Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1597/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Sygn. akt VI SA/Wa 1597/04       W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji w W. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji w W. na rzecz skarżącego M.S. kwotę [...] zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] lipca 2004r. numer [...] Komendant Główny Policji (KGP) powołując się przepisy art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.- w dalszej części: k.p.a.) oraz art. 18 ust.2 ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r., Nr 52, poz.525 ze zm., w dalszej części: UoBiA), po rozpatrzeniu odwołania M.S. (dalej: skarżącego) od decyzji Komendanta [...] Policji (KSP)w W. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] cofającej pozwolenie na posiadanie broni sportowej do celów sportowych uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] KSP z cofnął M.S. pozwolenie na broń z powodu skreślenia w/w z listy członków sekcji strzeleckiej CWKS "L." W.. Komendant Główny Policji uchylił tą decyzję wskazując, iż wydana została z naruszeniem art. 7,77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. W ponownym postępowaniu, organ I instancji miał wyjaśnić kwestię uprawiania przez stronę strzelectwa sportowego albowiem strona poinformowała w odwołaniu, że nadal uprawia sport strzelecki na strzelnicy w R., choć do klubu sportowego już nie należy. W ponownym postępowaniu wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień niezbędnych do wydania decyzji. Skarżący, pomimo, że odebrał wezwanie nie skontaktował się z organem. Nie skorzystał również z prawa do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. W tej sytuacji KSP decyzją z dnia [...] maja 2004r. numer [...], ponownie cofnął pozwolenie na broń, jako powód podając niestawiennictwo strony, co uniemożliwiło organowi wyczerpujące zebranie dodatkowego materiału dowodowego.

W odwołaniu od tej decyzji, M.S. zarzucił rażące naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez nie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, nie uzupełnienie przez organ we własnym zakresie materiału dowodowego w części dotyczącej kwestii czynnego uprawiania przez stronę strzelectwa na strzelnicy w R., oraz zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu czy dla uprawiania strzelectwa sportowego koniecznym jest utrzymywanie członkostwa w klubie sportowym czy też wystarczy faktyczne uprawianie strzelectwa w formach niezorganizowanych, tak jak czyni to skarżący. Jednocześnie wniósł o rozstrzygnięcie powyższych kwestii na etapie postępowania odwoławczego ze względu na wady dwóch decyzji wydanych przez Komendanta [...] Policji oraz zasadę ekonomiki procesowej.

Rozpatrując odwołanie skarżącego, KGP podzielił częściowo stanowisko strony, uznając, że organ I instancji powinien poczynić ustalenia we własnym zakresie w oparciu o oświadczenie strony odnośnie uprawiania przez nią strzelectwa na strzelnicy w R., ponadto bez udziału strony mógł również ustalić czy M.S. uzyskał patent strzelecki, którego posiadanie – zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie uprawiania sportów o charakterze strzeleckim (Dz. U. Nr 141, poz.1586) – jest niezbędne do indywidualnego uprawiania strzelectwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 15 k.p.a. w zw. z art.12 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., przez nieuwzględnienie istnienia zasady dwuinstancyjności postępowania, albowiem w ocenie skarżącego, organ II instancji mógł przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i wydać merytoryczną decyzję.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazano, że zakwestionowana decyzja jest w istocie korzystna dla skarżącego. Ponadto w/w obliguje organ I instancji do właściwej realizacji przepisów art. 7, 77 oraz 107 k.p.a. oraz art. 18. ust.2. UoBiA. Przyczynia się również do niejako instruktażowego wskazania błędów postępowania wiążącego się z ewentualnym zastosowaniem w/w przepisu prawa materialnego, zatem ma wpływ na praktykę orzekania w podobnych sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Organ odwoławczy nie przeprowadza ponownie dowodów, które zostały przeprowadzone przez organ pierwszej instancji. Zadaniem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem przeprowadza on ocenę materiału dowodowego dotyczącego stanu faktycznego stwierdzonego w czasie wydania decyzji przez organ I instancji, uzupełnionego o nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji jak i te okoliczności faktyczne, które po wydaniu decyzji przez organ I instancji uległy zmianie, oraz te, które w świetle zmienionych przepisów mają znaczenie prawne (wyrok NSA z 28 lipca 2000 r, VSA 102/00 – Lex nr 49869).

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że w postępowaniu odwoławczym, zasadą powinno być uzupełnienie postępowania dowodowego w toku tego postępowania i merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy.

