Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 365/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,3,39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Lenart Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2010 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat I.G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] października 2009 r., nr [...], mocą której przyznano J.S. zasiłek celowy w kwocie 230 zł miesięcznie od miesiąca października 2009 r. do grudnia 2009 r. na dofinansowanie w każdym miesiącu utrzymania telefonu – 5 zł, wody – 10 zł, karnetu na basen – 5 zł, ciśnieniomierza – 5 zł, torby na zakupy – 5 zł, leków, szczepionek – 24 zł, świec – 5 zł, obuwia- 5 zł, gazu w butlach – 46 zł, odzieży – 10 zł, pościeli – 10 zł, ogrzewania gazem z butli – 100 zł.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że J.S. w październiku 2009 r. złożyła do Kierownika MOPS w S. łącznie 15 wniosków, w których wniosła o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 200 zł na zakup obuwia skórzanego, zasiłku celowego w wysokości 500 zł na zakup niezbędnej odzieży, zasiłku celowego w wysokości 520 zł na zakup gazu oraz butli metalowej, zasiłku celowego w wysokości 200 zł na doładowanie telefonu oraz opłacenie abonamentu, zasiłku celowego w wysokości 70 zł na karnet na basen, zasiłku w wysokości 180 zł na zakup kostiumu kąpielowego, zasiłku celowego w wysokości 150 zł na zakup torby na kółkach, zasiłku celowego w wysokości 750 zł na zakup wody, zasiłku celowego w wysokości 400 zł na zakup ciśnieniomierza, zasiłku celowego w wysokości 2000 zł na zakup niezbędnych leków, zasiłku z "programu na dożywianie" w wysokości 600 zł, zasiłku celowego w wysokości 150 zł na szczepionkę przeciw grypie i zapaleniu zatok, zasiłku celowego w wysokości 70 zł na zakup świec, zasiłku na ogrzanie domu w wysokości 4370 zł oraz zasiłku na naprawy w domu - bez podania kwoty.

W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że J.S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada prawo własności domu jednorodzinnego, w którym zamieszkuje, niemniej warunki mieszkaniowe są trudne. Ustalono także, że J.S. nigdzie nie pracuje, bowiem posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jedynym źródłem jej utrzymania jest zasiłek stały w wysokości 324 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Ponadto J.S. systematycznie korzysta z innych form wsparcia finansowego (zasiłek celowy, na dożywanie) świadczonych przez ośrodek pomocy społecznej.

Burmistrz S. decyzją z dnia [...] października 2009 r. przyznał J.S. zasiłek celowy w kwocie 230 zł miesięcznie od miesiąca października 2009 r. do grudnia 2009 r. na dofinansowanie w każdym miesiącu utrzymania telefonu – 5 zł, wody – 10 zł, karnetu na basen – 5 zł, ciśnieniomierza – 5 zł, torby na zakupy – 5 zł, leków, szczepionek – 24 zł, świec – 5 zł, obuwia- 5 zł, gazu w butlach – 46 zł, odzieży – 10 zł, pościeli – 10 zł, ogrzewania gazem z butli – 100 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podkreślił, że wysokość zasiłku celowego uzależniona jest od aktualnej sytuacji życiowej i materialnej osoby ubiegającej się o pomoc, zasadności zgłoszonej potrzeby, a także od wysokości posiadanych środków i możliwości MOPS. Organ przedstawił ponadto wysokość środków jakimi dysponował w danym okresie na powyższe cele.

W odwołaniu od powyższej decyzji J.S. opisała swoją trudną sytuację życiową oraz wyjaśniła, że przyznany zasiłek jest niewystarczający. Strona zarzuciła ponadto, że decyzja jest błędna i wydana została z naruszeniem prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza tym samym, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości przez niego określonej. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja taka nie może jednak być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podkreśliło, że J.S. oprócz świadczeń stałych w postaci zasiłku stałego oraz zasiłku pielęgnacyjnego, na miesiąc październik 2009 r. poza zasiłkiem celowym w wysokości 230 zł, otrzymała świadczenie pieniężne w wysokości 100 zł na zakup artykułów żywnościowych. Z akt sprawy wynika, że na miesiąc październik 2009 r. złożyła ona 15 wniosków z prośbą o pomoc na łączną kwotę 10560 zł. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na miesiąc październik, listopad i grudzień 2009 r. na zasiłki celowe fakultatywne dysponował natomiast kwotą 9800 zł miesięcznie dla średnio 100 rodzin.

Organ odwoławczy zaznaczył, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Nie oznacza to zatem, że pomoc społeczna winna pokrywać wszystkie potrzeby osób i rodzin wnioskujących o udzielenie pomocy. Możliwość zaspokojenia potrzeb jest zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona bowiem dać więcej niż posiada. Udzielenie zasiłku celowego w kwocie wyższej niż przewidziana na każdego wnioskującego, znacznie zmniejszyłoby zdolność MOPS w S. do świadczenia tej pomocy innym potrzebującym. J.S. pozostaje natomiast w kręgu zainteresowania organu pomocy społecznej i otrzymuje systematycznie wsparcie finansowe w różnych formach, np. zasiłki celowe, na dożywanie. Łączna wysokość pomocy udzielonej jej przez MOPS w S. na miesiąc październik 2009 r. wynosi kwotę [...] zł, a więc jest wyższa niż najniższa emerytura (675,10 zł brutto) i pozwala odwołującej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka.

W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J.S.. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną oraz zarzuciła, że decyzja wydana została z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma utrzymywać osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajać ich wszystkie potrzeby i oczekiwania. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie.

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z powołanego przepisu wynika – jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, co już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego. Nie zawsze też świadczenie zostanie przyznane w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Zaznaczyć trzeba, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jak bowiem wskazano możliwości finansowe organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Tym samym organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

W rozpoznawanej sprawie uznano, że J.S. spełnia przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej i przyznano skarżącej pomoc społeczną w formie zasiłku celowego w wysokości 230 zł miesięcznie od miesiąca października 2009 r. do grudnia 2009 r. na dofinansowanie w każdym miesiącu utrzymania telefonu, wody, karnetu na basen, ciśnieniomierza, torby na zakupy, leków, szczepionek, świec, obuwia, gazu w butlach, odzieży, pościeli, ogrzewania gazem z butli.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślić trzeba, że w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wskazano Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na miesiąc październik, listopad i grudzień 2009 r. na zasiłki celowe dysponował kwotą 9800 zł miesięcznie dla średnio 100 rodzin. Na jedną rodzinę przewidziana została zatem pomoc w wysokości średnio 98 zł miesięcznie. Jak wynika zaś z akt sprawy J.S. w październiku 2009 r. oprócz pomocy przyznanej zaskarżoną decyzją w łącznej wysokości 230 zł, otrzymała świadczenie pieniężne w wysokości 100 zł na zakup artykułów żywnościowych. Skarżąca otrzymał zatem pomoc w wysokości przewyższającej średnią miesięczną wysokość zasiłku celowego przewidzianą w tym okresie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na pomoc osobom ubiegającym się o to świadczenie.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem.

Dodatkowo wskazać trzeba, że Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 12 października 2010 r. Jak bowiem wynika z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi udział strony w rozprawie nie jest obowiązkowy, a ponadto w rozpoznawanej sprawie skarżąca reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który stawił się na rozprawie w dniu 15 października 2010 r.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.