Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 281/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska(spr.) Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st.sekr.sąd.Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. i M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz B. i M. P. kwotę 525,- zł /słownie:, pięćset dwadzieścia pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ G. Gorzan


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] 2004r. określił małżonkom B. i M. P. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w wysokości [...]zł.

W toku przeprowadzonej w należącej do M. P. firmie "A" kontroli skarbowej stwierdzono, że w. w. zaniżył koszty o kwotę [...]zł z tytułu zakupu towarów (paliw) i nie wpisał [...] faktur dotyczących tych zakupów do księgi podatkowej. Ponadto zawyżył on koszty uzyskania przychodu przez dwukrotne zaewidencjonowanie w księdze przychodów i rozchodów faktury zakupu z firmy "A" - wartość netto [...]zł oraz o zawyżone odpisy amortyzacyjne z tytułu: wybudowanej stacji paliw w S. przez przyjęcie zawyżonej wartości początkowej tego obiektu, na podstawie opinii biegłego wydanej przed zakończeniem budowy, zawyżenia stawki amortyzacyjnej od przyczepy kempingowej (20% zamiast 14%), a także od naczepy cysterny (20% zamiast 14%) oraz od wiaty nad dystrybutorem (10% zamiast 4%).

Łącznie z tytułu zawyżenia odpisów amortyzacyjnych niezasadnie zaliczono do kosztów uzyskania przychodu kwotę [...]zł.

Wzięto pod uwagę także fakt oddania cysterny do użytku w [...]2002r., wobec czego nieuzasadnione było dokonywanie w. w. odpisów od tego środka trwałego od września 2001r., przez co naruszono art. 22h ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie stanowią także kosztów uzyskania przychodu wydatki w kwocie [...]zł na naprawę cysterny, podobnie jak i wydatku poniesione na wymianę liczników w dystrybutorach paliwa, skoro zwiększyła się w związku z tym ich wartość początkowa.

Organ kontroli skarbowej stwierdził również, że podatnik w remanencie początkowym nie wykazał zapasu oleju opałowego w ilości [...] litrów, który zwiększa wysokość kosztów uzyskania przychodu.

Powyższe ustalenia skutkowały skorygowaniem zadeklarowanej wysokości kosztów uzyskania przychodu do kwoty [...]zł.

Poza tym podatnik nie zaewidencjonował przychodu udokumentowanego fakturą wystawioną dla firmy "B " z [...].2002r. ([...]zł).

Zawyżył też przychody o [...]zł z tytułu sprzedaży na rzecz własnej firmy podatnika paliw na podstawie wystawionych faktur. Zużycie paliwa do własnych samochodów winno być zaś udokumentowane dowodami wewnętrznymi, wobec czego o kwotę tę zmniejszono przychód, podobnie jak i w odniesieniu do faktury dokumentującej transakcję z firmą "C", która nie doszła do skutku ([...]zł).

Organ I instancji zakwestionował też rozliczenia ilościowo - wartościowe zakupu i sprzedaży paliw, wobec wystąpienia niedoboru benzyny Pb - 95 ([...]l) i nadwyżek oleju napędowego ([...]l), benzyny Pb - 98 ([...]l) i gazu ([...]l), w związku z czym uznano, że brakujące paliwo zostało sprzedane, a uzyskany z tego tytułu przychód nie został zaewidencjonowany i podwyższono przychód o [...]zł.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do uznania prowadzonej przez podatnika księgi podatkowej za nierzetelną, zgodnie z art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej i spowodowały określenie przychodu firmy "A" w wysokości [...]zł, wobec czego, po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu dochód podatnika wyniósł [...]zł, a nie [...]zł jak zadeklarowano w PIT - 36, co skutkowało określeniem podatku dochodowego małżonków P. (po odliczeniach) w kwocie [...]zł.

Organ I instancji na podstawie art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej odstąpił od szacunkowego określenia podstawy opodatkowania.

Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2004r. uchylił zaskarżoną decyzję "w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r." i określił ten podatek w kwocie [...]zł.

Organ odwoławczy uwzględnił odwołanie w zakresie dotyczącym uznania za koszt uzyskania przychodu wydatków na wymianę liczników w dystrybutorach paliw, uznając, że stanowi ona remont tych urządzeń, a więc nie wpływa na wysokość ich wartości początkowej i tym samym odpisów amortyzacyjnych.

W pozostałym zakresie organ podatkowy II instancji podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Decyzję tę B. i M. P. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu wg norm przepisanych.

Skarżący kwestionują prawidłowość zaskarżonej decyzji w zakresie odpisów amortyzacyjnych od stacji paliw w S. i rozliczenia ilościowo - wartościowego zakupu i sprzedaży paliwa w 2002r.

Ich zdaniem prawidłowo ustalona została wartość początkowa w.w. stacji w oparciu o opinię biegłego, potwierdzoną na dzień zakończenia budowy tj. na [...] 2002r. Polemika z tą wyceną byłaby bowiem możliwa w przypadku przedstawienia przez organy podatkowe innej wyceny dokonanej przez powołanego przez ten organ biegłego, odbiegającej w istotny sposób od tej, którą przedstawił skarżący.

