Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1695/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. Z. i E. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. Z. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz adwokata M. R. z Kancelarii [...] Spółka komandytowa z siedzibą w W. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1695/04

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2004r. orzekającą o odmowie zwrotu przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, położonej w W. przy ul [...], oznaczonej jako część dawnej działki nr [...] "[...]" ([...]), stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną o nr [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu swego stanowiska Wojewoda [...] podzielił pogląd

Prezydenta Miasta W., iż w przedmiotowej sprawie brak było przesłanek określonych w przepisach art. 136 ust.3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. ), gdyż wyżej opisany teren został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia.

Nastąpiło ono w drodze zawarcia umowy przez J. i I. małżonków Z. (rodziców wnioskodawców J. Z. i E. P. ) w formie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1976r Rep A Nr III [...] w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r.Nr 10, poz. 61).

Z treści w/w aktu wynikało, iż nieruchomość powyższa została nabyta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod przebudowę ulicy [...] ([...] m2) zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] lutego 1977r i pod budowę ulicy [...] ([...] m2).

Wspomnianą na wstępie decyzją Prezydent Miasta W. orzekł tylko co do tej części przejętej nieruchomości (działki nr [...]), która stanowiła własność Skarbu Państwa.

Co do pozostałej części nieruchomości (przy ul. [...]), stanowiącej własność Dzielnicy Gminy W. (decyzja komunalizacyjna nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r.) w związku z treścią uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 19 maja 2003r Sygn. akt OPS 1/03 w sprawie o zwrot przejętej nieruchomości, Prezydent W. - jako organ wykonawczy i reprezentujący Miasto na zewnątrz, podlegał wyłączeniu.

Wniosek o zwrot pozostałej części nieruchomości, przejętej pod budowę ulicy [...] a stanowiącej własność miasta W., wyłączony został do odrębnego rozpoznania przez Wojewodę lub wskazany przez niego inny podległy mu organ.

Rozpoznając sprawę w II instancji organ podniósł, że przepis art. 136 ust.3 w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Ponieważ – zdaniem organu - zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, iż na przedmiotowej nieruchomości, został zrealizowany cel wywłaszczenia, wniosek o jej zwrot nie był uzasadniony.

Pogląd powyższy organ motywował treścią pisma Zarządu Dróg Miejskich z dnia 9 czerwca 2004 r. w którym podniesiono, że wnioskowana nieruchomość o powierzchni [...] m2 , przejęta pod przebudowę ulicy [...], zajęta została pod chodnik, pas zieleni i wlot ulicy [...]. Również z pisma Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] z dnia 20 lutego 2004 r. oraz załączonych do akt sprawy załączników graficznych wynikało, iż przez przedmiotową część działki nr [...] przebiega istniejąca jezdnia asfaltowa ulicy [...] oraz istniejąca infrastruktura podziemna w postaci kolektora ciepłowniczego, kanalizacji - kp [...] a także linii teletechnicznej. Ponadto przez działkę tę planowany jest także w przyszłości przebieg jezdni serwisowej (odbarczającej ul. [...]).

Wykładnia celowościowa art. 137 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, wg organu, pozwalała zatem przyjąć, że nieruchomość wywłaszczona staje się z mocy prawa zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli w określonym przedziale czasowym nie rozpoczęto w ogóle prac związanych z realizacją tego celu, np. w wyniku odstąpienia od realizacji inwestycji. Chodziło więc o sytuację, w której w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia na terenie objętym lokalizacją inwestycji.

Wojewoda [...] zwrócił też uwagę, że wyżej wymieniony przepis nie uzależnia zbędności nieruchomości od zrealizowania lub niezrealizowania celu wywłaszczenia a wystarczające jest tu stwierdzenie faktu rozpoczęcia w określonym terminie prac związanych z jego realizacją.

Ponieważ przedmiotowa działka nr [...] z obrębu [...] znajdowała się w liniach rozgraniczających ulicy [...], a szerokość drogi to obszar pomiędzy tymi liniami – zdaniem Wojewody – okoliczność ta jednoznacznie wskazywała na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej, jakim była przebudowa drogi a fakt ten nastąpił w terminie określonym w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tych warunkach stwierdzono brak podstaw do uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel wskazany w akcie notarialnym z 1976r.

Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które wnieśli J. Z. i E. P.

Skarżący wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...] podnieśli, iż sąsiadom ich – będącym w analogicznej (jak wnioskodawcy) sytuacji zwrócono wywłaszczone nieruchomości z uwagi na rezygnację z budowy kolektora. Ponadto w piśmie z dnia 21 września 2005 r., skierowanym do Urzędu Miasta W. a przesłanym Sądowi do wiadomości, skarżący zrezygnowali z dochodzenia zwrotu części nieruchomości, ograniczając swoje żądania jedynie do zwrotu prawej części działki, która nie jest ogrodzona.

