Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1733/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Emilia Święcicka Sędziowie : Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi R. U. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wygaśnięcia koncesji 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz R. U. kwotę 2819.91 /dwa tysiące osiemset dziewiętnaście i 91/100/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2005 roku nr [...] Minister Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpoznaniu odwołania R. U. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 roku nr [...] odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia koncesji nr [...] z dnia [...] lutego 1997 roku na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża [...] położonego na terenie gminy O., udzielonej P. P. A. spółka z o.o. w [...], uchylił w całości zaskarżona decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W ocenie Ministra, postępowanie administracyjne w sprawie wygaśnięcia koncesji nr [...] wszczęte zostało w wyniku wniosku podmiotu, który nie jest stroną. Stosownie do art. 61 kpa postępowanie administracyjne może być wszczęte wyłącznie na żądanie strony bądź przez organ administracji z urzędu. Stroną w znaczeniu materialnoprawnym jest każdy czyjego interesu prawnego bądź obowiązku dotyczy postępowanie. Stroną postępowania w sprawie wygaśnięcia koncesji nie może być właściciel nieruchomości objętej obszarem górniczym, zwłaszcza zaś, jeżeli do nabycia tej własności doszło już po uzyskaniu koncesji. Postępowanie w sprawie wygaśnięcia koncesji toczyć się może wyłącznie w stosunku do tego podmiotu, do którego została skierowana koncesja. Nie może go zainicjować właściciel nieruchomości gruntowej położonej n terenie obszaru górniczego utworzonego taka koncesją. W świetle powyższych przyczyn, bez znaczenia dla sprawy pozostają argumenty podnoszone przez R. U. o braku prawa do korzystania z działek nr [...],[...], [...],[...],[...], [...],[...],[...],[...] przez Spółkę z o. o. A. w [...].

Skoro postępowanie w sprawie wygaśnięcia koncesji nr [...] wszczęte zostało w wyniku podmiotu, który nie jest stroną, podlega ono umorzeniu.

Skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. U. wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w sprawie koncesji nr [...] udzielonej na rzecz P. P. Sp. z o.o A. w [...] w części dotyczącej prawa do eksploatacji piasku z działek o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 28 kpa poprzez odmowę uznania R. U. za stronę postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie art. 162 kpa w związku z art. 28 prawa geologicznego i górniczego /Dz.U.94.27.96 z póz. zm./ poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania przed organem I instancji, mimo że decyzja stała się bezprzedmiotowa, a zatem zachodziły przesłanki do stwierdzenia jej wygaśnięcia,

3. naruszenie art. 27a prawa geologicznego i górniczego poprzez umorzenie postępowania w sprawie, mimo że przedsiębiorca uprawniony z koncesji – P. A. Sp. z o.o. w [...] trwale zaprzestał jej wykonywania na nieruchomości strony skarżącej, co winno skutkować ograniczeniem jej zakresu.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawarta w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z ustaleń poczynionych przez Ministra Środowiska wynika, iż R. U. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu koncesji nr [...] na wydobycie piasku, na rzecz spółki z o.o. P.A. w [...]. Jako podstawę prawna wniosku wskazał art. 162 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 28 ust. 1 pkt 2 Prawa geologicznego i górniczego /Dz.U.94.27.96 ze zm./.

Stosownie do art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Z unormowania tego wynika, że postępowanie administracyjne może toczyć się jedynie wtedy, gdy z wnioskiem o jego wszczęcie zwróci się uprawniony podmiot lub gdy nastąpi to z inicjatywy samego organu administracji publicznej /wszczęcie z urzędu/.

