Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 325/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i oddalono wniosek o przywrócenie terminu
Powołane przepisy: article: art. 87 par. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 30 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 962/09 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 962/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił wniosek A. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego.

Z akt sprawy wynika, że wcześniejszym postanowieniem z dnia 2 września 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił, jako wniesioną z uchybieniem terminu, skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W dniu 28 września 2009 r. skarżąca złożyła do sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 16 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił jako spóźniony wskazany wyżej wniosek. W dniu 30 czerwca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. II GZ 129/10 oddalił zażalenie A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2009 r.

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. orzekł o ustanowieniu na rzecz A. M. radcy prawnego w ramach prawa pomocy.

W dniu 1 lipca 2010 r., kolejny wyznaczony w celu reprezentowania skarżącej radca prawny (wcześniej, zgodnie z pismem z dnia 11 stycznia 2010 r. Okręgowa Izba Radców w S. w tym celu wyznaczyła radcę prawnego J. Z., skarżąca złożyła jednak uwzględniony wniosek o zmianę radcy prawnego, motywując go niemożnością porozumienia się z dotychczasowym pełnomocnikiem i utratą do niego zaufania) – radca prawny D. N., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r. Reprezentująca skarżącą radca prawny wskazała najpierw, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi A. M. złożyła w dniu 28 września 2009 r. We wniosku tym podała, że w okresie od dnia 14 lipca 2009 r. do dnia 16 sierpnia 2009 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.e przekazała swojemu znajomemu, który faktycznie nadał skargę w urzędzie pocztowym w dniu 1 sierpnia 2009 r. Skarżąca jako strona działająca bez fachowego pełnomocnika nie mogła znać terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jak również wynikających z tego konsekwencji w sytuacji braku pouczenia co do instytucji przywrócenia terminu do złożenia skargi przy doręczaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 2 września 2009 r. Spowodowało to, że skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła w dniu 28 września 2009 r.

W dalszej części radca prawny składająca wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi podniosła, że została wyznaczona w celu reprezentowania skarżącej pismem z dnia 7 czerwca 2010 r. Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w S., które to pismo zostało przez nią odebrane na poczcie w dniu 24 czerwca 2010 r. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r. został zatem zachowany, ponieważ jako pełnomocnik skarżącej wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem w ciągu 7 dni od powzięcia przez nią wiadomości o uchybieniu terminu i możliwości dokonania zamierzonej czynności. 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu dla strony, która jest "zastępowana przez pełnomocnika procesowego" – jak wywodzono, powołując się na tezy wskazanych orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Sądu Najwyższego - biegnie bowiem od daty, gdy to pełnomocnik powziął wiadomość o uchybieniu procesowego terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi stwierdził, że podstawową kwestię dla oceny prawidłowości rozpatrywanego wniosku jest okoliczność zachowania terminu do jego wniesienia w związku ze złożeniem tego wniosku przez ustanowionego w sprawie, w trybie prawa pomocy, pełnomocnika z urzędu.

Sąd I instancji podniósł, że prezentowany przez pełnomocnika skarżącej sposób interpretacji przepisów odnoszących się do instytucji wniosku o przywrócenie terminu nie dotyczy jakiegokolwiek przypadku następczego ustanowienia w sprawie pełnomocnika, w której dotychczas strona samodzielnie reprezentowała swoje interesy. Wykładnia ta dotyczy bowiem sytuacji, gdy czynność, której terminowi dokonania strona uchybiła, objęta była przymusem adwokacko-radcowskim. W zakresie czynności procesowych w postępowaniu sądowym, nie objętych stosownym przymusem, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczony jest od dnia ustania przyczyny, ze względu na którą strona uchybiła terminowi. W rozpatrywanej sprawie okoliczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu przez pełnomocnika skarżącej w terminie siedmiu dni od dnia jego ustanowienia pozostaje zatem bez znaczenia w kwestii oceny terminowości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W świetle bowiem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie został przez ustawodawcę objęty przymusem adwokacko-radcowskim.

W konsekwencji powyższego, ustalenia wymaga termin, w którym skarżąca sama złożyć mogła stosowny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jak wcześniej wskazano, skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. w dniu 28 września 2009 r. Przy uwzględnieniu istnienia ewentualnych przyczyn uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wskazujących na brak winy skarżącej, pomimo że skarżąca w sprawie takich nie wskazała, należy przyjąć, że przyczyny takie ustać mogły najpóźniej w dniu 27 września 2009 r. "W dniu następnym wszakże skarżąca, występując w sprawie bez pełnomocnika, samodzielnie wniosła do Sądu pismo procesowe w zakresie instytucji przywrócenia terminu". Licząc zatem od tej daty termin siedmiodniowy, jaki w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. służy osobom uprawnionym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, należy stwierdzić, że termin do złożenia przez skarżącą w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi upłynął, w związku z treścią art. 83 § 2 p.p.s.a., w dniu 5 października 2009 r. Złożony zatem przez pełnomocnika skarżącej w dniu 1 lipca 2010 r. wniosek o przywrócenie terminu złożony został po upływie terminu do jego wniesienia.

Sąd I instancji wyjaśnił również, że bez znaczenia pozostaje również okoliczność braku pouczenia skarżącej przez Sąd, w piśmie załączonym do postanowienia Sądu z dnia 2 września 2009 r., w przedmiocie instytucji przywrócenia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosownie do treści art. 173 § 1 oraz art. 6 p.p.s.a., wobec odrzucenia skargi pouczył skarżącą o przysługującym środku zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Składając wniosek o przywrócenie terminu zamiast wniesienia skargi kasacyjnej, skarżąca powinna była orientować się w zakresie warunków formalnych, określonych w art. 86 i 87 p.p.s.a. W tym zakresie powołano się na wywody zawarte w uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie (wskazywanego już wcześniej), postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II GZ 129/10.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o uchylenie postanowienia w całości oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz powtórzono argumentację zawartą we wniosku z dnia 1 lipca 2010 r., w tym zwrócono w szczególności uwagę, że strona działając bez pełnomocnika nie mogła znać zasad korzystania z instytucji przywrócenia terminu w sytuacji braku pouczenia o możliwości i terminie wniosku o przywrócenie terminu w pouczeniu załączonym do postanowienia WSA w S. z dnia 2 września 2009 r.

Powołując się ponownie na powoływane wcześniej orzecznictwo wskazano, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu dla strony, która jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego rozpoczyna swój bieg od daty, gdy pełnomocnik podjął wiadomość o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej.

W niniejszej sprawie siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję został zatem zachowany, gdyż pełnomocnik skarżącej złożył taki wniosek w siódmym dniu od otrzymania pisma o ustanowieniu jej pełnomocnikiem w przedmiotowej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia i oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi z niżej podanych powodów.

Sąd I instancji wydał negatywne rozstrzygnięcie o charakterze formalnym - odrzucając rozpatrywany wniosek na podstawie art. 88 p.p.s.a. z uwagi na upływ siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. przyjął przy tym, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął w dniu 5 października 2009 r., to jest po siedmiu dniach liczonych od 28 września 2009 r., w którym to dniu skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu nie można podzielić. Z art. 87 §1 p.p.s.a. wynika, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu składa się w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia.

W będącym przedmiotem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jako przyczynę uchybienia terminu wyeksponowano brak działania w imieniu strony pełnomocnika, w sytuacji zaniechania pouczenia co do instytucji przywrócenia terminu przy doręczaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 2 września 2009 r. (o odrzuceniu skargi) był źródłem niewiedzy strony w zakresie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i "wynikających z tego konsekwencji".

Przyjąć należy, iż tak sprecyzowana, wynikająca z treści rozpatrywanego wniosku przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą powiadomienia przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w S. - wskazanego ostatecznie radcy prawnej - o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącej (24 czerwca 2010 r.) Wobec tego nie można było wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi (nadanego drogą pocztową w dniu 1 lipca 2010 r.) traktować jako spóźnionego.

Wskazując na brak podstaw do wydania formalnego orzeczenia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi stwierdzić należy jednak, iż winien on być oddalony w wyniku merytorycznego rozpoznania. Sprawą odrębną od kwestii zbadania terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest dokonanie oceny, czy wskazywana przez wnioskodawcę przyczyna uchybienia terminu w dokonaniu czynności w postępowaniu sądowym wynikała z braku winy strony. Kryterium braku winy jest zaś w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem zasadności wniosku o przywrócenie terminu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak działania w imieniu strony profesjonalnego pełnomocnika, podnoszony wraz z powoływaniem się na nieznajomość prawa, poza czynnościami objętymi przymusem adwokacko – radcowskim (a w rozważanym przypadku on nie obowiązywał), nie może być kwalifikowany jako przyczyna uchybienia terminu dokonania czynności w postępowaniu sądowym łącząca się z brakiem winy strony. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby w istocie do podważenia dyscyplinującego sensu ustanowienia terminów do dokonywania czynności w postępowaniu sądowym, wiążących stronę niezależnie od kwestii reprezentowania jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Zważyć przy tym należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano już, iż nieznajomość prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyjęcie braku winy w dochowaniu terminu (vide wyrok NSA z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1027/09).

Nie sposób też pominąć, iż również w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II GZ 129/10, wskazano na powinność orientowania się skarżącej w zakresie warunków określonych w art. 86 i 87 p.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.