Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 842/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2019 r. sprawy ze A. O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] lutego 2019 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego ( dalej "Komisja II stopnia") utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] ( dalej "Komisja Egzaminacyjna") z dnia [...] października stwierdzającą, że A. O. (dalej jako "Skarżąca", "Zdająca") uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego.

Jako podstawę prawną wskazano art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2291, z późn. zm.- dalej p.n.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach 4-6 września 2018 r. Skarżąca przystąpiła do egzaminu notarialnego na podstawie art. 74 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 marca 2017 r.

Po dokonaniu oceny każdego z zadań egzaminu notarialnego, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że Zdająca otrzymała:

a) z pierwszego projektu aktu notarialnego - ocenę niedostateczną (dwie oceny niedostateczne wystawili egzaminatorzy).

b) z drugiego projektu aktu notarialnego - ocenę dobrą.

c) z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności - ocenę dobrą.

Zadanie egzaminacyjne z pierwszego projektu aktu notarialnego dotyczyło sporządzenia projektu aktu notarialnego obejmującego umowę sprzedaży nieruchomości i udziału we współwłasności nieruchomości oraz oświadczenia o ustanowieniu hipoteki umownej łącznej.

Zgodnie z treścią art. 74f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającego oceny, Komisja ustaliła, że Zdająca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Powyższą uchwałę Zdająca zaskarżyła odwołaniem, w którym zakwestionowała ocenę z pierwszego projektu aktu notarialnego.

Komisja II stopnia w uzasadnieniu skarżonej uchwały omówiła przepisy mające zastosowanie w sprawie i podzieliła większość zarzutów egzaminatorów.

Zdaniem Komisji dogłębna analiza pierwszego projektu aktu notarialnego nie pozwala na wystawienie za ten projekt oceny pozytywnej, a wystawienie przez egzaminatorów oceny niedostatecznej jest uzasadnione. Błędy i uchybienia w projekcie, wskazane przez egzaminatorów, a także dodatkowe błędy i uchybienia dostrzeżone przez Komisję, potwierdzają prawidłowość wystawionej oceny niedostatecznej. Nie ma w pracy takich wątpliwości, które mogłyby być rozstrzygnięte na jej korzyść.

Przede wszystkim w projekcie znajdują się na tyle poważne uchybienia przepisom prawa, w szczególności dotyczące braku znajomości właściwych przepisów kodeksu cywilnego i umowy sprzedaży, ustawy o gospodarce nieruchomościami, kodeksu postępowania cywilnego, ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, prawa o notariacie (art. 80 § 2 i § 3 - brak pouczeń dla stron i brak zabezpieczenia ich słusznych interesów), brak odniesienia się do wykluczenia przesłanek co do ustawowego prawa pierwokupu (wody, rolnicza spółdzielnia produkcyjna, nieuzasadnione wykluczenie niewystępującego w zadaniu prawa pierwokupu gminy), że nie uzasadniają one podwyższenia oceny.

Odnosząc się do argumentów Zdającej, podnoszonych w odwołaniu Komisja II stopnia stwierdziła, co następuje:

- wbrew twierdzeniu Zdającej bardzo poważnym błędem jest niepowołanie w projekcie odpisu skróconego aktu małżeństwa małżonków K.;

- W ocenie Komisji II stopnia zestawienie argumentów przywoływanych w odwołaniu w punktach oznaczonych numerami 2 i 7 uzasadnienia odwołania świadczy o nieznajomości instytucji pomocy de minimis, jak też przepisów regulujących tę instytucję, mających zastosowanie w praktyce notariusza. W dalszej części wywodu Komisja II stopnia szczegółowo omawia błędy pracy w tym zakresie;

- kupujący nie został pouczony, że przyznane zwolnienia od podatku stanowi pomoc de minimis, nie składał oświadczenia uzasadniającego zastosowanie zwolnienia od podatku o treści odpowiadającej przepisowi art.9 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zdaniem organu notariusz jako płatnik w przypadku stosowania zwolnienia od podatku jest zobowiązany do zapisania w treści aktu wszystkich oświadczeń podatnika pozwalających na zwolnienie od podatku, gdyż w przeciwnym wypadku sam za ten podatek odpowiada. Powinien również pouczyć podatnika, że zastosowane zwolnienie stanowi pomoc de minimis.

