Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1817/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art 24 ust 2a i 2b
journal: Dz.U. 2020 poz 276
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art 179a i art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart, Sędzia WSA Jolanta Dargas, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2021 r. sprawy ze skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1817/20 w sprawie ze skarg G. S. i M. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1817/20; 2. oddala skargi; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej G. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1817/20 oddalił skargę G. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako "organ" lub "[...]WINGiK") z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w rejestrze ewidencji gruntów.

Powyższy wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym:

S. G. (dalej jako "Starosta") postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie aktualizacji powierzchni dz. nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w miejscowości [...] gmina [...].

Starosta decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] w pkt 1 wprowadził w rejestrze ewidencji gruntów zmiany powierzchni dz. nr [...] poprzez wpisanie pow. [...] ha w miejsce dotychczas wykazanej [...] ha, a w pkt 2 pozostawił bez zmian dane dotyczące powierzchni dz. nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha.

[...]WINGiK decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] uchylił decyzję z [...] lipca 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Staroście. Wskazał, że dokładność określenia spornych powierzchni działek jest niezgodna z obowiązującymi przepisami i zalecił wykonanie stosownej analizy i rozważenie, czy posiadane dokumenty i dowody pozwalają na określenie powierzchni nieruchomości na podstawie współrzędnych punktów załamania granic, a jeśli brak takiej możliwości, ustalenie przebiegu granic i na tej podstawie dokonanie stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Starosta decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] uznając, że dostępna dokumentacja geodezyjna umożliwia wyłącznie zmiany w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do powierzchni dz. nr [...], natomiast nie opisuje zmian w powierzchni dz. nr [...] i nr [...], orzekł o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do powierzchni dz. nr [...] poprzez wpisanie pow. [...] ha w miejsce dotychczas wykazanej [...] ha oraz odmowie wprowadzenia takich zmian w odniesieniu do dz. nr [...] i nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał na potrzebę sporządzenia na zlecenie właścicieli niezbędnej dodatkowej dokumentacji geodezyjnej w celu protokolarnego ustalenia przebiegu granic m.in. dz. nr [...] i nr [...].

[...]WINGiK decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] uchylił decyzję z [...] listopada 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Staroście. Organ wskazał, że postępowanie organu administracji geodezyjnej i kartograficznej zostało wszczęte z urzędu w celu aktualizacji danych ewidencyjnych, a Starosta, mimo wskazań organu w poprzedniej decyzji z [...] września 2017 r., nie przeprowadził dowodu, który pozwoliłby na ustalenie w terenie przebiegu granic ww. działek i określenie ich powierzchni z wymaganą dokładnością.

Starosta decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie określenia powierzchni dz. nr [...] położonej w obrębie [...], gmina [...].

Następnie decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] Starosta orzekł o wprowadzeniu zmian w rejestrze ewidencji gruntów obrębu [...], gmina [...], na podstawie danych wynikających z operatu geodezyjnego zaewidencjonowanego w zasobie geodezyjnym w dniu [...] sierpnia 2019 r. za numerem [...], poprzez wpisanie: 1. powierzchni dz. nr [...] - [...] ha, w miejsce dotychczas wykazanej pow. [...] ha; 2. powierzchni dz. nr [...] - [...] ha, w miejsce dotychczas wykazanej pow. [...] ha. Starosta, stosując się do zaleceń organu odwoławczego, zawarł umowę z wykonawcą prac geodezyjnych na sporządzenie opracowania geodezyjnego, mającego na celu usunięcie błędu w ewidencji gruntów i budynków dla dz. nr [...] i nr [...]. W umowie zapisano, że w ramach opracowania zostanie wykonane wyznaczenie/wznowienie przebiegu granic i pomiar położenia punktów granicznych. W przypadku stwierdzenia, że dane archiwalne do wyznaczenia/wznowienia przebiegu granic nie są wiarygodne, wykonawca dokona ustalenia granic. Z tych też względów zakres stron postępowania został rozszerzony o właścicieli i władających nieruchomościami graniczącymi z ww. działkami. Wykonawca pracy, po otrzymaniu materiałów znajdujących się w powiatowym zasobie geodezyjnym, uznał ich przydatność i dokonał wznowienia punktów granicznych dz. nr [...] i nr [...]. W materiale tym znajduje się protokół wznowienia punktów granicznych z [...] lipca 2019 r., w którym wykonawca opisał przebieg granic na podstawie wyznaczonych współrzędnych punktów granicznych oraz przedstawił go na szkicu. Wskazane przez geodetę na gruncie granice zostały zakwestionowane przez współwłaścicielki ww. działek, które zakwestionowały granicę pomiędzy dz. [...] i nr [...] oraz nr [...] i nr [...] ustalone decyzją Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1993 r. nr [...]. Starosta wyjaśnił, że opracowanie dokumentujące wykonane prace zostało przyjęte do zasobu geodezyjnego w dniu [...] sierpnia 2019 r., za numerem [...]. W oparciu o sporządzony do ww. opracowania wykaz zmian danych ewidencyjnych orzekł o ujawnieniu dla dz. nr [...] i nr [...] powierzchni z dokładnością do 1 m2.

