Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 423/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 341
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 18 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2020 roku sprawy ze skargi S.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii C i E oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania S.R. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii C + E, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W piśmie z dnia 7 stycznia 2020 r. skierowanym do Starosty [...] pełnomocnik S.R. w związku z treścią wyroku Sądu Rejonowego w B. II Wydział Karny z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. [...] wystąpił z wnioskiem o wydanie prawa jazdy w zakresie kategorii C i E. Podał, że zgodnie z pkt 2 wyroku na podstawie art. 42 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w B. orzekł wobec S.R. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii C i E na okres 3 lat. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, pełnomocnik podkreślił, że organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż wynika to z orzeczenia sądu karnego.

Decyzją z dnia [...] r. Starosta ...] działając w oparciu o treść art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.), dalej u.k.p. oraz art. 104 § 1 k.p.a., odmówił wydania S.R. prawa jazdy w zakresie kategorii C i E.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że Sąd Rejonowy w B. w wyroku z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt [...] orzekł wobec S.R. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat wyłączając z zakazu kategorię prawa jazdy C+E. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu .Stosownie do treści art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p., przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych

obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A,

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B,

3) B+E, C1+E, C+E, D1 +E lub D +E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1, D.

Z powyższych uregulowań wynika zatem, że organ nie może zwrócić stronie wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym prawa jazdy w zakresie kategorii C+E. Skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jak i dysponującym już takim prawem jazdy.

Celem regulacji zawartej w art. 12 ust. 2 u.k.p., jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązywania zakazu - wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów (np. autobusu - prawo jazdy kat. D) w stanie nietrzeźwości.

Organ działający na podstawie wskazanych wyżej przepisów nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego, to właśnie prawomocny wyrok sądu, orzekający zakaz prowadzenia pojazdów danej kategorii, leży u podstaw możliwości zastosowania przez organ art.12 ust.2 u.k.p. Zastosowanie powyższego przepisu opiera się na zupełnie innych przesłankach nie chodzi tu o sankcję, lecz ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Od powyższej decyzji pełnomocnik S.R. złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie:

a) art. 6 ust. 1 pkt 6 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie skutkujące decyzją odmawiającą skarżącemu wydania prawa jazdy potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C + E, w

sytuacji gdy posiadanie tych uprawnień przez skarżącego jest bezsporne;

b) art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 u.k.p. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy wykładnia logiczna, systemowa, celowościowa i funkcjonalna ww. przepisu prowadzi do wniosku, że nie ma on zastosowania w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, tj. wobec osoby posiadającej już uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C + E lecz do osób, które ubiegają się po raz pierwszy o przyznanie takich uprawnień. Wykładnia zastosowanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami została dokonana przez organ w sposób rozszerzający wbrew celowi i funkcji przedmiotowej instytucji oraz intencjom ustawodawcy. Ratio legis ww. przepisu jest zapobieganie temu, by skazani, wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów określonych kategorii, np. A, nie uzyskiwali nowych uprawnień pozwalających na poruszanie się pojazdami mechanicznymi, omijając w ten sposób część konsekwencji związanych z orzeczeniem środka karnego;

c) art. 20 w zw. z § 13 pkt 2 lit. a, art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., przez ich błędną wykładnię i odmowę wydania skarżącemu dokumentu prawa jazdy w zakresie, w jakim nie został orzeczony zakaz sądowy w wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt [...] oraz błędne przyjęcie, że prawo jazdy kat. C + E nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnym wyrokiem zaraz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kat. B, podczas gdy przepis ten wyklucza jedynie wydanie prawa jazdy w zakresie obowiązywania orzeczonego zakazu, zaś w stosunku do skarżącego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. C, CE, D, DE;

d) art. 2, art. 8, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, przez oparcie przez organ pierwszej instancji zaskarżonego rozstrzygnięcia na art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., które są sprzeczne z wymienionymi wyżej przepisami Konstytucji RP, albowiem ustawodawca pozostawił sądowi powszechnemu, nie zaś organowi administracyjnemu, rozstrzygnięcie, czy wobec sprawcy, w konkretnym stanie faktycznym, należy orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, czy też z uwagi na ważkie, stwierdzone w konkretnej sprawie, okoliczności, ograniczyć zakres tego zakazu wyłącznie do kat. B, jak również przez oparcie przez organ pierwszej instancji zaskarżonego rozstrzygnięcia o regulacje zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.k.p., w zakresie w jakim uniemożliwiając zwrócenie kierującemu prawa jazdy kategorii, których nie objął środek karny orzeczony wobec kierującego przez sąd powszechny, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem w sprawie regulacji ustawowych, niezgodnych ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji RP;

W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie prawa jazdy kategorii C+E.

