Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 95/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającymi ją decyzjami
Powołane przepisy: article: art. 128, art. 247 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 56, art. 135, art. 145 § 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. 1/ stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...], nr [...] i z [...], nr [...] oraz Burmistrza z [...], nr [...], 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego 2.047 (dwa tysiące czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo A (dalej Nadleśnictwo, skarżący, strona), wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO, Kolegium) z [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z [...] r. nr [...], w której Burmistrz określił Nadleśnictwu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 6.165 zł.

Nadleśnictwo złożyło 19 stycznia 2016 r. deklarację na podatek od nieruchomości na 2016 r., w której wykazało 42,2692 ha nieużytków, 0,41 ha zadrzewień i zakrzewień jako zwolnionych od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatkach lokalnych (karty nr 81-85 akt podatkowych).

Burmistrz (dalej Burmistrz) decyzją z [...] r. nr [...] określił Nadleśnictwu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 6.165 zł. W uzasadnieniu podał, że 7.904 mkw. stanowią grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej bez względu na sposób zakwalifikowania ich w ewidencji gruntów i budynków (k. 49-51).

W wyniku rozpatrzenia odwołania z 31 grudnia 2020 r. (k. 68-76) Kolegium decyzją z [.1.] r. nr [.1.] uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Natomiast w uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie (k. 94-97).

Po zwrocie akt Burmistrz wydał [.2.] r. decyzję nr [.2.], którą ponownie określił Nadleśnictwu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 6.165 zł (k. 53-55).

SKO decyzję z [.3.] r. nr [.3.] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [.2.] r. (k. 56-59).

Następnie Nadleśnictwo wniosło 18 sierpnia 2021 r. o zwrot nadpłaconego podatku leśnego, gdyż podatnik opłacił zarówno podatek leśny, jak też od nieruchomości od powierzchni gruntów wydzielonych pod służebność przesyłu. Załączono korekty deklaracji na podatek leśny na lata 2016-2018, w których podano powierzchnię zwolnionego lasu z drzewostanem w wieku do 40 lat, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku leśnym, a także wykaz ze wskazaniem gruntów wydzielonych pod służebność przesyłu (k. 60-65).

SKO postanowieniem z 23 września 2021 r. wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z [.1.] r.. Jako podstawę wskazało art. 165 § 1 i 2 w związku z art. 248 § 2 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 2007 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U.2021 r. poz. 1540), dalej O.p. (k. 99).

Decyzją z [.4.] r. nr [.4.] Kolegium stwierdziło nieważność ww. decyzji z [.1.] r.. W uzasadnieniu podało, że wadliwie określiło w decyzji z [.1.] r. sentencję rozstrzygnięcia wskazując, że uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia faktycznego i prawnego wynika, że Kolegium podjęło decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji będącej przedmiotem odwołania. Zatem decyzja ta jest wewnętrznie sprzeczna i jako taka zawiera kwalifikowaną wadę obligującą Kolegium do wyeliminowania jej z obrotu prawnego (k. 102).

Następnie SKO zaskarżoną obecnie do tut. Sądu decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...] r.. Powołało w sentencji art. 233 § 1 pkt 1 O.p.. W uzasadnieniu podniesiono, że poszczególne postanowienia umowy o ustanowieniu służebności przesyłu między Nadleśnictwem, a spółką energetyczną oraz ich realizacja przesądzają o tym, że grunty pod liniami napowietrznymi są zajęte na prowadzoną przez Spółkę działalność gospodarczą. Przez sporne grunty poprowadzone są linie energetyczne służące do przesyłu energii elektrycznej, co powoduje, że grunty te służą do prowadzenia działalności gospodarczej - są zajęte na działalność gospodarczą spółki. Zajęcie zaś gruntu przez przedsiębiorcę do prowadzenia działalności gospodarczej skutkuje tym, że grunty te stają się gruntami zajętymi na działalność gospodarczą pomimo pozostawania w zarządzie i posiadaniu przez Lasy Państwowe.

Nadleśnictwo, reprezentowane przez radcę prawnego, złożyło skargę na decyzję SKO z [...] r.. Powołując art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z [...] r. w całości, oraz na podstawie art. 210 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie co w konsekwencji doprowadziło do obowiązywania dwóch decyzji, odnośnie podatku za 2016r.. Zwrócił się o przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów: decyzji Burmistrza z [...] r. i [.2.] r., postanowienia SKO z 23 września 2021 r., decyzji SKO z [.1.] r., z [.4.] r. i z [.3.] r., co uznał za niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i niepowodujące przedłużenia postępowania.