[...]WINGiK decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] listopada 2019 r. Organ wskazał, że zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", aktualizacja operatu ewidencyjnego ma na celu zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, ujawnienie nowych danych ewidencyjnych, wyeliminowanie danych błędnych. Stosownie do § 62 rozporządzenia pole powierzchni działek ewidencyjnych jest pochodną położenia punktów granicznych i jest obliczane z precyzją zapisu do [...] ha, w oparciu o ich ustalone współrzędne w układzie prostokątnych płaskich. Te punkty składają się na numeryczny opis granic, o którym mowa w § 61 rozporządzenia. Organ zwrócił uwagę, że aktualnie w ewidencji gruntów i budynków ujawnione są dz. nr [...] o pow. [...] ha i dz. nr [...] o pow. [...] ha - współwłasność M. P. i G. S., uregulowane w księdze wieczystej KW [...]. Zasadnie zatem w sprawie zostało podjęte postępowanie w celu doprowadzenia do zgodności zapisów powierzchni działek do obowiązujących norm, czyli wykazanie jej z dokładnością do 1 m2. Organ zauważył dalej, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że dz. nr [...] powstała przy zakładaniu ewidencji gruntów w 1969 r. na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 6 poz. 32) oraz Zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. nr 11, poz. 98). Zgodnie z § 11 ust. 2 załącznika Zarządzenia, powierzchnie działek ewidencyjnych na terenach wiejskich wykazywano z dokładnością zapisu do jednego ara. W założonym rejestrze gruntów została wpisana m.in. dz. nr [...] o pow. [...] ha. W trakcie przeprowadzonej w roku 1993 odnowy ewidencji gruntów w miejsce dz. nr [...] o pow. [...] ha wpisano dz. nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Zmian dokonano w oparciu o opracowanie nr [...], sporządzone na zlecenie Centralnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych na potrzeby projektowanego lecz niezrealizowanego wywłaszczenia pod inwestycję kolejową. Organ wyjaśnił, że w 1993 r. dokonany został podział sąsiedniej dz. nr [...]. W dniu [...] września 1993 r. została wydana decyzja Urzędu Rejonowego w [...] orzekająca o wprowadzeniu zmian w rejestrze ewidencji gruntów wsi [...], polegających na skorygowaniu powierzchni dz. nr [...] z [...] ha na [...] ha. Według uzasadnienia tej decyzji "Różnica w powierzchni działki powstała na skutek zmiany przebiegu granicy działki na odcinku 6-7, która została ustalona przy odbudowie ogrodzenia na tym odcinku przez właścicieli działki sąsiedniej – W. E. i P. Z., do czego zostali zobowiązani ugodą sądową [...] z dnia [...] marca 1991 r. oraz zastosowania mniej dokładnej metody obliczenia powierzchni działki przy założeniu ewidencji gruntów". Z dokumentacji znajdującej się w ww. operacie geodezyjnym wynika, że w treści protokołu granicznego spisanego dnia [...] września 1993 r. zapisano między innymi, że granica na odcinku 6-7 przebiega w sposób następujący "z punktu 6 granica biegnie w kierunku południowo-zachodnim wzdłuż ogrodzenia do punktu 7 stanowiącego narożnik cokołu ogrodzenia", a także w dalszej części protokołu znajduje się zapis "granice działki na odcinku [...] i [...] ustalono na zgodne oświadczenie stron. Stan zgodny z użytkowaniem (ogrodzenie trwałe)". Protokół zawiera również zapis "Niezgodność powierzchni działki nr [...] wg ewidencji [...] ha, a wg pomiaru i obliczeń [...] ha wyniknęła wskutek przesunięcia granicy tej działki na odcinku 7-6 w kierunku południowo-wschodnim. Zmiana ta nastąpiła