Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 729/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 12  ust. 1,  ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi L.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności z tytuły wyłączenia z produkcji rolnej gruntów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - po rozpatrzeniu zażalenia L.B. na postanowienie Starosty Ś. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy w/w postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w w/w postanowieniu z dnia [...]r. Starosta Ś. jako wierzyciel nie uznał za zasadne zgłoszonych przez skarżącego w oparciu o przepis art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzutów dotyczących należności z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów w granicach działki nr 115/11 położonej w obrębie S. gmina Ś.. Zarzuty strony, zgłoszone w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, sprowadzały się do następujących stwierdzeń:

– Starosta Ś., pomimo korespondencji trwającej od stycznia 2008 r., nie wskazał na podstawie jakiego upoważnienia informuje stronę o obowiązku wnoszenia opłat rocznych, podczas gdy powinność ta spoczywa na zbywającym daną nieruchomość,

– wystawienie przez Starostę Ś. tytułów wykonawczych jest bezprawiem,

– strona została powiadomiona o obowiązku uiszczania opłaty rocznej dopiero po upływie roku i pięciu miesięcy od momentu załatwienia formalności w PBGiK w Ś..

Wskazane orzeczenie Starosty Ś. zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

– Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy Ś. ydał zezwolenie ówczesnym właścicielom na wyłączenie z produkcji części działki nr 115/1 stanowiącej rolę kl. IVb położonej w S. o powierzchni 0,12 ha, przeznaczonej na działalność usługowo-handlową oraz ustalił stałą opłatę roczną z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w wysokości 386 zł na okres 20 lat.

– W wyniku podziału geodezyjnego działki nr 115/1 została utworzona działka nr 115/11, na którą przypada opłata roczna ustalona w/w decyzją w wysokości 132,97 zł.

– Postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt [...] przysądzona została własność nieruchomości w postaci działki nr 115/11 o powierzchni 0,1051 ha położonej w S. zabudowanej budynkami małej gastronomii na rzecz małżonków L..i J.B. na prawach wspólności małżeńskiej.

– D. Biuro Geodezji i Terenów Rolnych we W. pismem z dnia 12 grudnia 2007 r., nr [... powiadomiło Starostwo Powiatowe w Ś. o fakcie zmiany stanu własnościowego w/w nieruchomości.

– Pismem z dnia 21 kwietnia 2008 r., nr [...] Starostwo Powiatowe w Ś. poinformowało L.B. o powstałym, zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.), obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej położonych na działce nr 115/11 w S..

– W wyjaśnieniach skierowanych do L.B. - pismo z dnia 23 kwietnia 2008 r. D. Biuro Geodezji i Terenów Rolnych we W. wskazało, że prowadzi wyłącznie techniczno-finansową obsługę Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych, natomiast obowiązki związane z wyłączeniem gruntów rolnych z produkcji rolniczej ustala miejscowo właściwy Starosta. Jednocześnie poinformowało o konieczności wnoszenia opłat rocznych w określonym terminie.

– W dniu 26 marca 2010r. Starosta Ś., będący wierzycielem należności z tytułu opłaty rocznej, wynikającej z wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów w granicach działki nr 115/11 położonych w obrębie S. gmina Ś., za lata 2006-2009, wystawił tytuły wykonawcze o numerach [...]. Tytuły te Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., jako organ egzekucyjny właściwy miejscowo, doręczył zobowiązanemu L.B..

– W piśmie z dnia 3 stycznia 2011r. L.B. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułów wykonawczych z dnia 26 marca 2010 r.

– Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., będący organem egzekucyjnym, pismem z dnia 1 kwietnia 2011r., nr [...] zwrócił się do Starosty Ś. o rozpatrzenie zgłoszonych przez L.B. zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie wystawionych przez Starostę Ś. tytułów wykonawczych z dnia 26 marca 2010r. obejmujących zaległości z tytułu opłat rocznych za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za lata 2006, 2007 i 2009 i wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.

