Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 795/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b, ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 1 lit a),  pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 79a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. Ł. (dalej jako: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] czerwca 2021 r. znak:[...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną H. Ł..

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu [...] czerwca 2021r. wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy C. wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad żoną H. Ł. ur. [...] r., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od [...] marca 2016 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] maja 2019 r.

W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2021 r. organ ustalił, że wymagająca opieki pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym. Małżeństwo nie posiada dzieci. Żona wymaga stałej, długotrwałej opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, jest całkowicie zależna od osób drugich. Skarżący sprawuje opiekę nad żoną.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2021r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wobec niespełnienia przesłanki ustawowej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 200 3., o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej jako "u.ś.r.") tj. ustalone prawo do świadczenia emerytalnego od 2016 r. w KRUS, a następnie od [...] stycznia 2018 r. w ZUS. Organ wskazał także na 2 inne negatywne przesłanki, a mianowicie: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) tj. pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r., niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka powstała po ukończeniu 18 roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że nie zgadza się z decyzją, gdyż żona wymaga całodobowej opieki, porusza się tylko na wózku inwalidzkim, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować.

Po rozpatrzeniu odwołania, Kolegium decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13, badanie, czy ustalony stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., powinno odbywać się przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niekonstytucyjny, a więc z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności.

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, organ stwierdził, że przesłanka ta odnosi się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodzi.

Organ wyjaśnił także, że nie wzbudza wątpliwości, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, co stanowi jedną z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie bezspornie skarżącego obciąża obowiązek alimentacyjny w stosunku do żony, która jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, jednakże nie zostały jednak spełnione pozostałe ustawowe przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ mając na uwadze, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia, z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci, ustalonego prawa do emerytury dla skarżącego, pismem z dnia [...] lipca 2021 r. poinformowało skarżącego, że w przypadku gdy osoba spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wnioskuje o jego przyznanie, a pobiera emeryturę z ZUS i emeryturę rolniczą z KRUS powinna dokonać wyboru świadczenia poprzez rezygnację z emerytury i emerytury rolniczej.

Organ poinformował skarżącego, że wybór można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosek o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291) zgodnie, z którym prawo do emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Natomiast w przypadku emerytury rolniczej wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 34 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu rolników (Dz. U. z 2021 r., poz. 266 ze zm.), zgodnie z którym prawo to ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych.

Kolegium wyznaczyło skarżącemu 30-dniowy termin na przedłożenie decyzji ZUS i KRUS wstrzymujących wypłatę emerytur. Organ pouczył jednocześnie skarżącego, że brak rezygnacji z pobierania emerytur skutkować będzie niespełnieniem przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Powyższy termin na przedłożenie decyzji ZUS i KRUS upłynął bezskutecznie [...] sierpnia 2021 r., skarżący nie przedłożył decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytur. W związku z powyższym Kolegium stwierdzało, że decyzja odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowa.

W skardze złożonej do sądu, zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

2) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

3) zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r, która to wykładnia ww. przepisów ustawy narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i - w ocenie skarżącego - jest krzywdząca, bowiem w całości pozbawia prawa do świadczenia skarżącego jako osoby, która posiada prawo do emerytury.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2021 r oraz poprzedzającej ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] czerwca 2021 r.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji wskazano na trzy negatywne przesłanki, których zaistnienie, w okolicznościach niniejszej sprawy – w ocenie organu - uzasadniało odmowę przyznania świadczenia, a mianowicie: art. 17 ust. 1b u.ś.r. powstanie niepełnosprawności po ukończeniu 18 roku życia, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, a także art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., ustalone prawo skarżącego do emerytury.

Sąd do każdej z tych przesłanek odniesie się w dalszej części uzasadnienia, nie mniej jednak już w tym miejscu należy wskazać że pomimo, iż Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu w zakresie dwóch pierwszych negatywnych przesłanek i wskazało, że nie mogą być powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, to samo rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowe.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż Kolegium prawidłowo nie podzieliło stanowiska organu I instancji co do pierwszej z podstaw odmowy przyznania świadczenia. Argumentacja Wójta Gminy C., który oparł decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19 i z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19).

Stanowisko Kolegium jest w tym zakresie w pełni prawidłowe.

Przechodząc zaś do drugiej - negatywnej w ocenie organu I instancji - przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzić należy, że słusznie zauważyło Kolegium, że Wójt Gminy C. dokonał wadliwej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy dokonywaniu interpretacji tego przepisu, zwrócić należy uwagę, że norma prawna zawarta w tym przepisie znajduje zastosowanie w sytuacji, w której o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna niż współmałżonek osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. syn, córka). Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że ustawodawca uszeregował uprawnione do świadczenia podmioty, w pewnej kolejności jeżeli chodzi o możliwość skorzystania z możliwości roztoczenia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w zamian za świadczenie pielęgnacyjne.

Zwrócić należy uwagę, że w przepisie tym ustawodawca sankcjonuje wartość wynikającą z małżeństwa, zgodnie z którą obowiązek małżonka co do opieki i pielęgnacji względem niepełnosprawnego współmałżonka, wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnego, chyba, że współmałżonek niepełnosprawnego sam nie jest w stanie zrealizować swego obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich.

