Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 873/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i pprzedzającą ją decyzję organu i instancji w zakresie pkt 2
Powołane przepisy: article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 193, art. 194
journal: Dz.U. 2020 poz 821
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odstąpienia od opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji w zakresie jej pkt 2 to jest odstąpienia w części tj. w wysokości 60% od ustalenia W. S. miesięcznej opłaty za pobyt córki K. S. ur. [...] r. w rodzinie zastępczej w okresie od 01.12.2020r. do 28.02.2021r.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 4 maja 2021 r. nr [...], działając na podstawie działając na podstawie art. 193 ust. 1 pkt. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 194 ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 821) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej W. S., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 1 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji, organ I instancji ustalił, że małoletnia K. S., ur. [...] 2020 r., mocą postanowienia Sądu Rejonowego Wydział IV Rodzinny i Nieletnich z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt [...], dnia 30 października 2020 r. została umieszczona w rodzinie zastępczej, gdzie przebywa do chwili obecnej.

W dniu 4 grudnia 2020 r. organ z urzędu wszczął postępowanie dotyczące odstąpienia od ustalenia W. S. opłaty za pobyt córki K. S. ur. [...] 2020 r. w rodzinie zastępczej od dnia 30 października 2020 r. Wskazano, że ojcostwo małoletniej K. S. nie zostało potwierdzone.

W toku postępowania organ ustalił, że K. S. przebywa obecnie w Zakładzie Poprawczym, otrzymuje rentę rodzinną, nie leczy się z powodu długotrwałej lub ciężkiej choroby, nie jest osobą niepełnosprawną, nie jest ubezwłasnowolniona, nie wychowuje samotnie dziecka, nie jest w ciąży, nie przebywa w areszcie śledczym, zakładzie karnym, domu pomocy społecznej lub innej placówce zapewniającej całodobową opiekę, nie płaci alimentów na rzecz córki przebywającej w rodzinie zastępczej i nie jest osobą niepełnoletnią. Ponadto, w dokumentacji znajduje się oświadczenie W. S. z dnia 8 stycznia 2021 r., w którym zwraca się o ustalenie opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej stosownie do jej możliwości finansowych i sytuacji życiowej. Organ I instancji stwierdził, że dochód W. S. za grudzień 2020 r. wynosi 3015,10 zł, za styczeń 2021 r. 3047,60 zł, za luty 2021 r. 3047,60 zł, natomiast od dnia 1 marca 2021 r. 1540,05 zł miesięcznie. Ustalono, że dochód W. S. w miesiącu grudniu 2020 r., styczniu 2021 r. oraz w lutym 2021 r. przekroczył 250% kryterium dochodowego zobowiązanej (tj. 701,00 zł x 250% =1752,50 zł), a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na występowanie innych przesłanek uprawniających zobowiązaną do odstąpienia w całości od ustalenia przedmiotowej opłaty w tym okresie.

Mając powyższe na uwadze, organ I instancji decyzją z dnia 1 marca 2021 r.:

- odstąpił w całości od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej w okresie od 30.10.2020 r. do 30.11.2020 r., tj. w okresie, kiedy jej dochody nie przekraczały 250% kryterium dochodowego;

- odstąpił w części od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej w okresie od 01.12.2020 r. do 28.02.2021 r., tj. w okresie, kiedy jej dochody przekraczały 250% kryterium dochodowego;

odstąpił w całości od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej w okresie od 01.03.2021 r. do 30.11.2022 r., tj. w okresie, kiedy jej dochody nie przekraczały 250% kryterium dochodowego.

Organ I instancji wskazał, że wysokość częściowej opłaty W. S. za pobyt córki K. S. w rodzinie zastępczej w okresie od dnia 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. zostanie ustalona w odrębnej decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia zobowiązanej opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca. W uzasadnieni odwołania podniosła, że zakład poprawczy, w którym przebywa jest placówką zapewniającą całodobową opiekę, w związku z tym organ powinien odstąpić w całości od ustalenia dla niej opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej. Wniosła o zmianę przedmiotowej decyzji w punkcie drugim poprzez odstąpienie w całości od ustalenia W. S. miesięcznej opłaty za pobyt córki K. S., ur. [...] 2020 r. w rodzinie zastępczej w okresie od 01.12.2020 r. do 28.02.2021 r.

