Wyrok NSA, sygn. akt I SA 2598/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 614  Oświata, szkolnictwo wyższe, nauka, działalność badawczo-rozwojowa i archiwa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Na decyzję ostateczną, nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia.

Zaskarżona decyzja Ministra Edukacji Narodowej, utrzymująca w mocy decyzję Rektora, została wydana w postępowaniu odwoławczym.

Oznacza to, że organ ten nie miał podstawy prawnej do działania w tym trybie, a co za tym idzie wydania orzeczenia rozstrzygającego co do meritum sprawę opłat. Zaskarżona decyzja jest zatem dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, co powoduje jej nieważność.

TEZY

Na decyzję ostateczną, nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia.

Zaskarżona decyzja Ministra Edukacji Narodowej, utrzymująca w mocy decyzję Rektora, została wydana w postępowaniu odwoławczym.

Oznacza to, że organ ten nie miał podstawy prawnej do działania w tym trybie, a co za tym idzie wydania orzeczenia rozstrzygającego co do meritum sprawę opłat. Zaskarżona decyzja jest zatem dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, co powoduje jej nieważność.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jacka B. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia 6.04.2000 r. (...) w przedmiocie opłaty za studia - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; (...).


UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia 6.04.2000 r. utrzymał w mocy decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia 4.02.1998 r. odmawiającą udzielenia Jackowi B. zniżki w opłacie za semestr letni I roku akademickiego 1997/98.

W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że decyzja Rektora jest zgodna z przepisami, gdyż prośba o zwolnienie z opłat nie została należycie i przekonywująco uzasadniona, czego wymaga par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni /Dz.U. nr 84,poz. 380 ze zm./.

Skargę na decyzję Ministra Edukacji Narodowej wniósł Jacek B. zarzucając jej naruszenie prawa konstytucyjnego, a to art. 7, art. 70 ust. 1 i 3, art. 65 ust. 1, art. 93 ust. 2, art. 217 Konstytucji RP oraz międzynarodowego, tj. art. 2 zd. 1 Protokółu Nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, domagając się stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia. W uzasadnieniu skargi Jacek B. zakwestionował, przede wszystkim, właściwość Ministra do działania jako organu odwoławczego stwierdzając, że Minister nie wskazał przepisu materialnoprawnego uprawniającego do rozstrzygania sprawy a decyzję wydał na zasadzie domniemania kompetencji.

Nadto podniósł, iż wątpliwe jest aby sprawa opłat za studia podlegała załatwieniu na drodze administracyjnej z uwagi na ich cywilnoprawny charakter, Jak również to, że zarządzenie Rektora Uniwersytetu nie może być podstawą decyzji wobec obywateli, gdyż źródłem obowiązku danin ze strony studenta na rzecz publicznej szkoły wyższej nie mogą być akty podustawowe takie jak rozporządzenia czy zarządzenia.

Odpowiadając na skargę Minister Edukacji Narodowej stwierdził, że jest organem właściwym w sprawie i przywołał na tę okoliczność postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. z dnia 12 stycznia 2000 r. II SA/Wr 499/99. Wniósł o uchylenie własnej, zaskarżonej decyzji motywując ten wniosek następująco: Jacek B. decyzją Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W. z dnia 1.4.1999 r. został skreślony z listy studentów, decyzję tę Rektor utrzymał w mocy decyzją z dnia 2.06.1999 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2000 r. skargę Jacka B. na tę decyzję oddalił, co oznacza, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia 6.04.2000 r. w sprawie opłat Jacek B. nie był studentem i w takim razie postępowanie odwoławcze powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe.

Jednakże wobec wniesienia skargi organ uczynić tego nie może, gdyż art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ dopuszcza możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji tylko w przypadku uznania skargi w całości za zasadną, a w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia jej zarzutów.

W pismach procesowych z dnia 17.07.2000 r. i z dnia 23.01.2001 r. skarżący podtrzymał zarzut właściwości Ministra, powołując w tym ostatnim wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r. SK 18/99.

Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy odnieść się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2000 r. II SA/Wr 499/99, przywołanego przez ministra Edukacji Narodowej w odpowiedzi na skargę. Postanowieniem tym Sąd odrzucił skargę Jacka B. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia 26.02.1999 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za semestr letni I roku akademickiego 1998/99 z uwagi na niewyczerpanie trybu przewidzianego w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Uznał, iż od decyzji Rektora służyło odwołanie do organu wyższego stopnia, którym jest Minister Edukacji Narodowej. Przedmiotem niniejszej sprawy jest co prawda również odmowa zwolnienia Jacka B. z opłat, ale za semestr letni I roku akademickiego 1997/98, zatem nie jest to ta sama sprawa, w której zapadło postanowienie sądu z dnia 12 stycznia 2000 r. Z tego względu nie ma zastosowania art. 30 ustawy o NSA i wyrażony w tym postanowieniu pogląd, iż Minister Edukacji Narodowej jest organem wyższego stopnia w stosunku do Rektora Uniwersytetu W., w niniejszej sprawie nie wiąże.

Skład orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2000 r. SK 18/99 /OTK 2000 nr 7 poz. 258/, rozpatrującym skargi konstytucyjne Jacka B., co do charakteru prawnego opłat za studia i. rozstrzygnięcia Rektora Uniwersytetu W. w tym przedmiocie. Decyzja Rektora Uniwersytetu W. z dnia 4.02.1998 r. jest decyzją ostateczną, zatem nie przysługuje od niej odwołanie do organu wyższego stopnia.

Zaskarżona decyzja Ministra Edukacji Narodowej, utrzymująca w mocy decyzję Rektora, została wydana w postępowaniu odwoławczym. Oznacza to, że organ ten nie miał podstawy prawnej do działania w tym trybie, a co za tym idzie wydania orzeczenia rozstrzygającego co do meritum sprawę opłat. Zaskarżona decyzja jest zatem dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, co powoduje jej nieważność.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o NSA. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 55 tej ustawy.