Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 293/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Asesor WSA Irena Wesołowska, Protokolant: Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ,,A" z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2005 roku wspólnota mieszkaniowa A zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. Przedmiot zapytania dotyczył określenia konsekwencji podatkowych umowy cesji wierzytelności wspólnoty należnych od Gminy (z tytułu nieopłaconych zaliczek na koszty zarządu nieruchomością wspólną oraz z tytułu opłat za świadczenia związane z utrzymaniem lokali należących do dłużniczki oraz odsetek od nich), zawartej w dniu 15 grudnia 2003 roku z B oraz prawidłowej kwalifikacji przychodu uzyskanego w wyniku sprzedaży długów. Mianowicie, wątpliwości skarżącej sprowadzały się do tego, czy powyższa sprzedaż była objęta 22 %-tową stawką podatku od towarów i usług, czy też była wolna od tego podatku. Nadto, skarżąca wskazując na zwolnienie podatkowe określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wyraziła wątpliwość, czy, skoro zgodnie z ustawą o własności lokali katalog przychodów wspólnoty jest enumeratywny i nie obejmuje jej zdaniem dochodu uzyskanego z tytułu sprzedaży wierzytelności, środki uzyskane z tytułu zawarcia ww. umowy nie powinny być opodatkowane podatkiem od dochodu. Wspólnota przedstawiając swoje stanowisko wskazała, że jej wątpliwości dotyczą także kwestii tego, czy na gruncie art. 6, art. 13 i art. 17 ustawy o własności lokali, w zakresie wykraczającym poza nieruchomość wspólną (dotyczącym opłat za świadczenia) może ona zbyć długi jej członka - Gminy, co zakwestionował Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 lutego 2001 roku, sygn. akt I Aca 1309/2000 i co nie jest przewidziane w ustawie własności lokali jako nie należące do zakresu działań wspólnoty. Jak dalej wskazano we wniosku, "pochodną ww. kwestii jest dopuszczenie możliwość zbywania odsetek od długu i konsekwencji takich transakcji, możliwość zbywania przez wspólnotę długów Gminy z tytułu opłat za świadczenia, a także konieczność stosowania procedury zamówień publicznych do umów sprzedaży długów w sytuacji, gdy Gmina posiada więcej niż 50% udziałów".

W piśmie z dnia 22 lipca 2005 roku skarżąca sprecyzowała, że żąda udzielenia interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego i podatku od towarów i usług. Wskazała, że jej wątpliwości dotyczą kwestii tego, czy sprzedaż długów Gminy jest dopuszczalna i tym samym, czy zawarta z B umowa jest ważna. Nadto, czy uzyskany w ten sposób przychód jest przychodem wspólnoty, a jeśli tak, to czy można go zaliczyć do przychodów zwolnionych z podatku dochodowego, bo chociaż został spożytkowany na cele związane z działalnością ustawową wspólnoty, to nie powstał w oparciu o ustawowy ograniczony zakres źródeł jej przychodów.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawił wniosek skarżącej o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych bez rozpatrzenia z uwagi na jego nie opłacenie.

Postanowieniem z dnia [...] nr Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 14a § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwanej dalej O.p.) stwierdził, że stanowisko przedstawione we wniosku skarżącej dotyczące udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe w odniesieniu do opisanego stanu faktycznego. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy dokonując oceny prawnej przedstawionego przez skarżącą stanu faktycznego wskazał, że pomiędzy wspólnotą a B doszło do zawarcia umowy przelewu wierzytelności własnych. Przywołując art. 2 i art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o VAT) obowiązującej w dniu zawarcia wskazanej umowy wywodził, że sprzedaż wierzytelności własnych nie stanowi ani sprzedaży towaru, ani też odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy o VAT (art. 4 pkt 2). Tym samym nie mieści się w zakresie dyspozycji art. 2 cytowanej ustawy stanowiącego o przedmiocie opodatkowania i jest wyłączona spod działania przepisów ustawy o VAT. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego podkreślił, że organy podatkowe nie są właściwe do orzekania o nieważności umów cywilnoprawnych, zatem oceny, czy umowa przelewu wierzytelności wywiera określone skutki prawne, Wspólnota winna dokonać w oparciu o przepisy prawa cywilnego.

Pismem z dnia 26 września 2005 roku wspólnota mieszkaniowa A złożyła zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc jednocześnie o jego uchylenie oraz o udzielenie pisemnej interpretacji co do sposobu zastosowania przepisów ustawy o VAT w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, iż przedmiotem zbycia na rzecz B były m.in. długi Gminy z tytułu opłat za świadczenia (tj. za wodę i odprowadzanie ścieków oraz za wywóz nieczystości) stanowiące wierzytelności dostawców świadczeń, a nie Wspólnoty. Powyższe pozostaje, w świetle wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2001 roku, sygn. akt I Aca 1309/2000, w sprzeczności z przepisami ustawy o własności lokali.

