Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 529/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 73 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi H. S., M. W., D. W., M. S.(1), S. S.(1), M. S.(2), S. S.(2), A. G., P. G., J. S., W. S., M. M., R. P., S. P., M. P., M. B., W. G., P. S., G. M., A. S., M. S.(3), Z. L., A. B., T. S., J. M., B. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących: H. S., M. W., D. W., M. S.(1), S. S.(1), M. S.(2), S. S.(2), A. G., P. G., J. S., W. S., M. M., R. P., S. P., M. P., M. B., W. G., P. S., G. M., A. S., M. S.(3), Z. L., A. B., T. S., J. M., B. M., solidarnie, kwotę [...]zł (słownie [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) Wojewoda (dalej też jako "Wojewoda" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania Miasta [...], uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2018 r. (znak [...]) i orzekł:

1) o ustaleniu odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (arkusz mapy [...], obręb [...]), objętej księgą wieczystą KW nr [...] na rzecz: W. L. w kwocie [...]zł; R. M. w kwocie [...]zł; J. M. w kwocie [...]zł; W. M. w kwocie [...]zł; J. Ś. w kwocie [...]zł, A. Ś. w kwocie [...]zł;

2) zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do wypłaty odszkodowania wskazanego w pkt 1 decyzji w terminie 14 dni od dnia jej wydania;

3) odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz pozostałych – byłych – współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości.

Zaskarżona decyzja Wojewody, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] maja 2016 r. (znak [...]) Wojewoda stwierdził, że część nieruchomości położonej w [...], stanowiącej fragment ulicy [...] oraz [...] – obejmującej m.in. działkę nr [...] (obr. [...], ark mapy [...]) o powierzchni 0,3154 ha – zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], w dniu [...] grudnia 1998 r. stanowiącej współwłasność: H. S. w [...] części, J. W. w [...] części, M. W. w [...] części, D. W. w [...] części, M. T. w [...] części, S. S. w [...] części, W. S. w [...] części, J. S. w [...] części, M. S. w [...] części, A. S. w [...] części, J. S. w [...] części, W. S. w [...] części, M. M. w [...] części, R. P. w [...] części, S. P. w [...] części, M. P. w [...] części, M. B. w [...] części, A. G. w [...] części, W. L. w [...] części, A. B. w [...] części, Z. L. w [...] części, J. M. w [...] części, E. G. w [...] części, M. S. w [...] części, P. S. w [...] części, T. S. w [...] części oraz Z. S. w [...] części, pozostającej w tej dacie we władaniu Miasta [...], z dniem [...] stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Miasta [...], jako grunt zajęty pod drogę publiczną – gminną.

Wnioskiem z [...] września 2016 r. skierowanym do Prezydenta Miasta [...] (zwanego też dalej "Prezydentem Miasta") S. S. wniósł "w imieniu wnioskodawców" o ustalenie odszkodowania za nieruchomości. Wniosek ten został przekazany według właściwości Staroście [...].

Pismem z [...] października 2016 r. Starosta [...] (dalej też jako "Starosta" lub "organ I instancji") zwrócił się do S. S. o przedłożenie dokumentu potwierdzającego fakt złożenia wniosku w terminie wskazanym w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm., dalej w skrócie "p.w.u.r.a.p.").

Pismem z [...] kwietnia 2017 r. adw. Z. S., działając w imieniu H. S., J. W., M. W., D. W., M. S., S. S., M. K., S. S., A. G., P. G., J. S., W. S., M. M., R. P., S. P., M. P., M. B., W. L., R. M., J. M., W. M., J. Ś., A. Ś., W. G., P. S., G. M., A. S., M. S., Z. L., A. B., T. S., Z. S., wniósł o wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania oraz o zwrócenie się do Urzędu Miejskiego w [...] o przedłożenie pełnej dokumentacji związanej ze zgłoszonym przez strony postępowania roszczeniem o wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 p.w.u.r.a.p. Pełnomocnik nadmienił, że spadkobiercy współwłaścicieli wielokrotnie składali pisma do ww. Urzędu, w których potwierdzali swoją wolę w domaganiu się wypłaty od Miasta [...] stosownego odszkodowania za przejęte grunty pod drogi, a zapisane w KW nr [...]

Starosta pismem z [...] maja 2017 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania m.in. za działkę nr [...].

Prezydent Miasta pismem z [...] lipca 2017 r. poinformował, że J. M. (córka W. i A.) w dniu [...] czerwca 2000 r. złożyła wniosek o wykup działki przeznaczonej pod drogę o numerze [...], arkusz mapy [...], o powierzchni 0,31.54 ha przeznaczonej pod drogę ulicę [...]. Wniosek ten został potraktowany jako zgłaszający roszczenie. Jednakże nie mógł on zostać rozpatrzony z uwagi na niezakończone postępowanie spadkowe i nieuregulowany stan prawny.

Pismem z [...] lipca 2017 r. organ I instancji poinformował adw. Z. S. o powyższym oraz ponownie wezwał go do uzupełnienia wniosku z [...] kwietnia 2017 r. o dokumenty potwierdzające fakt złożenia w okresie od [...] stycznia 2001 r. do [...] grudnia 2005 r. wniosku o wypłatę odszkodowania.

