Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 975/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.61a par.1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi N. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie dokonania oceny stanu technicznego obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB) w dniu 13 września 2010r. otrzymał przekazane przez Prezydenta Miasta K. pismo mieszkańców Osiedla "A" w K. z dnia 9 września 2010r., w którym zwracają się o podjęcie działań mających na celu przeciwdziałanie podtapianiu piwnic ich budynków i zmianę usytuowania kanalizacji w taki sposób, aby górny poziom odpływu znajdował się poniżej poziomu piwnic, dostosowanie średnic zewnętrznych przewodów kanalizacyjnych do odbioru zmasowanej ilości wód w związku kolejnymi inwestycjami mieszkalnymi, handlowymi i drogowymi w okolicy, zwiększenie wydajności kolektorów oraz sprawdzenie i udrożnienie kanalizacji biegnącej wzdłuż ul. [...].

W dniu 17 listopada 2010r. pracownicy PINB w K. przeprowadzili oględziny piwnic budynku przy ul. [...] w K. stwierdzając: na ścianach piwnic ślady po zalaniu do wysokości ok. 10

20cm, w przejściu między ścianami nośnymi wykonanie progów ceglanych o wysokości

30 cm, w pomieszczeniu suszarni nieznaczny przeciek z dławika C.O., który spowodował zalanie ok. 1m2 podłogi. W rejonie ul. [...] oraz budynku "B" dokonano otwarcia 3 studzienek kanalizacji ogólnospławnej nie stwierdzając zalegania w nich osadu.

W dniu 18 listopada 2010r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "C" przedłożyła w siedzibie PINB w K. ekspertyzę techniczną sporządzoną przez mgr inż. R. K., w której autor stwierdza, że przyczyną zawilgocenia ścian piwnic, występowania cofki w kratkach ściekowych pralni oraz zalewania posadzek jest działalność górnicza w obrębie górniczego filara ochronnego, skutkiem której pojawiły się obszary bezodpływowe, zalewiska i utrudnienia w odpływach kanalizacyjnych. Nadto bałagan w sieci kanalizacyjnej miasta i nie rozdzielenie kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej, w okresie intensywnych opadów, skutkuje okresowym podtapianiem piwnic. Natomiast polepszenie sytuacji wodno-ściekowej w rejonie Osiedla "D" wymagałoby kontynuacji prac polegających na regulacji rzeki R. na wysokości "E" i uporządkowaniu kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej. Jednocześnie do czasu wprowadzenia powyższych rozwiązań możliwe jest rozwiązanie tymczasowe polegające na zabudowie zasuw burzowych w budynkach ul. [...] oraz [...], wykonanie studzienek chłonnych w najniżej położonych pomieszczeniach piwnicznych, zamurowanie czerpni powietrza budynku ul. [...] oraz odkopanie budynków i ich osuszenie, wykonanie izolacji ciężkiej oraz drenażu opaskowego z odprowadzeniem wody do studzienki zbiorczej, wymianę gruntu nad drenażem i uporządkowanie terenu.

W dniu 30 lipca 2012r. odbyło się spotkanie dotyczące projektu przebudowy sieci kanalizacyjnej w rejonie ul. [...] i [...] w K. opracowywanego na zlecenie "F" S.A. Projektant przedstawił stanowisko, zgodnie z którym niezbędne jest rozdzielenie kanalizacji deszczowej od sanitarnej, ponadto wskazał na brak możliwości pogłębienia kanału w rejonie budynków ul. [...], co jest podyktowane rzędnymi odbiornika - komory 116 przy parkingu "G" oraz stwierdził konieczność wykonania regulacji gospodarki wodno-ściekowej całej zlewni na Osiedlu "A".

W dniu 24 września 2012r. PINB w K. przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem przedstawicieli "F" S.A., "H", SM "C", MZUiM oraz obecnie skarżącego N. W. W toku rozprawy projektant oświadczył, że opracuje propozycję przebudowy kanalizacji ogólnospławnej, którą przekaże właścicielom budynków, by mogli się do niego odnieść.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], znak: [...] PINB w K. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego kanalizacji ogólnospławnej na Osiedlu "A": ul. [...],[...],[...],[...],[...] w K.

