Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1093/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 180 par 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1093/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Protokolant: Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r., sprawy ze skargi T. S.A. w W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 5 kwietnia 2011 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie określenia podatku od nieruchomości za 2008 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 stycznia 2011r nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 29 września 2010 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 14 czerwca 2010r. nr [...] w sprawie określenia stronie skarżącej ("T" S.A. w W.) wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domagała się strona skarżąca, nie była dotknięta wadą wymienioną w art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), tj. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ wskazał, że podniesiony przez stronę skarżącą zarzut pominięcia budek telefonicznych w łącznej podstawie opodatkowania (obejmującej inne, znajdujące się na terenie objętym właściwością Wójta Gminy B., składniki majątkowe podlegające opodatkowaniu) nie był rażącym naruszeniem prawa, bowiem Kolegium rozpatrujące ówcześnie odwołanie od ww. decyzji Wójta Gminy B. nie dysponowało informacją o innych deklaracjach, w tym o odrębnej deklaracji, w której strona skarżąca wykazała budki telefoniczne.

W wyniku wniesionego odwołania ( w którym strona na poparcie swojego stanowiska powoływała wyroki sądów administracyjnych) Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 kwietnia 2011r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podkreślając w uzasadnieniu ( z powołaniem się, również, na orzecznictwo sądów administracyjnych), że brak opodatkowania w jednej decyzji podatkowej wszystkich składników majątkowych podatnika nie stanowi rażącego naruszenia przepisu art.21 §3 w zw. z art.207 §2 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca domagała się uchylenia decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

Strona skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przez odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej wydanej z rażącym naruszeniem prawa jak również podtrzymała zarzuty zgłoszone poprzednio w odwołaniu od decyzji. Na poparcie swojego stanowiska ponownie przytoczony został wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 października 2010r. I SA/Bk 390/10 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010r. III SA/Wa 1297/09.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, uzasadniając jak dotychczas.

W piśmie procesowym z dnia 13 września 2011r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie art.130 §1 pkt 6 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez branie udziału w postępowaniu dotyczącym odmowy stwierdzenia nieważności własnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego tych samych członków Kolegium, którzy orzekali w decyzji wymiarowej, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności.

Z akt sprawy wynikało bowiem, że K.W., R.S. oraz B.B. orzekali zarówno w decyzji dnia 18 stycznia 2011r nr [...] jak i w decyzji z dnia 29 września 2010 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 14 czerwca 2010r. nr [...] w sprawie określenia stronie skarżącej wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008r.

Na poparcie swojej argumentacji strona skarżąca przywołała rozważania Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 14 października 2008r. SK 6/07 , a także wyrokach z dnia 20 lipca 2004r. SK 19/02 oraz z dnia 13 grudnia 2005r. SK 53/04, a także wyroku z dnia 15 grudnia 2008r. P 57/07. Dodatkowo strona skarżąca powołała pogląd wyrażony przez WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 18 lutego 2009r. I SA/Rz 405/08, zaznaczając, że dotyczył on postępowania wznowieniowego. Przytoczyła również uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007r. II GPS 2/06 oraz wyrok w składzie siedmiu sędziów NSA z dnia 10 marca 2009r. II OPS 2/09.

W odpowiedzi na nowe zarzuty w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że brak jest wyraźnego przepisu, któryby wyłączał w takiej sytuacji członków kolegium od udziału w postępowaniu – powołany bowiem przez stronę skarżącą art.130 §1 pkt 6 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa nie dotyczył rozstrzyganego stanu faktycznego. Na poparcie swoich argumentów organ powołał wyroki NSA z dnia 12 maja 2011r. I OSK 1064/10 oraz z dnia 19 listopada 2010r. I OSK 1525/10, a także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 lipca 2011r. I SA/Rz 278/11. W ocenie organu, powołane przez stronę skarżącą wyroki zapadały w innych stanach faktycznych, dlatego też nie były miarodajne w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, w pierwszym rzędzie należało poddać kontroli ewentualne naruszenie przez organ art.130 §1 pkt 6 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa. Naruszenie powyższego przepisu skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (gdyż to właśnie decyzji pierwszoinstancyjnej dotyczył zarzut naruszenia ww. art.130 §1 pkt 6) wyłącznie ze względów formalnych.

Powyższy przepis stanowi, że członkowie "...samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których (...) brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji ".

Oczywistym jest, że przepis ten dotyczy przede wszystkim osób, które orzekają w postępowaniu wywołanym wniesionymi środkami zaskarżenia (odwołanie) od decyzji, w wydawaniu których brali udział na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W rozpoznawanej sprawie natomiast przedmiotem sporu była wykładnia ww. art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących kontroli decyzji podejmowanych w trybie "zwykłym". Innymi słowy, sporna była konieczność wyłączenia członka kolegium od udziału w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, w której wydawaniu ten sam członek kolegium brał również udział.

