Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 997/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1)
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: poz 6
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Starszy referent Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2018 r. sprawy ze skargi Z.N. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, po powtórnym rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z [...] r., nr [...], którą odmówiono stwierdzenia u Z. N. (dalej: "skarżącej") choroby zawodowej - astma oskrzelowa, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, w skrócie: "rozporządzenie"), w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na czynniki o działaniu drażniącym i alergizującym oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach (PChZ WOMP) z [...] r., nr [...], oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (IMPiZŚ) w Sosnowcu z [...] r., nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem, bowiem to czynniki szkodliwe występujące w pracy zniszczyły jej zdrowie.

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...] r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Za podstawę rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia z uwzględnieniem definicji choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 z późn. zm., dalej w skrócie: "kp"). Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W sprawie zostało przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne, które wykazało, że skarżąca pracowała w narażeniu na substancje chemiczne w latach 1983-1986 i 1988-2005 w "A" w Z., pobierając próbki produktów mleczarskich i oznaczając w nich parametry tłuszczu i wody miała kontakt z stężonym kwasem siarkowym i podchlorynem; w latach 2006-2013 w "B" Sp. z o.o. w G. na stanowiskach laboranta chemicznego i specjalisty ds. jakości miała kontakt z butylohydroksycyjanianem, dimetylopolisiloksanem, kwasem octowym lodowatym, chloroformem, alkoholem etylowym i eterem. Była badana w PChZ WOMP (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.), gdzie lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki alergologicznej lekarze specjaliści PChZ WOMP w Sosnowcu skierowali skarżącą do IMPiZŚ. W trakcie hospitalizacji stwierdzono osłuchowo nad polami płucnymi furczenia i świsty oraz dyskretne trzeszczenia z przewagą zmian osłuchowych po stronie prawej, oraz nie obserwowano napadów duszności typu astmatycznego. Wykonane badania czynności układu oddechowego wykazały obturację w stopniu ciężkim i bardzo ciężkim, w kolejnych badaniach spirometrycznych uzyskano następujące wartości FEV1: 34,06%, 34%, 42%, 34%, 37%, 41% wartości należnej. Przeprowadzona diagnostyka alergologiczna wykazała w punktowych testach skórnych dodatnie odczyny z roztoczami kurzu domowego, słabo dodatnie z mieszanka pleśni II i pyłkami drzew I. Pozostałe wyniki wypadły ujemnie. Dodatnio wypadł test śródskórny z pyralginą. Z uwagi na ciężką obturację nie wykonano testów prowokacyjnych.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że analiza narażenia zawodowego, wyników badania podmiotowego i przedmiotowego, dokumentacji medycznej oraz całokształt obserwacji klinicznej, a szczególnie istnienie u skarżącej nadwrażliwości na kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz uczulenie na pospolite alergeny wziewne brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Również lekarze orzecznicy II stopnia (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.) nie rozpoznali u Z. N. astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Podkreślili, że w wywiadzie skarżąca podaje okresowy suchy, męczący kaszel od około 2003 r. Kaszel występował samoistnie oraz po różnych środkach leczniczych stosowanych przez nią w celu jego opanowania m.in. aspirynie, pectosolu, imbirze i innych. Od około 2008 r. okresowo, a od 2009 r. stale występowało uczucie zatkania nosa, bez kataru. Od 2009 r. występowały stopniowo narastające duszności wysiłkowe. Pierwszy napad duszności typu astmatycznego połączony z katarem i łzawieniem miał miejsce 4 marca 2009 r., po zażyciu tabletki polopiryny z powodu kaszlu. W trakcie obserwacji klinicznej stwierdzono nad całymi polami płucnymi osłuchowo furczenia i świsty oraz dyskretne trzeszczenia z przewagą zmian osłuchowych po stronie prawej. Skarżąca nie zgłaszała napadów duszności typu astmatycznego. W badaniu spirometrycznym stwierdzono obturację w stopniu ciężkim, w badaniu bodypletyzmograficznym nie ujawniono restrykcji. Wykonano próby rozkurczowe - próba z salbutanolem wypada dodatnio (odnotowano rozkurcz oskrzeli jednak bez odwrócenia obturacji), próba z bromkiem ipratropium wypadała ujemnie. Badanie gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku nie ujawniło cech niewydolności oddechowej. Prawidłowa była zdolność dyfuzji gazów w płucach. Utrzymuje się w surowicy podwyższony poziom IgE całkowitej. Przeprowadzana w poprzedniej hospitalizacji diagnostyka alergologiczna wykazała w punktowych testach skórnych dodatnie odczyny z roztoczami kurzu domowego, słabo dodatnie - z mieszanka pleśni II i pyłkami drzew I. Pozostałe wyniki wypadły ujemnie a wykonany test śródskórny z pyralginą wypadł dodatnio. W surowicy krwi potwierdzono obecność alergenowoswoistej IgE dla roztoczy.

