Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 98/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 1-7
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. (dalej jako "organ I instancji") decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 156 § 1 i art. 158 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako "Kpa") odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] października 2011 r. znak: [...].

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że pismem z 15 czerwca 2018 r. M. K. (dalej jako "wnioskodawczyni" lub "strona") złożyła wniosek

o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z [...] października 2011 r. Wyjaśnił, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. orzeczeniem

o stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2005 r. zaliczył wnioskodawczynię do osób

z lekkim stopniem niepełnosprawności z oznaczonym symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na stałe. W związku zaś z zaistniałą zmianą stanu zdrowia, kolejnymi orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności z [...] września 2008 r. i [...] października 2011 r., wnioskodawczyni została zaliczona przez ww. organ do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z oznaczonym symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na czas określony.

Organ I instancji wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] października 2011 r. bowiem nie zaistniała żadna z przesłanek o których mowa w art. 156 § 1 Kpa. Orzeczenie zostało wydane przez organ właściwy miejscowo, rzeczowo i funkcjonalnie, skierowane było prawidłowo do strony postępowania, nie zawierało żadnej wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, ani nie powodowało swoim wykonaniem czynu zagrożonego karą czy też nie było niewykonalne. Postępowanie w przedmiocie zaliczenia wnioskodawczyni do osób niepełnosprawnych było też prowadzone zgodnie z procedurą orzeczniczą. Wydanie orzeczenia nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa określającymi standardy w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności, tj. zgodnie z przepisami ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, z późn. zm., dalej jako "ustawa

o rehabilitacji") oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110, z późn.zm.).

Organ I instancji wskazał, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z [...] października 2011 r. wydane zostało stronie ze względu na pogorszenie stanu zdrowia, w trybie zgodnym z § 15 ust. 2 ww. rozporządzenia. Wnioskodawczyni posiada bowiem ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności

z [...] marca 2005 r., którym została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności z oznaczonym symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na stałe. W związku z tym, dopuszczalnym było wydanie orzeczenia w trybie ze względu na zmianę stanu zdrowia. Wniosek strony o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na zmianę stanu zdrowia rozpatrzony został zgodnie

z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, przez co najmniej dwuosobowy skład orzekający. Zgodnie z § 19 ww. rozporządzenia wyznaczony został przez przewodniczącego zespołu skład orzekający i w dniu [...] października 2011 r. odbyło się posiedzenie składu orzekającego, w którym przewodniczącym składu orzekającego był lekarz właściwy do choroby zasadniczej orzekanej oraz drugi członek składu - pracownik socjalny. Każdy z członków sporządził w zakresie swojej specjalności, ocenę osoby orzekanej. Lekarz dokonał oceny stanu zdrowia orzekanej uwzględniając m.in. przebieg choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia, natomiast pracownik socjalny przeprowadził wywiad z zakresu funkcjonowania społecznego.

W ocenie organu I instancji, w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy na dzień wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] października 2011 r., wnioskodawczyni spełniała przesłanki kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, do którego zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

W odwołaniu skierowanym do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wnioskodawczyni wniosła o uchylenie ww. decyzji organu I instancji z [...] sierpnia 2018 r. Zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 2 i art. 69 Konstytucji RP, art. 6, art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 125 § 3, art. 136, art. 155, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 3. Nadto zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 153 ppsa poprzez zignorowanie wykładni Sądu Najwyższego dotyczącej procedury orzeczniczej a zawartej w uchwale sygn. akt I UZP 4/11.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Minister") decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2, art. 17 pkt 3 i art. 20 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako "Kpa") po rozpatrzeniu ww. odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister podtrzymał co do zasady argumentację podniesioną

w decyzji organu I instancji. Wskazał, że właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 Kpa. Stwierdził, że organ I instancji prawidłowo odmówił wnioskodawczyni stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

z [...] października 2011 r. Wyjaśnił, że na podstawie analizy całości dokumentacji zawartej w aktach sprawy należy przyjąć, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności

z [...] października 2011 r. zaliczające wnioskodawczynię do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z oznaczeniem symbolu przyczyny niepełnosprawności [...], na okres do [...] października 2015 r., wbrew zarzutom strony, nie zostało wydane

