Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1326/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Krajowa Rada Sądownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący NSA: Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie NSA: Barbara Adamiak Andrzej Jurkiewicz Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1465/04 w sprawie ze skargi Z. Z. na uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utraty prawa do stanu spoczynku i uposażenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2005 r.(sygn.II SA/Wa 1465/04) oddalił skargę Z. Z. na uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utraty prawa do stanu spoczynku i uposażenia.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia 20 stycznia 2000 r. nr 16/2000 ,na podstawie art.8 ust.1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy -Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998, Nr 98, poz.607), stwierdziła w stosunku do sędziego w stanie spoczynku Z. Z. zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 7 ust.1 pkt 4 pow. ustawy, powodujących że nie ma do niego zastosowania art.6 ust.1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 124, poz.782) w zw. Z art.71¹ § 2 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 1994 Nr 7, poz.25 ze zm.), w związku z czym utracił on prawo do stanu spoczynku i uposażenia w stanie spoczynku. W uzasadnieniu uchwały podano m.in., że Minister Sprawiedliwości wystąpił z wnioskiem o wydanie takiej uchwały, powołując się na sprawozdanie Komisji Specjalnej, powołanej w 1956 r. przez ówczesnego Ministra Sprawiedliwości do zbadania i oceny działalności tzw. sekcji tajnej w Sądzie Apelacyjnym, a następnie w Sadzie Wojewódzkim w Warszawie oraz w Sądzie Najwyższym. W sprawozdaniu tym sędzia Z. Z. został wymieniony wśród innych sędziów orzekających w sekcji tajnej Wydziału IV Karnego Sądu Wojewódzkiego dla [...]. Z akt osobowych Z. Z. wynika, że w październiku 1953 r. jako sędzia Sądu Powiatowego został delegowany do orzekania w Wydziale IV Karnym Sądu Wojewódzkiego dla [...] i do maja 1955 r. rozpoznawał m.in. sprawy w sekcji tajnej tegoż wydziału, a po reorganizacji i wyodrębnieniu Wydziału Karnego IVa objął funkcję przewodniczącego Wydziału IV Karnego. Z nadesłanych przez Ministra kserokopii orzeczeń wynika, że sędzia Z. Z. przewodniczył w składach sędziowskich w sprawie IV 3K 139/53 przeciwko J. T., w sprawie IV3K 96/53 przeciwko F. S., uczestniczył w wydaniu orzeczeń odnośnie F. K. (sygn.IV3K 105/53), J. C. (sygn.IV3K 75/53), S. D. (sygn.IV3K 117/53). Sprawy te miały charakter polityczny i były sądzone w sekcji tajnej(IV3K) Sądu Wojewódzkiego dla [...]. Wskazane wyroki wydane z udziałem sędziego Z. Z. wyczerpują przesłanki ustalenia zatrudnienia w wyspecjalizowanych komórkach organizacyjnych, stosujących represje za działalność niepodległościową, ( sekcja tajna sądów powszechnych), o których mowa w art.7 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia [...] nr[...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Z. Z. zaskarżył powyższą uchwałę do sądu administracyjnego i zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 7 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r., polegające na przyjęciu że orzekanie w sprawach ozn. sygnaturą akt sekcji tajnej było równoznaczne z zatrudnieniem w tej sekcji, naruszenie prawa procesowego – art. 7, 75, 77, 80 i 107 k.p.a. polegające na niewskazaniu dowodów, że sekcja tajna istniała do 1955 r., niewskazaniu z jakich przyczyn odmówiono wiarygodności jego wyjaśnieniom iż sekcja tajna w Sądzie Wojewódzkim dla [...] przestała istnieć w listopadzie 1953 r. a sprawy oznaczone jej sygnaturą były rozpoznawane w trybie zwykłym, nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci sprawozdania Komisji Społecznej do zbadania działalności tzw. sekcji tajnej Sądu Wojewódzkiego, w tym protokołu przesłuchania współorganizatora sekcji tajnej, który wymienił sędziów orzekających w tej komórce, zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechaniu przeprowadzenia dowodów z jego akt osobowych z lat 1951-56 i następnych, zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dostępnych w Archiwum Akt Nowych akt sprawy S. D. i K. M., całkowite pominięcie jego wyjaśnień, zaniechanie podjęcia czynności w celu ustalenia sygnatur akt wskazywanych w jego wyjaśnieniach i przeczących tezie o represyjnym charakterze jego orzecznictwa, bezpodstawnym ustaleniu, ze jego szybki awans wskazywał na spełnianie wymogów stawianych osobom dopuszczanym do orzekania w sekcjach tajnych oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, ze był zatrudniony w sekcji tajnej i stosował represje za działalność niepodległościową, polityczną i obronę praw człowieka co w konsekwencji spowodowało niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r.

Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2003 r., sygn. II SA 3762/03 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Z. Z. W ocenie Sądu niesporne jest że skarżący został delegowany do orzekania w Wydziale IV Karnym Sądu Wojewódzkiego dla [...] i do maja 1955 r. rozpoznawał m. in. sprawy ozn. sygnaturami akt IV3K w sekcji III tajnej tegoż Wydziału, a po reorganizacji i wyodrębnieniu Wydziału IV Karnego objął funkcję jego przewodniczącego. Sąd uznał, że Krajowa Rada Sądownictwa prawidłowo ustaliła, że zaistniały przesłanki określone w art.7 ust.1 pkt 4 ustawy z 17 grudnia 1997 r.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2004 r. OSK 113/04 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Powodem uchylenia wyroku było naruszenie prawa skarżącego do ochrony procesowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Wyjaśnił, że skarżący nie kwestionował że od października 1953 r. został delegowany do IV Wydziału Karnego Sądu Wojewódzkiego dla [...], w ramach którego od 1 stycznia 1951 r. działała sekcja III, potocznie zwana tajną. Bezsporne jest, że skarżący orzekał w sprawach ozn. sygnaturą sekcji tajnej i że sprawy te dotyczyły osób oskarżonych o przestępstwa z dekretu z dnia 22 stycznia 1946 r. o odpowiedzialności za klęskę wrześniową i faszyzację życia państwowego oraz dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy i zdrajców Narodu Polskiego. W zasadzie zarzuty skargi oparte są na twierdzeniu, że III sekcja tajna została zlikwidowana w grudniu 1953 r. co w przekonaniu skarżącego czyni bezpodstawnym ustalenie, ze w okresie od października 1953 r. do maja 1955 r. orzekał w wyspecjalizowanej komórce stosującej represje za działalność niepodległościową, polityczną i obronę praw człowieka co czyni uchwałę niezgodną z prawem.

Zarzut ten Sąd uznał za nieuprawniony. Niemożliwe jest ustalenie daty do jakiej formalnie istniała sekcja tajna Wydziału IV Sądu Wojewódzkiego dla [...], ale w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy można stwierdzić, że sekcja ta z całą pewnością funkcjonowała co najmniej do końca grudnia 1953 r., a więc w czasie z którego pochodzi większość wyroków wydanych przez sąd z udziałem Z. Z.., w sprawach osób oskarżonych o przestępstwa ze wskazanych dekretów, oznaczonych sygnaturą sekcji tajnej. Jak wynika ze sprawozdania komisji do zbadania działalności tzw. sekcji tajnej Sądu Wojewódzkiego dla [...], do sekcji tej wpływały z terenu całego kraju sprawy osób oskarżonych o przestępstwa z w. w. dekretów. Za tym, że sekcja tajna istniała w okresie z którego pochodzą wyroki świadczą wyjaśnienia samego skarżącego(w piśmie do Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 1989 r.(K-62 akt osobowych) Z. Z. wyjaśniał, że po jakimś czasie orzekania w sprawach sekcji I przewodniczący powiadomił nas że mamy przejąć orzekanie w sprawach sekcji III, gdyż zapadła decyzja o wycofaniu z niej sędziów dochodzących oraz że delegowanie sędziów IV Wydziału do sekcji III stanowiło zmianę organizacyjną polegającą na zespoleniu sekcji z wydziałem, w którym tkwiła ona formalnie od kilku lat oraz, że sekcja tajna została zniesiona kilka miesięcy później). Te wyjaśnienia zaprzeczają twierdzeniom skargi, że sekcja została zlikwidowana w listopadzie 1953 r. W piśmie z dnia 18 czerwca 1999 r. skarżący stwierdza, że z końcem 1953 r. została zniesiona sekcja tajna w Sądzie Najwyższym i zadaje sobie pytanie, dlaczego z taką samą pisemną decyzją dotyczącą Sądu Wojewódzkiego zwlekano jeszcze przez kilka miesięcy. Ponadto jak wynika ze sprawozdania komisji sekcja tajna w Sądzie Najwyższym istniała jeszcze w 1954 r. i rozpatrywała rewizje m.in. od wyroków wydanych przez sekcję tajną Sądu Wojewódzkiego dla [...]. Także i ta okoliczność zdaje się potwierdzać istnienie sekcji tajnej w IV Wydziale co najmniej do końca 1953 r. Sprawy o jakich mowa były sądzone jeszcze w 1954 r. a w ich rozpoznawaniu brał udział skarżący. Jak wynika ze sprawozdania komisji w 1954 r. szczególny tryb postępowania w sprawach politycznych o wielkiej wadze dla interesów partii i państwa podlegał zmianom m.in. poszerzano listę obrońców, rozpoznawano sprawy jawnie, w budynku sądowym ale ten proces nie był jednoznaczny ze zniesieniem sekcji tajnej.

