Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 541/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - z uwagi na oczekiwanie na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przed innym organem - może nastąpić tylko przed ostatecznym rozstrzygnięciem tego zagadnienia.

TEZY

Zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - z uwagi na oczekiwanie na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przed innym organem - może nastąpić tylko przed ostatecznym rozstrzygnięciem tego zagadnienia.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie o podział nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 170,57 (słownie: sto siedemdziesiąt złotych pięćdziesiąt siedem groszy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 541/09

UZASADNIENIE

Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy S. Nr [...] z [...] lipca 1983 r. dokonano wywłaszczenia nieruchomości położonych w S. przy ul. G. i K. z przeznaczeniem pod rozbudowę ulic. Wywłaszczenie objęło m.in. działki nr a i b stanowiące wówczas własność W. B.

Na wniosek J. B. wszczęte zostało postępowanie nadzwyczajne dotyczące powyższego rozstrzygnięcia, w którym Wojewoda P. decyzją z ...] października 2007 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji wywłaszczeniowej z [...] lipca 1983 r. w części dotyczącej działek nr a i b.

Na skutek powyższego 29 października 2007 r. Burmistrz S. wszczął z urzędu postępowanie o wydzielenie w/w działek z nieruchomości drogowych ulicy S. (działka o numerze c, w skład której wchodzi obecnie działka nr b i część działki nr a) i ulicy G. (działka o numerze d, w skład której wchodzi obecnie część działki nr a) położonych w S., które prowadzone było pod nr [...].

W sprawie tej J. B. złożył do WSA w Białymstoku skargę na bezczynność organu, którą sąd wyrokiem z 26 czerwca 2008 r. w sprawie II SAB/Bk 19/08 uwzględnił zobowiązując Burmistrza S. do załatwienia - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych - sprawy wydzielenia działek geodezyjnych odpowiadających działkom o dawnych numerach a i b objętych decyzją wywłaszczeniową Naczelnika Miasta i Gminy S. z [...] lipca 1983 r. nr [...], której nieważność w części dotyczącej w/w działek, stanowiących wówczas własność W. B., stwierdził Wojewoda P. decyzją z [...] października 2007 roku Numer [...]. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku skład orzekający przedstawił ocenę, iż J. B. posiada "interes prawny w jak najszybszym załatwieniu sprawy".

W postępowaniu podziałowym, prowadzonym dalej po powyższym wyroku, Burmistrz S. zlecił biegłemu geodecie przygotowanie podziału, a operat z podziału został przyjęty do zasobu geodezyjno – kartograficznego. Jednocześnie Burmistrz wystąpił do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody P. z [...] października 2007 r. stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej i postanowieniem z [...] września 2008 r. zawiesił postępowanie podziałowe. Orzeczenie to SKO w B. uchyliło w dniu [...] lutego 2009 r. stwierdzając brak podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa w sytuacji, gdy jako przesłankę zawieszenia organ podaje wyłącznie pozostające w toku postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji stanowiącej przesłankę orzeczenia.

Z uwagi na uchylenie postanowienia o zawieszeniu Burmistrz S. [...] marca 2009 r. zakończył merytorycznie prowadzone z urzędu postępowanie podziałowe zatwierdzając projekt podziału nieruchomości położonych w S. o nr d i c w ten sposób, że: działkę nr d podzielił na działki nr e i f, zaś działkę nr c podzielił na działki nr g, h, i. W uzasadnieniu wskazał, że wywłaszczonej w 1983 r. działce nr b odpowiadają obecnie działki nr j i powstała z podziału działka nr h, natomiast wywłaszczonej działce nr a odpowiada obecnie powstała w wyniku podziału działka nr e. Jako podstawę prawną podziału wskazano przepis art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] wydaną na skutek wniosku J. B. uzupełniono powyższe orzeczenie poprzez dodanie wyjaśnień precyzujących, które działki powstałe z aktualnego podziału odpowiadają działkom powstałym z podziału w 1983 r.

Zarówno decyzja podziałowa, jak i uzupełniająca zostały doręczone J. B.

