Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 78/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Koszty postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52 par. 1 i 2, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 250, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 12 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2021 r. sprawy ze skargi B.P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać i nakazać wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat K. B.-G. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 21 lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Pismem z 30 sierpnia 2020 r., które wpłynęło do organu 4 września 2020 r., B.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, zarzucając organowi rażące naruszenie art. 35 § 1 - 3, art. 36 oraz art. 6, 7, 8, 9, 12 k.p.a. Autor skargi wniósł o: pkt 1 - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, pkt 2 - zobowiązanie Wojewody [...] do wydania, w trybie art. 149 § 1 p.p.s.a. decyzji w określonym terminie, pkt 3 - stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, pkt 4 - przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł (na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.).

W uzasadnieniu skargi B.P. wskazał, że wnioskiem z 23 czerwca 2020 r. zwrócił się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności następujących decyzji wywłaszczeniowych:

1. Urzędu Miasta i Gminy w K. z [...] maja 1985 r. nr [...],

2. Urzędu Miasta i Gminy w K. z [...] maja 1985 r. nr [...],

3. Urzędu Miasta i Gminy w K. z [...] maja 1985 r. nr [...],

4. Naczelnika Miasta i Gminy K. z [...] kwietnia 1989 r. oraz z [...] czerwca 1989 r. nr [...].

Od daty wniesienia powyższego podania do organu do chwili złożenia skargi Wojewoda [...] nie podjął żadnych czynności w celu załatwienia sprawy, a te które podjął zmierzały w istocie do uchylenia się od obowiązku rozpoznania wniosku skarżącego, co doprowadziło do przewlekłości. Skarżący podkreślił, że złożył wniosek w tradycyjnej formie papierowej. Tymczasem organ wbrew art. 391 k.p.a. narzucił mu komunikację w formie elektronicznej bez jego zgody. W dniu 13 lipca 2020 r. Wojewoda [...] doręczył pełnomocnikowi skarżącego cztery kopie wydruku dokumentów z 9 lipca 2020 r. sporządzonych w wersji elektronicznej nazwanych "postanowieniami". Zdaniem skarżącego postanowienia organu nie zostały mu doręczone w formie papierowej, co czyni doręczenie nieskutecznym. Wspomniane wydruki postanowienia z [...] lipca 2020 r. nie zostały zatem wprowadzone do obrotu prawnego, choć formalnie istnieją. Nie wywołują skutków prawnych w zakresie związania nimi Wojewody [...], czy rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia od nich odwołania. Skarżący podkreślił, że wniósł do organu nadrzędnego, to jest Ministra Rozwoju za pośrednictwem Wojewody [...] ponaglenie z 12 sierpnia 2020 r.

Zdaniem skarżącego sprawa nie jest zbyt skomplikowana, aby organ nie mógł jej zakończyć w ustawowym terminie. Organ natomiast celowo unika rozpoznania wniosku skarżącego podejmując nieracjonalne, zbędne czynności, które są jedynie działaniami pozornymi prowadzącymi do przedłużania postępowania. Przewlekłość organu wynika z lekceważenia strony oraz chęci uniknięcia obowiązku rozstrzygnięcia sprawy i ma charakter rażący. Sprawa ma dla skarżącego fundamentalne znaczenie ze względu na konsekwencje stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych, które to decyzje bezprawnie pozbawiły jego matkę nieruchomości. Wiążą się z tym faktem kwestie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody materialne, jak i niematerialne wyrządzone przez urzędników. Mając na uwadze negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z przewlekłością postępowania oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki skarżący uznał za zasadne żądanie przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że wnioskiem z 6 lutego 2020 r., przekazanym Wojewodzie [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. 2 marca 2020 r., B. P. - reprezentowany przez E.K.-P., wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K.:

- z [...] maja 1985 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działka nr 23/2 o pow. 0,0440 ha i ustaleniu odszkodowania,

- z [...] maja 1985 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działki nr 22/2 i 25 o pow. 0,1237 ha i ustaleniu odszkodowania,

- z [...] maja 1985 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działka nr 262 o pow. 0,0441 ha i ustaleniu odszkodowania,

- z [...] kwietnia 1989 r. nr [...] oraz zmieniającej ją decyzji z [...] czerwca 1989 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działka nr 23/4 i ustaleniu odszkodowania.

Mając na względzie fakt, że wspomniane podanie dotyczy stwierdzenia nieważności czterech decyzji administracyjnych kończących różne postępowania sprawy zarejestrowano pod numerami: [...],[...],[...] oraz [...].

Pismem z 23 czerwca 2020 r. B. P. ponowił zgłoszone wcześniej żądanie stwierdzenia nieważności wymienionych wyżej decyzji. Wniosek z 23 czerwca 2020 r. nie uruchomił nowego postępowania administracyjnego, a został włączony do materiału dowodowego prowadzonych spraw. Jednocześnie Wojewoda podkreślił, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pod sygnaturą akt II SAB/Łd 55/20 prowadzone jest postępowanie w sprawie ze skargi B.P. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Pismem z 30 sierpnia 2020 r. B. P. wniósł skargę na "przewlekłość postępowania Wojewody [...] w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Miasta i Gminy w K. oraz Naczelnika Miasta i Gminy K. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu". Złożenie skargi zostało poprzedzone wniesieniem ponaglenia do Ministra Rozwoju, który postanowieniami z [...] sierpnia 2020 r. i [...] września 2020 r. uznał je za niezasadne.

Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewoda [...] podniósł, że wszczęte z wniosku B.P. z 6 lutego 2020 r., ponowionego pismem z 23 czerwca 2020 r., postępowania administracyjne zakończył w sposób zgodny z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda wskazał, że postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] odmówił wszczęcia z wniosków B.P., reprezentowanego przez E. K.-P., z 6 lutego 2020 r. oraz z 23 czerwca 2020 r. postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z [...] maja 1985 r. nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działka nr 23/2 o pow. 0,0440 ha i ustaleniu odszkodowania na rzecz A.P. w wysokości 102 031 zł.

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z [...] maja 1985 r. nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działki nr 22/2 i 25 o pow. 0,1237 ha i ustaleniu odszkodowania na rzecz C.G. w wysokości 174 276 zł.

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z [...] maja 1985 r. nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działka nr 262 o pow. 0,0441 ha i ustaleniu odszkodowania na rzecz C. G., A.P. i H.M. w łącznej wysokości 62 748 zł.

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy K. z [...] kwietnia 1989 r. nr [...] oraz zmieniającej ją decyzji Naczelnika Miasta i Gminy K. z dnia [...] czerwca 1989 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działka nr 23/4 o pow. 1146 m2 i ustaleniu odszkodowania na rzecz A.P. w wysokości 3 042 741 zł.

Organ zaznaczył, że wspomniane postanowienia zostały wydane w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego i zostały podpisane elektronicznie przez upoważnioną do tego osobę. Skarżącemu doręczony został wydruk pisma uzyskany z systemu teleinformatycznego, odzwierciedlający treść tego pisma, co jest zgodne z przepisem art. 393 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn.zm. – dalej w skrócie "k.p.a."). Od momentu doręczenia organ jest związany wydanymi postanowieniami (art. 110 § 1 w związku z art. 126 k.p.a.).

Po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego Wojewoda [...] podjął działania mające na celu pozyskanie dokumentacji związanej z wydaniem kwestionowanych decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. (organem wydającym decyzje był Naczelnik Miasta i Gminy w K., a nie jak twierdzi skarżący - Urząd Miasta i Gminy w K.), jak również ustalenie, czy złożony wniosek spełnia warunki formalne do jego merytorycznego rozpatrzenia. Powyższe czynności były niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wbrew twierdzeniu B.P. nie były to czynności pozorne. Organ zobligowany jest bowiem do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym, czyli między innymi podmiotowym, złożony wniosek kwalifikuje się do merytorycznego rozpoznania. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności nie powoduje bowiem automatycznie wszczęcia tego postępowania, a inicjuje postępowanie wyjaśniające, które w tej fazie dotyczy jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony. Za bezzasadny organ uznał zarzut niewywiązania się z obowiązków nałożonych w przepisie art. 36 § 1 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego informowany był o każdym przypadku braku możliwości rozpatrzenia wniosku w terminie, ponadto wyznaczony był nowy termin rozpatrzenia wniosku, wskazywano przyczyny jego wyznaczenia, jak również informowano o przysługującym prawie złożenia ponaglenia. Za niezrozumiały organ uznał także zarzut nieprzekazania wniesionego przez skarżącego ponaglenia do Ministra Rozwoju. Powyższe nastąpiło przy piśmie z 20 sierpnia 2020 r., zaś ponaglenie zostało rozpatrzone, o czym świadczą postanowienia Ministra z [...] sierpnia 2020 r. oraz z [...] września 2020 r. Wobec powyższego zarzut przewlekłości oraz bezczynności uznać należy za bezzasadny. Niezasadne jest także żądanie B.P. przyznania od organu na jego rzecz kwoty 5.000 zł. Z uwagi na niewykazanie interesu prawnego, wniosek B.P. o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie wywłaszczenia i odszkodowania nie może zostać merytorycznie rozpatrzony przez Wojewodę [...].

