Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 93/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 6, art. 7, art. 10, art. 77, art. 79, art. 80, art. 81, art. 81a, art. 107, art. 138
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73 ust 5, art. 81
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba Protokolant: specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skarg A. Ś. i Prokuratora Regionalnego w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty płatności obszarowych pobranych nienależnie za 2007 r. skargi oddala.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ odwoławczy) decyzją z dnia 9 listopada 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (dalej: organ I instancji) z dnia 3 sierpnia 2018 r., nr [...] w sprawie ustalenia A. Ś. (dalej: Wnioskodawca, Strona) kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2007 r. w łącznej wysokości [...] zł.

Powyższe rozstrzygnięcie miało miejsce w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Dnia 10 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek A. Ś. o przyznanie na 2007 r. jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 121,96 ha i uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (UPO) do powierzchni 118,40 ha.

Wniosek dotyczył przyznania płatności do działek rolnych wymienionych pod literami od A do G.

Postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 10 maja 2007 r. zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 7 stycznia 2008 r., nr [...]. Na mocy ww. decyzji Stronie przyznano JPO (120,53 ha) i UPO (118,29 ha) w łącznej wysokości [...] zł (w tym w ramach płatności JPO: [...] zł, UPO – [...] zł). Płatności przyznane na mocy ww. decyzji zostały wypłacone na rachunek podany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniu 21 stycznia 2008 r.

W latach 2008-2010 organ l instancji uzyskał od Prokuratury Okręgowej w K. materiały wskazujące na użytkowanie rolnicze przez inną osobę części działek zgłaszanych do płatności przez Wnioskodawcę. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem z dnia 25 października 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego wznowił rozpatrywanie sprawy płatności JPO i UPO dla Strony za rok 2007. Efektem ponownego rozpatrzenia spraw Strony była decyzja organu I instancji z dnia 24 stycznia 2012 r. nr [...].

Na mocy tej decyzji uchylono decyzję pierwotną, odmówiono Stronie płatności i nałożono na Stronę dodatkowe kary finansowe, w związku ze stwierdzeniem znacznych zawyżeń (ponad 50% pow. stwierdzonej) powierzchni do płatności (za uprawnione do płatności JPO i UPO uznano odpowiednio 10,10 ha).

Odwołanie od ww. decyzji wniosła zarówno Strona (zakwestionowano ustalenia pow. uprawnionej do płatności), jak i Prokurator (zakwestionowano brak zapewnienia Prokuraturze czynnego udziału w sprawie). Postępowanie odwoławcze od ww. decyzji zostało zakończone decyzją organu odwoławczego nr [...] z dnia 19 marca 2014 r., na mocy której zaskarżona decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia był m.in wynik rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w OR ARiMR w dniu 12 marca 2013 r., na której świadek J. J., który miał według organów ścigania faktycznie użytkować grunty deklarowane do płatności przez Wnioskodawcę, całkowicie zmienił swoją ocenę całej sprawy w stosunku do zeznań składanych wcześniej, twierdząc, że wykonywał odnośnie spornych gruntów jedynie polecenia Wnioskodawcy.

Pismem z dnia 31 października 2014 r. organ odwoławczy zwrócił się do Prezesa ARiMR o wyłączenie z rozpatrywania m.in. ww. sprawy dot. płatności dla Wnioskodawcy za lata 2005-2007. Ww. prośbę uzasadniono zarzutami Prokuratury dot. braku bezstronności pracowników MOR ARiMR odnośnie m.in. ww. spraw. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2014 r., Prezes ARiMR zdecydował o wyłączeniu Dyrektora MOR ARiMR od ww. spraw za ww. lata i wyznaczeniu do jej rozpatrywania Dyrektora Ś. OR ARiMR. Ten ostatni organ postanowieniem z dnia 13 lipca 2015 r., jako organ l instancji w sprawie ww. płatności dla Strony wyznaczył Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., dalej: KBP ARiMR w K. (wyłączając od sprawy Biuro Powiatowe ARiMR w K.), co uzasadniono ww. wyłączeniem dot. MOR ARiMR.

Dnia 8 kwietnia 2016 r. KBP ARiMR w K. rozstrzygnął sprawę płatności obszarowych dla Strony za 2007 r. wydając decyzję o nr [...]. W rozstrzygnięciu stwierdzono, że decyzja pierwotna (dotychczasowa) została wydana z naruszeniem prawa. Z treści ww. decyzji wynika, że Strona nie powinna otrzymać płatności za 2007 r. z uwagi na brak uwzględnienia użytkowania części działek z wniosku Strony przez J. J. (zamiast Strony) i brak użytkowania innej części działek z uwagi na prowadzone na nich prace związane z rozbudową K. w Z. , a w konsekwencji znaczne różnice między powierzchniami zadeklarowanymi do płatności, a powierzchniami uprawnionymi do tych płatności. Z uwagi na upływ ponad 5 lat od doręczenia decyzji pierwotnej, zgodnie z art. 146 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.), niemożliwe było już wydanie nowej decyzji rozstrzygającej merytorycznie o ww. płatnościach, a jedynie wydanie rozstrzygnięcia jw.

Postępowanie odwoławcze od ww. rozstrzygnięcia zostało zakończone decyzją Dyrektora Ś. OR ARiMR z dnia 24 października 2017 r., na mocy której zaskarżona decyzja l instancji została utrzymana w mocy.

Decyzja organu II instancji została zaskarżona przez Stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt l SA/Ke 698/17 ww. sąd uchylił decyzję z dnia 24 października 2017 r. Sąd uznał, że sprawy wymagają bardziej wnikliwego postępowania wyjaśniającego. W dniu 23 marca 2017 r. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Kielcach. Ponadto skarga kasacyjna została również wniesiona przez Prokuratora Prokuratury Krajowej w K.. Na dzień wydania przedmiotowych decyzji Dyrektor MOR ARiMR nie posiadał informacji o rozpatrzeniu ww. skarg kasacyjnych.

W związku z okolicznościami sprawy, pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r. KBP ARiMR w K. zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania mającego ustalić wysokość kwot, które powinna zwrócić do ARiMR. Pismem z dnia 2 maja 2016 r. Strona wniosła o zawieszenie postępowania ustaleniowego z uwagi na brak zakończenia postępowania dot. płatności dla Strony. Postanowieniem z dnia 18 maja 2016 r. KBP ARiMR w K. odmówił zawieszenia postępowania ustaleniowego uznając, że wyjaśnianie stanu faktycznego, jakie odbywa się w sprawach dot. płatności nie jest zagadnieniem, które uniemożliwia prowadzenie i rozstrzygnięcie postępowania ustaleniowego. Zażalenie strony na ww. postanowienie zostało rozstrzygnięte postanowieniem Dyrektora Ś. OR ARiMR z dnia 4 lipca 2016 r., stwierdzającym niedopuszczalność zażalenia na postanowienie odmawiające zawieszenia rozpatrywania danej sprawy. Pismem z dnia 8 lipca 2016 r. KBP ARiMR w K. przekazał do Biura Powiatowego ARiMR w K. dokumenty związane z ww. postępowaniem ustaleniowym. Ww. przekazanie wynikało z miejsca zamieszkania Wnioskodawcy (powiat [...]) oraz braku wyłączenia [...] OR ARiMR (oraz Biura Powiatowego ARiMR w K.) od prowadzenia postępowań ustaleniowych dot. Wnioskodawcy (Prezes ARiMR odmówił dokonania takiego wyłączenia).

W związku z uprawdopodobnionym zaistnieniem okoliczności polegających na pobraniu przez Stronę płatności nienależnych, pismem z dnia 12 października 2016 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania nakierowanego na ustalenie wysokości kwoty, którą Strona powinna zwrócić do ARiMR w ramach płatności obszarowych za lata 2005-2007. Dnia 19 października 2016 r. Strona zapoznała się z aktami sprawy ustaleniowej, a w dniu 20 października 2016 r. złożyła wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka J. J. odnośnie sposobu posiadania, zarządzania i uprawy działek ewid. nr [...], [...] i [...] w latach 2005-2007 (deklarowanych wówczas do płatności przez Wnioskodawcę). Po wystosowaniu odpowiednich wezwań, ww. świadek złożył wyjaśnienia w dniu 23 czerwca 2017 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w K., przy czym w przypadku pytań dot. zarządzania ww. działkami, składający wyjaśnienia zasłonił się niepamięcią lub uchylił się od udzielenia odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia 31 marca 2017 r. nr [...], Kierownik ww. Biura Powiatowego ARiMR zdecydował o zawieszeniu z urzędu postępowań ustaleniowych dot. płatności za lata 2005-2007 dla Strony, do czasu uzyskania ostatecznych decyzji dotyczących płatności obszarowych za lata 2005-2007 dla Wnioskodawcy (brak tych decyzji potraktowano jako tzw. zagadnienie wstępne z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.). Zażalenie Prokuratury Regionalnej w K. na postanowienie nr [...] zostało rozstrzygnięte przez Dyrektora MOR ARiMR postanowieniem nr [...] z dnia 5 maja 2017 r., uchylającym zawieszenie. Powodem takiego rozstrzygnięcia było uznanie, że nie zaistniały jednoznaczne podstawy do zawieszenia spraw ustaleniowych. Strona zaskarżyła ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 8 września 2017 r., sygn. akt l SA/Kr 641/17 oddalił skargę Strony.

W dniach 13 kwietnia i 16 maja 2018 r. Strona wniosła o dołączenie do akt sprawy ustaleniowej wyroków WSA w Kielcach z dnia 5 i 11 kwietnia 2018 r., którymi uchylono dotychczasowe rozstrzygnięcia dot. płatności dla Strony za lata 2005-2007. Dani 24 lipca 2018 r. Wnioskodawca wniósł o przesłuchanie pracownic Biura Powiatowego ARiMR w K. M. M. i K. H. odnośnie okoliczności władania przez Stronę działkami nr [...], [...] i [...] i konsekwencji tego dla płatności, o które Strona wniosła do tych działek.

Postępowanie ustaleniowe dot. płatności dla Strony za 2007 r. zostało zakończone opisaną na wstępie decyzją organu I instancji z dnia 3 sierpnia 2018 r. Na mocy tej decyzji nakazano Stronie zwrot kwot całości płatności wypłaconych za 2007 r., przyjmując równocześnie, że Strona działała w złej wierze.

W dniu 24 sierpnia 2018 r. do ww. Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło odwołanie Strony od ww. decyzji. Strona zarzuciła decyzji I instancji naruszenia:

1. art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej ustawa o płatnościach z 2007 r.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że uprawnionym do uzyskania płatności jest tylko faktyczny użytkownik działki rozumiany jako osoba, która jest bezpośrednim wykonawcą zabiegów agrotechnicznych na danej działce, podczas gdy przepis ten uprawnia do uzyskania płatności jej posiadacza, a powierzenie realizacji zabiegów agrotechnicznych na danej działce osobie trzeciej, nie uprawnia do stwierdzenia, że posiadacz nie jest użytkownikiem działki i nie jest osobą decydującą o utrzymaniu działki w dobrej kulturze rolnej,

2. art. 73 ust. 5 oraz art. 81 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L. z 2004 r., nr 141, poz. 18; dalej: rozporządzenie nr 796/2004), przejawiające się w tym, że organ błędnie zastosował przepis prawa materialnego stwierdzając, że Skarżący występując o płatności działał w złej wierze, jak również dokonał błędnej wykładni wymienionego przepisu uznając, że terminem powiadomienia o nienależytym charakterze płatności jest termin otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postepowania ustaleniowego, podczas gdy do przerwania terminu przedawnienia dochodzi dopiero w momencie doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranej płatności,

3. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie decyzji i pominięcie przez organ:

- odniesienia się do wniosku dowodowego Strony z dnia 24 lipca 2018 r., w którym Strona wnosiła o przeprowadzenie dowodów z protokołów przesłuchań świadka J. J., M. M. oraz K. H. na mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne,

- powołanie się w uzasadnieniu decyzji na bliżej nieokreślone zdjęcia lotnicze bez wskazania konkretnie, które zdjęcia organ wykorzystał do wydania decyzji, co w rezultacie uniemożliwia Stronie odniesienie się do twierdzeń organu;

4. art. 7 w zw. z art. 107 § 3, art. 80 i art. 81 K.p.a., przejawiającym się w dowolności oceny dowodów z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej:

- poprzez wadliwą ocenę zeznań świadków w tym w szczególności J. J., M. K. i "K. C.", prowadzącą do wadliwego ustalenia zakresu władztwa Strony nad działkami ewid. [...], [...] i [...] i skutkującą błędnym przyjęciem, że Strona nie była uprawniona do uzyskania płatności do tych działek,

- poprzez wadliwą ocenę zeznań świadków Z. F., S. K., E. K., Z. N. i H. R. na podstawie m.in. których organ sformułował wniosek o braku uprawnienia Strony do uzyskania płatności, podczas gdy na podstawie tych zeznań można był o jedynie stwierdzić, iż bezpośrednim wykonawcą prac rolnych na działkach położonych w W. był J. J. i jest to stwierdzenie bezsporne, które jednocześnie nie przesądza o braku uprawnień Strony do uzyskania płatności,

- poprzez oparcie decyzji (w szczególności w zakresie zlej wiary Skarżącego) na ustaleniach wyroku karnego wydanego przez Sąd Okręgowy w K. z dnia 27 czerwca 2017 r. ([...]) pomimo, że wyrok ten jest nieprawomocny i skazane nim osoby w dalszym ciągu korzystają z zasady domniemania ich niewinności;

- poprzez wykorzystanie dla dokonania ustaleń stanu działek położonych w Z. na oględzin przeprowadzonych w dniach 9 marca 2009 r, 13 października 2009 r. oraz 2 listopada 2009 r., podczas gdy stwierdzone w ich toku okoliczności nie mogą stanowić wiarygodnego źródła informacji odnośnie stanu zagospodarowania działek jaki miał miejsce kilka lat wcześniej, jak również przyjęcie sformułowanych w nich wniosków za wiarygodne pomimo tego, że biegli nie oznaczyli granic działek w terenie, co przesądza o tym, że formułowane przez nich wnioski są nieprecyzyjne i nie mogą również przez to być uznane za wiarygodny środek dowodowy,

- poprzez wadliwą ocenę zeznań świadków dotyczących działek położonych w Z. i R. prowadzącą do uznania, że Strona nie była uprawniona do uzyskania do części z nich płatności podczas gdy z uwagi na stopień ogólności wymienionych zeznań i brak precyzyjnego wskazania granic działek, do których się odnoszą nie mogą one stanowić wiarygodnego źródła wiedzy na temat stanu ich zagospodarowania i spełnienia warunków do uzyskania do nich płatności,

- poprzez przyjęcie, iż zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zdanie "samo zgłoszenie do płatności działek, będących w użytkowaniu innego podmiotu może stanowić podstawę odmowy płatności z uwagi na niespełnienie wymogów ustawowych", przesądza o braku uprawnienia Strony do uzyskania płatności w niniejszej sprawie, podczas gdy jest to zdanie wyrwane z kontekstu uzasadnienia wyroku, w którym Sąd wyraźnie stwierdził, iż nie przesądza kwestii posiadania przez Stronę uprawnienia do uzyskania płatności.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 czerwca 2016 r., sygn. akt [...], Wnioskodawca został nieprawomocnie (aktualnie rozpatrywana jest apelacja) uznany winnym popełnienia przestępstwa m.in. z art. 286 § 1 K.k. (doprowadzenie ARiMR do niekorzystnego rozporządzenia zawiadywanymi płatnościami w celu uzyskania własnej korzyści majątkowej) oraz art. 271 § 1 i art. 297 § 1 i § 2 K.k. (złożenie do ARiMR wniosku o płatności poświadczającego nieprawdę co do spełnienia wymogów dot. tych płatności odnośnie użytkowania gruntów wskazanych w tym wniosku i brak powiadomienia ARiMR o tych okolicznościach) co skutkowało wyłudzeniem płatności.

