Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2747/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 1 kit c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77 par. 1, art. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 39 ust. 1 w zw. z art. 3 i art. 80
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak - Kolczyńska Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 144/16 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie zasiłku celowego.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

D. M. wystąpił o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej na dofinansowanie zakupu łóżka ortopedycznego oraz o przyznanie materaca ortopedycznego.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Burmistrz Miasta S. odmówił przyznania zasiłku celowego w wysokości 1.000 zł na zakup materaca ortopedycznego (pkt 1 orzeczenia) oraz przyznał zasiłek celowy w wysokości 400 zł na zakup łóżka (pkt 2 decyzji).

Organ uzasadnił, że wnioskodawca otrzymuje pomoc w formie nieodpłatnych, całodziennych posiłków w Dziennym Domu Pomocy Społecznej w S. Po przebytym wszczepieniu endoprotezy biodra, jako wymagający pomocy, ma przyznane bezpłatne usługi opiekuńcze, w wymiarze 2 dni w tygodniu po 3 godziny oraz przez 3 dni w tygodniu po 1 godzinie dziennie od dnia 9 października 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. Rzeczywisty dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł. Składa się na niego zasiłek stały w wysokości [...]zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]zł oraz dodatek energetyczny w wysokości [...]zł.

Burmistrz podniósł, że postanowił przychylić się do wniosku, dotyczącego zakupu łóżka, z uwagi na to, że koszt łóżka jest rozsądny i możliwy do sfinansowania, zaś z uwagi na znaczny koszt materaca ortopedycznego, organ nie jest w stanie udzielić zasiłku w takiej kwocie. Przy czym z akt sprawy, w szczególności z załączonych informacji ze szpitala, nie wynika konieczność zakupu sprzętu wskazanego przez wnioskodawcę. W zaleceniach zawarto jedynie informację o konieczności unikania niskich mebli. Z tego względu dofinansowanie zakupu wysokiego łóżka jest zasadne.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł D. M. Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją oraz zanegowała niektóre twierdzenia zawarte w orzeczeniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] października 2015 r., nr [...].

Uzasadniło, że D. M. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. a zatem nie przekroczył kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) na tę właśnie kwotę.

Organ wskazał, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów, w tym również finansowych, przez osobę ubiegającą się o zasiłek oznacza, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób, będących w trudnej sytuacji materialnej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ powinien zatem kierować się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeśli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W przypadku zasiłku celowego organ ocenia całokształt sytuacji strony. Organy mają prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb i możliwości finansowych organu, w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc. Zasiłek celowy jest wyjątkową, doraźną pomocą dla osób, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Działania organów pomocy społecznej powinny mieć jedynie uzupełniający charakter w stosunku do wysiłków beneficjanta i członków jego rodziny.

Skarżący nie pozostaje bez pomocy ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ma przyznane nieodpłatne usługi opiekuńcze. W zaleceniach lekarskich nie została zawarta informacja o konieczność zakupu materaca ortopedycznego. Ponadto środki jakimi dysponują organy pomocy społecznej są ograniczone i nie pozwalają na udzielenie pomocy wszystkim potrzebującym we wnioskowanym zakresie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. M.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskrżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r. oddalił skargę.

Sąd I instancji zauważył, że odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup materaca ortopedycznego zapadła, m.in. w oparciu o art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Art. 39 ust. 2 wskazuje, że zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zaś ust. 3 powołanego art. stanowi, że osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.

Kolejną konieczną przesłanką uzyskania wsparcia z pomocy społecznej, w postaci zasiłku celowego, jest spełnienie przez wnioskującego kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej. Dochód ten określony został przez ustawodawcę na kwotę [...]zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący spełnia kryterium dochodowe. Kwota dochodu skarżącego, wyliczona przez organy, jest równa wysokości ustawowego kryterium. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu I instancji, podniesione przez skarżącego zarzuty zawyżenia kwoty osiąganego przez niego dochodu, który i tak nie przewyższa wskazanego kryterium dochodowego, nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy – pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, która nie ma na celu dostarczenia obywatelom stałego źródła utrzymania, czy podwyższenia otrzymywanego niskiego dochodu. Istotą pomocy społecznej jest bowiem działalność wspierająca obywateli, skierowana na umożliwienie przezwyciężania im trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać własnymi działaniami. W założeniu systemu pomocy społecznej świadczeniobiorca nie ma być biernym odbiorcą świadczenia, lecz partnerem organów pomocy społecznej. Osoba taka powinna zatem wykorzystać własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz współdziałać w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Potrzeby osoby ubiegającej się o pomoc, mogą być uwzględnione jedynie wówczas, gdy odpowiadają celom pomocy społecznej i mieszczą się w możliwościach organu pomocy społecznej. Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w powołanych przepisach ustanowiono zatem zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. Zasada fakultatywności polega na braku możliwości skutecznego domagania się przyznania świadczenia z pomocy społecznej w żądanym przez wnioskodawcę rodzaju, formie i rozmiarze - bez uwzględnienia jego realnych potrzeb i okoliczności sprawy.

