Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 534/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 124b
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz –spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w [...] Oddział w [...] na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 5 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania właściciela nieruchomości do jej udostępnienia 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz A S.A. z siedzibą w [...] Oddział w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 6 lutego 2017 r. A S.A. z siedzibą w [...] Oddział w [...] (zwana dalej Spółką lub skarżącą) zwróciła się do Starosty Nyskiego o wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości położonej w miejscowości [...], stanowiącej własność D. W. oraz T. L., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr a, w celu wykonania prac związanych z usunięciem linii kablowej SN. Skarżąca wskazała, że konieczność rozbiórki linii kablowej wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] (dalej w skrócie: PINB) z dnia 23 listopada 2016 r., nr [...], którą nałożono na Spółkę obowiązek dokonania rozbiórki odcinka linii kablowej typu 3xXRUHAKXS 1x120mm², wykonanego na terenie m.in. działki nr a w miejscowości [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę. We wniosku skarżąca wyjaśniła też, że w roku 2014 realizowała inwestycję celu publicznego polegającą na budowie linii napowietrzno-kablowej 15 kV relacja [...]-[...], stanowiącej drugostronne zasilanie miejscowości [...], a więc bardzo ważnej dla miejscowej społeczności. Linia kablowa była zaprojektowana w pasie drogowym, w bezpośrednim sąsiedztwie m.in. działki nr a, ale w wyniku błędnego wytyczenia trasy przez biuro geodezyjne, odcinek kabla został ułożony na terenie tej działki prywatnej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Starosta Nyski decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r., nr [...], zobowiązał właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr a do jej udostępnienia Spółce w celu wykonania prac związanych z usunięciem z ww. gruntu linii kablowej SN typu 3xXRUHAKXS 1x120 mm² 12/20 kV (pkt I). Jednocześnie organ wskazał, że zezwolenie obejmuje prawo wstępu w celu wykonania ww. prac na części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni strefy w obrębie działki nr a z k.m. [...], obręb [...] - 624 m², tj. pas gruntu w granicach oznaczonych na planie sytuacyjnym w skali 1:1000, stanowiącym integralną część decyzji (pkt I.1.). Ponadto organ postanowił, że zezwolenia udziela na okres 60 dni od daty uprawomocnienia się decyzji, zarazem nie dłużej niż na okres 14 dni od daty rozpoczęcia prac zmierzających do usunięcia z nieruchomości linii kablowej SN (pkt I.2.). Starosta zobowiązał też Spółkę do pisemnego poinformowania, z 7-dniowym terminem wyprzedzenia, właścicieli nieruchomości, której zobowiązanie do udostępnienia dotyczy oraz Starosty Nyskiego - o planowanym terminie rozpoczęcia prac związanych z usunięciem linii kablowej SN (pkt II.). Organ wskazał również, że obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w pkt I, podlega egzekucji administracyjnej (pkt III.). Decyzja wydana została na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.g.n". W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania, a następnie stwierdził, że z przepisu art. 124b ust. 1 u.g.n., wynika, iż może on być zastosowany, jeśli kumulatywnie zostaną spełnione następujące przesłanki: wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w tym przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów - oraz właściciel (użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości), nie wyraża zgody na takie udostępnienie. Zdaniem organu, analiza zebranych w sprawie materiałów dowodowych prowadzi do wniosku, że zostały spełnione obie wymienione wyżej przesłanki, warunkujące możliwość zastosowania ograniczenia, wynikającego z art. 124b u.g.n. Decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być jednak wydana jedynie w przypadku, gdy dotyczy to urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w tym przepisie, a więc urządzeń o charakterze sieciowym. W ocenie organu, w niniejszej sprawie niewątpliwie zachodzi konieczność przeprowadzenia prac mających na celu usunięcie nielegalnie położonego w gruncie kabla SN. Konieczność ta, w ocenie organu, jest bezsporna i wynika zarówno z decyzji PINB z dnia 23 listopada 2016 r., jak również, z prowadzonej między stronami korespondencji (wezwanie skierowane przez pełnomocnika jednego z właścicieli nieruchomości do skarżącej do usunięcia kabla z dnia 13 sierpnia 2015 r.). Organ odnotował też, że w dniu 4 września 2017 r. odbyła się rozprawa administracyjna/wizja terenowa na nieruchomości, w której wzięli udział przedstawiciele wnioskodawcy, nie stawili się natomiast prawidłowo zawiadomieni właściciele nieruchomości oraz ewentualni pełnomocnicy właścicieli nieruchomości. W toku rozprawy Spółka podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i oświadczyła, że kabel został usunięty z pozostałych działek, na których został błędnie posadowiony, poza nieruchomością oznaczoną nr a. Przedstawiciele skarżącej zwrócili również uwagę, że w trakcie usuwania kabla z nieruchomości sąsiednich ponowili próbę uzyskania zgody od pełnomocnika jednego z właścicieli działki nr a - nie mniej strony nie doszły do porozumienia co do warunków, na jakich miało by dojść do rozbiórki. Organ zaznaczył, że zgodnie z brzmieniem art. 124 ust. 4 w zw. z ust. 3 art. 124b u.g.n. na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek ten, co oczywiste, odnosi się również do prac przy usuwaniu przewodów. Jeżeli jednak przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. Uwzględniając charakter sprawy i kierując się posiadaną wiedzą w zakresie technologii niezbędnych prac oraz obowiązujących w tym zakresie procedur Starosta Nyski uznał też, że okres 60 dni od daty uprawomocnienia się decyzji, zarazem nie dłuższy niż 14 dni od dnia wejścia na teren przedmiotowej nieruchomości, w zupełności wystarczają na przeprowadzenie prac związanych z usunięciem kabla oraz przywróceniem nieruchomości do stanu poprzedniego. Końcowo organ wskazał na uprawnienia właściciela nieruchomości, określone art. 124b ust. 4 u.g.n.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli D. W. oraz T. L., zarzucając organowi rażące naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6, art. 112 ust. 3, art. 124b u.g.n. oraz art. 8 i art. 9 K.p.a. W uzasadnieniu zarzutów podnieśli, że inwestor wybudował na ich działce kabel w sposób świadomy i celowy z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, niszcząc przy tym ponad 1000 m² działki. Ponadto wybudowane bezprawnie urządzenie nie stanowi celu publicznego, a więc nie ma zastosowania art. 124b u.g.n. Odwołujący podkreślili, że skarżąca wykonała przedmiotowy kabel bez wymaganego pozwolenia budowlanego, ponieważ wszelkie decyzje w tym zakresie zostały uchylone bądź uznane za nieważne.