Opisaną we wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W swoich rozważaniach SKO wskazało, że podziela stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka z § 3 pkt 8 uchwały nr XXXIX/288/2018 z dnia 10 maja 2018 r. Rady Powiatu i odstąpienia w całości od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, dla osoby zobowiązanej do jej uiszczenia, przebywającej w zakładzie poprawczym. W ocenie organu odwoławczego zakład poprawczy nie należy do placówek zapewniających całodobową opiekę, o których mowa w § 3 pkt 8 ww. Uchwały.

Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z § 3 pkt. 14 ww. Uchwały, tj. inne ważne przyczyny.

Organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił dochód skarżącej w okresie od grudnia 2020 r. do marca 2021 r. Kolegium podziela stanowisko organu I instancji, że wyrównanie renty, które otrzymała W. S. za okres od 1 września 2020 r. do 30 listopada 2020 r., a wypłacone w grudniu 2020 r., powinno być uwzględnione w dochodach, począwszy od miesiąca jego otrzymania, przez 3 kolejne miesiąca (od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.). Dochód za grudzień 2020 r. wynosi 3015,10 zł, za styczeń 2021 r. wynosi 3047,60 zł, za luty 2021 r. wynosi 3067,40 zł. Od dnia 1 marca 2021 r. dochód wynosi jedynie 1540,05 zł miesięcznie.

W okresie od grudnia 2020 r. do lutego 2021 r. dochód skarżącej przekraczał 250% kryterium dochodowego, które wynosi 1742,50 zł. W związku z powyższy, powołując się na § 3 pkt. 1 ww. Uchwały, organ I instancji zasadnie odstąpił w całości od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej:

1. w okresie od 30 października 2020 r. do 30 listopada 2020 r., tj. w okresie, kiedy jej dochody nie przekraczały 250% kryterium dochodowego;

2. w okresie od 1 marca 2021 r. do 30 listopada 2022 r., tj. w okresie, kiedy jej dochody nie przekraczały 250% kryterium dochodowego.

Również zasadnie, organ I instancji, powołując się na § 4 ww. Uchwały, stwierdził, że dochód W. S. wynoszący 3015,10 zł (grudzień 2020 r.), 3047,60 zł (styczeń i luty 2021 r.), mieści się w przedziale: 400% do 450% kryterium dochodowego. W związku z powyższym, organ I instancji zasadnie orzekł o odstąpieniu w części od ustalenia opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. w wysokości 60%.

Prawidłowo organ I instancji zastosował też § 6 ww. Uchwały i rozstrzygnął sprawę odstąpienia w całości i w części od ustalenia przedmiotowej opłaty na okres nie dłuższy niż dwa lata, tj. od 30 października 2020 r. do 30 listopada 2022 r.

Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 194 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w zw. z § 3 pkt 8 uchwały Nr XXXIX/288/2018 Rady Powiatu z dnia 10 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej - poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Zakład Poprawczy, w którym przebywa skarżąca nie jest palcówką zapewniającą całodobową opiekę, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że nie zachodzi przesłanka z § 3 pkt 8 uchwały Nr XXXIX/288/2018 Rady Powiatu z dnia 10 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości łub w części łącznie z odsetkami, odroczenie terminu płatności rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej - wobec skarżącej W. S.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części orzekającej na niekorzyść skarżącej tj. w pkt. 2 oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższy zarzut oraz poinformowała, że wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2021 r. ustalono, że M. K. jest ojcem małoletniej K. S., co potwierdza odpis wyroku zaocznego Sądu Rejonowego z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...]. Skarżąca twierdzi również, że jej dochód za styczeń i luty 2021 r., był niższy, niż wskazano to w zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, skarżąca uważa, że przesłanki do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej zostały spełnione.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.) Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2021r. oraz poprzedzająca ją decyzja wydana z upoważnienia Starosty przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 1 marca 2021r. pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.