Oceniając narażenie zawodowe lekarze orzecznicy oparli się na przebiegu choroby, m.in. na informacjach uzyskanych w ramach wywiadu. W szczególności na ustalonej nadwrażliwości na kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, pojawienie się pierwszych objawów astmy oskrzelowej (napadu duszności) po zażyciu tabletki kwasu acetylosalicylowego, sezonowość nasilania się objawów, brak korelacji z narażeniem zawodowym, uczulenie na pospolite alergeny wziewne środowiska pozazawodowego. Ustalenia te nie dają podstaw do przyjęcia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii astmy oskrzelowej rozpoznawanej u skarżącej. Ze względu na całokształt obrazu klinicznego rozpoznali zespół nakładania przewlekłej obturacyjnej choroby płuc i astmy oskrzelowej o podłożu mieszanym (astma atopowa i aspirynowa). Lekarze orzecznicy podtrzymali w całości ustalenia dokonane podczas poprzedniej hospitalizacji w IMPiZŚ. Podkreślili, że nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy rozpoczyna się zazwyczaj nieżytem nosa i zapaleniem zatok. Po kilku lub kilkunastu miesiącach dochodzi do rozwoju astmy oskrzelowej o ciężkim przebiegu, której objawy często nie ustępują pomimo wyeliminowania salicylanów z diety. U skarżącej choroba miała taki przebieg. Unikanie, po pierwszym ataku duszności, przez skarżącą salicylanów zamiany zapalne w zatokach uległy w ciągu kilku lat prawie całkowitej regresji. Dodatkowo u skarżącej stwierdzono obecność puszkowej małżowiny nosowej po stronie lewej (w ostatnim TK zatok również po prawej), która sprzyja nawracającym i przewlekłym zapaleniom zatok. Objawy astmy utrzymywały się, obecnie obturacja jest utrwalona, co przy istnieniu wieloletnich objawów zespołu zatokowo-oskrzelowego upoważnia do rozpoznania zespołu nakładania się astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Czynniki chemiczne występujące w środowisku pracy mogły jedynie nasilać objawy chorobowe, których pierwotne przyczyny nie są związane z warunkami pracy zawodowej.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Z. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Nie zgodziła się z wydanymi orzeczeniami lekarskimi uważając, że są dla niej bardzo krzywdzące i niesprawiedliwe oraz z tym, że ten sam lekarz występował w I i II instancji w charakterze biegłego. W jej odczuciu lekarze pomylili się nie przyznając jej choroby zawodowej w żadnej z występujących u niej jej chorób (astma oskrzelowa i przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 15 lutego 2017 r. uchylił decyzję organu odwoławczego z [...] r., gdyż nie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały przez organ odwoławczy rozważone. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że organu nie wiąże ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika, która to ocena nie tylko może, lecz powinna być dokonana samodzielnie przez organ sanitarny wydający decyzję. Nadto zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający dla wydania zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że wykonywanie pracy w narażeniu na działanie czynników poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza wykonywania zatrudnienia w bezpiecznym środowisku pracy. Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana (wyłącznie) przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami. Nadto, brak wykonywania przez pracodawcę obowiązkowych pomiarów w środowisku pracy nie może działać na szkodę pracownika. Przyjęcie odmiennego poglądu mogłoby prowadzić do "udaremniania" przez zakłady pracy stwierdzania chorób zawodowych na skutek braku, z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, danych z obowiązkowych pomiarów w środowisku pracy. Z materiału dowodowego bezspornie wynika, że jednak skarżąca podczas całego okresu zatrudnienia wykonywała czynności związane z narażeniem na czynniki drażniące i uczulające.