Analiza dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii art. 136 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. wskazuje, że nawet konieczność przeprowadzenia kilku dowodów mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania. Przy czym należy mieć na uwadze, że zakres postępowania dowodowego, jakie miałoby być przeprowadzone przez organ odwoławczy nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego sformułowanej w art. 15 k.p.a. (np. wyrok NSA z 13 maja 1999r. IV SA 723/97 -Lex nr 47269, wyrok NSA OZ w Poznaniu z 17 października 1996 r. I SA/PO 234/96- Lex nr 27339). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano, że do istoty dwuinstancyjności postępowania administracyjnego należy, dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Zadaniem organu odwoławczego nie jest zatem kontrola decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (zob. np. teza pierwsza wyroku NSA OZ w Łodzi z dnia 29 kwietnia 1999r. I SA/Łd 112/98-Lex nr37240, wyrok NSA z 14 października 1994 r., IV SA 1313/98- Lex nr 48725

Stosownie do treści przepisu art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Jak z powyższego wynika, przesłanką wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie wymienionego przepisu jest zaistnienie określonego zakresu czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części".

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że z powyższą sytuacją mamy do czynienia, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je z rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

W takich, bowiem przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalonego stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie ma takich kompetencji. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyroki NSA w sprawach: I SA 343/00 - Lex 55298, I SA/GD 2508/98 - Lex 53876, V SA 239/01 - Lex 50105, sygn. IV SA 208/99 - Lex 54745).

Jak wspomniano wyżej, wskazany rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca tego przepisu (por. np. wyroki NSA z 10 kwietnia 1997 r., sygn. I SA/Po 1237/96; z 16 czerwca 1997 r., sygn. II SA/Kr 2024/96 i z 28 maja 1998 r., sygn. I SA/Lu 519/97).Ten kierunek wykładni potwierdza także orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 9 czerwca 1999 r., w sprawie sygn. III RN 8/99 Sąd ten stwierdził, że w razie wątpliwości, czy w postępowaniu odwoławczym konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego, czy też z przyczyn wymienionych w art. 138 § 2 kpa konieczne jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, organ odwoławczy jest zobowiązany zastosować przepis art. 136 kpa.

Jak z powyższego wynika, organ administracji, odstępując od możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego i wydając decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powinien wskazać przyczyny niezastosowania art. 136 k.p.a.

Tymczasem w sprawie niniejszej, Komendant Główny Policji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pominął w zupełności powyższą kwestię. i nie uzasadnił, dlaczego odstąpił od zebrania materiału dowodowego w uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym. Uzasadniając powyższą decyzję organ ograniczył się jedynie do powtórnego wskazania, jakie czynności powinien przeprowadzić z urzędu Komendant [...] Policji. W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji KGP z dnia [...] lipca 2004r. nie odpowiada wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. co uniemożliwia merytoryczną ocenę przesłanek jej podjęcia. Nie uzasadnienie przez organ administracji decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.03.1998 r., Lex 41681). Zdaniem Sądu, stwierdzone uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przytoczonych wyżej powodów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, a zatem należało ją uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.p.s.a. Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy rozstrzygnie ją kierując się powyższymi wywodami i zaprezentowanym poglądem prawnym.

W związku z przedstawionymi przez organ pozaprawnymi motywami podjęcia zaskarżonej decyzji a mianowicie stwierdzeniem, że w/w decyzja przyczyni się - jak to wskazano- do "instruktażowego wskazania błędów postępowania wiążącego się ewentualnym zastosowaniem newralgicznego przepisu prawa materialnego art.18 ust. 2 UoBiA, ma zatem wpływ na praktykę orzekania w podobnych sprawach" stwierdzić należy, że z zaprezentowanego stanowiska wynika, iż organ niewłaściwie pojmuje zasady ogólne postępowania administracyjnego a w szczególności zawarte w przepisach art. 6,7,8,11 k.p.a. tj zasadę legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasadę pogłębiania zaufania do organów Państwa, zasadę przekonywania. Kwestia szkolenia pracowników administracji w zakresie prawidłowego stosowania przepisów prawa zarówno materialnego jak i procesowego jest nie tylko bardzo ważna, ale wręcz niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organów administracji, jednakże nie może odbywać się w trakcie (i na gruncie) a konsekwencji również kosztem prowadzonego w konkretnej sprawie postępowania administracyjnego.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając, na rzecz skarżącego zwrot opłaconego przezeń wpisu sądowego w wysokości [...] złotych.