Opisanym wyżej postanowieniem z dnia [...]r., Starosta Ś. nie uznawał zarzutów zobowiązanego za uzasadnione, podkreślając, że Wydział Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w Ś., prowadzący sprawy związane z ochroną gruntów rolnych, przed wysłaniem informacji z dnia 25 stycznia 2008r. dot. przeniesienia opłat rocznych z tytułu wyłączenia nie posiadał wiedzy o dokonanej z dniem 8 czerwca 2006r. o zmianie stanu prawnego nieruchomości.

Zażalenie na powyższe postanowienie Starosty wniósł L.B., zarzucając, że organ kieruje się swoistym poglądem w oderwaniu od prawa, tj. ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a zwłaszcza zapisu art. 12 ust. 4. Skarżący podkreślił, że Starosta Ś. nie dowiódł, iż na licytacji spornego gruntu L.B. został poinformowany o obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej części gruntów działki nr 115/11, co wyklucza możliwość zastosowania art. 30 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zdaniem skarżącego, w następstwie sprzecznego z prawem postępowania Starosty, doszło do pozbawienia strony części świadczenia emerytalnego. W dalszej części zażalenia L.B. stwierdził, że Starosta Ś. wybrał najprostszą procedurę, w której uznano go za kogoś kto nie chce płacić opłaty rocznej. Wystawił tytuły wykonawcze, a Urząd Skarbowy w W. bezprawnie je zrealizował. Zarzucił też Staroście, że "udawał", iż nie wiedział o fakcie nabycia przez stronę nieruchomości na licytacji w Sądzie Rejonowym Ś., gdy zaś już w dniu 3 sierpnia 2006 r. z inicjatywy strony zostały dokonane zmiany w Powiatowym Biurze Geodezji i Katastru w Ś., o czym też wielokrotnie informował.

Rozpoznając powyższe zażalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że kwestionowane postanowienie nie narusza obowiązującego prawa, a argumentacja zawarta w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie – jak wskazało Kolegium - sprowadza się do legalności wydanego w sprawie egzekucyjnej postanowienia wierzyciela - Starosty Ś. w przedmiocie zgłoszonych zarzutów przez L.B. na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwaną dalej u.p.e.a. a dotyczących tytułów wykonawczych nr [...].

Rozpatrywana sprawa dotyczy zarzutów wniesionych przez stronę w toku prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Postępowanie w powyższym zakresie toczyło się w trybie określonym w art. 34 § 1 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7,9,10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zasięgnięcie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela co do zasadności wniesionych zarzutów jest obowiązkowe. Regułą wynikającą z powyższego przepisu jest obowiązek udzielenia przez wierzyciela merytorycznej wypowiedzi odnośnie podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności i opartych na nich zarzutów.

Z przywołanych przepisów wynika zatem, że wierzyciel w rozstrzygnięciu wydanego postanowienia w sprawie zajęcia stanowiska odnośnie zgłoszonych zarzutów, może: uznać zgłoszone zarzuty za uzasadnione w całości lub w części; uznać zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione; a wreszcie na podstawie art. 34 § 1 lit. a u.p.e.a. może uznać zarzuty za niedopuszczalne. Formuła przepisu art. 34 § 4 u.p.e.a. wskazuje więc, aby każdy wierzyciel wypowiedział się w kwestii do niego należącej, a wypowiedź ta winna przybrać postać postanowienia. Ustawodawca wyraźnie rozgranicza prawa i obowiązki wierzyciela i organu egzekucyjnego. Wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku (w niniejszej sprawie - Starosta Ś.), jest inicjatorem działań podejmowanych przez organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w W.) i do stosowania w całości lub części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku na nim ciążącego. Ujmując ogólnie, w granicach kompetencji wierzyciela mieści się podejmowanie czynności zmierzających do zastosowania egzekucji administracyjnej, mieszczą się uprawnienia i obowiązki związane z przerwaniem toku postępowania egzekucyjnego, uprawnienia i obowiązki związane z zapewnieniem skutecznego przeprowadzenia egzekucji, podejmowanie rozstrzygnięć oraz wyrażanie stanowisk w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego, ponoszenie kosztów egzekucyjnych oraz opłaty komorniczej (por. uchwałę NSA z dnia 25.06.2007 r., sygn. akt l FPS 4/06).