W treści skargi podniesiono, że obowiązują obecnie dwie decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości za rok 2016. Nadleśnictwo nie składało skargi od decyzji SKO z [.3.] r., decyzja stała się prawomocna, a skarżący zapłacił należny podatek określony w decyzji.

Następnie decyzją Kolegium z [...] r. rozpatrzył wcześniej złożone odwołanie od decyzji Burmistrza z [...] r., która pierwotnie została uchylona, a potem na skutek swojej decyzji z [.4.] r. SKO stwierdziło jej nieważność.

Podniesiono wobec powyższego, że decyzja SKO z [...] r. dotknięta jest przesłanką stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.- dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Organ błędnie ustalił stan faktyczny, nie zebrał w sprawie całego materiału dowodowego, nie podjął wszelkich czynności, by ustalić prawidłowo stan faktyczny co w konsekwencji doprowadziło do obowiązywania dwóch decyzji dotyczących tej samej sprawy.

SKO postanowieniem z 8 lutego 2022 r. wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z [.3.] r. na podstawie art. 165 § 1 i 2 w zw. z art. 248 § 2 pkt 1 O.p. (k. 66 akt organu).

Natomiast w odpowiedzi na skargę z 9 lutego 2022 r. organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Przywołał ww. postanowienie z 8 lutego 2022 r. i podał, że niezwłocznie zawiadomi o wydaniu decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z [.3.] r.. Wniósł o rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym, o co zwrócił się także pełnomocnik Nadleśnictwa w piśmie z 21 lutego 2022 r. (k. 29 akt sądowych).

Strona skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 247 zł (k. 28).

Zarządzeniem z 24 lutego 2022 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Olsztynie skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (k. 31).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Olsztynie z 24 lutego 2022 r., stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a..

Jak wynika z przedstawionego wyżej stanu faktycznego sprawy, decyzjami z [...] r. i z [.2.] r. Burmistrz określił Nadleśnictwu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 6.165 zł. Obie decyzje pozostawały w obrocie prawnym w dniu wydania zaskarżonej decyzji ([...] r.) i odnoszą się do opodatkowania za 2016 r. tej samej nieruchomości - od powierzchni 7.904 mkw. gruntów wydzielonych pod służebność przesyłu jako związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Sąd stwierdza, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję z [...] r. rażąco naruszyło prawo. SKO doprowadziło bowiem do obowiązywania dwóch decyzji ostatecznych dotyczących tej samej sprawy, na czym zasadnie skupił się autor skargi. Organ wydał zaskarżoną decyzję, gdy w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja SKO z [.3.] r. wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją Burmistrza z [.2.] r..

Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, jest zasada trwałości decyzji. Z art. 128 powoływanej wyżej ustawy Ordynacja podatkowa wynika, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej na podstawie art. 247 § 1 O.p., m.in. decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3).

Wydanie decyzji w sprawie załatwionej wcześniej już decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji powoduje, że późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności. W konsekwencji w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpatrywanie spraw, które już wcześniej zostały rozstrzygnięte decyzją ostateczną i decyzja ta nie została uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Sprawa administracyjna musi więc mieć charakter "otwarty" w tym sensie, że nie może występować sytuacja powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Nie ma prawnych możliwości ponownego rozpoznania danej sprawy, jeżeli w danej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i nie została ona skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Trwałość ostatecznej decyzji podatkowej pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy państwa zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1467/16 uznał: "Decyzja organu administracji publicznej rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a niestanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, bądź w sposób milczący, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji (domniemania milczącego załatwienia sprawy) w ustalonym przez prawo trybie. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne, i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji". Tak więc nie ma żadnych przeszkód, aby w tej samej sprawie obowiązywały dwie decyzje administracyjne lub więcej, ale nie może to dotyczyć tego samego czasu. Po wcześniejszym wzruszeniu – uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności wcześniejszej decyzji ostatecznej – w pełni dopuszczalne jest wydanie w sprawie nowej decyzji rozstrzygającej o prawach, względnie obowiązkach stron (W. Chróścielewski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. Z. Kmieciak, Warszawa 2019, art. 156, https://sip.lex.pl/).

Sąd rozpoznając skargę stwierdza, że doszło do równoczesnego obowiązywania dwóch decyzji podatkowych dotyczących tej samej sprawy.