Dyrektor Izby Skarbowej działając w trybie art. 14b § 5 pkt 1 O.p., decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił zmiany postanowienia będącego przedmiotem zażalenia wniesionego przez wspólnotę mieszkaniową A.

Wskazany organ podatkowy podzielił w całości argumentację zawartą w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nadto, odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych w zażaleniu wskazujących, że długi Gminy w postaci opłat za wodę, odprowadzanie ścieków i wywóz nieczystości, stanowią w rzeczywistości wierzytelności dostawców tych świadczeń, podniósł, że nie znajdują one odzwierciedlenia w przedstawionych dokumentach. Jak wynikało bowiem z § 2 umowy z dnia 15 grudnia 2003 roku zawartej pomiędzy wspólnotą a B, sprzedawca przenosił na kupującego (przelew) tytułem sprzedaży całość wierzytelności przysługujących mu wobec dłużnika. W umowie powyższej brak było zatem rozgraniczenia na poszczególne tytuły przysługujących roszczeń. Obejmowała ona całość wierzytelności, które przysługiwały sprzedawcy (wspólnocie mieszkaniowej) i nie była obciążona żadnymi prawami osób trzecich. Ponadto, jak dalej argumentował Dyrektor Izby Skarbowej gdyby jakiekolwiek części wierzytelności stanowiły odrębne roszczenia innych podmiotów (tj. dostawców świadczeń), to nie mogły by być one przedmiotem umowy zawartej między wspólnotą mieszkaniową a podmiotem nabywającym wierzytelność.

Konkludując, organ ten wskazał, że kwestia dotycząca prawidłowości zawartej umowy nie została uregulowana przepisami ustawy o VAT, zatem ocena prawidłowości zawartej umowy w świetle przepisów ustawy o własności lokali nie należy do kompetencji organów podatkowych.

Pismem z dnia 12 grudnia 2005 roku wspólnota mieszkaniowa A wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając jej uchylenia.

W uzasadnieniu skarżąca jeszcze raz podkreśliła, że organy podatkowe winny określić konsekwencje podatkowe umowy z dnia 15 grudnia 2003 roku uwzględniając, że część wierzytelności nie stanowiła własności wspólnoty, tylko dostawców mediów.

Ponadto, wspólnota podniosła, że w złożonym wniosku o interpretację przedstawiła własne stanowisko w sposób prawidłowy. Zatem, skoro organy podatkowe uznały, że nie posiadają dostatecznych informacji dotyczących wyliczenia kwoty wierzytelności i jej składników, to mogły wnieść o ich uzupełnienie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.)

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2006 roku, sygn. akt P 36/05 nie budzi wątpliwości kompetencja sądów administracyjnych do merytorycznego rozpatrywania spraw dotyczących indywidualnych interpretacji podatkowych, bowiem stanowi ona przejaw realizacji art. 45 Konstytucji RP.

Odnosząc się do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, że zasadniczą kwestią istotną dla jej rozstrzygnięcia jest właściwa interpretacja art. 14 a O.p.

W myśl § 1 powołanego przepisu naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego lub wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa (według swej właściwości) na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta mają obowiązek udzielić pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym. Paragraf drugi tego przepisu przewiduje, że wniosek o interpretację składa się do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, naczelnika urzędu celnego lub wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa. Składając wniosek, podatnik, płatnik lub inkasent jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie. Interpretacja, o której mowa w § 1, zawiera ocenę prawną stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3).

Zgodnie z jednoznaczną, jasną i nie budzącą wątpliwości treścią przytoczonego przepisu rolą organu i istotą jego postępowania w sprawie urzędowej interpretacji jest ocena stanowiska strony, nie zaś przedstawianie poglądów i interpretacji mających zastosowanie w sprawie przepisów prawnych w odniesieniu do różnych sytuacji faktycznych.

Organ ogranicza się jedynie do wykładni treści przepisów prawa podatkowego oraz sposobu ich zastosowania w odniesieniu do określonej indywidualnie sprawy.

Należy też zaakcentować, że pełną wiedzę o stanie faktycznym stanowiącym punkt wyjścia dla ustalenia adekwatnych regulacji prawa podatkowego organ podatkowy czerpie wyłącznie z wniosku uprawnionego podmiotu. Jeśli wniosek ten nie zawiera określonych informacji, organ może zwrócić się o jego uzupełnienie w trybie przewidzianym dla usuwania braków formalnych. Podkreślić należy, że organ w tym postępowaniu nie może prowadzić żadnego postępowania dowodowego. Właśnie z tego względu, że ustalenie stanu faktycznego nie jest przedmiotem postępowania w sprawie o wydanie urzędowej interpretacji wynika, iż stan ten jest stanem hipotetycznym, określonym przez wnioskującego o interpretację. Dla rozstrzygnięcia kwestii prawnych nie jest bowiem istotne rzeczywiste wystąpienie określonych zdarzeń.

