Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2234/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1, art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie WSA - Marcin Miemiec Asesor WSA - Ewa Kamieniecka Protokolant Magdalena Domańska - Byskosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji o rejestracji pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 150 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 kpa i art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.), działający z upoważnienia Starosty Powiatowego w B. Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w B., po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem Starosty B. z dnia [...]r. Nr [...]:

- uchylił ostateczną decyzję z dnia [...]r. w przedmiocie rejestracji pojazdu marki Ford Mondeo o numerze rejestracyjnym [...] wydaną przez Urząd Rejonowy w B. – (wtórnik o serii [...] i numerze [...] przez Starostwo Powiatowe w B.) na nazwisko K. J.,

i - odmówił rejestracji pojazdu marki Ford Mondeo numer nadwozia [...], numer silnika [...].

W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia [...]r. wznowiono postępowanie w sprawie rejestracji samochodu marki Ford Mondeo o numerze rejestracyjnym [...]. W dniu [...] r. Prokurator Rejonowy w Z. wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji w sprawie rejestracji w/w samochodu o numerze nadwozia [...], numerze silnika [...], wydanej w postaci dowodu rejestracyjnego serii [...] i numerze [...] przez Kierownika Urzędu Rejonowego w B.– (wtórnik serii [...] i numerze [...] wydany przez Starostwo Powiatowe w B.).

Przedmiotowy samochód został decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego zarejestrowany pod numerem [...] na nazwisko J. K..

Organ wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono ponad wszelką wątpliwość, że w dniu [...]r. w Urzędzie Rejonowym w B., posługując się sfałszowanymi dokumentami w/w pojazdu, dokonano jego rejestracji.

Od powyższej decyzji pełnomocnik J. K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. wraz z wnioskiem o jej uchylenie oraz o uchylenie postanowienia i wznowieniu postępowania i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu odwołania podał, że odprawy celnej pojazdu marki Ford Modeno numer nadwozia [...] i numer silnika [...] dokonano w dniu [...]r., w dniu [...]pobrano cło, a w dniu [...]r. samochód został zarejestrowany. Dokumenty przedłożone przez odwołującego się do rejestracji pojazdu były kompletne i nie budziły żadnych wątpliwości. Odwołujący się posiada nadal te dokumenty.

W dniu [...]r. Urząd Celny w L. zatrzymał przedmiotowy samochód, by po [...] latach i [...] miesiącach zwrócić go odwołującemu się. Ponadto za zgodą właściwych organów wydano odwołującemu się dowód rejestracyjny pojazdu, umożliwiając korzystanie z niego.

Odwołujący się wyjaśnił, że w sprawie toczyło się przeciwko niemu postępowanie karno – skarbowe o przestępstwo skarbowe polegające na tym, że w dniu [...]r. w Oddziale Celnym w S. przedstawił do doprawy celnej fałszywy dokument, podając zaniżoną wartość pojazdu, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie cła. Dochodzenie w tej sprawie zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...]r. wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Jednocześnie zwolniono spod zabezpieczenia przedmiotowy samochód. W związku z powyższym, jak podano w odwołaniu zastanawiające było wznowienie postępowania w sprawie rejestracji samochodu, uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...]r. o zarejestrowaniu samochodu i odmowie jego rejestracji.

Zdaniem odwołującego się podkreślenia wymaga to, że zgodnie z treścią przepisów kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie ponosiły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Odwołujący się jest przekonany, że w/w podstawowe zasady postępowania nie zostały w toku wydawania zaskarżonej decyzji i postanowienia w dostatecznym stopniu uwzględnione.

Zaznaczył, iż w ciągu minionych sześciu lat, w toku których uprawnione organy nie znalazły dowodów świadczących, że skarżący popełnił czyn, o którego popełnienie był podejrzewany, samochód był używany zgodnie z prawem, a jego stan techniczny był we właściwych terminach kontrolowany. Pojazd był też ubezpieczony, a dzięki zakupom paliw, materiałów eksploatacyjnych i części zamiennych, a także zlecaniu przez skarżącego wykonywania niezbędnych przeglądów i napraw do budżetu wpływały pieniądze z podatków, zaś ludzie otrzymywali pracę, co ograniczało bezrobocie.