Na podstawie zarządzenia p.o. Przewodniczącego Wydziału II z 1 października 2020 r. skargi B. P. zostały rozdzielone i zarejestrowane kolejno za sygn. akt II SAB/Łd 76/20 (dot. decyzji Urzędu Miasta i Gminy w K. nr [...] z [...] maja 1985 r.), II SAB/Łd 77/20 (dot. decyzji Urzędu Miasta i Gminy w K. nr [...] z [...] maja 1985 r.), II SAB/Łd 78/20 (dot. decyzji Urzędu Miasta i Gminy w K. nr [...] z [...] maja 1985 r.), II SAB/Łd 79/20 (dot. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. nr [...] z [...] kwietnia 1989 r. oraz zmieniającej ją decyzji nr [...] z [...] czerwca 1989 r.).

Postanowieniem z 10 listopada 2020 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W dniu 3 marca 2021 r. drogą elektroniczną wpłynęło do akt sądowych pismo pełnomocnika skarżącego z 2 marca 2021 r., w którym poprał on skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] i zawarte w niej wnioski, zarzucając organowi naruszenie art. 35 § 1 -3, art. 36, art. 391, art. 6 - 9 k.p.a., art. 12 k.p.a. Nadto wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawach II SO/Łd 9/20, II SO/Łd 10/20, II SO/Łd 11/20, II SO/Łd 12/20, wskazując iż wydanie rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej zależy od wyniku wskazanych wyżej postępowań; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały pokryte w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.

Stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej w skrócie "p.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

Warunkiem dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Przepis ten stanowi mianowicie, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: pkt 1 - nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); pkt 2 - postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (§ 1). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (§ 2). Ponaglenie wnosi się: pkt 1 - do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; pkt 2 - do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (§ 3). Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania. Organ przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy. Odpisy mogą zostać sporządzone w formie dokumentu elektronicznego. Przekazując ponaglenie, organ jest obowiązany ustosunkować się do niego (§ 4). Organ, o którym mowa w § 3, rozpatruje ponaglenie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania (§ 5). Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: pkt 1 - wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 2 - w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: lit. a - zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, lit. b - zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości (§ 6). Organ rozpatrujący ponaglenie może z urzędu zmienić postanowienie, o którym mowa w § 6, wyznaczając dłuższy termin zakończenia postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, wymagające dłuższego postępowania, nieznane w momencie wyznaczania terminu (§ 7). W przypadku, o którym mowa w § 3 pkt 2, przepisów § 4, 6 i 7 nie stosuje się. W przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organ prowadzący postępowanie niezwłocznie załatwia sprawę oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości (§ 8).

Na tle przywołanego unormowania w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się rozbieżności interpretacyjne, czy ponaglenie może być wniesione zarówno w toku postępowania administracyjnego, czy także po jego zakończeniu. Powyższą kwestię rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18 (dostępne - www.orzeczenia.nsa.gov.pl), kształtując jednolite stanowisko orzecznicze. Jak stwierdził NSA treść art. 37 § 1 oraz § 3 k.p.a. prowadzi do wniosku, że wniesienie ponaglenia ustawodawca łączy ze stanem zawisłości sprawy w danej instancji, skoro konstruując warunki jego wniesienia, wiąże je ze stanem "prowadzenia postępowania", zaś obowiązek wniesienia ponaglenia do właściwego organu łączy z charakterem (hierarchicznym usytuowaniem) organu "prowadzącego postępowanie". Nie może budzić wątpliwości, że użyty w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. zwrot "postępowanie jest prowadzone" wskazuje na chronologiczny aspekt wdrożenia środka z art. 37 § 1 k.p.a., stanowiąc jeden z elementów determinujących omawianą instytucję. Ocena skuteczności czynności procesowej strony polegającej na wniesieniu ponaglenia w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., jako warunku skutecznego wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie może być więc oderwana od wektora czasu, skoro realizacja uprawnień wynikających z prawa administracyjnego nie może odbywać się z pominięciem determinant czasowych istnienia i realizowania prawa. Kierując się zatem dyrektywami wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej, jak również uporządkowanym powiązaniem kolejnych jednostek redakcyjnych art. 37 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego, jak w przedmiotowej sprawie, na podstawie przepisów k.p.a., jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze. Ponaglenie jest instytucją wpisaną w przewidziany ustawą ciąg czynności procesowych mających zakotwiczenie w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w określonym reżimie prawnym. Norma prawna limitującą prawo do wniesienia ponaglenia w toku postępowania administracyjnego wynika wprost z językowego odczytania art. 37 k.p.a. Przemawiają za nią także racje systemowe i funkcjonalne. Jako że zasadniczą funkcją analizowanego środka prawnego jest doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania, to koniecznym warunkiem umożliwiającym zaktualizowanie się pozostałych jego funkcji, tj. realizacji prawa do wynagrodzenia szkody (czy to przez uzyskanie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a., czy to przez "otwarcie" drogi sądowej i uzyskanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) oraz mobilizacji organów administracji do sprawnego działania, jest złożenie ponaglenia w wyznaczonych przez ustawodawcę ramach czasowych, to znaczy wtedy, kiedy spełnia ono funkcję podstawową.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył w związku z tym, że zasadniczym celem skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, analogicznie jak w przypadku skargi na bezczynność organu, jest doprowadzenie do usunięcia stanu przewlekłości (bezczynności), a zatem załatwienia sprawy. Skarga nie może jedynie służyć celowi, jakim jest uzyskanie prejudykatu w postępowaniu odszkodowawczym. W celu dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przez niewydanie orzeczenia taki prejudykat można uzyskać w innych postępowaniach. Upatrywanie dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, po jego zakończeniu, uzyskaniem wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego taką skargę, nie znajduje usprawiedliwienia.

Stwierdzić wobec tego również trzeba, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 (opubl. ONSAiWSA 2020/6/79, Lex nr 3067911) wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższy pogląd, zajęty co prawda w odniesieniu do bezczynności organu, ma zastosowanie także w przypadku skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, co jasno wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA z 6 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 502/19, postanowienia NSA z 2 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3162/19 i 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3236/19 – dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skład orzekający Sądu w sprawie niniejszej w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy i stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł do Sądu skargę z 30 sierpnia 2020 r. (data wpływu do organu - 4 września 2020 r.) już po wydaniu postanowienia z [...] lipca 2020 r. nr [...], którym Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z dnia [...] maja 1985 r. nr [...]. Powyższe postanowienie doręczono skutecznie pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 lipca 2020 r., co zresztą sam przyznał skarżący w treści skargi, o czym świadczy załączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie skorzystał z prawnej możliwości wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie do Ministra Rozwoju.

Ponaglenie skarżącego z 12 sierpnia 2020 r., które wpłynęło do Ministra Rozwoju 19 sierpnia 2020 r., zostało złożone po wydaniu przez Wojewodę wspominanego wyżej postanowienia z [...] lipca 2020 r., a zatem nie mogło zostać uznane za środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a., którego wyczerpanie warunkuje dopuszczalność skargi. Co prawda, nawet gdyby przyjąć, że ponaglenie mogło stanowić wyczerpanie środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi, bowiem Minister Rozwoju wydał w tym przedmiocie postanowienie z [...] sierpnia 2020 r., to nie zmienia to faktu, że skarga B. P. w stanie faktycznym rozpatrywanej jest niedopuszczalna w świetle przytoczonej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19. Faktem jest, że postanowienie Wojewody [...] o odmowie wszczęcia postępowania nie jest rozstrzygnięciem sprawy co do istoty tak, jak ma to miejsce w przypadku decyzji administracyjnych, niemniej jednak jest prawem przewidzianą reakcją organu na wniosek skarżącego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Zupełnie inną kwestią, pozostającą poza zakresem rozważań Sądu na obecnym etapie postępowania jest ocena zgodności z prawem wspomnianego postanowienia, którą mógł zweryfikować organ wyższego stopnia, a dopiero w dalszej kolejności sąd administracyjny, gdyby tylko skarżący skorzystał z prawem przewidzianych środków zaskarżenia, czego jednak w świetle akt sprawy nie uczynił. Z tego też względu stwierdzić trzeba, iż w realiach rozpatrywanej sprawy brak jest podstaw do merytorycznej oceny skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...], a skarga jako niedopuszczalna z innych przyczyn podlegała odrzuceniu.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w punkcie 2 postanowienia, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 18).

dc