Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 413/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie.
Powołane przepisy: article: art. 87 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1841/09 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia brakującego wpisu w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 października 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji organu I instancji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 22 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1841/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił wniosek R. M. o przywrócenie terminu do uiszczenia brakującego wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie uchylenia w całości i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji organu pierwszej instancji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r.

Sąd pierwszej instancji podał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 4 stycznia 2010 r. skarżącego wezwano do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo zawierające wezwanie wraz z pouczeniem zostało doręczone skarżącemu 20 stycznia 2010 r. – odebrał je osobiście, wraz z pismami dotyczącymi pozostałych jego spraw, z Urzędu Pocztowego w K. (dowód w aktach sprawy). Pomimo upływu powyższego terminu wpis od skargi nie został uzupełniony. Pismem z 9 kwietnia 2010 r. (wysłanym 20 kwietnia 2010 r.) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia brakującej opłaty sądowej. Wyjaśnił, że 26 stycznia 2010 r. został aresztowany na wniosek Prokuratury w C. i przebywa obecnie w areszcie śledczym w C. O fakcie nieuiszczenia brakujących wpisów dowiedział się od żony 1 kwietnia 2010 r. Sąd podjął czynności w celu weryfikacji okoliczności podanych przez skarżącego we wniosku. W odpowiedzi na zapytanie Sądu Areszt Śledczy w C. pismem z 7 maja 2010 r. poinformował, że R. M. przebywa w tamtejszej jednostce jako tymczasowo aresztowany, do dyspozycji Prokuratury Okręgowej w C., sygn. śledztwa [...]. Areszt tymczasowy określono do 26 lipca 2010 r. Powyższe informacje potwierdziła Prokuratura Okręgowa w C. V Wydział Śledczy w piśmie z 13 maja 2010 r. Kwota brakującego wpisu – 300,00 zł – została przelana w imieniu skarżącego przez T. M. i wpłynęła na konto WSA w Krakowie 24 maja 2010 r.

Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu sądowego, a zatem jako spóźniony podlega odrzuceniu. Sąd zauważył, że wniosek datowany na 9 kwietnia 2010 r., został nadany w urzędzie pocztowym w C. 20 kwietnia 2010 r., przy czym o nieuiszczeniu brakującej kwoty wpisu skarżący dowiedział się od żony 1 kwietnia 2010 r. Jednocześnie Sąd podkreślił, że skarżący odebrał wezwanie o dopłatę brakującej kwoty wpisu osobiście. Skoro zatem przed dniem zatrzymania, a następnie tymczasowego aresztowania, tj. przed 26 stycznia 2010 r. nie dopłacił brakującej kwoty, to powinien przez cały czas zdawać sobie sprawę, że wpis pozostaje nieopłacony. Sąd uznał, że aresztowanie przed upływem terminu do uiszczenia wpisu stanowiło przeszkodę do jego uiszczenia, jednakże nie taką, aby zorganizowanie przelewu trwało 4 miesiące. Zdaniem Sądu nawet jeśliby założyć na korzyść skarżącego, że zlecił osobie trzeciej (np. swojej małżonce) zapłatę brakujących kwot, oraz powziął wiedzę, że nie zostały one zapłacone 1 kwietnia 2010 r., to i tak wniosek o przywrócenie terminu należy uznać za spóźniony o ponad dwa tygodnie od dnia ustania przyczyny uchybienia.

Skarżący zakwestionował powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 i art. 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przez uznanie, że tymczasowe aresztowanie nie łączy się z brakiem możliwości do działania tymczasowo aresztowanego w "stosunkach administracyjnoprawnych". Skarżący podkreślał, że cały okres tymczasowego aresztowania powinien być uznany na uprawdopodobnienie okoliczności wskazującej na brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi do uiszczenia brakującego wpisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro spóźniony wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 ustawy) zasadnicze znaczenie dla zbadania możliwości merytorycznego rozpatrzenia takiego wniosku ma ustalenie momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, gdyż z tą datą związany jest początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny jest w swych rozważaniach dotyczących chwili ustania przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia wpisu niekonsekwentny. Opierając się w przeważającej mierze na wskazanej przez skarżącego dacie 1 kwietnia 2010 r. (gdy dowiedział się od żony o nieuiszczeniu wpisu) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nadanie stosownego pisma w placówce pocztowej 20 kwietnia 2010 r. skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony i podlega odrzuceniu. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił jednak szczególnych okoliczności związanych z aresztowaniem skarżącego oraz tego, że nie mógł on kierować korespondencji do sądu w takim trybie, jak osoba znajdująca się na wolności. Z drugiej strony Sąd pierwszej instancji wskazał, że oczywistym jest, iż "aresztowanie przed upływem terminu do uiszczenia wpisu stanowiło przeszkodę do jego uiszczenia" (s. 3 uzasadnienia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe sformułowanie oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał aresztowanie skarżącego za przyczynę uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej (w przedmiotowej sprawie – uiszczenia wpisu) w rozumieniu art. 87 § 1 P.p.s.a. Takie stanowisko natomiast obligowało Sąd pierwszej instancji do zbadania, jaki wpływ aresztowanie miało nie na uiszczenie wpisu (jak uczynił to WSA, a co należy ocenić negatywnie, jako element merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu – niedopuszczalnej przy jego odrzuceniu), lecz na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Innymi słowy, Sąd powinien był ustalić, kiedy tak określona przyczyna uchybienia terminu ustała, a zatem kiedy zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pominięcie takiej analizy skutkowało naruszeniem art. 88 w zw. z art. 87 § 1 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że aresztowanie, jako przeszkoda do dopełnienia czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, występuje przez cały czas jego trwania. Zauważyć przy tym trzeba, iż nie jest w sprawie sporne, że wniosek o przywrócenie terminu został przez skarżącego złożony jeszcze w trakcie trwania tej przeszkody. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć w związku z tym należy, że ze względu na to, iż osoba aresztowana poddana jest szczególnym rygorom, w tym istotnemu ograniczeniu możliwości kontaktów "zewnętrznych", złożenie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu mimo trwania aresztowania ocenić trzeba jako złożenie go w terminie wynikającym z art. 87 § 1 P.p.s.a. Skoro bowiem skarżący zdołał w okolicznościach sprawy przeciwdziałać obiektywnie trwającej przeszkodzie do dokonania czynności procesowej, uznać należy, iż w jego przypadku przeszkoda ta ustała w dniu, gdy czynności tej dokonał (złożył wniosek o przywrócenie terminu). W rezultacie złożony w takich okolicznościach wniosek nie będzie spóźniony w myśl art. 88 P.p.s.a., a odrzucenie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu narusza ten przepis.

W świetle powyższych rozważań nie ma potrzeby szerszego odnoszenia się do kwestii przyczyny uchybienia terminu związanej z niewiedzą skarżącego o nieuiszczeniu wpisu (pod względem terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu przyczyna ta "zawiera się" w przeszkodzie, jaką stanowi aresztowanie). Z uwagi na brak podstaw do odrzucenia wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien rozpoznać ten wniosek pod względem merytorycznym – powinien zatem zbadać przesłanki braku winy skarżącego w nieuiszczeniu brakującego wpisu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.