W uzasadnieniu odwołania podtrzymał dotychczasową argumentację, że z przytoczonych przepisów wynika, że to sąd karny, a nie organ administracji orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w wyroku sądu karnego.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.k.p., prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Stosownie do treści art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, Al, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

W rozpatrywanej sprawie prawomocnym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. orzekł wobec S.R. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, z wyłączeniem pojazdów, do których kierowania wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. C i E. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie do art. 182 § 1 i § 2 K.k.w., w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony.

Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.

Wskazanym powyżej wyrokiem Sąd Rejonowy w B. nie orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów pozostałych kategorii, ale też nie nakazał wydania prawa jazdy tych kategorii. Kompetencje do wydania zatrzymanego prawa jazdy lub do wydania prawa jazdy posiada bowiem właściwy organ. Z treści cyt. art. 12 ust. 1, 2 i 3 u.k.p. wynika, że prawo jazdy m.in. kategorii C i E nie może być wydane w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Jak wskazano wyżej, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stąd też, zdaniem Kolegium, cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B ma wpływ na posiadanie prawa jazdy kategorii C i E.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że zgodnie z treścią art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., organ nie może uwzględnić wniosku o wydanie lub zwrot prawa jazdy innych kategorii w okresie obowiązywania orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B. Skoro bowiem wobec danej osoby zastosowano środek karny w tej właśnie postaci, to nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia o zwrocie prawa jazdy w zakresie kategorii C i E. Źródłem tego ograniczenia nie jest sam wyrok karny, ale norma ustawowa zawarta w cyt. przepisie i skonkretyzowana w decyzji odmawiającej wydania lub zwrotu prawa jazdy. Ponadto Kolegium wskazało, że nie jest organem posiadającym kompetencje do oceny, czy dany przepis jest zgodny z Konstytucją RP.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że wobec ustalonego stanu faktycznego i prawnego odmowa wydania prawa jazdy kategorii C i E jest zasadna. Jeżeli wobec danej osoby obowiązuje orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii B, to w tym czasie niedopuszczalne jest wydanie takiej osobie prawa jazdy w zakresie kategorii C i E.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 u.k.p. poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że brak jest podstaw do wydania skarżącemu dokumentu prawa jazdy w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i E podczas gdy Sąd Rejonowy w B. orzekł w wyroku wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem kategorii C i E, podczas gdy prawidłowa wykładania przepisów nakazuje organowi stosowanie przepisów uwzględniających możliwość uzyskania przez skarżącego prawa jazdy w zakresie, w jakim nie został on pozbawiony swoich praw przez prawomocny wyrok sądu karnego,

2) art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że brak jest podstaw do wydania skarżącemu dokumentu prawa jazdy w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i E, podczas gdy Sąd Rejonowy w B. orzekł w wyroku wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem kategorii C i E, a prawidłowa wykładania przepisów nakazuje organowi stosowanie przepisów uwzględniających możliwość uzyskania przez skarżącego prawa jazdy w zakresie, w jakim nie został on pozbawiony swoich praw przez prawomocny wyrok sądu karnego,

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winien był zaskarżoną decyzję uchylić w całości, a następnie i orzec co do istoty,

4) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności pominięcia przez organ II instancji orzeczenia Sądu Rejonowego w B. w sprawie o sygn. akt [...], w którym sąd zaznaczył jednoznacznie, jakich kategorii zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obejmuje, co skutkowało odmową wydania prawa jazdy kategorii C i E skarżącemu,

5) art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czyli pominięcie orzeczenia Sądu Rejonowego w B. w sprawie o sygn. akt [...], w którym sąd zaznaczył jednoznacznie jakich kategorii zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obejmuje, co skutkowało odmową wydania prawa jazdy kategorii C i E skarżącemu,

6) art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność że Sąd Rejonowy w B. orzekł w wyroku o sygn. akt [...], że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat obowiązuje z wyłączeniem kategorii C i E.

