Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 547/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania F. S. i A. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r.

Decyzją tą, oznaczoną nr-rem [...], Prezydent W. odmówił F. S. i A. S. ustanowienia użytkowania wieczystego do części gruntu o powierzchni [...] m² dawnej nieruchomości oznaczonej numerem hipotecznym [...], stanowiącej obecnie fragment działki nr [...] o powierzchni [...] z obrębu [...] (teren ulicy) oraz stwierdził, że wniosek S. S., złożony w dniu 28 września 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej, w pozostałej części tej nieruchomości, zostanie rozpatrzony odrębną decyzją.

W uzasadnieniu wskazano: nieruchomość położona w W. przy ul. [...]. hip. Nr [...], objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279).

Z dniem 21 listopada 1945 r. to jest z dniem wejścia w życie dekretu nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 cyt. dekretu przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa.

Następnie grunt przedmiotowej nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. stał się własnością Dzielnicy W., co potwierdził Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] września 1994 r., a następnie zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2002r. Nr 41 poz. 361; zm. Dz.U Nr 127/02 poz. 1087) m. st. Warszawy.

Obecnie dawna nieruchomość hip. Nr [...] , stanowi działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 zabudowaną [...] budynkiem mieszkalnym i [...] oficyną mieszkalną, działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 zabudowaną [...] oficyną, część o pow. [...] m2 działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] m2 stanowiącą drogę dojazdową i część podwórka sąsiedniej nieruchomości oraz część o pow. [...] m2 działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] m2 stanowiącą część ulicy, wszystkie z obrębu [...].

S. S. złożyła wniosek w dniu 28 września 1949 r. Wniosek ten, został rozpoznany orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1952 r., którym odmówiono F. i S. S. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...]. Jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na przedmiotowym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. Urząd Dzielnicy P., nie uwzględnił wniosku złożonego w dniu 29 listopada 1990 r. przez E. S. (spadkobiercą F. i S. S.) o zwrot budynku. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wiceprezydenta

W. nr [...] z dnia [...] stycznia 1992 r.

Obie decyzje zostały uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt. IV SA 391/91 z dnia 24 czerwca 1992 r.

W dniu [...] listopada 1998 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją sygn. akt [...] stwierdziło nieważność orzeczenia PRN nr [...] z dnia [...] sierpnia1952 r.

W świetle przedstawionych powyżej ustaleń pozostaje do rozpatrzenia wniosek z dnia 28 września 1949 r. złożony przez dawną współwłaścicielkę w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279).

Spadkobiercami byłych właścicieli obecnie są F. S. i A. S.

Zgodnie z ustaleniami obowiązującego Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego W., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Miasta W. w dniu [...] września 1992 r., teren położony przy ul. [...] znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem [...] - centralne funkcje miasta z preferencją funkcji usługowych III stopnia stanowiących uzupełnienie programu obszaru ścisłego centrum w zakresie administracji, współpracy gospodarczej, placówek naukowo-badawczych itp., zespołów mieszkaniowych stowarzyszonych z programem urządzeń obsługi mieszkańców z wykluczeniem obiektów produkcyjnych i składów.

Część gruntu dawnej nieruchomości ozn. hip. [...] o pow. [...] m² - to współcześnie fragment działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...], który stanowi obecnie teren ulicy [...] co stanowi funkcję użyteczności publicznej. W związku z tym odnośnie tego fragmentu d. nieruchomości hipotecznej nie zostały spełnione warunki wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a więc nie jest możliwie ustanowienie użytkowania wieczystego odnośnie przedmiotowej części gruntu na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli.

Natomiast rozpoznanie wniosku złożonego w dniu 28 września 1949 r. przez S. S. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) odnośnie pozostałej części gruntu nieruchomości oznaczonej hipotecznie Nr [...], położonej w W. przy ul. [...] nastąpi odrębną decyzją.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując tę decyzję, stwierdziło, że orzeczenie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Tego faktu nie zmienia okoliczność, że decyzja organu I instancji rozstrzyga tylko o części gruntu z dawnej nieruchomości [...] przy ul. [...], ozn numerem hip. [...] - w części dot. [...] m2, która obecnie wchodzi w skład działki ewid. nr [...] z obrębu [...]. Ani przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, ani przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. nr 50 poz. 279) nie zabraniają wydania decyzji merytorycznej, która rozstrzyga "prawo" do części gruntu dawnej nieruchomości [...] zwłaszcza w sytuacji, gdy grunt takiej nieruchomości obejmuje kilka działek ewidencyjnych stanowiących własność np. gminy i Skarbu Państwa.

