Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1109/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...], działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 388) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] ([...]), orzekającą o wymeldowaniu M.C. z pobytu stałego w lokalu nr 12 przy ul. A. 5 w P.

Powyższe rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu 12 lutego 2015 r. do organu meldunkowego wpłynął wniosek J.K., właścicielki lokalu nr 12 przy ul. A. 5 w P., o wymeldowanie z pobytu stałego M.C. Wnioskodawczyni wskazała, iż mieszkanie zakupiła w stanie niezamieszkałym. Nie zna M.C. i nie wie gdzie obecnie przebywa.

Prezydent Miasta P. wszczął w dniu 12 lutego 2015 r. postępowanie administracyjne. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zgromadzeniu dowodów w sprawie, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] decyzję o wymeldowaniu z pobytu stałego M.C. z ww. lokalu. W treści uzasadnienia organ pierwszej instancji ocenił, iż M.C. nie przebywa w lokalu od kilku lat. J.K. zakupiła lokal w 2012 r. po generalnym remoncie, w stanie niezamieszkałym. W lokalu nie było żadnych rzeczy osób trzecich ani wyposażenia w sprzęt ruchomy. Mając na uwadze okoliczności faktyczne organ uznał, iż opuszczenie lokalu przez M.C. miało charakter trwały, a w niniejszej sprawie występują uzasadnione okoliczności do wymeldowania go z pobytu stałego.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody Ł. złożył w dniu 3 lipca 2015 r. M.C. W jego treści podniósł, iż J.K. zakupiła mieszkanie z trzema zameldowanymi osobami (odwołujący, jego matka i siostra). Matka zmarła w listopadzie 2014 r. M.C. z siostrą zamieszkiwali w lokalu od lat siedemdziesiątych. Sam zainteresowany, jak podkreślił, przebywał w mieszkaniu do stycznia 2012 r., bowiem po tym terminie odbywa karę pozbawienia wolności. W lokalu pozostały jego rzeczy osobiste i meble. O sprzedaży lokalu oraz o fakcie, iż lokal był pusty (opróżniony ze sprzętu i jego rzeczy osobistych), dowiedział się dopiero po dokonanej transakcji. Nikt go nie powiadomił o zaistniałym zdarzeniu. Odwołujący wskazał na niewłaściwe zachowania byłego właściciela lokalu G.S. wobec lokatorów budynku oraz mieszkańców lokalu nr 12, które były przedmiotem zainteresowania lokalnej telewizji, prokuratury, a sprawa naruszenia miru domowego przez właściciela była przedmiotem rozpoznania przez sąd powszechny. M.C. podkreślił, iż sporny lokal był miejscem, w którym do stycznia 2012 r. przebywał na stałe i skupiał centrum życia osobistego. Lokalu nie opuścił dobrowolnie i trwale, jak wskazał organ meldunkowy w podjętej decyzji. Pobyt ww. w lokalu mogą potwierdzić sąsiedzi (lokatorzy) oraz toczące się w tym okresie postępowania w prokuraturze i sądzie przeciwko G.S. Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji wskazano, iż materialnoprawną podstawę wydanej w niniejszej sprawie decyzji stanowi art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu, wskazanych w art. 28 ust 2 ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego, przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zatem jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Tym samym celem postępowania w sprawach o wymeldowanie jest ustalenie przez organy administracji publicznej, w oparciu o wszelki dostępny materiał dowodowy, czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne wskazują na trwałość i dobrowolność opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu.