Za każdy z tych czynów Wnioskodawca został skazany na 2 lata pozbawienia wolności (w zawieszeniu na 5 lat) i grzywny w wys. [...]. zł oraz zobowiązany do zwrotu solidarnie z T. J. – byłym reprezentantem - do ARiMR kwoty w wys. [...] zł oraz solidarnie z ojcem – R. Ś. - [...] zł, a także zapłaty [...] zł kosztów sądowych.

W wyniku postępowania odwoławczego organ II instancji wydał decyzję z dnia 9 listopada 2018 r. opisaną na wstępie. Weryfikując prawidłowość rozstrzygnięcia I instancji stwierdził, że Strona nie dotrzymała wymagań związanych z płatnościami JPO/UPO, o które wystąpiła w roku 2007. Taka ocena była efektem wykrytej w toku kontroli znacznej różnicy między łączną powierzchnia uprawnioną (tzw. powierzchnią stwierdzoną) do płatności, a powierzchnią zadeklarowaną do tych płatności. Konsekwencją tego jest konieczność zwrotu ARiMR płatności.

Organ odwoławczy wskazał, że okoliczności sprawy ustalono na podstawie zeznań stron i świadków zebranych zarówno przez organy ARiMR, jak i przez organy ścigania i sąd karny, przed którym toczył się proces m.in. Wnioskodawcy, oskarżonego o wyłudzenie płatności, których dot. m.in. niniejsze decyzje.

Materiały te wskazują na to, że Wnioskodawca nie posiadał (nie użytkował, ani nie decydował o użytkowaniu) działek ewid. nr [...] (w 2007 r. dz. rolna [...]), [...] i [...] (w 2007 r. dz. rolna [...] w sposób uprawniający do wnioskowanych płatności. Wynikało to z braku spełnienia przez Stronę warunków do tych płatności, a nie - jak wskazano to w odwołaniu - z błędnej i naruszającej art. 7 K.p.a., oceny stosunków, między Stroną a J. J. względem przedmiotowych działek.

Z analizy akt sprawy wynika, że:

- część działek rolnych nie była użytkowana przez Stronę a inną osobę - za 2007 r. dot. to działek [...] (zadekl. 58,00 ha) i [...] (zadekl. 49,00 ha) - w przypadku tych działek pow. uprawniona do wsparcia wyniosła 0,00 ha,

- część dz. użytkowano prawidłowo tylko na części ich obszaru (część ich pow. została wykluczona z płatności) - za 2007 r. dot. to działki [...]

- część działek rolnych była użytkowana rolniczo w sposób uprawniający do płatności na całej ich powierzchni - za 2007 r. dot. to działek [...]

Organ odwoławczy podzielił odnośnie ww. kwestii ustalenia organu l instancji i uznał je za własne (dotyczy to także konsekwencji ww. nieprawidłowości), przy czym w toku rozpatrywania odwołania stwierdzono niewpływające na charakter rozstrzygnięcia zawartego w decyzji zaskarżonej różnice w powierzchniach uprawnionych do płatności miedzy ustaleniami l instancji i II instancji. Organ odwoławczy uznając jednak, że (w przeciwieństwie do dec. zaskarżonej) brak jest podstaw, aby za uprawnione do płatności traktować całość działki rolnej [...]na dz. ewid. [...]), i część działki rolnej B (dz. ew. nr [...] i [...]).

Ww. zmiana nie wpłynęła na samo rozstrzygniecie, stad też nie skutkowała uchyleniem decyzji zaskarżonej i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, bądź tez wydaniem nowej decyzji merytorycznej przez organ II instancji.

Jako najważniejsze ustalenia organu l instancji organ odwoławczy uznał:

1. łączna powierzchnia zadeklarowana do płatności JPO/UPO wynosiła zgodnie z zawartością wniosku Strony za 2007 r. 121,96 ha (JPO) i 118,40 ha (UPO),

2. pierwotne rozstrzygnięcie (dec. nr [...]) przyznawało stronie ww. płatności do powierzchni minimalnie mniejszych od zadeklarowanych (różnica między pow. zadeklarowanymi i stwierdzonymi w ramach płatności JPO i UPO nie była większa niż 3% pow. stwierdzonej), a łączna kwota przyznana i wypłacona stronie na mocy dec. pierwotnej wyniosła [...] zł,

3. Strona nie spełniła wymogów związanych z ww. płatnościami i na dzień wydania decyzji niniejszej w jej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności uniemożliwiające dochodzenie zwrotu ww. kwoty bądź pozwalające na odstąpienie od takiego zwrotu,

4. kwota płatności pobranych nienależnie przez Stronę została ustalona w łącznej wys. takiej samej jak wys. płatności, które zostały stronie pierwotnie przyznane i wypłacone.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie budziło wątpliwości, iż zadeklarowane do płatności działki nr [...], [...] i [...] były w tym czasie prawidłowo użytkowane rolniczo i nie zaistniały żadne uchybienia dot. np. wymogów dobrej kultury rolnej.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dokumenty zgromadzone w sprawach wskazywały, że ww. działki były użytkowane przez J. J. jeszcze przed rokiem 2001 jako dzierżawione przez tego rolnika od Agencji Nieruchomości Rolnych. Działki nr [...] i [...] zostały ok. 2000 r. nabyte od ANR przez P. Sp. z o.o., a działka nr [...] przez Wnioskodawcę; następnie w ramach rozliczeń wzajemnych (Wnioskodawca był współwłaścicielem P. Sp. z o.o.) działki [...] i [...] zostały oddane w dzierżawę Wnioskodawcy przez P. Sp. z o.o. W 2001 r. R. Ś. działający w imieniu swego [...] A. Ś. porozumiał się z J. J. co do dalszego użytkowania ww. działek przez J. J. - miało się to odbywać podobnie jak w przypadku użytkowanej przez J. J. działki stanowiącej własność R. Ś. nr [...] w R. (tj. poprzez praktyczne pozostawienie ww. działek do pełnej dyspozycji J. J., pod warunkiem uiszczania przez niego umówionej kwoty - ok. [...] zł łącznie z podatkiem - przy czym kwota ta była płacona przez J. J. tylko do roku 2004).

Wnioskodawca w praktyce nigdy nie zajmował się działalnością rolniczą o podobnym profilu ani o dużym areale gruntów (zajmował się jedynie rolnictwem szklarniowym i ogrodowym) - por. wskazane niżej np. zeznania L. D., A. K., czy J. J..

Od 2004 r. Wnioskodawca występował do ARiMR o płatności do obszaru ww. działek (otrzymując je) i w związku z tym zrezygnował z pobierania od J. J. kwot za zajmowanie się ww. działkami.

Wnioskodawca nie decydował w ogóle o sposobie zagospodarowania ww. działek - decydował o tym samodzielnie J. J. i tylko ew. informował o tym Wnioskodawcę. Strona nie wskazywała J. J. w jaki sposób ma gospodarować na ww. działkach, ani nie zlecała żadnych czynności - nie istniało żadne bardziej szczegółowe porozumienie w tej kwestii między tymi osobami (nie wnosił o uregulowanie tej kwestii ani A. Ś., ani działający w jego imieniu R. Ś.).

J. J. prowadząc na ww. działkach na własny rachunek (dla siebie) swoją uprawę kukurydzy lub pszenicy samodzielnie wybierał i sam (swoimi maszynami) wykonywał wszystkie czynności związane z taką uprawą (przygotowanie gruntu do siewu, siew, nawożenie, ochrona przed chwastami, zbiór, magazynowanie i sprzedaż kukurydzy).

J. J. prowadził uprawę na ww. działkach całkowicie na własny koszt (dot. to własnego ziarna, paliwa, sprzętu, środków ochrony roślin i robocizny) - nigdy nie otrzymał żadnego wynagrodzenia za działania prowadzone na obszarze ww. działek, udostępnionych przez Wnioskodawcę (dot. to także plonów, ziarna, zwrotu za zużyte paliwa itp.).

J. J. nie ubezpieczał ww. działek i nie opłacał podatku za ich powierzchnię (podatek opłacał Wnioskodawca) oraz nie dysponował jakąkolwiek pisemną umową z Wnioskodawcą (wedle zeznań J. J. i Strony złożonych podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w siedzibie Dyr. MOR ARiMR dnia 12 marca 2013 r. umowa taka miała zaginąć.

Organ stwierdził, że Wnioskodawcę i J. J. łączyła w praktyce nieformalna umowa faktycznego użyczenia gruntów (lub rodzaj nieformalnej dzierżawy) - nie był to jednak rodzaj zlecenia dot. wykonywania zabiegów agrotechnicznych na ww. działkach. Kontakty między J. J. a Wnioskodawcą były bardzo ograniczone po 2004 r., (w 2003 r. J. J. zapłacił ostatni raz umówioną kwotę Stronie za użytkowanie ww. działek) i w roku, którego dotyczy niniejsze postępowanie, praktycznie nie istniały. J. J. nie wykonywał żadnych czynności na rzecz Wnioskodawcy lub podmiotów gospodarczych należących do niego.

Działki były użytkowane przez J. J., tj. praktycznie pozostawione do jego dyspozycji, pod warunkiem uiszczania przez niego umówionej kwoty, co w praktyce polegało od 2005 r. na skutecznym składaniu przez Wnioskodawcę, wniosków do ARiMR o płatności obszarowe do tego obszaru.

W uzasadnieniu omawianej decyzji organu II instancji przedstawiono także szczegółowy opis zeznań J. J., J. J. (brat J. J.), E. J. (żony J. J.), A. K., J. D., E. K., S. K. i Z. F..

Organ odwoławczy przywołał i wyjaśnił treść stosowanych przepisów krajowych i unijnych. Wskazał m.in., że płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych.

Jako istotę sprawy organ odwoławczy wskazał odpowiedź na pytanie, czy konkretne działanie Wnioskodawcy można uznać za uprawianie gruntu we własnym imieniu i na swój rachunek, bądź przynajmniej za rzeczywiste kierowanie takimi pracami rolniczymi.

Odnosząc się do kwestii podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że niniejsza decyzja jest kolejną weryfikacją kwestii dot. uprawnień Strony do płatności za tereny położone na działkach ewid. nr [...], [...] i [...]. Takie weryfikacje prowadziły już m.in. organy ścigania, Sąd Okręgowy w K. oraz Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. i Dyrektor Ś. OR ARiMR. Organ odwoławczy stwierdził, że chociaż ww. ustalenia nie są prawomocne, to mógł on dokonać tych ustaleń także odrębnie na użytek niniejszego postępowania ustaleniowego. Brak zignorowania materiału i rozstrzygnięć z ww. niezakończonych prawomocnie postępowań wyniknął z wagi i obszerności ww. materiału i rozstrzygnięć.

Po analizie całości tego materiału okazało się, że w ocenie organów ARiMR Strona nie zajmowała się spornym gruntem (tj. działkami [...], [...] i [...]) na tyle, aby przyjąć, iż prawidłowym było przyznanie płatności wnoszonych przez Stronę m.in. za lata 2005-2007 do ww. gruntu. Twierdzenia Strony o tym, iż posiadała ww. sporne działki, ponieważ realnie wpływała na ich stan i miała wolę ku temu, oceniono jako gołosłowne. Regulacje i wyroki przywołane w zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazują, że odnośnie pojęcia posiadania wykorzystanego w przepisach regulujących uprawnienia do płatności obszarowych nie chodzi tylko o cechy tego posiadania wskazane w art. 366 K.c. (tj. w uproszczeniu traktowanie posiadanej rzeczy jako tylko swojej i takie wobec niej postępowanie). Odnośnie płatności istotnych w niniejszej sprawie konieczne jest albo faktyczne użytkowanie rolnicze danego gruntu, albo przynajmniej rzeczywiste decydowanie o takim użytkowaniu, kiedy to osoba wykonująca zabiegi agrotechniczne jest jedynie wykonawcą poleceń, swoistym przedłużeniem ręki wydającego polecenia. Brak zaistnienia choćby jednej z takich sytuacji uniemożliwia przyjęcie, iż dany grunt był kontrolowany przez starającego się o płatności do niego. Skoro zaś grunt nie pozostawał pod kontrolą Wnioskodawcy, nie mógł być uznany za część jego gospodarstwa.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 K.p.a. (w zw. z art. 107 § 3, art. 80 i art. 81 K.p.a. organ odwoławczy wskazał, że nietrafne są zarzuty odwołania, jakoby organ I instancji oparł się na stwierdzeniu z wyroku WSA w Kielcach dot. płatności istotnych w niniejszej sprawie o tym, iż samo zgłoszenie we wniosku o płatności gruntów użytkowanych przez inna osobę przesądza o braku uprawnień do płatności u składającego taki wniosek. Bezpośrednim użytkownikiem takich gruntów może być inna osoba od wnioskodawcy. Ale taki bezpośredni użytkownik musi być jedynie wykonawcą poleceń takiego wnioskodawcy odnośnie użytkowania gruntów tak zgłoszonych do płatności. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje, że bezpośredni użytkownik działek ewid. nr [...], [...] i [...] (tj. J. J.) zupełnie swobodnie i samodzielnie decydował o tym co będzie rolniczo robił na wspomnianych działkach.

