Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 549/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. (dalej: strona, skarżąca lub PARP) jest postanowienie dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] lutego 2018 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: Naczelnik US lub organ I instancji) z [...] listopada 2017 r., nr [...] odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.259,55 zł powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne wobec S. sp. z o.o. z wniosku P. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2016 r., nr [...] obejmującego zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w łącznej kwocie 198.591,10 zł (kwota należności głównej).

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ I instancji przeprowadził szereg czynności egzekucyjnych wobec zobowiązanej spółki, m.in. dokonano zajęcia rachunków bankowych, które to zajęcie ze względu na brak środków okazało się nieskuteczne. Ponadto Naczelnik US ustalił, że spółka nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako właściciel czy współwłaściciel nieruchomości, a także zwrócił się do szeregu instytucji (CEPIK, ZUS) z zapytaniami mającymi na celu ustalenie majątku spółki. Wezwał również samą spółkę do złożenia informacji dotyczących posiadanego majątku spółki (spółka nie odebrała wezwań).

Powyższe czynności nie doprowadziły do ustalenia jakiegokolwiek majątku, dlatego też Naczelnik US postanowieniem z [...] lipca 2017 r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Pismem z [...] sierpnia 2017 r. organ I instancji zawiadomił, wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.259,55 zł powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Pismem z [...] sierpnia 2017 r. P. wystąpiła z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych i w odpowiedzi na powyższe Naczelnik US postanowienie z [...] września 2017 r., nr [...] orzekł o obciążeniu strony kosztami postępowania egzekucyjnego powstałymi w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2016 r. w kwocie 14.259,55 zł. Strona na postanowienie nie wniosła zażalenia.

Wnioskiem z [...] września 2017 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika US o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.259,55 zł. We wniosku strona powołała się na ważny interes publiczny. Podkreśliła, że P. nie podejmuje działań, których celem jest osiągnięcie zysku, a jej działalność oparta jest na przychodach, którymi są dotacje celowe z budżetu państwa przeznaczone na realizację jej zadań, w tym na współfinansowanie programów i projektów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz na finansowanie lub dofinansowanie inwestycji oraz dotacje podmiotowe z budżetu państwa przeznaczone na pokrycie bieżących kosztów zarządzania. Zdaniem P. fakt, że podstawowym źródłem jej przychodów są dotacje z budżetu państwa oraz to, że Agencja nie może podejmować żadnej działalności, której celem byłoby osiągniecie zysku, zapłata kosztów egzekucyjnych będzie tożsama z obciążeniem tymi kosztami budżetu państwa, co jest gospodarczo nieuzasadnione.

Postanowieniem z [...] listopada 2017 r., nr [...] Naczelnik US odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.259.55 zł.

W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej Dyrektor IAS postanowieniem z [...] lutego 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 18, art. 64e § 1, § 2 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.).

W uzasadnieniu organ II instancji przywołał przepisy i wyjaśnił, że wskazują one, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, może nastąpić tylko w przypadku, gdy byłoby to gospodarczo nieuzasadnione. Ocena w tym zakresie należy do organu egzekucyjnego, a użyte określenie "może" wskazuje na uznaniowy charakter umorzenia.

Na wstępie Dyrektor IAS zauważył, że w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego nie weryfikuje się wysokości i zasadności kosztów egzekucyjnych. Zatem, skoro skarżąca nie złożyła zażalenia na postanowienie w sprawie kosztów, to obecnie w tym postępowaniu nie może ich kwestionować. Podkreślił, że z powołanego przez stronę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 34/14 wynika, że brak górnej granicy kosztów egzekucyjnych ustalanych ryczałtowo, może stanowić podstawę do miarkowania ich wysokości właśnie w toku postępowania prowadzonego w celu obciążenia wierzyciela tylni kosztami. Strona jednak powyższego postanowienia nie zaskarżyła.