Odnosząc się do zawartych w zażaleniu zarzutów, Kolegium stwierdziło, że Starosta Ś. wydając jako wierzyciel opisane wyżej postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie uchybił powołanym wyżej przepisom. Orzeczenie tego organu wydane zostało w oparciu o prawidłową ocenę stanu faktycznego sprawy i odpowiada stanowi prawnemu.

Zdaniem Kolegium kluczową kwestią było ustalenie, czy L.B. jest podmiotem zobowiązanym do uiszczania opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. - zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Artykuł 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi jednoznacznie, że osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W przedmiotowej sprawie wyłączenie z produkcji części działki nr 115/1 stanowiącej rolę kl. IVb położonej w S. o powierzchni 0,12 ha oraz ustalenie opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w wysokości 386 zł na okres 20 lat miało miejsce za sprawą decyzji z dnia [...] r. Nr [...] wydanej przez Wójta Gminy Ś. byłym właścicielom działki nr 115/1 położonej w S., tj. W.L. i G.Sz..

Kolegium wskazało, że sposób ustalenia oraz termin i sposób uiszczenia opłaty rocznej wynika wprost z przepisów prawa. Art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych definiuje bowiem pojęcie opłaty rocznej, zaś przepisy art. 12 ust. 7, 8 i 14 tej ustawy określają szczegółowy sposób ustalenia jej wysokości. Przy czym w myśl art. 12 ust. 14 powołanej ustawy, opłatę roczną uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku. Żaden z powołanych przepisów nie wskazuje jednak, że wysokość opłaty rocznej jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy obowiązek uiszczania opłaty wynika wprost z ustawy, dokonanie jej obliczenia nie powinno następować w drodze decyzji administracyjnej, ale w drodze czynności materialnotechnicznej typu wykonawczego, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia (wyrok NSA z dnia 19 lipca 1983 r. sygn. akt II SA 771/83, publ. ONSA 1983 r., z. 2 poz. 61; uchwała NSA z dnia 23 czerwca 1997 r., sygn. akt OPK 1/97, publ. ONSA 1997 z. 4 poz. 149).

Zdaniem Kolegium, przedmiotowa opłata roczna, określona w/w decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wójta Gminy Ś., przeszła na stronę skarżącą na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Kolegium wskazało, że jest niesporne, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt [...] przysądzona została własność nieruchomości w postaci działki nr 115/11 o powierzchni 0,1051 ha położonej w S. zabudowanej budynkami małej gastronomii na rzecz małżonków L.B. i J.B. na prawach wspólności małżeńskiej. Kolegium podkreśliło - za wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29.09.2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 905/09 - że zamiana osoby zobowiązanej do uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji, w świetle omawianego art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, odbywa się w trybie regulowanym prawem cywilnym. Nabywca gruntów wstępuje w prawa i obowiązki zbywającego te grunty - na nabywcę przechodzi obowiązek uiszczania opłaty rocznej. W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się też, że "ponieważ obowiązek wnoszenia opłat i należności związanych z wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej wynika bezpośrednio z przepisu prawa, a nie z decyzji administracyjnej, a zmiana osoby zobowiązanej do uiszczania opłat odbywa się w trybie regulowanym prawem cywilnym (nabycie gruntu rolnego), to w myśl art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, obowiązek uiszczenia opłat rocznych przechodzi na nabywcę z mocy prawa. Nabywca gruntu rolnego wstępuje w prawa i obowiązki zbywającego te grunty. W przepisach ustawy nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej dla nabywcy.".