- zdaniem organu nie ma racji Zdająca, że zadanie egzaminacyjne oparte zostało na niejednoznacznym stanie faktycznym. Wbrew twierdzeniom Zdającej przedmiot umowy mógł i stanowił gospodarstwo rolne w rozumieniu kodeksu cywilnego, co implikowało zastosowanie art. 37a ust.4 pkt 3 ustawy o lasach. Komisja II stopnia wyjaśniła, że sporządzenie warunkowej umowy sprzedaży w sytuacji, gdy ustawowe prawo pierwokupu nie ma zastosowania jest błędem równie poważnym jak niezastosowanie tego prawa w sytuacji uzasadnionej. Naraża strony na nieważność czynności, koszty i niepewność co do ich sytuacji prawnej;

- wbrew wywodom Zdającej, w treści przygotowanego projektu nie wyłączyła ona prawa pierwokupu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa uregulowanego w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego;

- nie ma racji Zdająca kwestionując zarzut wadliwego ustanowienia hipoteki łącznej umownej. Wbrew twierdzeniom odwołania § 11 projektu zawierający oświadczenie o ustanowieniu hipoteki nie spełnia wymogów art. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece;

- nieprawidłowości w żądaniu złożenia wniosku wieczystoksięgowego. Wbrew twierdzeniu Zdającej polecenie zadania było tu precyzyjne i określenie "stosowne żądania", podobnie jak w praktyce notarialnej, oznacza dokładne zapisanie żądań, które następnie znajdą się w elektronicznym wniosku wieczystoksięgowym.

- wymagane pouczenia muszą być zapisane w projekcie. Dlatego nie ma racji Zdająca w odwołaniu podnosząc zarzut w tym zakresie. Poza tym zgodnie z art. 80 § 3 prawa o notariacie notariusz jest obowiązany udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej. W warunkach pracy egzaminacyjnej w grę mogą wchodzić wyłącznie pouczenia pisemne.

Komisja II stopnia przyznała rację stronie, że powołała zaświadczenie dotyczące planu zagospodarowania przestrzennego, zaświadczenie dotyczące rewitalizacji i zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, oraz że w § 12 projektu zapisała postanowienie o tym kto ponosi koszty. Jednak wymienione tam podatek od czynności cywilnoprawnych (którego nie pobrała) oraz opłaty sądowe nie są kosztami aktu, a zatem sformułowanie to nie jest właściwe. Także w zakresie prawidłowości pobranych podatków, opłat sądowych i wynagrodzenia notariusza organ odwoławczy wskazał, że podatek od czynności cywilnoprawnych z tytułu ustanowienia hipoteki i taksę od oświadczenia o ustanowieniu hipoteki Zdająca pobrała prawidłowo, w pozostałym zakresie taksa pobrana nieprawidłowo oraz w ogóle nie pobrano podatku od towarów i usług od wynagrodzenia notariusza. Błędnie w projekcie zapisano że "koszty niniejszego aktu wynoszą" bowiem z takiego zapisu nie można się dowiedzieć czy koszty zostały już pobrane i od kogo.

Ponadto zapis § 3 pkt 2. że "Nieruchomość 1 i Nieruchomość 2 mają dostęp do drogi publicznej" nie jest tu właściwy i nie jest rozwiązaniem zadania w tym zakresie. Organ wyjaśnił, że chodziło o zapisanie oświadczenia, że działka nr [...] i działka nr [...] mają dostęp do drogi publicznej.

Niezależnie od wyżej opisanych błędów Komisja II stopnia uznała za nieprawidłowe następujące kwestie:

- co do kryteriów uznania J. K. za rolnika indywidualnego, to w projekcie brakuje oświadczenia o powierzchni i miejscu położenia nieruchomości rolnych, których nabywca jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, dzierżawcą lub samoistnym posiadaczem;

- dokumenty poświadczające status J. K. jako rolnika indywidualnego, wymienione w § 6 ust.5 projektu są niekompletne , brak dokumentu z gminy [...];

- Zdająca nie odniosła się do kwestii ewentualnego wniesienia nieruchomości jako wkładu gruntowego do rolniczej spółdzielni produkcyjnej, a w konsekwencji prawa pierwokupu uregulowanego w art. 147 § 2 prawa spółdzielczego;

- w pracy nie ma oświadczenia w zakresie występowania na sprzedawanych gruntach śródlądowych wód stojących (co wynikało z treści zadania), zapisane zaś zostało oświadczenie o niewystępowaniu wód płynących (§ 3 pkt 7), które są wyłączone z obrotu;

- zapisane w § 3 pkt 8 oświadczenie, że gminie [...] nie przysługuje prawo pierwokupu zgodnie z art. 109 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż obie nieruchomości są wykorzystywane na cele rolne i leśne, świadczy o nieznajomości jednego z podstawowych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem rozważając zastosowanie prawa pierwokupu z art. 109 powołanej ustawy należy pamiętać, że przysługuje ono m.in. przy sprzedaży niezabudowanej nieruchomości nabytej uprzednio przez sprzedawcę od Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego, czego nie było w treści zadania;

