Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 19/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4,  art. 40 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na pokrycie strat związanych z usuwaniem skutków powodzi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 sierpnia 2011 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania T. W. od decyzji, wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Bierawa, przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bierawie z dnia 4 lipca 2011 r., nr [...], przyznającej zasiłek celowy w kwocie 500 zł na osuszanie piwnic i odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zakup zamrażarki, pieca c.o. oraz przeprowadzenia remontu budynku – utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżoną decyzję poprzedziło następujące postępowanie administracyjne.

W dniu 8 lipca 2010 r. T. W. dokonał w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Bierawie zgłoszenia szkód powstałych w wyniku powodzi w maju 2010 r. Wskazał, że zalaniu wodą uległa piwnica wraz ze znajdującymi się tam piecem centralnego ogrzewania, zamrażarką, licznikiem wody i opałem, a straty dotyczyły budynku mieszkalnego w [...] przy ul. [...].

Dnia 8 lipca 2010 r. w trakcie przeprowadzonych oględzin oceniono poniesione straty jako zgodne z danymi podanymi w wywiadzie. Nadto wskazano, że wody spowodowały zawilgocenie ścian budynku i konieczny jest natychmiastowy remont w celu powstrzymania jego degradacji.

Organ I instancji, decyzją podjętą 4 lipca 2011 r., w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, przyznał stronie zasiłek celowy w kwocie 500 zł oraz odmówił przyznania zasiłku na zakup zamrażarki, pieca c.o. oraz dodatkowych środków na remont budynku.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej – art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 i 4, opisał stan faktyczny sprawy i podał, że wskutek powodzi w maju 2010 r. zalaniu uległa piwnica budynku mieszkalnego wraz

z piecem centralnego ogrzewania, opałem, licznikiem wody, a nadto stwierdzono pęknięcia na ścianach budynku, w związku z czym powołano rzeczoznawcę budowlanego , który stwierdził, że stan budynku jest niezadawalający, nie ma jednak zagrożenia dla konstrukcji ani mieszkańców, tynki zostały umyte i wysuszone,

a głównym powodem przesunięcia się narożnika budynku była przebudowa budynku

w 1998 r. w zakresie wiatrołapu, co zwiększyło obciążenie ławy fundamentowej.

Odnosząc się do poniesionych strat organ wskazał, że w 2010 r. nie był wymieniany licznik wody, co oznacza, że nie uległ uszkodzeniu. Strona we własnym zakresie zaspokoiła potrzebę wymiany pieca centralnego ogrzewania, drewno i opał zostały wysuszone i nadają się do wykorzystania, natomiast na osuszanie piwnic strona otrzymała 500 zł i w tym przedmiocie kwota taka powinna być wystarczająca.

W dalszym ciągu organ pierwszej instancji zauważył, że nie zostały zalane pomieszczenia mieszkalne, a zniszczona zamrażarka nie stanowi potrzeby rodziny, bez której nie może ona spełniać podstawowych funkcji. Organ podkreślił, że wnioskodawca otrzymał z tytułu ubezpieczenia nieruchomości ubezpieczenie w wysokości 19.892,29 zł, może zatem przezwyciężyć w ramach posiadanych środków trudną sytuację życiową, korzystanie ze środków pomocy społecznej ma bowiem charakter subsydiarny. Jednocześnie wyjaśnił, iż Gmina przyjęła zasadę, że osobom posiadającym dochody przewyższające kryterium dochodowe, pomoc w związku z zalaniem piwnic przyznana zostanie wyłącznie na ich osuszanie, albowiem nie jest to element niezbędny, którego zaniedbanie może doprowadzić do pogorszenia się warunków mieszkaniowych.

Strona otrzymała taką pomoc, a w pozostałym zakresie, zdaniem organu, musi wykorzystać własne możliwości finansowe.

W decyzji pierwszoinstancyjnej wyjaśniono, że liczba poszkodowanych przez powódź w 2010 r. wynosiła 422 osoby. Ośrodek dysponował kwotą 249.260 zł, w związku

z czym ustalono średnią wysokość zasiłku na poziomie 500 zł. Równocześnie w decyzji tej podano, że w 2011 r. wpływały średnio miesięcznie 32 wnioski, kwota do podziału na ten cel w miesiącu lipcu wyniosła 8.000 zł, dlatego średnia wysokość przyznawanego zasiłku wynosiła 250 zł. Zaznaczono, że w 2011 r. organ nie dysponował środkami na usuwanie skutków powodzi z darowizn, budżetu gminy ani z budżetu państwa.

