Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 74/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12, art. 35 par. 1, par. 3, art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Maria Tkacz - Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA – Anetta Makowska - Hrycyk Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi: E. B. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania w przedmiocie: wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuszcza się przewlekłości prowadzonego postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz E. B. sumę pieniężną w kwocie 2.000,00 (słownie: dwa tysiące ) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego E. B. kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. B. jest przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. (dalej: organ, Wojewoda) postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

E.B. – obywatel G. (dalej: Strona, Skarżący) złożył w dniu 4 kwietnia 2018 r. do Wojewody D. wniosek o pobyt czasowy i pracę w Polsce.

Pismem z 26 listopada 2918 r. Strona zwróciła się do organu o potwierdzenie przyjęcia wniosku (nadanego 30.03.2018 r. listem poleconym na adres D. Urzędu Wojewódzkiego) i informację, na jakim etapie załatwienia znajduje się jego sprawa. Pismem z 12 kwietnia 2019 r. (wpływ do organu 13.06.2019 r.) Strona (bez wezwania) złożyła dodatkowe dokumenty w sprawie.

Pismem z 28 czerwca 2019 r. organ wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku. Strona uzupełniła braki formalne w terminie.

Pismem z dnia 13 grudnia 2019 r. pełnomocnik Strony wystąpił o udzielenie informacji na temat prowadzonego postępowania, wnioskował o wgląd w akta sprawy i przyspieszenie jej załatwienia. Termin wglądu w akta sprawy organ wyznaczył na [...] stycznia 2020 r.

W dniu 17 grudnia 2019 r. pełnomocnik Strony wniósł do organu ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które organ przesłał w dniu 7 stycznia 2020 r. do Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

W dniu 20 grudnia 2019 r. wpłynęła do organu wniesiona przez pełnomocnika Strony - skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (skargę przesłano do WSA w dniu 22.01.2020 r.). Pełnomocnik Strony powołując się na przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie: art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej: K.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwiania sprawy w postępowaniu i wniósł o:

1. Stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującego niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy;

2. Stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku;

4. przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 15.000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a.;

5. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy;

6. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego opisał czynności podejmowane od złożenia w dniu 4 kwietnia 2018 r. do Wojewody D. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce. Wskazał, że od momentu złożenia wniosku do złożenia skargi (23 grudnia 2019 r.) minęło prawie 21 miesięcy a dokładnie 626 dni, zaś organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. W szczególności - nie poinformował Strony o przyczynach nierozpoznania sprawy w kodeksowym terminie. Uzasadniając zarzut o przewlekłości postępowania pełnomocnik odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie.

Po wniesieniu skargi – organ prowadzący postępowanie, pismem z 7 stycznia 2020 r. poinformował Stronę o toczącym się postępowaniu oraz wskazał przewidywany termin jego zakończenia na 24 kwietnia 2020 r. Tym samym pismem wezwał Stronę do uzupełnienia w terminie 14 dni dodatkowych dokumentów, w tym:

- potwierdzających posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania (mimo, że wcześniej Strona przedłożyła umowę najmu mieszkania na czas nieokreślony);

- korekty załącznika nr 1, poprzez wskazanie proponowanej wysokości wynagrodzenia, nie niższej niż minimalna godzinowa stawka (13 zł brutto);

- ważnych badań psychotechnicznych, prawa jazdy kat. B, wykształcenia zawodowego, doświadczenia zawodowego, ukończenia kursu obsługi [...].

Organ poinformował też Stronę, że kontakt z organem jest możliwy jedynie po wcześniejszym wezwaniu ze strony inspektora prowadzącego sprawę.

Pismem z 7 stycznia 2020 r. organ wystąpił też do Komendanta Wojewódzkiego Policji, Szefa Delegatury ABW oraz Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terenie Polski nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego. Oddzielnym pismem z tej samej daty (z 7.01.2020r.) przesłał też ponaglenie Strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, uznając je za uzasadnione.

Przesyłając w dniu 22 stycznia 2020 r. do Sądu skargę wraz z aktami administracyjnymi – Wojewoda D. wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. a w przypadku nieuwzględnienia wniosku – o oddalenie skargi. Wniosek o odrzucenie skargi organ uzasadniał niewyczerpaniem środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Wywodził to z tego, że ponaglenie wpłynęło do organu w dniu 17 grudnia 2019 r., zaś skarga została wniesiona 20 grudnia 2019 r., tj. w terminie do rozpatrzenia środka zaskarżenia.

