Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 279/97
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1998-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 14 ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: 1. Termin do złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ jako należący do prawa materialnego jest nieprzywracalny w trybie art. 58 Kpa.

2. Błędne są twierdzenia niektórych urzędów skarbowych, że skutki prawne wywołuje tylko oświadczenie na druku VAT-6. Formularz VAT-6 służy jedynie uproszczeniu procedury zgłoszeniowej, dlatego za skuteczne można uznać również oświadczenie złożone z jego pominięciem, jeżeli zawiera wszystkie niezbędne informacje.

TEZY

1. Termin do złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ jako należący do prawa materialnego jest nieprzywracalny w trybie art. 58 Kpa.

2. Błędne są twierdzenia niektórych urzędów skarbowych, że skutki prawne wywołuje tylko oświadczenie na druku VAT-6. Formularz VAT-6 służy jedynie uproszczeniu procedury zgłoszeniowej, dlatego za skuteczne można uznać również oświadczenie złożone z jego pominięciem, jeżeli zawiera wszystkie niezbędne informacje.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 lutego 1996 r. Urząd Skarbowy w C. określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 1993 r. w wysokości 3.666,70 zł. Jako podstawę prawną powołano art. 104 Kpa w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oraz art. 14 ust. 6, art. 10 ust. 1, a także art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. W uzasadnieniu podano, że w związku z dokonaniem w dniu 11 października 1993 r. pierwszej sprzedaży i wyborem zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT dopiero w dniu 24.11.1993 r. /czym naruszono art. 74 ust. 6 ustawy o VAT/ wystąpił obowiązek składania deklaracji podatkowych w terminach określonych w art. 49 ust. 1 pkt 1 powołanej ostatnio ustawy. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono obroty na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz kwotę podatku VAT za ww. okres z zastosowaniem 22 proc. stawki podatkowej określonej dla usług związanych z wypożyczaniem kaset. W końcowej części uzasadnienia organ podatkowy podał, że uwagi podatniczki zawarte w piśmie z dnia 4 stycznia 1996 r. nie wnoszą istotnych elementów mogących mieć wpływ na ustalone zobowiązanie podatkowe.

W odwołaniu podatniczka wniosła o uchylenie w całości decyzji pierwszej instancji i ustalenie w myśl art. 175 Kpa, że zobowiązanie podatkowe ustalone zaskarżoną decyzją nie istnieje. W odwołaniu podano, że zaskarżona decyzja jest błędna, gdyż w sposób sprzeczny z istniejącą dokumentacją finansową podatniczki ustala uszczuplenie należności podatkowej na rzecz Skarbu Państwa. Podatniczka przyznała, że za okres objęty kontrolą organu podatkowego nie składano deklaracji VAT-7, jak również nie był uiszczany podatek VAT, gdyż z uwagi na oświadczenie podatniczki o wyborze zwolnienia z dnia 24 listopada 1993 r. uznano działania podatniczki zmierzające do zwolnienia z podatku VAT za osiągnięte. Podatniczka zwróciła uwagę, że z uwagi na innowację w roku 1993 r. uregulowań prawnych zawartych w ustawie o podatku od towarów i usług, powinien być przewidziany pewien margines błędów dla podatnika. Podniosła również, że organ podatkowy, który przyjął błędne oświadczenie podatnika winien poinformować go o jego bezskuteczności i wadliwości. Podatnik nie powinien ponosić konsekwencji zaniechania w tej mierze organu pierwszej instancji. W końcowej części uzasadnienia strona podniosła, że "jeżeli można uznać zasadność zaskarżonej decyzji, to jedynie za okres od 11.10.1993 r. do 24.11.1993 r. przy założeniu, iż złożone oświadczenie woli podatnika jest skuteczne dopiero po tej dacie".

Decyzją z dnia 28 stycznia 1997 r. Izba Skarbowa w K. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, jako podstawę prawną powołując art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w całości argumentację organu pierwszej instancji akcentując, że skoro oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku VAT zostało złożone po upływie 30 dni od daty pierwszej opodatkowanej czynności, więc organ pierwszej instancji miał obowiązek wydać ww. decyzję określającą.

Odnośnie zarzutu podatniczki, że organ przyjął jej błędne oświadczenie o wyborze zwolnienia, organ odwoławczy powołał się na fakt, iż nie nastąpiło to w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, lecz dotyczyło obowiązków, których spełnienie wymaga podjęcia inicjatywy przez samego podatnika. Organ podał także, że załącznik nr 1 do wniosku podatniczki z dnia 4 stycznia 1996 r. o wyborze zwolnienia podatkowego nie stanowi dowodu w sprawie, gdyż pismo to nie posiada potwierdzenia wpływu do Urzędu Skarbowego w C.