Z. N. zakończyła pracę w narażeniu zawodowym [...] r., a po długotrwałym zwolnieniu lekarskim [...] r. (por. karta zasiłkowa, k. 18 - druga strona akt administracyjnych) i przeszła na rentę. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej złożyła w dniu [...] r., co jest istotne dla sprawy i wynika z dokumentacji zebranej w aktach administracyjnych. Skarżąca była wcześniej wielokrotnie hospitalizowana w latach: 2009, 2011 i 2013, a jej stan zdrowia uzasadniał zwolnienie z pracy. Organ odwoławczy uznał jednak, że występujące u skarżącej schorzenia nie są związane przyczynowo z warunkami pracy zawodowej. Bez analizy dokumentacji z wymienionego okresu nie jest zatem możliwe całkowite wykluczenie, że w okresie roku od ustania narażenia zawodowego (licząc od [...] r.) wystąpiły u skarżącej udokumentowane objawy (np. stwierdzenie zaświadczeniem lekarza, zob. wyrok z 6.05.2010 r. o sygn. akt IV SA/Gl 835/09, publ. CBOSA) choroby zawodowej, którą zgłosiła później.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonując analizy przedstawionej w aktach administracyjnych dokumentacji nie zadośćuczynił w pełni nakazom zwartym w przepisach art. 7, art. 77, i art. 80 kpa i nie wyjaśnił czy we wcześniejszej dokumentacji lekarskiej dotyczącej stanu zdrowia skarżącej nie odnotowano wystąpienia objawów zgłoszonej przez nią później choroby zawodowej. Na podstawie zebranego materiału dowodowego oraz rozważań organu odwoławczego nie można bowiem z całą pewnością potwierdzić, że udokumentowane objawy rozpoznawanej u skarżącej choroby zawodowej nie wystąpiły w okresie jednego roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Z tego powodu organ odwoławczy powinien uzupełnić materiał dowodowy i ocenić znaczenie dla sprawy dokumentacji skarżącej będącej podstawą jej zwolnienia z pracy i przyznania renty oraz przedstawić swoje ustalenia w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumentacje lekarską będącą podstawą zwolnienia z pracy i przyznania renty, przesłaną przez skarżącą za pismem z [...] r. i zasięgnięciu opinii uzupełniającej lekarzy IMPiZ z [...] r. organ odwoławczy decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] r. odmawiającą stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Jak wynika z opinii uzupełniającej rozpoznano u skarżącej zespół nakładania się astmy i przewlekłej obtruracyjnej choroby płuc. Czynniki chemiczne w środowisku pracy mogły jedynie nasilić objawy chorobowe, których pierwotne przyczyny nie są związane z warunkami pracy zawodowej. Powodem nierozpoznania zawodowej przyczyny astmy oskrzelowej skarżącej nie jest brak udokumentowania objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego lub do roku od jego ustania. Duszności typu astmatycznego występowały u skarżącej od 2009 r., ale wystąpiły one po zażyciu polopiryny zawierającej kwas acetylosalicylowy. W 20011 roku z powodu zaostrzenia stanu astmy oskrzelowej skarżąca była hospitalizowana a wypis z 2013 r. potwierdza podejrzenie astmy oskrzelowej indukowanej aspiryną. Podkreślono, że dokumentacja przedstawiona w trybie odwoławczym była orzecznikom znana oraz opierali się na wynikach dwukrotnej obserwacji klinicznej skarżącej w grudniu 2015 r. i czerwcu 2016 r. Pozazawodową przyczynę astmy oskrzelowej stwierdzonej u skarżącej potwierdził test podskórny z pyralginą, który wskazuje na uczulenie na inne leki przeciwzapalne i przeciwbólowe. Nadto chronologia i przebieg choroby, jej leczenie i diagnostyka prowadzona od 2009 r. nie przemawiają nawet za przyjęciem wysokiego prawdopodobieństwa rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że ponowna analiza zgromadzonego materiału dowodowego, zwłaszcza ocena narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie uzasadniają brak rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę, organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie 12 marca 2018 r. skarżąca wyjaśniła, że do czasu podjęcia pracy w spółce "B" nie cierpiała na żadne dolegliwości. Jeździła nawet do 100 km na rowerze. Wskazane ataki kaszlu od roku 2003 są wynikiem błędnych ustaleń, gdyż rozpoczęły się dopiero w roku 2009 i wtedy podjęła leczenie u pulmonologa. Podkreśla, że jest uczulona na polopirynę a właściwie na kwas, który jest jej składnikiem. Neguje związek jej choroby z tym lekarstwem, gdyż aktualnie go nie zażywa a choroba postępuje. Była jedynym pracownikiem laboratorium przez 3 lata i jej choroba jest konsekwencją warunków pracy, których poprawę wnioskowała ale bezskutecznie.

