Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 47/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 97, art. 97 a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1991 nr 237 poz 1 art.1 ust. 1, art. 8 ust. 1
law: Dyrektywa Rady  z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (91/439/EWG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy z wpisem potwierdzającym uzyskanie świadectwa kwalifikacji zawodowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., [...]; 2. przyznaje adwokatowi M.N. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A. 30 lok. 6, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu B.P. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M.N. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 97 ust. 1, art. 90 ust. 1 pkt 5, art. 97a ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.), § 5 ust. 1 pkt 3 i § 7 ust. 1 pkt 5a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. nr 24, poz. 215 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), Prezydent Miasta Ł.odmówił B. P. wydania prawa jazdy z wpisem potwierdzającym uzyskanie świadectwa kwalifikacji zawodowej.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 7 października 2011 r. B. P. wystąpił do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami z wnioskiem o dokonanie w dokumencie prawa jazdy wpisu potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego. Do wniosku strona załączyła: kserokopię świadectwa kwalifikacji zawodowej z dnia [...]. wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Ł. potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego, kserokopię orzeczenia lekarskiego z dnia [...]r. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez B.P. pracy na stanowisku kierowcy, kserokopię orzeczenia psychologicznego nr [...] r. stwierdzającego u B.P. brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, paszport konsularny wydany w dniu [...] r. przez Konsula w N., poświadczenie o zameldowaniu wydane przez Centrum Obsługi Mieszkańców Ł.potwierdzające zameldowanie pod adresem: [...] r.

Organ I instancji wskazał, że strona wypełniając wniosek o wydanie prawa jazdy w punkcie G oświadczyła, iż nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni. Na tę okoliczność B. P. złożył oświadczenie, z którego wynika, że w dniu [...] r. przekroczył granicę polską. W oświadczeniu w punkcie G nie zaznaczył punktu siódmego, ponieważ nie przebywa w Polsce 185 dni, co potwierdza paszport nr [...] wydany w Konsulacie w N.w dniu [...] r.

Organ powołując się na treść art. 39d ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym stwierdził, że powstała wątpliwość, dlaczego pomimo przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia [...] r. B. P.uzyskał świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego. Organ ustalił, że strona złożyła w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego oświadczenie, iż spełnia przesłanki określone w art. 39d ust. 1.

Prezydent Miasta Ł. powołał treść art. 97a ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 5 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. nr 24, poz. 215 ze zm.) i stwierdził, że przedstawione przez stronę dokumenty spełniają wymogi określone w powołanych wyżej przepisach prawa. B.P. wystąpił bowiem z wnioskiem o wydanie prawa jazdy z wpisem potwierdzającym ukończenie szkolenia okresowego i załączył do tego stosowne dokumenty. Wątpliwości budzi jednak spełnienia przez stronę przesłanki określonej w ustawie o transporcie drogowym w zakresie przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w roku ze względu na więzi osobiste lub zawodowe, co wskazane zostało przez ustawodawcę jako obligatoryjny wymóg przystąpienia do szkolenia okresowego. Ponadto osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy składa oświadczenie o spełnieniu wymogu, o którym mowa w art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, tj. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym.

Zdaniem organu I instancji analiza przedstawionych wyżej norm prawnych wskazuje na zasadę racjonalnego działania ustawodawcy. Wolą ustawodawcy jest osiągnięcie celu polegającego na tym, aby zarówno na dzień przystąpienia do szkolenia okresowego, jak i na dzień wydania prawa jazdy osoba przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste lub zawodowe. Wskazują na to spójne ze sobą normy prawne określone w art. 39d ustawy o transporcie drogowym, jak i w art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Organ I instancji stwierdził, że B.P. nie spełnia przesłanek określonych w wyżej powołanych przepisach prawa, bowiem zarówno na dzień ukończenia szkolenia, na dzień wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie posiadania kwalifikacji zawodowej, jak również na dzień wydania decyzji nie przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni.

