Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1226/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 124 § 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K., P. K. i Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 765/13 w sprawie ze skargi E. K., P. K. i Z. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: zawiesić postępowanie na zasadzie art. 124 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. oddalił skargę E. K., P. K. i Z. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r., nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. wykonującego zadania

z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], odmawiającą przyznania odszkodowania na rzecz Z. K., E. K. i P. K., za przejętą z mocy prawa na własność Powiatu Sł. - miasta na prawach powiatu nieruchomość - działkę nr [...],

o powierzchni [...] ha położoną w obrębie R., gmina U., zajętą pod drogę powiatową.

Decyzja zapadła na skutek złożonego w dniu [...] lutego 2013r. do Starosty S. wniosku E. K., Z. K. i P. K. o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną

i wyżej opisaną nieruchomość, której przejście na rzecz Skarbu Państwa z dniem

1 stycznia 1999r. stwierdził Wojewoda Z. decyzją z dnia

[...] października 2012r. Decyzja została wydana na podstawie art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawę reformującą administrację publiczną (DZ. U. nr 133, poz. 872 ze zm.). Nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została zajęta pod drogę powiatową, po wydzieleniu jej z działki nr [...] i przeszła na własność powiatu S.. Dla przedmiotowej działki na dzień

[...] grudnia 1998r. urządzona była w księga wieczysta KW [...] i stanowiła współwłasność Z. K., E. K., P. K. oraz T. K. na zasadzie wspólności łącznej - współnicy spółki cywilnej Z. w związku z prowadzoną dzielnością gospodarczą. W dniu [...] maja 2010r. dokonano zmiany umowy spółki cywilnej, na mocy której m.in. ze spółki wystąpił T. K., który przeniósł przysługujące mu prawo własności nieruchomości wspólników spółki cywilnej w odniesieniu do nieruchomości położonej

w R. na rzecz E. K., P. K. i Z. K.

Wnioskodawcy powołali się na wyrok składu 7 sędziów NSA z dnia 7 stycznia 2010r. sygn. akt I OPS/09, zgodnie z którym uprawnionym do złożenia wniosku

o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ww. ustawy może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998r. ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Starosta S., odmówił przyznania odszkodowania na rzecz E. K., Z. K.

i P. Ko. za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, przejętą na mocy prawa na własność Powiatu S., oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. [...]ha, położoną o obrębie R., gm. U., dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...] przez Sąd Rejonowy w S.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść przepisu art. 73 ust. 1 ustawy

z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 267) stanowiący, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne,

z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Organ podał, że zgodnie z art. 73 ust. 4 w/w ustawy odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia

[...] stycznia 2001r. do [...] grudnia 2005r. oraz, że po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Organ I instancji podał, że wskazany wyżej termin jest terminem zawitym, którego upływ powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa, niezależnie od powodów dla jakich strona nie dochowała terminu. Jednocześnie organ podał, że w rozpoznawanej sprawie wniosek został złożony w dniu 4 lutego 2013r.,

a więc po terminie wyznaczonym w art. 73 ust. 4. ustawy i z tej właśnie przyczyny organ I instancji odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Od powyższej decyzji E. K., Z. K. i P. K. wnieśli odwołanie do Wojewody P. W odwołaniu skarżący ponownie powołali się na tę okoliczność, że na dzień [..] grudnia 1998r. działka nr [...] była współwłasnością Z. K., E. K., P. K. oraz T. K. W dniu [...] maja 2010r. wspólnicy dokonali zmiany umowy spółki cywilnej w taki sposób, że ze spółki wystąpił T. K., który przeniósł przysługujące mu prawo własności nieruchomości wspólników w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości na skarżących. Skarżący podnieśli, że w takiej sytuacji winien mieć zastosowanie pogląd prawny zawarty

w wyroku składu 7 sędziów NSA z dnia 7 stycznia 2010r. sygn. akt I OPS 3/09. Skarżący powołali się na uzasadnienie w/w wyroku, z którego wynika, że stworzenie możliwości rzeczywistego i efektywnego ubiegania się o słuszne odszkodowanie wymaga przyjęcia, że skoro strony postępowania (właściciel nieruchomości w dniu

[...] grudnia 1998r. oraz osoba wpisana do księgi wieczystej jako aktualny właściciel) dokonały czynności prawnej rozporządzającej nieruchomością kierując się treścią wpisów w księgach wieczystych, a według konstytucyjnej zasady ochrony własności nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania, to za właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę, która - jak się później okazało – z mocy prawa z dniem

[...] stycznia 1999r. przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy, może być uznana także osoba, której prawo do tej nieruchomości zostało - ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności

z poprzednim właścicielem nieruchomości.