Podniósł, że wydana decyzja może spowodować bardzo poważne straty finansowe w majątku skarżącego, który w razie jej uprawomocnienia się byłby zmuszony do zlikwidowania sprawnego samochodu, co w istotny sposób naruszyłoby słuszny interes skarżącego o jakim mowa w art. 7 kpa.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. z powołaniem się na przepis art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa i art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515) w dniu [...]r. wydało decyzję Nr [...], którą uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło uchylenia decyzji dotychczasowej Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] r. o rejestracji samochodu osobowego marki Ford Mondeo o numerze nadwozia [...] i numerze [...], numer rejestracyjny [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...]r. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. dokonał na wniosek J.K. rejestracji samochodu osobowego marki Ford Modeno o numerze nadwozia [...] i numerze silnika [...], wydając wnioskodawcy tablice rejestracyjne o numerach [...]oraz dowód rejestracyjny numer [...]. Decyzja stała się ostateczna.

Decyzji tej sprzeciwił się w dniu [...]r. Prokurator Rejonowy w Z., wnosząc o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji o rejestracji samochodu. Uzasadnił swe stanowisko tym, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Prokurator wskazał, że przedłożone przez J. K. przy rejestracji pojazdu dokumenty: faktura nr [...] były fałszywe.

Uwzględniając sprzeciw, działający z upoważnienia Starosty B. Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w B. w dniu [...]r. wznowił w sprawie postępowanie administracyjne, a następnie w dniu [...]r. orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] r. o rejestracji samochodu i o odmowie zarejestrowania tego samochodu. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że ustalono ponad wszelką wątpliwość, że rejestracji samochodu dokonano posługując się sfałszowanymi dokumentami.

Od decyzji tej decyzji odwołał się J. K..

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wznowienie postępowania administracyjnego jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Do wznowienia postępowania może dojść z przyczyn wymienionych w ustawie. Podstawy wznowienia postępowania określają w kodeksie postępowania administracyjnego przepisy art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 145a. Wznowienie postępowania następuje zgodnie z art. 147 kpa, z urzędu lub na żądanie strony. Właściwym do wznowienia postępowania jest w myśl art. 150 § 1 kpa organ administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Wznowienie postępowania następuje na podstawie art. 149 § 2 kpa w drodze postanowienia. Po przeprowadzeniu postępowania, kierując się art. 151 § 1 kpa, organ wydaje decyzję albo o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Po otrzymaniu sprzeciwu prokuratora organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r. o rejestracji na rzecz J.K. samochodu marki Ford Mondeo. Postępowanie to zakończył decyzją o uchyleniu decyzji dotychczasowej i decyzją rozstrzygającą sprawę – odmową rejestracji samochodu. Jako podstawę wznowienia postępowania organ I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 kpa, czyli posłużenie się przy rejestracji pojazdu sfałszowanymi dokumentami.

Organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa, postępowanie można wznowić, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie jest kompetentny do orzekania o przestępstwie, jakim jest sfałszowanie dowodu. W niniejszej sprawie, jak wskazał organ odwoławczy, wydaje się, gdyż nie wynika to z treści decyzji, że organ I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł na postanowieniu prokuratora z dnia [...]r. o umorzeniu dochodzenia prowadzonego przez Urząd Celny we W. przeciwko J. K..

Przedmiotem tego postępowania karnego było zarzucone podejrzanemu popełnienie przestępstwa z art. 80 § 1 i art. 94 § 1 w zw. z art. 5 ustawy karnej skarbowej polegającego na tym, że w dniu [...]r. w Oddziale Celnym w S. przedstawił do odprawy celnej fałszywy dokument, podając wartość samochodu w kwocie [...], to jest [...]zł, podczas gdy za samochód zapłacono [...]to jest [...]zł, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie cła w kwocie [...] zł i podatku VAT w kwocie [...]zł.