Od powyższej decyzji odwołał się B. P. Podniósł, że jest obywatelem polskim, który od dnia urodzenia do 2000r. przebywał na terenie Polski. W listopadzie 2000r. wyjechał za granicę i wrócił w dniu 30 sierpnia 2011 r. Po powrocie do kraju został skierowany na kurs celem podwyższenia kwalifikacji dotyczących uprawnień kierowania samochodami ciężarowymi, po ukończeniu którego wystąpił o wydanie prawa jazdy z uwzględnieniem ukończonego szkolenia. Podał, że po powrocie do kraju chciał jak najszybciej podjąć pracę w zawodzie kierowcy, ale nie może, ponieważ nie posiada aktualnego prawa jazdy.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że niezbędnym warunkiem dla wydania prawa jazdy - w tym również dla wydania prawa jazdy z wpisem potwierdzającym ukończenie szkolenia okresowego - jest spełnienie przesłanki wymienionej w art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym, tj. przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe, albo też przedstawienie zaświadczenia, że wnioskodawca studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. Warunek ten podlega bowiem, podobnie jak pozostałe przesłanki uzyskania prawa jazdy wskazane w ustawie - Prawo o ruchu drogowym, weryfikacji przez organ wydający prawo jazdy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że B. P. nie spełnia powyższej przesłanki, co wprost wynika z akt sprawy. Konsekwencją powyższego jest zatem stwierdzenie, iż decyzja organu I instancji jest zasadna i znajdująca umocowanie w przywołanych powyżej przepisach.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że poza jego oceną pozostaje zasadność ustanowionego przez prawodawcę uzależnienia wydania prawa jazdy z wpisem potwierdzającym uzyskanie kwalifikacji zawodowej od określonego w 90 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym warunku przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe (lub odpowiednio przedstawienia zaświadczenia, że wnioskodawca studiuje od co najmniej sześciu miesięcy), która to przesłanka weryfikowana jest zarówno w przypadku wydawania po raz pierwszy prawa jazdy, jak i - tak jak w tym przypadku - wydania prawa jazdy z wpisem potwierdzającym uzyskanie kwalifikacji zawodowej. Organy ze względu na wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę praworządności są zobowiązane do przestrzegania wszystkich obowiązujących przepisów prawa.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a ponadto podał, że posiada czynne prawo jazdy kat. B, C, D, BE, CE, DE, T wymienione na nowy wzór w 2000 r. oraz świadectwo kwalifikacji obowiązujące w tamtym czasie. Wracając do kraju był pełen optymizmu, że resztę życia spędzi w kraju prawa i uczciwości, dobroci i piękna, a spotkał się z bezdusznością i brakiem kompetencji urzędników.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.wnosiło o jej oddalenie. Powtórzyło argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego popierał skargę. Powołał się na art. 9 dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy i załączył do akt stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 8 listopada 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ten ma natomiast prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Kwestią sporną jest odmowa wydania skarżącemu prawa jazdy z wpisem potwierdzającym uzyskanie świadectwa kwalifikacji zawodowej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.).

Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się, a w uzasadnionych przypadkach - właściwy ze względu na miejsce czasowego pobytu (...).

Sprawę dokonywania wpisów potwierdzających uzyskanie kwalifikacji wstępnej lub świadczenia okresowego reguluje art. 97a tej ustawy dodany przez art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. (Dz. U. nr 235, poz. 1701) zmieniającej ustawę - Prawo o ruchu drogowym z dniem 3 stycznia 2007 r.

Stosownie do treści art. 97a ust. 1 powołanej ustawy - organy, o których mowa w art. 97 ust. 1 i 3, dokonują w prawie jazdy wpisu potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Wpis dokonywany jest na pisemny wniosek kierowcy na podstawie przedłożonych kopii:

1) świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego uzyskanie kwalifikacji wstępnej albo świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie szkolenia okresowego;

2) orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań lekarskich do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;

3) orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy

- o których mowa w przepisach ustawy wymienionej w ust. 1 (art. 97a ust. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 97a ust. 2a ustawy – Prawo o ruchu drogowym świadectwo kwalifikacji zawodowej, potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego z bloków programowych, wydane osobie o której mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym stanowi podstawę do uzyskania wpisu, o którym mowa w ust. 1, w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy spośród kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E.

Wpis dokonywany jest w formie wymiany prawa jazdy. Prawo jazdy w zakresie kategorii, której dotyczy wpis, wydaje się na okres 5 lat, liczony od daty wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia, o którym mowa w art. 39j ust. 4 lub art. 39k ust. 3 tej ustawy (art. 97a ust. 3 ustawy).