W wyniku rozpatrzenia powyższych odwołań, Wojewoda Opolski decyzją z dnia 5 października 2018 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i odmówił zobowiązania właścicieli nieruchomości, oznaczonej jako działka nr a, do udostępnienia jej Spółce w celu wykonania prac związanych z usunięciem linii kablowej SN. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie wymienione w art. 124b u.g.n. przesłanki warunkujące możliwość jego zastosowania. Zdaniem organu, nie ma wątpliwości, że wystąpiła konieczność usunięcia nieprawidłowo zlokalizowanej na przedmiotowej nieruchomości linii kablowej, na co wskazuje wniosek inwestora. Udokumentowany został również brak zgody właściciela tej nieruchomości na przeprowadzenie tych prac. Jednakże, w przekonaniu organu, istotne znaczenie ma przede wszystkim fakt, że art. 124b u.g.n. dotyczy ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości. Decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być zatem wydana jedynie w przypadku, gdy dotyczy to urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w art. 124b ust. 1 u.g.n., które nie stanowią części składowej gruntu, a więc tylko takich urządzeń, które są objęte hipotezą art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, z późn. zm. - dalej w skrócie K.c.), tj. stanowiących część składową przedsiębiorstwa. Organ wskazał, że w orzecznictwie prezentowane są poglądy, że urządzenia wymienione w art. 49 § 1 K.c. z chwilą ich faktycznego połączenia z siecią należącą do przedsiębiorstwa przesyłowego tracą status części składowej nieruchomości i stają się samoistnymi rzeczami ruchomymi, które mogą być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu. W ocenie organu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, mając na uwadze stanowiska stron oraz wiedzę organu, także jako organu administracji architektoniczno-budowlanej wynika, że przedmiotowy kabel został usytuowany m.in. na działkach prywatnych (w tym również działce nr a), a nie w pasie drogowym (jak przewidywał projekt budowlany). Ustalono również, że inwestor obecnie nie prowadzi budowy kabla, a istniejący odcinek kabla nie został włączony do sieci (nie jest pod napięciem) i nie zostało rozpoczęte jego użytkowanie. Ponadto ustalono, że roboty budowlane zostały wstrzymane przed włączeniem kabla do sieci, a inwestor w toku prowadzonego postępowania potwierdził, że przedmiotowy kabel został "odcięty" i linię kablową przeprowadzono inną trasą. Tym samym, zdaniem Wojewody, należało uznać, że sporny kabel nie stanowi części składowej przedsiębiorstwa przesyłowego, co wskazuje, iż wniosek Spółki był nieuzasadniony, a decyzja podjęta przez Starostę Nyskiego w tej sprawie nieprawidłowa. Na marginesie Wojewoda zauważył, że decyzja PINB z dnia 23 listopada 2016 r. nakładająca na Spółkę obowiązek dokonania rozbiórki przedmiotowego kabla wydana została w odrębnym postępowaniu i na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Decyzja ta jest wykonalna, a jej wydanie nie było uzależnione od posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie zakończone ww. decyzją zostało zainicjowane przez właściciela przedmiotowej nieruchomości jako zainteresowanego rozbiórką kabla. Wprawdzie inwestor w treści wniosku wskazał, że konieczność rozbiórki linii kablowej wynika właśnie z ww. decyzji PINB, to jednak w ocenie organu, mając na uwadze celowość oraz racjonalność prawodawcy, niezasadne wydaje się uzależnianie wykonania decyzji administracyjnej orzekającej o nakazie rozbiórki od uzyskania zgody administracyjnej.