Sąd I instancji podkreślił, że jak wynika z treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i użytego w nim zwrotu "może", decyzja wydana przez organ administracji w przedmiocie zasiłku celowego - ma charakter uznaniowy - co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego i obligatoryjnego przyznania osobie zainteresowanej wnioskowanego świadczenia, w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, warunkujące uzyskanie zasiłku celowego, lecz działając właśnie w granicach uznania administracyjnego odmówiły przyznania wnioskowanego zasiłku na materac ortopedyczny podnosząc, że organ nie dysponuje środkami na sfinansowanie takiego zakupu. Swoje stanowisko uzasadniły także tym, iż skarżący otrzymuje wsparcie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, choć - jak wynika z jego pisma procesowego - nie jest ono dobrze oceniane przez skarżącego.

Podkreślono, że skoro organ I instancji uznał, że nie jest w stanie udzielić zasiłku na zakup materaca ortopedycznego, z uwagi na wysokość koniecznej na ten cel kwoty, gdyż jej wyasygnowanie leży poza jego możliwościami, to Sąd orzekający w sprawie nie jest władny, z uwagi na okoliczność badania zgodności decyzji z prawem dokonać oceny słuszności, czy celowości takiego działania organu.

Wywodzono, że Sąd badając prawidłowość wydania decyzji o przyznaniu zasiłku celowego ocenia, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronności oceny faktów. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną.

W ocenie Sądu I instancji w niniejszym przypadku organy tak właśnie uczyniły. Uznały, że są w stanie pokryć jedynie część wnioskowanej przez skarżącego kwoty, z uwagi na konieczność prowadzenia wsparcia, także w stosunku do innych potrzebujących osób. Udzieliły zatem wsparcia tylko na zakup łóżka, przy czym swoje stanowisko wsparły zaleceniami lekarskimi, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skoro organy uzasadniły swoje stanowisko, wskazując, co skłoniło je do takiego właśnie działania, w ramach przysługującego im uznania administracyjnego, a stanowisko to znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy, to należało uznać podjęte rozstrzygnięcie za prawidłowe i zgodne z prawem.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. M. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji art. 39 ust. 1 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że ustalona w toku postępowania administracyjnego sytuacja życiowa i materialna D. M. nie uzasadnia przyznania mu zasiłku celowego na zakup łóżka ortopedycznego, w konsekwencji czego odmówiono skarżącemu zasiłku celowego na zakup łóżka ortopedycznego,

2. naruszenie przepisów postępowania, to jest;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 77, i 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ustawy o pomocy społecznej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu sytuacji życiowej D. M. i ograniczenie postępowania przez organy administracji jedynie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przy całkowitym pominięciu jego rzeczywistej sytuacji zdrowotnej, potrzeb życiowych,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji w sytuacji, kiedy organ zobowiązany był do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że nie jest prawdą, iż D. M. otrzymuje wsparcie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych bowiem jedną z jego najważniejszych potrzeb w codziennym życiu jest powrót do zdrowia po przebytej operacji, który jest możliwy tylko dzięki sprzętowi ortopedycznemu. Wywodzono, że korzystanie z takiego łóżka ortopedycznego zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego jest szczególnie uzasadnione, gdyż zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności na zalecenie lekarza prowadzącego konieczne jest zaopatrzenie się skarżącego w przedmioty ortopedyczne ułatwiające funkcjonowanie.

Zdaniem autorki skargi kasacyjnej organy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej uznały, że ustalona w toku postępowania administracyjnego sytuacja życiowa i materialna D. M. nie uzasadnia przyznania mu zasiłku celowego na zakup łóżka ortopedycznego.