Do szkolenia okresowego może przystąpić osoba: 1) która na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: a) przebywa co najmniej 185 dni w roku ze względu na więzi osobiste lub zawodowe, albo b) studiuje od co najmniej sześciu miesięcy i przedstawi zaświadczenie potwierdzające ten fakt; 2) wykonująca przewóz drogowy na rzecz podmiotu mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kierowca obowiązany jest co pięć lat, począwszy od dnia uzyskania świadectwa kwalifikacji zawodowej poświadczającego uzyskanie kwalifikacji wstępnej, ukończyć szkolenie okresowe odpowiednio do pojazdu, którym wykonuje przewóz drogowy (art. 39d ust. 1 i 2 cyt. ustawy).

W myśl art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - kierowca wykonujący przewóz drogowy różnymi pojazdami, dla których wymagane jest posiadanie prawa jazdy co najmniej dwóch kategorii, o których mowa w ust. 4, może ukończyć szkolenie okresowe z zakresu jednego bloku programowego.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że B.P. legitymował się prawem jazdy kategorii B,C,D,T, B+E, C+E, D+E, wydanym w Polsce przez Urząd Miasta Ł.Wydział Praw Jazdy. Strona posiada prawo jazdy od 29 czerwca 1973 r. Ostatni dokument prawa jazdy wydany został skarżącemu w Polsce w 2000 r.

Skarżący zameldowany jest na pobyt stały w [...] od dnia 13 września 2011 r. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika także, że skarżący urodził się w Ł. W 2000 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych. A zatem około 11 lat nie przebywał w Polsce. Po powrocie do Polski zgłosił się do urzędu pracy i został skierowany na szkolenie celem podwyższenia kwalifikacji oraz podjęcia zatrudnienia jako kierowca.

Poza sporem jest również fakt, iż B. P.odbył w okresie od [...] r. szkolenie okresowe w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Ł. i otrzymał w dniu [...] r. świadectwo kwalifikacji zawodowej nr [...] o ukończeniu szkolenia okresowego. Skarżący posiada orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. stwierdzające brak przeciwwskazań lekarskich do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenie psychologiczne z dnia [...] r. stwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że B.P. spełnił wszystkie powyżej wskazane warunki określone w art. 97a ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Podkreślić należy, że wpis dokonywany jest na pisemny wniosek kierowcy na podstawie przedłożonych kopii wymaganych dokumentów. Ze względu na to, że struktura prawa jazdy uniemożliwia dokonywanie wpisów po jego wydaniu, wpis dokonywany jest w formie wymiany prawa jazdy. Prawo jazdy w zakresie kategorii, której dotyczy wpis, wydaje się na okres 5 lat, liczony od daty wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia, wynikający z badań lekarskich lub psychologicznych, które są przeprowadzane do czasu ukończenia przez kierowcę 60 lat - co 5 lat, a po ukończeniu przez kierowcę 60 roku życia - co 30 miesięcy (art. 39j ust. 4 i art. 39k ust. 3 cyt. ustawy) – [patrz: Ryszard A Stefański, Komentarz do art. 97(a) ustawy – Prawo o ruchu drogowym, Opublikowano Lex 2008].

A zatem wpis potwierdzający ukończenie szkolenia okresowego prowadzi do wymiany prawa jazdy. W myśl § 7 ust. 2a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2004 r. nr 24, poz. 215 ze zm.) - wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej potwierdzającym ukończenie szkolenia okresowego, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datę ważności wpisu stanowi data 5 lat od daty wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej. Dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 2a, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datę tę stanowi przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego (§ 7 ust. 2b rozporządzenia).

W niniejszej sprawie, pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 97a ustawy - Prawo o ruchu drogowym organy administracji odmówiły wydania mu prawa jazdy z wpisem potwierdzającym uzyskanie świadectwa kwalifikacji zawodowej. Swoje stanowisko oparły na treści art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy (dodany przez art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2005.180.1497) z dniem 21 października 2005 r.) oraz art. 39d ust. 1 pkt 1a ustawy o transporcie drogowym stwierdzając, że skarżący nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste lub zawodowe, co winno skutkować odmową dopuszczenia go odbycia szkolenia okresowego oraz odmową wydania prawa jazdy.

Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku reprezentowanemu w sprawie przez organy administracyjne, fakt odbycia przez skarżącego szkolenia okresowego przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych dyspozycji art. 97a ustawy - Prawo o ruchu drogowym uprawnia do dokonania przez uprawniony organ, w tym wypadku przez Prezydenta Miasta Ł., wpisu potwierdzającego uzyskanie świadectwa kwalifikacji zawodowej dla wszystkich kategorii prawa jazdy posiadanych przez skarżącego.

