz. 1492) dokonał zmiany art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w ten sposób, że postanowił, iż w przypadku odszkodowania m.in. wynikającego z wydania decyzji na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wydaje się odrębną decyzję o odszkodowaniu.

W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca j ą decyzja organu I instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 ustawy 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.