Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 458/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak, ases. sądowy WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 09 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 1999 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o podatek od nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienia 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej kwotę 30,00 zł ( słownie trzydzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. Zarządza, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

III SA 458/03

U Z A S A D N I E N I E

Z akt sprawy wynika, że wójt gminy Ś. decyzją nr [...] z dnia [...].10.1998 r. i zmieniającymi ją decyzjami nr: nr [...] z dnia [...].02.1999 r. i nr [...] z dnia [...].03.1999 r., wymierzył podatek od nieruchomości-lokalu użytkowego, stanowiącego własność gminy. Decyzje te zostały wydane w stosunku do podmiotu określonego w treści ww. decyzji jako Apteka s.c. Ś. ul. .

W dniu 30.06.99 A. M., której doręczono te decyzje złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. pismo z [...].06.1999 r. w którym wnosiła o odstąpienie od poboru opłat określonych powołanymi decyzjami Wójta Gminy Ś.. Analizując sprawę kolegium uznało, że treść tego pisma wskazuje na to, że jest to odwołanie od wymienionych decyzji wójta w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości.

Trzema postanowieniami z dnia [...] września 1999 r. nr [...],[...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło uchybienie przez stronę terminów do wniesienia odwołań od następujących decyzji Wójta Gminy Ś.:

- z dnia [...].03.1999 r. nr [...] data doręczenia 16.03.1999 r.

- z dnia [...].02.1999 r. nr [...]/ data doręczenia według treści postanowienia 26.02.1999 r.

- z dnia [...].10.1998 r. nr [...] data doręczenia 20.10.1998 r.

W uzasadnieniu tych postanowień kolegium stwierdziło, że wniesienie przez podatniczkę odwołania od ww. decyzji nastąpiło w dniu 30.06.1999 r. tj. po upływie 30-dniowego terminu do wniesienia odwołań.

W dniu 13.01.2003 r. A. M. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo, w którym sformułowała zarzuty przeciwko podjętym w jej sprawie działaniom organów gminy Ś. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W piśmie tym A. M. wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Pismo to nie spełniało wymogów skargi określonych w przepisach ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( DZ. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Po wezwaniu przez Sąd skarżąca uzupełniła skargę o niezbędne elementy skargi i wskazała termin doręczenia jej zaskarżonych postanowień.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoją argumentację zaprezentowaną w zaskarżonych postanowieniach i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zdaniem Sądu dla właściwej oceny skargi należało zważyć, że zgodnie z art. 2. ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) w treści obowiązującej w latach 1998 i 1999, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, z zastrzeżeniem art.. 2 ust. 2, ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które są posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub innego tytułu prawnego, a także umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa albo z ustanowionego zarządu. Zgodnie z art. 2 ust.4 tej ustawy, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub współposiadanie, z zastrzeżeniem ust. 5, innych osób niż małżonkowie, obowiązek podatkowy od tej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach. Na podstawie art. 6 ust. 7. powołanej ustawy podatek od nieruchomości za rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Z Przepisów tych wynika, że w przypadku współposiadaczy nieruchomości użytkowanej na podstawie umowy zawartej z gminą obowiązek podatkowy ciąży na nich solidarnie. Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, w stosunku do osób fizycznych powstaje na podstawie konstytutywnej decyzji organu gminy, ustalającej podatek od nieruchomości. W postępowaniu w sprawie ustalenia tego rodzaju zobowiązania podatkowego stroną na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) są współposiadacze nieruchomości, na których ciąży obowiązek podatkowy. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 3 i art. 211 organ podatkowy ma obowiązek wydać decyzję w stosunku do strony i doręczyć ją stronie. Decyzja ta kończy postępowanie w sprawie przed organami podatkowymi I instancji. W przypadku tego rodzaju zobowiązań podatkowych zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) momentem ich powstania jest dzień doręczenia stronie decyzji wymiarowej. Ze znajdującej się w aktach sprawy umowy najmu lokalu z dnia 8 czerwca1998 r. wynika, że osobami fizycznymi wynajmującymi lokal, z którym związane były zobowiązania podatkowe ustalone powołanymi decyzjami organu gminy były A. M. i A. K.. Sąd badając skargę stwierdził, że w przedmiotowej umowie najemcy nie występowali jako wspólnicy jakiejkolwiek spółki cywilnej. Osoby te były współposiadaczami wynajmowanego lokalu jako osoby fizyczne i na nich na podstawie przywołanych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ciążył obowiązek podatkowy i to w stosunku do tych osób zdaniem Sądu powinny zostać wydane decyzje wymiarowe. W tym miejscu należy zauważyć, że z treści art. 2 ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że osoby wynajmujące lokal stanowiący własność gminy mogą być podatnikami podatku od nieruchomości z tytułu posiadania tego lokalu, pod warunkiem, że lokal ten na podstawie odrębnych przepisów będzie stanowił oddzielną od gruntu nieruchomość. Teza ta została szczegółowo uzasadniona w uchwale NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. FPK 4/00,ONSA 2001/4/164.