W oparciu o postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych i na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że wobec skarżącego Sąd Rejonowy w B. w prawomocnym wyroku o sygn. akt [...] orzekł o zastosowaniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem kategorii C i E, które to kategorie prawa jazdy są skarżącemu niezbędne do wykonywania pracy zawodowej. Skarżący był zatrudniony w charakterze kierowcy i sąd karny zezwalając skarżącemu na prowadzenie pojazdów w zakresie kategorii C i E miał na celu wyłącznie umożliwienie skarżącemu wykonywania pracy zawodowej. Sąd Rejonowy w B. w swoim wyroku wziął pod uwagę sytuację materialną skarżącego oraz to, że utrata zatrudnienia wiązałaby się z pogorszeniem sytuacji materialnej skarżącego, jak i jego rodziny.

W ocenie pełnomocnika sankcja administracyjna w postaci decyzji o odmowie wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii, co do której sąd karny nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów, wykracza poza treść orzeczonego w wyroku karnym środka karnego i nie pozostaje z nim w bezpośrednim związku. Orzekając o zakazie prowadzenia pojazdów określonego rodzaju sąd dokonuje konkretyzacji zakazu w sposób pozytywny (tj. przez wymienienie rodzajów pojazdów objętych zakazem) lub negatywny (tj. przez wyłączenie spod orzeczonego zakazu pojazdów danego rodzaju). Oznacza to, zdaniem pełnomocnika, że w zakresie nieobjętym wyrokiem karnym skazany zachowuje swoje prawo do kierowania pojazdami. Tak więc to sąd karny, a nie organ administracji publicznej orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów w określonym zakresie i tylko w tym zakresie organ jest zobligowany do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia. Organ, pozostając jedynie wykonawcą wyroku sądowego, nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie większym, niż to orzeczono w wyroku karnym. Wykroczenie poza granice wyroku jest niedopuszczalne. Wobec powyższego należy uznać, że odmowa zwrotu (wydania) prawa jazdy uprawniającego do kierowania pojazdami, dla których wymagane jest posiadanie uprawnień, innych niż objęte wyrokiem karnym jest niezasadna.

Reasumując pełnomocnik podkreślił, że skarżącemu nie zostało odebrane prawo jazdy kategorii C i E, a Sąd Rejonowy w B. w orzeczeniu zaznaczył, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie dotyczy kategorii C i E. Wobec powyższego decyzja w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii C i E jest bezpodstawna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi złożoną w niniejszej sprawie skargę zgodnie z wnioskiem strony skarżącej zawartym w skardze i braku sprzeciwu ze strony organu administracji rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii C i E.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.k.p. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie natomiast do treści art. 12 ust. 2 u.k.p., przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Z cyt. powyżej unormowania wynika, że z woli ustawodawcy okoliczność, wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy, określona w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, aniżeli objęte orzeczonym przez sąd zakazem.

Podkreślić również należy, że art. 12 ust. 2 u.k.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970), która weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. Art. 1 pkt 4 lit. b ustawy nowelizującej nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiąc, że "przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii". W porównaniu do poprzedniej treści dodane zostały słowa: "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie". Z uzasadnienia projektu do ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 1957) wynika, że celem wprowadzonej zmiany było ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Nowelizacja art. 12 ust. 2 u.k.p. wyeliminowała występujące wątpliwości, czy przepis ten obejmował swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy nowelizującej, art. 12 ust. 2 u.k.p. ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po dniu 25 października 2014 r.

Tym samym, w aktualnym stanie prawnym skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponujących już takim prawem jazdy.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w B. II Wydział Karny prawomocnym wyrokiem z 6 grudnia 2019 r., sygn. akt [...] uznał S.R. winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. tj. przestępstwa kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości i orzekł na podstawie art. 42 § 2 k.k. o zastosowaniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem pojazdów kategorii C i E na okres 3 lat. Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez skarżącego. W oparciu o wskazany powyżej prawomocny wyrok Starosta [...] po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 7 stycznia 2020 r. o wydanie prawa jazdy w zakresie kategorii C i E, decyzją z dnia [...] r. odmówił wydania prawa jazdy kategorii C i E. Z kolei decyzją z dnia 30 stycznia 2020 r. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, B+E, T.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie ma więc cytowany powyżej art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. Orzeczony wobec skarżącego powyższym wyrokiem zakaz obejmuje bowiem kategorie wszystkich uprawnień, czyli także kategorię B, równocześnie zaś ze względu na brzmienie art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., negatywna przesłanka zwrotu skarżącemu prawa jazdy rozciągała się także na prawo jazdy kategorii C i E. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało zatem, że skarżącemu nie można wydać prawa jazdy kategorii C i E. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w tym kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C i E, ponieważ ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. Powyższe stanowisko ugruntowane jest w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por m.in. wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14; z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14; z dnia 9 grudnia 2015 r.,; z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2018 r., I OSK 688/16 wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., I OSK 1860/17; wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., wyrok NSA z 22 czerwca 2018 r., I OSK 629/17- wszystkie cytowane w niniejszym orzeczeniu wyroki dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym, regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 u.k.p. ma bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy, jak również chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego, nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, mogłaby nadal być użytkownikiem tego ruchu prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2139/15). Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów, objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązania zakazu - wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało również stanowisko, w myśl którego treść art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. nie prowadzi do nieuprawnionego rozszerzenia zakazu orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądowym, albowiem skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem, w którym orzeczono wobec danej osoby zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, może być rozciągnięty na inne jej uprawnienia do prowadzania pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim dokumentem. Sam jednak fakt skazania strony i orzeczenie wobec niej środka karnego może wywoływać różne, niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych niż prawo karne gałęzi prawa. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia zaś wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej, poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Za taką interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego, ale potrzeba ochrony wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Za takim rozumieniem kwestionowanych przepisów przemawia także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2715/16, z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16, z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16).