W skardze na powyższą decyzję Spółka zarzuciła naruszenie art. 77 K.p.a. poprzez nierzetelne zebranie i rozpatrzenie przez organ materiału dowodowego oraz przepisów art. 6, art. 7 oraz art. 8 K.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto skarżąca sformułowała zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 124b ust. 1 u.g.n. w związku z art. 49 K.c. poprzez błędne przyjęcie przez Wojewodę braku podstaw do zobowiązania właścicieli działki nr a do jej udostępnienia z uwagi na to, iż linia ta nie została połączona z siecią przedsiębiorstwa. Na podstawie tych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżąca dowodziła, że art. 49 K.c. stanowi wyjątek od zasady zawartej w art. 191 K.c., zgodnie z którą własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową. Zawarta w art. 49 K.c. zasada daje przedsiębiorstwu sieciowemu gwarancję, że po wybudowaniu urządzenia nie stanie się ono własnością właściciela gruntu, na którym zostało posadowione, ale będzie stanowiło odrębną od gruntu własność przedsiębiorstwa sieciowego. Spółka wskazała również, że sporna linia SN (napowietrzno-kablowa) została zaprojektowana i wybudowana w celu drugostronnego zasilenia stacji transformatorowej [...]. Z kolei przyłączenie tej linii SN do sieci przedsiębiorstwa sieciowego nastąpiło zarówno na słupie nr [...] linii 15 kV relacji [...]-[...], jak również w stacji transformatorowej [...]. Odcinek kablowy wybudowanej linii SN, zlokalizowany na działce nr a, został do sieci A S.A. podłączony na słupie nr [...] linii [...] kV relacji [...]-[...] w 2014 r. Zdaniem skarżącej, obrazują to w sposób jednoznaczny powykonawcze mapy geodezyjne z dnia 18 stycznia 2016 r., szkice powykonawcze z okresu od listopada 2014 do października 2015, jak również protokół przekazania placu budowy z dnia 10 lutego 2016 r. sporządzony w związku ze zmianą kierownika budowy. W przekonaniu skarżącej, organ odwoławczy mylnie przyjął, że brak podania napięcia na przedmiotowy odcinek kabla SN jest jednoznaczny z nieprzyłączeniem go do sieci. Poza tym przedmiotowy odcinek kabla SN, przed jego odcięciem w grudniu 2016 roku, został przyłączony do linii 15 kV relacji [...]-[...] poprzez nowo wybudowaną linię napowietrzno-kablową zasilającą drugostronnie stację transformatorową [...], wyposażaną w rozłącznik typu RUN. Skarżąca argumentowała również, że w związku z brakiem zgody właścicieli na udostępnienie nieruchomości w celu przełożenia kabla, został on odłączony od sieci poprzez jego odcięcie, jednak w chwili odłączenia stanowił już własność przedsiębiorstwa sieciowego w rozumieniu K.c. Skarżąca wyjaśniła również, że przed odcięciem odcinka kabla zlokalizowanego na działce nr a, całe nowo wybudowane urządzenie przesyłowe mogło pełnić swoją funkcję związaną z doprowadzaniem energii elektrycznej. Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego skarżąca podniosła, że końcowe zastrzeżenie art. 49 K.c., uzależniające zastosowanie tego przepisu od tego, aby objęte nim urządzenia wchodziły w skład przedsiębiorstwa lub zakładu, jest kwestią faktu, który następuje z chwila podłączenia urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu. W konsekwencji urządzenia te przestają być częścią składową nieruchomości, na której zostały zbudowane i nie stanowią własności właściciela tej nieruchomości. Niewątpliwie zatem odcinek spornego kabla przed jego odcięciem stanowił własność Spółki w rozumieniu przepisów K.c. Tym samym zaskarżona decyzja narusza interes Spółki, ponieważ uchylono uzasadnione prawnie rozstrzygnięcie Starosty Nyskiego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej w dniu 5 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę i argumentację w niej zawartą. Podniosła, że właściciele nie wpuszczają dobrowolnie Spółki na swoją działkę i wysuwają wygórowane roszczenia. Wyjaśniła, że sporna linia została zbudowana jako linia drugostronnego zasilania i miała służyć celom przesyłania energii w sytuacjach awaryjnych. Tylko taką funkcję miała pełnić. Podkreśliła też, że instalacja należy do skarżącej i wchodzi w skład jego majątku, a zatem w tej sprawie zasada superficies solo cedit nie ma zastosowania. Pełnomocnik oświadczyła również, że ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowej linii (odcinka) wydana przez PINB jest w fazie egzekucji. Natomiast nakładane grzywny celem przymuszenia nie odnoszą skutku, gdyż właściciele nadal nie wpuszczają skarżącej na swoją działkę. Ponadto pełnomocnik skarżącej – G. B. wyjaśnił, że nakaz rozbiórki dotyczył trzech działek i trzech właścicieli. Z dwoma z nich Spółka doszła do porozumienia i decyzja została wykonana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 5 października 2018 r. wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego miało bowiem wpływ na wynik sprawy.

Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanej decyzji stanowił art. 124b cyt. już wcześniej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nadal zwanej w skrócie "u.g.n". Odnotować również należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było na wniosek skarżącej, która zwróciła się do Starosty Nyskiego o wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości położonej w miejscowości [...], stanowiącej własność D. W. oraz T. L., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr a, w celu wykonania prac związanych z usunięciem linii kablowej SN.

Stosownie do art. 124b ust. 1 u.g.n. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 (art. 124b ust. 2 u.g.n.).

Podkreślenia wymaga, że przytoczony przepis daje przedsiębiorstwom energetycznym (i niektórym innym) instrument pozwalający na realizację celów publicznych (wymienionych w art. 6 pkt 2 u.g.n.), których obowiązek realizacji nałożony został na nie np. przepisami Prawa energetycznego, co wiąże się z koniecznością utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię. Artykuł 124b u.g.n. służyć ma przedsiębiorcy przesyłowemu (energetycznemu), umożliwiając mu dostęp do ciągów, przewodów i urządzeń przesyłowych, którego nie zapewnia mu art. 124 ust. 6 u.g.n. (por. Ewa Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. Wolters Kluwer, 5. wydanie, Warszawa 2018, str. 951-952). W orzecznictwie przyjmuje się, że w art. 124b ust. 1 u.g.n. został określony zakres czynności, jakie mogą być podejmowane na podstawie uzyskanej decyzji. Na jego podstawie można zobowiązać do udostępnienia nieruchomości nie tylko w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, lecz także w celu wykonania czynności związanych z remontami oraz z usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, a także w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie tych czynności. Na podstawie tej decyzji dopuszczalne jest zatem podejmowanie nie tylko czynności związanych z bieżącym utrzymaniem sieci, lecz także z przeprowadzeniem remontów, co w szczególności może obejmować wymianę elementów sieci, a także czynności związanych z usuwaniem z gruntu tych elementów sieci (por. wyrok NSA dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 757/16, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest to, że właściciele nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr a, nie wyrazili Spółce zgody na jej udostępnienie w celu wykonania prac związanych z usunięciem spornej linii kablowej SN typu 3xXRUHAKXS 1x120 mm² 12/20 kV. Niewątpliwie też wystąpiła konieczność usunięcia przedmiotowej linii m.in. z działki o numerze a wobec jej nieprawidłowego przebiegu. Z powyższego wynika zatem, że spełnione zostały łącznie obie przesłanki, określone w art. 124b ust. 1 u.g.n. - brak zgody i właściwy cel.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w tych okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 124b u.g.n., ponieważ sporny kabel nie stanowi części składowej przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 49 § 1 K.c. W ocenie Sądu, stanowisko organu w tej kwestii należy uznać za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 49 § 1 K.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Z przytoczonego przepisu należy wyprowadzić wniosek, że zakwalifikowanie danego urządzenia jako wchodzącego w skład przedsiębiorstwa, przesądza o tym, że nie stanowi ono części składowej nieruchomości. Z materiału dokumentacyjnego niniejszej sprawy wynika natomiast, że sporny odcinek linii kablowej stanowi element składowy inwestycji polegającej na budowie elektroenergetycznej linii napowietrzno-kablowej SN relacji od słupa [...] do stacji transformatorowej "[...]", realizowanej przez Spółkę na terenie wsi [...] i [...]