Niezależnie od najdalej idącego wniosku o odrzucenie skargi, organ z ostrożności procesowej wniósł o jej oddalenie. Zapewniał, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników organu ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Na tempo procedowania spraw ma wpływ duża fluktuacja kadr i odpływ pracowników merytorycznych. Zapewnił, że w organizacji pracy urzędu wprowadzane są zmiany zmierzające do usprawnienia załatwiania składanych przez cudzoziemców wniosków. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że przekroczenie terminu rozpoznania sprawy pozbawione jest racjonalnego uzasadnienia. Wprawdzie czas załatwiania spraw jest dłuższy od przewidzianego w art. 35 § 1-3 K.p.a., nie wynika to jednak z opieszałości czy bezczynności pracowników organu ale jest wynikiem skomplikowanego ich charakteru i ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców. Z uwagi na obowiązujące przepisy ustawy z 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018r. poz. 2094) organ zobowiązany jest zweryfikować w sposób wnikliwy zasadność udzielenia każdego wnioskowanego zezwolenia. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania przyznania sumy pieniężnej Wojewoda podniósł, że stosowanie tego środka nie może być bezpośrednią konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania, a dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu, z którego należy korzystać wyjątkowo, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony praw strony. W ocenie organu wniosek Strony o przyznanie sumy pieniężnej jest nieuzasadniony i powinien być oddalony łącznie ze skargą.

Z przesłanych do Sądu akt nie wynika aby sprawa została zakończona wydaniem przez organ administracyjny rozstrzygnięcia w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku organu o odrzucenie skargi. Ponaglenie wniesione zostało (na 3 dni) przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego i nie jest konieczne aby skuteczność wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania uzależniona była od upływu terminu do rozpoznania ponaglenia przez właściwy organ (tu: Urząd do Spraw Cudzoziemców).

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania okazała się uzasadniona, bowiem Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku Strony, a przewlekłość ta ma w ocenie Sądu charakter rażący.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym wskazanymi przez stronę zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wskazać trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), istnieje możliwość rozpoznana sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W tym trybie sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niemniejszą sprawę w trybie uproszczonym.

W sprawie nie jest sporne, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku Strony na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach regulują przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz.2096, dalej: K.p.a.).

Pojęcie przewlekłości postępowania zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a, normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Dokonując szerszego wyjaśnienia pojęcia przewlekłości należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślonych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów z art. 35 K.p.a., obowiązków jakie nakłada art. 36 K.p.a. oraz poszanowanie zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że art. 12 K.p.a. obliguje organy administracji do działania w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że organy powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

Istotnych wskazówek w zakresie realizacji tych zasad i sytuacji kwalifikowanych jako naruszenie terminów załatwienia sprawy postrzeganych jako przewlekłość dostarcza orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzeczeniach zgodnie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy w sprawie została wydana finalna decyzja, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, przewlekłość jest zjawiskiem niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy.

O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi administracji będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia.

Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana jest zarówno na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ponadto, w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz mając na uwadze takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samej strony, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 7 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 34/13, publ. w CBOSA), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie zmierzają do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1 – 3 K.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, zatem bez zbędnej zwłoki powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotny jest również art. 36 K.p.a. stanowiący, że o każdym niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, pouczając jednocześnie o prawie do wniesienia ponaglenia ( art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

W ocenie Sądu – w realiach rozpoznawanej sprawy, mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, mającą charakter rażącego naruszenia prawa.

Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych wynika, że wniosek o zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP Strona złożyła 4 kwietnia 2018 r. Z uwagi na brak reakcji organu przez ponad 7 miesięcy, Strona – pismem z 26 listopada 2018 r. zwróciła się o potwierdzenie przyjęcia wniosku i informację, na jakim etapie załatwienia jest jej sprawa. Mimo, że organ nadal nie udzielił Stronie jakichkolwiek informacji, Strona bez wezwania złożyła dodatkowe dokumenty. Pierwsza reakcja organu miała miejsce dopiero po ponad 14 miesiącach od złożenia wniosku. Na wezwanie organu z 28 czerwca 2019 r. Strona niezwłocznie uzupełniła brakujące dokumenty. Z uwagi na dalszy brak reakcji na kierowane do organu wnioski o informację o statusie sprawy, pełnomocnik Strony wystosował 17 grudnia 2019 r. (po ponad 20 miesiącach od złożenia wniosku) ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zaś 20 grudnia skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) na przewlekłe prowadzenie sprawy przez Wojewodę D. Dopiero po wniesieniu skargi organ zaktywizował się i w styczniu 2020 r. (tj. po ponad 21 miesiącach od złożenia wniosku) poinformował Stronę o toczącym się postępowaniu, wystąpił do Policji, Straży Granicznej i ABW i przekazał ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Ponieważ złożone wcześniej dokumenty uległy dezaktualizacji, po raz kolejny wezwał też Stronę o aktualną umowę najmu mieszkania, zaświadczenie o wynagrodzeniu i ważne badania psychotechniczne. Nie omieszkał przy tym poinformować Strony, że kontakt z organem jest możliwy jedynie po wcześniejszym wezwaniu przez inspektora prowadzącego sprawę.

Do dnia rozpoznania sprawy – Sąd nie posiadał informacji aby sprawa została zakończona w postępowaniu administracyjnym.