Reasumując Kolegium stwierdziło, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych zobowiązała nabywców gruntów rolnych i leśnych do wnoszenia opłat z mocy prawa, a więc bez uprzedniego wezwania. Stąd też sam fakt stania się właścicielem nieruchomości L.B. winien był zgłosić do Starostwa Powiatowego w Ś., co pozwoliłoby uniknąć powstania zwłoki w regulowaniu opłat rocznych i związanych z tym odsetek za zwłokę.

Kolegium uznało przy tym za słuszne stwierdzenie strony, że zbywający jest obowiązany uprzedzić nabywcę o tym, że obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę, o czym stanowi art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zauważyło jednak, że forma tej czynności nie została określona przez ustawodawcę. Teoretycznie poinformowanie nabywcy nastąpić może zatem w dowolnej formie, pisemnie lub ustnie. Mimo, że ustawodawca zobligował zbywcę do powiadomienia nabywcy o opłatach i należnościach, brak takiego uprzedzenia nie może być powoływany przez nabywcę jako przyczyna niezapłacenia wymaganych kwot i nie zwalnia go od ciężaru ich spłaty. Kategoryczne wręcz brzmienie art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wskazuje, że obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych zawsze, z mocy ustawy obciąża nabywcę. Ustawa również nie określa sankcji za nie powiadomienie nabywcy o kosztach, które zobowiązany jest ponieść, jednak może on - o ile w wyniku tego poniósł szkodę - domagać się od zbywcy jej naprawienia (art. 415 k.c.).

Ponadto Kolegium zauważyło, że o obowiązku uiszczania opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej dokonanego decyzją Wójta Gminy Ś. z dnia [...]r. Nr [...] L.B. był wielokrotnie informowany przez określone organy administracyjne, o czym świadczy obszerna korespondencja stanowiąca materiał dowodowy w niniejszej sprawie.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł L.B., podnosząc w niej, że podczas prowadzania licytacji nie rozpatrywano kwestii wynikających z zapisów ujętych w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Tematyka tzw. opłat rocznych wcześniej nie była skarżącemu znana. Tego zagadnienia nie ujawniono też w trakcie licytacji. Dopiero po upływie niemalże dwóch lat od terminu nabycia nieruchomości Starosta Ś. poinformował skarżącego o obowiązku czy też potrzebie uiszczania opłat rocznych, nie podając podstawy prawnej na jakiej występuje wobec skarżącego w świetle cytowanej ustawy. Ponadto tenże Starosta pozostawił liczne pytania skarżącego bez właściwej odpowiedzi w okresie od kwietnia 2008 r. do 2010 r.. Pozbawił skarżącego możliwości odwołania się do organu II instancji czy też do sądu administracyjnego. Unikał wydania decyzji administracyjnej, a ostatecznie w marcu 2010 r. wystawił tytuły wykonawcze bez uwypuklenia w nich zaniedbań, o których mowa w art. 30 cyt. ustawie. Te tytuły wykonawcze skierował do egzekucji, która nastąpiła z uposażenia emerytalnego skarżącego w miesiącu styczniu 2011 r. po podjęciu czynności przez Urząd Skarbowy w W..

W uzasadnieniu skargi, strona podniosła ponadto, że w sposób rażący zostało naruszone prawo, bowiem sporządzając tytuły wykonawcze [...], [...], [...], [...] z dnia 26 marca 2010 r. Starosta dopuścił się obrazy procedury chociażby z tego powodu, że wcześniej nie wydano decyzji administracyjnej oraz pozbawiono skarżącego możliwości odwołania się do organu II instancji, jeżeli chodzi o rzekomą należność już za 2006 r..