- brak zobowiązania J. K. do zapłaty ceny;

- wadliwe są sformułowane zapisu § 9 ust. 2 i ust. 3, że J. K. co do zobowiązań wynikających z ust. 1 pkt 2) i ust. 1 pkt 3 (w których brak zobowiązania) poddaje się egzekucji do określonej kwoty na podstawie art.777 ust. 1 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego - takiemu oświadczeniu o poddaniu się egzekucji co do nieistniejącego zobowiązania, sformułowanemu niezgodnie z przepisem art.777 § I pkt k.p.c. i powołującemu nieistniejący przepis (powinno być § 1 a nie ust. 1) sąd nie nada klauzuli wykonalności;

- brak wywodu własności w odniesieniu do nieruchomości J. K., gdyż za taki nie można uznać opisu odpisów ksiąg wieczystych , znajdującego się w §6 ust.5 pkt a i pkt b projektu;

- brak istotnych pouczeń o art.2b ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, o art.5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, art.6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i możliwości weryfikacji wartości przedmiotu umowy przez organ podatkowy, art.6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (jest przywołany art.2), art. 6a ust.5 ustawy o podatku rolnym, a zamieszczony w § 14 pracy zapis mówi o czym notariusz poinformował stawających i przywołane są wyłącznie numery przepisów ustaw.

Po przeprowadzeniu obszernej analizy zagadnień proceduralnych ( str. 16-20 uchwały) reasumując Komisja II stopnia stwierdziła, że błędy i uchybienia w projekcie, wskazane przez egzaminatorów, a także dodatkowe błędy i uchybienia podniesione wobec argumentacji odwołania, potwierdzają prawidłowość wystawionej oceny niedostatecznej. Nie ma w pracy zdającej takich wątpliwości co do jej oceny, które mogłyby być rozstrzygnięte na jej korzyść.

Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty Skarżącej w najistotniejszym zakresie za chybione Komisja II stopnia uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 74 § 3 i art 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wystawienie oceny negatywnej projektu aktu notarialnego sporządzonego podczas pierwszego dnia egzaminu notarialnego w sytuacji, gdy sporządzony przez Skarżącą projekt jest poprawny, zachowuje wymagania formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa i wskazuje na umiejętność ich interpretacji, a zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu jest prawidłowy, co świadczy o tym, że Skarżąca jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza,

2) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie, poprzez nieuwzględnienie przy ocenie pracy Skarżącej z części egzaminu notarialnego polegającej na opracowaniu projektu pierwszego aktu notarialnego faktu, że praca sporządzona była z zachowaniem wymogów formalnych, przepisy zastosowane przy rozwiązywaniu zadania były właściwe, a Skarżąca wykazała się umiejętnością ich interpretacji, zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny;

3) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 74§ 3 ustawy Prawo o notariacie poprzez jego błędną wykładnię nakazującą Skarżącej przewidzenie w jaki sposób autorzy zadania egzaminacyjnego chcieli, aby zostało ono rozwiązane tj. nieuwzględnienie przy ocenie pracy Skarżącej z części egzaminu notarialnego polegającej na opracowaniu projektu pierwszego aktu notarialnego faktu, że praca sporządzona była z zachowaniem wymogów formalnych, przepisy zastosowane przy rozwiązywaniu zadania były właściwe, a Skarżąca wykazała się umiejętnością ich interpretacji, zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny;

4) obrazę przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7,art. 7a, art. 8, art. 11 art. 77, art. 80, art. 81 a, art. 107 § 3 oraz art. 138 k.p.a. w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, poprzez niepodjęcie w toku postępowania odwoławczego kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie, w tym zarzutów sformułowanych przez Skarżącą w odwołaniu, o czym świadczy pominięcie okoliczności wskazujących na pozytywną ocenę pracy oraz oparcie się przez Komisję II stopnia jedynie na uchybieniach zawartych (zdaniem Komisji II stopnia) w pracy Skarżącej oraz na zarzutach dodatkowych, sformułowanych przez Komisję II stopnia, przy całkowitym braku rozważenia pozytywnych elementów projektu pierwszego aktu notarialnego w treści uchwały, przyjęcie niezgodnej z zasadami prawa administracyjnego niekorzystnej oceny dowodów a właściwe brak jej przeprowadzenia.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały oraz o stwierdzenie, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały szczegółowo omówione.