z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Odnosząc się do pozostałych przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia, wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1, 3 - 7 Kpa, organ odwoławczy również nie stwierdził ich zaistnienia. Zauważył przy tym, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. był organem właściwym miejscowo, rzeczowo i funkcjonalnie w postępowaniu w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności wnioskodawczyni. Brak jest też dowodów wskazujących na zakończenie niniejszej sprawy wcześniejszą decyzją ostateczną. Nie ma również podstaw do uznania zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 4, 5, 6, 7 Kpa, gdyż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skierowane było prawidłowo do strony, nie zawierało żadnej wady powodującej jego nieważność z mocy prawa ani nie powodowało swoim wykonaniem czynu zagrożonego karą czy też nie było niewykonalne.

Minister wyjaśnił, że celem postępowania prowadzonego przez organ I instancji w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, było rozpatrzenie sprawy w granicach określonych w art. 156 § 1 Kpa. Powyższe oznacza, że organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Organ I instancji dokonując w trybie nadzoru weryfikacji prawidłowości wydania orzeczenia przez organ orzeczniczy, ocenia materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym na podstawie dokumentacji medycznej i pozostałej dokumentacji sprawy dokonuje oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Również postępowanie odwoławcze prowadzone przed Ministrem jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzoru, mającym na celu dokonanie oceny prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji i wyjaśnienie, czy w rozstrzygniętej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. W postępowaniu nieważnościowym organ administracji nie prowadzi zaś postępowania wyjaśniającego w zakresie, o jakim mowa w art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, lecz dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Ocena decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny

i prawny istniejący w dniu jej wydania, tak co do stanu prawnego, jak i ustaleń faktycznych.

Pismem z [...] grudnia 2018 r. wnioskodawczyni reprezentowana przez swoją matkę (dalej jako "skarżąca") wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego w dniu [...] października 2011 r., uchylenie zarówno zaskarżonej, jak

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do właściwego organu celem usunięcia wad prawnych ze skarżonego orzeczenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła wydanie jej z naruszeniem:

- art. 2 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego przez Miejski Zespół Orzekania

o Niepełnosprawności w R.,

- art. 69 Konstytucji RP poprzez nieusunięcie wad prawnych z wydanego orzeczenia, co skutkuje wykluczeniem skarżącej ze społeczeństwa,

- art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez przyjęcie, że wady prawne zawarte w skarżonym orzeczeniu uzasadniają zastosowanie powyższej normy prawnej,

- art. 7 Kpa poprzez przyjęcie, że orzeczenie zawierające wady prawne, t.j posiadające cechy usankcjonowane w art. 156 § 1 pkt 2,3,7 Kpa, czyli posiadające cechy decyzji nieważnej mogło funkcjonować w obiegu prawnym w "państwie prawa" będąc jednocześnie podstawą do wypłacania skarżącej należnego jej świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w latach 2011-2015,

- art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez jego niezastosowanie, czyli uznanie, że wydanie orzeczenia z naruszeniem art. 1 pkt 1 i art. 4 ustawy o rehabilitacji, art. 69 Konstytucji RP i art. 110 Kpa nie stanowi rażącego naruszenia prawa,

- art. 156 § 1 pkt 3 Kpa poprzez jego niezastosowanie, czyli uznanie, że wydanie skarżonego orzeczenia pomimo funkcjonowania w obiegu prawnym orzeczenia wydanego na stałe przez Miejski Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w R.

w 2005 r. nr [...] zaliczającego skarżącą do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim, z symbolem [...], nie naruszało powyższej normy prawnej,

- art. 156 § 1 pkt 7 Kpa poprzez jego niezastosowanie, czyli uznanie, że zaliczenie osoby do dwóch stopni niepełnosprawności jest zgodne z art. 1 pkt 1 ustawy

o rehabilitacji,

- art. 77 Kpa poprzez nierzetelne i jednostronne rozpatrzenie materiału dowodowego,

z pominięciem dowodów mających istotne znaczenie dla rzetelnego ustalenia wad prawnych jakimi zostało dotknięte powyższe orzeczenie,

