Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 352/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kobylski sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister, organ) decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy

z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, dalej: ustawa zaopatrzeniowa), odmówił wyłączenia stosowania wobec J. D. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca, funkcjonariuszka) przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskodawczyni wnioskiem z 14 kwietnia 2017 r. wystąpiła do organu

o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, opisując przebieg swojej służby. Wskazała, że podczas pełnienia służby po 12 września 1989 r. w sposób rzetelny wykonywała powierzone jej zadania i obowiązki, co znalazło odzwierciedlenie w kolejnych jej awansach zawodowych, zaś za nieskazitelny przebieg służby była wyróżniana i nagradzana. Dodatkowo zaznaczyła, że faktycznie od [...] sierpnia 1983 r do [...] stycznia 1989 r. była zatrudniona na stanowisku

w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej

w R. (dalej: SB KWMO), z którego odeszła na własną prośbę. Na zakończenie pracy w tym Wydziale otrzymała negatywną opinię służbową, w której jej bezpośredni przełożony wskazał, że nie uzyskała żadnych konkretnych efektów w swojej pracy, nie zrealizowała planu pozyskań, czego skutkiem było przeniesienie jej do pracy analitycznej. Mimo to przełożony nadal zauważał u niej brak ochoty do pracy

w wydziale operacyjnym.

W ramach swoich obowiązków w Wydziałach Prewencji czy w Wydziałach Dochodzeniowo-Śledczych realizowała służby patrolowe w godzinach nocnych nieoznakowanymi pojazdami służbowymi, prowadziła postępowania przeciwko członkom zorganizowanych grup przestępczych, uczestniczyła w oględzinach miejsc zabójstw, pobić ze skutkiem śmiertelnym i innych niebezpiecznych zdarzeń. Wnioskodawczyni ze służby odeszła z określeniem grupy inwalidzkiej, która wynikła

z licznych schorzeń nabytych podczas pełnienia służby.

Decyzją nr [...] z [...] września 2019 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec strony art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, który wyrokiem z 28 maja 2020 r. w sprawie II SA/Wa 2670/19 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ nie podał przekonujących motywów swojego rozstrzygnięcia, kiedy oparł się na stwierdzeniu, że ponad pięcioletnia służba skarżącej na rzecz totalitarnego państwa nie była krótkotrwała oraz że w sprawie nie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Sąd zauważył, że organ nie odniósł się w ogóle do okoliczności związanych z przejściem na wniosek strony ze służby w SB do Wydziału Prewencji Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w R. (dalej: RUSW),

w szczególności do opinii jej przełożonych, z której wynika, że skarżąca jest nieprzydatna do służby.

Niezrozumiała jest ocena organu, że skarżąca nie spełnia przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., kiedy inaczej wynika to z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Organ nie odniósł się również do tej kwestii, że narażenie zdrowia i życia nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd zalecił organowi ustalenie istotnych okoliczności faktycznych, a następnie dokonania jeszcze raz oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Po ponownej analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie Minister wydał wskazaną na wstępie decyzję. W jej uzasadnieniu ustalił, że skarżąca została zwolniona ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w R. [...] sierpnia 2004 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość określono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej.

Z Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] sierpnia 1983 r. do [...] stycznia 1989 r., czyli 5 lat, 5 miesięcy i 15 dni (pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] kwietnia 2017 r. i [...] sierpnia 2018 r.).

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby strony wynosi 21 lat i 15 dni, tj. od

[...] sierpnia 1983 r. do [...] sierpnia 2004 r.

Z akt osobowych wnioskodawczyni nie wynika, aby nierzetelnie wykonywała swoje zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, nie stwierdzono również, aby brała udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie zdrowia i życia. Wielokrotnie przyznawano jej do uposażenia zwiększony dodatek służbowy, funkcyjny i kontrolerski, wyróżniano nagrodami pieniężnymi, awansowano ją

w stopniu służbowym i pozytywnie opiniowano. Skarżąca została odznaczona Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". W aktach nie stwierdzono informacji

o wymierzonych karach dyscyplinarnych.

Organ przeanalizował wszystkie przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, z którego wynika, że minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze decyzji,

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia.

Ww. przepis w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

W odniesieniu do przesłanki krótkotrwałości organ wskazał, że musi być ona każdorazowo oceniana indywidualnie, ale przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.

Zdaniem organu w przypadku skarżącej, która realizowała przez prawie 26 % całego okresu służby zadania na rzecz totalitarnego państwa, nie można mówić

o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz takiego państwa. Okres pracy w wymiarze 5 lat, 5 miesięcy i 15 dni nie może być oceniony jako krótkotrwały zarówno w ujęciu bezwzględnym (długość tego okresu), jak i w ujęciu proporcjonalnym (stosunek długości tego okresu do całego okresu służby). Ponad pięcioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Co do przesłanki rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, to organ jej nie zakwestionował i przyjął jej spełnienie w okolicznościach tej sprawy. Wskazał, że należy ją rozumieć jako określenie postawy oraz jakości wykonywania zadań

i obowiązków zawodowych (sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy, przyjętych na siebie obowiązków). Zwrot "narażenie zdrowia i życia" jest to czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza i odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Minister zauważył przy tym, że świadczenie emerytalne wypłacane stronie nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, ze zm., dalej: rozporządzenie z 2005 r.).

Jednocześnie organ wskazał, że konstrukcja art. 8a ustawy zaopatrzeniowej sprawia, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia lub życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie tego przepisu jest zasadne. W każdym wypadku organ musi rozpoznawać sprawę pod kątem występowania przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W tym zakresie organ rozważył, że rozpoczęcie przez skarżącą służby w SB było świadome, nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jej inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samą zainteresowaną (wniosek personalny o przyjęcie do MO z [...] lipca 1983 r., ankieta personalna, opinia służbowa z [...] marca 1985 r., ukończony w 1984 r. kurs wdrożeniowy, opinia służbowa z [...] grudnia 1988 r., opinia partyjno-służbowa). Skarżąca, pełniąc służbę na etacie SB, czerpała określone, wymierne korzyści, m.in. ukończyła kurs "0" SB z wynikiem ogólnym bardzo dobrym i Studium Oficerskie Akademii Spraw Wewnętrznych

w W.. Z dokumentacji personalnej wynika, że strona nie była szeregowym pracownikiem, lecz opracowywała i sporządzała dokumenty operacyjne, wiązano

z nią konkretne plany i inwestowano środki finansowe. Nie można więc wobec niej przyjąć braku świadomości co do charakteru struktur, do których należała

i apanaży, uzyskiwanych przez byłą funkcjonariusz z tego tytułu. W ocenie organu skarżąca z pełną świadomością uczestniczyła w strukturach SB i pozostawała w nich przez ponad 5 i pół roku. Taka postawa nie kwalifikuje skarżącej do uznania jej przypadku jako szczególnie uzasadniony.

Dodatkowo organ nadmienił, że strona była członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (dalej: PZPR); niewątpliwie więc identyfikowała się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jej aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań, podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Ponadto wnioskodawczyni przez okres ponad 5 lat nie podejmowała żadnych działań, mających na celu zakończenie służby w SB, zaś przedłożenie przez nią raportu z [...] listopada 1988 r. o przeniesienie służbowe

(w okresie postępującej już likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce) wiązało się z jej osobistymi zainteresowaniami. Była funkcjonariusz nie powołała się w tym raporcie na ówcześnie panującą sytuacją społeczno-polityczną i gospodarczą w kraju, nie wskazała też, aby charakter wykonywanych przez nią zadań i obowiązków w pracy w SB jej nie odpowiadał oraz samo pełnienie służby w tym systemie było niezgodne z jej przekonaniami.

Odnosząc się do opinii przełożonego skarżącej, zawartej w ww. raporcie,

w której stwierdził obniżenie jej zaangażowania, brak konkretnych efektów w pracy, niezrealizowanie założonego planu i brak ochoty do pracy w wydziale operacyjnym, to w świetle przedstawionych rozważań w zakresie przebiegu całej służby wnioskodawczyni organ uznał, że okoliczność ta nie jest wystarczająca do przeważenia, iż przedmiotowa sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Na decyzją Ministra z [...] stycznia 2021 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 7a, art. 12, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 149ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, co

w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w przedmiotowej sprawie

w stosunku do skarżącej nie ma zastosowania szczególny przypadek wskazany

w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej;

2) prawa materialnego: tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w stosunku do sprawy wnioskodawczyni nie można mówić o "szczególnie uzasadnionym przypadku", pomimo uznania przez organ, że spełniła przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, zaś w niezrozumiały sposób, w oparciu o nieuchwalone poprawki, ustalenie przez organ, że nie pracowała na rzecz totalitarnego państwa przez okres krótkotrwały, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, gdyż skutkuje ono odmową wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ewentualnie jej uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca w zarzucanym jej okresie najpierw przez 3 lata przechodziła okres przygotowawczy, w którym jako młody pracownik nie wykonywała czynności operacyjnych, a przez rok przechodziła szkolenie w Studium Podyplomowym Akademii Spraw Wewnętrznych, w którym nie wykonywała czynności służbowych. De facto jedynie przez rok wykonywała jakiekolwiek czynności merytoryczne, który to okres nie pozwala na uznanie, że służba strony w okresie PRL nie była krótkotrwała. Przez większą część swojego życia zawodowego skarżąca pełniła nienaganną służbę na rzecz demokratycznej Polski i czyniła to z narażeniem swojego zdrowia i życia. Spełniła więc obie przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a inna ocena dokonana przez organ ma charakter arbitralny i w sposób rażący przekroczyła granice uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przeciwnym razie Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a).

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, z którego wynika, że minister właściwy do spraw wewnętrznych,

w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę,

o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (ust. 1 ). Do osób, o których mowa

w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

W świetle art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy ma charakter wyjątkowy i zarazem uznaniowy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące, niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu, powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10, oba publ. cbosa)

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i stwierdzeniu, że w stosunku do określonej osoby nie zaistniała ustawowa przesłanka wyłączenia zastosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej obowiązkiem organu jest wykazanie kryteriów przyjętego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza kryteriów, którymi organ kierował się, odmawiając wyłączenia stosowania ww. przepisów w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b tej ustawy.

Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach uznania nie może być rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może", to "nie musi". W konsekwencji sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym polega na zbadaniu, czy organ administracji dokonał prawidłowej wykładni stosowanej normy prawnej, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zgodnie

z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych

z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej.

Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie nie tylko tego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, lecz również tego, czy w granicach upoważnienia ustawowego zrealizował swoje kompetencje uznaniowe w sposób odpowiadający standardom demokratycznego państwa prawnego oraz czy rozstrzygnięcie nie ma charakteru arbitralnego bądź dowolnego.

Takie zasady kontroli decyzji uznaniowej zakreślił Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 maja 2020 r. w sprawie II SA/Wa 2670/19, który jest wiążący w przedmiotowej sprawie z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji do organu w niniejszej sprawie należało ponowne rozpoznanie wniosku skarżącej z 14 kwietnia 2017 r., w tym ustalenie stanu faktycznego i dokonanie jeszcze raz oceny merytorycznej spełnienia przez skarżącą przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 8 a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,

z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku II SA/Wa 2670/19.

Bezsporne jest w sprawie, że skarżąca w okresie od [...] sierpnia 1983 r. do [...] stycznia 1989 r. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej (zaświadczenia IPN z [...] kwietnia 2017 r. i [...] września 2018 r. – k.15 i k. 54 akt administracyjnych). Była to praca w Wydziale [...] SB KWMO w R.. Służba Bezpieczeństwa to tajna policja polityczna w PRL, której celem była ochrona istniejącego porządku państwa i utrwalanie władzy komunistycznej. Rozważając przesłankę krótkotrwałości z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, organ wskazał, że okres służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa przed dniem 31 lipca 1990 r. obejmuje 5 lat, 5 miesięcy i 15 dni oraz 26 % łącznego okresu pracy skarżącej, który wynosi 21 lat i 15 dni.

Niewątpliwie pojęcie krótkotrwałości w przepisie art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej zostało użyte przez ustawodawcę w odniesieniu do całego okresu zatrudnienia (służby). Zdaniem Ministra służba skarżącej na rzecz totalitarnego państwa nie była krótkotrwała (tymczasowa, doraźna, epizodyczna – synonimy leksykalne tego określenia), zarówno w ujęciu bezwzględnym jak i proporcjonalnym. Sąd podziela tę ocenę organu, zważywszy na przyjęcie wykładni językowej pojęcia nieostrego "krótkotrwałość", jak i wykładni celowościowej (funkcjonalnej) przepisu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Powinien on być tak tłumaczony, aby był najbardziej przydatny do osiągnięcia celu ustawy, pozwalając w wyjątkowych okolicznościach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Odnośnie do drugiej przesłanki wymienionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, operuje ona również nieostrym pojęciem "rzetelnego" wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia. Podobnie należy posiłkować się w interpretacji tego pojęcia wykładnią językową, uznając, że rzetelne wykonywanie obowiązków oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się więc wzorowością w działaniu służbowym (leksykalne synonimy rzetelności to: gorliwy, niestrudzony, solidny, staranny, sumienny).

Organ po analizie dowodów zebranych w sprawie, w szczególności informacji dotyczącej przebiegu służby funkcjonariuszki od 12 września 1989 r. oraz oceny rzetelności pełnionej przez nią służby sporządzonych [...] listopada 2017 r. przez Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP z siedzibą w R. (k. 38-40 akt administracyjnych) uznał, że skarżąca wypełnia swoim zaangażowaniem w służbę ww. przesłankę. Sąd nie podważa tych ustaleń i przyjmuje je za własne. Jednocześnie należy wskazać, że do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne wykonywanie zadań i obowiązków z narażeniem zdrowia i życia; jest to tylko czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby, a nie przykład rzetelności. Nie ma powodów do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeśli brak dowodów na działanie nierzetelne, wyrażające się np. w postępowaniach dyscyplinarnych.

Sąd nie podziela stanowiska strony zawartego w skardze, że w niniejszej sprawie ziściły się kumulatywnie dwie przesłanki, wynikające z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, ale jednak brak spełnienia któregoś z tych kryteriów nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." (jak w przedmiotowej sprawie), była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. W przypadku gdy była to działalność ograniczająca się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – skojarzeń pejoratywnych, dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki", obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, publ. cbosa).

Organ w zaskarżonej decyzji wnikliwie przeanalizował zebrany materiał dowodowy, w tym akta osobowe funkcjonariuszki nadesłane przez IPN (sygn. [...]), co pozwoliło mu wysnuć domniemanie, że skarżąca utożsamiała się

z ustrojem totalitarnym. Przede wszystkim pracę w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w R. rozpoczęła [...] sierpnia 1983 r. na stanowisku inspektora Wydziału [...]. Zrobiła to świadomie, z własnej inicjatywy i chęci, przez nikogo nie była skierowana do tej pracy (vide: wniosek personalny o przyjęcie do MO z [...] lipca 1983 r., ankieta personalna). Od początku wyróżniała się zaangażowaniem, zdyscyplinowaniem, właściwie realizowała zlecone jej zadania operacyjne (wniosek

o nadanie stopnia MO z [...] września 1983 r.). Osiągała pozytywne wyniki w pracy zawodowej, za które była kilkakrotnie wyróżniana nagrodami pieniężnymi.

W 1984 r. ukończyła kurs wdrożeniowy, organizowany przez WUSW,

z wynikiem bardzo dobrym. Z uwagi na predyspozycje wskazujące na przydatność

w pracy operacyjnej umożliwiono jej podnoszenie kwalifikacji zawodowych (vide: zaświadczenie z [...] maja 1984 r., opinia służbowa z [...] marca 1985 r.). Z własnej inicjatywy wnioskowała o wyrażenie zgody na podjęcie nauki w Studium Podyplomowym Akademii Spraw Wewnętrznych wskazując, że podwyższenie kwalifikacji zawodowych jest jej niezbędne w pracy w wydziale operacyjnym (raport skarżącej z [...] stycznia 1985 r.). Po uzyskaniu zgody na przeszkolenie (z uwagi na postawę wyróżniającą się osiąganymi wynikami i zaangażowaniem), [...] lipca 1986 r. ukończyła Studium Oficerskie w Akademii Spraw Wewnętrznych w W. (vide: świadectwo ukończenia Studium).

We wniosku personalnym z [...] sierpnia 1986 r. o mianowanie na funkcjonariusza stałego wobec strony wskazano, że dała się poznać jako funkcjonariusz zaangażowany, mający dobre rozeznanie w ochranianych obiektach. Z powierzonych obowiązków wywiązywała się bez zastrzeżeń, jest pracownikiem aktywnym i zdyscyplinowanym. W sposób właściwy sporządza i opracowuje dokumenty operacyjne, wykazała się umiejętnością analiz operacyjnych i wyciągania z nich właściwych wniosków.

W opinii służbowej z [...] grudnia 1988 r. za okres od [...] marca 1985 r. do [...] grudnia 1988 r. pełnienia przez wnioskodawczynię służby w SB przedstawiono, że posiada dobre przygotowanie ogólne i zawodowe do wykonywania zadań. Kończąc Studium Podyplomowe ASW i pracując kilka lat, posiada dobrą znajomość zasad pracy operacyjnej. Z kolei w Opinii Partyjno-Służbowej (brak daty) dotyczącej wnioskodawczyni poinformowano, że jej prezentowana postawa społeczno-polityczna i zawodowa daje pełną gwarancję przydatności do służby w organach SB. Jednocześnie z dokumentacji IPN (życiorys strony) wynika, że funkcjonariuszka od 1977 r. była członkiem PZPR.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Minister uznał, że skarżąca nie była szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nią konkretne plany i inwestowano środki finansowe na jej rozwój zawodowy. Była pracownikiem merytorycznym, operacyjnym w strukturach SB. Nie można mówić o braku świadomości strony co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskiwanych z tego tytułu. Dodatkowo poprzez przynależność wnioskodawczyni do PZPR, do której wstąpiła zaraz po maturze, identyfikowała się z realizowanymi przez ówczesny ustrój polityczny zadaniami i funkcjami, zaś jej aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.

W świetle przedstawionych rozważań, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że świadome pozostawanie i aktywne uczestnictwo w strukturach SB przez ponad 5 lat i 5 miesięcy nie kwalifikuje sprawy jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nie zmienia tej oceny opinia przełożonego zawarta w raporcie skarżącej z [...] listopada 1988 r.

o przeniesienie służbowe, w której stwierdził obniżenie jej zaangażowania, brak konkretnych efektów w pracy, niezrealizowanie założonego planu i brak ochoty do pracy w wydziale operacyjnym.

Mając na uwadze całokształt przebiegu służby skarżącej w strukturach SB, jak również czasookres, w którym wnioskowała o przeniesienie (okres postępującej już likwidacji i transformacji struktur związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce), to zgodzić się należy z organem, że okoliczność ta nie jest wystarczająca do przesądzenia, że przedmiotowa sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Niezależnie od powyższego bezsporne, niepodważalne i zasługujące na uznanie są wynikające z akt sprawy osiągnięcia zawodowe skarżącej po 12 września 1989 r. Zawarte w uzasadnieniu wniosku strony argumenty dotyczące zaangażowania się w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby

w Policji, a także wskazanie na otrzymanie przez nią nagród pieniężnych, dobre wyniki w służbie, pełną dyspozycyjność, dużą odpowiedzialność za realizowane zadania, zostały uwzględnione przez organ poprzez przyjęcie spełnienia przez stronę przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Nie mają one jednak decydującego wpływu na uwzględnienie przedmiotowego wniosku

i w okolicznościach tej sprawy nie przesądzają o uznaniu jej za "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających

z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ w zaskarżonej decyzji przedstawił charakter pracy strony w spornym okresie na podstawie akt osobowych funkcjonariuszki oraz kryteria, jakimi kierował się przy ocenie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Motywy rozstrzygnięcia są tym razem, w ocenie Sądu, przekonujące, czym zostały zrealizowane wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 28 maja 2020 r. w sprawie II SA/Wa 2670/19. Organ odniósł się również do okoliczności związanych z przejściem wnioskodawczyni (na jej wniosek) ze służby w SB KWMO w R. do Wydziału Prewencji RUSW w R., w szczególności do opinii jej przełożonego i ocenił tę okoliczność na tle innych dowodów.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja uznaniowa organu nie wykazuje cech dowolności. Organ wykazał na podstawie akt osobowych funkcjonariuszki oraz oceny całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, że była ona osobą zaangażowaną w wykonywanie swoich zadań i funkcji w aparacie SB, a nie tylko osobą "w ramach istniejącego aparatu państwowego".

W świetle przywołanych okoliczności Sąd nie stwierdził naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania, w tym zarzucanych w skardze, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Odmienna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonana przez skarżącą

w oparciu o jej subiektywne przekonanie, a także odmienna wykładnia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, nie dają podstaw do przyjęcia, że w toku przedmiotowego postępowania zostały naruszone przepisy prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.