Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 352/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art 58 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2011 r. sprawy ze skargi L. G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka komandytowa z siedzibą w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: skargę odrzucić


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] stwierdził, iż L. P. z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej z L. G. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...], podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 2 do 30 stycznia 2008r., od 2 do 28 lutego 2008 r., od 3 marca do 28 marca 2008 r., od 2 do 29 kwietnia 2008 r., od 5 do 29 maja 2008 r., od 2 do 29 czerwca 2008 r., od 2 do 30 lipca 2008 r., od 2 do 29 sierpnia 2008 r., od 1 do 3 września 2008 r., od 21 do 30 listopada 2008 r., od 1 do 31 grudnia 2008 r. Jednocześnie Zakład określił podstawę wymiaru składek na wskazane w powyższej decyzji ubezpieczenia. Powyższa decyzja została zaskarżona przez płatnika do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Pismem z dnia [...] października 2010r. L. G. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji numer [...] z dnia [...] czerwca 2010r.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż stosownie do treści art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 nr 205, poz. 1585 z późn. zm., dalej jako "u.s.u.s") decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 156). W przedmiotowej sprawie zostało wniesione odwołanie do sądu. zatem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 156) w zakresie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się. Zasadne było więc wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art 157 § 3 k.p.a.

Pismem z dnia [...] października 2010 r. L. G. Sp. z o.o. sp. k wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2010 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...], znak: [...] działając na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s oraz w oparciu o art. 127 § 3, art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 2010r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji numer [...] z dnia [...] czerwca 2010r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, iż przepis art. 83a ust 2 u.s.u.s pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i to pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało uprzednio wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego (vide. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 16 września 2009 r. I UK 109/2009, LexPolonica nr 2339897).

W niniejszej sprawie od ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] strona złożyła odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, co wyłącza weryfikację tej decyzji w postępowaniu administracyjnym. Wykładnia rozszerzająca art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest w tym przypadku niezasadna.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, należy stwierdzić, iż decyzja numer [...] z dnia [...] września 2010r. odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji numer [...] z dnia [...] czerwca 2010r. wydana została przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Bezzasadny jest również podnoszony przez wnioskodawcę zarzut, że decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jak i decyzja wobec której skierowano wniosek o stwierdzenie nieważności zostały podpisane przez tą samą osobę, tj Naczelnika Wydziału Ubezpieczeń i Składek. Decyzja z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] została podpisana przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Ubezpieczeń i Składek K. W., natomiast decyzja numer [...] z dnia [...] września 2010r. odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, została podpisana przez Naczelnika Wydziału Ubezpieczeń i Składek B. M., i to w oparciu o udzielone im pełnomocnictwa.

W skardze na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] L. G. Sp. z o.o. sp. k zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu przepisu art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 16, art. 180 art. 269 k.p.a. poprzez przyjęcie, że prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie przepisu art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i tylko w odniesieniu do decyzji ostatecznej w rozumieniu przepisu art. 16 k.p.a., względem której, nie zostało złożone odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonych decyzji Zakładu Ubezpieczeń,

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r. w sprawie II GSK 475/07, zgodnie z którym "Przepis art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74) ograniczył uprawnienia organu do wszczynania postępowania nadzorczego wyłącznie do sytuacji, gdy mamy do czynienia z decyzją ostateczną i strona nie złożyła odwołania do sądu powszechnego. Jednak z treści tej normy prawnej nie sposób wyinterpretować ograniczeń w zakresie inicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, przyznanych stronie postępowania z mocy art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 180 k.p.a.".

Uzasadniając właściwość sądu administracyjnego, skarżąca wskazuje na uchwalę Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II U/P3/10. W uchwale tej stwierdzono między innymi, że: "w sprawie z odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tego Biura podjętej po dniu 1 stycznia 1999 r., droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna (art. 31, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 66 ze zm. w związku z art. 156 k.p.a.).". Przepis art. 32 ust. 2 ww. ustawy stanowi, iż "decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Wyżej cytowane brzmienie przepisu sprawia, że należy go uznać za odpowiednik przepisu art. 83a ust.2 u.s.u.s. W tym stanic rzeczy uznać należy, że leżeli w sprawie istnieje, potwierdzona uchwałą Sądu Najwyższego, zasada niedopuszczalności drogi sądowej w podobnego rodzaju sprawach, to Sąd Administracyjny należy co do zasady uznać 2a właściwy zgodnie z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu Przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), ponieważ nie ma konieczności wydawania w tej materii odrębnego postanowienia Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Artykuł 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a

oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Wskazać przy tym trzeba, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) ustawodawca poddał kognicji sądów administracyjnych. Od tej zasady istnieją bowiem wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach ustawowych.

Z art. 180 § 1 k.p.a. wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach.

Takimi szczególnymi przepisami są regulacje ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 ustanawia zasadę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Reguła ta znajduje zastosowanie również do decyzji wydawanych (jak w niniejszej sprawie) na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Takie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011 r. (sygn. I UZP 3/10 Lex nr 738185), wskazując, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Uchwale tej Sąd Najwyższy nadał moc zasady prawnej.

Tak więc w odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 16 września 2009r. sygn. akt I UK 109/09 LEX nr 550987, postanowienia NSA: z dnia 9 września 2010r. sygn. I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010r. sygn. akt VII SA/Wa 1645/10).

Zauważyć bowiem należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały enumeratywnie ustalone w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym, skoro w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. nie zostały wymienione decyzje wydawane w oparciu o art. 83a ust. 2 ustawy, to podlegają one, na podstawie art. 83 ust. 2 u.s.u.s., kontroli sądu powszechnego.

Bez znaczenia jest przy tym, że w art. 83a u.s.u.s., jako tryb właściwy do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb z kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie k.p.a.

Zdaniem Sądu, podstawowe znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, stwierdzić zatem trzeba, że ma podstawy do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących m.in. podlegania ubezpieczeniu społecznemu i wymiaru składek, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.