Odwołanie od decyzji z [...] marca 2009 r. i decyzji uzupełniającej z [...] kwietnia 2009 r. wniósł J. B. zarzucając błędne ustalenia faktyczne, iż powierzchnia wywłaszczonej w 1983 r. działki nr b odpowiada powierzchniom obecnych działek j i h, nieważność postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony swych praw poprzez ujawnienie dopiero w dacie końcowego zaznajamiania się z materiałami postępowania istnienia księgi wieczystej działki nr j. Podniósł również, że [...] marca 2009 r. Minister Infrastruktury wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody P. z [...] października 2007 r., co powoduje bezprzedmiotowość postępowania podziałowego.

Postanowieniem z [...] maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zawiesiło z urzędu postępowanie w sprawie z odwołania J. B. od decyzji podziałowej z [...] marca 2009 r. i decyzji uzupełniającej z [...] kwietnia 2009 r. do czasu:

- rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na rozpatrzeniu przez Ministra Infrastruktury wniosku J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] marca 2009 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody P. z [...] października 2007 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z [...] lipca 1983 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w S. i oznaczonej jako działki nr a i b,

- rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na rozpoznaniu przez Wojewodę P. wniosku J. B. o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z [...] lipca 1983 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działki nr a i b,

- rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu przez sąd powszechny spadkobierców W. B.

Ponadto wezwano J. B. do wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw do spadku po W. B. oraz wezwano w/w do powiadomienia SKO o ustaleniach postępowania spadkowego.

Organ odwoławczy podał, że losy postępowania podziałowego zależą od ostatecznego zakończenia postępowań nadzwyczajnych dotyczących decyzji wywłaszczeniowej z 1983 r. tj. postępowania toczącego się przed Ministrem Infrastruktury, a następnie w zależności od wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia – postępowania przed Wojewodą z wniosku J. B. o stwierdzenie nieważności decyzji z 1983 r. W kwestii uprawienia odwołującego się do bycia stroną w postępowaniu podziałowym wskazano, że nie przedstawił on dokumentów wykazujących jego tytuł prawny do spadku po W. B., jak również nie są znani inni spadkobiercy, dlatego konieczne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego w tym zakresie.

Od powyższego postanowienia J. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł zarzut naruszenia powagi rzeczy osądzonej, bowiem kwestionowanym rozstrzygnięciem orzeczono w tej samej sprawie, która została już rozstrzygnięta przez SKO postanowieniem z [...] lutego 2009 r. Podniósł również zarzut obrazy art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, który, zdaniem odwołującego się, nie mógł stanowić podstawy zawieszenia postępowania "w postępowaniu egzekucyjnym i wykonawczym", jak również zarzut naruszenia art. 31 ust. 2 zd. 2 Konstytucji przez zmuszanie strony do wykonania czynności nienakazanych przez prawo. Oświadczył ponadto, że nie będzie występował z wnioskiem o stwierdzenie praw do spadku po W. B.

Postanowieniem z [...] czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

Podzielono stanowisko wyrażone w kwestionowanym postanowieniu, zgodnie z którym zasadność prowadzenia postępowania podziałowego zależy od sposobu zakończenia postępowań nadzwyczajnych przed Ministrem Infrastruktury o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody P. z [...] października 2007 r., a następnie od losów decyzji wywłaszczeniowej z 1983 r. Wskazano, że gdyby w efekcie prowadzonych postępowań okazało się, że decyzja wywłaszczeniowa pozostaje w obrocie prawnym – postępowanie podziałowe stałoby się bezprzedmiotowe. Ponadto podniesiono, że w chwili wywłaszczenia sporne nieruchomości stanowiły własność ojca odwołującego się, po którym prawa do spadku nie zostały wykazane, a zatem bez potwierdzenia tych praw we właściwym postępowaniu przed sądem powszechnym nie jest możliwe rozpoznanie odwołania. SKO oceniło również zarzut naruszenia powagi rzeczy osądzonej jako bezpodstawny wskazując, że postanowienie z [...] lutego 2009 r. zostało wydane w innym stanie faktycznym – przed stwierdzeniem przez Ministra Infrastruktury nieważności decyzji Wojewody z [...] października 2007 r. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów dotyczących błędnego zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego J. B. zarzucając organowi rażące naruszenie prawa polegające na:

1. potraktowaniu jako zagadnienia wstępnego kwestii prawa własności w postępowaniu podziałowym,

2. bezpodstawne podważenie przez SKO ostatecznej decyzji Wojewody P. z [...] października 2007 r., co, jego zdaniem, narusza powagę rzeczy osądzonej, narusza konstytucyjny zakaz zmuszania do określonego zachowania (art. 31 ust. 2 Konstytucji RP) oraz wyczerpuje znamiona przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego,

3. uchylenie bez zgody stron ostatecznego postanowienia autokontrolnego z [...] lutego 2009 r. i powrót do stanu zawieszenia postępowania w oparciu o okoliczności, które już raz uznano za niemogące stanowić podstawy do zawieszenia.

Wniósł o stwierdzenie nieważności postanowień SKO z [...] maja i [...] czerwca 2009 r.

Uzasadniając powyższe zarzuty wskazał, że organy administracji pozostają związane decyzjami ostatecznymi do momentu ich wyeliminowania z obrotu w trybie nadzwyczajnym, a zatem nie może stanowić zagadnienia wstępnego, dającego podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, oczekiwanie na rozstrzygnięcie uchylające ostateczną decyzją wydane w takim postępowaniu nadzwyczajnym. Podniósł, że decyzja podziałowa ma charakter formalny, a nie materialny, jej wykonanie polega na wprowadzeniu określonych zmian do ewidencji gruntów i dopiero te zmiany umożliwiają przenoszenie prawa własności. Dlatego, zdaniem skarżącego, w postępowaniu podziałowym nie można rozstrzygać kwestii prawa własności, co w przedmiotowej sprawie, w jego ocenie, uczyniono. Skarżący podał również, że decyzją z [...] czerwca 2009 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy, po ponownym rozpoznaniu sprawy, własne rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność decyzji Wojewody P. z [...] października 2007 r. Zdaniem skarżącego, okoliczność ta wyeliminowała przeszkody do rozpatrzenia odwołania i wywołała konieczność uchylenia zawieszenia i umorzenia postępowania. Wskazał, że nie ma przeszkód by w przyszłości postępowanie podziałowe zostało wszczęte ponownie. Podważył również faktyczne podstawy zawieszenia wskazując, że w dacie ponownego orzekania przez SKO decyzja wywłaszczeniowa była wyeliminowana z obrotu prawnego, czego nie uwzględniono, przedwcześnie zdecydowano, że zakończenie postępowania przez Wojewodę z jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej będzie miało wpływ na podział, bowiem istnieje jeszcze możliwość zaskarżenia decyzji Ministra Infrastruktury z [...] czerwca 2009 r. do sądu administracyjnego, zaś jego interes prawny w postępowaniu podziałowym przesądził WSA w Białymstoku w sprawie II SAB/Bk 19/08.

J. B. podniósł również, że zachowanie członków SKO wyczerpuje znamiona przestępstwa przekroczenia uprawnień, zaś zawieszenie postępowania ma się przysłużyć niemożliwości odzyskania działki nr j, dla której założono księgę wieczystą z tytułem własności Skarbu Państwa i podejmowane są działania zmierzające do bezpowrotnego przejścia własności tej działki na Gminę S.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Uzupełniając argumentację zawartą w rozstrzygnięciu z [...] czerwca 2009 r. podano, że decyzja Ministra Infrastruktury, po ponownym rozpoznaniu sprawy, została wydana tego samego dnia co zaskarżone rozstrzygnięcie, a doręczona SKO dopiero 29 czerwca 2009 r. Jej istnienie nie było znane organowi w dniu orzekania. Organ odwoławczy m.in. nie zgodził się również z twierdzeniem skargi, iż w wyroku w sprawie II SAB/Bk 19/08 przesądzono interes prawny J. B. w postępowaniu podziałowym. Jak wskazano, w uzasadnieniu wyroku z tej sprawy wprost wskazano, że takiego interesu w/w nie posiada.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek w przeważającej części z przyczyn, które nie zostały w niej podniesione, a które sąd był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

W ocenie sądu w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 170 p.p.s.a. i art. 97 § 1 pkt 4 Kpa) w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadziło do konieczności wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.

Słusznie skarżący podnosił istotne znaczenie dla sprawy niniejszej (podziałowej) oraz dla wyniku kontroli prawidłowości kwestionowanego postanowienia incydentalnego z [...] czerwca 2009 r. - wyroku z 26 czerwca 2008 r. w sprawie II SAB/Bk 19/08 ze skargi w/w na bezczynność Burmistrza S. W podanym wyroku zobowiązano Burmistrza do zakończenia postępowania podziałowego mającego na celu wydzielenie z nieruchomości drogowych: ul. S. (działka nr c) i ul. G. (działka nr d) działek geodezyjnych o dawnych numerach a i b wywłaszczonych w 1983 r. od ojca J. B. – W. B.

Przede wszystkim istotne znaczenie ma fakt, że wskazany wyrok jest prawomocny. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych ustawowo także inne osoby. Istnienie i treść prawomocnego orzeczenia oznacza zatem, że określone podmioty, do których należą strony postępowania, sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i organy państwowe - zobowiązane są brać to orzeczenie pod uwagę. W szczególności sądy zobowiązane są przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzona została w prawomocnym orzeczeniu. Takie rozumienie zasady prawomocności materialnej wyrażonej w art. 170 p.p.s.a. gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (vide wyrok NSA z 19.05.1999 r., I SA 2543/98, niepubl. oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat i M. Niezgódka – Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", tezy do art. 170 p.p.s.a., jak również J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z 21.10.1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001 z. 4, poz. 63).

Reasumując tę część rozważań stwierdzić trzeba, że przesądzenie określonych kwestii we wcześniejszym prawomocnym wyroku, w szczególności wydanym w tej samej sprawie, czyni niedopuszczalnym ponowne prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczności objęte tym prawomocnym orzeczeniem.

W przedmiotowej sprawie dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia incydentalnego zasadnicze znaczenie miała kwestia ustalenia, jakie okoliczności przesądził prawomocnie wyrok ze sprawy II SAB/Bk 19/08, a więc które z nich nie wymagają powtórnego badania i które tym samym uznać należy za bezsporne w sprawie podziałowej.

Zdaniem sądu jedną z takich niepodważalnych w kontrolowanym postępowaniu okoliczności jest przede wszystkim interes prawny J. B. do bycia stroną w sprawie wydzielenia nieruchomości wywłaszczonych w 1983 r. od W. B. Stwierdzenie to podważa legalność zawieszenia przez SKO postępowania odwoławczego w punkcie 1 c postanowienia z [...] maja 2009 r. oraz punkty 2 i 3 tego orzeczenia - utrzymanego w mocy postanowieniem z [...] czerwca 2009 r., poddanym obecnie kontroli.

W uzasadnieniu wyroku ze sprawy II SAB/Bk 19/08 zapisano bowiem, iż J. B. "wprawdzie (...) nie jest stroną samego postępowania podziałowego, to jednakże przyjąć należy, iż niewątpliwie ma on interes prawny w jak najszybszym załatwieniu omawianej sprawy". Mając na uwadze, że postępowanie podziałowe wszczęto z urzędu bez udziału J. B., a pomimo to sąd merytorycznie rozpoznał jego skargę na bezczynność Burmistrza prowadzącego to postępowanie – powyższe sformułowanie, wbrew temu jak je odczytuje SKO, rozumieć należy jako przyznanie przez sąd J. B. legitymacji do bycia stroną postępowania podziałowego (legitymacji materialnej opartej na interesie prawnym). Powyższe potwierdza przebieg postępowania podziałowego, w którym ani Burmistrz S., ani wcześniej również SKO - nie kwestionowały legitymacji J. B. (doręczono mu obydwie decyzje podziałowe: pierwotną z [...] marca 2009 r. i uzupełniającą z [...] kwietnia 2009 r., a wcześniej SKO doręczało skarżącemu postanowienia wpadkowe). Podniesienie wątpliwości co do legitymacji prawnej tej strony w przedmiotowym postępowaniu podziałowym nastąpiło dopiero na etapie odwoławczym.

Uznając zatem, na skutek prawomocnego wyroku w sprawie II SAB/Bk 19/08, że kwestia interesu prawnego J. B. została w postępowaniu podziałowym rozstrzygnięta na jego korzyść w sposób wiążący – stwierdzić należy oczywisty brak podstaw do zawieszania postępowania podziałowego z uwagi na konieczność ponownej oceny przedmiotowej legitymacji prawnej. W konsekwencji nie wystąpiło w tym zakresie zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, a SKO podając ten przepis jako podstawę swego rozstrzygnięcia w tym zakresie – uchybiło temu przepisowi, jak również uchybiło jednocześnie przepisowi art. 170 p.p.s.a.

Zdaniem składu orzekającego kolejną okolicznością prawomocnie przesądzoną wyrokiem ze sprawy II SAB/Bk 19/08 jest potwierdzenie istnienia swoistej zależności pomiędzy postępowaniem podziałowym, a stwierdzeniem przez Wojewodę w dniu [...] października 2007 r. nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1983 r. Sąd, zobowiązując Burmistrza S. do zakończenia postępowania podziałowego zaakceptował jednocześnie fakt, iż podział jest dokonywany z urzędu i w celu wydzielenia działek wywłaszczonych od W. B. - tylko z uwagi na występowanie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia Wojewody eliminującego decyzję wywłaszczeniową. W wyroku w sprawie II SAB/Bk 19/08 przesądzono, że podstawą podziału jest przepis art. 95 pkt 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – który zezwala na podział niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw.

Wynikają z powyższego określone konsekwencje, istotne dla oceny legalności zawieszenia z uwagi na postępowanie nadzorcze (nieważnościowe) prowadzone przez Ministra Infrastruktury, jak również istotne argumenty potwierdzające wyrażone wyżej stanowisko o braku podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność ustalenia spadkobierców poprzedniego właściciela dzielonej nieruchomości.

Wskazać trzeba, że uprawnionymi do udziału w postępowaniu podziałowym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (z urzędu lub na wniosek) mogą być osoby dysponujące tytułem prawnym do dzielonej nieruchomości i inne osoby, które wykażą swój interes prawny do udziału w tym postępowaniu, co wynika z art. 97 ust. 1 tej ustawy. Podobne stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z 23 stycznia 2009 r. w sprawie I OSK 91/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl wskazując, że brak tytułu prawnorzeczowego do działki podlegającej podziałowi nie wyłącza możliwości uznania innej osoby (właściciela działki sąsiedniej) za stronę postępowania, gdy w jego wyniku jej prawa doznają ograniczenia (np. z powodu odebrania dostępu do drogi publicznej). Mając to na uwadze stwierdzić należy, że właścicielem działek podlegających podziałowi jest obecnie Gmina S. (fakt bezsporny) – a zatem posiada ona niewątpliwy interes prawny w postępowaniu podziałowym. W sprawie tej interesy Gminy reprezentuje jej organ wykonawczy – Burmistrz. Uczestnictwo J. B. w tym postępowaniu przesądził natomiast wyrok ze sprawy II SAB/Bk 19/08 (o czym była wyżej mowa) i jest ono następstwem zgłoszonych roszczeń do dzielonej nieruchomości, które nie zostały w postępowaniu ze skargi na bezczynność skutecznie podważone.

Wobec powyższego, jak również wobec faktu ustawowego uregulowania legitymacji prawnej do występowania w postępowaniu podziałowym i niezgłoszenia się innych osób posiadających interes prawny do udziału w postępowaniu podziałowym, w tym pozostałych spadkobierców W. B. - ich poszukiwanie w drodze postępowania spadkowego i obciążanie obowiązkiem wszczęcia takiego postępowania J. B. nie jest konieczne i nie może być uznane – w przedmiotowej sprawie – za uzasadnione. Tym bardziej nie ma podstaw do zawieszania postępowania z tego powodu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Przesądzona w sprawie II SAB/Bk 19/08 zależność postępowania podziałowego od wyniku postępowania przed Wojewodą w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej miała niewątpliwe znaczenie dla oceny wpływu na bieg postępowania podziałowego kwestii legalności w/w decyzji Wojewody – badanej przez Ministra Infrastruktury w postępowaniu nieważnościowym na skutek wystąpienia Burmistrza S. z października 2007 r. W dacie zawieszania postępowania podziałowego z powodu toczącego się postępowania nadzorczego przed Ministrem (pierwsze postanowienie SKO z [...] maja 2009 r.) funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja Ministra z [...] marca 2009 r. stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody P. z [...] października 2007 r. (eliminującej z obrotu prawnego decyzję wywłaszczeniową). Rozstrzygnięcie Ministra podważyło zatem legalność orzeczenia Wojewody, a że nie było ostateczne – uzasadniało, zdaniem sądu, zawieszenie postępowania przez SKO w dniu [...] maja 2009 r. - do jego ostatecznego zakończenia. Takiej pozytywnej oceny legalności zawieszenia postępowania podziałowego z uwagi na postępowanie nadzorcze przed Ministrem nie można jednak wyprowadzić w stosunku do zaskarżonego postanowienia SKO, wydanego na skutek ponownego rozpoznania sprawy. Zapadło ono [...] czerwca 2009 r. w sytuacji, gdy SKO wiedziało o złożonym przez J. B. do Ministra Infrastruktury wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nieważności decyzji Wojewody (był to powód zawieszenia). Pomimo to oraz mimo, że od rozstrzygnięcia Ministra z [...] marca 2009 r. do [...] czerwca 2009 r. minęło ponad dwa miesiące – brak jest w aktach sprawy wzmianki, by organ odwoławczy podjął jakiekolwiek działania w celu uzyskania informacji, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został przez Ministra ostatecznie załatwiony i w jaki sposób. Jak wynika z akt, Minister wydał kolejną decyzję w tym przedmiocie tego samego dnia, w którym SKO utrzymało w mocy własne postanowienie o zawieszeniu ([...] czerwca 2009 r.), z tym że w przypadku organu odwoławczego nastąpiło to bez uprzedniego zweryfikowania podstawy podjęcia takiego rozstrzygnięcia. W efekcie okazało się, że zawieszenie postępowania podziałowego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa (z uwagi na oczekiwanie na decyzję Ministra) było już w dacie orzekania o zawieszeniu nieaktualne, a przez to bezpodstawne – z uwagi na ostateczne rozstrzygnięcie przez Ministra, również [...] czerwca 2009 r., kwestii ważności decyzji Wojewody. W ocenie sądu można było powyższej sytuacji uniknąć, gdyby SKO przed ostatecznym zakończeniem postępowania wpadkowego w przedmiocie zawieszenia próbowało uzyskać (chociażby telefonicznie) informacje o przebiegu postępowania przed Ministrem.

Powyższe uprawnia do wniosku, że zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa - z uwagi na oczekiwanie na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przed innym organem - może nastąpić tylko przed ostatecznym rozstrzygnięciem tego zagadnienia. Wobec faktu, że w sprawie niniejszej SKO utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania na w/w podstawie w tej samej dacie, w której ostatecznie rozstrzygnięto zagadnienie wstępne – zdezaktualizowała się podstawa zawieszenia wskazana w pkt 1 lit. a postanowienia SKO z [...] maja 2009 r. utrzymanego w mocy postanowieniem zaskarżonym. Zobowiązywało to sąd do uchylenia kwestionowanego orzeczenia w tym zakresie, jako wydanego z uchybieniem art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Skład orzekający w sprawie niniejszej ocenia również jako przedwczesne, a tym samym niezgodne z prawem i naruszające przepis art. 97 §1 pkt 4 Kpa, zawieszenie postępowania podziałowego na etapie odwoławczym, którego powodem było założenie, że po rozstrzygnięciu przez Ministra losów decyzji Wojewody z [...] października 2007 r. – rozwiązana zostanie kwestia ważności wywłaszczenia dokonanego w 1983 r. (co do którego Wojewoda pierwotnie stwierdził nieważność, a które to rozstrzygnięcie poddano kontroli Ministra). Zdaniem sądu powyższe rozumowanie nie może się ostać i nie doszłoby do zawieszenia z tego powodu, gdyby SKO zasięgnęło informacji o przebiegu postępowania przed Ministrem ponownie rozpoznającym sprawę nieważności rozstrzygnięcia Wojewody. W ocenie Ministra bowiem, wyrażonej w uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2009 r., postępowanie nadzorcze prowadzone przez Wojewodę było przedwczesne, ponieważ nie zostało poprzedzone oceną legitymacji prawnej (interesu prawnego) J. B. do żądania stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. A zatem Wojewoda, związany stanowiskiem Ministra, zobowiązany został do poddania ocenie przede wszystkim interesu prawnego w/w do żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Zatem dopiero w dalszej kolejności i to wyłącznie przy założeniu, że ten interes prawny stwierdzi pozytywnie – mógłby zająć stanowisko w kwestii ważności rozstrzygnięcia Wojewody. W przeciwnym razie (przy ocenie braku interesu prawnego) doszłoby do odmowy wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji, gdy podstawowym zagadnieniem poddanym ocenie w postępowaniu przed Wojewodą miał być interes prawny J. B., a także wobec faktu, że losy i sposób zakończenia postępowania przed Wojewodą obarczone były w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu ([...] czerwca 2009 r.) tak znacznym stopniem niepewności – ocena, że zachodzi zagadnienie wstępne w postępowaniu podziałowym była zdecydowanie przedwczesna. Tym bardziej wniosek ten jest uprawniony, że przepis art. 97 § 1 pkt 4 Kpa wymaga bezwzględnego, bezpośredniego uzależnienia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie głównej od uprzedniego rozpatrzenia zagadnienia wstępnego (vide wyrok WSA w Białymstoku z 02.07.2009 r., II SA/Bk 38/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem składu orzekającego o występowaniu tak scharakteryzowanego zagadnienia wstępnego, z powodu którego zawieszono postępowanie w punkcie 1 b postanowienia z [...] maja 2009 r. (utrzymanego w mocy [...] czerwca 2009 r.) nie mogło być mowy, tym bardziej, że podstawowa do rozstrzygnięcia dla Wojewody kwestia – interes prawny wnioskodawcy – dla niniejszego postępowania nie miała znaczenia wobec skutków wyroku ze sprawy II SAB/Bk 19/08. W ten sposób zawieszenie postępowania podziałowego w pkt 1 b postanowienia z [...] maja 2009 r., utrzymanego postanowieniem zaskarżonym, zostało dokonane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Skład orzekający negatywnie ocenia również, dostrzeżoną w niniejszym postępowaniu praktykę, w której zawieszono postępowanie czyniąc podstawą tego rozstrzygnięcia łącznie zagadnienia o charakterze merytorycznym i formalnym. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wyraźnie podstaw prawnych zależności uzasadniających zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Z orzecznictwa wynika, że przesądza o nich treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ, na losy sprawy administracyjnej - nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania. Takie stanowisko prezentuje orzecznictwo i doktryna (vide wyroki NSA z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt I OSK 441/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz WSA w Warszawie z dnia 05 marca 2008 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2164/07, Lex nr 477571, z dnia 18 lipca 2007 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 766/07, Lex nr 382677, uzasadnienie uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., OPK 14/96, ONSA 1997, nr 1 poz. 11, wyroki WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie VII SA/Wa 1513/05, Lex nr 222225 i z dnia 30 listopada 2005 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2095/04, Lex nr 198959, jak również Grzegorz Łaszczyca, "Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego", Zakamycze 2005, B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2006, s. 447 – 450).

Tytułem uzupełnienia wskazać ponadto należy, że tym bardziej nie jest możliwe zawieszenie, gdy kwestia postrzegana przez organ jako zagadnienie wstępne została już prawomocnie przesądzona i niedopuszczalne jest jej ponowne badanie (jak w sprawie niniejszej interes prawny J. B. do uczestniczenia w postępowaniu podziałowym w charakterze pełnoprawnej strony).

W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że nie ma racji skarżący, iż zachodzi res iudicata pomiędzy zawieszeniem postępowania w dniu [...] maja 2009 r. i następnie [...] czerwca 2009 r. a postanowieniem z [...] lutego 2009 r., w którym SKO uchyliło w trybie autokontroli postanowienia o zawieszeniu (wydane na wcześniejszym etapie postępowania podziałowego), w których potraktowano jako zagadnienie wstępne toczące się postępowanie nieważnościowe przed Ministrem (to samo, które było przyczyną zaskarżonego zawieszenia, ale wówczas będące na wcześniejszym etapie). Przyczyną uchylenia była ocena, że wynik postępowania nadzwyczajnego nie stanowi zagadnienia wstępnego.

Utrwalone jest w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym res iudicata zachodzi w przypadku wystąpienia tej samej podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia. W sprawie niniejszej postanowienie z [...] lutego 2009 r. i zaskarżone nie zapadły w takim samym stanie faktycznym. W dniu [...] lutego 2009 r. postępowanie przed Ministrem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z [...] października 2007 r. zostało wszczęte, ale nie było jeszcze zakończone (nie wydano decyzji co do istoty sprawy), natomiast w dniu [...] maja 2009 r. funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja Ministra z [...] marca 2009 r. o stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody. SKO w dniu [...] lutego 2009 r. i w dniu [...] maja 2009 r., a następnie [...] czerwca 2009 r. orzekało zatem w innym stanie faktycznym sprawy. Nie mniej jednak nie ma to istotnego w sprawie znaczenia, z uwagi na uchylenie postanowienia SKO z [...] czerwca 2009 r. z innych powodów, o których była mowa wyżej.

Końcowo podnieść trzeba, że dokumenty przedstawione przez skarżącego na rozprawie, na okoliczność posiadania interesu prawnego w postępowaniu podziałowym, nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej kwestii legitymacji prawnej. Jak już wyżej kilkakrotnie podkreślano, zagadnienie to przesądzono prawomocnie w wyroku ze sprawy II SAB/Bk 19/08.

W postępowaniu prowadzonym na skutek niniejszego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadzi ponownie ocenę istnienia podstaw zawieszenia postępowania wskazanych we własnym postanowieniu z [...] maja 2009 r., uwzględniając stanowisko zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu. Pamiętając, że organ odwoławczy ponownie rozpoznaje sprawę w jej całokształcie – przedmiotowa ocena zostanie dokonana po uprzednim ustaleniu stanu sprawy aktualnego w dacie ponownego orzekania o kwestiach wpadkowych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

W punkcie 2. wyroku rozstrzygnięto w oparciu o art. 152 cyt. ustawy.

O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Do przedmiotowych kosztów zaliczono, oprócz wpisu sądowego (100 zł) i kosztów dojazdu (16 zł), wysokość utraconego dziennego zarobku w wysokości 54 zł. Zdaniem składu orzekającego dla ustalenia kwoty utraconego zarobku rolnika może posłużyć wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego (vide postan. NSA z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GZ 197/07). Coroczne dane w tym zakresie są publikowane przez Prezesa GUS. Z obwieszczenia z 23 września 2009 r. (w sprawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego w 2009 r. (M. P. z 2009 r., Nr 62, poz. 829) wynika, że dochód ten wyniósł w 2009 r. – 2.056 zł. Po przemnożeniu powyższej kwoty przez ilość hektarów przeliczeniowych użytków rolnych gospodarstwa skarżącego (9,6883 ha – zaświadczenie z akt II SA/Bk 155/09), a następnie podzieleniu otrzymanego wyniku przez ilość dni w roku - 365 okazuje się, że przeciętny dzienny dochód z pracy

w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych wynosił w 2009 r. - 54,57 zł. Taką właśnie kwotę tytułem utraconego zarobku sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego z tytułu jego stawiennictwa na rozprawie. Po podsumowaniu wszystkich elementów składających się na niezbędne koszty postępowania sądowego, zasądzeniem objęto kwotę 170,57 zł.