Zarządzeniem MS z dnia 21 kwietnia 1955 r. w każdym Sądzie Wojewódzkim Wydziału IVA Karnego, jako wyspecjalizowanej komórki, która przejęła m.in. sprawy przestępstw politycznych. Zgodnie z wyrokiem NSA z 12 stycznia 2001 r.(II SA 1224/00 LEX 81649, wydziały IVA Karne sądów wojewódzkich były wyspecjalizowanymi komórkami w rozumieniu art.7 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw.

Konkludując, Sąd przyjął że skarżący co najmniej do końca 1953 r. orzekał w wyspecjalizowanej komórce organizacyjnej, stosującej represje za działalność niepodległościową, polityczną lub obronę praw człowieka a tym samym zaskarżona uchwała prawa nie naruszała.

Pełnomocnik Z. Z. zaskarżył powyższy wyrok i wniósł o jego uchylenie. Skargę kasacyjna oparł na naruszeniu przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na obrazie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez jego niezastosowanie. Uzasadniając skargę kasacyjną pełnomocnik podniósł, że dla rozstrzygnięcia sprawy jest konieczne ustalenie daty do jakiej formalnie istniała sekcja tajna Wydziału IV. Sąd uznał, że niemożliwe jest ustalenie daty do której formalnie istniała sekcja tajna i oparł się w tej mierze na dowodach pośrednich. Zdaniem skarżącego jeśli materiał dowodowy uniemożliwia ustalenie daty do jakiej formalnie istniała sekcja tajna to należy przeprowadzić dowody uzupełniające. W tym celu na rozprawie pełnomocnik złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Sądu Najwyższego, w których jest wyrok tego Sądu jako Wyższego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 31 grudnia 1957 r. w sprawie dyscyplinarnej przeciwko organizatorom sekcji tajnej w Sądzie Najwyższym. Przeprowadzenie tego dowodu wyjaśniłoby wątpliwości związane z czasokresem istnienia sekcji tajnej we wskazanym Sądzie Wojewódzkim. Wniosku tego Sąd nie uwzględnił.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Krajowa Rada Sądownictwa wnosiła o jej oddalenie..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny w myśl art. 183 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności a tym samym granice rozpoznania wyznaczał zarzut skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia przepisu art. 106 §3 P.p.s.a. nie jest uzasadniony. Przeprowadzenie dowodów i to tylko z dokumentów jest w sądzie administracyjnym wyjątkiem od zasady opierania rozstrzygnięć na ocenie zebranego przez organy administracji publicznej materiału dowodowego. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów zależy od oceny Sądu czy jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i czy nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenie potrzeby (niezbędności) przeprowadzenia dowodu uzupełniającego ze wskazanego dokumentu nie można zarzucić arbitralności i tym samym odmówić uznania odmowy przeprowadzenia dowodu za niezasadną. W istocie, dokonany przez Sąd wywód w kwestii okresu działania i terminu zakończenia działalności sekcji tajnej w IV Wydziale Sądu Wojewódzkiego dla [...] opiera się na dowodach pośrednich. W sytuacji gdy nie ma dokumentów bezpośrednio tworzących czy likwidujących, z określonym dniem, wskazaną sekcję tajną a tryb rozpoznawania spraw ulegał zmianom, oparcie się przez Krajową Radę Sądownictwa i przez Sąd na tego rodzaju dowodach, jak znajdujące się w aktach sprawy, było uzasadnione i prawa nie naruszało. Materiał znajdujący się w aktach sprawy( w tym i wcześniejsze wyjaśnienia skarżącego Z. Z.) potwierdza zasadność dokonanych ustaleń. Dowód z wyroku SN jako Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w sprawie przeciwko organizatorom sekcji tajnej w Sądzie Najwyższym, o którego przeprowadzenie wnoszono, byłby kolejnym dokumentem pośrednim, nie odnoszącym się bezpośrednio ani do sekcji tajnej w Sądzie Wojewódzkim ani do skarżącego.

Trzeba także podnieść, że z przepisu art. 7 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 Nr 98,poz.607 ) mającego w sprawie zastosowanie nie wynika kryterium czasu zatrudnienia w wyspecjalizowanych komórkach organizacyjnych stosujących represje, jako elementu decydującego o jego zastosowaniu. Niezależnie zatem od tego jak długo skarżący orzekał w sprawach należących do sekcji tajnej, nawet bardzo krótki okres zatrudnienia prowadziłby do tych samych skutków.

Z uwagi na powyższe, skarga kasacyjna na podstawie art.184 P.p.s.a. podlegała oddaleniu jako nie mająca uzasadnionych podstaw.