Odnośnie do różnic ilościowych paliwa skarżący podnoszą, że w 2002r. miał miejsce pomyłkowy spust paliwa Pb - 95 do zbiorników na inne paliwa, co spowodowało perturbacje w działalności stacji. Pomieszane paliwa zostały sprzedane po różnych cenach a także zużyte na potrzeby własne.

Fakt pomyłkowego spustu paliwa znajduje potwierdzenie w stwierdzonych przez organ kontroli nadwyżkach innych paliw przy równoczesnym niedoborze benzyny Pb - 95.

Ewidencja sprzedaży była zgodna z wielkością sprzedaży w księdze podatkowej.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpatrując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w zakreślonych przez skargę granicach odnieść należy się w pierwszym rzędzie do przepisu art. 22 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176), zgodnie z którym odpisy amortyzacyjne od środków trwałych, dokonywane zgodnie z przepisami rozporządzenia wydanego przez Ministra Finansów na podstawie ust. 7 art. 22 w. w. ustawy stanowią koszt uzyskania przychodu.

Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 17 stycznia 1997r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych (Dz. U. Nr 6, poz. 35) w § 2 ust. 1 pkt 1 dopuścił możliwość uznania za środki trwale wytworzonych we własnym zakresie np. budynków i budowli. Podstawę dokonania odpisów amortyzacyjnych stanowi w myśl § 7 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia wartość początkowa środka trwałego, która winna, zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2, odpowiadać kosztowi wytworzenia danego środka trwałego, czyli - o czym stanowi § 6 ust. 5 w.w. rozporządzenia - wartość w cenie nabycia zużytych do jego wytworzenia rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzenia za pracę wraz z pochodnymi i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzenia wspomnianego środka, z określonymi wyjątkami.

Z kolei z postanowień ust. 7 tegoż § 6 wynika, że w przypadku, gdy podatnik nie może ustalić kosztu wytwarzania środka trwałego, jego wartość początkowa ustala się w wysokości określonej przez powołanego przez podatnika biegłego z uwzględnieniem cen rynkowych.

Przedstawiony wyżej stan prawny pozwala stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie, wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, możliwe było ustalenie wartości początkowej budynków i budowli na podstawie opinii biegłego. Przedstawiony przez biegłego operat szacunkowy z [...] 1999r. (k. 104 - 94 akt podatkowych) istotnie nie stanowi wystarczającej podstawy do ustalenia wartości początkowej budynków i budowli stacji paliw wzniesionej przez skarżącego, jednakże biegły ten ustalił także wartość rynkową tego środka trwałego ponownie wg stanu na dzień [...]2000r. tj. na dzień zakończenia budowy(k. 95). Okoliczność, że każdorazowo wartość stacji paliw wynosiła [...]zł nie może przesądzać o wadliwości wyceny.

Skoro jednak organ podatkowy kwestionował ustalenia biegłego, mógł uznając również za niewystarczające zeznania biegłego (k. 17a) - jak to podnoszą skarżący - powołać z własnej inicjatywy biegłego w trybie art. 197 Ordynacji podatkowej na okoliczność określenia wartości rynkowej omawianego środka trwałego. Trudno bowiem uznać by stacja paliw przedstawiała jedynie taką wartość jaka wynika z posiadanych przez skarżącego faktur.

W tym stanie rzeczy w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy winien rozważyć, którą ze wskazanych możliwości zastosować w sprawie by nie naruszyć zasad wyrażonych w art. 120, 121 i 122 Ordynacji podatkowej tj. działania na podstawie przepisów prawa oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywatela do organów podatkowych, a także wymogu podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się z kolei do kwestii stwierdzonych przez organ kontroli skarbowej nadwyżek i niedoborów paliw, na co Sąd zwrócił też uwagę w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002r. (sygn. akt I SA/Po 282/05), zauważyć należy, że kwestia ta nie została przez organy obu instancji należycie i wyczerpująco wyjaśniona.

Podkreślić należy, że organ I instancji naruszył przepis art. 123 § 1 i art. 190 Ordynacji podatkowej przez niezawiadomienie podatnika o terminach przesłuchania świadków J.W., H.K., W.K. i R.S. i tym samym przez ograniczenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Wadliwości postępowania w tym zakresie nie sanuje fakt zapoznania strony z aktami sprawy (k. 455).

Zdaniem składu orzekającego w toku postępowania podatkowego nie wyjaśniono wskazanej przez podatnika okoliczności dotyczącej zmieszania paliw, uznając, że wystąpienie nadwyżek i niedoboru poszczególnych asortymentów paliw przesądza automatycznie o zaniżeniu przez skarżącego przychodu.

Organy podatkowe zobligowane są w świetle przepisu art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej do podjęcia w urzędu wszelkich możliwych działań mogących przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej regulujących zasady prowadzenia postępowania podatkowego rzutuje na prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym uniemożliwia ocenę merytorycznej prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z tych względów, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ G. Gorzan

AR