W piśmie zaś z dnia 27 marca 2006 r. uzupełniającym skargę skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie rzeczywistego zakresu żądania i wszystkich okoliczności sprawy mających wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej zatem kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa, skutkowało to uchyleniem decyzji obu instancji.

Przede wszystkim stwierdzić wypada, że wnioskodawcy w piśmie z dnia 27 czerwca 2003 r. domagali się zwrotu trzech działek: dwóch wywłaszczonych w oparciu o akt notarialny z 1976 r. Rep. A Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg i Mostów oraz działki o powierzchni [...] m kw., wywłaszczonej na podstawie aktu notarialnego z 1979 r. Rep. Nr [...] na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej W. - pod budowę domów jednorodzinnych.

W decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. Prezydent Miasta W. orzekł jedynie odnośnie działki nr [...] cz. , o powierzchni [...] m kw. stwierdzając, że działka o powierzchni [...] m kw. jest własnością Gminy i w związku z tym w przedmiocie zwrotu tej działki orzekać będzie inny organ. Nie odniesiono się zaś w żaden sposób natomiast do trzeciej działki objętej wnioskiem o zwrot tj. działki o powierzchni [...] m kw. a nie stwierdzono też, że w/w decyzja ma charakter tylko częściowy. Rozstrzygnięcie organu I instancji zostało utrzymane w mocy przez Wojewodę.

Jednak nie tego rodzaju uchybienie skutkowało uwzględnieniem skargi.

Odnosząc się bowiem do odmowy zwrotu działki nr [...] cz. wypada zauważyć, iż w powoływanym wyżej piśmie Urzędu Miasta W. Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] z dnia 20 lutego 2004 r. wynika, brak jest akt archiwalnych dotyczących budowy ulic [...], co oznaczało, że organy orzekając w niniejszej sprawie nie dysponowały treścią decyzji lokalizacyjnej.

Nadmienić w tym miejscu należy, że w piśmie Urzędu Dzielnicy – Gminy W. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 17 maja 1993 r. stwierdzono, iż przy piśmie tym, skierowanym do Urzędu Rejonowego w W. Oddział Geodezji i Gospodarki Gruntami, przesyła się całość akt wywłaszczeniowych wraz z mapą. Zatem wypadałoby podjąć poszukiwania w/w akt archiwalnych a przede wszystkim ustalić dokładną treść decyzji lokalizacyjnej.

Z cytowanego wyżej pisma z dnia 20 lutego 2004 r. wynika także, że działka o numerze [...] jest jedynie w części usytuowana w granicach linii rozgraniczających ulicę [...] oraz [...] i tylko przez część działki przebiega jezdnia i infrastruktura podziemna. Zatem być może – czego organ nie wyjaśnił – istnieje możliwość orzeczenia o zwrocie części działki nr [...], co zresztą korelowałoby ze stanowiskiem skarżących, którzy w piśmie swoim z dnia 21 września 2005 r. ograniczyli żądanie do zwrotu jedynie części działki.

Zwrócić przy tym należy uwagę, że we wspomnianym piśmie z dnia 20 lutego 2004 r. mowa jest o planowanym wybudowaniu jezdni serwisowej dla ulicy [...]. Ponieważ przy orzekaniu o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie może być stosowana wykładnia celowościowa (na którą powołał się organ), tylko rozstrzygnięcie o zwrocie nieruchomości musi zapaść w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki określone w przepisach art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, konieczne jest ustalenie czy odbarczenie ulicy [...] jest kontynuacją zadania inwestycyjnego, które było podstawą wydania decyzji lokalizacyjnej czy też jest to nowe zadanie. Tylko bowiem w sytuacji, gdyby budowa jezdni serwisowej była objęta decyzją lokalizacyjną, będącą podstawą wywłaszczenia, planowana budowa tej jezdni mogłaby stać na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku o zwrot. W sytuacji natomiast, gdyby odbarczenie ulicy [...] było nowym zadaniem inwestycyjnym, okoliczność ta pozostawałaby bez wpływu na roszczenie o zwrot nieruchomości. Z tego powodu tak istotne w tej sprawie będzie ustalenie dokładnej treści decyzji lokalizacyjnej.

Rozpatrując ponownie sprawę organy zatem uzupełnią materiał dowodowy zgodnie z powyższymi wytycznymi i wydadzą rozstrzygnięcie w myśl w obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawnych.

Mając zatem na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a. Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.