Na zakończenie, organ jeszcze raz wyraźnie stwierdził, że wbrew oczekiwaniu wnioskodawcy – ubiegającego się o pomoc do 100.000 zł, podstawą przyznania przedmiotowego świadczenia nie mogły być wskazania zawarte w wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji, lecz przepisy art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy

o pomocy społecznej, które stanowią o możliwości ubiegania się o zasiłek celowy na usuwanie skutków powodzi, jednakże nie przesądzają o obowiązku jego przyznania

w określonej przez stronę kwocie.

Kwestionując rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne T. W. w odwołaniu podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca, a postępowanie i większość czynności prowadzone było tendencyjnie. Zarzucił, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku celowego było "sztucznie i celowo" wydłużane w celu zniechęcenia strony i doprowadzenia do przedawnienia sprawy. Oświadczył, że nie zgadza się z ustaleniami rzeczoznawcy w sprawie stanu technicznego budynku, albowiem nieruchomość wymaga pilnie remontu, na który nie ma środków. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, co czyni go praktycznie niezdolnym do pracy, tym samym nie rozumie, dlaczego czynności w jego sprawie nie były prowadzone zgodnie z wytycznymi Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji. Poddał w wątpliwość bezstronność organu I instancji. Stwierdził, że w treści zaskarżonej decyzji istnieją twierdzenia wzajemnie ze sobą sprzeczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją, utrzymując w mocy decyzję o przyznaniu świadczeń w związku ze stratami poniesionymi wskutek powodzi uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zauważyło, że T. W. domagał się przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego, zatem w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej ustawą.

W myśl zapisów ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Organ II instancji, zwracając uwagę na treść przytoczonego przepisu, wyjaśnił, że decyzja w zakresie pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ wydając taką decyzję obowiązany jest każdorazowo wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym zwłaszcza powody ubiegania się przez daną osobą lub rodzinę

o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, rozmiar posiadanych przez siebie środków finansowych oraz potrzeby osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej. Analizując art. 40 ustawy organ odwoławczy zauważył, że zasiłek ten należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przyznanie, pozostawiono organowi. Nie ma on obowiązku przyznania zasiłku każdemu wnioskodawcy (każdej osobie i rodzinie, która została dotknięta powodzią) ani przyznania go w określonej przez stronę kwocie. Zobligowany jest jednak przed wydaniem rozstrzygnięcia w tego typu sprawie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i wyczerpującego zbadania, czy w sytuacji danej osoby występują okoliczności wskazujące na konieczność wsparcia. Kolegium dowodziło, że należy, z jednej strony ustalić, czy wnioskodawca poniósł straty w wyniku zdarzenia losowego i jaki był ich rozmiar, a z drugiej strony, zważywszy na sytuację materialną i życiową wnioskodawcy, zbadać, czy przy wykorzystaniu własnych środków i możliwości jest on w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację, w jakiej się znalazł. Jeśli pomoc jest niezbędna, organ musi ustalić rozmiar udzielanej pomocy, na podstawie rozmiarów strat, sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy oraz własnych możliwości, biorąc pod uwagę wysokość posiadanych środków na ten cel oraz ilość uwzględnionych wniosków.

Przechodząc do realiów rozpoznawanej sprawy Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, przyznając T. W. kwotę 500 zł zasiłku celowego na osuszanie piwnic oraz odmawiając przyznania zasiłku na zakup zamrażarki, pieca c.o. oraz przeprowadzenie remontu budynku.

