Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 323/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. b i c
journal: Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"
article: art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1 i 6
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Uznaniowość decyzji o przyznaniu pomocy na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. 267/05/2259 - dalej uupw) nie zwalnia organu pomocy społecznej od dokonania ustaleń i szczegółowego rozważenia, czy zestawienie rozmiarów pomocy, ilości beneficjentów, środków wydatkowanych w latach 2006-2008 i wzgląd na możliwości pomocy społecznej, nie przemawiają za przyznaniem rodzinie środków na małoletnie, uczące się dzieci, ponad rzeczywiście przysługujące uczącym się dzieciom ciepłe posiłki, przy uwzględnieniu zasady równości wobec prawa (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. b i c uupw w zw. z art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1 i 6, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm - obecnie j. t. Dz. U. 115/08/728 ze zm. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i 7 kpa).

TEZY

Uznaniowość decyzji o przyznaniu pomocy na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. 267/05/2259 - dalej uupw) nie zwalnia organu pomocy społecznej od dokonania ustaleń i szczegółowego rozważenia, czy zestawienie rozmiarów pomocy, ilości beneficjentów, środków wydatkowanych w latach 2006-2008 i wzgląd na możliwości pomocy społecznej, nie przemawiają za przyznaniem rodzinie środków na małoletnie, uczące się dzieci, ponad rzeczywiście przysługujące uczącym się dzieciom ciepłe posiłki, przy uwzględnieniu zasady równości wobec prawa (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. b i c uupw w zw. z art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1 i 6, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm - obecnie j. t. Dz. U. 115/08/728 ze zm. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i 7 kpa).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w punktach 1 ( pierwszym ) i 3 ( trzecim )- w tej tylko części w której nie orzeczono o prawie do zasiłku celowego w kwocie przenoszącej 150 ( sto pięćdziesiąt ) złotych za każdy miesiąc w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. oraz w punkcie 2 ( drugim ) decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w łącznej kwocie przenoszącej 450 ( czterysta pięćdziesiąt ) złotych, 2. określa, że zaskarżona decyzja w części nie uchylonej podlega wykonaniu. /-/ I.Kucznerowicz /-/ B.Popowska /-/ M.Dybowski


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., [...], na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c), art. 5 ust. 1, art 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. 267/05/2259 - dalej: uupw), art. 7, art. 8 ust.1 pkt 1 i 2, art. 17 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm. - dalej: ups), art. 104 i 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 98/00/1071 ze zm. - dalej: kpa) oraz "zmiany" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 135/06/250) i art. 9 ust. 8 ups, Wójt Gminy J. ( dalej Wójt) przyznał na wniosek strony postępowania K. K. pomoc w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności dla rodziny w kwocie 150 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 2008 r., wskazując, że biorącymi świadczenia są K. K. i D. K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Strona zamieszkuje z mężem i czworgiem dzieci. Troje dzieci w wieku szkolnym, tj. Ł. K., M. K., Z. K., uczące się w Zespole Szkół w R., korzysta z pomocy finansowej w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", a D. K. uczęszcza do Publicznego Przedszkola w R. Podstawowym źródłem utrzymania w rodzinie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc finansową, był dochód męża Strony z tytułu pobierania renty inwalidzkiej w kwocie 1067,07 zł, a poza tym rodzina pobiera świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 846 zł, na które składają się zasiłki rodzinne w kwocie 240 zł, dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 160 zł, dodatki na dwoje dzieci w kwocie 140 zł z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dwa zasiłki pielęgnacyjne w łącznej kwocie 306 zł. Zasadnym jest, by pomocy finansowej w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" udzielić Stronie i D. K., osobom bez dochodu. Pozostałym członkom rodziny, tj. dzieciom w wieku szkolnym Ł. K., M. K., Z. K., udzielana jest pomoc w zakresie dożywiania w szkole, a mąż Wnioskodawczyni posiada regularny dochód.