Odnosząc się do rozprawy administracyjnej z dnia 12 marca 2013 r., mającej według odwołania wskazywać na wykonywanie przez J. J. poleceń Strony odnośnie użytkowania rolniczego działek ewid. nr [...], [...] i [...], w oparciu o całokształt materiałów sprawy, organ odwoławczy stwierdził brak takich związków między tymi osobami wobec tych terenów. W dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym jedynie podczas ww. rozprawy J. J. wraz ze Stroną jednoznacznie i obaj stwierdzali, że decyzje co do sposobu użytkowania ww. działki były podejmowane po konsultacjach z wnoszącym o płatności Wnioskodawcą, a J. J. był tylko wykonawcą ustaleń wynikających z tych konsultacji.

Wszystkie zeznania, wyjaśnienia itp. materiały zgromadzone przez organy ścigania i ARiMR przed i po ww. rozprawie a także zeznania w sądzie, nie brzmiały w podobny sposób. J. J. nie zdecydował się ani wcześniej ani później na stwierdzenia, jakie ujęto w protokole z ww. rozprawy. Nie przedstawiał się jako wykonawca poleceń Wnioskodawcy, choćby najbardziej ogólnych. Twierdził wręcz, że praktycznie wszystko robił na tej działce sam, za własne pieniądze, własnym sprzętem, na własny rachunek i o wszystkim generalnie decydował samodzielnie, bez jakichkolwiek poleceń Strony w tym zakresie. Jego użytkowanie ww. działek było rodzajem ustnej poddzierżawy, za którą musiał płacić coś w rodzaju czynszu. Z kolei np. ze wskazywanych w odwołaniu zeznań składanych przez J. J. z dnia 23 czerwca 2017 r. w siedzibie krakowskiego biura powiatowego ARiMR wynika, iż osoba ta w praktyce ani nie pamięta wcześniejszych zeznań ani nie rozumie czym jest posiadanie gruntu, twierdząc jednocześnie, iż użytkowała sporne działki ewid. nie będąc ich posiadaczem. Podobne zeznanie złożyła wówczas także żona J. J. - E. J. .

W ocenie organu odwoławczego ww. niekonsekwencja jest znacząca i m.in. z tego powodu twierdzenia J. J. (i innych osób twierdzących podobnie jak ta osoba na ww. rozprawie adm.), zostały uznane za niewiarygodne. Wynikało to także z tego, że zarówno Strona, jak i J. J. działali przede wszystkim we własnych interesach. W związku z tym ich twierdzenia są (w przypadku Strony) lub były (w przypadku J. J.) pochodną tych interesów, natomiast wobec całokształtu sprawy zostały ocenione jako niewiarygodne.

W zakresie odpowiedzi na ww. zarzuty organ odwoławczy omówił szczegółowo praktycznie wszystkie niepowtarzające się wypowiedzi osób innych, niż Strona, wspierających jej stanowisko, co szczegółowo zawarł na stronie 11 i nast. uzasadnienia decyzji. W konsekwencji organ uznał, że Strony nie można traktować, jako osoby w jakikolwiek sposób decydującej o sytuacji rolniczej na przedmiotowych działkach.

Taka konstatacja wynika z analizy przepisów dot. przysługiwania płatności, o które wystąpiła Strona oraz z oceny całokształtu zeznań i wyjaśnień zgromadzonych przez ARiMR w toku całej sprawy, a także przez organy ścigania i sąd w ramach sprawy karnej dot. Strony.

W decyzji poczyniono szeroki wywód na temat pojęcia posiadania i wywiedziono, że do płatności istotnych w niniejszej sprawie mógł być uprawniony albo właściciel gospodarujący na posiadanych przez siebie gruntach (posiadacz samoistny), albo osoba, która użytkuje rolniczo grunty oddane jej np. w dzierżawę (posiadacz zależny). Możliwą jest także sytuacja, kiedy faktycznie użytkujący (posiadający) działki rolne nie jest ich właścicielem (np. dokonał ich bezprawnego zaboru, czy też użytkuje je bezumownie lub w wyniku umowy budzącej wątpliwości bądź niezakończonego lub jeszcze nierozpoczętego postępowania spadkowego), bądź też jest tylko współwłaścicielem. Jeżeli ww. osoby są zarejestrowanymi producentami rolnymi, złożą odpowiednie wnioski i będą faktycznie użytkować rolniczo zadeklarowane działki w odpowiednich terminach, zachowując przy tym wymogi związane ze wsparciem, o jakie się starają - płatności będą im do zadeklarowanych działek przyznane.

Brak jest wiarygodnych śladów wskazujących na to, iż Strona faktycznie kierowała do J. J. jakiekolwiek wytyczne dot. sposobu użytkowania spornych działek. Strona była zainteresowana jedynie płatnościami do tej działki, a J. J. swobodą w jej użytkowaniu. Po weryfikacji ww. okoliczności ustalono (odnosząc to do postępowania ustaleniowego), iż łączna powierzchnia uprawniona do płatności JPO/UPO za ww. lata była mniejsza, niż powierzchnia zadeklarowana przez stronę do tych płatności; brak powierzchni uprawnionej do ww. płatności wynikał ze stwierdzenia, że Strona faktycznie nie zajmowała się gruntami, które zadeklarowała do tych płatności (robiła to inna osoba). W konsekwencji ww. okoliczności oznaczały brak możliwości przyznania stronie płatności JPO/UPO za ww. lata w żądanej wysokości i konieczność wszczęcia postępowania nakierowanego na odzyskanie płatności już wypłaconych.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w odwołaniu złożonym przez Prokuratora zakwestionowano uznanie przez organ l instancji, że Strona była uprawniona do płatności odnośnie działek rolnych [...]

Pozostałe działki zakwestionowane przez Prokuraturę w odwołaniu w ogóle nie zostały zadeklarowane przez Stronę za rok, którego dot. niniejsza decyzja. Odnosząc się do ww. kwestii organ odwoławczy stwierdził, że podstawowym przedmiotem postępowania ustaleniowego jest określenie ("ustalenie") wysokości kwoty, która powinna zostać zwrócona do ARiMR, ponieważ została wypłacona nienależnie (niezasadnie, bezprawnie). Okoliczności niniejszej sprawy (oraz rozstrzygnięcia zawarte w dec. zaskarżonej i niniejszej) wskazują, że Strona powinna zwrócić ARiMR całość kwot wypłaconych jej w ramach płatności JPO i UPO za rok, którego dotyczy niniejsza decyzja. Taka sytuacja zachodzi bez względu na to, że w przypadku części działek zadeklarowanych do ww. płatności organ l instancji uznał, iż były one w całości lub w części do tych płatności uprawnione. Przyczyną takiej sytuacji jest bardzo duża różnica między powierzchnią zgłoszoną do ww. płatności przez stronę (po ok. 120 ha w ramach JPO i UPO), a powierzchnią uznaną za kwalifikującą się do tych płatności (mniej niż po 10 ha w ramach JPO i UPO).

Różnica ta wynosi wobec powierzchni stwierdzonej (uprawnionej) ponad 50%. W takim wypadku, zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. (Dz. Urz. WE L 345 z 2004 r., str. 1 ze zm.), oznaczać to powinno odmowę przyznania płatności JPO oraz wyłączenie z otrzymywania tej pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy, między obszarem zadeklarowanym a faktycznie uprawnionym do w/w płatności i kwota taka jest odliczana od płatności, które byłyby ew. przyznane za 3 kolejne lata kalendarzowe.

W przypadku płatności UPO analogiczne konsekwencje tak dużego zawyżenia pow. uprawnionej wynikały z art. 51 ust. 2 rozporządzenia 796/2004. Ponieważ zwrócić można jedynie płatności faktycznie wypłacone, w niniejszej sprawie ograniczone znaczenie ma konkretna wielkość zawyżenia, skoro i tak wynosi ono ponad 50%. W sprawie Strony nawet gdyby uznać, że jedynie działki ewid. nr [...], [...] i [...] do płatności by się nie kwalifikowały, a pozostałe działki ewidencyjne byłyby do płatności uprawnione, to wówczas powierzchnia wykluczona i tak przekraczałaby 50% wobec powierzchni uznanej w takim wypadku za uprawnioną. Już tylko z uwagi na sytuację stwierdzoną na działkach ewid. nr [...], [...] i [...], Strona nie była uprawniona do jakichkolwiek płatności.

Omawiając szczegółowo poszczególne działki organ odwoławczy wskazał m.in., że w przypadku dz. ewid. nr [...] zarzuty Prokuratury nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, a część działki była użytkowana rolniczo, o czym świadczą zdjęcia lotnicze i zeznania S. i M. C..

W takiej sytuacji, z uwagi na art. 81a § 1 K.p.a., niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ odwoławczy rozstrzygnął na korzyść Strony (co i tak pozostało bez wpływu na rozstrzygnięcie dot. kwoty, jaką Strona powinna zwrócić do ARiMR). W przypadku pozostałych działek ewid. kwestionowanych przez Prokuraturę organ odwoławczy podzielił stanowisko Prokuratury, uznając, że działki te zupełnie nie były uprawnione do płatności.

W przypadku działek ewid. nr [...], [...], [...] i [...] organ odwoławczy podzielił stanowisko Prokuratury (nie zgadzając się z oceną organu I instancji).

Według organu odwoławczego organ l instancji prawidłowo przyjął także, iż w sprawach nie zaistniały żadne okoliczności uniemożliwiające ustalenie wysokości kwot, które powinny zostać przez Stronę zwrócone do ARiMR, bądź pozwalające na warunkowe odstąpienie od żądania ich zwrotu. Brak było także podstaw do twierdzenia, że "w zwykłych okolicznościach" Strona w ogóle nie mogła wykryć stwierdzonych w jej sprawie nieprawidłowości.

W sprawie organ odwoławczy nie stwierdził żadnych niezwykłych ani innych podobnych okoliczności, które pozwalałyby przyjąć, że Strona zupełnie nie była świadoma wystąpienia ww. uchybień. Ponieważ odstąpienie od ustalania kwot nienależnych jest warunkowane jednoczesnym wystąpieniem pomyłki po stronie organów ARiMR i brakiem możliwości jej wykrycia przez Stronę, w niniejszych sprawach takie odstąpienie okazało się niemożliwe.

W sprawie Strony nie doszło także do przedawnienia możliwości dochodzenia zwrotu płatności nienależnych. Porównanie dat wypłacenia stronie nienależnego wsparcia z datami wszczęcia postępowania ustaleniowego wobec Strony i wydania decyzji zaskarżonych oraz datą wydania pierwszej decyzji wskazującej na nieprawidłowości, wskazuje, że wskazany 10-letni okres między pierwszym powiadomieniem Strony o niezasadnym przyznaniu płatności a ich wypłatą jeszcze nie upłynął (przyjęto, iż Strona nie wykazała dobrej wiary, gdzie ten okres wynosi 4 lata).

Dyrektor MOR ARiMR stwierdził również, że w decyzji I instancji prawidłowo wskazano, że nienależna płatność powinna zostać zwrócona wraz z odsetkami.

Organ odwoławczy nie podzielił zawartej w odwołaniu negatywnej oceny przyjęcia przez organ l instancji złej wiary w działaniu Strony. Jeżeli rolnik działał w złej wierze, to obowiązek zwrotu do ARiMR nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych nie powstaje, jeżeli okres pomiędzy wypłatą płatności, a pierwszym powiadomieniem rolnika o nieuzasadnionym charakterze tej płatności przekroczy 10 lat (w przypadku dobrej wiary okres ten wynosi 4 lata). Podano, że porównanie dat wypłaty płatności istotnych w niniejszej sprawie i doręczenia stronie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z początku 2012 r., w której stwierdzono, że pierwotne rozstrzygnięcie (przyznające płatności) wydano z naruszeniem prawa wskazuje, że okres związany ze złą wiarą wciąż nie upłynął.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują na obciążające Stronę zawinienie odnośnie pobierania płatności bez spełnienia warunków uprawniających do tego. Nie stwierdzono przy tym, aby odnośnie ww. okoliczności strona cechowała się dobrą wiarą. Tym samym nie zaistniała przesłanka do wyłączenia dochodzenia zwrotu płatności z uwagi na związany z dobrą wiarą termin przedawnienia. Zwrócono uwagę, że w zainteresowaniu Strony pozostawały jedynie płatności przysługujące do tego gruntu, natomiast poza zainteresowaniem znalazły się działania warunkujące uzyskanie płatności do niego. Akta przedmiotowych spraw nie wskazują nawet na to, aby Strona ponosiła jakiekolwiek koszty i wysiłki dot. bieżącego użytkowania spornej działki.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli Strona i Prokurator.