za wiedzą i zgodą zainteresowanych, właściciele działki [...] protokołem [...] ugodą sądową odbudowali na własny koszt ogrodzenie w dotychczasowym miejscu, czyli na odcinku [...]". W opracowaniu tym nie wykonano wykazu zmian powierzchni dla dz. nr [...] i nr [...] w wyniku opisanego przebiegu granicy na podanym odcinku. Starosta, mając na uwadze, że przedmiotowe postępowanie dotyczące aktualizacji danych ewidencyjnych zostało wszczęte z urzędu, pozyskał dodatkowy materiał dowodowy w postaci opracowania z przeprowadzonego wznowienia znaków granicznych i ponownego określenia powierzchni działek. Organ administracji geodezyjnej i kartograficznej przyjmując do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operat techniczny, któremu nadano identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...], dokonał jego weryfikacji pod względem kompletności i zgodności z zapisami prawa obowiązującymi w geodezji i kartografii. Zdaniem [...]WINGiK, ocena Starosty, że operat ten przyjęty do państwowego zasobu, może stanowić podstawę do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie podniesienia dokładności położenia współrzędnych punktów granicznych dz. nr [...] i nr [...], była prawidłowa. Dokumentacja zawiera m.in. sprawozdanie techniczne, protokół wznowienia punktów granicznych sporządzony na gruncie. W czynnościach brały udział współwłaścicielki ww. działek – G. S. i M. P. Wykonując wznowienie geodeta wykorzystał operaty państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Był to m.in. operat jednostkowy podziału działki sąsiedniej nr [...] (obecnie [...]), położonej na północ od przedmiotowych działek, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], który zawierał m.in. przyjęcie granic nieruchomości. Położenie punktów granicznych wznowionych przez geodetę jest zgodne z tym operatem oraz z faktycznym przebiegiem ogrodzenia z siatki metalowej między tymi działkami, na co wskazuje sporządzony przez wykonawcę protokół. Zdaniem organu, nie ma podstaw aby sądzić, że punkty graniczne nie powinny być położone w tym miejscu, gdzie wskazuje wykonawca w operacie [...], czyli po ogrodzeniu powstałym w wyniku ugody sądowej z 1993 r. Co więcej, brak aktualizacji powierzchni działek i położenia punktów granicznych godziłby w zasadę aktualności, jaką powinna się charakteryzować ewidencja gruntów i budynków. Przedmiotowy operat techniczny ma służyć jedynie do aktualizacji numerycznego opisu granic i powierzchni przedmiotowych działek, w oparciu o § 61 i § 62 rozporządzenia. Organ zwrócił również uwagę, że rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów granicznych, bowiem w postępowaniu ewidencyjnym nie można podważać orzeczeń wydanych przez inne organy lub sądy. Starosta prowadzący operat ewidencyjny jedynie rejestruje zmiany wynikające z kolejnych dokumentów. Aktualizacja przebiegu kwestionowanej granicy przez organ ewidencyjny może nastąpić po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego, o które można się zwrócić do właściwego miejscowo wójta. Podsumowując organ wskazał, że operat nr [...] został sporządzony zgodnie z materiałami państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, przedstawia przebieg granic zgodny z prawomocnym orzeczeniem sądowym, ostateczną decyzją administracyjną a ponadto ze stanem faktycznym - ogrodzeniem z siatki metalowej (granica północna i zachodnia) oraz zgodny z operatami jednostkowymi z zasiedzenia oraz wywłaszczenia pod linię kolejową (granica południowa i wschodnia).