Adw. Z. S. w odpowiedzi na powyższe poinformował, że stosowne dokumenty znajdują się w Urzędzie Miejskim w [...] (dalej w skrócie "UM[...]").

Starosta pismem z [...] lipca 2017 r. ponownie zwrócił się do UM[...] o przedłożenie pełnej dokumentacji związanej ze sprawą.

Prezydent Miasta pismem z [...] sierpnia 2017 r. poinformował, że wnioskiem z [...] czerwca 2000 r. J. M. zgłosiła roszczenie jedynie w stosunku do działki nr [...] o powierzchni 0.31.54 ha, zapisanej w KW [...], oraz że UM[...] nie posiada pisma nr [...] z [...] stycznia 2006 r. kierowanego do W. L., ponieważ zostało zgodnie z instrukcją kancelaryjną zarchiwizowane po 5 latach. W tym piśmie W. L. został poinformowany, że z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] wystąpiła J. M. w dniu [...] czerwca 2000 r., a nadto został wezwany do uzupełnienia ww. wniosku, jednak wymagane dokumenty nie zostały złożone. Wobec powyższego nie nadano biegu sprawie, a pismo z [...] stycznia 2006 r. zostało potraktowane jako zwykła korespondencja. Zatem UM[...] nie dysponuje oryginałem powyższego pisma. Prezydent Miasta poinformował również, że w stosunku do pozostałych działek, które zostały wymienione w piśmie z [...] lipca 2017 r., tj. nr [...] (ark. [...]) oraz nr [...] (ark. [...]), do tego organu nie wpłynął wniosek o wypłatę odszkodowania.

Decyzją częściową z [...] października z 2017 r. (znak [...]) organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...] (arkusz mapy [...], obręb [...]) oraz działki nr [...] (arkusz mapy [...], obręb [...]).

Starosta [...] decyzją z [...] października 2017 r. (znak [...]) orzekł o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], która z dniem [...] stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Miasta [...].

Na skutek odwołania wniesionego przez Prezydenta Miasta, Wojewoda decyzją z [...] kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji ustalił, że UM[...] dysponuje oryginałem wniosku W. L. z [...] grudnia 2005 r. oraz pozyskał przedmiotowy wniosek do akt sprawy.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji w dniu [...] października 2018 r. przesłuchał W. L. na okoliczność złożenia wniosku przez współwłaścicieli o wypłatę odszkodowania na ich rzecz za przejęcie działki nr [...], ark. mapy [...], obręb [...]. Ten oświadczył m.in., że zarówno J. M., jak i on działali także w imieniu pozostałych współwłaścicieli.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2018 r. Starosta orzekł o ustaleniu odszkodowania, w wyszczególnionych kwotach, na rzecz: H. S., M. W., D. W., M. S., S. S., M. S., S. S., A. G., P. G., J. S., W. S., M. M., R. P., S. P., M. P., M. B., W. L., R. M., J. M., W. M., J. Ś., A. Ś., W. G., P. S., G. M., A. S., M. S., Z. L., A. B., T. S., J. M., B. M., reprezentowanych przez adw. Z. S., w łącznej kwocie [...]zł za utracone prawo własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz [...], obręb [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...]

Odwołanie od tej decyzji wniosło Miasto [...] (dalej też jako "Miasto") reprezentowane Prezydent Miasta, który podniósł, że w przedmiotowej sprawie w momencie składania wniosków o wypłatę odszkodowania przez J. M. w roku 2000 oraz przez W. L. w roku 2005 z wniosków nie wynikało składanie żądania zaspokojenia roszczenia również w imieniu pozostałych współwłaścicieli Forma "proszę" zastosowana w drugim z wniosków wskazuje jednoznacznie na odniesienie się jedynie do własnej osoby. Ponadto strona odwołująca podniosła szereg zarzutów dotyczących sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego oraz wskazała, że w sentencji decyzji oraz w jej uzasadnieniu niewątpliwie brakuje określenia wysokości udziałów poszczególnych współwłaścicieli.

Uchylając decyzję Starosty z [...] listopada 2018 r. w całości i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy – przywołaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2018 r. – Wojewoda wyjaśnił w uzasadnieniu, że ustalony w art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. okres na złożenie wniosku jest terminem materialnym. Wskazanie w tym przepisie terminu do składania wniosków ma takie znaczenie, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem [...] stycznia 2001 r., a po dniu [...] grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasało.

Wojewoda podkreślił, że w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, w której strony postępowania podnoszą, iż zgłoszenie roszczenia przez J. M. i W. L. nastąpiło także w imieniu "pozostałych spadkobierców". Starosta przesłuchał W. L. na powyższą okoliczność i uznał, iż ten, składając wniosek z [...] grudnia 2005 r., działał także w imieniu pozostałych osób.