Komisja II stopnia w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, CBOSA, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 74 f § 1 ustawy - Prawo o notariacie (p.n.), pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną. W sprawie zakończonej zaskarżoną uchwałą, Komisja II stopnia stwierdziła, że Skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego, gdyż otrzymała ocenę niedostateczną z projektu pierwszego aktu notarialnego: dwie oceny niedostateczne wystawione przez egzaminatorów.

Skarżąca zarzuciła niewłaściwe ustalenie oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego, uznając że sporządzony projekt aktu notarialnego zasługiwał na ocenę pozytywną.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia, jako komisja odwoławcza, szczegółowo odniosła się do zarzutów odwołania; w przypadku niektórych zarzutów przeprowadziła obszerne wywody merytoryczne. Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia ocen cząstkowych oraz zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że dokonując oceny pracy Skarżącej kierowano się wskazówkami zawartymi w art. 74e § 2 p.n. indywidualizując je w ramach tejże pracy egzaminacyjnej. W ocenie Sądu, uchwała Komisji II stopnia zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Również jej uzasadnienie jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Należy też zaznaczyć, że związanie organu odwoławczego zakresem zaskarżenia i treścią podniesionych zarzutów nie oznacza braku kompetencji do dokonania kompleksowej oceny zaskarżonej pracy egzaminacyjnej, w szczególności do oceny jakie znaczenie dla końcowego rezultatu postępowania mają uwzględnione (w razie stwierdzenia ich zasadności) zarzuty osoby odwołującej się. Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia procedowała w ramach zaskarżonej części egzaminu i w ramach zarzutów podniesionych przez Skarżącą. Fakt, że działając w takich ramach organ całościowo spojrzy na pracę egzaminacyjną, nie oznacza wyjścia poza granice odwołania, gdyż w ramach zarzutów odwołania kontrola polega na dokonaniu oceny z uwzględnieniem wszystkich elementów, które mają wpływ na taką a nie inną ocenę zaskarżonej części pracy. W ocenie Sądu, nawet posłużenie się innymi niż Komisja Egzaminacyjna stopnia argumentami dowodzi rozpoznania sprawy w sposób autonomiczny i dziać się to może w granicach postawionych zarzutów. Podniesienie przez Komisję II stopnia nowych zarzutów, nie wskazanych przez Komisję Egzaminacyjną stanowiło dodatkową argumentację przemawiającą za utrzymaniem wystawionych uprzednio ocen z zaskarżonej części egzaminu notarialnego.

W sporządzonych ocenach, wyważając negatywne i pozytywne aspekty pracy, egzaminatorzy wskazali nie tylko błędy, ale również pozytywne jej elementy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały przytoczono w sposób drobiazgowy mankamenty tejże pracy egzaminacyjnej, stąd nie ma potrzeby powtarzania ich w tym miejscu. Wykazane przez Komisję II stopnia błędy dotyczące projektu pierwszego aktu notarialnego w istocie determinują rozstrzygnięcie w sprawie, bowiem są one nader istotne, gdyż ich skutki dotykają bezpośrednio nie tylko samego notariusza sporządzającego akt notarialny, ale także strony tego aktu. Zatem popełnione przez Skarżącą błędy w projekcie pierwszego aktu notarialnego, dostrzeżone przez Komisję Egzaminacyjną i ponownie wskazane przez Komisję odwoławczą, nie uzasadniały podwyższenia oceny z tej części egzaminu i – w ocenie Sądu – brak jest podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Należy zgodzić się z organem, że zaproponowany przez Skarżącą sposób rozwiązania przedmiotowego kazusu, pomimo trafności kilku argumentów zawartych w odwołaniu wskazuje na to, że szereg zasadniczych kwestii w omawianym zadaniu Skarżąca rozwiązała wadliwie. Ponadto w pracy znalazły się liczne błędy mniej istotne, które także niewątpliwie wpływają na jej końcową ocenę. Zdaniem WSA i wbrew zarzutom skargi, organ wyważył pozytywne i negatywne elementy ocenianej pracy, czego wyrazem jest treść uzasadnienia zakwestionowanej uchwały. W tym zakresie wystarczy przywołać treść uzasadnienia uchwały Komisji II stopnia a w szczególności zawarte na stronach od 6 do 16 uzasadnienia argumenty, w którym Komisja wskazuje i omawia błędy pracy dotyczący istotnych kwestii, które decydują o prawidłowym funkcjonowaniu akt notarialnego w obrocie prawnym. Okoliczności tych Skarżąca skutecznie nie podważyła.

Przede wszystkim Sąd podziela stanowisko organu, że nie ma w pracy zdającej takich wątpliwości co do jej oceny, które mogłyby być rozstrzygnięte na jej korzyść. W projekcie znajdują się na tyle poważne uchybienia przepisom prawa, w szczególności dotyczące braku znajomości właściwych przepisów kodeksu cywilnego dotyczących umowy sprzedaży, ustawy o gospodarce nieruchomościami, kodeksu postępowania cywilnego, ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, prawa o notariacie (art. 80 § 2 i § 3 - brak pouczeń dla stron i brak zabezpieczenia ich słusznych interesów), brak odniesienia się do wykluczenia przesłanek co do ustawowego prawa pierwokupu (wody, rolnicza spółdzielnia produkcyjna, nieuzasadnione wykluczenie niewystępującego w zadaniu prawa pierwokupu gminy), że zasadnie Komisja II stopnia uznała, że nie uzasadniają one podwyższenia oceny.

Podkreślić trzeba, że istota i charakter egzaminu zawodowego wymagają aby zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie zawierał błędów. Natomiast treść zarzutów skargi wskazuje, że Skarżąca usiłuje pomniejszać błędy swojej pracy wytknięte przez egzaminatorów i poparte przez Komisję II stopnia. W ocenie Sądu ten sposób myślenia pomija fakt, że skoro zdanie egzaminu notarialnego ma uprawniać do wykonywania zawodu notariusza, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako akt skuteczny i ważny.

Odpowiadając na zarzuty skargi dotyczące braku zastosowania skali ocen Sąd zauważa, że praca egzaminacyjna musi spełniać jednocześnie wszystkie kryteria wymienione w art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie, natomiast w zależności od tego, w jakim stopniu są one spełnione, egzaminatorzy, specjaliści z danej dziedziny, wystawiają stosowne oceny. Zatem oceniana praca musi spełniać podstawowe wymogi formalne, zdający musi zastosować zasadniczo właściwe przepisy prawa i poprawnie je zinterpretować, a problem co do istoty musi być trafnie rozstrzygnięty. Tylko praca spełniająca powyższe kryteria może uzyskać pozytywną ocenę (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1950/11, LEX nr 1270115).

Natomiast skala ocen, wynikająca z art. 74d § 3 p.n., pozwala na uwzględnienie stopnia spełnienia wymienionych kryteriów oraz wszystkich wad i zalet kontrolowanych zadań. Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwalę o wyniku egzaminu oraz komisja odwoławcza, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez zdającego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że popełnienie przez zdającego nawet jednego błędu, jednakże o zasadniczym, fundamentalnym znaczeniu może przekreślić jego szanse na otrzymanie oceny pozytywnej (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2527/15, publik. na stronie www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Ocenę taką mogą powodować także inne wady, a w szczególności ich wielość i istotność uzasadniające uznanie, że projekt aktu nie spełnia podstawowych wymogów formalnych albo zastosowano w nim niewłaściwe przepisy lub niepoprawnie je zinterpretowano albo zaproponowano nieprawidłowe rozstrzygnie problemu.

Wyraźnie należy podkreślić, że rozwiązanie zadania, nawet poprawne pod względem formalnym może uzyskać ocenę negatywną wobec merytorycznych błędów popełnionych przez zdającego o ciężkim charakterze gatunkowym, świadczących o braku dostatecznej wiedzy merytorycznej zdającej, niepozwalających na uznanie, że jest ona przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Stanowi to bowiem istotę egzaminu notarialnego, którego pozytywny rezultat otwiera dostęp do wykonywania zawodu.

Jak już wskazano wyżej, celem egzaminu notarialnego jest sprawdzenie wiedzy osób aplikujących do wykonywania wysoko kwalifikowanego zawodu notariusza oraz tego, czy jest on odpowiednio przygotowany do samodzielnego dokonywania czynności notarialnych. Stąd też jego praca egzaminacyjna musi spełniać jednocześnie wszystkie wymienione w art. 74e § 2 p.n. kryteria. ( tak w wyroku NSA sygn.akt II GSK 29/18 z dnia 8 stycznia 2019 r.).

W konsekwencji, wadliwość rozwiązania przez Skarżącą zadania, polegająca na poczynieniu wielu wyżej opisanych błędów, a w szczególności na sporządzeniu warunkowej umowy sprzedaży w sytuacji, gdy ustawowe prawo pierwokupu nie ma zastosowania jest błędem równie poważnym jak niezastosowanie tego prawa. Naraża strony na nieważność czynności, koszty i niepewność co do ich sytuacji prawnej. Wszystko to uzasadniało to wystawienie oceny niedostatecznej z tej części egzaminu notarialnego. Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie analiza pracy Skarżącej została przeprowadzona w sposób wystarczający przez organy i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego ani przepisów prawa materialnego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.