Odwołując się od powyższej decyzji K. K. wskazała, że w myśl ustawy mężowi też należy się dożywianie, bowiem regularne dochody męża nie są jego dochodami, lecz rodziny. Odwołująca się wskazała, że Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej – GOPS) powiedziała mężowi Strony, że "powinien nieutrzymywać ze swojej skromnej renty rodziny tylko sam siebie, bo rodzina ma dożywianie". Do odwołania Strona chciała dołączyć jadłospis z programu pomocy państwa w zakresie dożywiania, ale Jej zdaniem, mimo starań Jej męża, okazało się, że "Wójt miał wydać polecenie zakazujące wszelkiej kontroli, nadzorowania wydawania posiłku oraz pisania jakichkolwiek protokołów na temat programu pomocy państwa w zakresie dożywiania w szkołach". Odwołująca stwierdziła, że "na polecenie Wójta program pomocy państwa w zakresie dożywiania jest nierealizowany. Również na polecenie Wójta nie wydaje się przyznanej szklanki mleka w szkole".

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: SKO) zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że w toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że sześcioosobowa rodzina K. K. spełnia przesłanki przyznania opisanej wyżej pomocy, a z akt sprawy wynika, że organ I instancji przyznał dzieciom w wieku szkolnym w okresie od 4 stycznia 2008 do 20 czerwca 2008 r. pomoc w zakresie dożywiania w formie jednego gorącego posiłku jednodaniowego, który realizowany jest przez 5 dni w tygodniu, w dni nauki szkolnej w Zespole Szkół w R. Organ podkreślił, że przyznanie wnioskowanej przez Stronę formy pomocy mieści się w sferze tzw. uznania administracyjnego i tym samym powołane przepisy ups, dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej, a także przepisy uupw, nie precyzują wysokości tej formy pomocy i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. Przyznanie zasiłku celowego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy - skoro organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, to zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić dowolności i naruszenia prawa.

W skardze na powyższą decyzję K. K. wskazała, że w myśl ustawy Jej mężowi przysługuje dożywianie. Do skargi Skarżąca dołączyła jadłospis na cały tydzień, z którego wynika, że dzieci otrzymują gorący posiłek 3 razy w tygodniu a nie jak sugeruje Wójt - 5 razy. W poniedziałki i piątki dzieci nie otrzymują przyznanego, gorącego posiłku. Skarżąca zwróciła się o sprawiedliwe rozstrzygnięcie tej sprawy.

Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje wcześniejsze argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Rodzina K. K. objęta jest stałą opieką ze strony GOPS w J., korzysta z pomocy w formie zasiłków okresowych, celowych, pomocy na zakup posiłku w ramach wieloletniego programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pomocy w formie bezpłatnych posiłków w ramach dożywiania uczniów w szkole i pomocy w naturze (bezpłatna żywność w ramach PEAD - pomoc żywnościowa dla najuboższej ludności z rezerw UE). Nadto dzieci Z., Ł. i M. K. korzystają z pomocy materialnej w formie stypendiów socjalnych. Wszystkie te świadczenia pochodzą z budżetu gminy, realizowanego w ramach zadań własnych. Rodzina skarżącej w okresie od stycznia do grudnia 2007 r. otrzymała pomoc w łącznej wysokości 5163,50 zł a od stycznia do lipca 2008 r. w wysokości 4471,81 zł. Odpowiadając na zarzuty podniesione w skardze dotyczące realizacji przyznanej pomocy dzieciom w zakresie dożywiania w szkole SKO wyjaśniło, że sprawa ta nie była przedmiotem rozpatrywania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga w części zasługuje na uwzględnienie.

1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W odniesieniu do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. z obowiązującymi w dacie

ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd porównuje treść dekodowanej przez organ normy prawa, z ustalonym przez ten organ stanem faktycznym.

Z naruszeniem prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym stanie faktycznym została zastosowana błędna subsumcja prawa tj. organ

nie zastosował przepisu, który winien był zastosować lub też dokonał wadliwej wykładni zastosowanego prawa. Z naruszeniem prawa procesowego mamy w szczególności

do czynienia, gdy organ procesowy pomija okoliczności relewantne, które w świetle prawidłowo dekodowanej normy prawa materialnego i normy prawa procesowego, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm. - dalej: ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne

dla końcowego jej załatwienia.