Materialną podstawą orzekania są w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 821 z późn. zm.) zwanej dalej u.w.r. Zgodnie z art. 193 ust. 1 u.w.r. za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:

1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka;

2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;

Powyższa opłata jest ponoszona przez rodziców dziecka od dnia jego umieszczenia w pieczy zastępczej. Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie. Opłatę tę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona.

Z kolei na podstawie art. 194 ust. 1 u.w.r. opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 u.w.r., ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Zgodnie z ust. 2 art. 194 u.w.r. Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Z kolei starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

Na podstawie ust. 2 art. 194 u.w.r. została uchwalona uchwała nr XXXIX/288/2018 Rady Powiatu z dnia 10 maja 2018 roku w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W § 3 przewiduje ona, że odstępuje się w całości od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w sytuacji, gdy w rodzinie osób zobowiązanych do opłaty, występuje przynajmniej jedna z poniższych przesłanek:

1) dochód rodziny osób zobowiązanych do opłaty, nie przekracza 250% kryterium dochodowego,

2) osoba zobowiązana do opłaty nie osiąga żadnego dochodu, a pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z osobami osiągającymi dochód i jest na ich utrzymaniu,

3) samotne wychowywanie dziecka przez osobę zobowiązaną do opłaty,

4) ciąża osoby zobowiązanej do opłaty,

5) długotrwała lub ciężka choroba,

6) niepełnosprawność,

7) ubezwłasnowolnienie,

8) pobyt osób zobowiązanych do opłaty, w domu pomocy społecznej lub w innych placówkach zapewniających całodobową opiekę,

9) ponoszenie przez osoby zobowiązane do opłaty, odpłatności za pobyt członków rodziny w domu pomocy społecznej, innych placówkach zapewniających całodobową opiekę lub w pieczy zastępczej,

10) pobyt osób zobowiązanych do opłaty, w areszcie śledczym lub zakładzie karnym,

11) płacenie przez osoby zobowiązane do opłaty, dobrowolnych lub zasądzonych alimentów na rzecz dzieci przebywających w pieczy zastępczej,

12) straty materialne, powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych,

13) osoby zobowiązane do opłaty są niepełnoletnie, do czasu uzyskania przez nie pełnoletności,

14) inne ważne przyczyny.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że ustawodawca w art. 193 ust. 1 i 1a ustawy z 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej unormował, że to "rodzice" ponoszą opłatę, a nie "jeden z rodziców", a zatem ustawodawca zakłada obowiązek ponoszenia opłaty przez rodziców i to w wysokości odpowiadającej wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, a obowiązek ten istnieje od momentu umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (wyrok WSA w Poznaniu z 18.04.2019 r., II SA/Po 1095/18, LEX nr 2654277, także wyrok WSA w Gliwicach z 23.01.2019 r., IV SA/Gl 909/18, LEX nr 2617132). Tak więc obowiązek ponoszenia opłat spoczywa na obojgu rodziców dziecka pozostawionego w pieczy zastępczej. Co więcej obowiązek ten spoczywa na nich solidarnie.

W niniejszej sprawie córka skarżącej K. S., ur. [...] 2020r., postanowieniem z dnia 28 października została umieszczona w trybie natychmiastowym w pieczy zastępczej. Umieszczenie w rodzinie zastępczej nastąpiło 30 października 2020r. W tym czasie skarżąca przebywała w Zakładzie Poprawczym. Skarżąca w kwestionariuszu dotyczącym osób zobowiązanych do opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej informowała, że ojcem dziecka jest M. K., co następnie zostało ustalone w wyroku zaocznym z dnia 27 kwietnia 2021r., któremu to Sąd Rejonowy nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W wyroku tym M. K. został również pozbawiony władzy rodzicielskiej. Nie zmienia to jednak faktu, że również on, jako ojciec dziecka jest zobligowany do ponoszenia kosztów pieczy zastępczej, zgodnie z art. 193 u.w.r. Wprawdzie organ I instancji zaznaczył, że ojcostwo dziecka na czas wydawania decyzji nie było jeszcze ustalone i stąd przedmiotowe postępowanie było prowadzone tylko w stosunku do matki dziecka, to zgodnie z wyrokiem NSA z 14.09.2018 r., (I OSK 687/18, LEX nr 2629315) dla rozważenia prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty, tj. rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 194 ust. 3 u.w.r., niezbędne jest najpierw ustalenie, że rodzice dziecka są obowiązani do jej solidarnego ponoszenia, jak tego wymagają łącznie czytane przepisy art. 193 ust. 1 i 2 u.w.r. Organ powinien więc ustalić na jakim etapie jest postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie o ustalenie ojcostwa i roszczenia z tym związane, zwłaszcza, że skarżąca jednoznacznie wskazywała w kwestionariuszu na domniemanego ojca dziecka. Obowiązek ponoszenia bowiem opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej powstaje z chwilą umieszczenia dziecka w placówce, nie zaś z momentem ustalenia ojcostwa.