Podnoszono, że organy nie wyjaśniły wnikliwie wszystkich okoliczności spraw, a przede wszystkim okoliczności faktycznych pozwalających na potwierdzenie zaistnienia przesłanek wywiedzenia stanowiska, że istnieją po stronie D. M. przesłanki do przyznania mu zasiłku celowego na zakup łóżka ortopedycznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie, oparta na obydwu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak również norm prawa materialnego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności podlegają ocenie zarzuty procesowe.

Podkreślić należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem polegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy, wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Takiego zaś naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, w rozpoznawanej sprawie nie sposób się dopatrzeć.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, zaskarżony wyrok narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ustawy o pomocy społecznej, gdyż w sposób niedostateczny wyjaśniono sytuację życiową D. M. z pominięciem jego rzeczywistej sytuacji zdrowotnej. Przechodząc do oceny tego zarzutu zauważyć należy, iż zadaniem sądu administracyjnego jest między innymi ustalenie, czy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy oraz, czy przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego nie została przekroczona zasada swobodnej oceny dowodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa zarzut ten jest niezasadny. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd I instancji trafnie orzekł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy został przez organy prawidłowo oceniony i był wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Trafnie uznał, iż organy dokonały prawidłowej oceny prawnej stanu faktycznego oraz zasadnie, bez naruszenia przepisów prawa materialnego uznały, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego w wyższej kwocie (w odniesieniu do zakupu materaca ortopedycznego). Przy czym zarówno organy administracji jak i Sąd I instancji miały na względzie sytuację zdrowotną skarżącego kasacyjnie. Potrzeby związane ze stanem zdrowia D. M. stanowiły podstawę uwzględnienia wniosku w kwocie 400 zł dotyczącego zakupu łóżka ortopedycznego.

W ramach podstawy określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zauważyć należy, iż w zarzucie tym z jednej strony wskazuje się na naruszenie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) i jednocześnie naruszenie przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, przy czym naruszenia te wiąże autorka skargi kasacyjnej z innym naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Tak postawiony zarzut jest wewnętrznie sprzeczny, a ponadto zawiera jedynie podanie tak zwanych przepisów wynikowych, bez określenia, które przepisy prawa materialnego lub procesowego stanowiącego podstawę do wznowienia postępowania zostały naruszone.

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszania prawa materialnego koncentrują się na naruszeniu art. 39 ust. 1 w zw. z art. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie w wyniku przyjęcia przez organy administracji, że sytuacja życiowa i materialna D. M. nie uzasadnia przyznania mu zasiłku celowego na zakup łóżka ortopedycznego.

Zauważyć, że zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (ust. 1). W myśl art. 3 tej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Jednym z rodzajów świadczeń z zakresu pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który w zgodzie z treścią art. 39 ustawy o pomocy społecznej, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w art. 39 ust. 1 ustawy zapis, że tego rodzaju zasiłek "może być przyznany". Jednocześnie zasiłek celowy jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej uzależnionych od kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosiło [...] zł. (dochód strony wynosił [...] zł, a zatem spełnione było kryterium dochodowe).

Ponadto, co wymaga podkreślenia, ustawa o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalenia tej wysokości. Uznanie administracyjne w tym przedmiocie daje więc organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Uznanie administracyjne oznacza jednocześnie, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie takie otrzyma, a także, że otrzyma je w oczekiwanej formie i wysokości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uznanie administracyjne pozwala organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Natomiast kontrola legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne dokonywana przez Sąd polega na zbadaniu, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - wynik przeprowadzonej w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji kontroli działalności organów administracji uprawniał do stwierdzenia, że Kolegium prawidłowo rozstrzygnęło sprawę z punktu widzenia zasad postępowania określonych w przepisach k.p.a., zaś podjęte rozstrzygnięcie nie przekracza granic uznania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że organy dokonały wszelkich niezbędnych ustaleń dotyczących sytuacji osobistej i materialnej skarżącego. Ustalono, że skarżący kasacyjnie samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest po wszczepieniu endoprotezy biodra, utrzymuje się z zasiłku stałego, a z zaleceń lekarskich wynika konieczność unikania niskich mebli.

W takiej sytuacji zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, przyjmując iż nie jest w stanie udzielić zasiłku na zakup materaca ortopedycznego, z uwagi na wysokość koniecznej na ten cel kwoty, gdyż jej wyasygnowanie leży poza jego możliwościami.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej powyższa okoliczność przesądziła o odmowie przyznania zasiłku celowego w kwocie 1000 zł na zakup materaca ortopedycznego.

Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.