Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 990/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Dorota Pędziwilk - Moskal /del./ AWSA Mariusz Kotulski /spr./ Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2004r. Nr [...] . w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rzecz pełnomocnika skarżącego adw. X.K. kwotę 240 /dwustu czterdziestu/ złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 8 kwietnia 2004r. M.N. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się o udzielenie pomocy społecznej ze względu na swoją sytuacje materialną, rodzinna i zdrowotną. W trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 8.04.2004r. sprecyzowano, iż rodzina oczekuje pomocy na pomoc w opłatach za energię i telefon.

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r., nr [...] na podstawie art. 32 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r., nr 64, poz.414 z późn. zm.) w związku z art. 104 i art. 107 k.p.a. odmówił udzielenia pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na pomoc w opłatach za energię i telefon. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż na podstawie przedstawionych dokumentów oraz wywiadu środowiskowego skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wspólnie z matką. Na dochód rodziny składają się świadczenia rentowe skarżącego w wysokości 498,07 zł, świadczenie rentowe matki z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie 900,60 zł oraz dochód z wynajmu garażu w wysokości 150 zł. łączny rzeczywisty dochód rodziny wynosi 1548,67 zł, a kwota ta znacznie przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art.4 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi w tym przypadku 712 zł. Nadto skarżący posiada zasoby pieniężne w wysokości 1000 zł zgromadzone na książeczce mieszkaniowej. Dlatego też organ uznał, że skarżący jest w stanie wykorzystując posiadane zasoby finansowe uiścić powstałe zaległości w opłatach za energię i telefon w miesiącu kwietniu 2004r.

Od decyzji tej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł M.N., żądając podjęcia stosownej decyzji. W uzasadnieniu odwołania skarżący podkreślił, że sytuacja materialna jego oraz matki jest ciężka. Podaje, iż w sytuacji tej nie znalazł się z własnej winy - wygaśniecie umowy o pracę, brak zorganizowania przez władze dojazdów do pracy, gdyż sam nie może się poruszać ze względu na chorobę oczu, a on sam nigdy nie był pasożytem.

Samorządowe kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z odwołaniem skarżącego decyzją z dnia [...] czerwca 2004r, sygn. akt [...], działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało decyzję organu l instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, iż sprawę rozpatrzono już na podstawie nowo obowiązującej od 1.05.2004r. ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz.593). "Zgodnie z art. 8 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jednak warunkiem jego otrzymania jest spełnienie przesłanki nieprzekroczenia w rodzinie ubiegającego się o pomoc, określonego ustawą kryterium dochodowego." Podobnie jak organ l instancji Kolegium przyjęło łączny dochód rodziny skarżącego w wysokości 1548,67 zł, a na osobę w rodzinie 774,33 zł. Dlatego też stwierdzono, ze dochód na osobę w rodzinie M.N. przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy, które wynosiło 316 zł na osobę Zatem Kolegium uznało, iż organ I instancji zasadnie odmówił przyznania zasiłku celowego wobec braku spełnienia podstawowej przesłanki cło udzielenia tej formy pomocy społecznej. Nadto skarżący posiada książeczkę mieszkaniowa na kwotę 1000 zł i rodzina winna w pierwszej kolejności wykorzystać posiadane środki i możliwości, aby przezwyciężyć swoją trudną sytuację. Kolegium poinformowało ponadto skarżącego, że jeżeli sytuacja finansowa jego rodziny się zmieniła, to może złożyć ponownie wniosek o udzielenie pomocy społecznej.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.N. skargą z dnia 4.08 2004r. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący wniósł o dokonanie prawidłowej oceny sytuacji materialnej jego rodziny oraz o zapoznanie się ze sprawami złożonym w Sadzie Grodzkim w O., u Prezesa tego Sądu i innymi pismami. Ponadto stwierdził, iż nie posiada już żadnych oszczędności, a także żąda odszkodowania za działkę zabraną pod drogę publiczną. Żąda "dzierżawy" od akcji zakładu, które bezprawnie nie zostały jego matce przyznane. W piśmie z dnia 2.12.2004r. skarżący wniósł o zamianę utraconej działki pod drogę gminną dz. "1" na rentę oraz o należne odszkodowanie. Natomiast w piśmie z dnia 17.01.2005r skarżący wniósł o "pobranie akt Sądu Rejonowego Cywilnego o sygn. [...] i [...] (...). Stwierdzam, iż wyrok w sprawie o [...] Sądu Rejonowego wymaga znowelizowania - uzupełnienia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w oparciu o prawo pomocowe w sytuacjach: szczególnych."