W odwołaniu podniesiono, że w demokratycznym państwie prawa celem jaki musiał przyświecać przy konstruowaniu przepisu art.73 w/w ustawy musiało być stworzenie możliwości rzeczywistego i efektywnego ubiegania się o odszkodowanie, bowiem według konstytucyjnej zasady ochrony własności, nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania.

Rozpoznając odwołanie Wojewoda P. przytoczył treść przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stanowiący, że odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia

[...] stycznia 2001 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Zdaniem organu II instancji po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Z treści przepisu wynika jednoznacznie,

iż uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest tylko właściciel nieruchomości, który w okresie od [..] stycznia 2001 r. do [...] grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie

i wypłatę odszkodowania. Organ II instancji wskazał, że nie ulega wątpliwości, że Z. K., E. K. i P. K. byli osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...]. Jednakże bezspornym jest, że ich wniosek o wypłatę odszkodowania (datowany na dzień [...] listopada 2011r.) wpłynął do Starosty w dniu [...] lutego 2013r., tj. po terminie przewidzianym w ustawie. Jednocześnie organ II instancji powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wskazał, że w związku z faktem, że termin do złożenia wniosku jest terminem ustawowym, mającym charakter terminu materialnego, to nie ma możliwości jego przywrócenia. Ponadto terminy prawa materialnego nie mogą być ani przedłużane, ani skracane. Organ odwoławczy wskazał również, że problematyka związana z konstytucyjnością rozwiązań art. 73 ustawy była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 15 września 2009r. sygn. akt P33/07 ocenił art. 73 ustawy jako zgodny ze standardami konstytucyjnymi.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody P. wnieśli E. K., Z. K. i P. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący w całości przytoczyli argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podnosząc, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ II instancji w ogóle nie odniósł do zarzutów podniesionych

w odwołaniu, nie uzasadnił dlaczego odmawia uznania poglądu i zarzutów skarżących. Tym samym, jak podniesiono, organ II instancji nie wyjaśnił sprawy w sposób należyty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za niezasadną i jako taką ją oddalił. Sąd meriti wskazał, że w niniejszej sprawie podstawą prawną, która legła u podstaw odmownego rozstrzygnięcia, stanowił przepisy art. 73 ustawy z dnia

13 października 1998 r. , zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu

[...] grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem

[...] stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych

w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia [...] stycznia 2001 r. do dnia

[...] grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (art. 73 ust. 4 ustawy).

W ocenie Sądu I instancji przepis ten wprowadził generalną zasadę uwłaszczenia

w odniesieniu do nieruchomości zajętych w dniu [...] grudnia 1998 r. pod drogi publiczne, a zatem ustawodawca przyjął, że podstawową przesłanką przyznania odszkodowania jest złożenie wniosku przez właściciela wywłaszczonej nieruchomości w określonym terminie, tj. w okresie od dnia [...] stycznia 2001 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Okoliczności faktyczne istotne w niniejszej sprawy pozostawały zdaniem Sądu meriti zasadniczo poza sporem, natomiast istota sporu sprowadzała się przede wszystkim do oceny zachowania przez skarżących ustawowego terminu do złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w trybie przywołanego przepisu ustawy.

Zdaniem Sądu I instancji należało podkreślić, że skarżący nie twierdzili ani

w toku postępowania przed organami administracyjnymi, ani we wniesionej skardze, aby wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożony został w ustawowym terminie, tj. w okresie od dnia [...] stycznia 2001 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, już tylko ta okoliczność - nie złożenia wniosku w ustawowym terminie jest czynnikiem determinującym rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Niewątpliwym w ocenie Sądu meriti jest, że wolą ustawodawcy była możliwość skutecznego złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania tylko w tym, a nie

w innym okresie czasu (terminie). Ramy czasowe do skutecznego złożenia wniosku zostały przez ustawodawcę jednoznacznie określone, a mianowicie: [...] stycznia 2001 r. - [...] grudnia 2005 r. Wobec jednoznacznego literalnego brzmienia tego przepisu, brak jest podstaw do przyjęcia innej jego interpretacji lub wykładni. Zamiarem ustawodawcy, zdaniem Sądu Wojewódzkiego nie było ograniczenie prawa do słusznego odszkodowania, a jedynie wyznaczenie terminu od i do, którego odszkodowania mogą być skutecznie dochodzone. Jednocześnie Sąd meriti wskazał, że termin określony