Organ odwoławczy odnosząc się do przesłanki ważnego interesu publicznego (art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.) wyjaśnił, co należy rozumieć przez "interes publiczny" i zauważył, że przesłanka ta nie odnosi się do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi w przypadku egzekucji administracyjnej są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne. Organ II instancji zwrócił uwagę, że gdyby ustawodawca w sposób szczególny traktował na gruncie postępowania egzekucyjnego w administracji należności poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych, to niewątpliwie znalazłoby to wyraz w zwolnieniu tych jednostek z ponoszenia kosztów związanych z egzekucją. Tego jednak nie uczynił. Tym samym skoro P. przekazała tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny, to powinna uwzględniać, że może zostać obciążona kosztami prowadzonej na jej rzecz egzekucji i na ten cel powinna zabezpieczyć odpowiednie środki. Zatem skoro organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne na skutek bezskuteczność egzekucji, to następnie prawidłowo obciążył P. kosztami tej egzekucji.

Odnosząc się do argumentów strony, że nie dysponuje na rok 2017 środkami finansowymi na pokrycie kosztów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor IAS stwierdził, że zbadał sytuację strony na podstawie planu finansowego P. na 2017r. Zauważył, że plan dochodów Agencji (w układzie kasowym) ustalono na kwotę 275.145.000 zł, natomiast wydatki na kwotę 224.803.000 zł. Stan środków pieniężnych na początek 2017r. wynosił 55.547.000 zł i po odliczeniu wydatków oraz doliczeniu udzielonych pożyczek i kredytów w kwocie 50.654.000 zł, planowany stan środków pieniężnych na koniec 2017r. miał wynieść 67.055.000 zł, w tym wolne środki finansowe przekazane w zarządzanie lub depozyt u Ministra Finansów 17.450.000 zł. Z planu finansowego wynika także, iż Agencja zaplanowała wydatki na rzecz budżetu państwa, w tym na realizację zadań bieżących dla jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych w kwocie 9.483.000 zł oraz wydatki na podatki i opłaty w kwocie 1.100.000 zł. Zdaniem organu odwoławczego z analizy sytuacji finansowej P. wynika, że strona ma możliwość zaplanowania i wygospodarowania środków finansowych na uregulowanie kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.259,55 zł.

Dyrektor IAS zauważył, że wystąpienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacja, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków, np. upadłości lub likwidacji podmiotu. Wyjaśnił, że w doktrynie wskazuje się, iż podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych w omawianym przypadku może być wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym, szczególnie dotkliwym, pozostającym w bezpośrednim związku przyczynowy z wymiarem kosztów egzekucyjnych. Zdaniem Dyrektora IAS w sprawie wierzyciel nie wykazał, że zapłata kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.259.55 zł spowoduje powstanie uszczerbku o powyższym charakterze. Sam fakt specyficznego statusu PARP jako państwowej osoby prawnej nie może być przesłanką do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Strona prowadzi bowiem samodzielną gospodarkę finansową w ramach posiadanych środków, a występując w roli wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym musi liczyć się z tym, iż zostanie obciążona kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego i w tym celu winna tak prowadzić swoją gospodarkę finansową, aby przewidzieć i zaplanować środki finansowe na te cele.

Pismem z 28 lutego 2018r. P. złożyła skargę na ww. postanowienie wnosząc o jego uchylenie i uchylenie w całości postanowienia Naczelnika UC z [...] listopada 2017 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów:

1) postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.:

a) art. 7, 7a, 8 i 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. z uwagi na to, że organ odwoławczy nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie ocenił sprawy na podstawie jej całokształtu, przez co błędnie uznał,. że w sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego przewidziane wart. 64e 5 2 pkt 2 u.p.e.a.,

b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1, art. 80, 81a § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.,

2) prawa materialnego tj.:

a) art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie brak jest ważnego w interesu publicznego, który przemawia za umorzeniem kosztów egzekucyjnych, którymi obciążony został wierzyciel, w wysokości 14.259.55 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego,

b) art. 64e § 3 u.p.e.a. przez niezastosowanie, skutkujące orzeczeniem o istnieniu obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy wysokość kosztów, którymi został obciążony wierzyciel nie znajduje odzwierciedlenia w faktycznie

poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach a obciążenie wierzyciela obowiązkiem poniesienia tych kosztów jest gospodarczo nieuzasadnione.

W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty.

Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tj. Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.).

Rolą sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.).