Decyzja Burmistrza z [...] r. pozostała w obrocie prawnym wobec stwierdzenia nieważności uchylającej ją decyzji Kolegium z [.1.] r., co też SKO dokonało decyzją z [.4.] r.. W tej sytuacji SKO rozpoznało odwołanie Nadleśnictwa z 31 grudnia 2020 r. i wydało zaskarżoną obecnie decyzję z [...] r. z rażącym naruszeniem prawa. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji pozostawała bowiem w obrocie prawnym decyzja SKO z [.3.] r. i utrzymana nią w mocy decyzji Burmistrza z [.2.] r.. Z tego powodu Sąd stwierdził nieważność decyzji SKO z [...] r..

Sąd stwierdził nieważność również decyzji SKO z [.3.] r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Burmistrza z [.2.] r.. Rozstrzygnięcia te zostały wydane w postępowaniu prowadzonym w granicach sprawy, której dotyczy skarga, a ponadto jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, co wypełnia dyspozycję art. 135 p.p.s.a.. Kolegium decyzją z [.4.] r. stwierdziło nieważność oczywiście wadliwej własnej decyzji z [.1.] r.. W tej sytuacji nie można pozostawić w obrocie prawnym ww. decyzji organów obu instancji. SKO doprowadziło bowiem do obowiązywania dwóch decyzji dotyczących tej samej sprawy.

Natomiast po wniesieniu skargi, za pośrednictwem organu, do tut. Sądu, Kolegium, dostrzegając problem, zdecydowało się samodzielnie wszcząć postępowanie postanowieniem z 8 lutego 2022 r. w kierunku stwierdzenia nieważności oczywiście wadliwej własnej decyzji z [.3.] r.. Sąd jednak w tym zakresie uznał, że nie może pozostawić w obrocie prawnym również tej decyzji. Sąd nie może oczekiwać na zakończenie postępowania SKO co do decyzji z [.3.] r.. W istocie oznaczałoby to nieformalne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, a jedynie w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego m.in. w celu stwierdzenia nieważności aktu, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu (art. 56 p.p.s.a.). Co oczywiste, podany przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż postępowanie administracyjne w kierunku stwierdzenia nieważności decyzji SKO z [.3.] r. wszczęto 8 lutego 2022 r., czyli po wniesieniu skargi do tut. Sądu na decyzję z [...] r. - data nadania skargi w placówce operatora pocztowego: 12 stycznia 2022 r. (k. 24 akt sądowych). Stwierdzenie nieważności również decyzji z [.3.] r. jest zatem zasadne i konieczne w zaistniałych okolicznościach sprawy, podobnie jak pozostałych decyzji wymienionych w sentencji wyroku.

Należy dodatkowo wskazać, że w wyniku rozpatrzenia odwołania z 31 grudnia 2020 r. (k. 68-76) Kolegium decyzją z [.1.] r. nr [.1.] wskazało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie (k. 94-97). Po zwrocie akt z SKO Burmistrz nie był uprawniony do wydania ponownej decyzji. Z uwagi na to, że zachodziła zasadnicza sprzeczność pomiędzy sentencją decyzji SKO i jej uzasadnieniem. Burmistrz winien zwrócić się do Organu Odwoławczego o usunięcie tej wadliwości. Natomiast Burmistrz przeszedł nad tym do porządku dziennego i wydał [.2.] r. decyzję nr [.2.], którą ponownie określił Nadleśnictwu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 6.165 zł (k. 53-55).

W konsekwencji należy stwierdzić, że w obrocie prawnym może pozostać tylko jedna decyzja z [...] r. nr [...], w której Burmistrz określił Nadleśnictwu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2016 r. w kwocie 6.165 zł. I do tej pory nie zostało w sposób prawidłowy rozpatrzone odwołanie strony skarżącej z 31 grudnia 2020 r.. W konsekwencji należy uznać, że SKO nie było uprawnione do wydawania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności własnej decyzji, skoro w obrocie prawnym w dalszym ciągu pozostawały dwie decyzje Organu pierwszej instancji, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r..

Uwzględniając powyższe WSA w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.

W następstwie niniejszego wyroku Kolegium rozpozna odwołanie z Nadleśnictwa z 31 grudnia 2020 r. od decyzji Burmistrza z [...] r..

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.. Zasądzono na rzecz skarżącego kwotę 2.047 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 247 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 1.800 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).