. Ustalenie to znajduje również potwierdzenie w decyzji PINB z dnia 23 listopada 2016 r., nakładającej na Spółkę obowiązek dokonania rozbiórki przedmiotowej linii. Nie ulega zatem wątpliwości, wbrew twierdzeniom Wojewody, że kabel ten stanowi część składową przedsiębiorstwa A S.A., a nie należy do części składowej nieruchomości nr a. W rozpoznawanej sprawie nie ma natomiast znaczenia prawnego, czy obecnie sporny kabel jest podłączony do sieci, skoro wszedł on w skład przedsiębiorstwa i stanowi własność Spółki, co potwierdza oświadczenie jej pełnomocnika złożone na rozprawie. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, organ wadliwie zakwalifikował przedmiotową linię jako część składową nieruchomości nr a. Warto jeszcze zwrócić uwagę, że w piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym, rozstrzygające dla zakwalifikowania urządzeń jako wchodzących w skład przedsiębiorstwa powinno być nie tyle przyłączenie urządzeń do sieci, lecz fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę sieciowego. W myśl tej koncepcji, posiadanie urządzeń przesyłowych przez przedsiębiorcę, a w konsekwencji ich wejście w skład przedsiębiorstwa może nastąpić jeszcze nawet przed ich faktycznym połączeniem z siecią, a więc na etapie ich budowy. Innymi słowy, można uznać, że urządzenia budowane przez przedsiębiorcę sieciowego, jeszcze przed ich połączeniem z siecią, stanowią odrębne rzeczy ruchome na mocy art. 49 K.c. i nie stanowią własności właściciela gruntu. Są bowiem przez tego przedsiębiorcę posiadane. Również odłączenie urządzeń przesyłowych od sieci nie zawsze powoduje utratę przez nie statusu rzeczy ruchomych. Odłącznie tymczasowe, np. na czas remontu lub usuwania awarii, nie zmienia bowiem faktu, że urządzenia są posiadane przez przedsiębiorcę sieciowego (tak M. Gutowski [w:] M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny, Tom I, Komentarz Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 619). Poza powyższym stwierdzić trzeba, że zupełnie nieracjonalne byłoby działanie skarżącej w celu usunięcia spornej linii i ponoszenie kosztów z tym związanych, gdyby nie stanowiła ona części składowej przedsiębiorstwa A S.A.

W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że Wojewoda Opolski w okolicznościach faktycznych sprawy dokonał wadliwej wykładni art. 49 § 1 K.c., co w rezultacie skutkowało naruszeniem art. 124b u.g.n., przez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczeniem o odmowie zobowiązania właścicieli nieruchomości nr a do jej udostępnienia Spółce w celu wykonania prac związanych z usunięciem linii kablowej SN. Stwierdzone naruszenie prawa materialnego niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.

Dodać jeszcze należy, że kwestia legalności przedmiotowej linii kablowej nie podlegała ocenie w przedmiotowym postępowaniu i pozostaje bez wpływu na możliwość zastosowania przez organ trybu z art. 124b u.g.n.. Niniejsze postępowanie dotyczy bowiem zobowiązania do udostępnienia nieruchomości, natomiast legalność położenia kabla stanowiła przedmiot oceny w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego, które zakończono wydaniem decyzji PINB z dnia 23 listopada 2016 r. Obydwa postępowania mają jednak odmienny cel i oparte są na innych przesłankach, różny jest też krąg stron postępowania. Wprawdzie wydanie decyzji zobowiązującej właścicieli działki nr a do jej udostępnienia umożliwi również wykonanie decyzji PINB, nie można jednak tutaj mówić o konkurencyjności pomiędzy tymi postępowaniami.

Końcowo wskazać jeszcze można, że w przypadku powstania szkód podczas usuwania linii kablowej właścicielowi udostępnianej nieruchomości przysługuje odszkodowanie, stosownie do art. 124b ust. 4 u.g.n.

W tym stanie rzeczy, zaskarżoną decyzję należało uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do uwzględnienia przez Wojewodę Opolskiego takiej wykładni przepisów, jaką przyjął Sąd, a także konieczności aktualizacji terminu ustalonego w decyzji Starosty Nyskiego.