Po rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez N. W. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]WINB) postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ wojewódzki wskazał, że nakazy, które można orzec na podstawie art. 66 Prawa budowlanego w stosunku do właścicieli lub zarządców obiektu nie rodzą po stronie odwołującego N. W. - jako współwłaściciela wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w K. (księga wieczysta [...]) i współwłaściciela udziału w nieruchomości gruntowej obsługiwanej przez przedmiotową kanalizację - żadnych uprawnień i nie nakładają na niego żadnych obowiązków. Nakazy takie można by, zdaniem [...]WINB orzec jedynie wobec spółki akcyjnej "F", która na podstawie decyzji Nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. znak: [...] prowadzi na terenie miasta K. działalność polegającą na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a tym samym jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity - Dz. U. 2006r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.).

Pismem z dnia 9 czerwca 2015r. N. W. poinformował PINB w K. o kolejnym zalaniu wodą opadową w dniu 9 czerwca 2015r. budynku mieszkalnego znajdującego się przy ul. [...] w K. oraz zażądał wszczęcia postępowania w powyższej sprawie.

Pismem z dnia 19 czerwca 2015r. "H" poinformowała organ powiatowy, że w dniu 9 czerwca 2015r. zostały zalane również piwnice budynków przy ul. [...] i [...], przy ul. [...] oraz przy ul. [...] w K. Zdaniem "H" zalanie ww. budynków nastąpiło wskutek obfitych opadów deszczu, z uwagi na zbyt małą przepustowość obecnej kanalizacji, która nie zapewnia dostatecznego odbioru wody deszczowej przy nasilonych opadach.

Z kolei pismem z dnia 24 czerwca 2015r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "C" poinformowała organ powiatowy, że w dniu 9 czerwca 2015r. doszło w czasie intensywnego opadu deszczu do zalania piwnic budynków mieszkalnych przy ul. [...]. Pomimo zamontowanych klap zwrotnych nastąpiło podtopienie budynków wskutek niewydolności wadliwie funkcjonującej kanalizacji ogólnospławnej na osiedlu "A", której właścicielem są "F" S.A.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a k.p.a. PINB w K. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego kanalizacji ogólnospławnej na Osiedlu "A": ul. [...],[...],[...],[...],[...] w K. W uzasadnieniu postanowienia organ powiatowy wskazał, że od pięciu lat stan faktyczny oraz prawny nie uległ zmianie i ciągle przyczyną zalewania piwnic jest zwiększenie obciążenia kanalizacji. Jednocześnie wskazał, że ta sprawa została już rozpatrzona i zamknięta postanowieniem PINB w K. z dnia [...] r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem [...]WINB z dnia [...] r.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli: N. W., W. P., J. G. oraz J. R. podnosząc, że przyczyną zalewania budynków jest wykonanie niezgodne ze sztuką budowlaną w latach 50-tych kanalizacji wodno-ściekowej, która jest usytuowana powyżej poziomu piwnic. Stwierdzili również, że utrzymywanie takiego stanu rzeczy stwarza poważne zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców zalewanych bloków.

Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2013r. poz. 267, z późn. zm.) oraz art. 61 i 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz. U. 2013r. poz. 1409, z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wojewódzki wskazał, że w art. 61 Prawa budowlanego ustawodawca odsyła wprawdzie do zasad o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, jednakże w obecnym brzmieniu tego ostatniego przepisu brak jest nawiązania do obowiązku poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich. Powyższe uzasadnia tezę, że w obecnym stanie prawnym osoby inne niż wskazane w art. 61 i następnych ustawy nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane. Nadto w ocenie organu odwołujący nie podnoszą praktycznie żadnych zastrzeżeń, co do stanu technicznego istniejącej kanalizacji uwypuklając głównie fakt, iż w związku z intensywną zabudową okolicznych terenów obecne urządzenia kanalizacyjne stały się niewydolne, przy czym sposobem usunięcia tej niewydolności jest daleko idąca modernizacja kanalizacji mająca charakter co najmniej przebudowy, o ile nie wykonania zupełnie nowej sieci. W tej sytuacji organ zwraca uwagę, że niedopuszczalnym jest by decyzja administracyjna wydana w trybie art. 66 Prawa budowlanego prowadziła w konsekwencji do wydania nakazu wykonania nowej inwestycji. Z treści przepisu art. 66 Prawo budowlane wynika bowiem, iż wykonane na jego podstawie prace budowlane mają charakter naprawczy. Zastępowanie w tej kwestii woli inwestora i zmuszanie go do podejmowania działalności inwestycyjnej wykracza poza zadania i uprawnienia nadzoru budowlanego. Jednocześnie wskazał, że ewentualne nakazy, które można orzec na podstawie art. 66 Prawa budowlanego w stosunku do właścicieli lub zarządców obiektu nie rodzą po stronie odwołujących się żadnych uprawnień i nie nakładają na nich żadnych obowiązków. Nakazy takie można by, orzec jedynie wobec spółki akcyjnej "F", która prowadzi na terenie miasta K. działalność polegającą na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Oznacza to w ocenie organu wojewódzkiego, że nie da się wskazać żadnego przepisu materialnego prawa administracyjnego z którego możną wywieść interes prawny skarżący, gdyż obowiązek doprowadzenia obiektu budowlanego, czyli kanalizacji ogólnospławnej do stanu prawidłowego można by egzekwować jedynie od podmiotów wymienionych w art. 61 Prawa budowlanego tj. właścicieli lub zarządców danego obiektu budowlanego, nie zaś od właścicieli lokalu i współwłaścicieli udziału w nieruchomości gruntowej obsługiwanej przez przedmiotową kanalizację. Ponadto w niniejszej sprawie od wydania ostatecznego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie spornej kanalizacji stan faktyczny i prawny analizowanej sprawy nie uległ zmianie. Zatem należy uznać, że uprzednio wydane postanowienie organu powiatowego z dnia [...] r. - ostatecznie rozstrzygnęło niniejszą sprawę i tym samym nie ma podstawy prawnej do wszczęcia nowego postępowania dotyczącego przedmiotowej kanalizacji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł N. W. zarzucając naruszenie art.138 § 1 pkt 1 i art. 61a k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy brak było podstaw do zastosowania tego przepisu. Zdaniem skarżącego wbrew twierdzeniom organu nie doszło do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, bowiem we wcześniej prowadzonym postępowaniu organ nie wydał decyzji a jedynie odmówił wszczęcia postępowania.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonego postanowienia i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego skarżący wnosił i wywodził jak w treści skargi, jednocześnie wskazując, że swój interes prawny w niniejszej sprawie wywodzi z faktu bycia współwłaścicielem odrębnego lokalu w zalewanym budynku do którego należy również piwnica oraz współudział w działce na której usytuowany jest zarówno budynek jak i przyłącz kanalizacyjny do budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie było postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który utrzymał w mocy postanowienie organu nadzoru budowlanego I instancji, wydane na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2013r. poz. 267, z późn. zm., dalej: k.p.a.) Przepis ten, obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym ( tak też wyroki WSA: z dnia 13 grudnia 2011r. sygn. akt II SA/Ol 893/11; z dnia 27 lutego 2012r. sygn. akt II SA/Kr 1356/11; z dnia 7 sierpnia 2012r. sygn. akt VII SA/Wa 813/02; z dnia 6 września 2012r. sygn. akt IV SA/Po 332/12; z dnia 17 października 2012r. sygn. akt II SA/Go 695/12; z dnia 5 marca 2013r. sygn. akt III SA/Kr 487/12 - dostępne w CBOiSA).

W niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uznał, że przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego kanalizacji ogólnospławnej na osiedlu "A" w K. jest okoliczność, iż sprawa została już rozpatrzona i zamknięta postanowieniem PINB z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania, a okoliczności stanu faktycznego jak również stan prawny nie uległy zmianie. Jednocześnie stwierdzając, że przyczyną zalewania budynków jest zwiększone obciążenie kanalizacji. Natomiast rozpoznający odwołanie organ wojewódzki wskazał, że niedopuszczalne jest wydanie decyzji w trybie art. 66 Prawa budowlanego, która prowadziłaby do wydania nakazu wykonania nowej inwestycji poprzez przebudowę sieci kanalizacyjnej. Odnosząc się tym samym do zarzutów merytorycznych odwołania w zakresie dotyczącym prawidłowego funkcjonowania kanalizacji. Powtórzył również za organem pierwszej instancji argument, że sprawa ta została już ostatecznie rozstrzygnięta postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania z 2012r. Natomiast weryfikując interes prawny wnoszącego odwołanie uznał, że nie posiada on przymiotu strony, bowiem brak jest przepisu prawa materialnego z którego mógłby taki interes wywodzić.

Niewątpliwie na wstępnym etapie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania kwestie związane z przyczyną zalewania piwnic w budynkach nie mogły być przedmiotem oceny organu, tym bardziej, że zarówno przyczyna jak i zakres niezbędnych do wykonania robót był kwestionowany przez stronę żądającą wszczęcia postępowania. Dlatego ustalenia w tym zakresie mogły zostać dokonane wyłącznie w toku postępowania wszczętego i prowadzonego zgodnie z przepisami prawa.

Odnosząc się do kwestii braku interesu prawnego skarżącego do kwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji, należy stwierdzić, że organ odowławczy nie zbadał należycie tej kwestii, a znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja nie daje podstaw do tak jednoznacznych wniosków. Ze względu na ochronę praw procesowych podmiotu występującego z określonym żądaniem, konieczne jest przyjęcie wykładni, zgodnie z którą zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do sytuacji, w której organ w każdym, najbardziej skomplikowanym przypadku musiałby odmówić wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji, bez możliwości wykorzystania reguł dowodowych wynikających z k.p.a., lub też - odwrotnie - braku logiki w działaniu organu, który prowadziłby postępowanie dowodowe i wyjaśniające w oparciu o art. 7 i 77 § 1 k.p.a. jednocześnie odmawiając jego wszczęcia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2014r. sygn. akt VII SA/Wa 2250/13, LEX nr 1466131).

W niniejszej sprawie organ przyjął, że stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 66 Prawa budowlanego może być tylko właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, w tym przypadku "F" S.A. Odmawiając przymiotu strony skarżącemu poprzez wskazanie, że jest jedynie współwłaścicielem sąsiedniej działki. W tym miejscu wskazać należy, że nie wiadomo w oparciu o jakie dokumenty organ dokonał tych ustaleń, podczas gdy w aktach administracyjnych brak jest mapy na której naniesiony byłby ten konkretny fragment sieci kanalizacyjnej, która w ocenie skarżącego jest przyczyną zalewania budynku, z jednoczesnym niesieniem przebiegu granic poszczególnych nieruchomości pozwalającej ustalić czy skarżący jest współwłaścicielem sąsiedniej nieruchomości, czy też nieruchomości na której znajduje się przedmiotowa kanalizacja. Brak jest również danych z ewidencji gruntów.

Sądowi znane jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego ( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011r. sygn. akt II OSK 286/10, LEX nr 1071247, wyrok NSA z dnia 4 lipca 2007r. sygn. akt II OSK 999/06, LEX nr 366267) i co do zasady skład orzekający podziela ten pogląd, tym nie mniej należy zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie bez dokonania szczegółowych ustaleń w tym zakresie nie można jednoznacznie stwierdzić, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony. Jak już wyżej wskazano nie można wykluczyć, że skarżący jest współwłaścicielem działki na której znajduje się, w jego ocenie wadliwie działająca kanalizacja, a tym samym argument, że właściciele działek sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniu dotyczącym stanu technicznego obiektu budowlanego nie znalazł by w tej sprawie zastosowania. Nadto należy wskazać, że w sytuacji gdy osoba trzecia składa zawiadomienie informujące o złym stanie technicznym obiektu budowlanego, to organ ma obowiązek wszcząć postępowanie z urzędu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2014r. sygn. akt VII SA/Wa 208/14 LEX nr 1476869).