W niniejszej sprawie postępowanie nie zostało wszczęte z urzędu, lecz na wniosek R. U. Jest to okoliczność niesporna. Wynika z akt postępowania administracyjnego. Skuteczność tego postępowania z punktu widzenia możliwości realizacji celów, jakie tym sposobem zamierza osiągnąć R. U., uzależniona jest od przesądzenia kwestii w zakresie posiadania przez niego przymiotu strony w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny lub obowiązek decyduje on przymiocie danego podmiotu jako strony w postępowaniu administracyjnym, upoważniając go tym samym do wszczęcia postępowania administracyjnego /art. 61 § 1 kpa/ i brania w nim udziału. Ustawodawca, definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazał wyraźnie na powiązanie danego podmiotu z konkretnym interesem prawnym. Chodzi więc nie o interes faktyczny, ile o interes, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu /interes prawny/. Ponadto interes ten musi by interes indywidualnym strony, a więc dotyczyć jej bezpośrednio. O tym więc, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony decydować będzie norma prawna, z której dla danego podmiotu będą wynikały określone prawa lub obowiązki. Chodzi przy tym o normę konkretną, którą można wskazać jako źródło interesu prawnego podmiotu jako strony postępowania.

Minister Środowiska uchylając decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 roku odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej koncesji, umorzył postępowanie przed organem I instancji odmawiając przyznania statusu strony wnioskodawcy.

W świetle powyższych rozważań nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem Ministra Środowiska. Omówione przesłanki, rzutujące na kwestię posiadania przymiotu strony zostały spełnione przez R. U.. Wnioskodawca wskazał jako źródło swojego interesu prawnego przepis art. 140 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wykonywanie prawa własności stanowi element ładu konstytucyjnego i obejmuje w szczególności możność korzystania z rzeczy, uprawnienia do jej posiadania oraz uprawnienia do rozporządzania rzeczą. Zgodzić się z nim należy, że uzasadnia przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenia wygaśnięcia decyzji-koncesji fakt własności części nieruchomości, na której znajdują się złoża, a których dotyczy udzielona spółce A. koncesja.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęło, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa jest w art. 28 kpa, może być prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe. W rozpatrywanej sprawie, w żądaniu wygaszenia koncesji ma interes prawny właściciel. Nie może realizować swoich uprawnień właścicielskich, w tym chociażby ubiegać się o koncesję na wydobywanie piasku, z uwagi na istnienie innej na jego gruncie. Również prawo swobodnego dysponowania nieruchomością jest ograniczone. Uprawniony z koncesji wprawdzie nie dysponuje przedmiotowymi działkami, ale istniej przecież możliwość zastosowania art. 88 Prawa geologicznego i górniczego polegając na ograniczeniu prawa własności. Istotnie samo istnienie koncesji na nieruchomości skarżącego stanowi jego ograniczenie praw podmiotowych jako właściciela. Wynika to wprost z istoty koncesji. Skarżący nie był stroną procesu koncesyjnego. Stroną postępowania w sprawie o wygaszenia decyzji jest nie tylko strona postępowania koncesyjnego, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia wygaszenia decyzji. Skutki niewątpliwie dotyczą właściciela nieruchomości albowiem spowodują prawo dysponowania nieruchomością, której jest właścicielem w pełnym zakresie.

Z powyższych względów sąd nie podziela stanowiska NSA zajętego w wyrokach z 17.04.02 w sprawie IISA 966/01, 14.09.01 w prawie IISA 1230/01 i z 5.08.04 w sprawie 6 IISA 298/03, zgodnie z którym stroną postępowania o wygaszenie koncesji nie może być właściciel nieruchomości objętej obszarem górniczym. Prawo własności jest wyrazem istnienia interesu prawnego a nie tylko faktycznego.

Reasumując, R. U. ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia decyzji-koncesji. Sąd nie mógł zająć merytorycznego stanowiska w sprawie zaistnienia podstawy wygaśnięcia decyzji przez ustosunkowanie się do zarzutów skargi dotyczących bezprzedmiotowości decyzji-koncesji, albowiem wykraczałoby ono poza materię decyzji.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Środowiska oceni decyzję Wojewody [...] w aspekcie art. 162 kpa w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W przedmiocie wykonalności uchylonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania stanowił art. 200 p.p.s.a.