Należy także zauważyć, że postępowanie w sprawie ustalenia kosztów pobytu dziecka w pieczy zastępczej ma charakter dwuetapowy. W pierwszym rzędzie, jako zagadnienie wstępne, rozstrzygana jest kwestia umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Z kolei samo ustalenie opłaty następuje w kolejnej decyzji wydanej na podstawie art. 194 ust. 1 u.w.r. Decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej stanowi rozstrzygnięcie odrębnej sprawy administracyjnej w stosunku do sprawy dotyczącej odstąpienia od ustalenia tej opłaty i w której to sprawie organ jest zobowiązany wydać odrębną decyzję. W postępowaniach zmierzających do rozstrzygnięcia każdej z tych spraw badane są inne przesłanki materialnoprawne wynikające z odrębnych podstaw (w tym szczegółowe warunki odstąpienia od ustalenia opłaty określają rady powiatów w drodze uchwał podejmowanych na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy). Inny jest też cel obu rodzajów decyzji i każda z nich podlega odrębnemu zaskarżeniu (Wyrok NSA z 14.07.2016 r., I OSK 3078/14, LEX nr 2100692.). Należy podkreślić, że od wyniku tego pierwszego postępowania administracyjnego może zależeć przedmiotowość dalszego przebiegu postępowania w sprawie ustalenia opłaty. W sytuacji bowiem uznania przez organ, że należy uwzględnić wniosek o umorzenie, odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty lub odstąpienie od ustalania opłaty, w ogóle nie zachodzi potrzeba wydania kolejnej decyzji, tj. decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ponoszenie opłaty przez rodzica zapada przy tym w postaci decyzji ustalającej odpłatność, która jest decyzją związaną, zaś decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową. Zatem musi nastąpić ostateczne zakończenie postępowania w sprawie umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty, a dopiero wówczas, w zależności od wyników tego postępowania, podjęcie orzeczenia w kwestii ustalenia tej opłaty.

Należy zauważyć, że jeżeli rodzice dziecka są zobligowani do ponoszenia opłat z tytuły pieczy zastępczej, a jednocześnie nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym (jak w niniejszej sprawie), to starostwa w decyzji w sprawie umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia termin płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty może podjąć odrębne rozstrzygnięcia w odniesieniu do obojga zobowiązanych rodziców biorąc pod uwagę kryterium dochodowe oraz sytuację rodzinną.

W stosunku do skarżącej została generalnie podjęta decyzja odstępująca od ustalania opłaty za pobyt córki w rodzinie zastępczej. Jedynie w okresie od 1 grudnia 2020r. do 28 lutego 2021 skarżąca nie została z niej zwolniona w całości a tylko w 60%. Wprawdzie w swoich oświadczeniach skarżąca wykazała gotowość, że jest w stanie częściowo ponosić opłatę za pobyt córki w rodzinie zastępczej, nie zmienia to jednak faktu, że w tym zakresie decyzja podejmowana przez starostę na podstawie art. 194 ust. 3 u.w.r. nie jest decyzja dowolną uzależnioną od wykazania właściwej gotowości przez stronę postępowania. Starostwa, jak i kontrolujące następnie jego decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinien odnieść się do wydanej przez Rade Powiatu [...] uchwały.

