Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2226/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3 oraz art. 245 par. 1 i par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. (B.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 2.000,00 zł, skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia.

Powyższy rozszerzył następnie na druku urzędowego formularza, gdzie

jako zakres zgłoszonego żądania wskazał zwolnienie od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków).

W jego motywach podał, iż w wyniku orzeczonego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, jedynym źródłem utrzymania stało się wynagrodzenie

za pracę na ½ etatu w wysokości 800,00 zł. Z uwagi na zajęte na kontach bankowych środki nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro (vide: rubryka nr 7 formularza).

Ponieważ dane te okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej

i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia [...] r.

wezwano A.B. do uzupełnienia złożonego wniosku przez:

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, czynsz, gaz, energię elektryczną, telefon itp.;

- udokumentowanie przywołanego we wniosku faktu "zakazu prowadzenia działalności gospodarczej";

- nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy potwierdzającego wysokość uzyskiwanych dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy;

- przedłożenie odpisu bądź kserokopii złożonego za [...] r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego

o wysokości osiągniętego w [...] r. dochodu oraz wysokości dokonanych odliczeń;

- wskazanie za pomocą stosownego zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ gminy daty likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej;

- przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku gdyby uzyskanie takich wyciągów (w związku z zajęciem) nie było możliwe należało nadesłać zaświadczenie z banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy,

a w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił:

- postanowienie Sądu Rejonowego w C. Wydziału [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...],

na mocy którego orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu na okres [...] lat oraz

- zaświadczenie o dochodach, z którego ustalono, iż jest on zatrudniony na ¼ etatu

w Spółce "A" na stanowisku specjalisty ds. [...] i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie, które po potrąceniach egzekucyjnych, wynosi 330,00 zł brutto, tj. 284,75 zł netto.

Jednocześnie w piśmie procesowym z dnia [...] r. wyjaśnił,

iż nie dysponuje rachunkami za gaz i energię elektryczną, albowiem mieszkanie, które zajmuje jest tylko najmowane. Ponieważ z przyczyn proceduralnych nie jest w stanie przedłożyć pozostałych dokumentów źródłowych zwrócił się o przedłużenie wyznaczonego terminu do ich nadesłania.

Zarządzeniem z dnia 8 grudnia 2010 r. referendarz sądowy uwzględnił powyższy wniosek.

Do dnia dzisiejszego dokumenty te nie zostały jednak nadesłane.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżący

nie wykazał bowiem w dostateczny i przekonujący sposób jakoby nie był w stanie ich ponieść.

Podkreślić wszakże w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej

w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red.

M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX

z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna.

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego

nie wykonał w całości wezwania z dnia 12 listopada 2010 r., mimo iż przychylono się

do jego wniosku o przedłużenie terminu do nadesłania brakujących dokumentów źródłowych, weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków (wysokość ponoszonych w związku z zawartą umową najmu mieszkania opłat,

nie została bowiem podana). Tymczasem orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest możliwe ani dopuszczalne. Zważywszy, iż w treści formularza skarżący oświadczył, iż uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę

na ½ etatu w wysokości 800,00 zł, natomiast z nadesłanego przy piśmie z dnia

[...] r. zaświadczenia wynika, iż zatrudniony jest na ¼ etatu, a jego miesięczne dochody wynoszą 330,00 zł brutto.

Wobec powyższego przyjąć należało, iż A.B. ubiegając się

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Przedłożony przez niego - w sposób wybiórczy - materiał dowodowy nie pozwolił bowiem na wolną

od wątpliwości ocenę jego wniosku. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku;

w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z

art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono

orzec jak w sentencji.