Organ odwoławczy przypomniał, że wnioskodawca zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości do 100.000 zł, przy czym domagał się kwoty 3.000 zł na zakup pieca c.o. wraz ze sterownikiem oraz kwoty 900 zł na zakup zamrażarki. Kwota 19940,88 zł, uzasadniona treścią kosztorysu inwestorskiego miała być przeznaczona na remont budynku mieszkalnego w [...] przy ul. [...], zniszczonego wskutek powodzi w maju 2010 r. SKO podkreśliło, że w sprawie było bezsporne, iż zalaniu uległy tylko pomieszczenia piwniczne, zatem, jak słusznie zauważył organ I instancji, osuszanie ścian tych pomieszczeń było niezbędne w celu uniknięcia dalszej degradacji budynku. W tym celu organ przyznał kwotę 500 zł, w pozostałym zakresie uznając, że T. W. wraz z rodziną jest w stanie, wykorzystując własne możliwości, zasoby i uprawnienia, przezwyciężyć w pewnym stopniu trudności związane z powstaniem strat w piwnicy swojego domu mieszkalnego. Organ odwoławczy stanowisko to podzielił. Kolegium wywodziło, że treść art. 40 ustawy wskazuje, iż na podstawie tej regulacji pomoc przysługuje niezależnie od dochodu osoby poszkodowanej. Nie oznacza jednak, że przy orzekaniu organ nie jest zobowiązany ustalać, jak i brać pod uwagę sytuacji dochodowej osoby poszkodowanej. Podkreślenie przez ustawodawcę, że pomoc z tego przepisu przysługuje niezależnie od dochodu oznacza tylko tyle, że nie jest wymagane spełnienie tzw. kryterium dochodowego, warunkującego, jak przy innych formach pomocy, przyznanie pozostałych świadczeń z ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie organu odwoławczego, nie bez znaczenia był fakt, że strona otrzymała od ubezpieczyciela odszkodowanie w wysokości 19.892,29 zł z powodu wystąpienia szkód wskutek powodzi w maju 2010 r. Kwota 6.194 zł przeznaczona została na zakup ruchomości w postaci piły, lodówki, pieca c.o., natomiast kwota 13.523,52 zł pozwoliła na sfinansowanie prac remontowych budynku. Kwota dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi ponad 1.100 zł. Dlatego też Kolegium nie przyznało racji argumentom strony, iż nie jest ona w stanie samodzielnie ponieść kosztów remontu

z uwagi na swoją niepełnosprawność i niemożność zarobkowania.

Kolegium dowodziło, że otrzymane z tytułu odszkodowania środki i bieżące dochody pozwalają stronie samodzielnie przezwyciężyć skutki powodzi, o czym świadczy m.in. samodzielny zakup pieca c.o. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że Gmina Bierawa przyjęła zasadę, iż osobom posiadającym dochody przewyższające kryterium dochodowe, na zalane piwnice udzielana była pomoc głównie na osuszanie tych pomieszczeń.

Kolegium zgodziło się ze stwierdzeniami organu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie nie bez znaczenia jest okoliczność, iż wnioskodawca wraz z rodziną, pomimo negatywnych skutków powodzi, ma zaspokojoną niezbędną potrzebę bytową w postaci mieszkania. Kolegium argumentowało, że nie można nie uwzględniać powyższej okoliczności w sytuacji, gdy w świetle zasad i celów pomocy społecznej (art. 2 i art. 3 ustawy), pomoc ta stanowi jedynie doraźne wsparcie osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb (w tym mieszkaniowych) i ma umożliwić przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły, a których nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć.

Odnosząc się do zarzutu odwołania SKO podkreśliło, że nie zgadza się ze stwierdzeniem o niezadawalającym stanie technicznym budynku, zaznaczając że subiektywne odczucia w tym przedmiocie są niewystarczające do podważenia stanowiska biegłego. Organ zwrócił uwagę na jednoznaczne wnioski zawarte w opinii, że zarysowania ścian nie mają decydującego wpływu na stan techniczny fundamentów

i ścian fundamentowych oraz stwierdzenia o braku zagrożenia dla konstrukcji budynku i bezpieczeństwa użytkowników, przy jednoczesnym podaniu, że główną przyczyną przesunięcia narożnika budynku jest jego przebudowa w 1998 r. Kolegium akcentowało, że opinia rzeczoznawcy nie została podważona przez wnioskodawcę innymi, wiarygodnymi dowodami.

W ocenie Kolegium, nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut nierównego traktowania wnioskodawcy w postępowaniu przed organem I instancji. Jeszcze raz wyjaśniono, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwić osobom

i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, tak aby mogły zaspokoić niezbędne potrzeby i żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. Dodając, że nie należy do celów pomocy społecznej zaspokojenie wszystkich, choćby uzasadnionych potrzeb osób ubiegających się o świadczenia, a konstytucyjna zasada równości wprowadza nakaz jednolitego traktowania podmiotów prawa należących do określonej kategorii. Nie doznaje jednak ona uszczerbku poprzez przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej jednym osobom, a odmawianiem ich innym, z uwagi na lepszą sytuację materialną, a tym samym możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych we własnym zakresie. Stąd nie do zakwestionowania było stanowisko organu I instancji, że będąc dysponentem określonych środków na udzielenie wsparcia osobom poszkodowanym w wyniku powodzi, musi udzielać pomocy w sposób adekwatny do powstałych skutków tego negatywnego zjawiska, zważywszy na ilość innych osób nim poszkodowanych oraz dokonywać stosowanego rozdysponowania posiadanych środków.

