Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 661/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 i 2, art. 90 ust. 1
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 919/18 w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 919/18) w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] czerwca 2016 r.

Powyższy wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z [...] marca 1987 r. Urząd Dzielnicowy [...] na podstawie art. 105 K.p.a. i art. 89 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), po rozpatrzeniu wniosku J. S. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że ww. nieruchomość objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 – zwanego dalej dekretem). Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z [...] października 1951 r. odmówiono dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu z uwagi na jego przeznaczenie pod użyteczność publiczną. W tej sytuacji, w odniesieniu do odszkodowania, powinien znaleźć zastosowanie art. 9 dekretu, gdyż nieruchomość była zabudowana budynkami mieszkalnymi, wielorodzinnymi, co potwierdza "opis budynków na posesji" sporządzony przez Resort Techniczno – Budowlany Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy z 16 kwietnia 1952 r. Z dniem wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości wygasły jednak prawa do odszkodowania przewidziane w przepisach dekretu. Zastosowania w sprawie nie znajdował natomiast art. 89 ust. 2 ww. ustawy z uwagi na wielomieszkaniowy, wielokondygnacyjny charakter zabudowy i prowadzoną w niej sprzedaż lokali. Tym samym wniosek o przyznanie odszkodowania nie mógł być uwzględniony ani w formie prawa własności do lokalu, ani w żadnej innej.

Decyzją z [...] maja 1987 r. Prezydent m. st. Warszawy na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. utrzymał w mocy powyższą decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji.

Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji złożyła B. R. (następca prawny).

Decyzją z [...] czerwca 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa na podstawie art. 157 oraz art. 158 § 1 K.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności powyższych decyzji. Zdaniem Ministra z uwagi na wygaśnięcie praw do ubiegania się o odszkodowanie organy zasadnie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Ponadto Minister przywołał pismo T. G. z 1952 r., z którego wynika, że na przedmiotowej nieruchomości znajdował się budynek 2 piętrowy z 4 sklepami spółdzielczymi i 35 izbami mieszkalnymi oraz oficyną murowaną, jednopiętrową z mieszkalnym poddaszem posiadającym 9 izb mieszkalnych i warsztat masarski składający się z 4 izb i chłodni. Minister przywołał również opis budynków sporządzony przez Resort Techniczno – Budowlany Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy z 27 sierpnia 1948 r. oraz z 16 kwietnia 1952 r., z którego wynika, że na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się następujące budynki: "(1) "Budynek frontowy murowany, 3 kond., podpiwniczony, mieszkalny. Powierzchnia zabudowy – 768 m2. Kubatura – 10370 m2", (2) "Oficyna poprzeczna murowa, 1 kond., niepodpiwniczona, skład. Powierzchnia zabudowy – 85 m2. Kubatura – 550 m2", (3) "Oficyna poprzeczna murowana, 2 kond., podpiwniczona, mieszkalna. Powierzchnia zabudowy – 118 m2. Kubatura – 1180 m2", (IV) Oficyna prawa murowana, 1 kond., niepodpiwniczona, warsztat. Powierzchnia zabudowy – 40 m2. Kubatura – 160 m2". Biorąc pod uwagę powyższe, Minister uznał, że przedmiotowa nieruchomość, zabudowana czterema budynkami, w tym domem mieszkalnym, który posiadał więcej niż 20 izb, nie spełniała warunków przewidzianych w art. 89 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku B. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2016 r. Zdaniem Ministra nie ulega wątpliwości, że na podstawie przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość nie mogło być przyznane, zaś organy zasadnie umorzyły prowadzone postępowanie. Zgodnie z opinią sporządzoną przez uprawnionego geodetę 9 grudnia 2015 r. przedmiotowa nieruchomość w Ogólnym Planie Zagospodarowania m.st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. znajdowała się w strefach: IV – zabudowa zwarta o wysokości 4 kondygnacji i 70% powierzchni zabudowy oraz V – zabudowa zwarta o wysokości 5 kondygnacji, 70% powierzchni zabudowy. Uzupełniająco Minister przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 maja 2011 r. sygn. akt SK 41/09 oraz podkreślił, że do chwili obecnej nie uchwalono przepisów na podstawie których mogłoby zostać przyznane odszkodowanie za nieruchomości przejęte na podstawie dekretu, zabudowane budynkami wielomieszkaniowymi. Tym samym decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania nie naruszała prawa.