W tej sytuacji rozważenia wymaga jedynie kwestia, czy organy administracji prawidłowo przyjęły, że skarżący przez stosowny okres nie zamieszkiwał na terytorium Polski, a tym samym nie spełniał przesłanki do przystąpienia do szkolenia okresowego oraz do wydania prawa jazdy.

Zgodnie z przypisem 1 do tekstu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ustawa niniejsza wdraża postanowienia kilku dyrektyw Wspólnot Europejskich, m.in. dyrektywy 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. WE L 237 z 24.08.1991 ze zm.). W Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską art. 249 akapit 3 stanowił, że "dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków". Obecnie regulację tę zawiera art. 288 akapit 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 83 z 30 marca 2010 r., s. 47). Z przytoczonej definicji wynika, że chodzi o osiągnięcie wymaganego przez dyrektywę stanu rzeczy. Ustalenie celu czy rezultatu, który musi być osiągnięty, odbywa się na drodze wykładni wszystkich przepisów dyrektywy i jej preambuły. Implementacja dyrektywy polega na podjęciu wszystkich niezbędnych działań, które zapewnią warunki do efektywnego stosowania i przestrzegania prawa wspólnotowego. Normy dyrektywy, adresowane początkowo do państw członkowskich i dla nich wiążące, winny stać się - po upływie terminu wyznaczonego do implementacji lub przed upływem terminu wyznaczonego do implementacji, jeżeli państwo członkowskie implementowało dyrektywę wcześniej, normami adresowanymi do wszystkich podmiotów w krajowym porządku prawnym. Innymi słowy normy dyrektywy powinny stać się wiążące nie "dla państw członkowskich", ale "w państwach członkowskich, zgodnie z intencją prawodawcy wspólnotowego, który używa dyrektyw do regulowania obiektywnie określonych sytuacji jako akt prawny generalny i abstrakcyjny. W przypadku prawidłowej i efektywnej implementacji normy dyrektywy nadal obowiązują, ale stosuje się jednak, co do zasady, krajowe normy implementujące dyrektywę, gdyż to właśnie te normy powinny zapewnić osiągnięcie rezultatu założonego przez dyrektywę i to one powinny być stosowane jako "normy dyrektywy". Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoim orzecznictwie przyjmuje zatem, że "we wszystkich przypadkach prawidłowego wykonania dyrektywy wywiera ona skutki wobec jednostek poprzez przepisy wykonawcze wydane przez dane państwo członkowskie" (wyrok Trybunału z dnia 19 stycznia 1982 r. w sprawie C-8/81 Becker, zb. Orz. 1982, s. 53, pkt 19). Dopiero w przypadku nieosiągnięcia lub niemożliwości osiągnięcia założonego rezultatu przez normy krajowe w wyznaczonym terminie można stosować normy samej dyrektywy, które w razie sprzeczności z normami implementującymi lub innymi normami krajowymi korzystają z przywileju pierwszeństwa. W takim przypadku działania organów władzy publicznej winny opierać się bezpośrednio na normach dyrektyw, zarówno formalnych jak i materialnych – wynika to pośrednio z samego art. 249 akapit 3 TWE (obecnie art. 288 TFUE), ale przede wszystkim z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego i zasady solidarności wyrażonej w art. 10 TWE (obecnie w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z 30 marca 2010 r., s. 13) oraz wypracowanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zasady zadośćuczynienia szkodzie, jaką wyrządza niestosowanie prawa wspólnotowego (podobnie wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1769/10).

W preambule dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy wskazuje się, że przepisy określone w art. 8 dyrektywy 80/1263/EWG, w szczególności zobowiązanie do wymiany prawa jazdy w terminie jednego roku od daty zmiany stałego miejsca zamieszkania, stanowią utrudnienie w swobodnym przepływie osób; jest to niedopuszczalne w świetle postępu dokonanego w kierunku integracji europejskiej; ponadto z powodów związanych z bezpieczeństwem drogowym i z ruchem Państwa Członkowskie powinny mieć możliwość stosowania ich przepisów krajowych w sprawie cofnięcia, zawieszenia i unieważnienia praw jazdy w stosunku do wszystkich posiadaczy praw jazdy mających normalne miejsce zamieszkania na ich terytorium.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy prawa jazdy wydane przez Państwa Członkowskie są wzajemnie uznawane. Jeżeli posiadacz ważnego prawa jazdy przyjmuje normalne miejsce zamieszkania w Państwie Członkowskim innym niż to, które wydało prawo jazdy, przyjmujące Państwo Członkowskie może stosować do posiadacza prawa jazdy swoje krajowe przepisy przez okres ważności tego prawa jazdy, badania lekarskie i obowiązki uiszczania opłat, a także może umieszczać w tym prawie jazdy informacje niezbędne dla służb administracyjnych (art. 1 ust. 3 dyrektywy).