w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego. Oznacza to m.in., że termin ten nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa i to niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu. W konsekwencji też złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia. Konstytucyjność przywołanej regulacji nie może również budzić wątpliwości. Sąd meriti wskazał, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucja RP w wyroku Trybunał Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/2002. W tym też wyroku Trybunał uznał, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz wskazał, "że przepis ten tworzy mechanizm regulujący wywłaszczenie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, w których powoduje pewne ograniczenie ekwiwalentności odszkodowania. Prowadzi do tego zarówno odsunięcie

w czasie możliwości złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, ograniczenie okresu dochodzenia roszczenia, jak też brak określenia terminu zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz wyłączenie z zakresu czasowego waloryzacji okresu między dniem utraty własności a dniem ustalenia wysokości odszkodowania. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozwiązanie to pozostaje jednakże w granicach wyznaczonych przez konstytucyjny wymóg przyznania słusznego odszkodowania, którego słuszność mierzy się nie tylko interesami podmiotu wywłaszczanego, lecz również znanymi ustawodawcy możliwościami władzy publicznej, w zakresie sprostania wymaganiom związanym z uregulowaniem sytuacji prawnej nieruchomości zajętych pod drogi publiczne (kwestia czasu koniecznego na przygotowanie środków

w budżetach państwowych i gminnych do wypłaty odszkodowań)". Sąd meriti wskazał, że podobnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt

P 5/99, uznał za zgodny z konstytucją art. 73 ust.1 i 5 ustawy, a w wyroku z dnia

15 września 2009 r., sygn. akt P. 33/07 Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że "zawarty w art. 73 przepisów wprowadzających mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania jest poprawny systemowo i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom. Jednakże możliwość wykorzystania wskazanych powyżej instytucji postępowania administracyjnego może być w praktyce utrudniona. Trzeba bowiem pamiętać, że wywłaszczenie z mocy prawa na podstawie art. 73 przepisów wprowadzających objęło właścicieli, którym faktycznie odebrano nieruchomości na przestrzeni kilkudziesięciu lat. W takiej sytuacji ustawodawca powinien mieć na względzie ustanowienie skutecznego mechanizmu informacyjnego dla wszystkich podmiotów objętych wywłaszczeniem z mocy prawa. Upowszechnienie informacji o treści przepisów, które powodują utratę prawa majątkowego ex lege, powinno stanowić jeden z elementów gwarantujących skorzystanie z uprawnień, jakie przewidział ustawodawca". Sąd meriti podniósł, że z powodu braku tego mechanizmu informacyjnego Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził jednak niezgodności

z Konstytucją art. 73 ust. 4 ustawy, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia

o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa

w art. 73 ust. 3 tej ustawy.

Podsumowując powyższe rozważania, WSA w Gdańsku wskazał, że skarżący mogli złożyć skutecznie wniosek o ustalenie i wpłatę odszkodowanie tylko w okresie od dnia [...] stycznia 2001 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. – czego nie uczynili. Okoliczność

i data złożenia wniosku w dniu [...] lutego 2013r. jest zdaniem Sądu merit bezsporna,

a powoływanie się przez skarżących na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010r. sygn. akt I OPS 3/09 (publ. ONSAiWSA

z 2010r., nr 3, poz. 44) jest w rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe, gdyż powyższy wyrok - zdaniem Sądu meriti dotyczył innej sytuacji, nie przystającej do stanu faktycznego sprawy obecnie rozpoznawanej. Natomiast w niniejszej sprawie, opisywane przez skarżących zmiany umowy spółki cywilnej, w tym przeniesienia współwłasności nieruchomości przez jednego ze wspólników na rzecz skarżących dokonane zostały w 2010r., tym samym nie mają one żadnego wpływu na ocenę zasadności żądania wypłaty odszkodowania.