- art. 80 Kpa poprzez niewłaściwe dobranie ocenianego zakresu dowodowego,

- art. 6 Kpa poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni art. 156 § 1 Kpa,

- art. 7 Kpa poprzez niepodjęcie właściwych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego umożliwiającego załatwienie sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego skarżącej - osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym,

a więc wymagającej szczególnego wsparcia,

- art. 7b Kpa poprzez pominięcie interesu osoby niepełnosprawnej oraz niewykorzystanie adekwatnych środków do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy,

- art. 8 § 1 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie strony, wręcz narażający ją na utratę zdrowia a nawet życia, ignorowaniem zasady bezstronności i równego traktowania,

- art. 153 ppsa poprzez zignorowanie wykładni Sądu Najwyższego dotyczącej procedury orzeczniczej zawartej w uchwale sygn. I UZP 4/11,

- art. 155 Kpa poprzez jego niezastosowanie oraz poprzez uznanie, że wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa nie jest wystarczającą przesłanką do wzruszenia decyzji i wyeliminowania wad prawnych, którymi zostało obarczone orzeczenie wydane w przypadku skarżącej,

- art. 9 Kpa, poprzez świadome działanie wbrew prawu oraz na szkodę osoby niepełnosprawnej, nie informowanie jej o optymalnym trybie załatwienia sprawy,

- art. 125 § 3 Kpa, uzasadnienie jest lakoniczne, brak jest nawet minimalnych śladów analizy w zakresie przesłanek określonych enumeratywnie w art. 156 § 1 Kpa,

- art. 235 Kpa, poprzez uznanie, że to organ ma prawo zdecydować o istocie żądania strony niezgodnie z jej oczekiwaniem wykazanym bardzo merytorycznie w uzasadnieniu złożonego przez skarżącą wniosku,

- art 136 Kpa, poprzez jego niezastosowanie, czyli niewystąpienie o doprecyzowanie przez skarżącą jej oczekiwań wyrażonych w złożonym przez nią wniosku

- art. 107 § 3 Kpa - uzasadnienie decyzji nie zawiera argumentów merytorycznych ani prawnych uzasadniających zawarte w decyzji stanowisko.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wniosła o wzruszenie orzeczenia

o jej niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania

o Niepełnosprawności w R. w 2011 r. w związku z wydaniem go z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie to posiada bowiem cechy usankcjonowane w art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 Kpa, czyli obarczone jest wadą nieważności. Zdaniem skarżącej, stanowisko takie oparte jest na wykładni Sądu Najwyższego zawartej w uchwale SN

z 12 grudnia 2011 r., sygn. I UZP 4/11. Organ odwoławczy zignorował zawarte

w uzasadnieniu odwołania zarzuty i nie odniósł się do nich w żaden sposób. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie zawiera bowiem nie tylko rzetelnej, ale nawet jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do podniesionych przez skarżącą

w odwołaniu zarzutów. Organ odwoławczy powołał się, co prawda, na orzecznictwo

w zakresie przesłanek postępowania nieważnościowego, ale po to, aby następnie dokonać analizy przedmiotowej sprawy w zupełnie innym zakresie, tj. w zakresie merytorycznym, głównie medycznym dotyczącym ustalenia stopnia umiarkowanego niepełnosprawności skarżącej. Przeanalizowane przesłanki ustalenia stopnia niepełnosprawności nie mają zaś w ocenie skarżącej żadnego znaczenia dla postępowania nieważnościowego. Organ odwoławczy dokonał jedynie analizy przeprowadzonego postępowania orzeczniczego w zakresie ustalania stopnia niepełnosprawności, nie odniósł się zaś w żaden sposób do przesłanek enumeratywnie określonych w art. 156 § 1 Kpa, co stanowi naruszenie 153 ppsa.

Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie zauważył, iż orzeczenie będące przedmiotem jego postępowania zostało wydane pomimo funkcjonowania w obiegu prawnym orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności w 2005 r. na stałe. Zostało ono więc wydane pomimo ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącej w innym orzeczeniu stanowiącym decyzję ostateczną, co stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Według poglądu Sądu Najwyższego zawartego w uchwale sygn. akt I UZP 4/11 - wydanie kolejnego orzeczenia, które ma dotyczyć ustalenia stopnia niepełnosprawności już poprzednio ustalonego innym orzeczeniem ostatecznym, nie jest możliwe dopóty, dopóki nie nastąpi jego uchylenie lub zmiana w toku instancji, stwierdzenie nieważności lub wznowienie postępowania. W przypadku skarżącej żaden tryb wyeliminowania orzeczenia wydanego w 2005 r. nie został zastosowany, funkcjonuje ono do chwili obecnej i nadal uniemożliwia wydanie jakiegokolwiek, kolejnego orzeczenia w każdym trybie.

Skarżąca wskazała, że kwestionowała jedynie konstrukcję prawną wydanego orzeczenia, czyli fakt, że wydane orzeczenie zalicza ją w tym samym czasie, do dwóch stopni niepełnosprawności, tj. do stopnia lekkiego orzeczeniem wydanym w 2005 r. na stałe i orzeczeniem wydanym w 2011 r. zaliczającym ją do stopnia umiarkowanego na czas określony. Powyższe stanowi rażące naruszenie art. 1 pkt 1 ustawy

o rehabilitacji. Ponadto orzeczenia te zaliczają skarżącą do dwóch różnych stopni niepełnosprawności, na dwa różne okresy: na stałe i na czas określony, ze wskazaniem dwóch różnych symboli: [...] i [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a, który to przepis nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.

Oceniając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś

w przypadku takiego naruszenia przepisów prawa możliwe jest uchylenie decyzji organów administracji publicznej przez sąd administracyjny.

Przedmiotem kontroli Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy jest ocena prawidłowości decyzji Ministra wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] października 2011 r. Przedmiotowym zaś orzeczeniem zaliczono skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, na okres do [...] października 2015 r. z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności "[...]".

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, podkreślić należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 Kpa, a służącej ochronie takich wartości, jak: ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego też powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji niewątpliwego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa, które to przesłanki z racji ich wyczerpującego wyliczenia, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.

Istotne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest więc, że postępowanie

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym

o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga w związku z tym bezpośredniego ustalenia, że decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w tym przepisie.

W postępowaniu tym organ administracji publicznej nie może natomiast rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym.

Z art. 156 § 1 Kpa wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W ocenie skarżącej kontrolowane przez organy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] października 2011 r. zostało wydane pomimo funkcjonowania

w obiegu prawnym orzeczenia z [...] marca 2005 r. ustalającego u niej lekki stopień niepełnosprawności na stałe. Zostało ono więc wydane pomimo ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącej w innym orzeczeniu stanowiącym decyzję ostateczną, co stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Skarżąca powołuje się przy tym na pogląd Sądu Najwyższego zawarty w uchwale sygn. akt I UZP 4/11 wywodząc, że wydanie kolejnego orzeczenia, które ma dotyczyć ustalenia stopnia niepełnosprawności już poprzednio ustalonego innym orzeczeniem ostatecznym, nie jest możliwe dopóty, dopóki nie nastąpi jego uchylenie lub zmiana w toku instancji, stwierdzenie nieważności lub wznowienie postępowania. W przypadku zaś skarżącej żaden tryb wyeliminowania orzeczenia wydanego w 2005 r. nie został zastosowany, funkcjonuje ono do chwili obecnej i nadal uniemożliwia wydanie jakiegokolwiek, kolejnego orzeczenia w każdym trybie.

Skarżąca wskazuje nadto, że wydane [...] października 2011 r. orzeczenie zalicza ją w tym samym czasie do dwóch stopni niepełnosprawności, tj. do stopnia umiarkowanego na czas określony oraz do stopnia lekkiego na stałe. Nadal bowiem funkcjonuje orzeczenie wydane w 2005 r. Powyższe stanowi zaś rażące naruszenie art. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, bowiem ww. orzeczenia zaliczają skarżącą do dwóch różnych stopni niepełnosprawności, na dwa różne okresy, tj. na stałe i na czas określony, ze wskazaniem dwóch różnych symboli: [...] i [...].