Również wbrew odwołaniu organ I instancji wykazał prawidłowo w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r., iż pomimo że zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego nieruchomość, przy ul. [...] w W. znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem [...], co oznacza centralne funkcje miasta, obszary; centralnego zespołu usługowo-mieszkaniowego,

to fragment gruntu tej nieruchomości (o pow. [...] m2) pochodzący z nieruchomości hip. nr [...], stanowi część działki ewid. nr [...] z obrębu [...] będącej ulicą [...], w związku z czym odnośnie tego fragmentu dawnej nieruchomości hipotecznej wykorzystanego na cel publiczny nie zostały spełnione warunki wynikające z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Skargę na tę decyzję złożył A. S. i zarzucając jej rażące naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz art. 10 i 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i art. 6, 7, 77 i 104 kpa wnosił o uchylenie decyzji zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zdaniem skarżącego wydanie decyzji częściowej jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył.

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy, zaś podniesione w niej zarzuty Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za trafne.

Postępowanie zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego prowadzone było na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej.

Gmina zobowiązana była wniosek taki uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

Do wydania decyzji przez organ gminy, koniecznym było uprzednie ustalenie przeznaczenia gruntu nieruchomości [...] w planie zabudowania, zaś uwzględniając daty wydania decyzji w tej sprawie - w planie zagospodarowania przestrzennego.

Jeżeli korzystanie z gruntu według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu w tym planie -ustanowienie prawa własności czasowej było obligatoryjne.

Jednocześnie przepis wyraźnie określał, że przedmiotem wieczystej dzierżawy jest grunt, którego właścicielem był ubiegający się o to prawo. Oczywistym jest, że były właściciel musiał legitymować się tytułem własności do określonego dekretem gruntu, a więc dokumentem wskazującym obszar i położenie gruntu. Dekret nie przewidywał możliwości przyznania byłemu właścicielowi użytkowania jedynie części gruntu. Nie przewidywał też podziału nieruchomości z tej przyczyny. Wydaje się być to oczywiste jako, że plany zabudowy – obecnie zagospodarowania przestrzennego dotyczyły i dotyczą miast lub ich fragmentów w granicach ich podziałów administracyjnych, a więc obszarów przekraczających konkretne nieruchomości. Skoro przedmiotem rozpoznania przez Prezydenta W. był wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu złożony na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy - organ ten miał obowiązek zastosować się do jego treści jako podstawy rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. Późniejsze podzielenie przedmiotowego gruntu, objętego dekretem, na działki o różnej numeracji, a następnie włączenie ich w granice innych nieruchomości nie oznacza to, że decyzja powinna dotyczyć działek, które nie zostały włączone do innych nieruchomości lub też wszystkich nieruchomości, w które je włączono. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu precyzyjnie określił położenie dawnej nieruchomości [...], a zatem nie istniała przesłanka negatywna do rozpoznania wniosku dekretowego w takim zakresie rzeczowym w jakim został złożony. Dzieląc w decyzji nieruchomość, organ pierwszej instancji, naruszył podstawę prawną decyzji – art. 7 dekretu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wadliwą decyzję.

Obie decyzje założyły wydanie przynajmniej dwóch decyzji administracyjnych odnoszące się do różnych fragmentów gruntu byłego właściciela, na co nie istnieje prawne uzasadnienie w przepisach stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

Z tego też względu, Sąd uznając, że wskazane naruszenie miało wpływ na treść decyzji pierwszej i drugiej instancji – obie decyzje uchylił.

Natomiast Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 10 i art. 29 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. Nr 15 poz. 139 ze zm.) – przepisy te wskazywały elementy planu zagospodarowania przestrzennego oraz datę wejścia w życie uchwały jednostki samorządu terytorialnego, dotyczącej takiego planu. Również zarzut naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 kpa jest chybiony. Organ administracji publicznej zebrał materiał niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Stosownie do art. 104 § 2 kpa organ mógł również wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty, ale jedynie w części – o ile byłoby to zgodne z podstawą prawną – zastosowanym przepisem materialnym orzeczenia.

Uchylając decyzje, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd stwierdził, że wskazana decyzja, stosownie do art. 152 tej ustawy, nie podlega wykonaniu, a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 również cytowanej ustawy.