W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej adw. Bogdan M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podtrzymano w całości dotychczasową argumentację, zarzucając:

- naruszenie art. 77 par. 1 i art. 78 Kpa poprzez niewyjaśnienie prawdy obiektywnej;

- wywodzenie okoliczności i dowodów w postępowaniu odwoławczym zamiast w postępowaniu przed organem pierwszej instancji;

- pozbawienie strony możliwości obrony poprzez pominięcie argumentacji podatniczki zawartej w uwagach do protokołu kontroli oraz w złożonych pismach;

- pochopne odrzucenie tezy o wyborze zwolnienia od podatku VAT poprzez nieuznanie jako dowodu załącznika nr 1 do pisma z dnia 4 stycznia 1996 r.;

- naruszenie art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 oraz art. 26 ustawy o VAT;

- zaniechanie wezwania skarżącej do składania deklaracji VAT-7 wobec uznania przez organ I instancji bezskuteczności oświadczenia o wyborze zwolnienia za 1993 r. oraz zaniechanie ukarania skarżącej grzywną;

- naruszenie art. 58 Kpa poprzez zaniechanie pouczenia skarżącej o możliwości przywrócenia uchybionego terminu.

Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w K. wniosła o oddalenie skargi. W nawiązaniu do zarzutów skargi organ odwoławczy podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że skarżąca nie złożyła oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku przewidzianego art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Stosownie do powołanego przepisu podatnicy rozpoczynający wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu mogą sami wybrać zwolnienie od podatku, jeżeli przewidywana przez nich wartość sprzedaży towarów określona w złożonym oświadczeniu nie przekroczy - w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży - kwot wymienionych w ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 art. 14 cytowanej ustawy. Oświadczenie o wyborze zwolnienia przez podatników rozpoczynających wykonywanie czynności musi być złożone w formie pisemnej. W celu ułatwienia podatnikom złożenia oświadczenia zawierającego właściwe informacje, w urzędach skarbowych znajdują się specjalnie w tym celu przygotowane formularze VAT-6. Podatnicy rozpoczynający wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu, wybierając zwolnienie od podatku, muszą złożyć oświadczenie o wyborze zwolnienia przed dokonaniem pierwszej sprzedaży. Niezłożenie przez podatnika oświadczenia o wyborze zwolnienia jest jednoznaczne z wyborem przez niego opodatkowania /w tej materii por. wyroki NSA z dnia: 29 września 1994 r., SA/Po 1328/94; 29 listopada 1994 r., SA/Wr 1361/94; 9 grudnia 1994 r., SA/Kr 1495/94 i 27 lutego 1998 r., I SA/Ka 1216/96/. Uprawnienie o wyborze zwolnienia wynika z prawa powszechnie obowiązującego i prawidłowo opublikowanego. Rzeczą skarżącej było zapoznać się z prawem, jeśli zdecydowała się prowadzić działalność gospodarczą. Brak jest podstaw do wyłączenia skutków z powodu nieznajomości prawa przez podatnika /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 1995 r., SA/Kr 1911/94/.

Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że brak jest przesłanek do uznania jako dowodu w sprawie załącznika nr 1 do pisma z dnia 4 stycznia 1996 r. Przemawia za tym przede wszystkim brak potwierdzenia wpływu /lub nadania w urzędzie pocztowym/ tego pisma do Urzędu Skarbowego w C. W tej sytuacji należy przyjąć, że skoro skarżąca nie złożyła stosownego oświadczenia o wyborze zwolnienia przed upływem trzydziestu dni od dnia dokonania pierwszej sprzedaży, więc jest to jednoznaczne z wyborem przez nią opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Termin bowiem do złożenia wspomnianego oświadczenia upłynął dla skarżącej w dniu 10 listopada 1993 r. Brak było również podstaw do rozpatrzenia pisma skarżącej z dnia 24 listopada 1993 r., zawierającego oświadczenie o wyborze zwolnienia, jako wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia, gdyż termin ten jako należący do prawa materialnego jest nieprzywracalny w trybie art. 58 Kpa

Odnosząc się do podniesionych w skardze pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego trzeba podkreślić, że stosownie do art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ nie każde uchybienie może skutkować uchylenie decyzji, lecz tylko takie, które odpowiednio mogło mieć wpływ na wynik sprawy lub miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy podatkowe me przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organów podatkowych wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów uregulowaną art. 80 Kpa, a więc nie stanowi naruszenia prawa i znajduje potwierdzenie w zasadach doświadczenia. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z art. 107 Kpa.

Należało ponadto zauważyć, że powołany w skardze przepis art. 208 Kpa utracił z dniem 1 października 1995 r. moc obowiązującą wskutek uchylenia działu VI kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 pkt 3 w związku z art. 69 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się przedstawionymi okolicznościami prawnymi, oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.