Wojewoda uznał, że powyższe stanowisko Starosty jest błędne. Wyjaśnił, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli, jak też nie tamuje takiego postępowania fakt złożenia wniosku tylko przez jednego ze współwłaścicieli zajętej nieruchomości. W toku prowadzonego postępowania Starosta przesłuchał W. L., który oświadczył, iż zarówno on, jak i J. M., składając wnioski o wypłatę odszkodowania, działali w imieniu swoim oraz pozostałych współwłaścicieli, gdyż zostali do tego upoważnieni podczas spotkań rodzinnych. Mając na uwadze powyższe, organ II instancji zauważył, że wystąpienie przez jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym z wnioskiem o zapłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi we współwłasności nie jest czynnością, której celem jest ochrona wspólnego prawa do współwłasności. Jest to natomiast samodzielne uprawnienie właściciela zmierzające do zaspokojenia przysługującego mu roszczenia odszkodowawczego. Nie istnieją przesłanki do uznania, że zgłoszenie wniosku przez jeden podmiot uprawniony wywołuje skutek dla pozostałych podmiotów w postaci zgłoszenia roszczenia. Samo posiadanie pełnomocnictwa do reprezentowania innych osób nie jest równoznaczne ze złożeniem w ich imieniu wniosku – wymaga dokonania takiej czynności w imieniu mocodawcy. Z treści wniosku J. M. i W. L. nie wynika, by działali oni również w imieniu innych osób. Treść złożonych wniosków nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych w zakresie tego, przez kogo zostały złożone. W nagłówku pisma z [...] czerwca 2000 r. wskazana jest J. M., która jako jedyna jest też pod nim podpisana. Podobnie we wniosku [...] grudnia 2005 r. jedyną osobą wskazaną w nagłówku i która podpisała się pod wnioskiem jest W. L.. W tej sytuacji zawarte w tych wnioskach sformułowania: "wniosek o wykup działki (...)", "proszę o wykup działki (...)" oraz brak jakiegokolwiek nawiązania w treści wniosków do składania ich również w imieniu osób trzecich, a także brak dołączenia do pism stosownych pełnomocnictw, nie pozostawia wątpliwości, iż wnioski został złożony jedynie przez osoby wskazane w nagłówku i podpisane pod treścią pism.

Ponadto, zdaniem Wojewody, brak jest jakichkolwiek posiadających moc dowodową dokumentów pozwalających przyjąć, że w chwili składania wniosku z [...] czerwca 2000 r., czy też z [...] grudnia 2005 r. J. M. i W. L. byli umocowani do działania w imieniu innych osób. Złożone w tym zakresie w dniu [...] października 2018 r. oświadczenie W. L., jak i oświadczenia pozostałych stron niniejszego postępowania w dniu [...] października 2018 r. nie mogą, zdaniem organu II instancji, zostać uznane za wiarygodne. Nie jest możliwe w przedmiotowej sprawie uznanie pełnomocnictw z [...] października 2018 r. za uzupełnienie czy też sprecyzowanie ww. wniosków J. M. i W. L.. Tym samym nie można przyjąć, iż wnioskodawcy dokonali wówczas wskazanej czynności prawnej działając w imieniu własnym, jak i w imieniu wymienionych osób. W ocenie organu II instancji "pozostali (byli) współwłaściciele" wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość złożyli dopiero [...] września 2016 r., [...] października 2016 r. i [...] kwietnia 2017 r., a więc już po upływie ustawowego terminu przewidzianego do jego złożenia, co winno skutkować odmową ustalenia odszkodowania na ich rzecz.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda ocenił wartość dowodową operatu szacunkowego sporządzonego w tej sprawie dnia [...] października 2017 r. i uznał go za wiarygodny dowód wyceny rynkowej wartości działki przeznaczonej pod drogi.

W konkluzji organ II instancji stwierdził, że odwołanie Miasta zasługuje na uwzględnienie w zakresie dotyczącym prawidłowości złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie, o którym mowa w art. 73 § 3 p.w.u.r.a.p. Zdaniem organu II instancji wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania prawidłowo złożyli wyłącznie J. M. (córka W. i A.) oraz W. L. – którzy byli współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości odpowiednio w [...] części oraz [...] części. Odszkodowanie przysługuje zatem W. L. oraz spadkobiercom po J. M., tj. R. M. (dziedziczy w Ľ), J. M. (dziedziczy w Ľ), W. M. (dziedziczy w Ľ), J. Ś. (dziedziczy w 1/8) i A. Ś. (dziedziczy w 1/8). Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewoda stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów w zakresie art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., a błędy jakimi obarczone jest postępowanie organu I instancji – wynikające w szczególności z uznania, iż pisma z [...] czerwca 2000 r. i [...] grudnia 2005 r. wniesione zostały również w imieniu pozostałych współwłaścicieli – uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty w całości i orzeczenie przez organ II instancji co do istoty sprawy.