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne organu odwoławczego z wyjątkiem tych, że uczęszczającym do Zespołu Szkół w R. dzieciom Skarżącej, tj. Ł. K., M. K. i Z. K. udzielana jest pomoc w zakresie dożywiania w szkole w formie jednego gorącego posiłku jednodaniowego, który realizowany jest przez 5 dni w tygodniu w dni nauki szkolnej w Zespole Szkół w R.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że :

Skarżąca jest zamężna z H. K. Małżonkowie mają czworo dzieci. Troje dzieci w wieku szkolnym, tj. Ł. K., M. K. i Z. K., uczy się w Zespole Szkół w R. a D. K. uczęszcza do Publicznego Przedszkola w R. Podstawowym źródłem utrzymania w rodzinie, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc finansową, był dochód męża Strony z tytułu pobierania renty inwalidzkiej w kwocie 1067,07 zł. Poza tym rodzina pobiera świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 846 zł, na które składają się zasiłki rodzinne w kwocie 240 zł, dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 160 zł, dodatki na dwoje dzieci w kwocie 140 zł z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dwa zasiłki pielęgnacyjne w łącznej kwocie 306 zł. W okresie od 4 stycznia 2008 do 20 czerwca 2008 r. Ł., M. i Z. K. byli i są nadal objęci bezpłatnymi posiłkami w formie ciepłych posiłków (3 razy w ciągu tygodnia w formie zupy z pieczywem i herbaty). W pozostałe dwa dni tygodnia pomoc miała formę bułki, bądź pączka, drożdżówki i herbaty. Posiłki te podawane były dzieciom wyłącznie w dniach nauki w szkole. Dopiero od listopada 2008 r. 5 razy w tygodniu jest wydawana zupa z pieczywem i herbata, a nadto Szkoła Podstawowa i Gimnazjum uczestniczy w programie "Szklanka mleka", tzn. wszystkie dzieci szkoły podstawowej otrzymują mleko bezpłatnie, w tym Z. K., a uczniowie klasy II gimnazjum Ł. i M. K. mogą je otrzymać za dopłatą - obecnie jest to kwota wynikająca z umowy podpisanej pomiędzy koordynatorem programu a szkołą, wynosząca 0,37zł za 1 kartonik.

Od stycznia 2006 r. we wszystkich placówkach oświatowych terenu gminy J. realizuje się dożywianie uczniów. Objętych dożywianiem są uczniowie w 2 Gimnazjach - R. oraz J., a także w Szkołach Podstawowych w R., G., G., W. i N. Pomoc realizowana jest ze środków własnych budżetu gminy w ramach wieloletniego Rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", dotowanego ze środków budżetu państwa. Dzięki środkom przyznanym na dożywianie uczniów w szkołach w 2006 r. wydatkowano 182178,47 zł, w tym udział gminy wyniósł 46152,47 zł. W 2007 r. wydatkowano 206323,46 zł, w tym udział gminy wyniósł 47056,48 zł. W 2008 r. (do 5 grudnia) wydatkowano 149173,87 zł. Forma i zakres żywienia jest uzależniony od bazy lokalowej. Na terenie gminy są "punkty wydawania posiłków", gdzie prowadzony jest catering i posiłki w formie jednego dania gorącego (zupa) wraz z chlebem oraz dodatkowo pieczywo ( np. pączki, drożdżówki, rogale) owoce, jogurty, gorące napoje. W szkołach, gdzie nie ma stworzonej odpowiedniej bazy lokalowej do wydawania gorących posiłków, jest realizowane żywienie w formie tzw. "suchego prowiantu" - bułki z obkładem, pieczywo, jogurty owoce, gorące napoje. We wszystkich szkołach podstawowych jest prowadzony bezpłatny program "Szklanka mleka".

Ustaleń tych Sąd dokonał na podstawie: informacji GOPSw J. z dna 24 lipca 2008 r. z załącznikami (k. 2 - 7 akt administracyjnych - dalej: a.a.), kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 4 lipca 2008 r. (k. 13 - 14 a.a.), załącznika z dnia 3 grudnia 2007 r. do rodzinnego wywiadu środowiskowego, zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy w J., Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w J. (k. 28 - 25 a.a.). Formy dożywiania małoletnich dzieci i dni, w których się odbywa, Sąd ustalił na podstawie pisma Dyrektora Zespołu Szkół w R. z dnia 8 grudnia 2008 r., a informacje o realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w tym wysokość wydatkowanych na ten cel kwot, z pisma Kierownika GOPS w J. z dnia 10 grudnia 2008 r. (k. 21-23 akt sądowych).