W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W pierwszej kolejności sąd zauważa, że kwestia istnienia oraz wysokości kosztów egzekucyjnych, które obciążają wierzyciela nie może być przedmiotem kontroli dokonywanej w tej sprawie przez sąd administracyjny. Skarżąca bowiem, po wydaniu i doręczeniu postanowienia przez Naczelnika US z [...] września 2017 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego miała prawo, z którego nie skorzystała, zaskarżyć to postanowienie. Tym samym obecnie sąd nie ma podstaw prawnych do oceny, czy wysokość kosztów egzekucyjnych, w stosunku do podjętych czynności egzekucyjnych i nakładu pracy organu egzekucyjnego została przez Naczelnika US prawidłowo ustalona. Nie ma również żadnych podstaw do sprawdzania powodów dla których organ egzekucyjny nie miarkował tych kosztów egzekucyjnych. Strona mając wątpliwości, co do określonej przez organ kwoty kosztów egzekucyjnych mogła wystąpić ze stosownym zażaleniem w tym zakresie do organu nadzoru. Zatem w postępowaniu w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie bada się istnienia oraz wysokości tych kosztów, gdyż umorzyć można jedynie należności, które istniejącą. Sąd zauważa również, że złożenie przez P. wniosku o umorzenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się ona z kwotą tych kosztów, a jedynie z różnych względów nie jest w skłonna tych kosztów pokryć. Tym samym podnoszona przez stronę w zażaleniu kwestia wysokości kosztów egzekucyjnych, poparta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14 (art. 64 § 6 u.p.e.a. na mocy ww. wyroku, częściowo został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji z dniem 16 sierpnia 2016 r., w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej), czy też kwestia kosztów, które w ocenie strony nie znajdują odzwierciedlenia w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach - nie miała zasadniczego znaczenia w tym postepowaniu.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek P. o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 64e § 2 pkt 2 i § 3 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Natomiast w myśl art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W art. 64 § 3 u.p.e.a. wskazano dodatkowo, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie o umorzeniu kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak pozostawienia Dyrektorowi IAS pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji (postanowienia) uznaniowej, tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć zarzutu dowolności decyzji, organ musi wyjaśnić przyczyny z powodu których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia. Wyjaśnienie to musi przy tym nastąpić z uwzględnieniem zarówno ważnego interesu publicznego, jak i nawiązywać do uzasadnienia gospodarczego. Organ zatem obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania postanowienia o charakterze uznaniowym. W przypadku decyzji (postanowień) uznaniowych szczególne znaczenie ma wyrażona w art. 11 k.p.a. zasada przekonywania, która sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji (postanowienia), np. odstąpi od uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego aktu.

W przypadku badania legalności decyzji (postanowień) uznaniowych, kompetencje sądu są znacznie ograniczone. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący rozstrzygnięcie dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji (postanowieniu) normie uznaniowej. Rola sądu ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie przebiegło prawidłowo, czy strona była należycie informowana o przysługującej jej prawach i obowiązkach, czy organ należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Ponadto sąd bada, czy zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na właściwych podstawach prawnych oraz czy zawiera wyczerpujące i właściwie skonstruowane uzasadnienie. Sprawy o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, w których dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacenia kosztów egzekucyjnych naruszają zasadę równego traktowania wierzycieli. Rozważenie zatem interesów wierzyciela i interesu publicznego, powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu postanowienia, spełniającego wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie sądową.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy orzekające przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i rzetelny, a także dokonały wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dały wyraz w uzasadnieniu postanowień, spełniających wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i nie przekraczając przy tym granic uznania.

Skarżąca wskazała, że za uzasadnieniem wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych przemawia po pierwsze, jej status jako jednostki sektora finansów publicznych, co powoduje, że umorzenie uzasadnione jest ważnym interesem publicznym. Nadto, ze względu na finansowanie P. dotacjami z budżetu państwa, obciążanie strony kosztami egzekucyjnymi będzie tożsame z obciążeniem budżetu państwa, co z kolei powoduje, że obciążanej jej kosztami jest gospodarczo nieuzasadnione.