Postępowanie karne zostało zakończone orzeczeniem o jego umorzeniu wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono wprost, że organy ścigania nie uzyskały dowodów potwierdzających popełnienie przez J. K. zarzucanego mu przestępstwa skarbowego. Uzasadnienie postanowienia o umorzeniu dochodzenia zawiera także informację o tym, że przedstawiona przez J. K. do odprawy celnej faktura nr [...] z dnia [...]r. wystawiona przez A w B. dotycząca sprzedaży J. K. samochodu Forda Mondeo o numerze nadwozia [...] jest fałszywa. Fakt fałszerstwa tego dokumentu wynikać ma z pisma Państwowej Dyrekcji do Spraw Informacji i Śledztw Celnych w P. (F.) z dnia [...]r., o tym, że samochód taki nigdy nie został ani sprzedany, ani wyeksportowany przez firmę A. W konsekwencji tego uznano, że faktura ta, jak i dokument celny [...], które J. K. przedstawił do odprawy celnej były fałszywe. Organy ścigania poprzestały jednak na takim stwierdzeniu. Nie przeprowadziły postępowania karnego w sprawie o fałszerstwo dokumentu, ani nie przeprowadziły żadnego dowodu, który fakt sfałszowania dokumentu potwierdziłby dowodami innymi, niż przedstawione wyżej pismo francuskiego urzędu. Rozstrzygnięcie o umorzeniu dochodzenia odczytywane wprost nie daje podstaw do twierdzenia, że J.K. przedstawił do odprawy celnej fałszywe dokumenty. Dopiero z uzasadnienia tego postanowienia można wnioskować, że organy ścigania uznały fakt fałszerstwa za wykazany ale z innych powodów uznały, że nie doszło do popełnienia przestępstwa. Zarzucone J. K. przestępstwo polegać miało na przedstawieniu fałszywego dokumentu, którego fałsz miał polegać na wpisaniu do niego niższej niż rzeczywista wartość samochodu, aby uszczuplić należności celne i podatkowe Skarbu Państwa. Postępowania karnego nie prowadzono w kierunku sfałszowania całego dokumentu, a zatem także danych, które dotyczą jego wystawcy, a co za tym idzie właściciela pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że trudno jest zatem jemu orzekać, czy J. K. przedkładając do rejestracji samochodu wymienioną wyżej fakturę przedłożył fałszywy dowód. Fałsz tego dokumentu wynika jedynie z domniemania wynikającego z rozważań faktycznych zawartych w postanowieniu o umorzeniu dochodzenia, a nie z rozstrzygnięcia organu prowadzącego dochodzenie. Tym samym postanowienie to nie ma waloru prawomocnego orzeczenia właściwego organu o fałszerstwie dowodu. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie zaistniała podstawa wynikająca z art. 145 § 1 pkt 1 kpa do wznowienia postępowania. Wobec powyższego powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o odmowie uchylenia decyzji o rejestracji samochodu.

Organ odwoławczy wskazał równocześnie, że decyzja organu I instancji nie odpowiadała warunkom określonym w art. 107 § 3 kpa. Organ I instancji nie powołał w uzasadnieniu decyzji żadnych własnych ustaleń faktycznych. Nie wskazał nawet, jakie dokumenty uznał za fałszywe i na podstawie jakich dowodów. Organ I instancji powołując się na wynikającą z art. 145 § 2 kpa oczywistość sfałszowania dowodu nie wskazał, że w sprawie wystąpiły dalsze przesłanki wymienione w tym przepisie, a to niezbędność wznowienia postępowania dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Odnosząc się do wniosków zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że bezzasadny był wniosek odwołującego się o uchylenie postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania o wznowieniu postępowania. Fakt wniesienia sprzeciwu przez prokuratora z wnioskiem o wznowienie postępowania zobowiązuje z mocy art. 186 kpa organ administracji publicznej do wszczęcia z urzędu takiego postępowania. Tym samym organ I instancji przeprowadzając postępowanie działał w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Także bezzasadny był wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Wznowione postępowanie może się zakończyć jednym z rozstrzygnięć określonych w art. 151 § 1 kpa. Wśród nich nie ma orzeczenia o umorzeniu wznowionego postępowania.

Od powyższej decyzji, nazwanej postanowieniem, Prokurator Rejonowy w Z. wniósł skargę do Sądu administracyjnego, domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu wskazał, iż bezspornym jest, że postanowieniem z dnia [...]r. Prokurator Rejonowy w Z. umorzył postępowanie karne przeciwko J. K. wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. Decyzja ta wynikała tylko i wyłącznie z konieczności rozstrzygnięcia nie dających się usunąć wątpliwości w zakresie winy J. K. na jego korzyść. Nie zdołano bowiem zebrać dowodów potwierdzających, że wiedział on o tym, że dokumenty są fałszywe. Ustawodawca nie przewidział nieumyślnego przedstawienia fałszywych dokumentów. Tylko dlatego Prokurator Rejonowy w Z. umorzył w/w postępowanie karne.

Jednakże nie zmienia to faktu, że dokumenty w postaci faktury nr [...] i [...]nr [...] są fałszywe. Wynika to z ustaleń dokonanych przez organ właściwy w zakresie badania legalności dokumentów francuskich, to jest przez Państwową Dyrekcję do Spraw Informacji i Śledztw Celnych. W piśmie z dnia [...]r. organ ten jednoznacznie stwierdził, że samochód marki Ford Mondeo nie został nigdy sprzedany, ani wyeksportowany przez firmę "A", a w konsekwencji faktura nr [...]i [...]nr [...] są dokumentami fałszywymi.