Skargę na pkt 3 opisanej decyzji Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli: H. S., M. W., D. W., M. S.; S. S., M. K., S. K., A. G., P. G., J. S., W. S., M. M., R. P., S. P., M. P., M. B., W. G., P. S., G. M., A. S., M. S., Z. L., A. B., T. S., J. M., B. M. (zwani dalej łącznie "Skarżącymi"), reprezentowani przez dotychczasowego pełnomocnika, który zarzucił:

- błędne ustalenie stanu faktycznego przez nieuwzględnienie okoliczności, że podejmowane przez W. L. działania faktyczne oraz czynności procesowe, w tym złożenie przez niego wniosku z [...] grudnia 2005 r., były podejmowane w imieniu własnym oraz pozostałych współwłaścicieli, co skutkowało błędnym przyjęciem, że podejmowane czynności przez W. L. nie odniosły skutku wobec pozostałych współwłaścicieli, i tym samym złożony wniosek z [...] grudnia 2015 r. nie zainicjował także postępowania o odszkodowanie na rzecz pozostałych współwłaścicieli;

- błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że współwłaściciele nieruchomości nie zgłosili roszczeń o odszkodowanie, podczas gdy z pisma UM[...] z [...] stycznia 2006 r wynika, że współwłaściciele taki wniosek złożyli, co skutkowało błędnym przyjęciem, że za wyjątkiem W. L. oraz J. M. w ogóle nie były podejmowane żadne czynności przez pozostałych współwłaścicieli, osobiście czy za pośrednictwem W. L., zmierzające do uzyskania odszkodowania;

- błędne ustalenie stanu faktycznego przez pominięcie okoliczności naruszenia w toku postępowania administracyjnego wywołanego zgłoszeniem roszczenia odszkodowawczego za przejętą drogę przez UM[...] art. 8, art. 7 i art. 9 k.p.a., co skutkowało błędnym przyjęciem, że postawa urzędników UM[...] sprowadzająca się do błędnego i niedostatecznego poinformowania strony o okolicznościach mających istotny wpływ na jej prawa lub obowiązki nie wpłynęła na przebieg niniejszego postępowania;

- naruszenie przepisów postępowania: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 78 w zw. z art. 80, art. 81a, art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji z uwagi na: niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa; niedokonanie pełnej oceny dowodów, w tym zeznań W. L.; brak oceny zebranego materiału dowodowego pod kątem rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony; niedostateczne wyjaśnienie przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracyjnego, a nadto przez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą administracyjną, w tym brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, oparcie swego rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym.

Z powołaniem się na te zarzuty Skarżący wnieśli o; (1) uchylenie pkt 3 zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi II instancji sprawy do ponownego rozpoznania, (2) przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów na okoliczność skuteczności złożenia wniosków o odszkodowanie przez pozostałych współwłaścicieli (3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wskazując, iż nie zawiera ona żadnych nowych okoliczności w sprawie, a stanowi jedynie polemikę z dokonanymi przez organ ustaleniami.

Na rozprawie w dniu [...] września 2019 r.:

- pełnomocnik Skarżących podtrzymał wnioski i wywody skargi;

- skarżący S. S. podkreślił, że z kuzynostwem scedowali prowadzenie sprawy na W. L.. W ocenie tego skarżącego cały spór wynika z faktu nieprawidłowego prowadzenia postępowania wówczas, gdy składane były wnioski o odszkodowanie;

- pełnomocnik organu podtrzymał wnioski i wywody odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część danego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 05.03.2008 r., I OSK 1799/07; z 09.04.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA") – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem skargi uczyniono tylko pkt 3 zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2018 r., w którym Wojewoda odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz Skarżących. W związku z tym poza zakresem kontroli sądowej w tym postępowaniu pozostaje w szczególności kwestia prawidłowości ustalenia przez organ odszkodowania na rzecz osób wymienionych w pkt 1 ww. decyzji – tak co do zasady, jak i co do wysokości – a co za tym idzie: również weryfikacja dokonanej przez organy oceny poprawności i mocy dowodowej operatu szacunkowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2018 r. stanowiły przepisy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.; w skrócie "p.w.u.r.a.p."), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu [...] grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem [...] stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Odszkodowanie wypłaca gmina – w odniesieniu do dróg będących w dniu [...] grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa – w odniesieniu do pozostałych dróg (ust. 2). W świetle art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

W tym miejscu należy podkreślić, że zakreślony w art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. termin na zgłoszenie wniosku o wypłatę odszkodowania jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego – czyli terminem, w którym tylko mogło nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Jest to termin zawity, który nie podlega przywróceniu. Oznacza to, że zgłoszenie wniosku o odszkodowanie po upływie okresu trwającego od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. powoduje, że roszczenie o odszkodowanie wygasa.