Skarżący podkreślił, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości stał się na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt [...], przy czym prawomocność orzeczenia zapadła z dniem 8 czerwca 2006 r.. Sukcesywnie dowiadywał się jakie ciążą na nim obowiązki. To z inicjatywy skarżącego zostały dokonane zmiany w danych ewidencji gruntów i budynków w Powiatowym Biurze Geodezji i Katastru w Ś. ul. [...]. Miało to miejsce w dniu 3 sierpnia 2006r.. Podczas załatwiania tych formalności nikt skarżącego nie powiadomił o potrzebie wnoszenia opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej w granicach działki nr 115/11 w S.. Na początku kwietnia 2008 r. ze Starostwa Powiatowego w Ś. oraz D. Biura Geodezji i Terenów Rolnych we W. skarżący otrzymał szereg pism w tym pismo z dnia 25 stycznia 2008 r. znak [...], które jednak nie jest decyzją administracyjną. Nie zawiera pouczenia, gdzie należy wnieść odwołanie w sytuacji gdyby nie zgadzał się z wyznaczeniem opłat za minione lata i ewentualnie następne. Nie wskazano terminu w jakim należałoby uregulować zaległości. Całkowicie pominięto podstawę prawną upoważniającą do egzekwowania należności za minione lata. Również zbagatelizowano kwestie dotyczące wszystkiego tego co miało stać się w przyszłości. Jeżeli wymienione urzędy działały zgodnie z prawem to ich obowiązkiem było powiadomić skarżącego już w 2006 r. o potrzebie wnoszenia opłat. Dopuszczono się więc wielu zaniedbań, kierując do skarżącego pisma dopiero w kwietniu 2008 r..

Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie bezczynność wystąpiła w D. Biurze Geodezji i Terenów Rolnych we Wrocławiu, a także w Starostwie Powiatowym w Ś..

W dalszej części skargi, skarżący podkreślił, że w okresie od 14 kwietnia 2008r., zwracał się o wyjaśnienie wielu kwestii, wymieniając szczegółowo poszczególne czynności. Skarżący stwierdził, że otrzymywał jedynie wymijające odpowiedzi i co istotne w żadnym przypadku odpowiedź nie wynikała z zapisów ujętych w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zdaniem skarżącego, procedura zbywania gruntów jest szczegółowo opisana w ustawie. Realizacja takiej procedury następuje przez wskazane osoby i w ściśle określonym czasie. A więc następujących po sobie zdarzeń nie można w okresie późniejszym odtworzyć. Jeżeli wiadomo kim był zbywający i w sytuacji gdy uchybił swoim obowiązkom, prawdopodobnie można wystąpić wobec niego z określonymi roszczeniami. Natomiast przedmiotowa ustawa nie przewiduje kim jest zbywający w przypadku, gdy do sprzedaży gruntów dochodzi na licytacji w sądzie. Toteż - zdaniem skarżącego - nie ma możliwości wystąpienia z roszczeniami, bowiem nie wiadomo kim był zbywający. Ustawodawca nie przewidział nałożenia obowiązku przekazywania informacji o potrzebie wnoszenia opłat rocznych, czy to na prokuratorze, czy to na komorniku lub przewodniczącym składu sędziowskiego, czy wreszcie na dotychczasowym właścicielu gruntów, który nie uczestniczył w licytacji.

Skarżący zarzucił także, że Starosta Ś. wystawiając cztery tytuły wykonawcze, zarzucił skarżącemu niewykonywanie określonych obowiązków, nie wyjaśniając, czy na licytacji w Sądzie Rejonowym w Ś. w dniu 11 maja 2006 r. powiadomiono skarżącego o potrzebie uiszczania tzw. opłat rocznych oraz czy dokonała tego właściwa osoba. Dopiero po stwierdzeniu uczynienia zadość wymogom przedmiotowej ustawy, organ miałby prawo do wystąpienia wobec skarżącego z roszczeniami jakie ujął w pismach, które otrzymał w kwietniu 2008 r. jak też w kolejnych pismach. Skoro takich wyjaśnień nie dokonał, to zmuszanie skarżącego do określonego zachowania pozostaje poważnym nadużyciem prawa.