Z tych też względów uzasadnione jest stwierdzenie, że skarżący w dniu [...]r. przedłożył fałszywą fakturę nr [...] na potwierdzenie swojego prawa własności pojazdu.

Po ujawnieniu tego faktu konieczne było zatem wznowienie postępowania administracyjnego i doprowadzenie do uregulowania stanu prawnego samochodu zgodnie ze stanem rzeczywistym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zdaniem strony skarżącej, pominęło fakt, że J. K. w trakcie rejestracji nie przedstawił dokumentu potwierdzającego jego prawa własności pojazdu. Jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu jest ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja jest właścicielem pojazdu. Organ administracji nie posiada kompetencji do ustalenia, komu przysługuje prawo własności pojazdu. Rejestruje lub odmawia rejestracji pojazdu, w zależności od tego, czy do wniosku zostały dołączone wymagane dokumenty. Dlatego też wobec braku przedstawienia przez skarżącego wymaganych powołanymi przepisami prawa dokumentów organ I instancji zasadnie odmówił rejestracji. Skoro w niniejszej sprawie przedstawione przez zgłaszającego dokumenty były wadliwe, a organ rejestracyjny nie wiedział wówczas o tych wadach, to po ujawnieniu tych faktów prawidłowo wznowiono postępowanie, a następnie uchylono decyzję o rejestracji i odmówiono zarejestrowania pojazdu. Organ administracyjny, po wznowieniu postępowania, ponownie rozpoznając sprawę rejestracji pojazdu nie mógł po raz kolejny uwzględnić wniosku, a zatem jego nowa decyzja w przedmiocie rejestracji nie mogłaby odpowiadać decyzji dotychczasowej.

W niniejszej sprawie obowiązkiem organu było uchylenie decyzji z dnia [...] r. i odmowa zarejestrowania zgłoszonego przez J. K. pojazdu.

Prokurator Rejonowy dodał, że J. K. po przedłożeniu prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego, o jakim mowa w § 6 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. Nr 57, poz. 365 z póź. zm.), będzie mógł ponownie ubiegać się o zarejestrowanie jego samochodu.

Uzasadnione jest zatem żądanie uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego albowiem zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji pozostawił bowiem poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe i dokonał oceny zebranych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z tych też względów uzasadnione jest stwierdzenie, że gdyby naruszenie przepisów nie miało miejsca, to prawdopodobnym było wydanie decyzji odmiennej treści.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu ponadto wskazało, że z normy art. 145 § 2 kpa a contrario wynika, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa może nastąpić po stwierdzeniu sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu. Organy administracji publicznej właściwe w sprawach rejestracji pojazdów nie są uprawnione do stwierdzenia sfałszowania dowodu. W sprawie niniejszej nie zapadło także orzeczenie innego uprawnionego w tym zakresie organu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 kpa. W ocenie organu odwoławczego takim orzeczeniem nie jest postanowienie z dnia [...]r. Urzędu Celnego we W. nr [...]zatwierdzone przez Prokuratora Rejonowego w Z. w dniu [...]r. o umorzeniu dochodzenia przeciwko J. K.. Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia organy ścigania nie dokonały żadnych ustaleń dowodowych co do fałszerstwa dokumentu, a jedynie oparły się na informacji Francuskiej Państwowej Dyrekcji do Spraw Informacji i Śledztw Celnych. Polskie organy ścigania nie dokonały żadnych własnych ustaleń w tym zakresie, nie dokonały żadnej oceny wiarygodności uzyskanej od strony francuskiej informacji, ani nie dokonały żadnej czynności w celu zbadania, czy francuski partner w świetle prawa francuskiego był właściwy do orzekania o fałszerstwie dowodów. Wskazano, że Prokurator Rejonowy uznając obecnie, że doszło do sfałszowania dowodu, nie wszczął w tej sprawie żadnego postępowania karnego. W związku z powyższym trudno twierdzić, że wystąpiła bezspornie podstawa do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Wątpliwości te wynikają nie tylko z bezczynności organów ścigania, ale także wynikają wprost z treści zatwierdzonego przez Prokuratora Rejonowego postanowienia o umorzeniu dochodzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie mogło się dopatrzeć w owym postanowieniu stanowczego rozstrzygnięcia o fałszerstwie dowodów.