Ponadto w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż przepisy art. 73 p.w.u.r.a.p. były kilkukrotnie przedmiotem kontroli dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny. W szczególności:

- w wyroku z 19 maja 2011 r. o sygn. akt K 20/09 (OTK-A 2011/4/35) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. jest zgodny z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji RP i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji. Zdaniem Trybunału norma prawna z art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. nie nakłada na podmioty uprawnione nadmiernych obciążeń. Trybunał stwierdził, iż ustawodawca odsunął w czasie możliwość zgłoszenia i realizacji roszczenia odszkodowawczego w ten sposób, że podmioty uprawnione miały dwa lata – bez uszczerbku dla ich prawa podmiotowego – na uzyskanie informacji o przyjętym rozwiązaniu legislacyjnych oraz jego konsekwencjach w sferze przysługujących im praw majątkowych. Realizacja roszczenia odszkodowawczego została uzależniona od aktywności i staranności uprawnionego. Założenie, że prawo cywilne wymaga dbałości zainteresowanego o swoje prawa, jest aprobowane w demokratycznym państwie prawnym. Wprowadzenie 5-letniego okresu, w którym możliwe było dochodzenie roszczenia odszkodowawczego, przy jednoczesnym zachowaniu minimalnych wymogów proceduralnych, nie niweczy istoty prawa do słusznego odszkodowania. Ponadto, przyjmując za kryterium weryfikacji tej cechy skuteczność realizacji określonego prawa podmiotowego w konkretnym otoczeniu systemowym, w którym ono funkcjonuje, TK stwierdził, że ochrona zapewniana uprawnionym do odszkodowania na gruncie art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. była realna;

- już we wcześniejszym wyroku z 20 lipca 2004 r. o sygn. akt SK 11/02 (OTK-A 2004/7/66) Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP – wskazując, że kontrolowany przepis mieści się w granicach wyznaczonych przez konstytucyjny wymóg przyznania słusznego odszkodowania, tym samym uznając za proporcjonalne zastosowanie w badanym przepisie szczególnej procedury wywłaszczeniowej, biorąc pod uwagę potrzebę zrównoważenia interesu publicznego związanego z koniecznością budowy dróg z prawami przysługującymi właścicielom zajętych pod drogi nieruchomości;

- jeszcze wcześniej – w wyroku z 14 marca 2000 r. o sygn. akt P 5/99 (OTK 2000/2/60) – Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że art. 73 ust. 1 i 5 p.w.u.r.a.p. jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i nie jest niezgodny z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP;

- w wyroku z 15 września 2009 r. o sygn. akt P 33/07 (OTK-A 2009/8/123) Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 p.w.u.r.a.p., jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP – podkreślając, że zawarty w art. 73 p.w.u.r.a.p. mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania jest poprawny systemowo i nie ogranicza praw należnych byłym właścicielom.

Fakt zbadania przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z normami wyższego rzędu przepisów prawa będących podstawą wydanych w sprawie decyzji ma o tyle istotne znaczenie, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Orzeczenia TK wiążą zatem zarówno organy administracyjne, jak i sądy administracyjne. Powszechne związanie orzeczeniami trybunalskimi powoduje zatem, że sądy administracyjne zobowiązane są do ich respektowania jako elementów kształtujących stan prawny oceniany przez sąd.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że co do zasady tylko wniosek złożony w okresie od 01 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. mógł zapewnić skuteczność żądaniu wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną ex lege działkę drogową.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy należy mieć również na uwadze to, że z przepisów art. 73 ust. 1 i 4 p.w.u.r.a.p. wynika, iż z dniem 31 grudnia 1998 r. dotychczasowy właściciel bądź współwłaściciele tracą przysługujące im prawo własności. Wygasa zatem między współwłaścicielami więź materialnoprawna, którą do tej pory kształtowały przepisy regulujące obowiązki i prawa współwłaścicieli. Odtąd każdemu z byłych współwłaścicieli przysługuje własne roszczenie o odszkodowanie, odpowiadające jego dotychczasowemu udziałowi we własności nieruchomości. Co istotne, roszczenie to znajduje podstawę prawną w art. 73 p.w.u.r.a.p., a nie w przepisach regulujących współwłasność. Oznacza to, że roszczeń odszkodowawczych jest tyle, ilu było współwłaścicieli. Każdy z nich może zatem w różnym czasie dochodzić zaspokojenia swojego roszczenia. Ustawowy termin do wystąpienia o odszkodowanie biegnie indywidualnie dla każdego z byłych współwłaścicieli i bezskuteczny upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia tylko tego eks-współwłaściciela, który w zakreślonym terminie nie wystąpił z wnioskiem.

W sprawie powstającej na tle przepisów art. 73 p.w.u.r.a.p. nie zachodzi więc tzw. współuczestnictwo materialne łączne (por. T. Woś [w:] Postępowanie administracyjne, pod red. T. Wosia, Warszawa 2015, s. 165-166), które implikowałoby obligatoryjny udział w postępowaniu jurysdykcyjnym wszystkich (byłych) współwłaścicieli odnośnej nieruchomości lub ich następców prawnych. Każdy z eks-współwłaścicieli ma bowiem osobne uprawnienie do dochodzenia określonej części roszczenia. Potwierdza to bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się w szczególności, że:

- prawidłowa wykładnia art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. winna być taka, że wniosek każdego ze współwłaścicieli wszczyna odrębną sprawę o odszkodowanie. Oczywiście wnioski takie mogą być rozpoznane łącznie na mocy art. 62 k.p.a. Każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem. Podzielność prawa do odszkodowania na gruncie art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. (w przeciwieństwie do własności nieruchomości) i wyznaczenie terminu do jego dochodzenia (pozostającego w zgodzie z Konstytucją RP) nie uprawnia do tezy, że złożenie w ustawowym terminie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przez jednego ze współwłaścicieli powoduje, że roszczenie nie wygasa w stosunku do pozostałych (zob. wyrok NSA z 21.10.2015 r., I OSK 2535/14, CBOSA);