Sąd dał wiarę tym dokumentom i odpisom dokumentów, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości

co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio

- art. 244, 245, 252 i 253 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. 43/64/296 ze zm. - dalej: kpc/; T. Ereciński [w:] Komentarz do kpc, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 562, uw. 32 i 33; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CK 369/05, OSNC 11/06/187).

3. W rozpatrywanej sprawie wadliwe w części rozstrzygnięcia podejmowane przez organy administracji, były wynikiem błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, czego konsekwencją było wyciągnięcie przez organy administracji chybionych wniosków. W szczególności SKO przeinaczyło załącznik nr 2 do informacji Kierownika GOPS z dnia 24 lipca 2008 r. (k.5 a.a), z której nie wynikało, że małoletnim dzieciom : Ł., M. i Z. K. przyznano pomoc w formie jednego gorącego posiłku jednodniowego, "który realizowany [jest] przez 5 dni w tygodniu w dni nauki szkolnej". Sąd na podstawie precyzyjnych informacji Dyrektora Zespołu Szkół w R. ustalił, że w okresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy – od 1 kwietnia 2008 r. do 20 czerwca 2008 r. - tych troje dzieci otrzymywało ciepłą zupę z chlebem i herbatę jedynie trzy dni w tygodniu, w dni nauki w szkole. Informację tę potwierdzają kserokopie jadłospisu z dnia 17-19 czerwca 2008 r. ( k. 3, 23 akt sądowych) i załącznik nr 2 do informacji Kierownika GOPS z 24 lipca 2008 r. ( k.5 a.a).

Organy administracji w sposób błędny uznały, że państwo, korzystając z pośrednictwa samorządu terytorialnego, świadczy pomoc społeczną w stosunku do Skarżącej i jej rodziny w sposób adekwatny do sytuacji rodziny skarżącej. Zdaniem Sądu nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy osoby uprawnione nie otrzymują w sposób dlań niezrozumiały i na podstawie błędnych przesłanek, świadczenia z pomocy społecznej rozmiarach nie wynikających z prawidłowej oceny sytuacji rodziny Strony. Po pierwsze, organy w sposób nieuzasadniony uznały, że mąż Skarżącej posiada regularne dochody, które są jedynie jego osobistymi dochodami. Należy podkreślić, że nawet ten sam organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji - jeden akapit wcześniej - stwierdził, że podstawowym źródłem utrzymania w rodzinie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc finansową był dochód męża Strony z tytułu pobierania renty inwalidzkiej w kwocie 1067,07 zł. Organ błędnie uznał, że wnioskowane świadczenie jest nienależne mężowi, bo ma on "regularny dochód", skoro sam wyżej wskazał, że jest to de facto dochód całej rodziny. Mąż skarżącej, co zrozumiałe i co Skarżąca podkreśliła tak w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu, nie korzysta sam ze swojej renty, lecz przeznacza ją na utrzymanie całej rodziny. Kolejną wadą ustalonego przez organy stanu faktycznego było uznanie, że organ I instancji przyznał dzieciom w wieku szkolnym pomoc w zakresie dożywiania w formie jednego gorącego posiłku jednodaniowego, który realizowany jest przez 5 dni w tygodniu w dni nauki szkolnej w Zespole Szkół w R. W rzeczywistości, co wynika przede wszystkim z przeprowadzonego przez Sąd dowodu uzupełniającego z pisma Dyrektora Zespołu Szkół w R. z dnia 8 grudnia 2008 r., Ł., M. i Z. K. byli objęci bezpłatnymi posiłkami w formie ciepłych posiłków (3 razy w ciągu tygodnia w formie zupy z pieczywem i herbaty). W pozostałe dwa dni tygodnia pomoc miała formę bułki, bądź pączka, drożdżówki i herbaty, a więc nie był to ciepły posiłek. Nade wszystko dzieci te nie otrzymywały owej formy pomocy w dni wolne od nauki (ferie, święta, wakacje, soboty i niedziele).