Jak wynika z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Przepis ten wykładany w powiązaniu z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy nie przesądza o pozbawieniu współmałżonka prawa do świadczenia, ale stanowi wskazówkę dla organu, w jakiej kolejności osoby uprawnione mogą się o nie ubiegać. Pogląd ten umacnia, zdaniem Sądu, również to, że w art. 17 ust. 1a u.ś.r. ustanowiono kolejną grupę osób uprawnionych do uzyskania świadczenia w dalszej kolejności, a więc wówczas, gdy najogólniej rzecz ujmując nie ma osób uprawnionych do uzyskania świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1,2,3 i 4 przywołanego przepisu.

W rozpatrywanej sprawie, o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskuje małżonek niepełnosprawnej, który sprawuje nad nią opiekę i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. nie może być zatem podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem hipoteza normy prawnej zawarta w treści powołanego przepisu nie ma odniesienia do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się zaś do trzeciej negatywnej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. oceny dokonanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i podjętych w związku z tym działań Kolegium. Stosownie do treści powołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, (...). Ponieważ skarżący - co jest w sprawie bezsporne – w dacie wydawania decyzji organu I instancji miał ustalone prawo do emerytury, organ odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wadliwość decyzji organu I instancji polegała na nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która została oparta jedynie na wykładni gramatycznej ww. przepisu, z pominięciem pozostałych wykładni przepisów prawa. Uwzględnienie pozostałych reguł interpretacyjnych, czyli dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej pozwala postawić tezę, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza prawo do jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia emerytalnego.

Istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że tych osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, tym osobom które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z powyższym zróżnicowaniem należy zauważyć, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 23 listopada 2010 r. sygn. akt K 5/10, z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt P 41/09, z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt K 37/12, z 5 listopada 2013r. sygn. akt K 40/12 i z 17 czerwca 2014 r. sygn. akt P 6/12).

Brak jest zatem przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, CBOSA). Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że cel świadczenia nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że z powodu sprawowania opieki po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

W wyrokach z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19 oraz z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Zatem, zgodnie z tym stanowiskiem, osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym.

Natomiast w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20 Sąd prezentował stanowisko, zgodnie z którym wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z art.17 ust. 3 u.ś.r., który to przepis wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, CBOSA).

Zauważyć należy, że w zakresie sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno-rentowego aktualne orzecznictwo sądowe skłania się ku koncepcji wyboru przez stronę świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt: I OSK 487/20 z 10 sierpnia 2020 r., I OSK 650/20 z 24 sierpnia 2020 r., I OSK 1416/20 z 24 listopada 2011 r., I OSK 1083/20 z 5 listopada 2020 r., I OSK 254/20 z 18 czerwca 2020 r., CBOSA). Dodatkowo, na poparcie słuszności tego stanowiska, można przywołać powoływany już wcześniej fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Z tego też powodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, skłania do się rozwiązania przyjętego we wskazanych powyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej, wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego. W powołanych sprawach wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291; dalej jako: "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 u.ś.r., czy art.96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 a) u.ś.r.

Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy jednak, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art.103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe uwagi, w ocenie Sądu na aprobatę zasługuje stanowisko organu odwoławczego, który uwzględniając aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych skierował do skarżącego pismo datowane na [...] lipca 2021 r., w którym pouczono adresata, że w związku z kolizją świadczeń wynikającą z przysługującego skarżącemu prawa do emerytury i jednoczesne ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, jest możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, a następnie, złożenie decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury do organu w terminie 30 dni.

Pomimo skutecznego doręczenia, skarżący nie odniósł się do pisma, dopiero na etapie postępowania sądowego, w złożonej skardze, a następnie w replice odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że nie zgadza się z bezwzględnie negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pobierania przysługującej mu, wypracowanej przez lata emerytury.

Z analizy akt sprawy wynika, że skarżący upatruje rozwiązania zaistniałego problemu zbiegu prawa do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego w postaci łącznego pobierania obu świadczeń, ewentualnie wypłaty różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem emerytalnym. Takie stanowisko skarżącego nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. W świetle poczynionych wyżej uwag, jedynym rozwiązaniem takiej sytuacji – o którym poinformował organ – jest dokonanie wyboru, przez uprawnionego do świadczenia dla niego korzystniejszego.

Zdaniem Sądu, mając na uwadze ogół okoliczności rozpatrywanej sprawy, organ postąpił prawidłowo. Decyzja odmowna – podjęta zgodnie z zasadą szybkości postępowania – w istocie zawiera negatywne rozstrzygnięcie co do preferowanych przez skarżącego rozwiązań (pobieranie obu wchodzących w rachubę świadczeń lub pobieranie różnicy między świadczeniami). Jednocześnie – na co należy zwrócić uwagę - decyzja ta w żaden sposób nie narusza prawa skarżącego do dokonania wyboru świadczenia wyższego. Jeżeli bowiem skarżący dokona takiego wyboru, będzie to nowa, relewantna okoliczność, która pozwoli na ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, po ponownym złożeniu przez skarżącego w tym przedmiocie wniosku.

Tym samym, organowi nie można zarzucić naruszenia obowiązków informacyjnych wobec skarżącego, organ uczynił zadość wymogowi z art. 79a k.p.a., wskazując na jedną przesłankę negatywną – wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. (pismo z dnia [...] lipca 2021 r.).

Prawo skarżącego do wyboru świadczenia – co warto jeszcze raz podkreślić – pozostaje jednak wciąż aktualne.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.