W ocenie Sądu organy prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej z [...] października 2011 r. z uwagi na brak rażącego naruszenia prawa przy jego wydaniu. W sprawie nie zaistniała bowiem przesłanka o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Trafnie organ odwoławczy wskazał, że przepisy Kpa nie definiują pojęcia "rażące naruszenie prawa", stąd też w celu ustalenia kryteriów oceny naruszenia kwalifikowanego należy sięgnąć do orzecznictwa sądów administracyjnych.

W orzecznictwie wskazuje się zaś, że o rażącym naruszeniu prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyroki NSA: z 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10, z 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, z 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10, z 20 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 513/09, z 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 453/16, wszystkie publ. cbosa). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 Kpa. Ocena decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący

w dniu jej wydania, tak co do stanu prawnego, jak i ustaleń faktycznych.

Stwierdzić więc należy, że nie każde naruszenie prawa zasługuje na to, aby zakwalifikować je jako "rażące". Stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty

i bezsporny narusza konkretny przepis prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. np. wyroki NSA: z 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, z 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10, z 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10, wyrok WSA w Warszawie z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2594/13, wszystkie publ. cbosa). Przy wydaniu zaś orzeczenia z 4 października 2011 r. nie doszło do takiego, tj. oczywistego i bezspornego naruszenia konkretnych przepisów prawa.

Dokonując oceny przesłanek rażącego naruszenia prawa w przypadku wydania przedmiotowego orzeczenia organy obu instancji wzięły pod uwagę obowiązujące

w dacie wydania tego orzeczenia przepisy procesowe i materialne, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz ustawy

o rehabilitacji. Wskazały, że kwalifikacja osoby zainteresowanej do określonego stopnia niepełnosprawności następuje po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego obejmującego badanie lekarskie (przeprowadzane przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego) oraz wywiad sporządzony przez co najmniej jednego specjalistę (psychologa, pedagoga, pracownika socjalnego albo doradcę zawodowego). Ustalenie stopnia niepełnosprawności oraz związanych z nim wskazań przez skład orzekający nastąpiło w oparciu o rzetelną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego

w sprawie, w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie ograniczeń funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji stopni niepełnosprawności określonych w ustawie o rehabilitacji. Minister podkreślił przy tym, że postępowanie to nie jest uznaniowe ani dowolne, organy orzecznicze mają bezwzględny obowiązek dokonania subsumcji (kwalifikacji prawnej) ustalonego stanu faktycznego i prawnego w danej sprawie.

Zauważyć wypada, że do wydania orzeczenia z [...] października 2011 r. doszło wskutek złożonego przez skarżącą wniosku z [...] sierpnia 2011 r. Zgodnie bowiem z § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności w przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem,

o wydanie orzeczenia o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. Na mocy tego przepisu osoba legitymująca się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w przypadku stwierdzenia pogorszenia (czy też polepszenia) stanu zdrowia ma prawo do ubiegania się o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniającego przedmiotową zmianę stanu zdrowia. W wyniku złożenia wniosku wszczęte zostaje nowe postępowanie orzecznicze, którego celem jest weryfikacja stanu zdrowia osoby orzekanej.

Warunkiem koniecznym do rozpatrzenia wniosku strony w ww. trybie jest posiadanie ważnego orzeczenia oraz złożenie stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. W takim zaś przypadku może więc wystąpić sytuacja, w której osoba orzekana poza ważnym orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność wydanym na stałe może posiadać również orzeczenie wydane w trybie właściwym dla zmiany stanu zdrowia na czas określony. Wskazana sytuacja jest prawnie dopuszczalna, gdyż wydanie ponownego orzeczenia nie wiąże się w tej sytuacji z uchyleniem dotychczasowego orzeczenia, ze względu na brak regulacji prawnej w tej materii.

Zgodnie z § 3 ust. 4-6 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności naruszenie sprawności organizmu uważa się za:

1) trwałe (stałe) - jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy;

2) okresowe - jeżeli według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa stanu zdrowia.