W art. 7 ust. 1 lit b dyrektywy wskazano, że 1 prawa jazdy są wydawane poza tym tylko takim kandydatom, którzy mają normalne miejsce zamieszkania na terytorium Państwa Członkowskiego wydającego prawo jazdy albo którzy mogą przedstawić zaświadczenie, że studiują w tym kraju od co najmniej sześciu miesięcy.

Żadna osoba nie może posiadać praw jazdy wydanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie (art. 7 ust. 5 ).

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 powołanej dyrektywy, jeżeli posiadacz ważnego krajowego prawa jazdy wydanego przez jedno z Państw Członkowskich zmienił normalne miejsce zamieszkania na inne Państwo Członkowskie, to może zażądać, aby jego prawo jazdy zostało wymienione na równoważne prawo jazdy; do Państwa Członkowskiego wydającego zamienne prawo jazdy należy sprawdzenie, w razie potrzeby, czy przedstawione prawo jazdy jest jeszcze rzeczywiście nadal ważne. Z zastrzeżeniem przestrzegania zasady terytorialności prawa karnego i uregulowań prawnych dotyczących policji Państwa Członkowskie normalnego miejsca zamieszkania mogą stosować swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania prawa jazdy posiadaczowi prawa jazdy wydanego przez inne Państwo Członkowskie oraz, w razie potrzeby, wymienić w tym celu to prawo jazdy (art. 8 ust. 2).

Prawo o ruchu drogowym nie definiuje pojęcia "normalnego miejsca zamieszkania", jednak czyni to implemetowana dyrektywa nr 91/439/EWG. W myśl art. 9 dyrektywy "normalne" miejsce zamieszkania oznacza miejsce, w którym osoba fizyczna przebywa przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe, w przypadku osoby niezwiązanej z tym miejscem zawodowo, ze względu na osobiste powiązania, które wskazują na istnienie ścisłych więzi między tą osobą a miejscem, w którym mieszka. Jednakże za miejsce normalnego zamieszkania osoby związanej zawodowo z miejscem innym niż miejsce powiązań osobistych, i z tego względu przebywającej w różnych miejscach w dwu lub więcej Państwach Członkowskich, uważa się miejsce, z którym jest związana osobiście w ten sposób, że regularnie tam powraca. Ten ostatni warunek nie musi być spełniany, jeśli osoba mieszka w Państwie Członkowskim w celu wypełnienia zadania w określonym czasie. Studia uniwersyteckie bądź nauka w szkole poza zwykłym miejscem zamieszkania nie stanowi zmiany.

Mając na uwadze treść preambuły i wskazane powyżej przepisy dyrektywy 91/439/EWG stwierdzić należy, że wprowadzenie zmian w ustawie - Prawo o ruchu drogowym oraz w ustawie o transporcie drogowym miało na celu umożliwienie obywatelom innych Państw Członkowskich przyjmującym normalne miejsce zamieszkania w Polsce, tj. przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej 185 dni ze względu na więzi osobiste i rodzinne uzyskanie prawa jazdy, czy też odbycie szkolenia okresowego w celu podjęcia pracy zarobkowej.

Ponadto sporny zapis ma zapobiegać sytuacjom wydawania praw jazdy przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie. Zważywszy, że dyrektywa 91/439 przyznaje wyłączną kompetencję Państwu Członkowskiemu, które wydaje prawo jazdy, zagwarantowania, że prawa jazdy są wydawane w zgodzie z wymogiem miejsca zamieszkania, określonym w art. 7 ust. 1 lit. b) i art. 9 wymienionej dyrektywy, to wyłącznie do tego Państwa Członkowskiego należy podjęcie odpowiednich działań w odniesieniu do praw jazdy posiadanych przez osoby, którym w późniejszym czasie zostanie udowodnione, że nie spełniają tego wymogu. Jeżeli przyjmujące Państwo Członkowskie ma uzasadnione powody, by wątpić w zasadność jednego lub więcej praw jazdy wydanych przez inne Państwo Członkowskie, powinno poinformować to państwo na podstawie przepisów odnoszących się do wzajemnej pomocy i wymiany informacji, zawartych w art. 12 ust. 3 tej dyrektywy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2004 r. C-476/01).