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...]WINGiK z [...] czerwca 2020 r. wniosły G. S. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 1817/20) oraz M. P. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 1818/20) (dalej również jako "skarżące").

G. S. w skardze z [...] lipca 2020 r. zaskarżyła ww. decyzję w całości, wniosła o jej uchylenie oraz unieważnienie operatów numer [...],[...] oraz [...], bowiem operaty [...] i [...] opracowane przez geodetę T. R. zostały przygotowane wadliwie, niezgodnie z obowiązującymi przepisami geodezyjnymi, zaś operat [...] opracowany przez geodetę K. I. został przygotowany na podstawie ww. wadliwych operatów, niezweryfikowanych w oparciu o materiały źródłowe, archiwalne mapy, wyliczenia powierzchni w operacie [...], a zatem z naruszeniem rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. z 2011 r. Nr 263, poz. 1572 ze zm.). Skarżąca podniosła, że [...]WINGiK oraz Starosta dokonali ustaleń sprzecznych z poczynionymi i opisanymi w uprzednich decyzjach oraz odwołaniach, a nade wszystko niezgodnych ze źródłową dokumentacją pozostającą w aktach Starostwa, powołując się na nieistniejące dokumenty. Wnosiła o zobowiązanie organów do podjęcia działań zmierzających do przywrócenia granic między dz. nr [...] (później nr [...] i nr [...]) oraz dz. nr [...] na podstawie źródłowych map, danych, pomiarów z okresu założenia ewidencji gruntów we wsi [...] oraz operatu nr [...]. Zwróciła uwagę, że ugoda z [...] marca 1991 r. sygn. akt [...] dotyczyła dz. nr [...] o pow. [...] m2, nie dz. nr [...] i nr [...], a więc powierzchnia ta nie wynikała, jak twierdzi Starosta, z zaokrągleń powierzchni po podziale dz. nr [...] na dz. nr [...] i nr [...] dla celów Magistrali Kolejowej. Także dokumenty, na które powołuje się Starosta (operat T. R.), świadczą o tym, że granica dz. nr [...] została przesunięta; pojawiły się też różnice w powierzchni i to duże, bo dochodzące do 500 m2. Starostwo samo potwierdziło w piśmie z [...] listopada 2016 r., że granica między dz. nr [...] a nr [...] została przyjęta w operacie dz. nr [...] nr [...]. Zdaniem skarżącej, nie można zgodzić się, że ugoda zawarta w sprawie o sygn. akt [...] o wydanie działki o pow. [...] m2 stanowi podstawę do zmiany granicy i powierzchni dz. nr [...]. Wskazała, że obecne ogrodzenie nie odpowiada temu, które opisano w ugodzie i zostało zrealizowane zgodnie z jej postanowieniami do [...] lipca 1991 r. Nie wiadomo, kiedy się pojawiło. Najprawdopodobniej zostało przesunięte w 1993 r., aby doprowadzić do przesunięcia granicy działki na korzyść Z. Z. oraz powiększenia powierzchni działek powstałych w wyniku podziału dz. nr [...]. W ocenie skarżącej, niezrozumiałe jest, że Starostwo przyjęło do zasobu geodezyjnego tak wadliwie sporządzony operat, bez weryfikacji geodezyjnej, pozwalając na zwiększenie powierzchni dz. nr [...] o [...] m2, bez podpisanego protokołu granicznego przez właścicieli dz. nr [...] i bez prawidłowego ich powiadomienia.

M. P. w skardze z [...] lipca 2020 r. zaskarżyła decyzję z [...] czerwca 2020 r. w całości, wniosła o jej uchylenie, zarzucając organowi naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, w tym ustawy z dnia 17 maja 1998 r. - Prawo geodezje i kartograficzne (wówczas Dz.U. z 2020 r. poz. 276) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. Nr 263, poz. 1572 ze zm.), przez zignorowanie elementarnej zasady, że ewidencja gruntów nie służy kreowaniu stanu prawnego, lecz ten stan ma odzwierciedlać;

2) przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez sprzeniewierzenie się elementarnym zasadom prowadzenia postepowania administracyjnego, w tym reguł praworządności, prawdy obiektywnej, prawdy moralnej, pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że popiera w całości skargę G. S., gdyż jej zarzuty są trafne i wyrażają jej stanowisko.

Organ w odpowiedzi na skargi wnosił o ich oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 stycznia 2021 r. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1817/20 i I SA/Wa 1818/20 i postanowił prowadzić je pod sygn. akt 1817/20.

Następnie wyrokiem z 25 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. S. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że obie wniesione skargi są niezasadne, bowiem z uwagi na to, że w ewidencji gruntów i budynków ujawniono dz. nr [...] o pow. [...] ha i dz. nr [...] o pow. [...] ha stanowiące współwłasność skarżących, zasadnie zostało w przedmiotowej sprawie podjęte postępowanie w celu doprowadzenia do zgodności zapisów powierzchni działek do obowiązujących norm, czyli wykazanie jej z dokładnością do 1 m2 oraz pozyskano dodatkowy materiał dowodowy w postaci opracowania z przeprowadzonego wznowienia znaków granicznych i ponownego określenia powierzchni działek. Brak aktualizacji powierzchni działek i położenia punktów granicznych godziłby w zasadę aktualności jaką powinna się charakteryzować ewidencja gruntów i budynków. Zdaniem Sądu, organy przeprowadziły przy tym postępowanie wyjaśniające z dochowaniem jego reguł, tj. zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak też nie naruszyły przepisów prawa materialnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły G. S. i M. P., zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) pominięcie treści art. 24 ust. 2b ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne przy dokonaniu subsumpcji ustalonego stanu faktycznego i ograniczenie się jedynie do zacytowania treści przepisu, choć istotne w świetle ujawnionego stanu faktycznego było wskazanie, na jakiej podstawie prawnej została dokonana aktualizacja ewidencji gruntów w odniesieniu do dz. nr [...] i nr [...], której skutkiem jest zmiana powierzchni działek, w stosunku do ujawnionych w księdze wieczystej i odzwierciedlonej w ewidencji gruntów,