Organ odwoławczy ocenił, iż M.C. opuścił lokal pod koniec 2011 r., a po opuszczeniu lokalu został zatrzymany przez policję i osadzony w areszcie śledczym. Zatrzymany został bowiem w dniu 20 stycznia 2012 r. poza miejscem zameldowania na pobyt stały. Z informacji udzielonej przez byłego właściciela lokalu wynika, iż M.C. przebywał i zamieszkiwał w spornym lokalu do końca grudnia 2011 r., a po jego opuszczeniu, mieszkanie zostało opróżnione z rzeczy wymienionego (protokół z dnia 27 stycznia 2012 r.). Ustosunkowując się do powyższych okoliczności M.C. wskazał, iż mieszkania nie opuścił dobrowolnie, gdyż były właściciel G.S. pozbawił go dostępu do lokalu i bezprawnie opróżnił mieszkanie z jego rzeczy. Natomiast zatrzymanie przez policję dotyczyło odbycia zastępczej kary pozbawienia wolności.

W dniu 24 września 2012 r. sporny lokal został kupiony przez J.K. (akt notarialny - Repertorium A nr [...]). Nowa właścicielka przejęła lokal całkowicie opróżniony i niezamieszkały. Po dokonaniu zakupu osobiście urządziła i wyposażyła mieszkanie.

Organ odwoławczy mając na uwadze pobyt M.C. w Areszcie Śledczym w P. stwierdził, że sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności, co wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu, potwierdza zaistnienie przesłanki do wymeldowania na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 240/11, Lex nr 1337360). W orzecznictwie administracyjnym utrwalił się pogląd, iż odbywanie kary pozbawienia wolności posiada znaczenie w postępowaniu meldunkowym, jeżeli opuszczenie lokalu przed zatrzymaniem i osadzeniem w areszcie, było skutkiem bezprawnych działań innych osób, ale nie w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu przez osobę było następstwem zawinionych przez nią działań. Orzeczona kara pozbawienia wolności powoduje, iż należy uznać, że opuszczenie lokalu przez M.C. posiada charakter trwały. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż definitywnie opuścił on sporny lokal, a wskutek kupna mieszkania przez J.K. utracił także możliwość powrotu do lokalu i przebywania w nim na stałe.

Wojewoda Ł. podniósł, że stanowisko strony dotyczące kupna mieszkania przez J.K. w 2012 r. z trzema zameldowanymi na pobyt stały osobami, jest nieaktualne na dzień rozstrzygania niniejszej sprawy. W spornym lokalu nie są zameldowane trzy osoby, bowiem matka M.C. nie żyje (jak sam podał zmarła w listopadzie 2014 r.), natomiast siostra dokonała dobrowolnego wymeldowania z lokalu. W niniejszej sprawie należy podkreślić, iż zameldowanie na pobyt stały służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności). Okoliczności sprawy wskazują, że M.C., od kilku lat nie przebywa i nie zamieszkuje w miejscu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Ewidencja odnosi się bowiem do stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie zajmuje się kwestią ustalania prawa do lokalu i do przebywania w nim ani też rozstrzyganiem konfliktu między M.C., a byłym właścicielem lokalu G.S. Organ podkreślił iż M.C. nie podjął skutecznych działań na rzecz przywrócenia posiadania lokalu i powrotu do niego. Na wydane rozstrzygnięcie nie ma także wpływu okres z przeszłości, w którym przebywał i zamieszkiwał w lokalu, ani też odbywanie zastępczej kary pozbawienia wolności w okresie od 22 sierpnia 2012 r. do 18 lutego 2013 r. Organ administracji publicznej rozstrzyga sprawę meldunkową w oparciu o aktualny stan faktyczny, ustalony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Ponadto utrzymanie zameldowania M.C. na pobyt stały w spornym lokalu, który zakupił w 2012 r. nowy właściciel - J.K., do którego także ww. nie może powrócić po zwolnieniu z aresztu śledczego, stanowiłoby fikcję meldunkową, niezgodną z przepisami meldunkowymi oraz rozbieżność między zapisem w ewidencji ludności, a stanem faktycznym.

