Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3931/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski(spr) Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski as. sąd. Edyta Podrazik Protokolant: referent- stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu w dniu 03 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi F.G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/E.Podrazik /-/P.Miładowski /-/M.Dybowski


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 3931/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego (Dz. U z 1997 r. nr 142 poz. 950 z późn. zm.) pozbawił F.G. syna K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. decyzją z 7.07.1976 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej za okres 23.06.1948 - 28.08.1950 r.

Według ustaleń poczynionych w toku postępowania weryfikacyjnego F.G. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i brał udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Walczył on bowiem z oddziałami "Młota", "Żelaznego", "Samotnego" i "Pomidora" tj. z oddziałami poakowskiego podziemia zbrojnego dowodzonymi przez Władysława Łukasika ps. Młot, Edwarda Tarszkiewicza ps. Żelazny, Jasiński ps. Samotny i Stanisława Pomidora ps. Radwan. W związku z tym Kierownik Urzędu przyjął, że F.G. uprawnienia kombatanckie nabył wyłącznie z tytułu tzw. utrwalania władzy ludowej co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy prowadzi do pozbawienia uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F.G. utrzymywał, że walczył z niedobitkami UPA. Dowodów na tę okoliczność nie ma bo ich wówczas nie wydawano. Jednocześnie wskazywał, że żadnych walk zbrojnych z UPA nie było.

Rozpoznając wniosek Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z 20.07.2001 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Według Kierownika Urzędu F.G. nie walczył z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. pkt 6 ustawy o kombatantach co wynika z akt ZBoWiD. W tych okolicznościach uprawnienia kombatanckie w/w nabył wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, a to prowadzi do pozbawienia uprawnień kombatanckich.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu F.G. podnosił, że decyzja pozbawiająca go uprawnień kombatanckich jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Wg. Skarżącego podczas odpraw przełożeni informowali że będą brać udział w likwidowaniu ukrywających się członków UPA. Nie zgadza się z twierdzeniem iż utrwalał władzę ludową, nie walczył też z poakowskim podziemiem zbrojnym.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie.

Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż nie z powodów w niej przytoczonych.

Sąd zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną dokonuje oceny zaskarżonego aktu co do jego zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym.

Dokonując takiej oceny zauważyć należy, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby które takie uprawnienia nabyły wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 w art. 2 oraz art. 4. Jednakże uprawnienia te zachowują osoby które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30.6.1947 r.

Niespornym było, że skarżący jakkolwiek odbywał służbę w Wojsku Polskim to jednak poza okresem wymienionym w art. 25 ust. 2 pkt. 2. Nie walczył on w Wojnie Domowej w Hiszpanii. W tej sytuacji do zachowania dotychczasowych uprawnień kombatanckich muszą zaistnieć okoliczności które stanowią podstawę uprawnień kombatanckich z tytułów wskazanych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Takim tytułem zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 stanowi uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Na walkę z niedobitkami oddziałów UPA powoływał się skarżący w toku postępowania weryfikacyjnego. Z akt administracyjnych wynika, że od czerwca 1948 do kwietnia 1949 skarżący pełnił służbę w 3 Brygadzie KBW. Ta jednostka wojskowa prowadziła walki o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Jednakże Kierownik Urzędu mimo twierdzeń skarżącego nie zbadał i nie ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy w czasie służby wojskowej F.G. walczył z oddziałami o których mowa w/w przepisie, a w konsekwencji merytorycznie rozstrzygnąć czy istnieje tytuł do ewentualnego zachowania uprawnień kombatanckich, czy też nie.

Generalnie procedura postępowania weryfikacyjnego nie zwalnia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od obowiązku przeprowadzenia tego postępowania zgodnie z regułami postępowania administracyjnego wyznaczonymi m. in. przez art. 7 i 77 (por. wyrok NSA z 31.07.2001 sygn. akt NSA 3431/00). Obowiązkowi temu nie czyni zadość ogólnikowe stwierdzenie, że przyczyną i to wyłączną przyznanych uprawnień było tzw. utrwalanie władzy ludowej. Podobnie nie wystarczającą jest supozycja a nie braniu udziału w walkach o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z tej tylko przyczyny, że brak jest w aktach ZBoWiD-u - na to dowodów.

Z obowiązku badania stanu faktycznego nie zwalniają też Kierownika Urzędu nieprecyzyjne czy też wręcz sprzeczne informacje podnoszone przez samą stronę. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tym i działań podjętych także z urzędu ciąży na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie administracyjne.

Brak inicjatywy w tym zakresie oznacza naruszenie art. 7 i 77 kpa, a skąpość i lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji stanowi także o naruszeniu art. 107 § 3 kpa. Tego typu naruszenia mają wpływ na rozstrzygnięcie i stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej zgodnie z hipotezą art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), tym więcej, że niedostatki proceduralne podważają także zadość zastosowanej w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy materialnoprawnej (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach).

Zauważyć przy tym należy, że skarżący dołączył do akt zaświadczenie Centralnego Archiwum Wojskowego nr 2383/K IV/ED z 8.11.2001, wg. którego III Brygada KBW w 1948 r. walczyła m. in. z Ukraińską Powstańczą Armią.

Z też względów i z mocy przywołanych wyżej przepisów, a nadto art. 200 ustawy z 30.08.2002 r. p.o.p.p.sa. orzeczono jak w sentencji.

Sąd nie orzekł przy tym w trybie art. 152 ustawy p.o.p.p.s.a wobec kategorycznej redakcji art. 26 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach.

/-/E.Podrazik /-/P.Miładowski /-/M.Dybowski

KB/