Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3267/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) As.sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; oddala skargę /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski JFS


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. Nr [...] na podstawie art.25 ust.2 p.2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.) pozbawił S. N. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. decyzją z dnia [...].6.1984 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...].6.1948 r. do [...].9.1948 r.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż S. N. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancką pełnił służbę w Wojsku Polskim. Z akt sprawy nie wynika, by podczas służby brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust.2 p.6 ustawy.

S. N. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie Mu uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walkach i likwidacji UPA na podstawie art. 1 ust.2 p.6 ustawy. W uzasadnieniu podniósł, że pełnił służbę w jednostce wojskowej, stacjonującej w G. Od [...].6.1948 do [...].9.1948 r. brał udział w walkach i likwidacji UPA na terenie miejscowości Łańsk, Lesko i Ustrzyki Dolne- w województwie rzeszowskim, co uznano za walki z reakcyjnym podziemiem i poczyniono odpowiedni wpis do legitymacji kombatanckiej. Do wniosku załączył kserokopię swej deklaracji członkowskiej ZBoWiD z dnia [...] kwietnia 1984 r., własne oświadczenie (bez daty), wyjaśniające swe stanowisko w sprawie i odpis zaświadczenia WKU w G. z [...] marca 1984 r.- nr [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.138 §1 p.1, art.127 § 3 i art. 129 kpa, i art.25 ust.2 p.2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z [...].11.2000 r. Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR powtórzył argumenty podniesione w decyzji z [...].11.2000 r. Odwołujący się uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] czerwca 1948 do [...] września 1948 r. Z zaświadczenia WKU G. nr [...] z marca 1984 r. wynika, że Zainteresowany pełnił służbę w LWP od [...] czerwca 1948 r. do [...] lutego 1949 r.- w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem od [...] czerwca 1948 r. do [...] września "1949" ( winno być "1948") i od [...] stycznia 1949 r. do [...] lutego 1949 r. Zainteresowany podniósł, że w trakcie pełnienia służby w 1 Brygadzie KBW brał udział w walkach z oddziałami UPA na terenie woj. rzeszowskiego, nie dołączając żadnych dokumentów wojskowych, potwierdzających te okoliczności. Z wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia, nadesłanego przez Centralne Archiwum Wojskowe przy piśmie z dnia [...]. 8. 1995 r., 1 Brygada KBW, w której Skarżący pełnił służbę wojskową, w latach 1948 - 49, zwalczała WiN, NZW i AK.

S. N. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] sierpnia 2001 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że żołnierze biorący udział w akcjach zbrojnych nie otrzymywali jakichkolwiek zaświadczeń; wszelkie dane winny się znajdować w jednostkach, które prowadziły walki zbrojne. Skarżący ocenił, że błędy popełniła administracja wojskowa, nie posiadająca dokładnych danych z tamtych lat. Dokładnych danych nie posiada WKU, nie wspominając o archiwach wojskowych, nie posiadających żadnych imiennych wykazów żołnierzy- uczestników walk. Po 52 latach od tamtego okresu, została jedynie deklaracja członkowska i zaświadczenie WKU. Podczas prowadzonych potyczek w okolicach Ustrzyk Dolnych pochwycili 3 uzbrojonych członków organizacji UPA, w tym dwu rannych, mówiących po ukraińsku, co jest dowodem ich przynależności. Kiedy 1 Brygada KBW przebywała na terenie woj. rzeszowskiego, doszło do kilku zbrojnych potyczek, gdyż działało tam kilka ugrupowań zbrojnych; Skarżący nie wymienia żadnego ugrupowania zbrojnego, nie mając pewności ich przynależności, by nie popełnić błędu. Atak następował z zaskoczenia, gdyż znali oni dokładnie teren i szybko się wycofywali, z czego wynika, że byli miejscowymi mieszkańcami. Wymienienie ugrupowań zbrojnego podziemia, walczących z żołnierzami Wojska Polskiego, z pominięciem oddziałów UPA, jest możliwe, gdyż "panujący w tamtych latach chaos w administracji wojskowej, brak prawdziwych danych, doprowadził do tego, że archiwa wojskowe oraz WKU nie posiadają prawdziwych danych". Skarżący zaskoczony jest żądaniem Kierownika Urzędu, by po tylu latach przedstawić takie dokumenty, które nigdy nie istniały. Skarżący jako sekretarz koła M. od 1984 r. analizuje weryfikacje i przyznane uprawnienia kombatanckie członkom, w tym samym okresie wcielonym do służby wojskowej w KBW, biorącym udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią. H. T. został wcielony [...] czerwca 1948 r.; S. W. został wcielony [...] czerwca 1948 r.- owi członkowie Związku otrzymali uprawnienia na podstawie takich samych dowodów, jak deklaracja członka i zaświadczenie WKU G. o identycznej treści, co Skarżącego.

Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną.

