Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2676/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 3, art. 25 ust. 2 pkt 2 i ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: § 17
journal: Dz.U. 1997 nr 116 poz 745
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.
article: art. 145 a § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Protokolant: ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku III. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. R. kwotę 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r Nr. [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] stycznia 2001 r Nr. [...] o pozbawieniu J. R. ur. [...].1922 r syna A. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki byłego ZBOWiD w R. decyzją z dnia 1.02.1977 r z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 5.07.1945 r do 30.10.1945 r podczas służby w szeregach Milicji Obywatelskiej.

W podstawie prawnej organ powołał przepis art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art.127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r Nr 142 poz.950 ze zm./

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że J. R. uzyskał uprawnienia kombatanckie za udział w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w wymienionym okresie będąc zatrudniony w szeregach Milicji Obywatelskiej. Materiał dowodowy w sprawie w szczególności zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R. dnia 17.01.1976 r Nr. [...], deklaracja członkowska oraz własnoręczny życiorys wykazał, że weryfikowany w wymienionym okresie pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej i ramach tej służby brał udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem i za tą działalność otrzymał uprawnienia kombatanckie " z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej."

W tym stanie rzeczy orzekający w sprawie organ uznał, iż stan faktyczny będący podstawą przyznania uprawnień kombatanckich, przy zmienionym stanie prawnym przepisami ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będącymi ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U.Nr 68 poz.436/ art.25 ust.2 w zw.z art.l ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego/Dz.U.Nr 142,poz.950 ze zm/ daje podstawę do pozbawienia skarżącego nabytych uprawnień kombatanckich.

Akta administracyjne natomiast sprawy wskazują, że po zawiadomieniu skarżącego o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w stosunku do jego osoby skarżący przedłożył zaświadczenie wydane przez Zarząd Okręgu O.Z.Z.B.Ch. w R. z dnia 10 listopada 2000 roku wskazujący na dodatkowy tytuł uprawniający do zachowania dotychczasowych uprawnień kombatanckich tj przynależność podczas okupacji w latach 1942 -1944 do Batalionów Chłopskich . W tej kwestii organ stwierdził, że wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich określonych w art. 1-4 mógł być rozpatrywany do 31 grudnia 1998 r , zatem wniosek o rozpatrzenie dodatkowego tytułu uznał za spóźniony.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odwołujący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie sprecyzował kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji i wniósł o przywrócenie uprawnień kombatanckich powtarzając argumentację jak w odwołaniu i wskazał na dodatkowy tytuł uprawniający go do zachowania uprawnień kombatanckich tj. przynależność w okresie od 1942 do 1944 r do Batalionów Chłopskich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga skarżącego jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/

Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej / art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Postępowanie administracyjne w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich jest nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają przepisy art.25 ust.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz. U .z 1997 r Nr 142,poz,950 ze zm./ zwana dalej ustawą o kombatantach.

Uprawnienia organu w tym postępowaniu sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich, /patrz: wyrok NSA z dnia 3 marca 1999 r sygn.akt V SA 1772/98,ONSA 2000/1/33/.

Art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, art.2 oraz art.4.

Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r do 30 czerwca 1947 roku.

Art. 25 ust.4 ustawy o kombatantach stanowi, że decyzje w sprawach pozbawienia uprawnień kombatanckich podejmuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasady przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień określa rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r / Dz.U. z 1997 r Nr 116 poz. 745/ wydane na podstawie art. 25 ust. 6 ustawy o kombatantach.

W zakresie nie uregulowanym w tym rozporządzeniu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego / § 17 wymienionego rozporządzenia /. Skarżący w toku postępowania weryfikacyjnego wskazał na przynależność w latach 1942 - 1944 do organizacji niepodległościowej tj .Batalionach Chłopskich i mimo to Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił badania sprawy pod tym kątem i powołał się na upływ terminu wynikający z art. 22 ust.3 ustawy do którego można było składać wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich..

Zdaniem Sądu jest to błędna interpretacja przepisu art. 22 ust.3 ustawy o kombatantach.

Termin określony w art. 22 ust.3 w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz.U.Nr 142, poz. 950 ze zm./ wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r sygn. akt SK 4/02 został uznany jako niezgodny z Konstytucją.

Po myśli art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie tego rodzaju stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia prawomocnego wydanego na podstawie niezgodnego z Konstytucją umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego.

Zgodnie zaś z treścią art. 145 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W świetle powyższego należy przyjąć, iż zasadą jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego a taką przesłanką jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności tego przepisu, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję.

Nie przesadzając wiarygodności i wskazanych faktów i ich prawnego znaczenia dla kwestii ewentualnych uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie o kombatantach, w wypadku zbadania i potwierdzenia wskazanej przynależności przez skarżącego do BCh nie można wykluczyć, że okoliczności te mogłyby wskazywać na dodatkowy tytuł uprawniający skarżącego do zachowania uprawnień kombatanckich.

Z tych przyczyn decyzje obu instancji podlegają uchyleniu stosownie do art. 45 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1270/ . Stosownie do art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. ustawy.