Skargę na powyższą decyzję złożyła B. R.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z 27 listopada 2018 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej podniósł zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 89 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek głównie z innych przyczyn niż wskazane w piśmie pełnomocnika skarżącej. Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organów orzekających w postępowaniu zwykłym, istniała podstawa do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, która wynikała z art. 90 ust. 2 ustawy. Skoro przepis prawa materialnego kreował podstawę do rozpoznania wniosku, to niedopuszczalnym było umorzenie postępowania odszkodowawczego na podstawie art. 105 K.p.a. Nie dostrzegły tego organy nadzoru. Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z [...] czerwca 2016 r. jako wzorzec kontroli decyzji z 1987 r. przyjął art. 89 ust. 1 i 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. Badając przesłanki z art. 89 ust. 2, Minister uznał, że ze względu na rodzaj zabudowy brak było podstaw do ustanowienia użytkowania wieczystego i zwrotu budynków. Natomiast Minister Inwestycji i Rozwoju w zaskarżonej decyzji wprawdzie przywołał przepis art. 90 ustawy (a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego), ale analizując zabudowę na spornej nieruchomości uznał, że odszkodowanie nie mogło być przyznane. Organ jednak nie dostrzegł, że przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu zwykłym nie był przepis art. 90. W postępowaniu zwykłym organy umorzyły postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wskazując na brak przepisów do orzekania o odszkodowaniu.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro istniała podstawa prawna do merytorycznego rozpoznania wniosku, to umorzenie postępowania, a więc wydanie rozstrzygnięcia formalnego, rażąco naruszało przepis art. 105 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i niezastosowanie przepisu prawa materialnego. Wobec tego zasadne okazały się być zarzuty skargi dotyczące naruszenia w postępowaniu nadzorczym art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Inwestycji i Rozwoju, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, bowiem uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 144 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] kwietnia 2018 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] czerwca 2018 r. na skutek przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11.11.1987 r. sygn. akt IV SA 560/87, oddalającym skargę J. S. na decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z [...] maja 1987 r., utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] marca 1987 r.,

2. prawa materialnego, tj. art. 105 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że umorzenie postępowania rażąco naruszało prawo, bowiem w sprawie istniała podstawa prawna do merytorycznego rozpoznania wniosku, czego w opinii Sądu pierwszej instancji nie uczynił organ odszkodowawczy.

Wskazując na powyższe, Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Minister zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister wskazał, że z pisma Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z 12 stycznia 1988 r. wynika, że decyzja Prezydenta m. st. Warszawy była oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11.11.1987 r. sygn. akt IV SA 560/87. Z przepisów zaś art. 170, art. 171 w związku z art. 168 P.p.s.a. oraz z art. 144 P.p.s.a. wynika związanie sądu wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia. Ponadto przedmiotowa nieruchomość nie była przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną ani też nie znajdował się na niej dom jednorodzinny, a więc nie obejmowały jej przepisy ustawy z 29 kwietnia 1985 r.

W piśmie z 13 lutego 2019 r. (data wpływu) skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej również P.p.s.a.): "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 P.p.s.a.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Skarga kasacyjna zawiera częściowo usprawiedliwione podstawy.