Mając powyższe na względzie sąd wyjaśnia, że istotnie P. jest jednostką sektora finansów publicznych, jednakże z tego tytułu stronie nie przysługują w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych jakiekolwiek dodatkowe uprawnienia, inne niż pozostałym wierzycielom. Zgodnie bowiem z art. 64c § 4d u.p.e.a. nie obciąża się kosztami egzekucyjnymi oraz kwotą, o której mowa w § 2 (dotyczy zwrotu wydatków, jeśli tytuł wykonawczy ma wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego), wierzyciela będącego naczelnikiem urzędu skarbowego, ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych albo ministrem właściwym do spraw budżetu, jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego. Wydatki egzekucyjne poniesione przez organ egzekucyjny są pokrywane z budżetu państwa. Zatem w powołanym przepisie u.p.e.a., ani też w innych przepisach nie ma zwolnienia od kosztów egzekucyjnych czy to jednostek sektora finansów publicznych, czy to wprost P. Słusznie zatem Dyrektor IAS stwierdził, że ustawodawca nie traktuje takich podmiotów jak P. (jednostek sektora finansów publicznych), w sposób szczególny, gdyż gdyby tak było to, to niewątpliwie znalazłoby to wyraz w zwolnieniu tych jednostek z ponoszenia kosztów związanych z egzekucją. Ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z jakiejkolwiek Agencji będącej państwową jednostką prawną obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji administracyjnej. Tym samym zasadnie Dyrektor IAS stwierdził, że przesłanką umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być fakt specyficznej pozycji wierzyciela, jakim jest P. Sama okoliczność, że wierzyciel jest organem administracji rządowej, finansowanym ze Skarbu Państwa nie może być postrzegany jako wystąpienie ważnego interesu publicznego. Skoro wierzyciel przekazał tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny, to powinien liczyć się, że może zostać obciążony kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji. Oznacza to, że Agencja, tak jak inni wierzyciele ponosi ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego. Uznanie bowiem, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przypadających od P. przemawia ważny interes publiczny statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie kosztami egzekucyjnymi w każdej analogicznej sprawie z udziałem Agencji. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie "ważnego interesu publicznego" powinno być ocenione z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Interes ten nie może być zatem utożsamiony z subiektywnym przekonaniem strony o zasadności umorzenia kosztów. Interes publiczny musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (t. 5, s. 540, PWN) termin ważny należy rozumieć jako mający duże znaczenie lub wpływ na coś. Tym samym, ważny interes, to interes szczególny, wyjątkowy i tym samym nie może ta przesłanka odnosić się do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi przecież w przypadku egzekucji administracyjnej są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne.

Odnosząc się zaś do argumentu, że konieczność poniesienia przez P. kosztów egzekucyjnych spowoduje w rzeczywistości obciążenie budżetu państwa, gdyż działalność strony jest finansowana dotacjami z budżetu państwa, należy zauważyć, że Agencja jest państwową osobą prawną (art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości; tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 110, dalej: ustawa o PARP), która realizuje zadania z zakresu administracji rządowej, które zostały określone dla niej w programach rozwoju gospodarki, w szczególności w zakresie wspierania przedsiębiorców (art. 4 ust. 1 ustawy o PARP), uczestniczy w realizacji programów operacyjnych (art. 4 ust. 1a), podejmuje działania nie nakierowane na osiąganie zysku (art. 4 ust. 2).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o PARP Agencja prowadzi samodzielną gospodarkę finansową (art. 15 ust. 1). Z kolei w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o PARP przychodami Agencji są:

1) dotacje celowe z budżetu państwa przeznaczone na:

a) realizację zadań Agencji, w tym na współfinansowanie programów i projektów finansowanych z udziałem środków europejskich,

b) finansowanie lub dofinansowanie inwestycji Agencji;

2) środki pochodzące z funduszy przedakcesyjnych Unii Europejskiej, przeznaczone na realizację zadań Agencji, których obsługę księgową, na podstawie umów, prowadzi Agencja;

3) dotacje podmiotowe z budżetu państwa przeznaczone na pokrycie bieżących kosztów zarządzania realizowanymi przez Agencję zadaniami, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 1a, w tym kosztów ponoszonych przez regionalne instytucje finansujące;

4) odsetki od wolnych środków przekazanych w depozyt zgodnie z przepisami o finansach publicznych;

5) przychody z tytułu odpłatności za usługi świadczone przez Agencję lub wydawane przez nią publikacje;

6) przychody z tytułu przekazania środków, o których mowa w art. 34d ust. 4 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2022);

7) przychody z innych tytułów.