Zgodnie z art.25 ust.2 p.2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.- dalej ustawa), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 i art.4. Skarżący nie wykazał, by zachodziły wobec niego przesłanki do zachowania tych uprawnień- by uczestniczył w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-39 lub by uprawnienia te uzyskał z tytułów określonych w ustawie bądź był żołnierzem z poboru, który pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] maja 1945 do [...] czerwca 1947 r. W szczególności S. N. nie wykazał, by zachodziły wobec Niego przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że wniosek osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 p.2 ustawy, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, winien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (uchwała 7 S NSA z .3.2002-OPS 13/01-Pr.Pracy 6/02/42).

Z powołanego odpisu zaświadczenia WKU w G. z dnia [...] marca 1984 r. nr [...] (tożsamego z odpisem na k. 4 akt administracyjnych) wynika jedynie, że Skarżący pełnił służbę wojskową w Ludowym Wojsku Polskim od [...] czerwca 1948 r. do [...] lutego 1949 r., w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem od [...] czerwca 1948 do [...] września 1948 i od [...] stycznia 1949 do [...] lutego 1949 r. Z deklaracji członkowskiej z dnia [...] kwietnia 1984 r. i z życiorysu Skarżącego z dnia [...] marca 1948 r. wynika, że od czerwca 1948 r. do [...] lutego 1949 r. S. N. służył w 1 Brygadzie KBW w G. i brał udział w likwidacji "reakcyjnego podziemia" w województwie rzeszowskim, w okolicach Sanoka, Leska, Łańska i Ustrzyk Dolnych (k. 2, 6v akt administracyjnych). W żadnym z tych dokumentów Skarżący nie podawał, że walczył z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii mimo, że w powojennej aksjologii ustawodawcy zdarzenia takie były oceniane wysoko.

Sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego Skarżący przyjmuje, że dobra znajomość terenu wskazywała na przynależność atakujących do UPA. Po zakończeniu akcji "Wisła" (jesień 1947 r.), aresztowaniu prowydnika OUN "Stiacha" i komendanta grupy "San"- "Oresta" (2. 3. 1948 r.; T. Walichnowski "U źródeł walk z podziemiem reakcyjnym w Polsce" Książka i Wiedza 1980- wyd. II s. 262- 263,266- 267), na tym terenie nie było oparcia w miejscowej ludności ukraińskiej dla UPA. Dobra znajomość terenu znamienna jest dla działań partyzanckich- np. oddziałów z Wileńszczyzny na terenie Białostocczyzny.

Trafnie Kierownik Urzędu wskazuje, że z informacji Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, że 1 Brygada KBW w latach 1948-49 walczyła jedynie z WiN, NZW, AK (k. 24- 24v akt administracyjnych). Całkowicie błędne jest przeświadczenie Skarżącego, że w latach 1948- 49 nie wytworzono dokumentów, szczegółowo przedstawiających, z kim walczyły jednostki Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Dokumenty takie znajdują się w różnych zbiorach- zarówno w zespołach akt Centralnego Archiwum Wojskowego, Dziennikach działań bojowych dowództwa WBW województwa rzeszowskiego, jak i w zespołach akt byłego Ministerstwa Bezpieczeństwa Wewnętrznego bądź byłych Wojewódzkich Komend Milicji, bowiem do każdej z podgrup operacyjnych KBW, prowadzących w latach 1948-49 walki z oddziałami niepodległościowego podziemia w polu, dołączano jednego bądź dwu funkcjonariuszy Bezpieczeństwa Publicznego czy MO, by na bieżąco wykorzystywać wiedzę dla zwalczania owych konspiracji (T. Walichnowski "U źródeł walk z podziemiem reakcyjnym w Polsce" Książka i Wiedza 1980- wyd. II s. 262, 274- 275, 278). Zarówno przypisy owej monografii, jak i bibliografia i przypisy innych publikacji (przykładowo: M. Jaworskiego "Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego 1945-65" W. MON- Wojskowy Instytut Historyczny 1984; R. Wnuk "Lubelski Okręg AK, DSZ i WiN 1944-47" VOLUMEN 2000) wskazują na drobiazgowość źródeł, określających przebieg, miejsca starć i potyczek, imienne wymienianie strat (zabitych, rannych) własnych i przeciwnika, wskazywanie nazw zwalczanych oddziałów bądź pseudonimów dowódców etc).

Mimo zatem, że Kierownik Urzędu błędnie oczekiwał, by Zainteresowany dołączył "dokumenty wojskowe potwierdzające wymienione okoliczności" (art. 75 § 1 kpa pozwala na dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się dla wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem- w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych czy oględziny). Jednakże w niniejszej sprawie brak jakichkolwiek dowodów, prowadzących do odmiennych ustaleń, niż zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przesłanki zachowania uprawnień w każdej sprawie badane są indywidualnie. Brak jakichkolwiek przesłanek, by uznać, że potwierdzenie uprawnień kombatanckich dla H. T. czy S. W. nastąpiło w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co sytuacja Skarżącego. Mimo, że obaj wyżej wymienieni służyli w KBW od czerwca 1948 r., to Skarżący nie twierdził, by służył z H. T. i S. W. w tej samej jednostce i by w tych samych pododdziałach walczył z oddziałami UPA.

Wobec powyższego skargę należało oddalić (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 w zw. z art.. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm.).

/-/ L.Drewniak-Żaba /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski

JFS