Na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 156 § 1 K.p.a. (zarzut 2). Podstawę uchylenia kontrolowanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzji stanowiła ocena Sądu pierwszej instancji, że w sprawie istniała podstawa prawna do rozpatrzeniu wniosku o odszkodowanie, tj. art. 90 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a jej nieuwzględnienie stanowiło rażące naruszenie art. 105 K.p.a. Tak przedstawiona ocena pozostaje jednak w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, który nie został w niej zakwestionowany. Zauważyć przede wszystkim należy, że przepis art. 90 ust. 2 ww. ustawy przewidujący możliwość ustalenia odszkodowania za nieruchomość warszawską odnosi się do domów jednorodzinnych ["Przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego (...)], którą to między innymi kategorią budynków posługiwał się również art. 89 ust. 2 ustawy. Badając ten ostatni, organy ustaliły, że na przedmiotowej nieruchomości znajdowała się zabudowa wielomieszkaniowa, wielokondygnacyjna. Najszerzej analizował tę kwestię Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z [...] czerwca 2016 r., powołując się na pismo współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości (poprzedniczki prawnej skarżącej) T. G. oraz opisy budynków sporządzonych przez Resort Techniczno – Budowlany Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy z 1948 r. i 1952 r., konkludując, że była ona zabudowana czterema budynkami, w tym domem mieszkalnym, który posiadał więcej niż 20 izb. Organy jednak tak w postępowaniu jurysdykcyjnym, jak i prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, zgodnie wykluczyły w świetle ustalonego stanu faktycznego, że przedmiotowa nieruchomość była zabudowana obiektami, o których mowa w art. 89 ust. 2 ustawy, a więc również domem jednorodzinnym. Sądowi rozpoznającemu niniejszą skargę kasacyjną znane są przy tym występujące na przestrzeni lat rozbieżności w definiowaniu pojęcia "budynku (domu) jednorodzinnego" Nie można jednak uznać, aby stanowiły one podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej poprzez odmienną ocenę stanu faktycznego w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym. W utrwalonym orzecznictwie jak i w doktrynie wielokrotnie bowiem wskazywano, że o ile istnieje rozbieżność w interpretacji przepisów prawa, to nie można mówić o rażącym ich naruszeniu. Tym samym nie było podstaw, aby wykładnia tego pojęcia mogła zostać zmieniona dopiero na etapie postępowania nieważnościowego, bowiem takie założenie prowadziłoby w konsekwencji do przyjęcia, że postępowanie takie stanowi kontynuację postępowania jurysdykcyjnego, a nie jego kontrolę przez pryzmat przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Nadto nie budziło w sprawie wątpliwości ustalenie, że w świetle przepisów zawartych w Ogólnym Planie Zabudowania m.st. Warszawy przedmiotowa działka nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne (art. 90 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. - przesłanka druga).

W konsekwencji powyższego Sąd pierwszej instancji nie mógł przyjąć, że skoro przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu zwykłym nie był przepis art. 90 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r., to doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez umorzenie postępowania jurysdykcyjnego. Sąd pominął, że w istocie zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym organy administracji zbadały istnienie przesłanek z art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dla przyznania odszkodowania, dochodząc do wniosku, że z uwagi na wielomieszkaniowy charakter zabudowy nie zostały one spełnione. W tej sytuacji zakończenie postępowania decyzją o umorzeniu postępowania, a nie decyzją o odmowie przyznania odszkodowania nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie art. 105 K.p.a., tym bardziej, że różnica pomiędzy bezzasadnością a bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego decydująca o rodzaju rozstrzygnięcia wielokrotnie jest przedmiotem sporów doktrynalnych i orzeczniczych (por. przykładowo wywody prawne zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z 17.01.2020 r. o sygn. akt I OSK 3566/18 dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na www.cbois.nsa.gov.pl). Analogicznie w rozstrzyganej (w trybie zwykłym) sprawie można było przyjąć, że skoro wniosek o ustalenie odszkodowania nie dotyczył ani "gospodarstwa rolnego" (art. 90 ust. 1), ani "domu jednorodzinnego", czy też "działki przeznaczonej pod budownictwo jednorodzinne" (art. 90 ust. 2), to postępowanie administracyjne z uwagi na brak przedmiotu rozstrzygania nie powinno być prowadzone. Z tych względów przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji kontrola decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania okazała się być wadliwa.