Skarżący stwierdził, że po to jest ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych, aby ją realizować, gdy zaś Kolegium nie przedstawiło jakichkolwiek dowodów świadczących o uczynieniu zadość wymogom tej ustawy w trakcie licytacji w Sądzie Rejonowym w Ś. w dniu 11 maja 2006 r.. Tym samym dalsze rozważania godzą w porządek prawny RP oraz są działaniem na szkodę prywatnego interesu skarżącego.

Ponadto skarżący zauważył, że stwierdzenie ujęte w środkowej części s. 6 zaskarżonej decyzji nie ma uzasadnienia, albowiem skarżący niezwłocznie zgłosił we właściwym miejscu fakt nabycia nieruchomości, a taka nowelizacja była dostępna Staroście Ś. od zaraz. Także wyszczególnienie pism, w których Starosta Ś. informował skarżącego o obowiązku uiszczania opłat rocznych /końcowa część s. 6 i dalej na s. 7/ nie ma uzasadnienia w sytuacji, gdy ustawodawca w sposób przejrzysty tą czynnością obciążył zupełnie kogoś innego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji /postanowień/, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji /postanowienia/.

Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r., Nr [...], jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, nie naruszają przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co powoduje, że skarga wniesiona przez L.B. nie została uwzględniona.

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, zwanej dalej "u.p.e.a.".

I tak zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., będącym podstawą zaskarżonego postanowienia, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W rozpatrywanej sprawie skarżący w istocie nie kwestionuje podjętych postanowień, lecz konsekwentnie zarzuca, że podczas licytacji w wyniku której nabył wraz z żoną nieruchomość w postaci działki nr 115/11 o powierzchni 0,1051 ha, położonej w obrębie S. Gmina Ś., nie został poinformowany o obowiązku uiszczania rocznych opłat za wyłączenie z produkcji rolnej gruntów w granicach w/w działki.

Niesporne jest w sprawie, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy Ś. zezwolił ówczesnym właścicielom przedmiotowej działki, tj. W.L. i G.Sz. na wyłączenie z produkcji części działki nr 115/1 stanowiącej rolę kl. IVb przeznaczoną na działalność usługowo-handlową oraz ustalił stałą opłatę roczną z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w wysokości 386 zł na okres 20 lat. W wyniku podziału geodezyjnego działki nr 115/1 została utworzona opisana wyżej działka nr 115/11, na którą przypada opłata roczna ustalona w/w decyzją w wysokości 132,97 zł.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 j.t./, zwanej dalej "u.o.g.r.l.", osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W myśl zaś ust. 4 powyższego artykułu w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę.

W świetle cyt. wyżej art.12 ust. 4 u.o.g.r.l. na powstanie obowiązku uiszczania powyższych opłat rocznych nie ma wpływu okoliczność, uprzedzenia nabywcy przez zbywającego o istnieniu takiego obowiązku. Kluczowe natomiast znaczenie ma jedynie to, czy doszło do zbycia gruntów wyłączonych z produkcji.

Zważywszy, że omawiana ustawa /u.o.g.r.l./ nie zawiera definicji pojęcia "zbycie gruntów", o jakim mowa w cyt. wyżej art. 12 ust. 4 ustawy, tym samym należy się odwołać do przepisów prawa cywilnego regulujących kwestię zbycia gruntów (nieruchomości), tj. przeniesienia ich własności /art. 155 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). I tak w artykuł 155 k.c. jest mowa, że umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Niewątpliwie, szczególną formą zbycia gruntów jest ich sprzedaż w drodze licytacji odbywającej się w toku postępowania egzekucyjnego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Artykuł 999 § 1 k.p.c. stanowi, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów.

Należy również zwrócić uwagę na przepis art. 4 pkt 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 j.t.), zgodnie z którym pod pojęciem "zbywanie nieruchomości" należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste.