Organ odwoławczy wskazał, że skoro zaskarżone orzeczenie zapadło w toku postępowania o wznowienie postępowania, należało badać wstępnie przesłanki wymienione w art. 145 § 1 kpa. Brak było uprawnienia do badania zasadności rejestracji pojazdu w ogólności. Tym samym niezasadny jest zarzut skargi faktycznego utrzymania w mocy wadliwej rejestracji samochodu, skoro nie wystąpiły podstawy do wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy zauważa, że Prokurator Rejonowy nie może podnosić w tym postępowaniu zarzutów, które mogłyby stanowić podstawę do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego – postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej uznał, że decyzja zaskarżonej treści w niczym nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy, jak i przepisów procedury administracyjnej. Jest zatem prawidłowa. Wyżej wymieniona ustawa ma zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).

Wskazać należy, że zarówno decyzja zaskarżonej treści, jak i decyzja organu I instancji z dnia [...]r. zostały wydane w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (W. Dawidowicz: "Ogólne postępowanie administracyjne", Zarys wykładu, s. 242, Warszawa 1983). W przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego przyjęto rozwiązanie wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia postępowania, co oznacza niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie nie wymienionej w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa. Art. 16 § 1 kpa ustanawia zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej, następstwem czego jest zarówno niedopuszczalność wznowienia postępowania w oparciu o wadliwość nie wyliczoną w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa, jak i rozszerzająca wykładnia podstaw wyliczonych w art. 145§ 1 i art. 145a § 1 kpa. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i § 2 kpa).

W sprawie niniejszej organ I instancji postanowieniem z dnia [...]r., powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...]r. w przedmiocie rejestracji pojazdu marki Ford Mondeo o numerze rejestracyjnym [...].

W wyroku z dnia 02.06.1999 r. sygn. I SA 989/99 (LEX 48571) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 kpa wznawia się postępowanie, jeżeli: "dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe". Wznowienie postępowania na tej podstawie ograniczone jest wystąpieniem łącznym następujących warunków:

po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu;

po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałsz dowodów. Naruszenie tego warunku stanowi rażące naruszenie prawa stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Powołanie jako podstawy wznowienia wyłącznie art. 145 § 1 pkt 1 kpa przy braku stwierdzenia prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu sfałszowania dowodu nakazuje stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji wydanych w postępowaniu wznowieniowym.

Przepis art. 145 § 2 kpa przewiduje wyjątki od warunku postawionego w art. 145 § 1 pkt 1 kpa w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

W takiej sytuacji postępowanie może być wznowione przed stwierdzeniem faktu fałszu orzeczeniem sądu lub innego organu. Obie przesłanki z art. 145 § 2 kpa - oczywistość fałszu dowodu i niezbędność wznowienia postępowania dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego - muszą wystąpić łącznie."

Podobny pogląd Sąd ten wyraził w wyroku z dnia 02.06.2000 r. sygn. I SA 1123/99 (LEX nr 55743) oraz w wyroku z dnia 24.07.1998 r. sygn. II SA 1637/97 (LEX nr 44749). W pierwszym z w/w wyroków Sąd ten wskazał, że: "Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 kpa), musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany; nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie." W drugim zaś, że: "Za fałszywe dowody (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.) uznaje się między innymi fałszywe dokumenty, tzn. podrobione lub o zafałszowanej treści, ale w sytuacji, gdy fałszywość dowodu stwierdzono uprzednio orzeczeniem sądu lub innego organu."

W wyroku z dnia 22.06.1999 r. sygn. I SA 1924/98 (LEX nr 48553) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Przez istotne okoliczności faktyczne, o których mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 kpa, należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Z tych przyczyn w zasadzie postępowanie można wznowić dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Przed takim orzeczeniem wznowienie jest dopuszczalne jedynie przy spełnieniu warunków z art. 145 § 2 i 3 kpa, tzn. wtedy gdy występuje zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego albo powstanie szkody dla interesu społecznego, a fakt sfałszowania dowodu jest oczywisty, bądź też postępowanie przed sądem lub innym organem w tych sprawach nie może zostać wszczęte z uwagi na upływ terminu przedawnienia lub z powodu innych prawnych przeszkód."

"Jeżeli zaistnienie przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa nasuwa jakiekolwiek wątpliwości, organy administracyjne obowiązane są odmówić uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa.