- każdy ze współwłaścicieli nieruchomości, niezależnie od pozostałych, ma własne roszczenie o odszkodowanie odpowiadające jego udziałowi we własności nieruchomości. Termin do wystąpienia o odszkodowanie biegnie indywidualnie dla każdego z nich. Oczywiście nie ma przeszkód procesowych do wspólnego inicjowania przez współwłaścicieli jednego postępowania w przedmiocie wypłaty odszkodowania każdemu z uprawnionych, proporcjonalnie do posiadanego udziału. Złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania fakt złożenia wniosku tylko przez jednego ze współwłaścicieli zajętej nieruchomości (zob. wyrok NSA z 07.10.2014 r., I OSK 328/13; por. też wyrok NSA z 02.04.2014 r., I OSK 2280/12 – CBOSA).

W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że kluczową kwestią w niniejszej sprawie – wokół której też ogniskuje się spór pomiędzy stronami – jest jednoznaczne ustalenie, czy dwoje ze współwłaścicieli, którzy bezspornie złożyli wnioski o odszkodowanie przed 31 grudnia 2005 r., działali przy tej czynności wyłącznie w imieniu własnym (tak jak przyjął to organ II instancji), czy także obok lub w imieniu pozostałych współwłaścicieli lub ich spadkobierców (jak to uznał organ I instancji, i na co wskazują Skarżący).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda stwierdził, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania prawidłowo złożyli wyłącznie J. M. (córka W. i A.) oraz W. L. – którzy byli współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości odpowiednio w 9/64 części oraz 25/192 części. W konsekwencji, zdaniem organu, odszkodowanie przysługuje W. L. w kwocie [...]zł oraz spadkobiercom po J. M. (córce W. i A.): R. M. w kwocie [...]zł, J. M. w kwocie [...]zł, W. M. w kwocie [...]zł, J. Ś. w kwocie [...]zł oraz A. Ś. w kwocie [...]zł.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie Wojewoda wyjaśnił, iż w toku prowadzonego postępowania Starosta przesłuchał W. L., który oświadczył, że zarówno on jak i J. M., składając wnioski o wypłatę odszkodowania, działali w imieniu swoim oraz pozostałych współwłaścicieli, gdyż zostali do tego upoważnieni podczas spotkań rodzinnych. Jednakże organ II instancji to oświadczenie uznał za niewiarygodne, podnosząc, iż samo posiadanie pełnomocnictwa do reprezentowania innych osób nie jest równoznaczne ze złożeniem w ich imieniu wniosku – wymaga dokonania takiej czynności w imieniu mocodawcy. Organ zaznaczył, że z treści wniosku J. M. i W. L. nie wynika, by działali oni również w imieniu innych osób. Treść tych wniosków nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych w zakresie tego, przez kogo zostały złożone. W nagłówku pisma z [...] czerwca 2000 r. wskazana jest J. M., która jako jedyna jest też pod nim podpisana. Podobnie we wniosku [...] grudnia 2005 r. jedyną osobą wskazaną w nagłówku i która podpisała się pod wnioskiem jest W. L.. W tej sytuacji zawarte w tych wnioskach sformułowania: "wniosek o wykup działki (...)", "proszę o wykup działki (...)" oraz brak jakiegokolwiek nawiązania w treści wniosków do składania ich również w imieniu osób trzecich, a także brak dołączenia do pism stosownych pełnomocnictw, nie pozostawiają – zdaniem Wojewody – wątpliwości, iż wnioski zostały złożone jedynie przez osoby wskazane w nagłówkach i podpisane pod treścią pism. Organ II instancji podkreślił, że brak jest jakichkolwiek posiadających moc dowodową dokumentów pozwalających przyjąć, iż w chwili składania wniosku z [...] czerwca 2000 r., czy też z [...] grudnia 2005 r., J. M. i W. L. byli umocowani do działania w imieniu innych osób.

W ocenie Sądu dla weryfikacji powyższych twierdzeń istotne znaczenia ma, po pierwsze, fakt złożenia przez W. L. przed Starostą wyjaśnień (zeznań) do protokołu oraz ich treść.

Mianowicie W. L. w dniu [...] października 2018 r. wyjaśnił, że pierwsze pismo do Urzędu Miejskiego w imieniu własnym i współwłaścicieli złożyła J. M. (ciotka wyżej wymienionego) w 2000 r. Do prowadzenia sprawy została upoważniona przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości na spotkaniach rodzinnych. Pełnomocnictwo zostało ustnie udzielone jej, z uwagi na zamieszkanie przez nią w [...] i związaną z tym bliskość Urzędu, do którego sprawa została skierowana. Ponadto W. L. oświadczył, że z uwagi na pogarszający się stan zdrowia ciotki, to on został upoważniony do prowadzenia przedmiotowej sprawy z UM[...] oraz że wielokrotnie ustnie kontaktował się z ówczesnym kierownikiem Wydziału Architektury i Gospodarki Gruntami by dowiedzieć się, na jakim etapie rozpoznania jest przedmiotowa sprawa. Jednakże z uwagi na brak konkretów, dnia [...] grudnia 2005 r. wystąpił z pismem do UM[...] Wydziału Architektury i Urbanistyki o wykup działki nr [...]. W. L. oświadczył również, że on oraz pozostali współwłaściciele byli błędnie informowani w UM[...] co do procedury zgłaszania roszczenia odszkodowawczego w zakresie konieczności złożenia wniosku do Starosty przez każdego współwłaściciela nieruchomości z osobna. Jednocześnie W. L. jednoznacznie oświadczył, że jego wizyty w UM[...] miały miejsce nie tylko w jego imieniu, ale także pozostałych współwłaścicieli.