Wyżej wskazane błędne ustalenia dokonane przez organy obu instancji spowodowały, że organy, choć uprawnione do działania w ramach swobodnego uznania (art. 3 pkt 1 uupw, art. 7 uupw w zw. z art. 2 ust. 1 ups), podjęły rozstrzygnięcia na podstawie błędnych ustaleń i z naruszeniem prawa materialnego ( art. 3 pkt 1 lit. b i c uupw), bezpodstawnie pominęły przy ustalaniu rozmiaru pomocy małoletnie dzieci: M., Ł. i Z. K. w dniach, w których nie otrzymywały ciepłych posiłków w szkole, jak i H. K. – w całym okresie zasiłkowym.

W zakresie uznaniowych decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ups, celem pomocy społecznej jest wspieranie rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym według wskazań art. 3 ust. 4, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie ponieść wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Decyzja wydana na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przyznający zasiłek ma obowiązek w sposób całościowy ocenić sytuację wnioskodawcy i w sposób wyczerpujący uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, czego zabrakło w niniejszej sprawie.

4. Konsekwencją błędów w postępowaniu organu I instancji były także ww. uchybienie w pracy organu odwoławczego, który oparł się w pełni na twierdzeniach zawartych w uzasadnianiu decyzji organu I instancji, mimo że dokonując kontroli rozstrzygnięcia organu niższej instancji, powinien w toku postępowania administracyjnego wszechstronnie i wnikliwie zebrać materiał dowodowy i ocenić go stosownie do wymogów art. 80 kpa, co winno następnie znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 kpa. SKO nie dokonało jednak tej kontroli

w sposób prawidłowy i w uzasadnieniu decyzji, naruszając art. 80 kpa przeinaczyło dowód z dokumentu – załącznika nr 2 do informacji Kierownika GOPS, a z naruszeniem art. 107 § 3 kpa, nie przedstawiło motywów, jakimi kierowało się przy wydawaniu nieprzychylnej dla strony decyzji. Z wywodu nie wynika, dlaczego utrzymano w mocy decyzję o odmowie przyznania właśnie takiej a nie innej kwoty zasiłku i nie wskazano jasno, dlaczego inna kwota nie mogła zostać przyznana. Wbrew ocenie SKO, choć przepisy ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego nie precyzują wysokości pomocy, to przy zastosowaniu czytelnych kryteriów z Zarządzenia nr 8/2006 Kierownika GOPS z dnia 25 stycznia 2006 r. (k.3 akt odwoławczych), nie było przeszkód dla przyznania pomocy adekwatnej do usprawiedliwionych potrzeb rodziny. Zestawienie rozmiarów pomocy, ilości beneficjentów i środków wydatkowanych w latach 2006-2008, wzgląd na możliwości pomocy społecznej, nie stanowiły przeszkody dla uwzględnienia wniosku w zakresie obejmującym H. K. ( w pełnym wymiarze) i małoletnie dzieci : Ł., M. i Z. K. – w zakresie ponad rzeczywiście przysługujące dzieciom ciepłe posiłki, przy uwzględnieniu zasady równości wobec prawa (art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. b i c uupw w zw. z art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1 i 6 ups i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 kpa).

5. Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania sprawy ( art. 8 i 11 kpa). Motywy te winny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z podstawowych warunków skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. W opinii Sądu, skoro organ odwoławczy nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów przedstawionych w odwołaniu, ani nie uzasadnił w pełni swojego rozstrzygnięcia, to zaskarżoną decyzję uznać trzeba za dowolną i wydaną z przekroczeniem granic swobodnego uznania.

Konkludując należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji, miały miejsce mające istotny wpływ na wynik sprawy uchybienia proceduralne, w tym związane z przekroczeniem granicy swobodnego uznania orzekających organów administracji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).

Owe istotne uchybienia skutkowały naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci nie uwzględnienia w rozmiarze przyznanej pomocy H. K. w ogóle, a małoletnich : Ł., M. i Z. K. w części – co do dni, w których nie otrzymywali ciepłych posiłków (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa).

Tak więc, wobec wykazanych powyżej uchybień, należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa i art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. b i c uupw w zw. z art. 7 pkt 1 i 6 ups.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. O wykonalności Sąd orzekł na podstawie art. 152 ppsa.

/-/B. Popowska /-/M. Dybowski /-/I. Kucznerowicz

KP