Pełnomocnik spółki "B" nie zgadza się z twierdzeniem skarżącej o szkodliwych warunkach pracy, gdyż zakład przestrzega standardów w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), dalej "ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postepowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Orzeka na podstawie akt sprawy. Należy tez podkreślić, że stosownie bowiem do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Dokonując kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Sąd orzekający, podobnie jak organ odwoławczy był więc związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z 15 lutego 2017 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/GL 1071/16, które przywołano wyżej. Z powyższego wynika, że organy administracji miały obowiązek uzupełnić materiał dowodowy i dokonać jego ponownej oceny zgodnie ze wskazówkami zawartymi we wskazanym wyroku. Przypomnieć też należy, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie było oparte na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które w wykazie chorób zawodowych w poz. 6 uznaje astmę oskrzelową za chorobę zawodową wywołaną przez czynniki

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy (kp), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² kp rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania. Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem"( por. wyrok NSA z 15.06.2012 r., sygn. akt II OSK 748/12 - LEX nr 1216762 czy z 18.10.2017, sygn.. akt II OSK 2703/16, publ. CBOS). Nawet ustalenie, że pracownik nie był narażony na działanie stężeń czynników chemicznych i fizycznych (§ 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), czynników biologicznych (§ 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia), czynników o działaniu uczulającym- alergenów) (§ 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia) bądź czynników rakotwórczych (§ 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia) w stężeniu lub natężeniu przekraczającym obowiązujące normatywy higieniczne nie jest równoznaczne z tym, że nie był narażony na działanie tych czynników i nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej i nie wyklucza automatycznie możliwości stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie z § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest spełnienie jednoczesne dwóch ustawowych przesłanek:

• rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia;

• stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie poza sporem jest to, że u Z. N. nie stwierdzono astmy oskrzelowej wywołanej warunkami pracy – działaniem czynników szkodliwych- alergizujących występujących w środowisku pracy. Jak wynika z orzeczenie z [...] r. skarżącej nie stwierdzono astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, gdyż stwierdzono nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz uczulenie na pospolite alergeny wziewne. W rozpoznaniu uwzględniono fakt racy skarżącej w laboratorium chemicznym w "A" w Z. w latach 19833-2005 oraz w spółce "B" w G. w latach 2006-2013. W pierwszym zakładzie miała kontakt z stężonym kwasek siarkowym i pochlorynem a w drugim z butylohydroksycjanianem, dimetylopolisiloksanem, kwasem octowym lodowatym, chloroformem, eterem i alkoholem etylowym. Od 2009 r. podejrzewano u skarżącej astmę oskrzelową a w 2013 r. jej indukowanie aspiryną, sezonowość nasilenie się objawów bez korelacji z narażeniem zawodowym. Rozpoznano przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (III grupa C). Stwierdzono objawy choroby i jej przebieg w sposób typowy dla nadwrażliwości na kwas acetylosalicylowy. Podkreślono, że badana nie pracuje od [...] r. Cierpi okresowo na męczący kaszel od ok. 2003 r. Występował on samoistnie lub po środkach typu aspiryna. Pierwszy atak duszności nastąpił 4 marca 2009 r. po zażyciu polopiryny z powodu kaszlu. Znaczne nasilenie dolegliwości nastąpiło w roku 2013 (kaszlu i duszności) łącznie z hospitalizacją. W roku 2011 była również hospitalizowana w związku z zaostrzeniem astmy oskrzelowej i przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych. W podsumowaniu orzeczenia stwierdzono zespół nakładania się przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POCHP) i astmy oskrzelowej o podłożu mieszanym (astma atopowa/alergiczna i aspirynowa). Nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy prowadzi do astmy oskrzelowej. Unikanie salicylanów doprowadziło do ustąpienia zmian zapalnych w zatokach i duszności.

Orzeczenie to zostało podtrzymane przez organ orzeczniczy II stopnia z [...] r., który nie znalazł podstaw do stwierdzenia u Z. N. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. Orzecznicy wskazali na także na obecność puszkowej małżowiny nosowej po stronie lewej (ostatnie TK również po stronie prawej), która sprzyja powracającym i przewlekłym zapaleniom zatok. Pierwotne przyczyny chorobowe nie są związane z warunkami pracy. Czynniki chemiczne mogły jedynie nasilać objawy chorobowe.