Organ udzielając interpretacji przedstawia swój pogląd dotyczący rozumienia treści przepisów prawa podatkowego i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do sytuacji indywidualnej wskazanej przez wnioskodawcę. Również organ odwoławczy kontroluje jedynie poprawność dokonanej interpretacji danego przepisu w kontekście zadanego pytania prawnego. Zarówno na etapie postępowania wywołanego wniesieniem zażalenia, jak i na etapie kontroli sądowej wydanego w wyniku tego postępowania rozstrzygnięcia kontroli podlega prawidłowość wyjaśnienia treści przepisów w odniesieniu do zadanego pytania. Nie jest, więc możliwe dalsze uzupełnienie, bądź doprecyzowanie zgłoszonego wniosku o interpretację.

Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że organ podatkowy prawidłowo rozstrzygnął wniosek o udzielenie interpretacji w kontekście zadanego pytania. Powyższa konstatacja jest uwarunkowana ustaleniem, że wnioskodawczyni wskazała we wniosku, iż w dniu 15 grudnia 2003 roku zawarła umowę cesji wierzytelności z B. W oparciu o tak opisany stan faktyczny organ podatkowy dokonał interpretacji w zakresie opodatkowania tej czynności podatkiem od towarów i usług, do czego był obowiązany i uprawniony. Podkreślić z całą stanowczością należy, że organy podatkowe nie są uprawnione do oceny i orzekania o dopuszczalności, a tym samym ważności czynności prawnych (czego de facto domagała się skarżąca), bowiem powyższe leży w kognicji sądów powszechnych i stanowi materię prawa cywilnego. Jeżeli skarżąca miała wątpliwości, czy umowa zawarta przez nią w dniu 15 grudnia 2003 roku jest ważna, to mogła tę okoliczność wyjaśnić występując ze stosownym powództwem do sądu powszechnego. Wbrew bowiem twierdzeniom wspólnoty, Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonując interpretacji nie był uprawniony do analizy, czy część wierzytelności należała, czy też nie należała do wspólnoty i czy mogła ona nimi rozporządzać. Podkreślić trzeba zatem, że twierdzenia skarżącej zawarte w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, jak i w skardze oraz przedstawione na rozprawie z dniu 29 kwietnia 2007 roku, że część wierzytelności będących przedmiotem cesji, nie stanowiła własności skarżącej (wierzytelności z tytułu opłat za świadczenia) są bezskuteczne, a domaganie się oceny takiej czynności jest nieuprawnione, bowiem organy podatkowe nie miały do tego kompetencji.

Dodatkowo wskazać należy, że organ podatkowy nie jest, co zaznaczono wyżej uprawniony ani obowiązany do przedstawiania różnych "wersji" tej samej interpretacji w odniesieniu do odmiennych hipotetycznych stanów faktycznych. Natomiast, obowiązek wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego spoczywa na wnioskodawcy, w którego interesie leży uzyskanie interpretacji adekwatnej do sytuacji, którą przedstawi we wniosku. Sąd uznał, że zarówno we wniosku z dnia 30 czerwca 2005 roku, jak i z pisma stanowiącego jego uzupełnienie z dnia 22 lipca 2005 roku wynika, że wspólnota mieszkaniowa A nie kwestionowała tego, że wierzytelności z tytułu opłat za świadczenia stanowią jej własne wierzytelności, co też przyjął organ podatkowy, który nie jest uprawniony podważać przedstawionego przez stronę stanu faktycznego.

Podnieść trzeba, że, gdy wniosek zawiera braki organ winien się zwrócić o ich uzupełnienie, jednak nie jest on, co z całą stanowczością należy podkreślić, uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego. Zatem bezzasadne są zarzuty skargi wskazujące, że skoro organ miał wątpliwości co do kwoty wierzytelności i jej składników, to mógł zwrócić się do skarżącego o uzupełnienie tych informacji.

Wskazana okoliczność (iż część wierzytelności nie należała do skarżącej) została przez nią wprost wyartykułowana dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, co także stanowi niedopuszczalną modyfikację stanu faktycznego. Niezależnie jednak od powyższego, okoliczność ta jest bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy, dlatego że wykraczała ona poza ramy rozstrzygnięcia organu podatkowego, który jak wyżej podkreślono nie jest uprawniony do wypowiadania się w kwestii ewentualnej wadliwości umów cywilnych.

W konsekwencji, w ocenie Sądu dokonana przez organy podatkowe interpretacja była prawidłowa, wyczerpująca i udzielała odpowiedzi na pytanie zadane przez skarżącą w zakresie opodatkowania umowy z dnia 15 grudnia 2003 roku podatkiem od towarów i usług.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.