W niniejszej sprawie skarżącemu i jego żonie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 11 maja 2006 r. /sygn. akt [...]/ została przysądzona własność nieruchomości w postaci działki nr 115/11 na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej.

Zgodnie z art. 987 kodeksu postępowania cywilnego po zamknięciu przetargu sąd w osobie sędziego, pod którego nadzorem odbywa się licytacja, wydaje na posiedzeniu jawnym postanowienie co do przybicia na rzecz licytanta, który zaofiarował najwyższą cenę, po wysłuchaniu tak jego, jak i obecnych uczestników. Postanowienie o udzieleniu przybicia L. i J.B. uprawomocniło się w dniu 19 kwietnia 2006 r.. Artykuł 998 § 1 k.p.c. stanowi zaś, że po uprawomocnieniu się przybicia i wykonaniu przez nabywcę warunków licytacyjnych lub postanowieniu o ustaleniu ceny nabycia i wpłaceniu całej ceny przez Skarb Państwa sąd wydaje postanowienie o przysądzeniu własności. W myśl art. 999 § 1 k.p.c. prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest także tytułem egzekucyjnym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości.

Uwzględniając powyższe przepisy, należało stwierdzić, że z dniem przysądzenia, tj. 11 maja 2006 r., skarżący i jego żona stali się współwłaścicielami działki nr 115/11, co oznacza, że w tym dniu doszło do przeniesienia własności w/w nieruchomości, a to zaś musiało skutkować tym, że skoro działka nr 115/11 została wyłączona z produkcji rolnej, to obowiązek uiszczania opłat rocznych z dniem przeniesienia własności tej nieruchomości przeszedł z mocy prawa na nabywcę, tj. skarżącego i jego żonę.

W świetle powyższych ustaleń, wbrew zarzutom skargi, nie uprzedzenie skarżącego przez zbywającego o obowiązku uiszczania opłat rocznych, w świetle cyt. wyżej art.12 ust.4 u.o.g.r.l. jest nieistotne, skoro, jak trafnie zauważa organ odwoławczy, obowiązek uiszczania tychże opłat przechodzi na nabywcę z mocy prawa.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, że nie została podjęta względem skarżącego decyzja o ustaleniu przedmiotowej opłaty, należy wskazać na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym prezentowany jest pogląd podzielony przez skład orzekający z niniejszej sprawie, że obowiązek uiszczania opłaty wynika wprost z ustawy, dokonywanie jej obliczenia nie powinno następować w drodze decyzji administracyjnej, ale w drodze czynności materialnotechnicznej typu wykonawczego, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia /zob. wyrok NSA z dnia 19 lipca 1983 r., sygn. akt II SA 771/83, publ. ONSA 1983 r., z. 2 poz. 61; uchwała NSA z dnia 23 czerwca 1997 r., sygn. akt OPK 1/97, publ. ONSA 1997 z. 4 poz. 149). Ustalenie opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej ma charakter czynności materialno-technicznej /zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 366/08, publ. Lex nr 518843/.

Uwzględniając powyższe, należało stwierdzić, tak jak to już wyżej Sad zauważył, że skoro obowiązek wnoszenia opłat i należności związanych z wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej wynika bezpośrednio z przepisu prawa, a nie z decyzji administracyjnej, a zmiana osoby zobowiązanej do uiszczania opłat odbywa się w trybie regulowanym prawem cywilnym (nabycie gruntu rolnego), to w myśl art. 12 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, obowiązek uiszczenia opłat rocznych przechodzi na nabywcę z mocy prawa. W przepisach omawianej ustawy brak jest przepisu upoważniającego do wydania decyzji o wymierzeniu przedmiotowej opłaty względem nabywcy gruntów..

W konsekwencji stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a do czego ograniczają się kompetencje Sądu, nie wykazała by postanowienie to wydane zostało z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie mógł uwzględnić skargi L.B. i wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stąd orzeczono jak w sentencji.