2) naruszenie § 36, § 37 i § 38 rozporządzenia, przez dokonanie zmian w ewidencji mimo braku któregokolwiek z dokumentów określonych tym przepisem,

3) naruszenie § 39 ust. 1 rozporządzenia przez ustalenie przebiegu granic powierzchni działek, przy braku zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób nimi władających, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych i przy jednoczesnym niewystępowaniu przesłanek przewidzianych w § 39 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia.

4) zawarcie w wyroku rozstrzygnięcia w odniesieniu tylko do jednej ze skarg, z pominięciem drugiej, a w konsekwencji sentencja zaskarżonego wyroku o treści "oddala skargę" jest sprzeczna z jego uzasadnieniem, w którym wskazano "skargi są niezasadne" (zarzut zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 25 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1817/20 odrzucił skargę kasacyjną M. P.

Z kolei skargę kasacyjną G. S. skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Artykuł 179a p.p.s.a. wskazuje zatem na dwie, niezależne sytuacje, których zaistnienie może stanowić podstawę uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji, tj. nieważność postępowania albo oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej. Przesłanki nieważności postępowania wymienia z kolei przepis art. 183 § 2 p.p.s.a.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 179a p.p.s.a., bowiem oczywiście uzasadniony okazał się zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do nieprawidłowego zawarcia w wyroku z 25 lutego 2021 r. rozstrzygnięcia w odniesieniu tylko do jednej ze skarg, tj. skargi G. S., z pominięciem drugiej skargi M. P., a w konsekwencji sentencja zaskarżonego wyroku o treści "oddala skargę" jest sprzeczna z jego uzasadnieniem, w którym wskazano "skargi są niezasadne".

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 179a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd uznał, że wniesione skargi są niezasadne, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty nie naruszają prawa. We wskazanym zakresie Sąd podtrzymał stanowisko wyrażone w wyroku z 25 lutego 2021 r.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych przez Sąd decyzji stanowiły przepisy art. 24 ust. 2a i ust. 2b ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Zgodnie z art. 24 ust. 2a ww. ustawy, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, a także na wniosek podmiotów których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z urzędu informacje podlegają aktualizacji jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji.

W myśl z kolei art. 24 ust. 2b ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy) aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1. w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2. w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Jak wynika natomiast z § 44 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (obowiązującego w dacie orzekania przez organy), do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

Zgodnie z § 45 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Ze wskazanych przepisów wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego.

Z akt sprawy wynika bowiem, że dz. nr [...] powstała przy zakładaniu ewidencji gruntów i budynków dla wsi [...] gmina [...] w 1969 r. na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków oraz Zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów. W założonym rejestrze gruntów została wpisana m.in. dz. nr: [...] o pow. [...] ha. W trakcie przeprowadzonej w roku 1993 odnowy ewidencji gruntów, w miejsce dz. nr [...] o pow. [...] ha wpisano dz.: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Organ wyjaśnił, że w 1993 r. dokonany został również podział sąsiedniej dz. nr [...]. W dniu [...] września 1993 r. została wydana decyzja Urzędu Rejonowego w [...] orzekająca o wprowadzeniu zmian w rejestrze ewidencji gruntów wsi [...], polegających na skorygowaniu powierzchni sąsiedniej dz. nr [...] z [...] ha na [...] ha. Jak przy tym wskazano w treści uzasadnienia tej decyzji, różnica w powierzchni działki powstała na skutek zmiany przebiegu granicy działki oraz zastosowania mniej dokładnej metody obliczenia powierzchni działki przy założeniu ewidencji gruntów. Stan ten był zgodny z użytkowaniem (ogrodzenie trwałe). Zmiana ta nastąpiła za wiedzą i zgodą zainteresowanych, zaś właściciele dz. nr [...], na mocy ugody sądowej [...], odbudowali na własny koszt ogrodzenie w dotychczasowym miejscu. W opracowaniu tym nie wykonano wykazu zmian powierzchni dla dz. nr [...] i nr [...] w wyniku opisanego przebiegu granicy na podanym odcinku.

