Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 287/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 186 poz 1322
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - tekst jednolity.
article: Art. 68
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: Art. art. 235 i 237
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. art. 7, 77, 80 i 84
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1  lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. K. działającego w imieniu własnym oraz w imieniu małoletniej M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 stycznia 2013 r. nr [....] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz strony skarżącej kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 stycznia 2013 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn., Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego Nr [...], z dnia [...] 2012 r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - międzybłoniaka opłucnej lewej, wymienionej w pozycji 17.2 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Pismem z dnia 25 sierpnia 2011 r. R. K. zgłosił organowi sanitarnemu I instancji podejrzenie choroby zawodowej u swojej zmarłej żony J. K., wskazując jako czynnik sprawczy rozpoznanego u niej nowotworu (międzybłoniaka opłucnej) azbest, którego źródłem była elewacja budynku, w którym zmarła była zatrudniona.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - międzybłoniaka opłucnej lewej, wymienionej w pozycji 17.2 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Organ I instancji ustalił, że J. K. pracowała:

- od 1 września 1984 r. do 31grudnia 2000 r. w Poradni Psychologiczno

-Pedagogicznej (w tym od 1 września 1991 r. do 31 grudnia 2000 r.

w budynku przy ul. N),

- od 1 stycznia 2001 r. do 31 sierpnia 2006 r. w Powiatowej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w T, ul. K,

- od 15 maja 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. w Powiatowej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w T, ul. K, w wymiarze pół etatu.

Praca wykonywana była w pomieszczeniu biurowym i polegała

na diagnozowaniu dzieci, przygotowywaniu dokumentacji, udzielaniu porad

i konsultacji dla rodziców, uczniów, nauczycieli, współpracy ze szkołami

i przedszkolami: prowadzeniu prelekcji, pogadanek, warsztatów szkoleniowych

oraz uczestniczeniu w spotkaniach z Radą Pedagogiczną w podległych placówkach. Budynek, w którym mieści się Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w T przy ul. N jest od zewnątrz obłożony płytami azbestowo - cementowymi.

W toku postępowania Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie (pośmiertne) z dnia [...] 2011 r., Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u J. K. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze dla ludzi: choroby nowotworowej - międzybłoniaka opłucnej lewej. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że zgodnie z obowiązującymi przepisami przy rozpoznawaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

W stosunku do chorób nowotworowych typu złośliwego istnieje dodatkowe kryterium, w postaci udowodnienia narażenia na czynniki występujące w środowisku pracy, a które są uznane za rakotwórcze dla ludzi, czyli należą do kategorii

l klasyfikacji związków rakotwórczych. Oceny czy dany czynnik chemiczny ma udowodnione działanie rakotwórcze dla ludzi, dokonuje się na podstawie aktualizowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczy lub mutagennym w środowisku pracy. Zakwalifikowanie danej substancji jako czynnika

o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi, dokonuje się na podstawie analizy następujących danych (zwanych dalej aktualną wiedzą medyczną):

- kryteria szacowania ryzyka zawodowego dla poszczególnych czynników rakotwórczych, opracowanych przez powołany w roku 1993 przy Instytucie Medycyny Pracy Zespół Ekspertów ds. Aktualizacji Wykazu Czynników Rakotwórczych. Wytyczne te są publikowane cyklicznie w postaci monografii " Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych",

- doniesienia literatury światowej na temat szacowania ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych, opracowane przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC),

- cykliczne szkolenia w zakresie szacowania ryzyka zdrowotnego

dla poszczególnych czynników rakotwórczych, organizowane przez placówki naukowo - badawcze, to jest przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego oraz Instytut Medycyny Pracy.

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej można domniemywać

o związku przyczynowo - skutkowym pomiędzy nowotworem opłucnej, a warunkami pracy zawodowej w przypadku udokumentowanego narażenia zawodowego

na czynnik rakotwórczy azbest. Analiza wywiadu środowiskowego przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego wykazała brak narażenia zawodowego na taki czynnik na stanowisku pracy pacjentki. Brak jest zatem podstaw do uznania związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy chorobą (międzybłoniakiem opłucnej), a warunkami pracy z uwagi na brak narażenia. Brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

R. K. nie zgodził się z wydanym orzeczeniem lekarskim i złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia.

W dniu [...] 2012 r. Instytut Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie (pośmiertne) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego, międzybłoniaka opłucnej, wymienionego w poz. 17.2 wykazu chorób zawodowych.