Należy zatem podkreślić, że organ działający na podstawie wskazanych wyżej przepisów nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego, orzekający zakaz prowadzenia pojazdów danej kategorii, leży u podstaw możliwości zastosowania przez organ art. 12 ust. 2 u.k.p. Zastosowanie tego przepisu opiera się na zupełnie innych przesłankach, gdyż chodzi tu nie o sankcję, lecz o ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Decyzja organu administracji konkretyzuje jedynie obowiązujące (również wobec skarżącego) zakazy, wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, a które to dolegliwości są jedynie dalszym skutkiem orzeczonego wobec strony przez sąd karny środka karnego. Niewątpliwie w omawianym przypadku dochodzi do zbiegu sankcji karnej i administracyjnej, jednakże w obowiązującym stanie prawnym zasadniczo nie ma regulacji, które rozstrzygałyby zbieg przestępstwa z sankcją administracyjną i zbieg wykroczenia z sankcją administracyjną. Jedynym istotnym wyjątkiem są przepisy dotyczące pewnych naruszeń w transporcie drogowym, które jednak nie mają zastosowania do niniejszej sprawy. Brak jest również jednolitego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego co do sankcjonowania tej samej lub zbieżnej materii zdarzeń prawnych na gruncie zarówno norm karnych, jak i o charakterze administracyjnym. Sam zaś art. 12 ust. 2 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie został nigdy zakwestionowany jako niekonstytucyjny. Wreszcie w obecnym stanie prawnym brak jest dostatecznych podstaw, by móc zastosować zasadę ne bis in idem (zakaz ponownego karania za to samo) do zbiegów prawa karnego i administracyjnego, wobec jednoznacznego brzmienia art. 178 ust. 1 Konstytucji RP nakazującego sądom stosowanie zarówno Konstytucji jak i ustaw. Natomiast organy administracji publicznej na podstawie art. 7 Konstytucji RP mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa - co oznacza między innymi stosowanie przepisów aktów powszechnie obowiązujących, o ile akty te nie zostaną uznane za niekonstytucyjne.

W świetle powyższych uwag, nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Dokonana przez organy administracji wykładnia art. 12 ust. 2 u.k.p. nie rozszerza bowiem zakresu orzeczonego wobec skarżącego środka karnego, a konkretyzuje obowiązujący wobec skarżącego zakaz wynikający z prawomocnego wyroku karnego z uwzględnieniem przepisów ustawy o kierujących pojazdami.

Sąd nie dopatrzył się również w rozpatrywanej sprawie naruszenia przepisów postępowania. Organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały jego oceny, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Organy wskazały okoliczności, na których oparły swoje rozstrzygnięcia oraz jakie przepisy znalazły zastosowanie w niniejszej sprawie i dlaczego. Prawidłowo zastosowały art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Organy administracji były związane treścią ww. przepisów, które wprost stanowią, że prawa jazdy konkretnych kategorii, wymienionych w ustawie, w tym wypadku prawa jazdy kategorii C i E nie można wydać lub zwrócić osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B. Podkreślić należy, że przytoczone powyżej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że nie pozostawiają organom administracji możliwości działania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wobec powyższego bez znaczenia dla prawidłowego rozpoznania sprawy pozostają również podnoszone w skardze argumenty dotyczące sytuacji zawodowej, czy materialnej skarżącego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

bg