Nie mogą natomiast tak daleko wkraczać w kompetencje sądu karnego, by przeprowadzać postępowanie dowodowe dla wykazania oczywistości faktów popełnienia przestępstwa i sfałszowania dowodu." (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.09.1998 r. sygn. II SA 921/98 LEX nr 41405).

W sprzeciwie od ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] r. w sprawie rejestracji samochodu marki Ford Mondeo numer rejestracyjny [...]Prokurator Rejonowy w Z., domagał się wznowienia postępowania administracyjnego, powołując jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z jego treścią w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W uzasadnieniu sprzeciwu podał, że w toku prowadzonego przeciwko J. K. dochodzenia o czyn z art. 80 § 1 i art. 94 § 1 w związku z art. 5 uks ustalono, iż dokumenty, które J. K. przedłożył w celu zarejestrowania pojazdu, tj. faktura nr [...] i [...]były fałszywe. Ustalono bowiem, że samochód został wyeksportowany do Polski w dniu [...]r. za dokumentem [...] nr [...] na rzecz A. S..

Zważyć jednak należy, że Prokurator Rejonowy z Z. nie przedłożył prawomocnego wyroku sądu powszechnego stwierdzającego fałsz dokumentów. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że wyrok taki nie istnieje. Fałsz dokumentów nie został stwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Trafnie w tej sytuacji organ odwoławczy uznał, iż brak jest w sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 kpa do wznowienia postępowania w sprawie. Wbrew odmiennemu w tym względzie przekonaniu strony skarżącej, "wynikanie" z prowadzonego przeciwko J. K. postępowania o podejrzenie popełnienia przestępstwa karnoskarbowego polegającego na tym, że posłużył się on sfałszowanymi dokumentami, dokonując odprawy celnej przedmiotowego pojazdu, nie stanowi przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 kpa do wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej rejestracji tego pojazdu. W skardze Prokurator Rejonowy podnosi, że fałsz dokumentów ma wynikać z ustaleń dokonanych przez organ właściwy w zakresie badania legalności dokumentów francuskich, tj. Państwową Dyrekcję do Spraw Informacji i Śledztw Celnych. Tego rodzaju dowód nawet najbardziej wiarygodnej instytucji, w świetle tego co powiedziano wyżej, nie jest wystarczający do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa w sprawie rejestracji samochodu. Nie może bowiem zastąpić prawomocnego wyroku sądu powszechnego stwierdzającego fałsz dowodu.

W sprawie nie wskazywano także, by istniała podstawa do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu na podstawie art. 145 § 2 kpa, który to przepis stanowi, że: "Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego." W uzasadnieniu wydanej decyzji uwzględniającej sprzeciw Prokuratora organ I instancji powołał się na ustalenie "ponad wszelką wątpliwość" w toku prowadzonego postępowania, iż w dniu [...]r. dokonano rejestracji przedmiotowego pojazdu, posługując się sfałszowanymi dokumentami tego pojazdu, co wskazywałoby istnienie przesłanki do wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 2 kpa (choć w podstawie prawnej wydanej decyzji organ I instancji podołał się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa), jednakże organ I instancji nie wykazał istnienia w sprawie dalszych przesłanek z tego przepisu prawa do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu, mianowicie niezbędności wznowienia postępowania dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zważyć przy tym należy, że Prokurator Rejonowy nie wskazywał na istnienie tej przesłanki, to jest przesłanki określonej w art. 145 § 2 kpa do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu.

Podnoszone zaś w skardze okoliczności mające świadczyć o braku podstaw do rejestracji pojazdu w dniu [...]r. z powodu nie przedłożenia przez J. K. do wniosku o rejestrację pojazdu dokumentu potwierdzającego jego prawo własności, jak tego wymagał przepis art. 72 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.), nie stanowi w świetle art. 145 i art. 145a kpa przesłanki wznowienia postępowania albowiem przesłanka ta ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy. W wyroku z dnia 01.02.2001 r. sygn. IV SA 2436/98 (LEX 55759) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zarzuty, odnoszące się do wad materialnoprawnych decyzji, muszą być ocenione jako bezprzedmiotowe w sprawie o wznowienie postępowania. Do eliminowania bowiem z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi powołana jest odrębna instytucja - mianowicie instytucja stwierdzenia nieważności, której przesłanki określone zostały w art. 156 § 1 k.p.a."

Skoro zatem sfałszowanie dowodów (dokumentów) stanowiących podstawę rejestracji pojazdu nie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, brak było w sprawie przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. W tej sytuacji decyzję zaskarżonej treści uznać należy za prawidłową. W niczym bowiem nie narusza ona prawa. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.