Przenosząc ustalony w sprawie stan faktyczny na grunt obowiązujących przepisów postępowania, do przestrzegania których zobowiązane są organy administracji publicznej – Sąd stwierdza, że postępowanie organu administracji publicznej cechowała przewlekłość, nosząca znamiona rażącego naruszenia prawa. Za oczywiście nieuzasadniony Sąd uznał wniosek o odrzucenie skargi, ponieważ Strona wnosząc ponaglenie (17 grudnia 2020 r.) przed wniesieniem skargi (20 grudnia 2020 r.) wyczerpała środki zaskarżenia warunkujące skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Sąd nie znalazł też podstaw do oddalenia skargi, ponieważ oczywista jest opieszałość organu, trwająca (od złożenia wniosku do wniesienia skargi) ponad 20 miesięcy, w sprawie nie mającej charakteru szczególnie skomplikowanego. W ocenie Sądu - tak przewlekłe niedziałanie organu niewątpliwie narusza zasady postępowania, w sposób rażący uchybiając nie tylko zasadzie informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 K.p.a.) oraz zasadzie przekonywania (art. 11 K.p.a.) ale w szczególności naruszając zasadę zaufania do organów (art. 8 K.p.a.). W tych okolicznościach - zasadny jest zarzut, że zwłoka w rozpoznaniu wniosku Strony (trwająca - tylko do wniesienia skargi ponad 20 miesięcy) nie ma żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Powyższe stanowi, że Wojewoda D. – prowadząc w sprawie postępowanie, dopuścił się rażącej przewlekłości o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. – naruszając tym samym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a., co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi.

Usprawiedliwieniem nierozpoznania wniosku Strony przez okres ponad 20 miesięcy nie może być sytuacja kadrowa w urzędzie. Takiej przewlekłości nie może również usprawiedliwiać napływ dużej ilości wniosków. Stwierdzona przewlekłość postępowania wynikała głównie z bierności organu, który do chwili wniesienia skargi do WSA nie podejmował żadnych działań, mimo dysponowania dokumentami, na podstawie których powinien co najmniej (ze względów bezpieczeństwa) wystąpić o informacje do Policji, Straży Granicznej i ABW. W ocenie Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji tak znacznie przedłuża termin załatwienia sprawy, nie informując nawet Strony o przyczynach zwłoki w tak przewlekłym procedowaniu i nie rozstrzygając sprawy mimo dysponowania dokumentacją potrzebną do jej zakończenia.

Za rażąco naruszające zasady postępowania administracyjnego i podstawowe prawa Strony w postępowaniu należy uznać nie tylko nie nadanie sprawie odpowiedniego biegu, ale też uniemożliwienie Stronie uzyskania informacji o statusie sprawy zastrzegając w piśmie skierowanym do Strony, że kontakt z urzędem możliwy jest jedynie po uprzednim wezwaniu ze strony pracownika prowadzącego postępowanie. Takie działanie organu administracji publicznej sprzeciwia się w sposób rażący obowiązkowi wynikającemu z art. 36 K.p.a. Sytuacja, w której Strona czeka tak długo na podjęcie rozstrzygnięcia w istotnej dla niej sprawie, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące jego naruszenie. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie obywateli i cudzoziemców do organów administracji publicznej w Polsce.

Jednocześnie, zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. - Sąd, uwzględniając skargę stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter kwalifikowany. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie - opisane fakty, mające odzwierciedlenie w aktach sprawy, pozwalają stwierdzić, że przewlekłe prowadzenie postępowania (trwająca ponad 20 miesięcy) i przekroczenie terminów załatwiania sprawy o nieskomplikowanym charakterze i to bez istotnej przyczyny, uzasadnia zakwalifikowane stwierdzonych uchybień jako rażąco naruszających prawo.

Niewątpliwie, takie procedowanie organu nie może być akceptowane z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa, nosi przy tym znamiona naruszenia nie tylko zasad postępowania przyjętych w administracji ale nie mając żadnego racjonalnego uzasadnienia dla opieszałego działania organu administracji publicznej – godzi przede wszystkim w fundamentalne prawa Strony. Czynności urzędowe organu nie mogą bowiem utrudniać obywatelom normalnego ich funkcjonowania w życiu społecznym, rodzinnym i zawodowym. Kierując się przyjętymi kryteriami stopnia przewlekłości postępowania - należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania o charakterze rażącym.

Sąd dostrzega, że na sprawność działania organu niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana ze znacznym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta ulega nadal zbyt wolnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, gdy nadal dochodzi do rażącego naruszania praw Strony do szybkiego załatwienia sprawy a za takie uznać należy procedowanie przez ponad 20 miesięcy w nieskomplikowanej dowodowo sprawie.

Sposób procedowania organu, wskazuje niewątpliwie na niewłaściwą organizację pracy w instytucji ustanowionej celem rozpoznawania spraw obywateli i dla nich. Narusza to w sposób oczywisty zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz zasady informowania stron (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 K.p.a.).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy wyjaśnić, że dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez Stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić Stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdzając, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie oraz że ta przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa, za uzasadnione uznał przyznanie stronie Skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I, II i IV sentencji wyroku.

Natomiast na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).