Wobec powyższego wskazać należy, że wprowadzony do ustawy - Prawo o ruchu drogowym wymóg dotyczący przebywania przez osobę ubiegającą się o wydanie prawa jazdy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste lub zawodowe - niewątpliwie nie miał na celu wprowadzenia ograniczeń w wymianie prawa jazdy poprzez dokonanie wpisu potwierdzającego odbycie szkolenie okresowego, czy też ograniczenie w dopuszczeniu do odbycia takie szkolenia, a tym samym uniemożliwienie osobie podjęcia pracy zarobkowej w zawodzie kierowcy.

W sytuacji bowiem, gdy osoba przez pewien okres czasu nie przebywała w Polsce, ale powróciła do kraju, gdyż tu urodziła się, jest obywatelem polskim, w kraju ma najbliższą rodzinę i tu mieszka z zamiarem stałego pobytu, nie budzi wątpliwości, że Polska jest miejscem normalnego zamieszkania tej osoby i nie zachodzi potrzeba badania czy przebywa ona w Polsce przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym. Podstawą do zastosowania tego rodzaju interpretacji jest dalsza część art. 9 dyrektywy, bowiem za miejsce normalnego zamieszkania osoby związanej zawodowo z miejscem innym niż miejsce powiązań osobistych, i z tego względu przebywającej w różnych miejscach w dwu lub więcej Państwach Członkowskich, uważa się miejsce, z którym jest związana osobiście w ten sposób, że regularnie tam powraca.

Powyższy tok rozumowania nie pozostaje w sprzeczności z treścią art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ani z treścią art. 39d ust. 1a ustawy o transporcie drogowym.

W niniejszej sprawie wprawdzie skarżący od 2000 r. nie przebywał na terytorium innego Państwa Członkowskiego, lecz w Stanach Zjednoczonych. Niemniej nie ma przeszkód, by również w tej sprawie posłużyć się pojęciem normalnego miejsca zamieszkania określonym w dyrektywie nr 91/439/EWG.

Organ też nie ustalił czy w tym czasie skarżący powracał do Polski, by mógł przyjąć, że Polska nie jest normalnym miejscem jego zamieszkania. Natomiast ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że dla skarżącego Polska ze względu na więzi osobiste i zawodowe jest normalnym miejscem jego zamieszkania, gdyż tu urodził się, tu ma najbliższą rodzinę, powrócił do kraju i mieszka z zamiarem stałego pobytu oraz tu pracował i chce nadal pracować. A zatem brak jest podstaw do przyjęcia, iż B. P. będąc zameldowany na pobyt stały w Ł.nie mógł odbyć w okresie od [...] r. szkolenia okresowego, a następnie otrzymać prawa jazdy z wpisem potwierdzającym uzyskanie świadectwa kwalifikacji zawodowej.

Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do naruszenia przepisów art. 65 ust. 1 i ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którymi każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Władze publiczne prowadzą politykę zmierzającą do pełnego, produktywnego zatrudnienia poprzez realizowanie programów zwalczania bezrobocia, w tym organizowanie i wspieranie poradnictwa i szkolenia zawodowego (...).

Skarżący zgłosił się do urzędu pracy i to ten urząd skierował go na kurs celem podwyższenia kwalifikacji dotyczących uprawnień do kierowania samochodami ciężarowymi. Nie gwarantując prawa do pracy, Konstytucja nakłada jednak na władze publiczne określone obowiązki w interesie zatrudnionych. Obowiązek podstawowy sprowadza się do prowadzenia polityki ekonomicznej i socjalnej, zmierzającej do pełnego, produktywnego zatrudnienia zasobów ludzkich.

Tymczasem działanie organu administracji uniemożliwia skarżącemu podjęcie pracy, a więc narusza wolność pracy, czyli wolność wyboru pracy, jej rodzaju, a także wyboru zawodu i miejsca pracy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 90, 97a ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8 i 77 oraz art. 107 § 3 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organy administracji winny uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę Sądu.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy.

t.p.