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury, nie będąc przy rym związanym granicami skargi (art. 134 cyt wyżej ustawy). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004r., nr [...] prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostają zatem podniesione przez skarżącego żądania dotyczące odszkodowania za działkę zabraną pod drogę publiczną, "dzierżawy od akcji zakładu, w którym pracowała jego matka, zamiany utraconej działki pod drogę gminną dz. "1" na rentę oraz o należnego odszkodowanie, uzupełnienia wyroku Sądu Rejonowego w O. w sprawie o sygn. [...], czy też oczekiwanie przyznania przez Sąd pomocy społecznej.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawcę cele.

Zgodnie z brzmieniem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie. nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA 945/00)

Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.3 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej).

Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż rodzina skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnęła dochód w wysokości; 1548,57 zł co daje kwotę 774,33 zł na osobę w rodzinie w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku 316 zł na osobę. Okoliczność ta uniemożliwia rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z brzmieniem art.8 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (poza wskazanymi tam wyjątkami) przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł tzw. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Już zatem ta przesłanka sama w sobie uniemożliwia przyznanie pomocy społecznej w formie żądanej przez skarżącego tj. zasiłku celowego. Dodać należy, iż wysokość wskazanych wyżej dochodów została dodatkowo potwierdzona i zaktualizowana na dzień 10.09.2004r. przez samego skarżącego w urzędowym formularzu PPF w związku z wnioskiem o prawo pomocy.

Jeżeli jednak sytuacja dochodowa rodźmy skarżącego się zmieniła może w każdej chwili wnieść nowy wniosek o pomoc społeczną w przewidzianych ustawą formach - o czym zresztą informowało skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W szczególności skarżący może zwrócić się z odrębnym wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o rozważenie przyznania mu pomocy np. w formie specjalnego zasiłku celowego na zasadzie art.41 ustawy o pomocy społecznej. Prowadzone wówczas postępowanie administracyjne ukierunkowane będzie na zbadanie nieco odmiennych przesłanek udzielenie tej formy pomocy. Pomijając kwestię nie związania organu administracyjnego kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, musi ustalić również sytuację dochodową, majątkową, rodzinną i zdrowotną wnioskodawcy oraz przede wszystkim musi wykazać, iż zachodzi ów szczególnie uzasadniony przypadek do odstąpienia o ci kryterium dochodowego i przyznania specjalnego zasiłku celowego. Taki szczególny przypadek musi być jednoznacznie określony i sprecyzowany oraz odniesiony do całokształtu sytuacji życiowej wnioskodawcy i jego wydatków, które musi ponosić, a nie opierać się na ogólnym, niczym nie popartym ogólnym twierdzeniu o pogorszeniu sytuacji wnioskodawcy, czy też jego rodziny.

Postępowanie administracyjne będące przedmiotem kontroli sądu było prowadzone przede wszystkim w kierunku badania przesłanek do przyznania zasiłku celowego i w tym zakresie zostały wydane decyzje administracyjne. Należy jednak zwrócić uwagę, iż oba organy administracyjne poczyniły ustalenia nie tylko co do sytuacji dochodowej rodziny skarżącego, ale również majątkowej (zgromadzone oszczędności, działka o pow. 70 arów, dom o pow. 100 m2).

Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego była uzasadniona, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o jej oddaleniu.