W skardze do Sądu T. W. nie godził się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 23 sierpnia 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Bierawa przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 500 zł

i odmawiającą przyznania pomocy w pozostałym wnioskowanym zakresie, uznając ją za krzywdzącą i niesprawiedliwą. Ponowił zarzut o prowadzeniu postępowania na zwłokę, traktowanie jego sprawy zupełnie marginalnie. Zwrócił uwagę, że szkodę, w tym uszkodzenie budynku, zgłosił już w maju 2010 r., a nie jak wskazywały organy 8 lipca 2010 r. Podniósł, że komisja powołana przez Wójta Gminy Bierawa dokonała oględzin budynku w dniu 26 maja 2010 r., potwierdzając zalanie piwnic wodami powodziowymi, w dniu 28 maja 2010 r. złożył w GOPS w Bierawie oświadczenie w trybie art. 75 § 2 K.p.a. o poniesionych stratach, jednak żadnego z tych dokumentów nie potraktowano jako podstawy wszczęcia postępowania w jego sprawie. Wywodził, że gdyby nie interwencja w dniu 8 lipca 2010 r. nikt by nie podjął czynności w jego sprawie. Podtrzymał zarzuty dotyczące opinii rzeczoznawcy i nie godził się z poglądem, iż przyczyną pęknięcia posadzek, ścian i innych elementów był źle wykonany remont

w 1998 r. oraz brak poziomej i pionowej izolacji, skoro przez 12 lat od remontu budynku nie zaobserwowano żadnych uszkodzeń, a pojawiły się one dopiero po majowej powodzi w 2010 r. Za wadę decyzji skarżący uznał także nieodniesienie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do opinii technika budowlanego P. F.

Zwracając uwagę na swój stan zdrowia, również nie może zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że jest w stanie przezwyciężyć obecną trudną sytuację życiową. Wyjaśnił, że otrzymana z tytułu ubezpieczenia nieruchomości kwota odszkodowania została przeznaczona na częściowe zabezpieczenie ścian w budynku gospodarczym, gdyż groziło ich zawalenie, kwota 13.523,52 zł to łączne odszkodowanie za budynek mieszkalny i gospodarczy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu

w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa

w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.).

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonych decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu,

w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiadają one prawu, gdyż nie naruszają ani przepisów materialnoprawnych, ani przepisów procesowych.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia zasadności udzielenia skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 500 zł na osuszanie piwnic w budynku mieszkalnym, który uległ uszkodzeniu wskutek powodzi oraz odmowa udzielenia pomocy w zakresie przyznania zasiłku na zakup zamrażarki, pieca centralnego ogrzewania i pozostałych kosztów remontu budynku.

Zaskarżone decyzje wydane zostały na podstawie obowiązujących przepisów ustawy

z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W myśl art. 40 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek taki może być przyznany niezależnie od dochodu

i może nie podlegać zwrotowi.

Zawarta w tych przepisach regulacja oparta jest na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że właściwy w sprawie organ administracji po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych (zgodnych z rzeczywistością), mając na względzie zasady udzielenia pomocy z pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji, co do przyznania takiej pomocy. Konstrukcja wspomnianej wyżej regulacji obliguje organy administracji do należytego i przekonującego uzasadnienia, które nie może mieć charakteru dyskryminującego. Powinno zostać oparte na jasnych i czytelnych, a więc poddających się kontroli kryteriach. Samo, bowiem uznanie administracyjne nie podlega kontroli Sądu, skoro z woli ustawodawcy organy administracji publicznej zostały wyposażone

w pewien zakres swobody decyzyjnej. Natomiast kontroli podlega sposób korzystania

z tego uprawnienia.

W rozpoznawanej sprawie zadaniem organów było ustalenie potrzeby po stronie wnioskodawcy oraz dokonanie oceny czy jej charakter, w świetle zasad udzielenia pomocy społecznej, uzasadnia przyznanie żądanej pomocy.

W myśl przepisu art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny

w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie

w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy). Natomiast bez wątpienia nie jest rolą pomocy społecznej zaspokojenie każdej zgłoszonej potrzeby, świadczenie w celu usunięcia skutków doznanej straty, jeżeli potrzeby z nią związane są lub mogą zostać zaspokojone własnym wysiłkiem wnioskodawcy i przez wykorzystanie posiadanych możliwości.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2007 r. (sygn. akt I OSK 1962, LEX nr 467105), pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej, wymienione w art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie zostało ustawowo zdefiniowane, będąc prawnie niedookreślonym i wymagając indywidualnego podejścia, zatem przyznanie stronie pomocy uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, lecz rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cyt. ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie bez znaczenia są również ograniczone środki przeznaczone na pokrycie szkód

w związku z zaistniałą sytuacją.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności.