Jako niezasadny natomiast należało ocenić zarzut naruszenia art. 144 P.p.s.a. (zarzut 1). Zgodnie z tym przepisem: "Sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym – od podpisania sentencji wyroku". Przepis ten mógłby zatem zostać naruszony, gdyby Sąd pierwszej instancji uchylił lub zmienił wydany przez siebie wyrok, pomimo niewniesienia skargi kasacyjnej, a więc naruszając art. 179a P.p.s.a. lub procedował z naruszeniem trybów rektyfikacyjnych określonych w art. 156 – art. 158 P.p.s.a. Ponieważ okoliczności takie nie miały miejsca, nie można Sądowi pierwszej instancji skutecznie zarzucić naruszenia art. 144 P.p.s.a.

W nawiązaniu natomiast do argumentacji przedstawionej w treści zarzutu oraz jego rozwinięcia przedstawionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zauważyć trzeba, że skarżący kasacyjnie organ powołał się na fakt oddalenia skargi na decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z [...] maja 1987 r., tj. wyrok z 11 listopada 1987 r. sygn. akt IV SA 560/87, a o którym to organ miał wnioskować z pisma Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z 12 stycznia 1988 r. Pominięcie to – jak podniósł w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister – miało z kolei prowadzić do naruszenia art. 170, art. 171 w związku z art. 168 i art. 144 P.p.s.a. z uwagi na moc wiążącą tego wyroku. I chociaż w aktach sprawy brak jest powyższego wyroku, nie został on również załączony do rozpoznawanej skargi kasacyjnej, to nie można uznać, aby jego pominięcie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym nieskuteczne okazało się być również rozszerzenie analizowanego zarzutu o ww. przepisy. Zauważyć trzeba, że chociaż istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 P.p.s.a., wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu, to jednak już przedmiot wskazywanego wyroku (sygn. akt IV SA 560/87), był odmienny od kontrolowanego w sprawie. Organy bowiem działały w innych trybach administracyjnych i oceniały kontrolowane decyzje według innych kryteriów. Związek pomiędzy tymi trybami był z kolei przedmiotem analizy składu powiększonego Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (ONSAiWSA z 2010 r., z. 2, poz. 18). W uchwale tej wyjaśniono nie tylko procesową formę załatwienia tego typu sprawy ale i zakres związania organów administracyjnych takim wyrokiem oddalającym skargę. W szczególności w uzasadnieniu uchwały zwrócono uwagę, że "fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi na nią przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. (...) Wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, stwarza (...) konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania, łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem". Kwestia ta nie była jednak podnoszona w skardze kasacyjnej, co już z zasady wyłącza Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość przeprowadzenia kontroli w tym zakresie. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że brak przeprowadzenia wstępnego badania, o którym mowa w powyższej uchwale, nie miał wpływu na ustalenie w zakresie praw strony, a więc że nie było podstaw prawnych do rozpatrzenia jej wniosku o zasądzenie odszkodowania. Tym samym bez względu na fakt istnienia ww. wyroku z 11 listopada 1987 r. nie było podstaw do pozbawienia mocy wiążącej decyzji wydanych w postępowaniu jurysdykcyjnym.

W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota niniejszej sprawy została dostatecznie wyjaśniona uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Nie dopatrując się natomiast w niniejszej sprawie przesłanek nieważności postępowania administracyjnego z art. 156 § 1 K.p.a., skargę oddalono.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 i art. 182 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z uwagi na sytuację skarżącej, korzystającej w rozpoznawanej sprawie z prawa pomocy, odstąpiono po myśli art. 207 § 2 P.p.s.a. od zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.