Prawidłowo organ II instancji wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo i poglądy doktryny, że wystąpienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacja, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Dotacje podmiotowe, na które wskazuje strona, są zatem zgodnie z powołanym przepisem jednym ze źródeł przychodów P. Jednak obok nich znajdują się również przychody z tytułu odpłatności za usługi świadczone przez Agencję (np. świadczenie usług doradczych, organizowanie szkoleń i seminariów (art. 6 ust. 1). Z powyższego wynika, po pierwsze, że obciążenie P. kosztami egzekucji nie musi automatycznie spowodować konieczności poniesienia odpowiednio powiększonych wydatków przez Skarb Państwa, sfinansowanych z budżetu państwa. Prowadzi ona bowiem, jako osoba prawna, samodzielną gospodarkę finansową i poza dotacjami z budżetu państwa finansowana jest z innych jeszcze źródeł, w tym z przychodów z tytułu odpłatności za usługi. Po drugie natomiast, otrzymuje ona dotację podmiotową z budżetu państwa na pokrycie bieżących kosztów zarządzania realizowanymi zadaniami, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 1a, w tym kosztów ponoszonych przez regionalne instytucje finansujące. Finansowanie określonych wydatków Agencji z budżetu państwa (w formie dotacji podmiotowej) zostało założone przez ustawodawcę jako "zwyczajny", systemowy element jej gospodarki finansowej, a nie sytuacja szczególna wymagająca nadzwyczajnej interwencji organów egzekucyjnych poprzez umorzenie kosztów egzekucyjnych przypadających od Agencji w celu uniknięcia ich sfinansowania z budżetu państwa. Skarżąca nie wykazała, że zapłata kosztów egzekucyjnych spowoduje powstanie uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym, szczególnie dotkliwym i doprowadzi do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków finansowych wierzyciela. Nie można zatem podzielić twierdzenia skarżącej, że obciążenie jej kosztami egzekucyjnymi, ze względu na finansowanie wydatków Agencji z budżetu państwa, czy też specyficzny charakter Agencji jest gospodarczo nieuzasadnione.

Sąd podziela więc stanowisko organów, że status skarżącej, jako jednostki sektora finansów publicznych, nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego" pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Okoliczność, że status ten nie został uwzględniony przez organy orzekające jako przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych nie stanowi naruszenia art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. (por. wyrok NSA dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 319/08).