Skarżący kwestionowała treść opinii wyniki badań, podnosząc, że nie uwzględnia ona pełnej dokumentacji przebiegu jej choroby a zwłaszcza tej wskazanej w piśmie z [...] r. Dokumentacja ta została przekazana orzecznikom celem wydania opinii uzupełniające. Z opinii tej wynika, że dokumentacja ta była im częściowo znana i wykorzystana przy wydawaniu orzeczenia, jak również potwierdza jego prawidłowość wynikającą z chronologii i przebiegu choroby, jej leczenia oraz diagnostyki prowadzonej od 2009 r. dotyczy to m.in. historii choroby z "C" w Z. (rozpoznanie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc z okresu 2013-2015), z NZOZ "D." w G. (od marca 2009 r. leczona z rozpoznaniem astmy oskrzelowej, ostatni wypis czerwiec 2012 r.), karty informacyjnej z Izby Przyjęć z marca 2009 r. (pierwszy w życiu napad duszności) i z grudnia 2012 r. (zaostrzenie objawów astmy oskrzelowej), kart wypisowych z pobytów szpitalnych z 2013 i 2014 r. (podejrzenie astmy indukowanej aspiryną), zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia wydawanych m.in. dla ZUS, informacji od pulmonologa dla lekarza POZ, a także dokumentacji chorobowej z PPOZ w G.. Również dokumentacja choroby zatok była orzecznikom znana i została uwzględniona przy wydawaniu opinii, co wynika z treści orzeczenia. Prowadzone u badanej intensywne leczenie przeciwzapalne oraz długoterminowa antybiotykoterapia przyniosły poprawę w zakresie stanu zatok przynosowych i złagodzenie objawów zespołu zatokowo-oskrzelowego. W podsumowaniu stwierdzono, że przedłożona dokumentacja z okresu narażenia nie przemawia za uznaniem co najmniej wysokiego prawdopodobieństwa za rozpoznaniem astmy oskrzelowej.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną u skarżącej chorobą – astma oskrzelowa ujęta w wykazie chorób zawodowych w poz. 6 z warunkami pracy skarżącej.

Organy obu instancji uznały, że pracowała w warunkach narażenia na chorobę zawodową, jednakże chronologia przebiegu choroby i jej źródło nie pozostaje w związku z warunkami pracy. Jak podkreślili orzecznicy warunki pracy mogły tylko spotęgować objawy choroby. Od 2003 r. skarżąca okresowo cierpiała na suchy, męczący kaszel a od 2008 r. na okresowe zatkanie nosa, bez kataru. W 2009 r. pojawiły się duszności wysiłkowe i pierwszy napad duszności po zażyciu aspiryny (4.03.2009 r.). Wyniki obserwacji klinicznej i przeprowadzone testy stwierdzono nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, sezonowość nasilania się objawów, bez korelacji z narażeniem zawodowym, uczulenie na alergeny wziewne pospolite środowiska pozazawodowego – nie dają podstaw do przyjęcia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej przyczyny astmy oskrzelowej rozpoznanej u skarżącej. Przebieg choroby jest typowy dla nadwrażliwości na salicylany prowadzącej do astmy oskrzelowej. Całokształt obrazu klinicznego wskazuje na zespół nakładania przewlekłej obturacyjnej choroby płuc i astmy oskrzelowej o podłożu mieszanym – astma atopowa (alergiczna) i aspirynowa. Unikanie salicylanów spowodowało ustąpienia zmian zapalnych w zatokach mimo występowania puszkowej małżowiny nosowej po stronie lewej i prawej sprzyjającej nawracającym i przewlekłym zapaleniom zatok.

Należy też podkreślić, że wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzący do odmiennego rozpoznania schorzenia czy też jego wykluczenia. Związanie organu wydanym przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczeniem w sprawie chorób zawodowych wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika (czy byłego pracownika) kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (vide: wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 publ. CBOS oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2237/14).