Zaznaczyć należy, że udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego nie jest i nie może być formą odszkodowania wyrównującego powstałe na skutek klęski żywiołowej straty. Zasiłek celowy jest pochodną okoliczności wnioskującego, wskazującą na to, że jest w tak trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna pełni rolę instytucji wspierającej na zasadzie pomocniczości osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3). Ustawa o pomocy społecznej uwzględnia również potrzeby osób, których w jakikolwiek sposób dotknęła klęska żywiołowa, niemniej jednak okoliczność, że podstawą przyznania zasiłku celowego jest wystąpienie klęski żywiołowej nie wyłącza oceny zasadności przyznania tego rodzaju zasiłku przez pryzmat powołanych wyżej ogólnych zasad przyznawania pomocy społecznej.

Z wyżej przedstawionych rozważań wynika, że istnieje potencjalna możliwość przyznania zasiłku na pokrycie strat – tak jak w tym przypadku – wyrządzonych przez powódź osobom, które mają wyższe dochody niż przewiduje to określone ustawą

o pomocy społecznej – kryterium dochodowe. Rozmiary strat ponoszonych na skutek klęsk żywiołowych lub ekologicznych mogą być nieraz tak dotkliwe i osiągać tak znaczne rozmiary, że nawet osoby posiadające wyższe dochody, czy też pewne oszczędności nie będą w stanie we własnym zakresie przezwyciężyć zaistniałej sytuacji życiowej. W takim zatem przypadku jak najbardziej celowym wydaje się udzielenie tym osobom niezbędnego wsparcia, które nie rozwiąże w całości ich problematycznej sytuacji, ale będzie stanowiło wymierną pomoc. W analizowanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Szkoda jakiej doznał skarżący polegała tylko na zalaniu piwnic budynku mieszkalnego, a koszt ich niezbędnego remontu (osuszania) mieścił się

w granicach posiadanych przez stronę środków, przy uwzględnieniu otrzymanego wsparcia (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 804/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla oceny zasadności przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

Organ pierwszej instancji przeprowadził ze skarżącym 14 lipca 2010 r. oraz 18 listopada 2010 r. wywiad środowiskowy i dokonał oceny szkód popowodziowych (protokół wizji lokalnej z 26 maja 2010 r., ekspertyza budowlana sporządzona w listopadzie 2010 r. -karta 49 i nast. akt administracyjnych wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami osoby sporządzającej – karta 56 akt adm.). Rozważył sytuację majątkową i finansową strony wyjaśniając aktualne możliwości zarobkowe skarżącego, zwracając uwagę na zaświadczenie ZUS RMUA oraz umowę o pracę (karta 38 a,b,c,d akt adm.) oraz kwestię otrzymanego odszkodowania od ubezpieczyciela.

W konsekwencji, w ocenie Sądu postępowanie organów było prawidłowe, bowiem dysponując środkami publicznymi są obowiązane do prowadzenia postępowania zgodnego z zasadami określonymi w przepisach proceduralnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego i w samej ustawie o pomocy społecznej jak i wydawania rozstrzygnięć zgodnych z treścią prawa materialnego zawartego w ustawie o pomocy społecznej. Organy zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. Wydane w tych sprawach decyzje w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego, wskazały przepisy, które miały zastosowanie w sprawach, prawidłowo interpretując ich treść.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie neguje, iż rodzina skarżącego została pokrzywdzona w wyniku powodzi. Wiarygodne są twierdzenia skargi, iż powódź uniemożliwiła skarżącemu i jego rodzinie pełne korzystanie z ich dóbr majątkowych. Fakty te jednak nie mają same w sobie znaczenia dla oceny legalności wydanej decyzji, gdyż celem pomocy społecznej nie jest rekompensata za szkodę, nie jest przywrócenie do stanu poprzedniego, nie jest też zaspokojenie każdej potrzeby zgłoszonej we wniosku, lecz częściowe, a także chwilowe przezwyciężenie trudności stricte egzystencjonalnych, jakich zgłaszający daną potrzebę nie może zaspokoić samodzielnie. Dodatkowo powiedzieć przyjdzie, że powoływane wytyczne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie są źródłami prawa powszechnie obwiązującego o czym stanowi art 87 Konstytucji RP. i nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązującymi przepisami (tak: Naczelny Sąd Administracyjny między innymi

w wyroku z 1 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2176/11 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 05 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.