Na powyższą decyzję M.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:

art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie powyższy przepis znajdował zastosowanie,

art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r, o ewidencji ludności polegające na jego niewłaściwej interpretacji co do przesłanek warunkujących wydanie przedmiotowej decyzji tj. w zakresie realizacji przesłanki - opuszczenia miejsca pobytu, trwałości i dobrowolności wymeldowania oraz konsekwencji złożenia wniosku przez właściciela lokalu w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego na przebieg i wynik takiego postępowania oraz istnienie interesu prawnego po jego stronie,

art. 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów i nieustosunkowanie się w sposób należyty do twierdzeń strony uważanych przez nią za istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy oraz brak wszechstronnego odniesienia się do zarzutów strony skarżącej w zakresie przyczyn opuszczenia lokalu, możliwości zapoznawania się z treścią korespondencji kierowanej do skarżącego, pozbawienia go dostępu do rzeczy osobistych i wyposażenia mieszkania co ma wpływ na ocenę zasadności przesłanek umożliwiających wymeldowanie z pobytu stałego

d) art. 7, 77 § 1 , 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia stanu faktycznego sprawy i dowolne uznanie, że sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu i potwierdza zaistnienie przesłanki do wymeldowania bez wnikliwego przeanalizowania stanu faktycznego sprawy w zakresie trwałości i dobrowolności jego opuszczenia, możliwości powrotu do lokalu przy uwzględnieniu że brak zgody właściciela w szczególności jej zmiana po zameldowaniu na pobyt stały w lokalu nie jest przesłanką wymeldowania oraz brak wnikliwego oraz wyczerpującego wyjaśnienia podstaw faktycznych przedmiotowej decyzji oraz niewskazanie i niewyjaśnienie podstawy prawnej wydanej decyzji także w kontekście przyczyn złożenia przez właściciela lokalu wniosku o wymeldowanie z pobytu stałego na przebieg przedmiotowego postępowania oraz jego interesu prawnego jako podmiotu legitymowanego do wystąpienia z wnioskiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy i nie odniesienie się do okoliczności związanej z wpływem spraw karnych [...] toczących się przed Sądem Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim, interwencji policji w miejscu zameldowania skarżącego w latach 2011-2012 r. na przebieg niniejszego postępowania.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, powołując się argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

Sąd rozpoznając niniejszą skargę stwierdził, że Wojewoda Ł. wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388) organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest w myśl art. 25 ust. 1 ustawy zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1). Treść powyższych przepisów jest zbieżna z dyspozycją odpowiednio art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), dlatego w niniejszej sprawie w pełni uprawnione jest odwołanie się do dorobku orzeczniczego wypracowanego na tle art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 "starej" ustawy.

W tym miejscu należy podkreślić, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 25 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912).

W ocenie Sądu wymaganą przepisem art. 35 ustawy przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu. Odbywanie kary wieloletniego pozbawienia wolności, co do zasady, wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego i potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 35 ustawy. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania. Opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności ( v. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 394/13 oraz wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Sąd rozpoznający niniejszą skargę uznał za prawidłowe stanowisko Wojewody Ł., iż spełnione zostały przesłanki z art. 35 ustawy uzasadniające wymeldowanie skarżącego. Od ponad 3 lat nie przebywa on w przedmiotowym lokalu w związku z osadzeniem go w zakładzie karnym. Utrzymywanie zameldowania osoby odbywającej długotrwałą karę pozbawienia wolności stanowiłoby potwierdzenie fikcji meldunkowej.

Wyjaśnić należy, że obowiązkiem organów administracji wydających decyzje w przedmiocie wymeldowania jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ta służy zbieraniu i aktualizacji danych dotyczących miejsca zamieszkania i pobytu osób, to jest rejestracji stanu faktycznego. Organy te nie mogą wbrew przepisom prawa podejmować działań ułatwiających osobom przebywającym w zakładach karnych powrót do opuszczonych lokali po odbyciu kary.

Podniesione w skardze okoliczności dotyczące pozbawienia strony jej rzeczy osobistych i wyposażenia mieszkania także nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Rozpatrywanie sporów w powyższym zakresie znajduje się bowiem w kognicji sądów powszechnych.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

D.Cz.