Niezależnie od powyższych rozważań wskazać należy również, że organy dokonując oceny czy skarżącemu przysługuje przymiot strony w niniejszej sprawie powinny wziąć pod uwagę, że stosownie do art. 61 Prawa budowlanego obiekt budowlany należy utrzymywać i użytkować zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy, co nie oznacza, że na właścicielu lub zarządcy obiektu nie ciąży obowiązek zapewnienia poszanowania występujących na obszarze oddziaływania tego obiektu interesów osób trzecich. Naruszenie tej zasady winno prowadzić do nałożenia obowiązku wynikającego z art. 66 Prawa budowlanego. Tym samym stroną takiego postępowania może być również inny podmiot, mający interes prawny. Skarżący wywodzi swój interes prawny do udziału w tej sprawie z naruszenia prawa własności. Prawo własności podlega bowiem daleko idącej ochronie i nikt nie może być pozbawiony takiej ochrony w innym trybie niż wyraźnego przepisu ustawowego. Nie można dokonywać takiej wykładni art. 61 i następne Prawa budowlanego, zgodnie z którą nawet w przypadku stwierdzenia niewłaściwego stanu technicznego obiektu budowlanego i bezpośredniego oddziaływania takiego obiektu na obiekt sąsiedni – właściciel tego sąsiedniego obiektu nie mógł być stroną w postępowaniu. W takiej sytuacji art. 140 K.c. i 144 K.c. nakazujące korzystanie z prawa własności zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zarazem zakazujące poodejmowania przez właściciela działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, stanowią normę prawa materialnego na którego podstawie może skutecznie żądać czynności organu. Każdy bowiem ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, pod warunkiem nie naruszania chronionego prawem interesu publicznego oraz chronionego prawem interesu osób trzecich, a te osoby trzecie mają prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób (art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz. U. z 2012r., poz. 647 z późn. zm.). Mimo, że ostatni z przytoczonych przepisów uregulowany została w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to wynikające z niego prawo ochrony własnego interesu dotyczy nie tylko etapu realizacji inwestycji, ale także etapu użytkowania obiektu już wybudowanego. Zaprezentowany pogląd nie jest odosobniony, bowiem podobne stanowisko zajął: WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 22 maja 2013r., sygn. akt II SA/Wr 55/13, LEX nr 1329994 oraz WSA w Lublinie w wyroku z dnia 20 maja 2010r., sygn. akt II SAB/Lu 20/10, LEX nr 674703 oraz WSA w Krakowie w wyroku z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 541/09, LEX nr 686654.

W tej sytuacji gdy ustalenie interesu prawnego wymagało podjęcia czynności wyjaśniających, czynności te powinny być podjęte wyłącznie w toku postępowania, gdyż tylko wtedy można dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego odnoszących się do praw podmiotu wnoszącego żądanie. Z kolei ustalenie w ramach tego postępowania, że strona nie posiada interesu prawnego powinno stanowić podstawę do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie.

Reasumując należy stwierdzić, że w tej sprawie postanowienia organu I jak i II instancji zapadły przedwcześnie, bez dokonania należytej oceny, czy rzeczywiście po stronie skarżącego nie występuje interes prawny w tej sprawie. Błędnie bowiem organy uznały, że nie ma żadnej wątpliwości, iż skarżący nie może być stroną tego postępowania. Tym samym organy administracji publicznej zaniechały, wbrew zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ustaleniu stanu faktycznego sprawy i wbrew art. 28 k.p.a. uznały, że nie jest dopuszczalnym ustalanie kręgu stron poza właścicielem lub zarządcą obiektu budowlanego.