W kontrolowanej sprawie organ oceniał pracę skarżącej w latach 1983-86 i 1988 -2005 w "A" w Z., gdzie pracując w laboratorium miała kontakt z kwasem siarkowym i pochlorynem oraz w latach 2006-2013 w "B" Sp. z o.o. w G., gdzie pracując na stanowisku laboranta miała kontakt z butylohydroksycyjanianem, dimetylopolisilikosanem, kwasem octowym lodowatym, chloroformem, alkoholem etylowym i eterem. Jednakże żądna z tych substancji, które uznano za szkodliwe nie była przyczyna wystąpienia u skarżącej objawów choroby – astmy oskrzelowej.

Astma atopowa (astma alergiczna) to najpopularniejsza odmiana dychawicy oskrzelowej. Duszności, kaszel, trudności z nabraniem powietrza. Jej głównym objawem jest nadreaktywność oskrzeli (skurcz) jako reakcja obronna na kontakt z alergenem. Należy odróżniać ją od astmy nieatopowej, którą mogą wywoływać częste infekcje bakteryjne i wirusowe, ale także np. aspiryna (astma aspirynowa), czy wysiłek. Choroba rozpoczyna się we wczesnych latach i choć sama w sobie nie jest trudna do zdiagnozowania, to znalezienie czynnika ją wywołującego może zabrać sporo czasu. Atak astmy atopowej może wystąpić także wskutek silnych emocji. Najpopularniejsze alergeny, które mogą doprowadzić do rozwoju astmy atopowej to: roztocza kurzu domowego, pleśnie i grzyby, pyłki roślin, sierść zwierząt, żywność, środki chemiczne, dym tytoniowy. Warto dodać, że astma atopowa bardzo często jest uwarunkowana genetycznie. Jeśli ma ją jedno z rodziców, dziecko jest obarczone 30% ryzykiem zachorowania. Jeśli oboje – ryzyko to wzrasta do 80%. Tak więc astma atopowa jest zależna zarówno od genów, jak i od środowiska, w jakim przebywamy. Leczenie astmy atopowej jest leczeniem objawowym. Polega przede wszystkim na rozpoznaniu alergenu i unikaniu kontaktu z nim. Dodatkowo należy wykonać badanie z krwi. U chorych na alergiczną postać astmy oskrzelowej występują swoiste przeciwciała klasy IgE przeciw alergenom wziewnym (oprac.M. Uler. Astma atopowa, przyczyny, leczenie, zapobieganie, publ. internet).

Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że skarżąca pracowała z czynnikami szkodliwymi 1-2 razy w tygodniu 2 godziny na zmianę roboczą w roku 2006 a od 2007 r. w laboratorium wyposażonym w dygastorium (wyziewacz) z kwasem octowym lodowatym, eterem, alkoholem etylowym średnio 1 godzinę na zmianę. Od 2013 r. częste zwolnienia lekarskie (k.16 akt). Była poddawana badaniom profilaktycznym a zakład kontroli PIP (2.12.2014 i 13.05.2015 r.). Zakład nie wykonywał pomiarów środowiskowych na stanowisku pracy, gdyż jak podkreślił pełnomocnik na rozprawie warunki pracy odpowiadały wymaganym standardom. Tym bardziej, że przedmiotem produkcji jest margaryna czyli żywność. Nie ma też wątpliwości, że w trakcie produkcji której stosuje się Butylohydroksytoluen (BHT): E321 i Butylowany hydroksyanizol (C 11 H 16 O 2, skrót: BHA, E320, nazwa systematyczna: mieszanina 3-tert-butylo-4-hydroksyanizolu i 2-tert-butylo-4-hydroksyanizolu) dla celów konserwacji. Podobnie Dimetylopolisiloksan (E900), przeciwzbrylająca, nośnik, przeciwpianotwórczy. Jednakże, jak wskazano wyżej nie były to czynniki, które wywołały astmę u skarżącej. Mogły jedynie nasilić jej objawy.

Zdaniem Sądu, uzupełniony przez ograny inspekcji sanitarnej materiał dowodowy spełnia wymogi art. 153 ppsa. Dokonana jego ocena nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów, a wydane rozstrzygnięcia zasługują na akceptację. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów procesowych a uzasadnienie decyzji jest spójne, logiczne oraz obejmuje pełna ocenę zgromadzonych dowodów, ze szczególnym uwzględnieniem orzeczeń uprawnionych jednostek orzeczniczych, które stwierdziły wystąpienie u skarżącej astmy oskrzelowej ale wykazały brak jej związku przyczynowego z warunkami pracy skarżącej. Wskazano na pozazawodowe, alergiczne źródło choroby.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 ppsa, Sąd skargę oddalił.