Organ I instancji wskazał, że budynek Poradni, w której w/wym. pracowała

w latach 1991-2000 był od zewnątrz wyłożony płytami azbestowo-cementowymi, elewacja była w złym stanie, płyty były uszkodzone. W dokumentacji znajduje się opinia, wykonana w październiku 2007 r. dotycząca oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest tj. budynku administracyjnego Urzędu Miasta obłożonego azbestowymi płytami elewacyjnymi zlokalizowanego na działkach położonych w T przy ul. N (można przypuszczać, że poprzednio na jednej z tych działek mieściła się poradnia, w której pracowała J. K. Z opinii wynika, że w stanie zewnętrznym elewacji (wyrobu z azbestem) stwierdzono duże uszkodzenia wymagające natychmiastowego zabezpieczenia. Opinia zawiera również adnotację, że w ostatnich latach nie zostały zgłoszone żadne informacje na temat zagrożeń zdrowotnych przez osoby pracujące w tym budynku.

Organ I instancji uznał, że hipotetyczne narażenie na azbest można jedynie rozpatrywać w kategorii narażenia komunalnego, a nie związanego ze środowiskiem pracy. Praca na stanowisku psychologa nie wiąże się z narażeniem na azbest.

Nie ma żadnych danych wskazujących na możliwość narażenia na azbest

w pomieszczeniach, w których mieściło się stanowisko pracy pani J. K.

Należy również podkreślić, że z danych zawartych w opinii wynika,

że w płytach znajdował się azbest chryzotylowy. Czynnikiem narażenia mogącym wywołać międzybłoniaka opłucnej jest pył zawierający azbest, głównie krokidolit,

w mniejszym stopniu amosyt i tremolit. Brak jednoznacznych dowodów, że nowotwór może być wywołany narażeniem na azbest chryzotylowy.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł R. K., wskazując na naruszenie przepisów art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U.

z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm., zwanej dalej Kodeksem pracy) oraz przepisów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji dokonał wadliwej wykładni zawartej w art. 2351 Kodeksu pracy wyrażenia "warunki pracy", a co za tym idzie narażenia zawodowego, czego konsekwencją było uznanie, że w środowisku pracy J. K. nie występowały czynniki uznane za rakotwórcze dla ludzi.

Opisaną na wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z obowiązującymi przepisami,

przy rozpoznawaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej można domniemywać

o związku przyczynowo - skutkowym pomiędzy nowotworem opłucnej, a warunkami pracy zawodowej w przypadku udokumentowanego narażenia zawodowego

na czynnik rakotwórczy jakim jest azbest. W przypadku J. K. brak jest udokumentowanego narażenia na azbest. Praca na stanowisku psychologa

nie wiąże się z narażeniem na azbest.

Dokonana przez organ odwoławczy analiza narażenia zawodowego

oraz wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich nie dała podstaw do zmiany wydanej decyzji przez organ I instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W ocenie organu II instancji, odwołanie nie zawierało nowych faktów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Biorąc jednak pod uwagę zarzuty w nim zawarte organ w toku prowadzonego postępowania odwoławczego zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy z prośbą o dodatkową opinię medyczną wyjaśniającą ewentualną pozazawodową etiologię rozpoznanego u J. K. schorzenia, ze względu fakt, iż rozpoznany u niej nowotwór złośliwy - międzybłoniak opłucnej występuje bardzo rzadko w populacji nie narażonej na azbest.