Z uwagi na okoliczność, że w ewidencji gruntów i budynków ujawniono dz. nr [...] o pow. [...] ha i dz. nr [...] o pow. [...] ha, stanowiące współwłasność skarżących, zasadnie zostało w przedmiotowej sprawie podjęte postępowanie w celu doprowadzenia do zgodności zapisów powierzchni działek do obowiązujących norm, czyli wykazanie jej z dokładnością do 1 m2 oraz pozyskano dodatkowy materiał dowodowy w postaci opracowania z przeprowadzonego wznowienia znaków granicznych i ponownego określenia powierzchni działek. Brak aktualizacji powierzchni działek i położenia punktów granicznych godziłby w zasadę aktualności, jaką powinna się charakteryzować ewidencja gruntów i budynków.

Organ ustalił, że wykonany na potrzeby niniejszego postępowania operat geodezyjny, na podstawie którego dokonano decyzją Starosty zmian w rejestrze ewidencji gruntów, zaewidencjonowano w zasobie geodezyjnym w dniu [...] sierpnia 2019 r. za numerem [...]. Punkty graniczne położone są w tym miejscu, gdzie wskazuje wykonawca w operacie, czyli po ogrodzeniu powstałym w wyniku ugody sądowej z 1993 r. Przed przyjęciem do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operat techniczny, został poddany pozytywnej weryfikacji pod względem kompletności i zgodności z zapisami prawa obowiązującymi w geodezji i kartografii.

Operat, będący podstawą ujawnienia dla dz. nr [...] i nr [...] powierzchni z dokładnością do 1 m2, został sporządzony zgodnie z materiałami państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, przedstawia przebieg granic zgodny z prawomocnym orzeczeniem sądowym, ostateczną decyzją administracyjną, a ponadto ze stanem faktycznym - ogrodzeniem z siatki metalowej (granica północna i zachodnia) oraz zgodny z operatami jednostkowymi z zasiedzenia oraz wywłaszczenia pod linię kolejową (granica południowa i wschodnia). Dane w nim zwarte dotyczące położenia wyznaczonych współrzędnych punktów granicznych oraz wyliczonej na tej podstawie powierzchni mogą być zatem podstawą do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w stosunku do przedmiotowych działek.

Organy orzekając w przedmiotowej sprawie wzięły pod uwagę, że sporządzony jako dowód operat techniczny ma służyć jedynie do aktualizacji numerycznego opisu granic i powierzchni przedmiotowych działek w oparciu o obowiązujący § 61 i § 62 rozporządzenia. Rolą ewidencji nie jest natomiast rozstrzyganie sporów granicznych, w postępowaniu ewidencyjnym nie można podważać orzeczeń wydanych przez inne organy lub sądy. Organ prowadzący operat ewidencyjny jedynie rejestruje zmiany wynikające z kolejnych dokumentów. Weryfikacja przebiegu kwestionowanej granicy przez organ ewidencyjny może nastąpić po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego, o które strony mogą się zwrócić do właściwego miejscowo wójta.

Sąd w całości podziela stanowisko organów, uznając tym samym, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, a wyjaśnieniom tym organy dały wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Podniesione w skargach zarzuty, że naruszone zostały przepisy prawa materialnego zawarte w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne i rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie są zasadne.

W przedmiotowej sprawie organ podjął wszelkie niezbędne działania mające na celu dostosowanie danych ewidencyjnych ww. działek do wymogów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Decyzja organu odwoławczego zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne wskazujące podstawy i powody orzeczonej aktualizacji danych. Stanowisko organów ewidencyjnych, Sąd w kontekście ustalonego stanu faktycznego, uznał za zgodne z przepisami prawa.

Sąd stwierdza też, że organy starannie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zgromadziły materiał dowodowy, umożliwiły stronom zapoznanie się z nim zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. Ponadto w toku prowadzonego postępowania strony były informowane o każdej czynności, tak przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji. Powyższe pozwala przyjąć, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z dochowaniem jego reguł, co czyni niezasadnym zarzuty zawarte w skardze odnośnie do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżące zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 wyroku.

W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej kasacyjnie G. S. w kwocie 240 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku zobowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Brak było jednocześnie możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.