W konsekwencji powyższych rozważań Sąd Wojewódzki uznał, że brak było materialnych podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez skarżących żądania, gdyż nie zgłosili oni skutecznie wniosku w ustawowym terminie. Wniosek ten dla wywołania skutków prawnych musiał być złożony w konkretnej przestrzeni czasowej, wyznaczonej przez ustawodawcę. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za niezasadną

i w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Na powyższe rozstrzygnięcie WSA w Gdańsku wniesiona została skarga kasacyjna przez E. K., Z. K. P. K. na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 ustawy z dnia

13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn, zm.) poprzez uznanie, że nie złożenie wniosku o odszkodowanie nie ze swojej winy w sytuacji, gdy właściciele nie wiedzieli

o przejściu własności nieruchomości, stanowi przesłankę uzasadniającą odmowę wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżący wnieśli o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że rozpoznając sprawę utracono z pola widzenia tę okoliczność, iż na dzień [...] grudnia 1998 roku działka nr [...] wpisana była w KW Nr [...] jako współwłasność Z. K., E. M.K., P. K. oraz T. K. na zasadzie wspólności łącznej - wspólnicy spółki prawa cywilnego

o nazwie Z. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżący kasacyjnie przywołując uzasadnienie wyroku z dnia 7 stycznia 2010r. (sygn.akt I OPS 3/09) podali, że stworzenie możliwości rzeczywistego i efektywnego ubiegania się

o słuszne odszkodowanie wymaga przyjęcia, że skoro strony postępowania (właściciel nieruchomości w dniu [...] grudnia 1998 r. oraz osoba wpisana do księgi wieczystej jako aktualny właściciel) dokonały czynności prawnej rozporządzającej nieruchomością, kierując się treścią wpisów w księgach wieczystych, a według konstytucyjnej zasady ochrony własności nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania, to za właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, uprawnionego do wystąpienia

z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę, która - jak się później okazało - z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy, może być uznana także osoba, której prawo do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności z poprzednim właścicielem nieruchomości. Zdaniem skarżących, w demokratycznym państwie prawa celem jaki musiał przyświecać ustawodawcy przy konstruowaniu przepisu art. 73 ustawy, musiało być stworzenie możliwości rzeczywistego i efektywnego ubiegania się o odszkodowanie. Według konstytucyjnej zasady ochrony własności, nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania

Skarżący uzasadniając swoje stanowisko powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09 (publ. OTK-A 2011, Nr 4, poz. 35), w którym Trybunał Konstytucyjny wskazał, że obrót nieruchomościami objętymi art. 73 ust. 1 przepisów wprowadzających, dokonywany przez wywłaszczonych, którzy legitymowali się wpisem w księdze wieczystej, nie może prowadzić do sytuacji, w której postępujący zgodnie z prawem i w zaufaniu do ksiąg wieczystych nabywcy - doznając uszczerbku w swych dobrach prawnie chronionych - zostaliby pozbawieni ochrony prawnej, a ich konstytucyjne prawa stałyby się iluzoryczne. Skarżący jednocześnie podnieśli, że nie mieli informacji o tym, że zostali wywłaszczeni z nieruchomości, o czym dowiedzieli się o tym dopiero z decyzji z 2012 r. Nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa i zasadą ochrony własności jest sytuacja, w której właściciel nie posiada informacji, że został wywłaszczony. Organ administracji powinien powiadomić właściciela w stosownym czasie po wejściu w życie ustawy, że został z mocy prawa wywłaszczony i że należy mu się odszkodowanie. Skarżący nie zostali poinformowani o fakcie wywłaszczenia ich z nieruchomości, którą to okoliczność ich zdaniem Sąd oraz organa orzekające

w sprawie zgubiły z pola widzenia.

Odpowiedź na skarge kasacyjną nie wpłynęła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.

W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny powziął informację

o śmierci skarżącego Z. K., która nastąpiła w dniu [...] listopada

2015 r., na skutek nadesłanego w dniu 28 stycznia 2016 r. pisma P. K.

i E.K. z załączoną, poświadczoną kopią aktu zgonu. W związku z powyższą okolicznością Naczelny Sąd Administracyjny był zobowiązany do zawieszenia postępowania z urzędu na podstawie przepisu art. 124§1 pkt1 p.p.s.a., który to przepis reguluje przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Zawieszenie postępowania powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu przez sąd, że zaistniały okoliczności oznaczone w tym przepisie. Celowość zawieszenia postepowania w takich wypadkach nie podlega ocenie sądu, a jego badaniem objęte jest jedynie to, czy rzeczywiście wystąpiły przesłanki wskazane przez ustawodawcę. Zawieszenie postępowania jest przy tym instytucją procesową mającą na celu umożliwienie usunięcia przeszkody o charakterze przejściowym, która uniemożliwia prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Koniecznym jest bowiem wskazanie następców prawnych zmarłego skarżącego i powiadomienie ich o toczącym sie postępowaniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.