Sąd nie podzielił stanowiska organu II instancji o braku wiarygodności tych zeznań jako dowodu w sprawie. Wyrażając takie stanowisko, organ winien był wykazać sprzeczność tego dowodu z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, względnie wskazać na inne okoliczności, które by za takim stanowiskiem przemawiały – czego w sposób przekonujący nie uczynił.

W związku z tym Sąd nie podzielił także dalszego stanowiska organu II instancji – o braku wiarygodnych dowodów, które potwierdzałyby, że J. M. i W. L. w chwili składania wniosków o odszkodowanie działali także w imieniu pozostałych współwłaścicieli.

Przede wszystkim dowodem takim są bowiem, w ocenie Sądu, ww. wyjaśnienia W. L., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wyjaśnienia te nie są sprzeczne z żadnym z dowodów zebranych w sprawie, w tym z treścią samych wniosków J. M. i W. L. o odszkodowanie – które, wbrew stanowisku organu, nie są na tyle jednoznaczne, iżby wykluczały działanie wnioskodawców przy tej czynności także w imieniu pozostałych (byłych) współwłaścicieli – ani nie nasuwają innych istotnych wątpliwości co do ich wiarygodności. Tym bardziej, że – czego zdaje się nie dostrzegać organ II instancji – dowód ten w istocie koresponduje z innymi dowodami (dokumentami) zgromadzonymi w sprawie, a także z złożonymi oświadczeniami pozostałych (byłych) współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców.

W pierwszej kolejności należy wskazać na pismo UM[...] z [...] stycznia 2006 r. znak: [...] (w aktach adm. I inst.) – stanowiące odpowiedź na wniosek W. L. z [...] grudnia 2005 r. – w którym stwierdzono m.in., że "po złożeniu wniosku współwłaściciele nieruchomości zgłosili, że ze względu na nie zakończone postępowanie spadkowe stan prawny nieruchomości nie jest uregulowany", a także zwrócono się do W. L. "o wskazanie osób, które nabyły prawo do nieruchomości i dołączenie kserokopii stosownych dokumentów potwierdzających ten fakt". Z cytowanych passusów jasno wynika, że, po pierwsze, oprócz samych wnioskodawców, wobec organu (Prezydenta Miasta [...]) występowali aktywnie ("zgłaszali" swe roszczenia) w sprawie odszkodowania także inni (byli) współwłaściciele – osobiście lub za pośrednictwem wnioskodawców – oraz że, po drugie, organ miał tego pełną świadomość, i to akceptował, a po trzecie, że uznawał ówcześnie W. L. za przedstawiciela ww. współwłaścicieli i ich spadkobierców (skoro zwracał się do niego o przedstawienie dokumentów dotyczących tych osób). Poza tym we wcześniejszym piśmie, które wpłynęło do UM[...] w dniu [...] czerwca 2003 r. (załącznik do skargi, k. 20 akt sądowych) – a więc jeszcze w okresie, kiedy dopuszczalne było złożenie wniosku o odszkodowanie – W. L. oświadczył, że nie wyraża zgody na planowaną na sąsiedniej działce rozbudowę budynku, "do czasu wykupu mojej części ul. [...] przez Urząd Miejski w [...]", a ponadto – co tu szczególnie istotne – wskazał, że "opinia pozostałych współwłaścicieli wymienionych na s. 3 jest podobna". Także z tego dokumentu można wnioskować, że, po pierwsze, również inni (byli) współwłaściciele już ówcześnie wyrażali wolę sfinalizowania "wykupu" – a wiec de facto ustalenia i wypłaty odszkodowania – w odniesieniu do przedmiotowej działki zajętej przez Miasto pod drogę, oraz że W. L. także w tej sprawie występował w ich imieniu (przedstawiał ich stanowisko). Godzi się przywołać także dalsze dokumenty, których kopie zostały załączone do skargi, tj. zawiadomienie o wszczęciu postępowania lokalizacyjnego z [...] kwietnia 2003 r. (znak: [...], k. 14–15 akt sądowych) oraz projekt kończącej to postępowanie decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z [...] maja 2003 r. (k. 16–18) – a ściślej: wskazać na ich rozdzielniki z wykazem adresowanych stron postępowania, w których to wykazach, po wyszczególnieniu na ich dwóch ostatnich pozycjach: W. L. i J. M., dodano: "z prośbą o powiadomienie pozostałych współwłaścicieli: Pani W. S., Pana A. S., Pana S. S., Pana T. S. i Pana W. S.." Z cytowanej "prośby" jasno wynika, że organ (Prezydent Miasta [...]) w sposób niejako naturalny traktował W. L. i J. M. również jako przedstawicieli pozostałych (byłych) współwłaścicieli, co z kolei pozwala domniemywać, że taka praktyka miała swoje uzasadnienie i była stosowana przez organ również w innych postępowaniach dotyczących interesu prawnego eks-współwłaścicieli przedmiotowej działki zajętej pod drogę. Wypada w tym miejscu nadmienić, że choć Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje expressis verbis dopuszczalności przyjmowania domniemań, w tym domniemań faktycznych (wynikających z doświadczenia życiowego), jako metody dowodzenia, to w praktyce nie budzi wątpliwości, że organ administracji jest władny dokonywać ustaleń stanu faktycznego nie tylko opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym, ale także na podstawie domniemań, tak faktycznych, jak i prawnych (por.: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 77, Nb 2; wyrok NSA z 11.04.2017 r., II OSK 2045/15, CBOSA).