Z kopii decyzji nr

- z dnia [...].03.1999 r. nr [...]/99 data doręczenia 16.03.1999 r.

- z dnia [...].10.1998 r. nr [...] data doręczenia 20.10.1998 r.

wynika, że zostały one wydane w stosunku do podmiotu określonego w treści decyzji jako "A. s.c." Z powyższego wynika, że ustalone w tych decyzjach zobowiązania podatkowe z uwagi na treść powołanych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie powstały w stosunku do skarżącej. Skoro decyzje wymiarowe nie zostały wydane w stosunku do skarżącej jako do strony - podatnika podatku od nieruchomości, to nie miała ona zdaniem Sądu, potrzeby i interesu prawnego składać od tych decyzji odwołania, a zatem a contrario na podstawie art. 134 § 1 Ordynacji podatkowej skarżąca nie była stroną postępowania podatkowego. Z tych względów organ odwoławczy w celu ustalenia, czy w postępowaniu nie występuje bezprzedmiotowość tego postępowania, przed wydaniem skarżonych postanowień powinien był zbadać wszystkie okoliczności sprawy ustalić, jakie podmioty były stroną w postępowaniu podatkowym, w którym wydano wymienione na wstępie decyzje wymiarowe organu gminy. Organ odwoławczy z urzędu powinien był wyjaśnić kwestie zgodności z prawem wymienionych decyzji wymiarowych organu gminy. Zdaniem Sądu w zaistniałej sytuacji organ odwoławczy z urzędu powinien był zbadać, czy w sprawie nie doszło do wydania decyzji wymiarowych w stosunku do podmiotu, który nie był podatnikiem podatku od nieruchomości i nie był stroną postępowania podatkowego prowadzonego w celu wymiaru tego podatku. Tego rodzaju wada decyzji wymiarowych na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 stanowić będzie przesłankę stwierdzenia ich nieważności. W sprawie dodatkowe wątpliwości wynikają z treści art. 6 ust. 8 pkt1-3 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych zgodnie, z którym osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz jednostki organizacyjne Lasów Państwowych są obowiązane:

1) składać, w terminie do dnia 15 stycznia, organowi gminy właściwemu ze względu na miejsce położenia nieruchomości deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku,

2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zmian, o których mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych zmian,

3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy za poszczególne miesiące, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

Z przepisów tych wynika, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości w stosunku do spółek cywilnych powstaje z mocy prawa. Zatem brak jest wśród przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz w innych przepisach podatkowych podstawy prawnej do wydawania w stosunku do spółek cywilnych decyzji ustalających zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. W związku z tym należy stwierdzić, że decyzje takie w przypadku ich wydania dotknięte będą wadą nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W przypadku decyzji dotkniętych wadą nieważności organy podatkowe na podstawie art. 248 § 2 Ordynacji podatkowej mają obowiązek wyeliminowania ich z obrotu prawnego w wyniku prowadzonego z urzędu postępowania. W przypadku stwierdzenia tego rodzaju wad decyzji niedopuszczalne jest utrzymywanie ich w obrocie prawnym poprzez np. stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od tych decyzji. Postępowanie organu odwoławczego nie wyjaśniło wszystkich przedstawionych kwestii dotyczących zgodności z prawem decyzji, od których strona wniosła odwołanie. Organ odwoławczy w prowadzonym postępowaniu w ogóle nie zajmował się opisanymi kwestiami i ograniczył się do wskazania uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania. Działaniem tym organ odwoławczy naruszył wyrażoną w art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej zasadę prawdy obiektywnej.

W przypadku postanowienia SKO nr [...] dotyczącego decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1999 r. doręczonej według treści postanowienia w dniu 26.02.1999 r. należy stwierdzić, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających fakt, że decyzja której postanowienie to dotyczyło została w ogóle wydana przez organ gminy i doręczona stronie. Dowodu doręczenia decyzji w s prawie nie może zastąpić włączony do akt rejestr dokonanych wymiarów podatku od nieruchomości. W aktach sprawy przekazanych sądowi brak jest kopii tej decyzji oraz potwierdzenia jej odbioru. W aktach znajduje się jedynie odpis maszynowy potwierdzenia odbioru tej decyzji. W związku z tym rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie odwołania od tej decyzji należy uznać za niepoparte ustaleniami faktycznymi i naruszające art. 122 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na powyższe należało stwierdzić, że postanowienie SKO nr [...] narusza art. 210 § 4 w zw. z art. 217 § 2 i art. 219 Ordynacji podatkowej w zakresie uzasadnienia faktycznego.

Z uwagi na powyższe na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.