Skarżąca, na stronie 5 skargi wyjaśniła, że prowadzi wiele postępowań mających na celu dochodzenie spornych należności (na koniec III kwartału 2017 r. posiadała 294 sprawy w toku na drodze postępowania cywilnego, w tym na etapie sądowym i egzekucyjnym oraz 505 wystawionych tytułów wykonawczych do spraw prowadzonych na drodze postępowania administracyjnego) i ponosi z tego tytułu określone wydatki, jednakże PARP nie wyjaśnia dlaczego powinny zostać umorzone koszty egzekucyjne w sprawie niniejszej. Słusznie zauważa strona, że dochodzenie od beneficjentów nieprawidłowo wydatkowanych środków pochodzących z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej leży w interesie publicznym, a niemożliwość ich dochodzenia wywołać może negatywne skutki finansowe. Z przytoczonych wyżej względów nie przekłada się to jednak na spełnienie przesłanki ważnego interesu publicznego jako uzasadnienie umorzenia w stosunku do Agencji kosztów egzekucyjnych. Nie powoduje również, że nałożenie na nią obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych, które nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, nie ma gospodarczego uzasadnienia. Interes publiczny przejawia się bowiem przede wszystkim w tym, aby środki publiczne stanowiące wsparcie dla przedsiębiorców przekazywane były tym beneficjentom, którzy wykorzystają je efektywnie oraz zgodnie z przeznaczeniem, tj. w sposób oraz terminach zgodnych z treścią zawieranych przez Agencję, jako instytucję wdrażającą, porozumień z beneficjentami. Do zadań Agencji, wynikających z § 9 i § 14 umowy zawartej w dniu 3 stycznia 2008 r., zmienionej kilkoma aneksami, z Ministrem Gospodarki, należy bowiem m.in. monitorowanie realizowanych projektów oraz odzyskiwanie kwot wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanych z naruszeniem procedur oraz pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że już w sierpniu 2015 roku P. posiadała informację, że spółka pod wskazanym w dokumentach konkursowych adresem nie prowadzi żadnej działalności, w dalszej kolejności miała informacje, że spółka nie odbiera także korespondencji pod innym ustalonym adresem, co m.in. doprowadziło do wypowiedzenia umowy o dofinansowanie. Z tego względu argument skarżącej - że P. rozdysponowuje środki dofinansowania w wielkiej wartości co potwierdza zestawienie tytułów wykonawczych za lata 2016-2017, przy założeniu, że Agencja odzyskuje tylko ok 25% z dochodzonych należności od dłużników to koszty bezskutecznej egzekucji z dochodzonych obecnie w drodze egzekucji administracyjnej samych należności głównych wynosiłyby kilkadziesiąt milionów - nie przemawia w dostateczny sposób za umorzeniem kosztów egzekucyjnych po stronie Agencji, jako wierzyciela, w sprawie niniejszej. To P., wiedząc o problemach z doręczeniem korespondencji spółce oraz mając na uwadze zmiany udziałowców spółki, a także mając na względzie brak wykonania przez spółkę decyzji zobowiązującej ją do zwrotu środków dofinansowania zdecydowała się na wystąpienie na drogę egzekucji administracyjnej, a nie np. skorzystała z instytucji wyjawienia majątku na podstawie art. 913 i następne kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 71 u.p.e.a. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w administracji P. nie uzyskała także informacji i wyjaśnień, o których mowa w art. 36 u.p.e.a., co wstępnie pozwoliłoby na ustalenie, czy podmiot posiada jakiekolwiek majątek. W tym zakresie, to dopiero działania organu egzekucyjnego doprowadziły do ustalenie braku posiadania jakiegokolwiek majątku przez spółkę. Agencja, jako wierzyciel, powinna zarówno na etapie przyznawania środków, jak i w czasie ich wykorzystywania przez beneficjentów, czuwać nad prawidłowością wykorzystywania środków publicznych i odpowiednio reagować na stwierdzone nieprawidłowości. W ocenie sądu brak jest więc podstaw prawnych do przerzucania na organ egzekucyjny zaniedbań Agencji w tym zakresie, a także ryzyka związanego z niewłaściwym zachowaniem beneficjentów programów administrowanych przez Agencję. Tym samy w ocenie sądu podnoszona argumentacja nie mogła zostać uwzględniona.

Na marginesie należy także zauważyć, że ewentualna zapłata przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych może następnie zostać zaspokojona od członka zarządu spółki z o.o., na którego może zostać przeniesione zobowiązanie określone w decyzji P. z [...] października 2016 r., nr [...] mocą art. 116 w zw. z art. 107 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), które to przepisy zgodnie z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 2077 ze zm.) stosuje się odpowiedno.

Odnosząc się do zarzutu braku zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i oceny sprawy na podstawie jej całokształtu, błędnego uznania, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego przewidziane w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., w tym odmówienia wiarygodności i mocy dowodowej umowie z 3 marca 2017r., należy wskazać, że zarzut ten jest niezasadny. Dyrektor lAS bowiem uwzględnił wskazaną umowę, o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonego postanowienia (strona 8 postanowienia), to że z tej umowy i dodatkowych dokumentów wyciągną odmienne od skarżącej wnioski, nie może świadczyć o jej nieuwzględnieniu, czy też pominięciu. Wyciągnięte bowiem wnioski są zasadne i oparte na zgromadzonym materiale dowodowym w tym planie finansowym, stanowiącym załącznik nr 11 do ustawy budżetowej na 2017r. Dyrektor IAS przeanalizował stronę dochodową oraz wydatki i zasadnie przyjął, że P. ma możliwość zaplanowania i wygospodarowania środków finansowych na uregulowanie kosztów egzekucyjnych w kwocie 14.259,55 zł. Zasadnie również stwierdził odnosząc się do argumentu Agencji, że nie dysponuje ona wolnymi środkami na pokrycie kosztów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (gdyż finansuje jedynie koszty sądowe związane z odzyskiwaniem od beneficjentów kwot nienależnie wypłaconych, a nie związanych z postępowaniem egzekucyjnym według planu działania stanowiącego integralną część umowy z 3 marca 2017 r.), że powyższe nie znajduje uzasadnienia. Co więcej organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu zbadał okoliczności powstania kosztów egzekucyjnych i szczegółowo odniósł się do podnoszonych przez skarżącą argumentów.