W świetle powyższych uwag, wbrew stanowisku organu II instancji, oświadczenie W. L. o działaniu w imieniu pozostałych współwłaścicieli, złożone w 2018 r., znajduje potwierdzenie także w dokumentacji z lat wcześniejszych, w tym pochodzącej z relewantnego okresu 2001–2005. Ponadto, jak to już wyżej wskazano, oświadczenia W. L. w tym zakresie znajdują potwierdzenie również w oświadczeniach pozostałych (byłych) współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców.

W ocenie Sądu materiał zgromadzony w sprawie pozwala uznać za niewątpliwe, że z wnioskami o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] wystąpili w przepisanym okresie nie tylko J. M. i W. L., ale że wolę ubiegania się o to odszkodowanie zamanifestowali w dostatecznie relewantny sposób – osobiście lub za pośrednictwem ww. osób – także inni (byli) współwłaściciele lub ich spadkobiercy. Jedyna wątpliwość w tej kwestii może dotyczyć tylko tego, czy uczynili to wszyscy legitymowani współwłaściciele (odpowiednio: spadkobiercy), czy niektórzy.

Jednakże, zdaniem Sądu, tę wątpliwość co do stanu faktycznego należy rozstrzygać na korzyść wszystkich potencjalnych beneficjentów odszkodowania. Albowiem nawet jeśliby uznać, że, jak twierdzi organ II instancji, brak jest podstaw do zastosowania art. 81a § 1 k.p.a. – a to w związku z zastrzeżeniem z art. 81a § 2 pkt 1 k.p.a. i udziałem w kontrolowanym postępowaniu także Miasta [...] jako beneficjenta wywłaszczenia i potencjalnego płatnika odszkodowania (choć, zarazem, można wyrazić istotną wątpliwość, czy w tym przypadku można w ogóle mówić o spornym, prawnie chronionym interesie tego podmiotu, który to interes miałby się w istocie wyrażać w woli uniknięcia wypłaty całości odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową) – to i tak dostatecznych podstaw do rozstrzygania wskazanych wątpliwości na korzyść (byłych) właścicieli wywłaszczonej nieruchomości i ich spadkobierców dostarczają przepisy Konstytucji RP. Chodzi mianowicie o zakreślone szeroko w tym akcie gwarancje ochrony prawa własności (art. 21 i art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), a przede wszystkim o te, wynikające z przepisu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, w świetle którego wywłaszczenie – a z taką ingerencją mieliśmy bezspornie od czynienia w tej sprawie – jest możliwe tylko dla celów publicznych i, co tu najistotniejsze, za słusznym odszkodowaniem. W świetle tego unormowania można zasadnie wywodzić, że wszelkie nie dające się usunąć w danej sprawie wątpliwości co do tego, czy ziściły się przesłanki faktyczne do ustalenia i wypłaty odszkodowania za dokonane (tu: ex lege) wywłaszczenie, należy rozstrzygać na korzyść potencjalnych beneficjentów tego odszkodowania.

Wobec powyższego za nietrafne należało uznać stanowisko organu II instancji, że roszczenie o odszkodowanie przysługuje w kontrolowanej sprawie jedynie W. L. oraz spadkobiercom po zmarłej J. M.. W ocenie Sądu w niniejszym składzie, to organ I instancji doszedł do słusznych wniosków, że uprawnionymi do otrzymania odszkodowania są wszyscy byli współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości lub ich spadkobiercy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił pkt 3 zaskarżonej decyzji (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: poniesiony przez Skarżących koszt wpisu ([...] zł), wynagrodzenie reprezentującego Skarżących adwokata ustalone na podstawie § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, z późn. zm.), w wysokości [...] zł, oraz koszt opłat skarbowych od złożonych do akt pełnomocnictw ([...] zł) – tj. łącznie [...] zł.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda powtórnie zweryfikuje prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji, w tym ustalony krąg współwłaścicieli i spadkobierców, z uwzględnieniem ocen prawnych wyrażonych przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu.