Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 784/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie: WSA Maciej Dybowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant: ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

IV SA/Po 784/04

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art.25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 20 ust 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego pozbawił W. G. uprawnień wdowy po kombatancie nabytych mocą decyzji ZW ZBoWiD z dnia [...] po T. G.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zmarły mąż strony nabył uprawnienia kombatanckie z tytułu " walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 8.03.1952r do 6. i od 1.10.1953 do 23.10.1953r ". Jak wynika z zebranego materiału dowodowego pełnił on zasadniczą służbę wojskową w okresie od 22.06.1951r do 23.10.1953r w Specjalnej Brygadzie KBW i 2 Brygadzie KBW. Z wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia wynika, że 1 Brygada KBW w latach 1951-1953 brała udział w walkach z AK, NSZ, WiN, NZW zaś 2 Brygada KBW w walkach z NZW, Win, bandami rabunkowymi oraz uczestniczyła w GO " Narew". Wykaz ten nie wskazuje, aby w tych latach jednostki te brały udział w walkach z UPA lub Wherwolfem. Z pisma CAW z dnia [...] wynika, że zmarły mąż strony nie brał udziału w walkach z UPA lub Wherwolfem. Dowodów to potwierdzających nie zawierają także dokumenty byłego ZBoWiD. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej ". Osoby takie zachowują uprawnienia w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub , że uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, bądź też jako żołnierze z poboru pełniły służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10.05.1945r do 30.06.1947r. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25.01.1996r III AZP 32/95 OSNAP 1996/15/206 stwierdził , że na postawie art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 25 ust. 4 i ust. 5 ustawy o kombatantach można pozbawić uprawnień określonych w art. 20 ust. 2 w zw. z ust. 3 tej ustawy, wdowy lub wdowców - emerytów i rencistów pozostałych po osobach, które uzyskałyby uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej".

W.G. odwołała się od tej decyzji. Powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.02.2002r, w której Sąd orzekł, że jeżeli mąż wdowy po kombatancie posiadał uprawnienia w chwili śmierci, to wdowa po nim zachowuje do nich prawo. Nadto podniosła, że główną przyczyną długotrwałej choroby męża była ciężka służba wojskowa.

Decyzją z dnia [...] nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przytoczył argumenty zawarte w swojej poprzedniej decyzji.

W dniu [...] W. G. wniosła skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jej zdaniem , jeżeli mąż wdowy po kombatancie posiadał uprawnienia kombatanckie w chwili śmierci, to wdowa po nim zachowuje prawo po nim zgodnie z uchwałą NSA z dnia 18.02.2000r. Nadto stwierdziła, że jej zmarły mąż walczył z bandami UPA.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień , które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia.

Mąż Skarżącej T.G. na mocy decyzji ZBoWiD uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 8.03.1952r do 6.11.1952r oraz w okresie od 1.10.1953r do 23.10.1953r.

Jak wynika z zaświadczenia Kierownika Inspektoratu Obrony Terytorialnej T.G. pełnił służbę wojskową w Nadwiślańskiej Jednostce KBW i Podlaskiej Jednostce Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od 22.06.1951r do dnia 23.10.1953r. Podlaska Jednostka KBW, w której pełnił służbę brała udział w walce ze zbrojnym podziemiem w okresie od 8.03.1952 do 6.11.1952, od 1.10.1953 do 23.10.1953r.

Z zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie z dnia [...] wynika, że T. G. pełnił służbę w Wojsku Polskim w 1 Specjalnej Brygadzie KBW i 2 Brygadzie KBW od 22.06.1951r do 23.10.1953r. Żołnierze 2 Brygady brali udział w zwalczaniu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, poakowskiego zbrojnego podziemia, band rabunkowych. Natomiast nie odnaleziono informacji o udziale żołnierzy 1 Specjalnej Brygady KBW za lata 1951-1952 w walkach z oddziałami zbrojnego podziemia. Z wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia, sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe wynika, że 1 Brygada KBW w latach 1951-1953 brała udział w walkach z AK, NSZ, Win, NZW. Natomiast 2 Brygada KBW walczyła z NZW, Win, bandami rabunkowymi oraz uczestniczyła w GO "Narew". Wykaz ten nie potwierdza udziału przedmiotowych jednostek w walkach z UPA lub Wherwolfem.

Zebrane w sprawie dokumenty nie potwierdzają zatem udziału jednostek, w których służył T. G. w walkach z UPA lub Wehrwolfem .

Zgodnie z art. 25 ust.1 pkt 1 ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia. Ustęp 2 pkt 2 cytowanego przepisu stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10.05.1945r do 30.06.1947r. Bezsporne jest to, że mąż Skarżącej nie spełnia wymogów określonych powyższym przepisem. Nie uczestniczył bowiem w wojnie domowej w Hiszpanii , nie uzyskał też uprawnień z tytułów określonych w ustawie. T. G. pełnił zasadniczą służbę wojskową po 30.06.1947r. Mąż Skarżącej nie uczestniczył w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Weherwolfu. Udział w walkach z powyżej wymienionymi formacjami zbrojnymi stanowiłby przesłankę do zachowania uprawnień kombatanckich. Uprawnienia takie nie przysługują wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. A zatem nie zachodzą przesłanki do zachowania uprawnień kombatanckich wymienione w wyżej cytowanym przepisie.

Brak również podstaw do przyjęcia, że służba wojskowa męża Skarżącej mieści się w ramach przepisów ustawy określających działalność kombatancką albowiem nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 1 pkt 2 ustawy. W myśl tego przepisu za działalność kombatancką uznaje się :

1) pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie,

2) uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej,

3) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 - 1945,

4) pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939 -1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ZSRR ( NKWD ) oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej,

5) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1.09.1939r oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii ZSRR do końca 1956r, jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej,

6) uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Armii Powstańczej oraz grupami Wherwolfu,

7) uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945. Nie zostały również spełnione przesłanki określone w art. 2 ustawy, który określa co uznaje się za działalność równorzędną z działalnością kombatancką. Służba wojskowa męża Skarżącej nie mieści się także w ramach działalności kombatanckiej , o której stanowi art. 3 ustawy. Mąż Skarżącej nie podlegał również represjom w rozumieniu art. 4 ustawy.

W świetle tych okoliczności zarzuty podnoszone w skardze nie znajdują żadnego uzasadnienia. Skarżąca powołuje się na wyrok NSA w Warszawie w sprawie OPS 15/99. Zgodnie z tym orzeczeniem wdowie lub wdowcowi pozostałym po osobach, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i zachowały te uprawnienia jako żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku polskim w okresie od 10.05.1945 do 30.06.1947r na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przysługują uprawnienia, o których mowa w art. 20 ust. 3 tej ustawy. Mąż Skarżącej uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 8.03.1952r do 23.10.1953r Nie pełnił on służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10.05.1945r do 30.06.1947r a zatem przywołana wyżej uchwała nie odnosi się do niniejszej sprawy.

W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zasadna.

Na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski

MK