Wnioskodawca zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego, a to:

- art. 29 ust. 1-2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 1505, dalej: ustawa o ARiMR), poprzez jego wadliwą interpretację (przedstawioną na s. 5 decyzji) i uznanie, że zgodnie z tym przepisem przedmiotem postępowania o ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności nie jest sprawdzenie uprawnień Strony do tych płatności, podczas gdy z dyspozycji tego przepisu taka regulacja nie wynika, a wniosek organu dodatkowo oparty jest na sprzecznym z zasadami logiki rozumowaniu, polegającym na uznaniu iż możliwe jest ustalenie czy płatności Strona uzyskała zasadnie z jednoczesnym pominięciem sprawdzenia uprawnień Strony i dochowania przez nią wymogów do uzyskania płatności,

- art. 7 ustawy o płatnościach z 2007 r., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że uprawnionym do uzyskania płatności jest tylko faktyczny użytkownik działki rozumiany, jako osoba, która jest bezpośrednim wykonawcą zabiegów agrotechnicznych na danej działce, podczas gdy przepis ten uprawnia do uzyskania płatności jej posiadacza, a powierzenie realizacji zabiegów agrotechnicznych na danej działce osobie trzeciej, nie uprawnia do stwierdzenia, że posiadacz nie jest użytkownikiem działki i nie jest osobą decydującą o utrzymaniu działki w dobrej kulturze rolnej,

- art. 73 ust. 5 i art. 81 rozporządzenia nr 796/2004, przejawiające się w tym, że organ błędnie zastosował przepis prawa materialnego stwierdzając, że Skarżący występując o płatności działał w złej wierze, jak również dokonał błędnej wykładni wymienionego przepisu uznając, że terminem powiadomienia o nienależytym charakterze płatności jest termin otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania ustaleniowego, podczas gdy do przerwania terminu przedawnienia dochodzi dopiero w momencie doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranej płatności;

2. postępowania mające istotny wpływ na wynika sprawy, a to:

a) art. 6 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. - poprzez wadliwe wyznaczenie terminu w zawiadomieniu o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie z dnia 22 października 2018 r., w którym to organ nie bacząc na termin odbioru korespondencji przez pełnomocnika wyznaczył termin do zapoznania się z materiałem postępowania do dnia 6 listopada 2018 r. (zamiast określając go poprzez podanie liczby dni od dnia odbioru korespondencji) co uniemożliwiło Stronie skorzystanie z prawa do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i złożenia ostatecznego stanowiska w sprawie,

b) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo tego, iż wydana została ona z naruszeniem przepisów prawa, co skutkować winno jej uchyleniem, a przede wszystkim z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 79 i art. 81 K.p.a., przejawiającym się w dowolności oceny dowodów, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej bezpośredniości, poprzez brak samodzielnego przeprowadzenia dowodów i oparcie decyzji jedynie na wybiórczo przytoczonych dowodach zgromadzonych w postępowaniu karnym, co skutkowało błędnym ustaleniem, że Wnioskodawca zobowiązany jest do zwrotu pobranych płatności,

c) art. 6 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niejasnego, zawierającego sprzeczności w szczególności co do oceny stanu działek położonych w R. i Z. , w sposób chaotyczny odnoszący się do zeznań świadków, przez co utrudniona, jeśli nie uniemożliwiona została weryfikacja sposobu rozumowania organu odwoławczego i wyczerpujące odniesienie się do niego a część wywiedzionych przez organ wniosków sprzeczna jest z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego wnioskowania,

d) art. 7 w zw. z art. 80 i art. 81 K.p.a. przejawiającym się w dowolności oceny dowodów, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej:

- poprzez wadliwą ocenę zeznań świadków, w tym w szczególności J. J., M. K., "K. C." i M. M., prowadzącą do wadliwego ustalenia zakresu władztwa Strony nad działkami ewid. [...], [...] i [...] i skutkującą błędnym przyjęciem, że Strona nie była uprawniona do uzyskania płatności do tych działek;

- poprzez wadliwą ocenę zeznań świadków Z. F., S. K. i E. K., na podstawie m.in. których organ sformułował wniosek o braku uprawnienia Strony do uzyskania płatności, podczas gdy na podstawie tych zeznań można było jedynie stwierdzić, iż bezpośrednim wykonawcą prac rolnych na działkach położonych w Więckowicach był J. J. i jest to stwierdzenie bezsporne, które jednocześnie nie przesądza o braku uprawnień Strony do uzyskania płatności;

- poprzez oparcie decyzji (w szczególności w zakresie złej wiary Skarżącego) na ustaleniach wyroku karnego wydanego przez Sąd Okręgowy w K. z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. akt [...] pomimo, że wyrok ten jest nieprawomocny i skazane nim osoby w dalszym ciągu korzystają z zasady domniemania ich niewinności,

- poprzez wadliwą ocenę zeznań świadków dotyczących działek położonych w Z. i R. prowadzącą do uznania, że Strona nie była uprawniona do uzyskania do nich płatności, podczas gdy z uwagi na stopień ogólności wymienionych zeznań i brak precyzyjnego wskazania granic działek, do których się odnoszą nie mogą one stanowić wiarygodnego źródła wiedzy na temat stanu ich zagospodarowania i spełnienia warunków do uzyskania do nich płatności,

- poprzez wadliwą ocenę zeznań świadków dotyczących działek położonych w Z. i R. prowadzącą do uznania, że Strona nie była uprawniona do uzyskania do nich płatności polegającą na błędnym przyjęciu, że zeznania świadków wskazują na niespełnienia warunków do przyznania płatności, na podstawie stwierdzeń, że działki "stanowiły nieużytki" lub że "brak było użytków rolnych", podczas gdy są to stwierdzenia bardzo ogólne i niewskazujące na to, co świadkowie rozumieją przez rolnicze użytkowanie, zaś w potocznym języku użytkowanie rolnicze to sianie i zbieranie widocznych plonów np. zbóż, co nie jest warunkiem koniecznym dla uzyskania płatności,

- oparcie ustaleń faktycznych o opinie biegłych i protokół oględzin działek z dnia 9 marca 2009 r. sporządzonych przez biegłych M. K. i W. H. oraz na wynikach oględzin prowadzonych na działkach 12-13 października 2009 r. przez pracowników ARiMR B. J. i P. R., podczas gdy z uwagi na czas ich sporządzenia, brak precyzyjnego odniesienia się do granic badanych działek, zakresu badanej powierzchni jak i okoliczność, że biegły z zakresu łąkarstwa uczestniczył w oględzinach w listopadzie 2009 r., podczas których na działkach częściowo zalegał śnieg - opinie te nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu odnośnie stanu działek i prowadzonych na nich zabiegów w okresie lat 2005–2007,

- odtwarzanie stanu działek na podstawie ogólnych zeznań świadków w sprawie karnej, nie pozwalających na sprecyzowanie granicy działek zgłaszanych do płatności ani ich powierzchni, z pominięciem okoliczności, iż działki [...], [...], [...], [...], [...] położone w R. oraz działki [...] i [...] położone w Z. były w 2004 r. przedmiotem kontroli osób uprawnionych przez ARiMR na miejscu i która to kontrola nie wykazała nieprawidłowości, a potwierdziła. utrzymanie tych działek w dobrej kulturze rolnej uzasadniającej przyznanie płatności,

- poprzez przypisanie Stronie działania w złej wierze podczas gdy materiał dowodowy zgormadzony w sprawie, w tym zeznania świadków "K. C." i M. M. oraz fakt corocznej zmiany zakresu zgłaszanych działek w zależności od stanu ich zagospodarowania wskazuje na działanie Skarżącego w dobrej wierze i zgłaszanie jedynie tych działek, co do których posiadał uzasadnione przekonanie iż przysługują mu do nich płatności.

W związku z powyższymi zarzutami Wnioskodawca wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniach skargi Wnioskodawca przedstawił argumentację na poparcie swojego stanowiska w sprawie i uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów.

Z kolei Prokurator w swojej skardze zarzucił naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. poprzez:

- dokonanie błędnych ustaleń faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy i przyjęcie, że mimo, iż na działce nr [...] położonej w miejscowości B. umiejscowiony był ogrodniczy tunel foliowy wraz z zapleczem w postaci kompostownika, pryzmy ziemi i keramzytu itp., a zatem działka ta nie była wykorzystywana rolniczo (tj. uprawy traw na pasze), to mimo tego Strona uprawniona była do otrzymania płatności w tym zakresie,

- dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i stwierdzenie, że Wnioskodawca mógł uprawiać wszystkie działki zgłoszone w roku 2007, mimo że treść zgromadzonych dowodów jednoznacznie wskazuje, że działki nr [...] i [...] w B. stanowiły w 2007 r. nieużytki.

Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu.

W odpowiedzi na skargi organ II instancji podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. W zakresie zarzutów skarg, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 29 lipca 2019 r. Wnioskodawca przedstawił polemikę z twierdzeniami Prokuratora.

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: P.p.s.a.) na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Kr 93/19 i sygn. akt I SA/Kr 94/19 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 93/19.

Powołany przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanych sprawach Skarżący zaskarżyli odrębnie tę samą decyzję. Zatem sprawy pozostawały w związku w rozumieniu ww. przepisu. Uzasadnione było więc połączenie postępowań sądowych, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy rozstrzygające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora MOR ARiMR z dnia 9 listopada 2018 r., nr [...], którą utrzymał on w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia 3 sierpnia 2018 r., nr [...] w sprawie ustalenia Wnioskodawcy nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2007 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią m.in. przepisy ustawy o płatnościach z 2007 r., a także przepisy powiązane z ww. ustawami (krajowe i wspólnotowe).

Przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania w sprawie zasadności ustalenia przez organy kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych przez Stronę środków publicznych.

Rozważania rozpocząć należy od wskazania, że w sprawie kontrolowanej przez Sąd, za prawidłową uznać należy dokonaną przez organy ocenę zeznań świadków, przede wszystkim J. J. i J. J. ([...] J. J.), którą dokonały organy na okoliczność sposobu posiadania, zarządzania i uprawy działek nr [...], [...] i [...] w Więckowicach w roku 2007, deklarowanych wówczas do płatności przez Wnioskodawcę.

Na podstawie zeznań świadków w osobach J. J., J. J., J. D. złożonych odpowiednio w dniu 16 stycznia 2009 r. i w dniu 3 września 2010 r. w Prokuraturze Okręgowej w K. ([...]), w dniu 19 stycznia 2009 r. w Komendzie Miejskiej Policji w K. ([...]), w dniu 3 grudnia 2012 r. i w dniu 3 stycznia 2013 r. na rozprawie w Sądzie Okręgowym w K. ([...] w dniu 22 października 2013 r. w Prokuraturze Okręgowej w K. ([...] – organy obu instancji prawidłowo ustaliły istotne okoliczności faktyczne sprawy mające decydujący wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że działki nr [...] i [...] zostały ok. 2000 r. nabyte od Agencji Nieruchomości Rolnych przez P. Sp. z o.o., a działka nr [...] przez Wnioskodawcę; następnie w ramach rozliczeń wzajemnych (Wnioskodawca był współwłaścicielem P. Sp. z o.o.) działki [...] i [...] zostały oddane w dzierżawę Wnioskodawcy przez P. Sp. z o.o.

Strona w praktyce nigdy nie zajmowała się rolnictwem gruntowym na znacznym obszarze (zajmowała się rolnictwem szklarniowym i ogrodowym). Ww. działki były użytkowane przez J. J. podobnie, jak działka R. Ś. ([...] Wnioskodawcy) nr [...] w R. , tj. praktycznie pozostawione do dyspozycji J. J. pod warunkiem uiszczania przez niego umówionej kwoty, co w praktyce polegało od 2005 r. na skutecznym składaniu przez Stronę wniosków do ARiMR o płatności obszarowe do tego terenu. Wnioskodawca nie decydował w ogóle o sposobie zagospodarowania ww. działek, decydował o tym samodzielnie J. J. i tylko ewentualnie informował o tym Stronę.

Z kolei Wnioskodawca niczego nie zlecał J. J. odnośnie sposobu gospodarowania na ww. działce - nie istniało żadne porozumienie w tej kwestii między ww. osobami. Od 2005 r., w zamian za możliwość użytkowania przez J. J. przedmiotowych działek, Wnioskodawca, mimo faktycznego braku ich posiadania w rozumieniu działalności rolniczej, wnioskował i uzyskiwał do tych działek płatności obszarowe w ARiMR (przed 2005 r. J. J. płacił Stronie corocznie kwotę ok. [...] zł). Z kolei J. J. prowadził na tych działkach na własny rachunek uprawę kukurydzy (co do części działek zgłoszono także mieszankę traw) i całkowicie na własny koszt (dot. własnego ziarna, paliwa, sprzętu, środków ochrony roślin i robocizny). Nigdy nie otrzymał żadnego wynagrodzenia za działania prowadzone na obszarze działek udostępnionych przez Stronę. J. J. nie ubezpieczał działek i nie opłacał podatku za ich powierzchnię (podatek opłacał Wnioskodawca) oraz nie dysponował jakąkolwiek pisemną umową ze Stroną. Ww. łączyła nieformalna umowa faktycznego użyczenia gruntów (lub rodzaj nieformalnej dzierżawy) - nie był to rodzaj zlecenia dotyczący obrabiania rolniczego działek. Kontakty między J. J. a Stroną były bardzo ograniczone. J. J. nie wykonywał żadnych czynności na rzecz Wnioskodawcy lub podmiotów gospodarczych należących do niego, a prowadząc na działce na własny rachunek swoją uprawę kukurydzy samodzielnie wybierał i sam wykonywał wszystkie czynności związane z taką uprawą (przygotowanie gruntu do siewu, siew, nawożenie, ochrona przed chwastami, zbiór, magazynowanie i sprzedaż kukurydzy).

Potwierdzeniem powyższego są m.in. zeznania świadka J. J., który w Prokuraturze Okręgowej w K. w dniu 8 grudnia 2008 r. zeznał, że:

"Od pana R. Ś. [...] pana A. w okresie przetargu a w szczególności po zakupie przez niego działek od Agencji Nieruchomości Rolnej dowiedziałem się, iż jest on zainteresowany dzierżawą zakupionych działek. Łącznie było to około 110 hektarów. Jak uzgodniliśmy, ja za dzierżawę tych pól miałem przekazać pieniądze na podatek podwyższony o jakieś kwoty. Dokładnie już tych kwot nie pamiętam. Jeżeli podatek mógł wynosić około [...] złotych od tej ilości pola, to przekazałem im może [...] złotych. Pan R. Ś. znał moje stanowisko i wiedział że jeżeli będzie chciał więcej to dla mnie ta dzierżawa będzie nie opłacalna. (...) Chciałem z panem Ryszardem podpisać umowę dzierżawy jednakże pan R. Ś. senior powiedział mi, że lepiej będzie bez umowy. Dla mnie podpisanie umowy było sytuacją korzystniejszą, gdyż w przypadku podpisanej umowy mógłbym uprawę ubezpieczyć. (...) Kwoty średnio jak zeznałem maksymalnie [...] złotych płaciłem A. Ś. gotówką, gdyż tak polecił mi pan R. Ś. – jego [...] – do 2004 roku. Później, gdy weszły dopłaty unijne, zaproponowałem, iż dobrze byłoby zawrzeć umowę dzierżawy, ale pan R. powiedział, iż wszystko będzie na dotychczasowych zasadach, tylko nie będę płacił kwoty [...]złotych A. , natomiast oni uregulują ten podatek i będą korzystać z dopłat unijnych. (...) Od samego początku dzierżawy tych pól od R. Ś. na polach tych uprawiałem kukurydzę. Posiadam sprzęt potrzebny do uprawy oraz jej wysuszenia. Zebraną i wysuszoną kukurydzę sprzedawałem do mieszalni pasz S. w M., do Grupy R. ".

Z kolei w dniu 16 stycznia 2009 r. zeznał, że: "począwszy od 2004 roku spytałem się A. Ś. czy mogę wystąpić o dopłaty od uprawiania ich pól, tj. działek [...], [...] i [...], ale A. Ś. stwierdził, że on sobie będzie występował o dopłaty, a w zamian za to ja nie będę ponosił już żadnych kosztów na ich rzecz, tj. przekazywał im pieniędzy na podatki od tych gruntów oraz ich zarobku w zaokrąglonej kwocie do [...] złotych. (...). Była taka rozmowa z A. Ś. w obecności R. Ś., gdzie ja zwracałem się z prośba, aby część dopłat zwrócili mi, gdyż ponoszę koszty upraw. Oni wówczas się na to nie zgodzili, stwierdzili że to są to pieniądze dla nich i żebym to zostawił w ich gestii. Ja złożyłem propozycję żeby mi zwrócili choć [...] zł od hektara czyli około [...] złotych. Na co oni mi odpowiedzieli że oni tez muszą cos z tego mieć i dopłaty w całości będą brać dla siebie. Ja z nimi rozmawiałem w tej sprawie zanim rozpoczął się termin składania wniosków o dopłaty w 2004 roku".

W dniu 3 września 2010 r. zeznał, że: "(...) Te wszystkie uprawy były moimi uprawami, a nie ich uprawami na ich działkach jak twierdzili. Stanowczo stwierdzam, że to ja samodzielnie, na własny rachunek i koszt prowadziłem uprawy, ani A. Ś., ani R. Ś. nic mi nie zlecali, mam tu na myśli [zlecanie] jakichkolwiek prac usługowych na ich rzecz w związku z realizowanymi przeze mnie i dla mnie uprawami na działkach, o których wcześniej zeznawałem. (...) Tak jak wcześniej zeznawałem ja nie wykonywałem żadnych czynności usługowych, czy rolniczych bądź ogrodniczych na rzecz A. Ś., bądź R. Ś., albo na rzecz ich firmy z siedzibą w B. . Wszystkie czynności jakie wykonywałem na udostępnionych przez nich gruntach robiłem w swoim zakresie, ze swoich pieniędzy, to ja decydowałem co będę tam uprawiał, nikt nie wydawał w tym zakresie żadnych dyspozycji czy poleceń. O uprawie na wszystkich tych gruntach decydowałem wyłącznie ja, tj. kiedy rozpocznę poszczególne etapy produkcji rolniczej, a więc kiedy przeprowadzę uprawę gruntu pod zasiew, nawożenie tego gruntu, ochronę przed chwastami i następnie zbiór (...), to ja decydowałem, co chciałem uprawiać na tych działkach i mu o tym powiedziałem. R. Ś. nic mi nie mówił abym miał uprawiać takie uprawy [kukurydzę] według swojej wiedzy, lecz to ja do niego powiedziałem, że chciałbym tam uprawiać dla siebie i na swój koszt kukurydzę. Co do pozostałych działek, które mi ustnie poddzierżawili to R. Ś. jak i A. Ś. twierdzili że są to ich działki, ale ja tego nie badałem prawnie bo nie miałem takiej potrzeby, ani możliwości".

Natomiast w dniu 3 stycznia 2013 r. na rozprawie w Sądzie Okręgowym w K. J. J. zeznał, że: "Zgodnie z umową pan A. Ś. zezwolił mi uprawiać ziemię. W pierwszym i chyba drugim roku zapłaciłem mu podatek od gruntu. Były to kwoty do [...] zł rocznie. Potem już uprawiałem tą ziemię za swoje pieniądze i co tam urosło to ja zbierałem. W jednym roku był większy plon, w innym mniejszy, generalnie wszystko uzgadnialiśmy ustnie. (...) Mówiąc, że uprawiałem ziemię na siebie miałem na myśli to, że wkładałem w tą uprawę własne środki, a plon który zbierałem stanowił moją zapłatę. Jeżeli w tamtym okresie miałem trochę nadwyżki to byłem wstanie przeznaczyć tą nadwyżkę na podatek. Dzierżawę rozumuję po chłopsku w ten sposób, że uprawiam ziemię w dobrej kulturze. Nazywamy to też "harendowanie". (...) Właścicielem ziemi był pan Świech, ale gospodarzem na tych ziemiach czułem się ja. (...) Ja decydowałem o tym kiedy będę uprawiał, tzn. kiedy warunki pogodowe i czas agrotechniczny dla danej rośliny jest najlepszy, np. jeżeli nasiona kukurydzy zasiejemy w lutym to one i tak nie urosną, a gdy zasiejemy w lipcu to nie wydadzą plonu".

Dodatkowo, o prawidłowości oceny dokonanej przez organy świadczą zeznania J. J., który w dniu 19 stycznia 2009 r. w Komendzie Miejskiej Policji w K. zeznał, że: "O ile kojarzę to na własny rachunek uprawialiśmy dwa pola należące do Świechów. (...) Drugim znacznie większym obszarem (około 100 hektarów) który uprawiliśmy, a który był nam przekazany w bezumowne użytkowanie przez Ś. , było pole tzw. lotnisko usytuowane w W. . Jak pamiętam pole to wcześniej dzierżawione było od Agencji a od początku lat. 2000 od Ś. . Przy czym według mojej wiedzy z tego co dowiedziałem się od brata Świechowie tą ziemie przekazali nam w użytkowanie bez umowy, pomimo tego że brat chciał z nimi podpisać umowę. (...) Na obszarze tym uprawialiśmy kukurydzę, a ponieważ Jan rzadko siada na kombajn, przez okres blisko 10 lat, corocznie kosiłem na tym polu kukurydze. Kukurydza ta następnie była zwożona przyczepami i umieszczana w silosach na terenie gospodarstwa Jana".

Ponadto za słusznością stanowiska organów przemawiają zeznania J. D. (razem z A. i R. Ś. prowadził interesy), złożone w dniu 22 października 2013 r. w Prokuraturze Okręgowej w K., gdzie zeznał, że: "Ostatecznie zrozumiałem, że ten rolnik dzierżawił sobie grunty od A. Ś. lub R. Ś. seniora i uzgodnił z jednym z nich, że on sobie będzie dzierżawił te grunty pod uprawę kukurydzy na własny koszt i rachunek, a dotacje Świechowie będą sobie zatrzymywali dla siebie".

Niezależnie od powyższego, Sąd wziął również pod uwagę zeznania J. J. z dnia 12 marca 2013 r. złożone podczas rozprawy administracyjnej w siedzibie organu odwoławczego (podczas rozpatrywania odwołania od pierwszej decyzji wydanej przez Kierownika Biura ARiMR po wznowieniu niniejszej sprawy). J. J. zmienił wówczas całkowicie swoje dotychczasowe zeznania dotyczące zarządzania sporną działką. Jednakże w świetle całokształtu materiału dowodowego, Sąd uznał, że zgodzić należy się z oceną organów, które uznały, że Wnioskodawcy nie można traktować jako osoby w jakikolwiek sposób decydującej o sytuacji rolniczej na działkach ewid. nr [...], [...] i [...] w W. w roku 2007. Taki wniosek organy słusznie wywiodły na podstawie analizy przepisów dotyczących płatności, o które wystąpił Wnioskodawca oraz z oceny całokształtu zeznań i wyjaśnień zgromadzonych przez organy w toku całej sprawy, a także przez organy ścigania i sąd w ramach sprawy karnej dotyczącej Strony.

Odnosząc się zbiorczo do poszczególnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania dotyczących wybiórczego traktowania materiału dowodowego, Sąd wskazuje, że nie są to zarzuty trafne.

Przypomnieć należy, że zakres ustaleń faktycznych w sprawie, istotny dla jej wyniku, miał dotyczyć tego, kto był w roku 2007 uprawniony do płatności obszarowych za działki rolne nr [...], [...] i [...] w W. – czy był nim Wnioskodawca, czy J. J.. Należy przy tym podkreślić – co nie jest w sprawie kwestionowane przez zarzut błędnej wykładni przepisów – że pojęcie "posiadania" należy interpretować zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, jednak z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych.

Podzielić należy również rozważania organów, które zasadnie wskazały, że podstawowe warunki, uprawniające do uzyskania płatności obszarowych (w tym jednolitej płatności obszarowej), których uzyskanie jest uzależnione od płatności jednolitej, w latach 2007-2014 zawierał art. 7 ustawy o płatnościach z 2007 r.

Zgodnie z ww. przepisem, uprawnionym do uzyskania płatności obszarowych do danej działki rolnej jest osoba, która posiadała odpowiedni areał gruntów (1 ha), na które wnioskowała o płatności.

W latach 2007-2014 przyjęto, że ubiegający się o płatności powinien być posiadaczem gruntów przynajmniej na dzień 31 maja roku, na który wnosi o te płatności. Ponadto w art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach z 2007 r. wskazano, że w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Należy także zwrócić uwagę, że pojęcie posiadania zdefiniowano wprost w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 1145; dalej: K.c.), zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Trafnie wskazały organy, że ze sformułowania art. 336 K.c. (kto nią faktycznie włada jak właściciel) doktryna i orzecznictwo w sposób niekwestionowany wyróżniła dwa elementy posiadania. Pierwszy, to element wykonywania faktycznego władztwa (kto rzeczą faktycznie włada) i drugi element, to element woli władania rzeczą z zamiarem władania dla siebie (jak właściciel). Istnienie tylko jednego z tych dwóch elementów nie decyduje jeszcze o posiadaniu w znaczeniu kodeksu cywilnego (por. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 14 kwietnia 1961 r., CR 961/60, LexPolonica nr 357089, NP 1962, nr 12, s. 1688). Zatem, aby dany stan faktyczny zakwalifikować, jako posiadanie potrzeba dwóch elementów: władztwa faktycznego (dzierżenia) i nastawienia woli. Element faktycznego władztwa wiąże się z fizycznym władaniem rzeczą i polega na stałym, trwałym (nie okazyjnym, sporadycznym) opanowaniu rzeczy.

Dodać należy, że objęcie władztwa nad rzeczą wiązać się musi z możliwością korzystania z tej rzeczy przez czas nieokreślony (por. np. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r., sygn. akt l SA 339/98 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei element woli władania rzeczą z zamiarem władania dla siebie musi być w jakimś stopniu uzewnętrzniony. Wola taka nie może być więc ukryta - chodzi tu o jawny dla otoczenia, niedwuznaczny zamiar. Element woli oceniany jest zatem, poprzez zaistnienie obiektywnych działań, podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977 r, str. 829 - 830).

Na aprobatę Sądu zasługuje również konkluzja organów, że pojęcie prawne posiadania w znaczeniu ww. ustaw o płatnościach nie pokrywa się w całości ze znaczeniem posiadania według art. 366 K.c.

Trafnie organy wskazały, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi dostatecznej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. W tym zakresie ustalenia powinny dotyczyć nie tyle tytułu prawnego do władania gruntem, ale faktycznego posiadania i użytkowania rolniczych działki, która to przesłanka uprawnia do otrzymania płatności. Konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika bowiem ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielonej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07). Innymi słowy omawiana pomoc finansowa powinna być przyznana tym rolnikom, którzy faktycznie rolniczo użytkują posiadane działki rolne, a zatem tym, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru sporadycznego (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11).

Pojęcie posiadania gruntów rolnych, uprawniającego do płatności jest bowiem pojęciem prawa wspólnotowego, a krajowy ustawodawca jedynie umożliwia stosowanie tego pojęcia w warunkach krajowych. Przepisy krajowe dotyczące posiadania gruntów deklarowanych do płatności, o jakie chodzi w niniejszej sprawie, powielają w praktyce sformułowania dotyczące gruntów, uprawnionych do tych płatności, użyte w aktach wspólnotowych - odnośnie lat 2004-2008 był to art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 270 z 2003 r., str. 1 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1782/2003), odnośnie lat 2009-2014 art. 124 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. WE L 30 z 2009 r., str. 16 ze zm.), a od 2015 art. 32 ust. 2 i nast. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 347 z 2013 r., str. 608 ze zm.).

W takich przypadkach wyrażenia użyte w przepisach krajowych należy bezwzględnie definiować w ten sposób, by zgodne były z prawem wspólnotowym (por. np. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 249/09). Dotyczy to zwłaszcza rozporządzeń wspólnotowych, które są w polskim porządku prawnym stosowane bezpośrednio, bez potrzeby ich powielania na gruncie prawa krajowego. W tym miejscu należy wskazać, że w europejskich systemach prawnych i literaturze prawa cywilnego nie jest podważany pogląd, że powstanie i trwanie posiadania zależne jest co najmniej od fizycznego władztwa nad rzeczą. Przez posiadacza pod kątem dopłat, należy zatem rozumieć przede wszystkim producenta rolnego, który w sposób nieskrępowany prowadzi działalność rolniczą na zadeklarowanej działce rolnej a efekty tej produkcji zasilają gospodarstwo rolne tego podmiotu. Posiadanie w znaczeniu ustawy o płatnościach i rozporządzenia unijnego nierozerwalnie zatem wiąże się właśnie z prowadzeniem działalności rolniczej.

Nie ulega wątpliwości, że celem systemu wsparcia bezpośredniego jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Ma to m.in. zapobiegać ich porzucaniu i odłogowaniu. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14 października 2010 r. (sprawa C-61/09 - dostępny na witrynie internetowej http://eur-lex.europa.eu/), do płatności kwalifikuje się grunt, będący częścią gospodarstwa rolnego, osoby starającej się o płatności (wykorzystywany do działalności rolniczej przez tą osobę, w jej imieniu i na jej użytek, rachunek), przynajmniej utrzymywany w dobrej kulturze rolnej (cel rolniczy nie musi być jedynym, do którego taki grunt jest wykorzystywany). Chodzi zatem o działki rolne (element uprawiania), które są przedmiotem posiadania przez rolnika i które wchodzą w skład jego gospodarstwa rolnego.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt b rozporządzenia nr 1307/2013 gospodarstwo rolne, to wszystkie jednostki, wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Analogicznie ta definicja przedstawiała się w obowiązującym w latach 2004-2008 rozporządzeniu nr 1782/2003 (art. 2 lit. b) i obowiązującym w latach 2009-2013 rozporządzeniu 73/2009 (art. 2 lit. b). Według ww. regulacji (w każdej był to art. 2 lit. a) rolnik, to osoba prawna lub fizyczna prowadząca działalność rolniczą. Zaś działalność rolniczą zdefiniowano w ww. aktach, jako (w każdym był to art. 2 lit. c) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, oraz zbiory, dojenie, chów zwierząt i utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, a także utrzymywanie użytków rolnych w dobrej kulturze rolnej.

W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości Sądu, co zresztą wynika z ukształtowanej linii orzeczniczej, że posiadanie, uprawniające do płatności obszarowych za dany grunt (działkę rolną), powinno polegać na faktycznym (rzeczywistym), władztwie nad tym gruntem, mającym postać efektywnego i trwałego (nie sporadycznego) użytkowania rolniczego (polegającego przynajmniej na utrzymywaniu tych gruntów w dobrej kulturze rolnej), wykonywanego w imieniu i na rachunek osoby (podmiotu) deklarującego te grunty do płatności (por. np. wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1287/10; z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11).

Doprecyzować trzeba, że instytucja płatności obszarowych jest skierowana do użytkowników, którzy nie utracili posiadania gruntów po złożeniu wniosku o płatności na korzyść innego podmiotu. Dopłaty nie są zatem przewidziane dla właścicieli (lub współwłaścicieli), którzy dysponując jedynie tytułem własności (współwłasności), nie zajmują się produkcją rolną (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07).

Podkreślenia wymaga, że istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Posiadanie oznacza zatem przede wszystkim rzeczywiste władztwo nad rzeczą o charakterze materialnym, mogącą być przedmiotem obrotu gospodarczego i nie wyłączoną z tego obrotu. Nie jest to zatem prawo, a jedynie stan faktyczny, z którym wiążą się określone prawne konsekwencje. Posiadanie, jako stan faktyczny, podlega ustaleniu na mocy wszystkich zebranych w sprawie dowodów nie jest zatem stanem prawnym, który wynika wprost z dokumentów urzędowych.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że nie chodzi tu koniecznie o samodzielne użytkowanie rolnicze danego terenu, ale choćby o realne decydowanie o tym, co rolniczo na tym terenie dziać się powinno. Wymóg samodzielnego bezpośredniego i osobistego użytkowania danego gruntu nie wynika ani z przepisów dotyczących płatności istotnych w niniejszej sprawie (art. 7 ustawy o płatnościach z 2007 r., ani np. z definicji rolnika, gospodarstwa i działalności rolniczej zapisanych w art. 2 pkt a-c rozporządzenia nr 1782/2003. Jest oczywistym i powszechnie znanym faktem, że w UE i w Polsce funkcjonują właściciele ziemscy, którzy jako osoby fizyczne, we własnym imieniu, na własny koszt i rachunek, użytkują rolniczo grunty o znacznej wielkości, deklarowane przez siebie do płatności obszarowych, ale nie wykonują sami na wszystkich tych gruntach wszelkich zabiegów agrotechnicznych. Choćby z uwagi na znaczny areał największych gospodarstw tego rodzaju, część takich zabiegów musi być planowana, zarządzana, zlecana i nadzorowana przez wnioskodawcę, który samodzielnie nie mógłby przecież wykonywać wszystkich niezbędnych czynności przy zajmowaniu się takim gospodarstwem.

W tym zakresie należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Dyrektora MOR ARiMR zawiera prawidłowe i wyczerpujące ustalenia faktyczne, które nie naruszają przepisów postępowania administracyjnego, a jej uzasadnienie spełnia wymogi o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności, wbrew zarzutom skargi uzasadnienie jest jasne i uporządkowane, co umożliwia prawidłową weryfikację sposobu rozumowania organu odwoławczego. Przy tym wywiedzione przez organ wnioski są zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznym wnioskowaniem. Także zarzut przedstawiania wypowiedzi świadków wyrwanych z kontekstu należało uznać za bezpodstawny.

Z dokonanych ustaleń faktycznych wynika sposób użytkowania przedmiotowych działek w roku 2007, co sprowadza się do konkluzji, że J. J. (prowadząc własne gospodarstwo rolne) realizował na własny koszt, rachunek i dla siebie produkcję rolną w postaci upraw kukurydzy. W tym celu wykonywał wszystkie czynności agrotechniczne, samodzielnie decydował o wszelkich pracach polowych, sianiu i zbieraniu plonów, a także sposobie wykorzystania zebranych przez siebie plonów z przeznaczeniem na cele własnego gospodarstwa rolnego lub sprzedaży innym podmiotom. Z kolei Wnioskodawca nie miał żadnej roli decyzyjnej w tym zakresie.

Nie można się przy tym zgodzić z zarzutami, że organy nie wyjaśniły dlaczego: odmówiono wiarygodności oświadczeniom Wnioskodawcy co do zakresu jego władztwa nad przedmiotowymi działkami i treści łączącego go z J. J. stosunku prawnego; część zeznań świadków, w tym J. J., K. H., M. M., A. K., J. D., uznano za wiarygodne, a część zeznań J. J. i M. K. za pozbawione wiarygodności.

Wskazać należy, że odpowiedzi na wszystkie stawiane zastrzeżenia znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Trzeba podkreślić, że ocena dokonanych ustaleń faktycznych w sprawie została dokonana na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie zgodnie z treścią art. 80 K.p.a. Z analizy zgromadzonych dowodów, przede wszystkim z zeznań J. J. składanych przed sądem powszechnym i przed organami ścigania (a więc w okresie najwcześniejszego etapu postępowania administracyjnego) wynikało, że sporny grunt został mu pozostawiony przez Wnioskodawcę właściwie do pełnej dyspozycji, z czego ten w pełni korzystał.

W kontekście powyższych uwag zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, a to art. 7 ustawy o płatnościach z 2007 r. nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Materiały bowiem zgromadzone w postępowaniu karnym, ws. wniosku o przedmiotowe płatności oraz w postępowaniu ustaleniowym, wskazują jednoznacznie na brak spełnienia przez Wnioskodawcę warunków otrzymania płatności, co w szczególności dotyczy zajmowania się rolniczo działkami ewid. nr [...], [...] i [...] w Więckowicach, gm. Z., stanowiących ponad 50% terenu deklarowanego przez Stronę do płatności obszarowych w roku 2007.

Analiza dowodów zgromadzonych w sprawie, doprowadziła organy do słusznej konkluzji, że to właśnie J. J. faktycznie użytkował rolniczo ww. działki (głównie uprawa kukurydzy) i w pełni samodzielnie decydował, jak ma to przebiegać oraz ponosił pełne koszty tego użytkowania i swoich decyzji z tym związanych. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, trafnie uznały organy rozstrzygające w sprawie, że Wnioskodawca nie zajmował się spornymi gruntami na tyle, aby przyjąć, iż prawidłowym było przyznanie płatności wnioskowanych przez niego za rok 2007. Zasadnie stwierdziły organy, że J. J. nie był tylko wykonawcą ustaleń, wynikających z konsultacji ze Stroną. Z zeznań J. J. w sądzie i przed organami ścigania, a także z zeznań innych osób wynikało, że sporny grunt został przez Wnioskodawcę pozostawiony J. J. właściwie do pełnej dyspozycji i ww. w pełni z tego korzystał. Samodzielnie decydował o rodzaju i ilości zabiegów agrotechnicznych, siewie, zbiorze i sposobie zagospodarowania tego zbioru. Ponadto korzystał z własnych maszyn i narzędzi oraz samodzielnie ponosił koszty z tym związane. Brak jest natomiast jakichkolwiek wiarygodnych dowodów wskazujących na to, że Strona faktycznie kierowała do J. J. jakiekolwiek wytyczne dotyczące sposobu użytkowania przedmiotowych działek. Sam fakt całkowitej zmiany zeznań przez J. J. na późniejszym etapie postępowania, w ocenie Sądu nie może zostać uznany za wiarygodny i tym samym przesądzający o uznaniu racji Strony. Poza zmianą ww. zeznań Wnioskodawca w żaden sposób nie wskazał na konkretne, logiczne i spójne fakty, które potwierdziłyby jego argumentację i stanowisko w sprawie.

Zdaniem Sądu organy zasadnie uznały późniejsze zeznania J. J. za niewiarygodne, bowiem zarówno Wnioskodawca jak i J. J. działali przede wszystkim we własnych interesach. Ich twierdzenia są pochodną tych interesów, natomiast wobec całokształtu sprawy, zostały prawidłowo ocenione, jako niepoparte żadnymi dowodami. Podkreślenia wymaga, że kiedy J. J. składał swoje pierwsze zeznania dotyczące zarządzania przedmiotowymi działkami, były to zeznania bliższe zdarzeniom, których te zeznania dotyczyły. Nie można też tracić z pola widzenia, że zeznania J. J., złożone na rozprawie administracyjnej były składane wiele miesięcy później. Ponadto zeznania J. J. złożone przed organami ścigania i w sądzie karnym, odznaczały się znaczną szczegółowością, klarownością i precyzją, a zeznania na rozprawie administracyjnej były bardzo ogólnikowe i nie odnosiły się zupełnie do prawnych kwestii związanych z posiadaniem. Słusznie zatem organy uznały, że brak jest jednoznacznych dowodów na to, aby faktycznie Wnioskodawca interesował się działkami nr [...], [...] i [...] w Więckowicach w taki sposób, aby przyjąć, że było to choćby ogólne zarządzanie rolniczym użytkowaniem tych działek. Z uwagi na nikłe związki funkcjonalne (gospodarcze, rolnicze) Wnioskodawcy z ww. działkami, należało uznać, że faktycznie nie były one częścią jego gospodarstwa (były taką częścią w odniesieniu do gospodarstwa J. J.). Zatem działanie Strony winno być ocenione jako tworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, sprzecznych z celem tychże płatności.

W ocenie Sądu, trafnie oceniły organy, że Wnioskodawca był zainteresowany jedynie uzyskiwaniem płatności do tego terenu i ograniczał się do uzyskiwana od J. J. informacji, co uprawiane jest na tym terenie, a to w celu wypełnienia wniosków o przyznanie płatności do odpowiednich działek. Na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać, że między J. J. a Stroną nie stwierdzono w praktyce żadnego poważniejszego przepływu informacji odnośnie tego gruntu. To sam J. J. był samodzielnym użytkownikiem spornych działek co najmniej od roku 2001 (początkowo w dzierżawie od Agencji Nieruchomości Rolnych), a zatem jeszcze przed ubieganiem się o płatności za ten grunt przez Stronę.

Wszystko powyższe tylko potwierdza zasadność stanowiska organów, że Wnioskodawca był zainteresowany jedynie płatnościami do przedmiotowych działek, a J. J. swobodą w ich użytkowaniu. Zatem twierdzenia Strony o tym, że posiadała sporne działki, ponieważ realnie wpływała na ich stan i miała wolę ku temu – organy słusznie oceniły jako niewiarygodne i bezpodstawne.

Jeżeli chodzi o oświadczenia Wnioskodawcy i odmowę uznania ich wiarygodności, należy pamiętać, że w czasie postępowania administracyjnego był on oskarżony o wyłudzenie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. To powoduje, że za składanie ewentualnie, nieprawdziwych zeznań nie może ponosić odpowiedzialności karnej, o czym stanowi art. 233 § 1 K.k. Tak więc realizując prawo do obrony mógł umyślnie składać nieprawdziwe zaznania i nie ponosić za ich treść odpowiedzialności karnej. Z tych też powodów do oceny jego zeznań złożonych w toku postępowania administracyjnego należało podchodzić z daleko idącą ostrożnością. Mając na uwadze to i konfrontując je ze spójnymi oraz rzetelnymi wcześniejszymi zeznaniami J. J., należało uznać zeznania Strony za pozbawione wiarygodności. Stąd też słuszna była konkluzja organów, że Wnioskodawca był zainteresowany jedynie uzyskiwaniem płatności do tego terenu i ograniczał się do uzyskiwana od J. J. informacji, co uprawiane jest na tym terenie, a to w celu wypełnienia wniosków o przyznanie płatności do przedmiotowej działki.

Powyższe musiało doprowadzić do oceny, że zeznania M. K. (związanego z interesami Wnioskodawcy i jego ojca R. Ś.) okazały się również niewiarygodne jako pośrednio potwierdzające twierdzenia Strony, a jednocześnie za wiarygodne uznano zeznania A. K. i J. D.. Wynikało to z całokształtu oceny materiału dowodowego sprawy. Przy tym mając na uwadze wieloletni konflikt pomiędzy A. K. i J. D. a Wnioskodawcą należy wskazać, że zeznania ww. nie były decydujące dal rozstrzygnięcia sprawy, a jedynie wpisywały się w ustalony na podstawie pozostałych dowodów stan faktyczny.

Zeznania M. K. (rozprawa karna z dnia 30 lipca 2014 r.) organy zasadnie uznały za niewpływające na ocenę istotnych okoliczności w sprawie, z uwagi na brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających te zeznania. Świadek ten nie był przy rzekomych ustaleniach Strony i J. J. dotyczących działek w W. . Nie widział żadnego dokumentu dotyczącego tych ustaleń ani przekazywania ww. działek we władanie J. J.. Jak sam zeznał nie posiadał także żadnej bardziej szczegółowej wiedzy na temat tych ewentualnych ustaleń. Z kolei z zeznań złożonych przed organem I instancji w dniu 8 października 2014 r. wynikało jedynie, że Wnioskodawca miał się działką zajmować poprzez zlecenie tego J. J., a także, że na spornych działkach uprawiano kukurydzę. W związku z taką treścią zeznań uznano, że M. K. faktycznie miał niewielkie pojęcie o tym kto i o czym decydował odnośnie rolniczego użytkowania ww. działek.

Z kolei zeznania K. H. i M. M. tylko w sposób ogólny wskazywały komu przysługują płatności bezpośrednie i nie wykluczały możliwości zlecenia prac rolnych osobie trzeciej na danej działce. Zeznania tych świadków, wbrew argumentacji Strony, nie przekładały się w decydujący sposób na zakres i prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie.

Sąd podziela dokonaną przez organy ocenę rangi zeznań złożonych przez K. H. na rozprawie karnej dnia 15 października 2012 r. Treść tych zeznań nie była na tyle istotna, aby w jakikolwiek sposób, wpływała na ocenę sytuacji Strony i całej sprawy ustaleniowej. Składająca ww. zeznanie, wskazała w nim jedynie na oczywisty fakt, iż nie zawsze osoba zajmująca się uprawą ziemi jest w stanie osobiście wykonywać wszystkie zabiegi na swoich gruntach, np. z uwagi na inne zajęcia lub rozległość posiadanych użytków rolnych. Może ona zlecić innej osobie wykonywanie takich zabiegów, a nawet kontrolowanie dużych areałów przez dłuższe okresy wegetacyjne. Aby jednak wciąż być osobą uprawnioną do płatności, takie zlecenia, wskazówki, czy też "dogadywanie się", muszą faktycznie mieć miejsce. Taki zlecający musi jednak zachowywać rzeczywistą kontrolę nad tym co się dzieje gruntach, których dotyczy zlecenie.

Analogicznie należy ocenić zeznania M. M.. Odnośnie natomiast fragmentu jej zeznania: "wiele jest takich sytuacji, że właściciele którzy nie użytkują własnych gruntów biorą pieniądze za dopłaty. Wynika to z dogadania się właściciela z dzierżawcą i zawarcia w takim zakresie umowy (...) "my nie wyciągamy żadnych konsekwencji z takiej sytuacji gdy właściciel dogaduje się z dzierżawcą, że on będzie pobierał dopłaty" należy wskazać, że nie ma on istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem nie jest to osoba uprawniona do dokonywania wiążącej wykładni przepisów prawa.

Tymczasem materiały niniejszej sprawy wskazują na zupełne i świadome zaniechanie kontroli przez Wnioskodawcę nad gruntem deklarowanym przez niego do płatności oraz pozostawienie jego użytkowania w całkowitej zależności od planów i zdolności J. J..

Z kolei odnośnie zarzuconej błędnej oceny zeznań Z. F., S. K., E. K., Z. N. i H. R., należy wskazać, że zeznania te, potwierdzające sposób uprawiania przedmiotowych gruntów przez J. J., nie były głównym dowodem w sprawie, a dowodziły, że J. J. uprawiał ww. działki na własny użytek.

W kontekście płatności istotnych z punktu widzenia kontrolowanej sprawy, podkreślić trzeba ponownie, że konieczne jest albo faktyczne użytkowanie rolnicze danego gruntu albo przynajmniej rzeczywiste decydowanie o takim użytkowaniu, kiedy to osoba wykonująca zabiegi agrotechniczne jest jedynie wykonawcą poleceń. Brak zaistnienia jednej z takich sytuacji uniemożliwia przyjęcie, że dany grunt był kontrolowany przez starającego się o płatności do niego. Skoro zaś grunt nie pozostawał pod kontrolą Wnioskodawcy, nie mógł być uznany za część jego gospodarstwa. W takiej sytuacji wnioskowanie o płatności należy uznać za tworzenie sztucznych warunków do uzyskania tych płatności, m.in. poprzez zatajanie faktycznego stanu użytkowania gruntu deklarowanego do płatności. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Należy zgodzić się z Wnioskodawcą, że co do zasady racjonalnym i zgodnym z zasadami doświadczenia życiowego jest zlecanie realizacji pracy profesjonalistom. W niniejszej sprawie jednak nie wykazał on, że J. J. wykonywał jego zlecenie. Braku bieżącego nadzoru nad realizacją prac nie można utożsamiać z zupełnym brakiem kontaktu pomiędzy domniemanymi stronami umowy zlecenia przez szereg lat jego wykonywania. Wnioskodawca w żaden sposób nie kontrolował, czy prace na jego działkach zgłaszanych do płatności były realizowane poprawnie.

Warto jeszcze wskazać, że zarzucane w skardze Wnioskodawcy błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie zarzuty kwestionujące przyjęty przez organ odwoławczy stan faktyczny sprawy zostały uznane za bezzasadne. Powyższe oznacza, że Skarżącym nie udało się skutecznie zakwestionować przyjętych przez organ odwoławczy ustaleń, że Strona nie była posiadaczem faktycznym spornych działek rolnych, ponieważ nie użytkowała jej rolniczo w roku 2007. Tym samym Strona nie powinna była uzyskać uprawnień do otrzymania pomocy finansowej w formie płatności JPO i UPO w stosunku do tych działek.

W odniesieniu do zarzutu skargi Wnioskodawcy naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, należy ponadto wskazać, że stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym, wydanie decyzji ustaleniowej nie musi zostać poprzedzone ponownym rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej płatności, o których zwrocie (w części lub całości), stanowi decyzja ustaleniowa, znajduje poparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1605/14; z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 4569/16). Uznaje się, że są to odrębne postępowania, o innym przedmiocie i zakresie, przy czym postępowanie ustaleniowe z oczywistych względów powinno być konsekwencją nieprawidłowości wykrytych odnośnie płatności, których dotyczy. Wyczekiwanie z rozstrzygnięciem postępowania ustaleniowego na zakończenie postępowania dotyczącego płatności zostało zatem uznane za wątpliwe wobec brzmienia art. 8 i art. 12 K.p.a., dotyczącego załatwiania spraw w sposób budzący zaufanie oraz możliwie sprawnie.

Organy obu instancji zwróciły uwagę, że przeprowadzenie postępowania ustaleniowego, mimo ww. okoliczności było także wskazane z uwagi na upływanie terminów na odzyskiwanie przez ARiMR płatności wypłaconych nienależnie. Istotnym powodem było także stwierdzenie, że z uwagi na odrębność postępowania ustaleniowego, niemożliwe okazało się zawieszenie postępowania ustaleniowego dotyczącego strony, do czasu zakończenia traktowanego, jako tzw. zagadnienie wstępne, rozstrzygnięcia powiązanej z nim sprawy płatności dla strony. Zasadniczo zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, ponieważ należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1559/07).

W kontrolowanej sprawie, problem ten znalazł wyraz w dotyczącym tej sprawy, prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 września 2017 r., sygn. akt l SA/Kr 641/17, którym oddalono skargę na postanowienie Dyrektora MOR ARiMR odmawiające zawieszenia postępowania ustaleniowego na wniosek Strony. Wniosek ten uzasadniono właśnie rzekomym ścisłym uzależnieniem tego postępowania od toczącej się w Świętokrzyskim OR ARiMR sprawy dotyczącej płatności. Wyrok ten zgodnie z art. 170 P.p.s.a. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

Zgodzić należy się z organami, że postępowanie karne dotyczące Strony, wciąż prawomocnie niezakończone (aktualnie prowadzi je Sąd Apelacyjny w Krakowie - sygn. akt Sądu Okręgowego: III K 191/11, z uwagi na apelację złożoną przez oskarżonych) oraz dotyczące płatności (aktualnie prowadzi je NSA, z uwagi na skargę kasacyjną złożoną przez Dyrektora Ś. OR ARiMR od wyroku WSA w Kielcach, który uchylił decyzje dot. płatności) nie są przeszkodą do prowadzenia postępowania ustaleniowego. Ostateczne rozstrzygnięcia ww. postępowania karnego i dotyczącego płatności nie okazały się nawet tzw. zagadnieniem wstępnym dla postępowania w sprawie ustalenia płatności do zwrotu przez stronę do ARiMR.

Zgodnie z powyższym, w niniejszej sprawie brak jest ścisłej zależności postępowania ustaleniowego od ww. postępowania w sprawie płatności i karnego wynika z tego, że postępowanie ustaleniowe jest postępowaniem samodzielnym, z własnymi celami i podstawami prawnymi (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1559/07). Postępowanie ustaleniowe dotyczące Strony zostało wszczęte przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. nie w związku ze wznowieniem sprawy dotyczącej tych samych płatności, a w związku z okolicznościami wskazującymi na zaistnienie nienależnej wypłaty płatności dla Strony.

Należy podkreślić, że w toku sprawy ustaleniowej organy ARiMR przeanalizowały możliwie dokładnie wszystkie dostępne tym organom materiały, pochodzące także ze sprawy karnej oraz dotyczące uprawnienia do płatności. Możliwość i obowiązek posiłkowania się tymi materiałami wynikały m.in. z art. 75 oraz art. 12 K.p.a., nakazujących działanie możliwie sprawnie (bez dublowania czynności dowodowych) oraz analizę dowodową wszelkich materiałów, przydatnych dla danej sprawy, nie będących przy tym sprzecznym z prawem. Z tych powodów organy ARiMR nie mogły zignorować materiału dowodowego poprzedzającego nieprawomocny wyrok sądu karnego dotyczący Strony w sprawie wyłudzenia tych samych płatności, których dotyczy postępowanie ustaleniowe oraz uchylone decyzje w sprawie płatności.

Zdaniem Sądu organy ARiMR dokonały analizy wszystkich dostępnych dowodów w odniesieniu do przesłanek ustalenia, czy Strona powinna przyznane i wypłacone jej płatności zwracać. W żadnym fragmencie zaskarżonej decyzji nie wskazywano przy tym, by ww. nieprawomocny wyrok i uchylone rozstrzygnięcia w sprawie płatności były bezpośrednią podstawą, czy też miały decydujący wpływ na wydaną decyzję ustaleniową. Dojście do tych samych wniosków, które powzięto w innych postępowaniach (tutaj odnośnie posiadania spornych działek) nie oznacza bezrefleksyjnego przepisania tych wniosków z tych postępowań.

Wbrew sugestiom Strony organ powołując się na postępowanie zakończone wyrokiem karnym nie odstąpił od przeprowadzenia własnego postępowania wyjaśniającego w sprawie, poprzestając na zawartych w wyroku tezach. Dowody zgromadzone w trakcie postępowania sądowego (tj. protokoły rozpraw i zeznania świadków) stały się przedmiotem materiału dowodowego postępowania administracyjnego i stanowiły jedną z części tak zgromadzonego całokształtu materiału sprawy, na podstawie którego organy dokonały własnych ustaleń faktycznych w sprawie, które stały się podstawą do ich oceny i wydania zaskarżonych decyzji.

Powyższe potwierdza racjonalność działania organów obu instancji, które rozstrzygały w przedmiotowej sprawie. Całokształt analizy materiału dowodowego prowadzi bowiem do uznania, że Strona nie wykazała własnej, rzeczywistej, rolniczej kontroli nad działkami, ujętymi w swoich wnioskach o płatności obszarowe za rok 2007. Dotyczy to zarówno bezpośredniego obrabiania działek, jak również wpływu na sposób tego obrabiania przez użytkownika - J. J..

W świetle powyższego, prawidłowo organy uznały, że powielanie czynności dowodowych, przeprowadzonych już w tych postępowaniach, dotyczących tej samej kwestii (kto decydował o użytkowaniu przedmiotowych działek) i tych samych płatności, uznać należy za nieracjonalne, niecelowe i w oczywisty sposób, prowadzące do przewlekania postępowania, co stałoby w sprzeczności z zasadami postępowania, którymi powinny kierować się organy.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 73 ust. 5 i art. 81 rozporządzenia nr 796/2004, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 (zwrot do ARiMR nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych) nie powstaje, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W ocenie Sądu, w sprawie prawidłowo przyjęto, że Wnioskodawca działał w złej wierze. Jak wynika bowiem z przedstawionych wyżej ustaleń – występując o płatności nie zamierzał bezpośrednio zajmować się deklarowanym do płatności gruntem, co więcej nie decydował co i w jaki sposób ma być uprawiane na tym gruncie. Tym bardziej, że Wnioskodawca nie ponosił jakichkolwiek wysiłków (choćby finansowych) związanych z użytkowaniem rolniczym przedmiotowych działek. Ustalenia te wynikają z oceny działań i przekonań Wnioskodawcy (z jego całkowitego braku zainteresowania, co na działce deklarowanej do płatności robi J. J., który o płatności nie wnosił, zadowalając się plonem z działek otrzymanych w użytkowanie), a nie z samego uznania, że płatności Stronie nie powinny przysługiwać. Nie zmienia tej oceny podnoszony przez Wnioskodawcę aspekt corocznej modyfikacji zgłaszanych przez Stronę działek dla uzyskania płatności. Powyższe nie jest wystarczające, by uznać pozytywną motywację Strony świadczącą o przekonaniu, że jest uprawniona do uzyskania płatności.

Warto podkreślić, że w badanej sprawie Wnioskodawca nie przedłożył materiałów, które pozwoliłyby na skrócenie okresu przeznaczonego na ustalenie kwoty, która powinna zostać zwrócona do ARiMR, z 10 lat do lat 4. Zasadnie oceniły organy, że Strona występując o płatności wiedziała lub powinna była wiedzieć, że w jej sytuacji (braku bezpośredniego zajmowania się lub decydowania o gruncie deklarowanym do płatności) jest to działanie wbrew uregulowanym przesłankom przyznania płatności.

Należy wskazać, że brak zaistnienia przesłanki wyłączenia dochodzenia zwrotu płatności z uwagi na związany z dobrą wiarą termin przedawnienia wynika z tego, że Strona nie spełniła wymogów uprawniających do płatności, mimo iż wnioskując o płatności, zobowiązała się do przestrzegania wymogów z nimi związanych (w szczególności dotyczyło to faktycznego zajmowania się rolniczo gruntem zadeklarowanym do płatności) - odpowiednie oświadczenie zaakceptowała, podpisując ostatnią stronę wniosku. W odniesieniu do roku 2007 Strona nie podejmowała żadnych działań mających na celu zapewnienie sobie realnej kontroli nad przedmiotowymi działkami (np. poprzez zmianę lub inne uregulowanie relacji z J. J. – np. poprzez spisanie umowy), a w tym ich posiadania, rzeczywiście uprawniającego do wnioskowanych płatności. Strona nie powiadomiła również ARiMR o sytuacji dotyczącej spornych działek ewidencyjnych przed wznowieniem postępowań dotyczących ww. płatności. Dlatego też, w ocenie Sądu, Strona świadomie zrezygnowała z kontroli nad gruntem deklarowanym do płatności, pozostawiając ją w całości J. J.. Oznacza to, że w sprawie musiał mieć zastosowanie 10 letni termin przedawnienia.

Nie jest też zasadny zarzut dotyczący przerwania biegu przedawnienia.

Dla ustalenia zachowania ww. 10 letniego okresu na ustalenie kwoty do zwrotu, znaczenie ma po pierwsze data wypłacenia płatności, której dotyczyła decyzja z dnia 7 stycznia 2008 r. przyznająca płatności, to jest 21 stycznia 2008 r., stanowiąca początek 10 letniego okresu.

Po drugie istotna jest data pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, którą jest doręczenie dnia 27 kwietnia 2016 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. aktualnemu reprezentantowi Strony zawiadomienia z 20 kwietnia 2016 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie wypłaconych Stronie płatności obszarowych za lata 2005-2007.

Za w pełni zasadne uznać należy stanowisko organów, że za pierwsze powiadomienie można przyjąć także zawiadomienie o wszczęciu postępowania ustaleniowego, pismo informujące o konieczności zwrotu określonej kwoty czy też nawet decyzję określającą uprawnienia do płatności, o ile zawarto w niej informację, jaka kwota tych samych płatności została stronie wcześniej wypłacona nienależnie (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2300/13).

Uwzględniając ww. datę doręczenia prawidłowo stwierdzono, że między wypłatą płatności, a wszczęciem postępowania ustaleniowego dotyczącego tych płatności nie minęło 10 lat, co w przypadku złej wiary nie blokowało skutecznego prowadzenia postępowania ustaleniowego. Z przedstawionego punktu widzenia, stanowisko Strony, że na gruncie art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, za działanie o którym w nim mowa, prowadzące do przerwania biegu przedawnienia, uznać należało wyłącznie doręczenie decyzji organu I instancji ustalającej kwotę do zwrotu, należy ocenić jako błędne.

W odniesieniu do kolejnego zarzutu Strony dotyczącego naruszenia art. 6 w zw. z art. 10 K.p.a. należy wskazać, że brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby twierdzić, że Strona rzeczywiście nie mogła się zapoznać z materiałem dowodowym sprawy. Od momentu bowiem wszczęcia postępowania ustaleniowego nie pojawiły się w praktyce żadne nowe materiały, mogące zmienić ocenę badanej sprawy.

Kwestie związane z zawiadomieniem Strony z dnia 22 października 2018 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy ustaleniowej nie mogą dyskwalifikować zaskarżonej decyzji. Bezspornym jest, że strona została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy pismem doręczonym jej 2 listopada 2018 r. Bezspornym jest również to, że Strona dysponowała kilkoma dniami na zapoznanie się z aktami sprawy – od 5 do 9 listopada 2018 r.

Dodatkowo, nawet ewentualny fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja kończąca postępowanie, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego, musi być uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07). Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa. Tego w rozpoznawanej sprawie nie wykazano.

Brak zatem podstaw do przyjęcia, że organ dokonał obszernych i niekorzystnych dla Strony ustaleń faktycznych na postawie wcześniej nieujawnianego materiału dowodowego.

Co więcej, w ramach kontrolowanego postępowania Strona niewątpliwie miała nieskrępowaną możliwość wnoszenia wniosków dowodowych i zapoznawania się z materiałem dowodowym, co wynika z akt sprawy.

W ocenie Sądu materiały, które były rzeczywistą podstawą wydania decyzji w sprawie, są znane stronie, ponieważ pozostawały od wielu miesięcy w dyspozycji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. i Dyrektora MOR ARiMR.

Zatem zgodzić należy się z argumentacją organu, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie pojawiły się żadne nowe istotne dowody i materiały, wobec tych, zgromadzonych przez organ l instancji. Podobnie zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. okazał się bezzasadny i nie poparty stosowną argumentacją.

Pozostałe zarzuty związane z podnoszoną przez Stronę wadliwą oceną materiału dowodowego nie mogły mieć wpływu na rozstrzygniecie w niniejszej sprawie. W szczególności, wobec niezbitego wykazania przez organy niezgodnego z treścią złożonego wniosku o płatności użytkowania ponad 50% powierzchni działek objętych wnioskiem, żadne wątpliwości dotyczące pozostałych działek, jak np.: kwestie nieużytków czy braku użytków rolnych, nie mogły skutkować wydaniem decyzji o innej treści niż zaskarżona, nawet przy ewentualnym wykazaniu przez Stronę prawidłowego użytkowania wszystkich pozostałych działek.

Z tych samych względów zamierzonego skutku nie mogły odnieść zarzuty dotyczące opinii biegłych i protokołów oględzin działek z dnia 9 marca 2009 r., 13 października 2009 r. i 2 listopada 2009 r., okoliczności związanych z działkami nr [...], [...], [...], [...] i [...] w R. , z działkami nr [...] i [...] w Z. oraz z działką nr [...], ustaleń dotyczących dat budowy etapów kompleksu biurowego, wyjaśnień J. N. i A. S., zeznań A. Z. i P. K., wyników kontroli terenowej z 2004 r., a także materiału fotograficznego.

Należy dobitnie powtórzyć, że wobec przedstawionych wcześniej ustaleń, żadne hipotetyczne nieprawidłowości dotyczące działek innych niż działki nr [...], [...] i [...] w W. , nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Dlatego też sformułowane przez Prokuratora zarzuty naruszenia przepisów postępowania i błędnych ustaleń dotyczących działki nr [...], [...] i [...] w miejscowości B., okazały się bezzasadne, bowiem ustalenia dotyczące tych działek nie mogły mieć najmniejszego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Bez względu na przysługiwanie płatności do ww. działek lub jego brak, ocena pozostałych działek powodowała konieczność orzeczenia o zwrocie całości płatności.

Odnosząc się przy tym do podniesionych przez Prokuratora w skardze zarzutów naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a. należy jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, dodanym na podstawie art. 36 pkt 6 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (dalej: p.k.o.w.r.), od dnia 1 września 2017 r. – jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. W myśl zaś art. 53 p.k.o.w.r. – do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie ustaw zmienianych w art. 20 i art. 22 i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 20 i art. 34 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 10a ust. 1 p.k.o.w.r. został wprowadzony w związku z przejmowaniem przez ARiMR, części zadań po zlikwidowanej Agencji Rynku Rolnego. W związku z tym przede wszystkim powinien dotyczyć postępowań dotychczas prowadzonych przez ARR. Niemniej jednak z uwagi na brak przepisów uniemożliwiających stosowanie tej regulacji także do postępowań ustaleniowych i to nawet tych, które zostały wszczęte przed początkiem obowiązywania tego przepisu, a także mając na uwadze brzmienie art. 53 p.k.o.w.r., który wskazuje wprost na ustawę zmienianą o jakiej mowa w art. 34 (ustawa o ARiMR) to należało przyjąć, że art. 10a ust. 1 ustawa o ARiMR znajdował zastosowanie w sprawie niniejszej. Zatem zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. nie sposób uznać za zasadne.

Trzeba też podkreślić, że nawet w przypadku przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie znajdowałyby zastosowanie przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., to i tak postępowanie organów należy ocenić jako nienaruszające zasad statuowanych ww. przepisami, jak również norm ustanowionych art. 8, art. 80 i art. 81a K.p.a.

Warto nadmienić, że w zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazano, że nie można mówić o zupełnym braku przysługiwania płatności dla strony nawet w przypadku deklarowania przez stronę niewłaściwych upraw. Teren tej działki był bowiem w przeważającej części użytkowany jako użytek zielony oraz tunele foliowe pod działalność ogrodniczą. Ww. użytek zielony był wykaszany, czego dowodem są zeznania wskazane m.in. w zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji do tego terenu na pewno przysługiwałaby jednolita płatność obszarowa - brak bowiem przepisów, które by to wykluczały. Bez wątpienia nie przysługiwałaby do takiego terenu uzupełniająca płatność obszarowa, która była wsparciem dodatkowym (obok płatności jednolitej) np. do upraw zbóż lub kukurydzy (takie uprawy deklarowała na tej działce Strona). Odnośnie 2007 r. nie mógł zostać również uwzględniony zarzut Prokuratury wskazujący, że działka [...] nie mogła zostać przeznaczona do produkcji rolnej, gdyż znajdowały się tam tunele foliowe wraz z infrastrukturą rolniczą. W 2007 r. na ww. działce znajdowały się maksymalnie 3 tunele i zajmowały one mniej niż [...] powierzchni tej działki. Pozostałą część zajmował ww. trwały użytek zielony oraz - w niewielkiej części - infrastruktura z pryzmą keramzytu. Obszar z urządzeniami i stertą keramzytu nie kwalifikowałby się do płatności - ale takie obszary to niewielka część działki [...]. Nawet jeżeli pokos nie był zbierany z ww. działki to nie oznacza to zaniechania czy też zupełnego braku działalności rolniczej a co najwyżej zaniedbanie odnośnie wymogów dobrej kultury rolnej, które nie skutkowało odmową płatności a jedynie jej zmniejszeniem.

Z kolei odnośnie działek nr [...] i [...] należy wskazać, że ich stan w 2007 r. nie został wystarczająco zrekonstruowany, a podnoszone w skardze zeznania W. M. i K. D. są niejednoznaczne i wzajemnie sprzeczne.

W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi w zakresie dotyczącym naruszenia przez organy, zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego - uznać należy za bezzasadne. Skarżący nie mieli racji w zasadniczych kwestiach spornych, a rację miał organ odwoławczy we wszystkich istotnych aspektach kontrolowanej sprawy.

Sąd kontrolujący przedmiotową sprawę nie stwierdził jakichkolwiek nieprawidłowości w ustaleniu kwot, które powinny zostać przez skarżącego zwrócone do ARiMR. Dotyczy to zarówno wysokości ww. kwot, podstaw ich ustalenia jak i możliwości ich ustalania. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych, będących podstawą jej wydania. Wszystkie dowody istotne dla sprawy także zostały w zaskarżonej decyzji wskazane wraz z omówieniem ich roli i wagi dla rozstrzygnięcia w nich zawartego. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniesiono się do wszystkich zarzutów wnoszących odwołania.

Zatem uznać należy, że organy zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując (bez naruszenia przepisów postępowania) prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni, co znalazło pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Ponadto w sprawie brak jest podstaw do uznania, że nienależne Stronie płatności zostały jej przyznane i wypłacone w wyniku pomyłki organów ARiMR, bowiem w czasie rozstrzygania przedmiotowej sprawy po raz pierwszy, organy te nie dysponowały wiedzą o relacjach Strony z J. J. dotyczących działek zadeklarowanych do płatności. Dotyczyło to faktycznego zakresu użytkowania gruntu przez te osoby i decydowaniu o sposobie tego użytkowania. Pozyskanie tej wiedzy nastąpiło bowiem ewidentnie dopiero po wydaniu pierwszych decyzji w sprawie przedmiotowych płatności.

Ponadto wiedza ta pochodziła ze źródeł zewnętrznych wobec ARiMR, tj. od organów ścigania. W zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano również, że nienależna płatność powinna zostać zwrócona wraz z odsetkami, co w sposób precyzyjny i dokładny wyjaśniły organy w swoich rozstrzygnięciach. W konsekwencji, organy zasadnie uznały, że Strona nie dotrzymała wymagań związanych z przedmiotowymi płatnościami, o które wystąpiła za rok 2007.

W konsekwencji uznać także należy, że organ II instancji słusznie zastosował w podstawie swojego rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Końcowo warto wskazać, że podobna sprawa o zbliżonych okolicznościach faktycznych (posiadanie J. J.) i prawnych była już przedmiotem kontroli sądowej wobec ojca Strony – R. Ś., w sprawach zakończonych wyrokami WSA w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 49/18 oraz NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 589/19. W ww. sprawie WSA oddalił skargę a NSA oddalił skargę kasacyjną.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela argumentację zawartą w tych wyrokach dotyczącą oceny prawnej podobnych co do istoty okoliczności, czemu dał wyraz w niniejszym uzasadnieniu, wykorzystując po części argumentację przedstawioną w uzasadnieniach tych wyroków.

Reasumując - Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Postępowanie administracyjne organy przeprowadziły rzetelnie. Zgromadziły kompletny, wyczerpujący i adekwatny na potrzeby rozstrzygnięcia materiał dowodowy, a uzasadnienie kwestionowanej decyzji czyni zadość standardom określonym w przepisach K.p.a. Zdaniem Sądu, prezentowana zarówno przez Stronę jak i przez Prokuratora, na etapie postępowania odwoławczego, jak i podtrzymana w skardze argumentacja oraz wyprowadzone wnioski, nie mogły odnieść skutku w zestawieniu z prawidłowymi i uzasadnionymi w okolicznościach niniejszej sprawy ustaleniami organów. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną w nich podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.