Nie wiadomo również na jakiej podstawie organy ustaliły, że okoliczności stanu faktycznego w stosunku do tego, który istniał w chwili wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z 2012r. nie uległy zmianie, podczas gdy już z treści pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "C" z dnia 24 czerwca 2015r. wynika, że do zalania budynków doszło pomimo zamontowania klap zwrotnych. Mając jednocześnie na uwadze, że jest to teren na którym była i nie wiadomo czy jest nadal prowadzona działalność górnicza oraz znaczny upływ czasu od momentu ostatnich oględzin (2010r.) nie można wykluczyć, że doszło do zmiany stanu faktycznego zarówno w zakresie stanu technicznego spornej kanalizacji, jak i przyczyn zalewania budynków. Niezrozumiałe jest również twierdzenie organu, że w sprawie nie podnosi się żadnych zastrzeżeń, co do stanu technicznego istniejącej kanalizacji, podczas gdy jest to główny zarzut wszystkich pism kierowanych przez skarżącego do organów obu instancji.

Nie budzi żadnych wątpliwości, że przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Tak przyjmuje się zarówno w literaturze przedmiotu (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Warszawa 2011r.; teza 6 do art. 61a), jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011r., sygn. akt II SA/Ol 1893/11). Zważyć jednak należy, że o tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok NSA sygn. akt II OSK 931/09, LEX nr 597967). Dla przyjęcia res iudicatae, istotne znaczenie ma więc stwierdzenie tożsamości obu spraw. Przy czym decyzja ostateczna (postanowienie) ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Innymi słowy, należy zbadać, czy obydwa rozstrzygnięcia dotyczą jednej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym. Stan faktyczny winien być przy tym wzięty pod uwagę w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski w: Komentarz 1998, s. 816).

Nie ma wątpliwości, że z powagi rzeczy osądzonej korzystają również postanowienia. Należy jednak mieć na uwadze, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie załatwia sprawy co do istoty. Dlatego należy przyjąć, że dopuszczalne byłoby wydanie nowej decyzji merytorycznej w zwyczajnym trybie w sprawie w której odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła ze względu na okoliczności przemijające, bądź nietrwałe. Jeśli zatem przeszkoda taka przestaje istnieć, mamy do czynienia z nowym przedmiotem postępowania (nową sprawą administracyjną). Tym samym następuje otwarcie drogi do podjęcia postępowania i wydania w nim orzeczenia merytorycznego. Na tym etapie postępowania nie sposób tego stwierdzić, ponieważ organ nie podjął żadnych działań w celu ustalenia i wyjaśnienia okoliczności związanych z tożsamością sprawy zakończonej w 2012r., ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że ta sprawa została już rozpatrzona i zamknięta postanowieniem z dnia [...] r., co wobec niezmienionego stanu faktycznym i prawnego dało podstawę do domowy wszczęcia postępowania. Takie wyjaśnienie tożsamości sprawy uznać należało za niewystarczające.

Z uwagi na to, że przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie było postanowienie wydane w trybie wskazanego art. 61a § 1 k.p.a. przedwczesna jest na obecnym etapie ocena przyczyn zalewania piwnic oraz zakresu prac niezbędnych do wykonania, jak również ewentualne wskazania podmiotów odpowiedzialnych za wykonanie niezbędnych robót. Do organu administracji należał będzie obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, jeżeli po uprzednim dokonaniu niezbędnych ustaleń odnoszących się do praw skarżącego uzna, że przysługuje mu przymiot strony w tym postępowaniu, a jednocześnie stwierdzi, że nie zachodzi w sprawie res iudicate.

W tym stanie sprawy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - należało uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.

Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a. ponownie prowadząc postępowanie organ winien zbadać, czy skarżący jest stroną tego postępowania, a w szczególności, czy zasadnym jest powoływanie się przez niego na ingerencję w przysługujące mu prawo własności oraz czy zachodzi w sprawie powaga rzeczy osądzonej.