Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 314/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ustawowych odsetek za opóźnienie uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. G. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) w W. z dnia [...] maja 2020 r. (nr [...]), utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] marca 2020 r. (nr [...]), wydaną przez - działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta D. - Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Ośrodka Pomocy Społecznej w D., w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] lutego 2012 r. do [...] września 2012 r. wraz odsetkami za opóźnienie.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Burmistrz Miasta D. orzekł, że świadczenia pieniężne pobrane przez stronę z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] lutego 2012 r. do [...] września 2012 r. stanowią świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązał stronę do zwrotu tych świadczeń w wysokości [...]zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. stronie przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2011/2012. Następnie, wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne mające wpływ na prawo strony do tych świadczeń, tj. w dniu [...] października 2012 r. komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika – B. G. przekazał organowi postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na zgon dłużnika, który nastąpił w dniu [...] stycznia 2012 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu [...] stycznia 2020 r.) strona wniosła o umorzenie tych należności w całości wraz z odsetkami, powołując się na trudną sytuację ekonomiczną (jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku) oraz fakt, że samotnie wychowuje dziecko w wieku szkolnym (ojciec dziecka ma odebrane prawa rodzicielskie). W treści tego wniosku strona podniosła również, że o śmierci ojca (dłużnika alimentacyjnego) dowiedziała się dopiero po kilku miesiącach, albowiem nie utrzymywali oni ze sobą kontaktu (ojciec nie interesował się stroną). Wskazała, że poinformowała ośrodek pomocy społecznej o śmierci ojca od razu jak się dowiedziała o tym fakcie. Dodała, że nie z jej winy pieniądze z funduszu alimentacyjnego były wypłacane na jej konto w czasie, gdy ojciec już nie żył.

W wyniku analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ pierwszej instancji ustalił, że strona nie pracuje. Ma na utrzymaniu 8-letniego syna, z którym mieszka u swojej matki. Na stały łączny dochód strony składa się – świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł, zasiłek rodzinny w wysokości 124 zł oraz świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł (łącznie – 1.124 zł). Wydatki rodziny wynoszą łącznie kwotę ok. 900 zł i obejmują koszt: opłaty abonamentowej za telefon (50 zł), zakupu żywności (300 zł), zakupu środków czystości (150 zł), zakupu ubrań (250 zł) oraz zakupu leków (150 zł). Strona nie ponosi kosztów najmu mieszkania, albowiem mieszka z matką.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] lutego 2012 r. do [...] września 2012 r., a także, odmówił umorzenia odsetek za opóźnienie. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ przytoczył treść art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670), w myśl którego, organ właściwy wierzyciela lub marszałek województwa mogą umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W nawiązaniu do treści tego przepisu organ zaakcentował, że przesłanka zastosowania ulgi w obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego stanowi zwrot niedookreślony (szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny zobowiązanego), a zatem obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek jest przeprowadzenie oceny, czy w sytuacji finansowej i osobistej zobowiązanego i jego rodziny występują zdarzenia, którym można przypisać cechę szczególnie uzasadnionych okoliczności. Organ pierwszej instancji podniósł w tym kontekście, że o zastosowaniu ulgi może przesądzić uzasadnione przekonanie organu, że odmowa uwzględnienia żądania w tym zakresie spowoduje m.in. zagrożenie dla możliwości dalszej egzystencji członków rodziny wnioskodawcy albo uniemożliwi im zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych, w tym także wynikających z potrzeby mieszkania, zapewnienia pożywienia, odzieży, obuwia. Dokonując wykładni art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ pierwszej instancji zwrócił przy tym uwagę, że sama tylko przesłanka trudnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie jest wystarczająca do podjęcia decyzji o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń. Trudności w spłacie należności muszą być bowiem wyjątkowe, wykluczające ewentualność ich spłaty także w przyszłości. Organ nawiązał również do charakteru decyzji wydawanej na podstawie art. 23 ust. 8 wspomnianej ustawy podkreślając, że decyzja ta wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co obliguje organ do wyważenia słusznego interesu społecznego i interesu obywatela przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

W nawiązaniu do powyższego organ pierwszej instancji wskazał, że sytuacja rodzinna i dochodowa strony jest trudna, jednak nie ma szczególnego charakteru. Podkreślił, że strona jest osobą młodą, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i w przyszłości może podjąć zatrudnienie, które umożliwi jej spłatę należności. Organ nawiązał w tym kontekście do możliwych form zwiększenia szans na zatrudnienie, organizowanych przez powiatowe urzędy pracy.

Końcowo organ wskazał, że na decyzję o odmowie umorzenia należności wraz z odsetkami wpłynęła także dodatkowa okoliczność, a mianowicie to, że strona pobiera świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zaś zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu.

W odwołaniu od tej decyzji (uzupełnionym pismem z dnia [...]kwietnia 2020 r.) strona zawarła polemikę ze stanowiskiem organu pierwszej instancji. Powtórzyła, że samotnie wychowuje syna w wieku szkolnym (8 lat). W tym kontekście zwróciła uwagę na koszty dziecka w wieku szkolnym (opłaty za szkołę, ubezpieczenie, składki). Podniosła również, że mimo iż jest osobą młodą, to ciężko jest jej znaleźć pracę, w związku z brakiem pełnej dyspozycyjności. Zaakcentowała, że w znalezieniu pracy nie pomogły jej kursy szkoleniowe. Strona nawiązała również do okoliczności powstania obowiązku zapłaty nienależnie pobranych świadczeń podkreślając, że nie miała kontaktu z ojcem od dzieciństwa, a pochówek zorganizowała mu opieka społeczna. W treści odwołania strona zarzuciła organowi, że przy ocenie jej sytuacji pominął zadłużenie matki za poprzednie mieszkanie w kwocie [...]zł. Podniosła również, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobiera na dziecko, albowiem biologiczny ojciec syna w ogóle się nim nie interesuje.

Decyzją z dnia [...] maja 2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) i art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, SKO w W.utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Organ drugiej instancji ponownie przeanalizował sytuację finansową i rodzinną strony. W ramach tej analizy organ uwzględnił podniesione przez stronę na etapie odwołania okoliczności, a mianowicie, że ciąży na niej zadłużenie matki w kwocie [...]zł za poprzednie mieszkanie, a także, podnoszone przez stronę okoliczności związane z trudnościami w znalezieniu pracy. Oprócz ustaleń zawartych w decyzji pierwszej instancji dodał, że strona ma 27 lat, jest osobą zdrową, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności.

Wskazał, że rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organ administracji zobligowany jest przeanalizować sytuację życiową wnioskodawcy w jej całokształcie (sytuację materialną, stan rodzinny i zdrowotny, uzyskiwanie dochodu), a nadto, zdolność zarobkowania. Podkreślił, że art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy sytuacja wnioskodawcy (jego rodziny), wynikająca ze szczególnie uzasadnionych okoliczności uniemożliwia spłatę nienależnie pobranego świadczenia nie tylko w chwili wnioskowania o umorzenie, ale także w przyszłości.

Na tle tej całościowej argumentacji stwierdził, że choć sytuacja finansowa strony jest trudna, to jednak nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Podkreślił, iż okoliczność, że strona obecnie nie pracuje nie oznacza, że w przyszłości nie zdobędzie zatrudnienia, które umożliwi jej sukcesywne spłacanie zobowiązania.

Organ nadmienił także, że strona może skorzystać z pozostałych rozwiązań przewidzianych w przepisie art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. może ubiegać się o odroczenie spłaty lub rozłożenie należności na dogodne dla niej raty.

W nawiązaniu do zarzutów odwołania w którym strona kwestionowała zasadność domagania się od niej zwrotu wypłaconych jej z funduszu alimentacyjnego świadczeń organ podniósł, że kwestie te strona powinna była podnosić w toku postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń. W nawiązaniu do powyższego wyjaśnił, że przedmiotem postępowania toczącego się aktualnie w sprawie jest wyłącznie kwestia umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. W postępowaniu tym bada się wyłącznie przesłanki do zastosowania ulgi z art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Nie zgadzając się z decyzją SKO w W. z dnia [...] maja 2020 r. skarżąca wniosła na tę decyzję skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.. W skardze skarżąca zawarła polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w tej decyzji przez organ drugiej instancji podnosząc przede wszystkim, że uiszczenie należności w kwocie [...]zł wraz z odsetkami odbędzie się kosztem jej syna. W nawiązaniu do argumentów przedstawionych w zaskarżonej decyzji strona zwróciła uwagę, że jako matka samotnie wychowująca dziecko ma trudności ze znalezieniem pracy, albowiem pracodawcy szukają osób w pełni dyspozycyjnych. Dodała, że trudny rynek pracy pogłębiła pandemia związana z COVID-19. Skarżąca nawiązała również do okoliczności, które legły u podstaw uznania otrzymanych przez nią z świadczeń z funduszu alimentacyjnego jako nienależnie pobrane. Podniosła w tym kontekście, że nie może podnosić odpowiedzialności za błędy organu pomocy społecznej, skoro powziętą informację o śmierci ojca strona zgłosiła temu organowi. W rozwinięciu tej argumentacji skarżąca opisała swoje problemy osobiste, z którymi musiała się zmierzyć w 2012 r. (zagrożona ciąża a następnie problemy z ustaleniem ojcostwa po urodzeniu dziecka) i podkreśliła, że "nie miała głowy do myślenia" o swoim ojcu, ani też "czasu by sprawdzać błędy pracowników opieki społecznej".

W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym zakresie kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa – procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też, prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Trzeba tez odnotować, że po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Działając w ramach tych kompetencji orzeczniczych Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek zasadniczo z powodów innych aniżeli podniesione w samej skardze.

Procesową płaszczyznę sporu stanowi decyzja SKO w W. z dnia [...] maja 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia w całości nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] lutego 2012 r. do [...] września 2012 r. wraz z odsetkami.

Materialnoprawną podstawę orzekania przez organy obu instancji stanowił przepis art. 23 ust. 8 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z powołaną regulacją, organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Organy orzekające w sprawie, po przenalizowaniu szeroko rozumianej sytuacji życiowej strony (rodzinnej, dochodowej, zdrowotnej) oraz potencjalnych perspektyw jej polepszenia w przyszłości, uznały, że w stosunku do strony nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności w rozumieniu art. 23 ust. 8 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które mogłyby przemawiać za uwzględnieniem wniosku.

W punkcie wyjścia do dalszych rozważań należy zauważyć, że decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 23 ust. 8 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego ("organ [...] może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń [...]"), co zasadniczo oznacza, że organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności, nawet w razie stwierdzenia, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności w rozumieniu tego przepisu.

W dalszej kolejności należy podnieść, że kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny ma ograniczony charakter w tym znaczeniu, że nie obejmuje celowości, czy słuszności wyboru przez organ takiego a nie innego rozstrzygnięcia, lecz ogranicza się do zbadania, czy wybór ten nie nosi cech dowolności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr [...], dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rola sądu administracyjnego sprawdza w tym przypadku do oceny tego, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie uchybiono przepisom postępowania administracyjnego, a jeśli je naruszono, to czy w taki sposób, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalaniu stanu faktycznego, a nadto, czy decyzja uznaniowa spełnia niezbędne wymogi treściowe. Innymi słowy, w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru.

Przeprowadzona pod tym kątem kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doprowadziła Sąd do wniosku, że zawarta w tych decyzjach ocena przesłanek umorzenia nienależnie pobranych świadczeń (wraz z odsetkami) nie została poprzedzona niezbędnymi ustaleniami w zakresie tego, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia nienależnie pobranych świadczeń, a zatem, czy w ogóle istnieje przedmiot umorzenia. Jakkolwiek zarzut przedawnienia nie został podniesiony w skardze, to jednak Sąd, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. zobligowany był do rozważenia tej okoliczności. W tym miejscu należy wskazać, że przepis art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie (DZ. U. z 2012 r., poz. 1228) stanowi, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Z kolei, zgodnie z brzmieniem ust. 3 art. 23 wspomnianej ustawy, bieg przedawnienia przerywa: odroczenie terminu płatności należności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej osoba obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń została powiadomiona.

Z powołanych regulacji wynika, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna, chyba że zajdą okoliczności wymienione w art. 23 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, skutkujące przerwaniem biegu przedawnienia, które po tych zdarzeniach biegnie na nowo.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że należności objęte wnioskiem o umorzenie (wraz z odsetkami) stanowią świadczenia nienależnie pobrane, co należy wywodzić z decyzji Burmistrz Miasta D. z dnia [...] listopada 2012 r. (nr [...]). W decyzji tej organ orzekł, że pobrane przez stronę z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] lutego 2012 r. do [...] września 2012 r. świadczenia pieniężne w łącznej kwocie [...]zł stanowią świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązał stronę do zwrotu tych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu [...] listopada 2012 r. Zawartość akt administracyjnych jednocześnie nie wskazuje na to, by w/w decyzja została zaskarżona przez stronę. Na decyzję z dnia [...] listopada 2012 r., jako źródło powstania obowiązku publicznoprawnego, powołuje się także organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]marca 2020 r. o odmowie umorzenia (objętych wnioskiem) należności wraz z odsetkami. Mając na uwadze te spostrzeżenia uznać zatem należało, że decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. nosi walor decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę tę niesporną okoliczność, przy braku jakiejkolwiek adnotacji w zaskarżonych decyzjach co do wystąpienia jednego ze zdarzeń wymienionych w art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nadto, przy jednoczesnym braku w aktach administracyjnych sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących na wystąpienie (w stosunku do skarżącej) przesłanki z art. 23 ust. 8 wymienionej ustawy, nie można – zdaniem Sądu – na tym etapie sprawy i na podstawie tak zebranego materiału dowodowego wykluczyć, że w spawie doszło do przedawnienia należności objętych wnioskiem o ich umorzenie, a w każdym razie, kwestia ewentualnego przedawnienia tych należności wymaga pogłębionej analizy organów administracji publicznej. Takiej analizy w decyzjach organów obu instancji zabrakło.

W uzupełnieniu tych uwag należy wyraźnie podkreślić, że kwestia przedawnienia nie stanowi przesłanki, której zaistnienie czyni uzasadnionym wniosek o umorzenie (fakt przedawnienia może być przedmiotem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym). W postępowaniu prowadzonym z wniosku o umorzenie, kwestia przedawnienia jest okolicznością istotną jedynie z tego względu, że wniosek o umorzenie przedawnionych zaległości należy uznać za bezprzedmiotowy. Innymi słowy, rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o umorzenie należności może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności – umorzenia których domaga się strona – nie uległy przedawnieniu (nadal są wymagalne). Z tych samych względów, sąd administracyjny dokonujący kontroli decyzji w przedmiocie umorzenia należności powinien mieć dane umożliwiające stwierdzenie, że w dacie wydania decyzji w przedmiocie umorzenia obowiązek spłaty należności obciążał skarżącego. Jakkolwiek bowiem przedawnienie należności nie stanowi przesłanki skutkującej umorzeniem, to jednak kwestia przedawnienia mieści się w granicach sprawy o umorzenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] września 2017 r., sygn. akt II GSK [...], dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W podsumowaniu dotychczasowych rozważań należy stwierdzić, że ani zawartość w akt administracyjnych sprawy, ani treść decyzji organów obu instancji nie dają podstaw do ustalenia tego, czy w ogóle istnieje przedmiot postępowania w postaci należności odnośnie do których strona wystąpiła z wnioskiem o ich umorzenie. Wypada w tym miejscu dodać, że na organach orzekających w sprawie ciążył, w myśl art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., obowiązek należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, przez co – w stanie sprawy – należy rozumieć także ustalenie wymagalności należności objętych wnioskiem o umorzenie, jako że – co już zostało zaakcentowane – kwestia przedawnienia należności mieści się w granicach sprawy o ich umorzenie. Ustalenia organów w tej kwestii oraz argumentacja na ich poparcie powinny, zgodnie z art. 107 §1 pkt 6 k.p.a. znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie realizują wymogów z zakresie niezbędnych ustaleń co do wymagalności objętych wnioskiem o umorzenie należności, uniemożliwiając w ten sposób Sądowi przeprowadzenie pełnej kontroli wydanych w sprawie decyzji pod kątem ich zgodności z prawem. Oczywiście przy zastrzeżeniu, wspomnianych na wstępie, ograniczeń kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego w odniesieniu do decyzji zapadłych w granicach tzw. uznania administracyjnego.

Z uwagi na powzięte przez Sąd prima facie wątpliwości w zakresie istnienia przedmiotu orzekania przez organy administracji publicznej w sprawie, za przedwczesną uznać należało w tych okolicznościach ocenę zaskarżonej decyzji pod kątem stawianych w skardze zarzutów naruszenia prawa, a także ewentualnych naruszeń prawa, które Sąd zobowiązany jest brać pod uwagę z urzędu.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą organów będzie przeprowadzenie niezbędnych ustaleń z punktu widzenia treści art. 23 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i w zależności od wyniku tych ustaleń, podjęcie odpowiedniej decyzji procesowej. W przypadku uznania, że w sprawie nie doszło do przedawnienia należności objętych wnioskiem, organy powinny merytorycznie rozpoznać wniosek strony o umorzenie zaległych świadczeń wraz z odsetkami.