Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 47/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.54, art. 110c par 1-4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 13 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1368
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi I.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

I.S. (powoływana dalej jako: "Skarżąca", "Strona") wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (powoływanego dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (powoływanego dalej jako: "organ I instancji", "organ egzekucyjny") z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi Strony na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu udziału 1/2 w nieruchomości położonej w [...], działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...], dokonaną zawiadomieniem nr [...].

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku I.S. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności w zakresie: podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r., za okres luty-maj 2012 r., październik-grudzień 2012 r., styczeń-maj 2013 r., podatku dochodowego w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za styczeń i luty 2012 r., podatku od towarów i usług za marzec 2012 r., wrzesień 2012 r. i marzec 2013r.

W toku prowadzonego postępowania, zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] września 2019 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia udziału 1/2 w nieruchomości położonej w [...], nr działki [...], dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone w dniu 14 października 2019 r., pełnomocnikowi zobowiązanej – adwokatowi A.J. Z uwagi na nieodebranie w terminie, przesyłka została zwrócona do nadawcy w dniu 8 października 2019 r. Wniosek o wpis wzmianki w Księdze Wieczystej został złożony drogą elektroniczną w dniu [...] września 2019 r. Sąd dokonał wpisu w dniu [...] października 2019 r.

W dniu 28 października 2019 r. pełnomocnik Strony złożył skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem o zajęciu nr [...]. W piśmie Strona skarżąca wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania skargowego "w tym czynności wyznaczonej na dzień [...] czerwca 2017r." oraz uchylenie zajęcia. Z uwagi na brak podpisu organ egzekucyjny wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych pisma. Jednocześnie organ wezwał pełnomocnika Strony do wskazania czynności, którą Strona chce skarżyć oraz jakie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w przedmiotowej skardze podnosi. W dniu 10 grudnia 2019 r., do organu I instancji wpłynęła uzupełniona skarga wraz z wnioskiem o "weryfikację czynności" organu.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. organ I instancji oddalił skargę na czynność egzekucyjną. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, Strona wniosła zażalenie. W przedmiotowym piśmie Strona wniosła również o:

- zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ustania wszelkich przeszkód związanych z wprowadzonym stanem nadzwyczajnym wynikających z koronawirusem COVID-19,

- wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania skargowego,

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, organ odwoławczy nie stwierdził uchybień, uzasadniających wycofanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Oceniając prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej - zajęcia nieruchomości, pod względem wykonawczym organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Zdaniem organu II instancji w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zmierzał do zastosowania środka egzekucyjnego, do którego realizacji upoważnił go ustawodawca.

Dokonując oceny materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, DIAS stwierdził, że podstawę dokonania ww. zajęcia stanowiły wymienione powyżej tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i wyszczególnione w tym zajęciu. Dokonana czynność egzekucyjna Naczelnika Urzędu Skarbowego w postaci zajęcia nieruchomości była czynnością egzekucyjną, dokonaną po wszczęciu egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących zaległości Strony, była w ocenie organu II instancji zgodna z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosując środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości organ egzekucyjny dopełnił wymogu wezwania Strony do zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, które doręczono Stronie w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 8 października 2019 r., a jej pełnomocnikowi w dniu 14 października 2019 r. Jednocześnie organ egzekucyjny przesłał do Sądu Rejonowego w dniu 20 września 2019 r. elektroniczny wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu przedmiotowej egzekucji. Organ odwoławczy stwierdził, iż zawiadomienie o zajęciu nr [...] z dnia [...] września 2019 r. zawiera wszystkie wymagane dane, wezwania i pouczenia, o których mowa w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu zajęcie nieruchomości zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Strona nie wskazała, które przepisy prawa w jej ocenie zostały naruszone przez organ egzekucyjny podczas dokonywania zajęcia egzekucyjnego ww. nieruchomości.

Strona, działając przez pełnomocnika złożyła skargę na powyższe postanowienie zarzucając obrazę przepisów o postępowaniu poprzez błędne uznanie, że w stanie faktycznym sprawy doszło do skutecznego, zgodnego z przepisami obowiązującego prawa, przystąpienia do egzekucji administracyjnej z nieruchomości poprzez jej zajęcie. Stawiając powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zawieszenie postępowania do czasu ustania uciążliwości związanych z pandemią Covid-19.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż w dniu 28 października 2019 r. złożyła skargę na czynności egzekucyjne podjęte w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało wszczęte kilka lat temu. Przedmiotowa skarga dotyczyła tego samego postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej skardze zawarty był także wniosek o wstrzymanie już raz wszczętego (kilka lat temu) postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi na czynności egzekucyjne z dnia [...] października 2019 r. Przedmiotowa skarga nie wszczęła żadnego nowego postępowania w sprawie, która już się toczy. Skarżąca nie wnosiła o wszczęcie żadnego nowego postępowania jak wynika to z treści obu skarżonych rozstrzygnięć. Przedmiotowy wniosek dotyczył postępowania egzekucyjnego już wszczętego. W tym zakresie postępowanie nie zostało jak dotąd zakończone. Organ egzekucyjny, a w ślad za nim organ nadzoru egzekucyjnego zdaniem Strony skarżącej w sposób nieprawidłowy uznał, że w stanie faktycznym sprawy doszło do skutecznego przystąpienia do egzekucji administracyjnej z nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest czynność egzekucyjna Naczelnika Urzędu Skarbowego, polegająca na zajęciu zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] września 2019 r., 1/2 nieruchomości gruntowej położonej w [...], działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...], będącej własnością I.S.

Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. - dalej: u.p.e.a.) w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przepisy § 4 i § 5 powołanego artykułu stanowią, że skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W sprawie skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie.

Należy wskazać, iż art. 54 u.p.e.a., został znowelizowany ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Nowelizacja weszła w życie dnia 30 lipca 2020 r. Co jednak istotne, a co wynika z art. 13 ust. 1 ww. nowelizacji, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przy czym, stosownie do brzmienia art. 13 ust. 5 ww. ustawy nowe przepisy znajdują zastosowanie do skargi na czynność egzekucyjną w przypadku: egzekucji z pieniędzy, z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, z praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innych rachunkach oraz wierzytelności z rachunków bankowych oraz z ruchomości.

W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r. Jest bowiem bezsporne, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów i nie zostało zakończone przed datą wejścia w życie nowelizacji. Z uwagi na przedmiot zajęcia egzekucyjnego - nieruchomość, nie mógł mieć zastosowania również art. 13 ust. 5 ustawy nowelizującej. W związku z powyższym, zasadnie organy zastosowały w sprawie art. 54 § 1 u.p.e.a. sprzed nowelizacji, zgodnie z którym, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Co do charakteru prawnego tak zdefiniowanego ww. środka prawnego, wielokrotnie w orzecznictwie podkreślano, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Podkreśla się także, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18, Lex nr 2587966).

Sąd w niniejszej sprawie nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Organ zmierzał do zastosowania środka egzekucyjnego, tj. egzekucji z nieruchomości, wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Oceniając czynność zajęcia nieruchomości przez organ egzekucyjny pod kątem formalnoprawnym, Sąd nie dostrzegł nieprawidłowości w tym zakresie.

Należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 110c § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. W myśl § 2 tego przepisu zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z art. 110c § 3 u.p.e.a. wynika, że równocześnie z wysłaniem wezwania, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów. Stosownie zaś do § 4 tego przepisu zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania o którym mowa w § 2, z tym, że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec I.S. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r., za okres luty-maj 2012 r., październik-grudzień 2012 r., styczeń-maj 2013 r., podatku dochodowego w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za styczeń i luty 2012 r., podatku od towarów i usług za marzec 2012 r., wrzesień 2012 r. i marzec 2013 r. W jego toku, zawiadomieniem z [...] września 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości położonej przy [...]. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie wymagane dane, wezwania i pouczenia o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zajęcie nieruchomości stanowiące wezwanie do zapłaty zobowiązania zostało doręczone pełnomocnikowi Strony skarżącej w dniu 14 października 2019 r. Wobec tego, że zajęcie nieruchomości z dnia [...] września 2019 r., obejmowało również inne tytuły wykonawcze, co do których pełnomocnik Skarżącej nie został umocowany, organ egzekucyjny wysłał zawiadomienie również do I.S. Pomimo dwukrotnego awizowania, przesyłka nie została odebrana przez Stronę. Wobec czego korespondencję dołączono do akt sprawy, jako doręczoną w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 8 października 2019 r., przez co wypełniona została w pełni dyspozycja art. 110c § 2 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny zwrócił się również do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego o umieszczenie w dziale III wzmianki o dokonanym zajęciu nieruchomości. Wniosek został złożony w dniu 20 września 2019 r., za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Wpisu wzmianki sąd dokonał w dniu [...] października 2019 r. Podstawę dokonania zajęcia stanowiły tytuły wykonawcze sporządzone przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego, których odpisy zostały doręczone Stronie, co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru korespondencji oraz akt postępowania egzekucyjnego.

W świetle powyższego - w ocenie Sądu - odmowa uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną była w pełni uzasadniona. Strona skarżąca w złożonej skardze jedynie ogólnikowo zarzuciła obrazę przepisów o postępowaniu poprzez błędne uznanie, że w stanie faktycznym sprawy doszło do skutecznego przystąpienia do egzekucji administracyjnej z nieruchomości poprzez jej zajęcie. Z tym stwierdzeniem Strony skarżącej nie sposób się zgodzić, gdyż w ocenie Sądu zajęcie nieruchomości zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Strona dodatkowo nie wskazała konkretnie, które przepisy prawa zostały w jej ocenie naruszone przez organ egzekucyjny podczas dokonywania zajęcia ww. nieruchomości.

Odnosząc się do poruszonej w skardze kwestii wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, w którym dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej stanowiącej zajęcie nieruchomości, należy zauważyć, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy ww. postanowienie. Organy nie znalazły podstaw do wydania z urzędu postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego, zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z art. 23 § 6 u.p.e.a., zatem zarówno skarga jak i wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zostały przez organy rozpoznane.

Również powoływana w skardze okoliczność zawieszenia postępowania do czasu ustania uciążliwości związanych z pandemią Covid-19, nie mogła być brana pod uwagę w niniejszej sprawie, gdyż wykracza poza jej przedmiot, który dotyczy kwestii formalnoprawnych związanych z zajęciem egzekucyjnym. Ponadto słusznie organ wskazał skarżącej w zaskarżonym akcie na środek prawny, o zastosowanie którego Skarżąca może się ubiegać, jeżeli stwierdzi, że istnieją ku temu przesłanki tj. umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w całości.