Stopień niepełnosprawności osoby zainteresowanej orzeka się na czas określony

lub na stałe. Przesłanki służące ustaleniu okresu, na jaki wydawane jest orzeczenie, determinowane są w pierwszej kolejności kryterium medycznym, jednakże określenie czasookresu na jaki wydawane jest orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności musi uwzględniać również fakt wpływu naruszenia sprawności organizmu na zakres wypełniania ról społecznych określany poprzez stopień ograniczeń funkcjonalnych zawarty w definicji każdego ze stopni niepełnosprawności. W związku z czym,

w przypadku orzeczeń wydawanych na czas określony przyjąć należy, że może nastąpić zmiana ograniczeń funkcjonalnych, w następstwie m.in. rehabilitacji, skutkująca nie tylko zmianą stopnia niepełnosprawności na niższy, ale nawet utratą statusu osoby niepełnosprawnej.

Na podstawie § 32 ust. 3 ww. rozporządzenia symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej osoby zainteresowanej lub dziecka. Orzeczenie może zawierać więcej niż jeden symbol przyczyny niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole schorzeń, które w porównywalnym stopniu wpływają na zaburzenie funkcji organizmu (ust. 4).

Jak wynika z decyzji organu odwoławczego, w celu sprawdzenia prawidłowości wydania skarżącej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] października 2011 r. dokonano stosownej analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów, która to analiza nie dała jednak podstaw do uznania, że rozstrzygnięcie przyjęte przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. rażąco narusza przepisy postępowania orzeczniczego. Wskazane w przepisach postępowania orzeczniczego przesłanki kwalifikacji skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Naruszenie sprawności organizmu wynikające z występujących u skarżącej schorzeń oraz zakres

i rodzaj ograniczeń spowodowanych naruszoną sprawnością organizmu potwierdzają spełnienie przesłanek kwalifikacji do umiarkowanego stopnia z ustaleniem symbolu przyczyny niepełnosprawności [...], w dniu wydania orzeczenia.

W ocenie Sądu, zgodzić się należy z organami obu instancji, że wbrew zarzutom skarżącej, istnieje jednak możliwość posiadania przez osobę orzekaną dwóch orzeczeń potwierdzających jej niepełnosprawność. Jest to możliwe w szczególności

w sytuacji, gdy tak jak to ma miejsce w przypadku skarżącej, z powodu jednego schorzenia została ona zakwalifikowana do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe, a z uwagi na stwierdzenie w późniejszym czasie jeszcze innych, okresowych schorzeń, należało ją zaliczyć w tym zakresie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności jedynie na czas określony.

Organy obu instancji, w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wyjaśniły skarżącej na podstawie jakich przepisów i w jakim trybie doszło do wydania przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. orzeczenia

o stopniu niepełnosprawności z [...] października 2011 r. o zaliczeniu orzekanej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z oznaczonym symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na okres do [...] października 2015 r. Organy wskazały przy tym, że ww. orzeczenie zostało wydane w trybie właściwym ze względu na zmianę stanu zdrowia, o którym mowa w 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności

i stopniu niepełnosprawności. Podstawę do zastosowania tego trybu stanowiło zaś ważne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2005 r., którym skarżąca została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności z oznaczonym symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na stałe.

Prawidłowo też organy obu instancji, odnosząc się do pozostałych przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącej, wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 3-7 Kpa nie stwierdziły ich zaistnienia

w niniejszej sprawie. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności

w R. był organem właściwym miejscowo, rzeczowo i funkcjonalnie

w postępowaniu w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącej. Brak jest też dowodów wskazujących na zakończenie niniejszej sprawy, uwzględniającej zmianę w 2008 r. stanu zdrowia skarżącej wcześniejszą decyzją ostateczną. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skierowane było też prawidłowo do skarżącej, nie zawierało żadnej wady powodującej jego nieważność z mocy prawa ani nie powodowało swoim wykonaniem czynu zagrożonego karą czy też nie było niewykonalne.

Wyjaśnić zaś należy, że lakoniczność uzasadnień w ww. zakresie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie jest wystarczająca do uchylenia tych decyzji, jeśli rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Mając powyższe wywody na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skargi pozostają bez wpływu na zasadność zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.