Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 152/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156, 61a par. 1, 157 par. 2, 61
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 97 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151, 119 pkt 3, 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium/organ") zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] października 2020 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania na wniosek W. B. (dalej jako Skarżący") w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej przy ulicach: [...] i [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów Miasta [...] numerem [...], o pow. [...] ha, stanowiącej własność Miasta [...], będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Decyzją z [...] października 2008 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w [...] przy ulicach: [...] i [...], oznaczonej w ewidencji gruntów Miasta [...] numerem [...] o pow. [...]ha, stanowiącej własność Miasta [...], będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedziba w [...] przy [...], w sposób następujący: działka nr [...] o pow. [...] ha zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, działka nr [...] o pow. [...] ha zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, działka nr [...] o pow. [...] ha zabudowana budynkiem usługowym, działka nr [...] o pow. [...] ha zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, działka nr [...] o pow. [...] ha pozostaje w dotychczasowym użytkowaniu jako mienie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedziba w [...].

Pismem z [...] sierpnia 2020 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji podziałowej zarzucając jej rażące naruszenie prawa, a mianowicie, że jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. oraz w zw. z art. 10 § 1 k.p.a.

Postanowieniem z [...] października 2020 r., nr [...], organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału opisanej powyżej nieruchomości. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów Miasta [...] nr [...] na pięć działek ewidencyjnych o numerach: [...],[...],[...],[...] i [...]. Organ ustalił także, że Skarżący nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2008 r., nr [...]. Jest natomiast właścicielem jednej z wydzielonych ewidencyjnie działek, tj. działki o nr [...], co znajduję potwierdzenie w aktualnej treści księdze wieczystej nr [...]. Kolegium ustaliło także, że w dacie wydania przez Prezydenta Miasta [...] ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, znajdującej się w użytkowaniu spółdzielni mieszkaniowej, Skarżący nie posiadał do tej nieruchomości praw rzeczowych, a swój przymiot strony wywodził z jednej strony z członkostwa w spółdzielni, z którego to tytułu przysługiwało mu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego, a z drugiej z faktu, iż wystąpił z roszczeniem o ustanowienie własności lokalu (ekspektatywa) w trybie art. 174 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Powyższe ustalenia skłoniły organ do wniosku, że Skarżący nie posiada legitymacji do bycia stroną postępowania nieważnościowego, jak również do jego zainicjowania. Organ uzasadnił takie stanowisko, tym że członkom spółdzielni mieszkaniowej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym niezależnie od tego, czy przysługuje im lokatorskie czy własnościowe prawo do lokalu. Stroną tą jest spółdzielnia mieszkaniowa, która posiada tytuł prawny do nieruchomości, natomiast reprezentowanie spółdzielni na zewnątrz, jako użytkownika wieczystego nieruchomości, właścicielem której jest gmina, odbywa się przez jej zarząd. Wnioskodawca w dacie podziału nieruchomości nie miał żadnego prawa rzeczowego do nieruchomości dzielonej, natomiast fakt, iż wystąpił z roszczeniem o ustanowienie własności lokalu (ekspektatywa), nie daje mu praw strony w postępowaniu podziałowym. Zatem fakt podziału nieruchomości, której użytkownikiem wieczystym jest spółdzielnia mieszkaniowa nie miał żadnego wpływu na zakres praw, którymi dysponował skarżący. Z tych względów nie może on być uznany za stronę postępowania podziałowego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ wskazał również, że Skarżący jako nabywca wyodrębnionej geodezyjnie w wyniku podziału nieruchomości działki gruntu (części gruntu podlegającego podziałowi) nie ma legitymacji do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o podziale nieruchomości, o której mowa w art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ tylko zachowanie prawa własności do całego terenu, którego dotyczyła decyzja o podziale warunkuje możność bycia stroną postępowania nieważnościowego, a tym samym też uprawnia do żądania jego wszczęcia.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Skarżący wniósł do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 a § 1 w związku z art. 123, art. 124, art. 156, art. 157 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2008 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Kolegium po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i dlatego utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu postanowienia z [...] listopada 2020 r., nr [...], Kolegium wyjaśniło, że odmawiając wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji, w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Kolegium wskazało następnie, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, przy czym wnioskujący powinien dołączyć do wniosku, m. in. dokument stwierdzający tytuł prawny do nieruchomości. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości może wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż są to podmioty władne do dysponowania nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, a tym samym mają interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są zatem stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również - jako strony postępowania podziałowego - mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej czy też wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji podziałowej w postępowaniu nadzorczym. Organ uznał, że skoro Skarżący nie spełnia powyższych kryteriów, to nie może zostać uznany za podmiot legitymujący się uprawnieniem do zainicjowania postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji podziałowej decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2008 r., nr [...]. Kolegium wskazało także, że Skarżący domaga się stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości – działki nr [...] na pięć działek m.in. o numerze [...], której jest właścicielem, więc nie posiada legitymacji do bycia stroną postępowania nieważnościowego. Organ podniósł, że w przepisach prawa materialnego brak jest normy, z której Skarżący mógłby wywodzić swój interes prawny w żądaniu unieważnienia ostatecznego podziału nieruchomości, w sytuacji gdy dysponuje jedynie częścią nieruchomości.

Skargę na powyższe postanowienie Kolegium z [...] listopada 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61 a § 1 w związku z art. 123, art. 124, art. 156, art. 157 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia z [...] października 2020 r. i odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji gdy, decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2008 r., Nr [...]:

a) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc jest obarczona wadą uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. co potwierdza zdaniem Skarżącego okoliczność, że wydając decyzję podziałową organ nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych jakie to obiekty znajdują się na wydzielonych działkach nr [...] i [...], oraz w jaki sposób są one wykorzystywane, a obecny podział nie tylko nie uwzględnia przynależnego łącznika (śluzy przeładunkowej, garażu), tj. zabudowanej części między budynkiem należącym do Skarżącego położonego przy ulicy [...] w [...], a blokiem Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Skarżący podniósł, że spółdzielnia nie posiada do niego tytułu prawnego, a sama linia wydzielenia działek przebiega w odległości około dwóch metrów od ścian budynku, co nie tylko powoduje, że nie zostały zachowane przepisy przeciwpożarowe, ale także odległość ta uniemożliwia przeprowadzenie jakichkolwiek prac remontowych czy konserwacyjnych budynku, nie mówiąc o tym, że w znaczący sposób ogranicza się, a w zasadzie uniemożliwia zagospodarowanie go na inną działalność niż ta, która była. Według Skarżącego, decyzja podziałowa wydana została zatem tylko i wyłącznie na potrzeby Spółdzielni Mieszkaniowej [...] i niezgodnie z stanem faktycznym, w oparciu o wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej [...] bez uwzględnienia działek sąsiadujących i nieruchomości na tych działkach posadowionych, bez przeprowadzenia wizji lokalnej z pominięciem interesów pozostałych uczestników postępowania, co stanowiło naruszenie w/w przepisów prawa. Została zatem wydana z pominięciem zgromadzonych w sprawie dowodów;

b) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc jest obarczona wadą opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia Skarżącemu udziału w postępowaniu dotyczącym wydania zaskarżonej decyzji podczas gdy przedmiotowa decyzja dotyczy nieruchomości, której Skarżący jest i był wówczas posiadaczem, a dokonany podział rzutuje wprost na jego sytuację prawną i faktyczną;

c) Kolegium w jakikolwiek sposób nie uwzględniło okoliczności nabycia przez Skarżącego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego przy ul. [...] w [...] wraz z pomieszczeniem przynależnym w postaci łącznika ( garażem przeładunkowym/śluzą) względnie nabycia przez Skarżącego roszczeń do ustanowienia prawa do tegoż garażu; faktu sfinansowania przez poprzednika prawnego Skarżącego budowy tegoż lokalu i jego adaptacji wraz z pomieszczeniami przynależnymi (garaż/łącznik) i podstawy do przydzielenia tegoż lokalu wraz garażem/łącznikiem na rzecz poprzednika prawnego Skarżącego tj. [...] Banku; stanu prawnego i faktycznego jaki istniał w chwili przejęcia lokalu przez SM [...] od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej po podziale Spółdzielni; zakupu własnościowego prawa do lokalu przez [...] BANK; dokonanej adaptacji tegoż lokalu na potrzeby [...] Banku i wysokości wartości początkowej i końcowej tej nieruchomości zaksięgowanej w księgach [...] Banku, [...]SM i SM [...]; a także okoliczności przejścia na Skarżącego wszelkich praw związanych z przedmiotowym lokalem od dnia zawarcia umowy notarialnej sprzedaży z [...] sierpnia 2007 r. (Akt notarialny Rep. A [...]);

2) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i błędne rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a czego skutkiem jest utrzymanie w mocy postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podczas gdy organ nie zbadał z należytą starannością okoliczności sprawy, sytuacji Skarżącego oraz przedłożonych dokumentów;

3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności podczas gdy uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Skarżący podnosi, że Kolegium błędnie wskazuje jakoby budynki sąsiednie od strony południowej nie miały dostępu do drogi publicznej, oraz że właściwy organ wcześniej zatwierdził i odebrał wymieniony budynek oraz jego usytuowanie, co ma ten skutek, że w wyniku tego podziału Skarżący nie ma dostępu od strony południowej do pomieszczenia węzła cieplnego (byłego), a jest to jedyny dostęp do tego pomieszczenia budynku;

4) naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez brak przyczynienia się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować proporcjonalność i równość, w sytuacji, gdy organ zaniechał szczegółowego zbadania sytuacji Skarżącego oraz przedłożonych dokumentów i bezpodstawnie odmówił wszczęcia postępowania, co zostało zaakceptowane również podczas ponownego rozpoznania sprawy. W ocenie Skarżącego, organ w ogóle się nie odniósł do podstawowych dowodów przedstawionych w wniosku i dacie dokonywania podziału. Gdyby dokonał analizy zgromadzonych dowodów, to zdaniem Skarżącego, musiałby stwierdzić, że podział został dokonany w taki sposób iż uniemożliwia samodzielne funkcjonowanie tego budynku.

Skarżący stwierdził ponadto, że organ nie przeprowadził dowodu z następujących dokumentów:

a) aktu notarialnego z [...] sierpnia 2007 r., Rep. A [...] sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego położonego przy ul. [...] w [...], wraz z umową na wybudowanie tego lokalu;

b) pisma Banku [...] S.A. skierowanego do [...] Sp. z o.o. w [...];

c) protokołu przekazania-przejęcia środka trwałego wydany przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w dniu [...] grudnia 1992 r. dotyczący tzw. [...] nr [...] na Osiedlu [...], w [...], na podstawie którego przekazano lokal [...]SM [...];

d) umowy z [...] kwietnia 1991 r. zawartej pomiędzy [...] Spółdzielnią Mieszkaniową w [...] a Bankiem [...] w [...];

e) protokołu przekazania obiektu tj. nieruchomości zabudowanej położonej przy ul. [...] w [...] na rzecz poprzednika prawnego Skarżącego, tj. na rzecz Banku;

f) zaświadczenia wystawionego dla poprzednika prawnego Skarżącego, tj. Banku [...] do transakcji sprzedaży w roku 2007 r., oraz dokumentu przydziału lokalu użytkowego [...] z [...] kwietnia 1991 r.;

g) dokumentów inwentaryzacyjnych posiadanych a związanych z nieruchomością położoną przy ul. [...], które winny być sporządzone na potrzeby ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego i wydania zaświadczenia z roku 2007 r. do celów notarialnych.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz zasadzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie jej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie organu nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia Kolegium stanowił art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie również w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (o ile nie są one wszczynane z urzędu) w związku z treścią art. 157 § 2 k.p.a., który przewiduje możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony. Powołany przepis art. 61a § 1 k.p.a. wprowadza dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. O tym, czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola lub subiektywne przekonanie tej osoby albo też dopuszczenie jej przez organ do udziału w tym postępowaniu, lecz okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny. Na podstawie art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny ma więc charakter materialnoprawny, stąd musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Od interesu prawnego należy z kolei odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduję ono oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Zdarzenie przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 1751/13, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stroną w postępowaniu nadzwyczajnym, nieważnościowym może być zarówno podmiot, który brał udział w postępowaniu zakończonym decyzją, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, jak również podmiot, który wprawdzie nie brał udziału w tym postępowaniu, ale twierdzi, że wydana decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku lub którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II GSK 972/13, LEX nr 1572691). A zatem, przepis art. 61a § 1 k.p.a. musi być interpretowany w związku z przepisem prawa materialnego, który nie tylko wyznacza rodzaj sprawy załatwionej w formie decyzji administracyjnej, ale i normuje inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Organ administracji publicznej obowiązany jest więc zbadać czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, tj. czy powołuje się na własny interes.

Kontrolując zaskarżone postępowanie Sąd stwierdził, że organ rozpoznając przedmiotową sprawę prawidłowo dostrzegł, że Skarżący nie posiada w tym postępowaniu przymiotu strony, a zatem interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2008 r. W ocenie Sądu, Kolegium – w obydwu postanowieniach – prawidłowo stwierdziło, że w dacie wydania przez Prezydenta Miasta [...] ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, Skarżący nie posiadał do przedmiotowej nieruchomości żadnych praw rzeczowych, wszak za takowe nie mogą zostać uznane własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, czy też ekspektatywa odrębnej własności lokalu. Samo roszczenie o ustanowienie na rzecz Skarżącego odrębnej własności lokalu, nie dawała uprawnień strony w postępowaniu podziałowym, a w rezultacie także w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział. Należy bowiem wyjaśnić, że z przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie można wyprowadzić prawa członka spółdzielni do żądania podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami.

Wskazać należy w tym miejscu, że stosownie do treści art. 97 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020, poz. 1990 ze zm., dalej jako "u.g.n."), podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych. Jak zatem wynika z powyższego unormowania ustawowego, z wnioskiem o podział nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty. Skarżący nie zaliczał się do jakiejkolwiek kategorii podmiotów, o których jest mowa w art. 97 u.g.n., co więc oczywiste nie był stroną postępowania podziałowego. Wynik postępowania podziałowego nie wpływał zatem na jego sytuację prawną. Zgodnie natomiast z ugruntowanym już poglądem sadów administracyjnych, interes prawny w postępowaniu podziałowym posiadają, co do zasady, wyłącznie właściciel względnie użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi, a więc osoby, które dysponują tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Gd 3467/95, ONSA 1997/4/180 oraz Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1995 r., sygn. akt III ARN 16/95, OSNAP 1995/21/258). Sąd orzekający w niniejszej sprawie również przychyla się do powyższej linii orzeczniczej. Konkludując, Skarżący nie legitymował się żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości podlegającej podziałowi. Dlatego też stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe.

Odnosząc się z kolei do okoliczności dotyczącej tego, że aktualnym właścicielem wydzielonej w 2008 r. działki ewidencyjnej nr [...] i budynku handlowo-usługowego przy ul. [...] w [...] jest Skarżący, Sąd orzekający stwierdza, że w pełni aprobuje stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z 14 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2947/17, opublikowany: ONSAiWSA 2019/4/68, LEX nr 2526010), zgodnie z którym osoba, która legitymuje się tytułem prawnym tylko do części gruntu podlegającego podziałowi (jednej lub kilku wydzielonych działek ewidencyjnych), nie ma uprawnienia do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o podziale nieruchomości, o której mowa w art. 96 ust. 1 u.g.n., i nie może domagać się zniesienia skutków podziału przez stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. Powyższe stanowisko NSA uzasadniło tym, że skoro podział nieruchomości gruntowej jest wykonywaniem prawa własności i to zdarzenie określa granice przyszłych nieruchomości, to ich nabywcy mogą być zainteresowani odwróceniem skutków tego podziału, o ile mowa jest o właścicielu całego podzielonego terenu na wniosek którego dokonano podziału, czy też jego następcy prawnego pod tytułem ogólnym (sukcesji uniwersalnej). Powyższe nie będzie miało już jednak zastosowania, w ocenie NSA, do sytuacji nabywcy pod tytułem szczególnym (sukcesji singularnej), czyli takiego jak Skarżący, którego prawo własności obejmuje tylko niektóre z wydzielonych geodezyjnie w ramach kwestionowanego podziału działek gruntu. Zatem tylko zachowanie prawa własności do całego terenu, którego dotyczyła decyzja o podziale warunkuje bycie stroną postępowania nieważnościowego, a tym samym też uprawnia do żądania jego wszczęcia. W realiach sprawy bezsporne jest natomiast, że Skarżący jest właścicielem tylko części nieruchomości, która została podzielona (działki nr [...]), pochodzącej z większej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Bezsporne jest również i to, że Skarżący nie posiada tytułu prawnego do pozostałych części podzielonej nieruchomości, tj. do działek nr: [...],[...],[...] i [...]. Nie sposób zatem mówić w takiej sytuacji o uprawnieniu Skarżącego do kwestionowania wyników podziału przedmiotowej nieruchomości.

Dlatego też w rozpatrywanej sprawie organ nie miał podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie ani do jej merytorycznego rozpoznania z uwagi na brak interesu prawnego po stronie Skarżącego. Złożenie wniosku przez osobę, która nie jest stroną w sprawie, ani nie działa jako jej pełnomocnik lub przedstawiciel, powinno spowodować wydanie decyzji odmownej z przyczyn formalnych, tj. z braku legitymacji procesowej wnioskodawcy.

Uwzględniając powyższe, Sąd nie dopatrzył się także naruszenia powołanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Z tego powodu argumenty Skarżącego w tym zakresie nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W ocenie Sądu, wydanie zaskarżonego postanowienia przez organ nie uniemożliwiło Skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek czynności procesowej, a Skarżący nie doznał przez to uszczerbku w zakresie przysługujących mu gwarancji procesowych, co skutkuje tym uznaniem, że nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.