Skarżąca w swojej skardze podniosła, że organ powinien odstąpić w całości od ustalenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej z uwagi na fakt, że przebywa ona w Zakładzie poprawczym, a zakład ten jest placówką zapewniającą całodobowa opiekę, a więc jest to okoliczność wymieniona w §3 pkt 8 uchwały nr XXXIX/288/2018 Rady Powiatu [...] z dnia 10 maja 2018 roku w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Zdaniem Kolegium zakład poprawczy nie jest placówką całodobowej opieki, gdyż jego celem jest resocjalizacja wychowanków. Z kolei określenie "inna placówka zapewniająca całodobową opiekę" pozostaje w związku treściowym z określeniem "dom pomocy społecznej". Stąd należy te dwa pojęcia rozumieć stosowanie do ustawy o pomocy społecznej, a więc placówką całodobowej opieki byłyby tylko placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, taka interpretacja przepisów powołanej uchwały jest niewłaściwa. Przede wszystkim w ustawie o pomocy społecznej nie zostało zdefiniowane pojęcie placówki całodobowej opieki. Co więcej jest ono także w niej odnoszone do młodzieżowego ośrodka socjoterapii zapewniającego całodobową opiekę. Niewątpliwie zakład poprawczy ma służyć rehabilitacji swoich wychowanków, tym niemniej w ramach pojęcia rehabilitacji mieści się również opieka nad wychowankami. Uchwała w §3 pkt 8 ani nie odnosi się wprost do ustawy o pomocy społecznej, ani nie wprowadza ograniczenia, że muszą to być wyłącznie placówki całodobowej opieki, które żadnych innych usług nie świadczą. Sąd zauważa również, że §3 uchwały nakazuje odstąpić w całości od ustalania opłaty w sytuacji, gdy rodzic dziecka pozostającego w pieczy zastępczej pozostaje w areszcie śledczym lub zakładzie karnym. Nie budzi wątpliwości, że pozostawanie w zakładzie poprawczym, który jest orzekany w sytuacji popełnienia czynu karalnego przez nieletniego lub w stosunku do sprawcy, który popełnił występek po ukończeniu lat 17, lecz przed ukończeniem lat 18, jest podobne do pozostawania w areszcie lub zakładzie karnym. Co więcej celem odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym jest także resocjalizacja (art. 67 kodeksu karnego wykonawczego). Należy także podkreślić, że organ pierwszej instancji miał możliwość oparcia swojej decyzji na §3 pkt 14 uchwały, to jest odstąpić od ustalenia opłaty na podstawie innej ważnej przyczyny, jeżeli już nie chciał stosować jego pkt 8 lub 10 zwłaszcza że przypadek przebywania w zakładzie poprawczym jest analogiczny do placówki całodobowej opieki, aresztu lub zakładu karnego.

Zdaniem Sądu, zastosowanie wykładni językowej w niniejszej sprawie prowadzi do efektu sprzecznego z wolą uchwałodawcy. Stąd w procesie interpretacji tej uchwały należy także uwzględnić wykładnię funkcjonalną, która umożliwia osiągnięcie zakładanego efektu w postaci odstąpienia od ponoszenia kosztów pieczy zastępczej w stosunku do osób, które przebywają w przymusowej izolacji.

Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że wprawdzie decyzja podejmowana na podstawie art. 194 ust. 3 u.w.r. jest uznaniowa, ale nie jest dowolna. Jest ona bowiem podejmowana na podstawie uchwały Rady Powiatu [...]. Sąd nie ma więc zasadniczo podstaw do jej kwestionowania, ale tylko o tyle, o ile mieści się ona w granicach swobodnego uznania. W niniejszej sprawie organ tę granicę przekroczył.

Należy także zaznaczyć, że organ I instancji w swoim uzasadnieniu nawet nie odniósł się do kwestii możliwości zastosowania wobec skarżącej §3 wyżej wymienionej uchwały, a więc w żaden sposób nie uzasadnił decyzji dlaczego przebywania w zakładzie poprawczym nie można uznać za przebywanie w placówce całodobowej opieki, areszcie, zakładzie karnym lub uznać tej sytuacji za inną ważna przyczynę. Częściowe uzasadnienie w zakresie interpretacji przepisów uchwały znajduje się dopiero w decyzji organu II instancji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił decyzje organu II instancji, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.