Instytut Medycyny Pracy w piśmie z dnia 20 listopada 2012 r., znak: [...] wyjaśnił, iż powstawanie chorób nowotworowych jest uwarunkowane działaniem wielu czynników zewnętrznych występujących w środowisku bytowania i w środowisku pracy (natury chemicznej, fizycznej i biologicznej), jak i czynników wewnątrzustrojowych związanych z biologią i biochemią komórek oraz przebiegiem procesów życiowych. Wieloczynnikowa etiologia chorób nowotworowych, skomplikowany i nadal niedostatecznie poznany mechanizm ich rozwoju znacznie utrudniają ocenę udziału poszczególnych czynników w ich powstaniu. Specyficzność międzybłoniaka z narażeniem na azbest jest bardzo wysoka. Narażenie takie stwierdza się w około 80% przypadków międzybłoniaka. Jednakże w przypadku J. K. hipotetyczne narażenie na azbest można jedynie rozpatrywać w kategorii narażenia komunalnego, a nie związanego ze środowiskiem pracy. Praca na stanowisku pracy psychologa nie wiąże się z narażeniem na azbest. Nie ma żadnych danych wskazujących na możliwość narażenia na azbest w pomieszczeniach, w których mieściło się stanowisko pracy J. K. Zatem nie ma podstaw do uznania związku rozpoznanego u niej nowotworu z narażeniem zawodowym.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu technologii budownictwa organ II instancji wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się opinia dotycząca oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest dotycząca budynku przy ul. N, w którym mieści się Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w T. Wymieniona opinia odpowiada na pytania dotyczące oceny stopnia degradacji wyrobów azbestowo - cementowych zastosowanych w tym budynku, a których wyjaśnienia domagał się odwołujący. Z opinii wynika, że w stanie zewnętrznym elewacji stwierdzono duże uszkodzenia wymagające natychmiastowego zabezpieczenia.

Skargę na powyższą decyzję złożył w imieniu własnym oraz w imieniu swej małoletniej córki M. K. R. K., żądając uchylenia jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, że organy dopuściły się naruszenia art. 2351 Kodeksu pracy poprzez zawężającą wykładnię pojęcia "narażenia zawodowego".

W ocenie skarżącego, nie można sprowadzać tego pojęcia wyłącznie do sposobu wykonywania pracy, gdyż samo środowisko pracy również może emanować czynnikami szkodliwymi dla zdrowia. Jeśliby w ślad za stanowiskiem naukowców przyjąć, że "warunki pracy" to całokształt materialnych czynników, z którymi człowiek styka się w toku wykonywania pracy zawodowej, to warunki pracy J. K. niewątpliwie świadczyły o występowaniu narażenia zawodowego. Skoro wykazany został niezbicie fakt fatalnego stanu technicznego budynku mieszczącego miejsce pracy zmarłej J. K., z którego ulatniał się pył azbestowy, organy sanitarne powinny uznać związek przyczynowo - skutkowy między środowiskiem pracy zmarłej a jej chorobą zawodową, prowadzącą do śmierci.

Skarżący zarzucił decyzji także naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności sprawy, m.in.

przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie budownictwa

na okoliczność stopnia oceny degradacji azbestowej elewacji budynku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę

do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie,

lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu, gdyż skarżący działający

w imieniu własnym, jak i małoletniej córki, był uprawniony do jej wniesienia posiadając w tym względzie interes prawny w rozumieniu art. 50 P.p.s.a.

Interes ten można bowiem wywieść z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy

i chorób zawodowych (t. jedn., Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.),

a w odniesieniu do małoletniej, także z art. 68 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn., Dz. U.

z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Rozpatrując skargę Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona

na uwzględnienie.

W świetle art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U.

z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm., zwanej dalej Kodeksem pracy) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli

w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku

ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

W myśl natomiast art. 235² Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej

u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia

w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu,

pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) Rada Ministrów wydała rozporządzenie. Rozporządzenie to, z dnia 30 czerwca 2009 r.

(Dz. U. z 2009 r. Nr 105 poz. 869, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych), weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r. i obowiązywało w dacie wydawania zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji.

Stosownie do treści tego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych

na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi, zatem wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Wykładnia wskazanych przepisów Kodeksu pracy oraz rozporządzenia

w sprawie chorób zawodowych prowadzi do wniosków, ze rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem, co najistotniejsze, wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest, więc pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie,

które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania.

Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 876/09, LEX nr 577707).

W rozpatrywanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby zawodowej, wymienionej w pozycji: 17.2 wykazu chorób zawodowych.

Organy orzekające stanęły na stanowisku, bazując na wydanych orzeczeniach jednostek orzeczniczych I i II stopnia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, że wobec stwierdzenia w nich braku związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami pracy.

Zwrócić jednakże należy uwagę, że przez warunki pracy nie należy pojmować jedynie stanowiska pracy, lecz za punkt odniesienia należy przyjmować wszelkie czynniki występujące, jak stanowi art. 235¹ Kodeksu pracy – w środowisku pracy. Wąskie rozumienie pojęcia "środowiska pracy", tak jak to uczyniły w tym konkretnym przypadku organy sanitarne, uznać należało za nieprawidłowe. Pojęcie to obejmować więc musi swoim zakresem nie tylko bezpośrednie stanowisko pracy, lecz ogół warunków pracy. Organy źle zinterpretowały ten przepis, co stanowiło naruszenie przepisu prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Zasadne są argumenty skargi, że na "warunki pracy" składa się całokształt materialnych czynników, z którymi człowiek się styka w toku wykonywania pracy. Stan techniczny budynku, w którym, jak w niniejszej sprawie, żona skarżącego pracowała, mógł mieć zatem znaczenie dla treści rozstrzygnięcia co do istoty tej sprawy.

Istotnie orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej

w skrócie - k.p.a.). Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić,

czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych.

Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a.

"Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania

pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane

w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu

w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może

to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego" (por. wyrok WSA

we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 688/11, LEX

nr 1146150).

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organów, za niewystarczająco uzasadnione należało ocenić orzeczenia jednostek orzeczniczych w tej sprawie, zwłaszcza, że jak stwierdził Instytut Medycyny Pracy w piśmie z dnia 20 listopada 2012 r., znak: [...], iż powstawanie chorób nowotworowych jest uwarunkowane działaniem wielu czynników zewnętrznych występujących w środowisku bytowania i w środowisku pracy (natury chemicznej, fizycznej i biologicznej), jak i czynników wewnątrzustrojowych związanych z biologią i biochemią komórek oraz przebiegiem procesów życiowych. Zaznaczając wieloczynnikową etiologię chorób nowotworowych, skomplikowany i nadal niedostatecznie poznany mechanizm ich rozwoju, a co za tym idzie znaczne utrudnienia oceny udziału poszczególnych czynników w ich powstaniu, przyznał jednocześnie, że specyficzność międzybłoniaka, na który cierpiała żona skarżącego, z narażeniem na azbest jest bardzo wysoka. Narażenie takie, jak dodał Instytut stwierdza się w około 80% przypadków międzybłoniaka.

Organy orzekające są związane stanowiskiem jednostek orzeczniczych,

ale to związanie nie oznacza bezkrytycznej akceptacji wyrażonego w nim stanowiska. Nie chodzi tutaj, co wymaga podkreślenia o zanegowanie kompetencji medycznych, lecz o ocenę tego dowodu, jak każdego innego, tj. ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. -należytego uzasadnienia tego stanowiska.

Zupełnie nie zwróciły uwagi organu, że uzasadnieniu stanowiska jednostki orzeczniczej, znalazły się takie oto stwierdzenia iż w przypadku J. K. hipotetyczne narażenie na azbest można jedynie rozpatrywać w kategorii narażenia komunalnego, a nie związanego ze środowiskiem pracy, bo praca na stanowisku pracy psychologa nie wiąże się z narażeniem na azbest i nie ma żadnych danych wskazujących na możliwość narażenia na azbest w pomieszczeniach, w których mieściło się stanowisko pracy J. K. Wskazuje to, że jednostki orzecznicze albo pominęły okoliczności stanu technicznego budynku pracy żony skarżącego,

albo też okoliczności istotnych w tym wypadku z tym związanych im nie przekazano.

Opinie te należało więc ocenić jako niedostatecznie uzasadnione. Na taką ocenę złożyły się bowiem okoliczności zawarte w istniejących w aktach sprawy dokumentach, a mianowicie okoliczności wręcz fatalnego stanu elewacji budynku pracy żony skarżącego z płyt azbestowych, które kruszyły się, specyficznej konstrukcji tego budynku, nieszczelności okien, co nie wykluczało przenikalności pyłu azbestowego powstałego z kruszenia się płyt elewacji budynku, do wnętrza pomieszczeń, w których pracowała na stanowisku psychologa.

W takim stanie rzeczy, nie zwrócenie nie tylko przez jednostki orzecznicze na te aspekty uwagi, ale przede wszystkim przez organy sanitarne, stanowiło uchybienie postanowieniom art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem z góry wykluczyć sytuacji, że taki stan elewacji budynku miejsca pracy żony skarżącego nie mógł mieć związku z jednostką chorobową J. K.

W takim stanie rzeczy wręcz obowiązkiem organu było zwrócenie się

do jednostek orzeczniczych o rozważenie tych kwestii i wydanie uzupełniających opinii.

W tym zakresie trafny jest zarzut skargi naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej i dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ

na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowane decyzje za niezgodne z prawem, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"

i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.