Bezspornym bowiem było, co potwierdzały akta postepowania administracyjnego, że K.W., R.S. oraz B.B. orzekali zarówno w decyzji dnia 18 stycznia 2011r nr [...] ( decyzji pierwszoinstancyjnej w postępowaniu w przedmiocie nieważności) jak i w decyzji z dnia 29 września 2010 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 14 czerwca 2010r. nr [...] w sprawie określenia stronie skarżącej wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008r.

W ocenie Sądu zasadne były argumenty strony skarżącej.

Celem przepisów dotyczących wyłączenia od udziału w postępowaniu jest zapewnienie bezstronności w podejmowaniu przez organ rozstrzygnięcia. Stąd Ordynacja podatkowa wymienia w art.130 §1 wszystkie przypadki, które ze względu na powiązania osoby działającej w imieniu organu ze sprawą lub którąkolwiek z stron, mogą zawsze wywołać wątpliwość co do bezstronności wydanej w sprawie decyzji, niezależnie od faktu czy rzeczywiście dana decyzja jest zgodna z prawem i bezstronna.

Orzekanie przez te same osoby w sprawach postępowań wznowieniowych dotyczących uprzednio wydanych decyzji stało się podstawą zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny zgodności przepisów proceduralnych dotyczących obowiązkowego wyłączenia sędziego orzekającego w obu sprawach. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008r. SK 6/07 art. 18 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) w zakresie, w jakim pomija jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wprawdzie powołane orzeczenie dotyczy bezpośrednio sędziów sądów administracyjnych i właściwych dla nich przepisów proceduralnych i to w sprawach wznowieniowych, niemniej jednak poglądy Trybunału Konstytucyjnego należy odczytywać jako dążenie do zapewnienia stronie postępowania administracyjnego bezstronności w rozstrzyganiu jej sprawy. W postępowaniach toczących się w tzw. trybach nadzwyczajnych dochodzi bowiem do kontroli decyzji m.in. pod kątem prawidłowego orzekania w postępowaniu "zwykłym". Oczywistym jest, że może więc zachodzić wątpliwość co do bezstronności pracowników organu (tu: członków kolegium) w sytuacji, gdy przedmiotem kontroli były ich własne działania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kierując się poglądami Trybunału Konstytucyjnego dostrzegł zagrożenie prawa do bezstronnego rozpatrzenia sprawy w sytuacji gdy ta sama osoba bierze udział w rozpatrywaniu zarzutów, nawet w trybie nadzwyczajnym, dotyczących prawidłowości wymiaru podatku za ten sam okres. W powołanym wyżej wyroku z dnia 14 października 2008r. SK 6/07 Trybunał stwierdził bowiem, że: "Równocześnie nie można także nie zauważyć tego, że zarówno kontrola decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym ma swoje źródło w tym samym stanie faktycznym. Nie tylko więc wymagają one oceny tych samych okoliczności i dowodów, ale niekiedy nawet ustosunkowania się przez skład orzekający do tych samych zarzutów (choć stawianych z myślą o osiągnięciu nieco innych celów)".

Podobny pogląd co do obowiązku wyłączenia członka kolegium w postępowaniach nadzwyczajnych wyraża doktryna. P. Pietrasz (R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz [w] "Ordynacja podatkowa. Komentarz" – komentarz do art.130) wskazuje, że: "Branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 130 § 1 pkt 6 o.p. odnosi się również do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji realizowane jest w trybach nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznej decyzji podatkowej. Ustawodawca nie ogranicza się tu bowiem wyłącznie do środka zaskarżenia w postaci odwołania, ale używa sformułowania o charakterze ogólnym. Chodzi tu zatem o środki zaskarżenia zwyczajne jak również nadzwyczajne. Oznacza to, że np. ten sam skład członków samorządowego kolegium odwoławczego, który wydał decyzję ostateczną nie może brać udziału w wydaniu decyzji w postępowaniu związanym z weryfikacją poprzedniej decyzji – ostatecznej". Mając powyższe na uwadze, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ponowne orzekanie w postępowaniu toczącym się w trybie nadzwyczajnym ( w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności) członka kolegium odwoławczego, który orzekał poprzednio w postępowaniu "zwykłym" odwoławczym mogło naruszyć przepisy postępowania art. 130§1 pkt 6 Ordynacji podatkowej Powyższe naruszenie dotyczyło ww. pierwszoinstancyjnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale rozpatrujące sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegając powyższego błędu, również naruszyło ww. art.130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit.b) cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 240 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132. Zasadnym więc było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji na zasadzie ww. art.145 §1 pkt 1 lit.b) cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W ponownym postępowaniu organ przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem zasad dotyczących wyłączenia członka kolegium od udziału w sprawie zgodnie z oceną wyrażoną w niniejszym wyroku.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zasadzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot uiszczonej opłaty sądowej z tytułu wpisu (200zl), koszty zastępstwa prawnego (240 zł) i koszty uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17zł).