Słusznie także Dyrektor IAS wyjaśnił skarżącej w odpowiedzi na skargę, że organy egzekucyjne administracji publicznej są finansowane również ze środków publicznych, co powoduje, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych wobec zobowiązanego lub wierzyciela, obciąża bezpośrednio budżet państwa. Natomiast skarżąca, zgodnie z powołanym wyżej przepisami, tylko częściowo jest finansowana z budżetu państwa, a w pozostałej części ze środków pochodzących z Unii Europejskiej oraz z tytułu świadczonych przez siebie usług. Zasadnie organ II instancji zauważył powołując się na umowę z 3 marca 2017 r., że P. uzyskuje środki pochodzące z UE na odzyskanie od beneficjentów kwot nienależnie wypłaconych w tym kosztów ponoszonych na etapie postępowania sądowego, zabezpieczającego, nieprocesowego, upadłościowego, układowego i naprawczego jak i egzekucyjnego. Tym samym Agencja posiada środki, które wbrew jej twierdzeniu mogą a nawet powinny być przeznaczone na postępowanie egzekucyjne w wyniku którego powstały koszty egzekucyjne.

Nie uzasadnione są argumenty P. wskazujące, że P. otrzymała środki wyłącznie na postępowania sądowe i egzekucyjne i nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, a także, że ze sprawozdania finansowego za 2016 wynika, iż zobowiązania P. przewyższają należności. Słusznie w tym zakresie Dyrektor IAS wyjaśnił, że nic nie stało na przeszkodzie aby strona przeznaczyła części środków przeznaczonych na postępowanie sądowe i egzekucyjne na koszty egzekucji administracyjnej. Natomiast jeśli zdaniem P. środków tych nie mogła przeznaczyć na egzekucję administracyjną, co w ocenie sądu jest zupełnie niezrozumiałe, skoro egzekucja administracyjna będzie zasadniczym sposobem przymusowego wyegzekwowania przekazanych środków na dofinansowanie realizacji projektu, to niezrozumiałe jest występowanie do organu egzekucji administracyjnej o prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego. Zasadnie podniósł Dyrektor IAS, w odpowiedzi na skargę, że takie działanie wskazywałoby na świadome decydowanie przez P., bez upoważnienia Ministra Finansów, co do dysponowania środkami publicznymi pomiędzy różnymi działami Budżetu Państwa, tj. przeznaczonymi na funkcjonowanie administracji publicznej i Agencji będącej jednostką sektora finansów publicznych.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia procedury administracyjnej należy uznać je za całkowicie niezasadne. W sprawie bowiem uwzględniono informacje podane przez stronę we wniosku i w toku postępowania, zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, dokonano jego oceny, wyjaśniono wszystkie okoliczności sprawy, nie pominięto żadnego dowodu przedłożonego przez P., ustosunkowano się do jej sytuacji finansowej oraz poddano analizie przedstawione argumenty. Także uzasadnienie postanowienia nie uchybia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż w jego uzasadnieniu przywołano treść przepisów oraz sposób ich rozumienia, a także wskazano okoliczności uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Wobec powyższego zdaniem w sprawie nie zostały naruszone przepisy postępowania, tj. art. 7, 7a, 8, 77, 80, 81a a także 107 § 3 , 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Reasumując, sąd za prawidłowe uznaje stanowisko Dyrektora IAS odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.