Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 674/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 162 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niewykonania nasadzeń zastępczych i wezwania do wniesienia opłaty za wycięcie drzew - oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...], w sprawie niewykonania nasadzeń zastępczych i wezwania do wniesienia opłaty za wycięcie drzew.

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. stwierdził niewykonanie nasadzeń zastępczych wynikających z pkt 2 sentencji decyzji z dnia [...] nr [...], znak: [...], wydanej M. S. oraz wezwał stronę do wniesienia opłaty w wysokości 77.664,59zł naliczonej za wycięcie dwóch sztuk drzew z gatunku kasztanowiec biały o obwodach pni 117 + 144 i 228 z terenu nieruchomości przy ul. A 12 i 14, (działki ewidencyjne nr 74/1 i 73, obręb [...]).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu [...] pełnomocnik M. S., podnosząc, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...], a co za tym idzie, odwołanie złożono z zachowaniem terminu. W treści odwołania pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Nadto w odwołaniu zawarto wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność wykonania nasadzeń zastępczych na przedmiotowej nieruchomości w ilości zgodnej z treścią decyzji z dnia [...] oraz dowodu ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] nr [...], mocą której udzielono stronie pozwolenia na użytkowanie budynku, na okoliczność, iż dokonanie nasadzeń zastępczych było możliwe dopiero po zakończeniu robót budowlanych na wskazanej nieruchomości.

Pismem z dnia [...], przesyłającym powyższe odwołanie do organu odwoławczego, organ I instancji odniósł się do zarzutów odwołania i wyjaśnił, że: po pierwsze, protokoły z oględzin terenowych przeprowadzonych w latach 2014 i 2016 przez inspektorów WOŚiR UM[...] wskazują jednoznacznie, iż nieruchomość przy ul. A była placem budowy, zatem nie było możliwości jej zamieszkania, co podnosi skarżący; po drugie, organ zmienił adres dostarczania korespondencji z Ł. na K. w konsekwencji nieodebrania przez stronę wcześniejszej (...) korespondencji zaadresowanej na Ł. ul. B 6a m. 3; natomiast będąc w posiadaniu informacji z [...] OG-u skierował korespondencję na adres K. ul. C 12G; po trzecie, pracownik Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa UM[...] ustalił i wykonał w dniu 5 stycznia 2017 r. telefon do byłego pełnomocnika strony, tj. Grupy [...], i prosił o pomoc w ustaleniu kontaktu ze skarżącym. W efekcie strona pojawiła się w Wydziale (...) [...] i została zapoznana z projektem decyzji Prezydenta Miasta Ł. Nr [...] z dnia [...] Wobec powyższego organ wyczerpał wszystkie możliwości, by zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu; po czwarte, organ zwrócił uwagę na treść art. 84 ust. 1-5, art. 85 ust. 1 i art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody; po piąte, wskazując na treść art. 84 ust. 4 tej ustawy organ stwierdził, że konsekwencją odroczenia terminu płatności była konieczność powrotu do sprawy po upływie terminu odroczenia, celem ustalenia czy nałożony obowiązek został wykonany; po szóste, wszczynając - obligatoryjnie - postępowanie w sprawie umorzenia należności, organ nie miał wiedzy o wykonaniu lub niewykonaniu decyzji [...] w zakresie nasadzeń zastępczych. Ustaleń faktycznych organ dokonał dopiero w toku prowadzonego postępowania, zgodnie z zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej; po siódme, niewywiązanie się strony z warunku wprowadzenia nasadzeń zamiennych w miejscu wskazanym przez organ, z zachowaniem parametrów gatunkowych i jakościowych, po ściśle określonych w decyzji trzech latach, spowodowało, iż organ orzekł o wezwaniu strony do wniesienia opłaty; oraz po ósme, strona mogła się ubiegać o zmianę warunków dotyczących nasadzeń zastępczych na podstawie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego. Niewątpliwie ważny interes strony, jakim była niemożność realizacji decyzji w pierwotnym kształcie, wpłynąłby na zmianę treści warunku. Strona jednak nie zabiegała o taką zmianę.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...], działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż decyzją z dnia [...] nr [...] zezwolono M. S. na wycięcie dwóch kasztanowców białych w terminie do końca maja 2013 r. z zastrzeżeniem spełniania określonych warunków, tj. uzależniono to zezwolenie od zastąpienia usuwanych drzew nowymi nasadzeniami w ilości 6 sztuk w terminie do dnia 30 października 2013 r. Równocześnie ustalono opłatę za wydanie zezwolenia na usunięcie wskazanych drzew w wysokości 77.664,59 zł, odraczając termin jej uiszczenia na okres trzech lat - tj. do dnia 18 maja 2015 r. W terminie określonym w powyższej decyzji, a mianowicie w terminie do dnia 30 października 2013r., wskazane nasadzenia nie zostały dokonane. Jest to okoliczność niebudząca żadnych wątpliwości Kolegium, wynikająca z akt sprawy i potwierdzona również przez samą stronę. W odwołaniu M. S. stwierdził bowiem, że dokonanie nasadzeń w ilości 6 sztuk nie było możliwe w terminach zakreślonych w decyzji, tj. do dnia 30 października 2013 r. z uwagi na trwający na nieruchomości proces budowlany. Nadto odwołujący wskazał, że obowiązek został wykonany niezwłocznie po zakończeniu procesu budowlanego dopiero w listopadzie 2016 r.

Kierując się powyższymi ustaleniami organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu, a pewne uchybienia procesowe, których dopuścił się organ I instancji, w żaden sposób nie wpływają na jej rozstrzygnięcie. Z kolei okoliczności, które mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc – termin, w którym powinny być dokonane nasadzenia zastępcze oraz termin, w którym faktycznie zostały one dokonane - są niesporne, zostały wyraźnie potwierdzone przez stronę niniejszego postępowania.

W dalszej kolejności Kolegium stwierdziło, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy organ I instancji zasadnie stwierdził niewykonanie nasadzeń zastępczych przez stronę zgodnie z treścią decyzji z dnia [...], a co za tym idzie, zasadnie wezwał stronę do uiszczenia opłaty w wysokości 77.664,59 zł. Zdaniem organu odwoławczego dokonanie nasadzeń zastępczych, o których mowa w decyzji z dnia [...], warunkowało legalność usunięcia drzew, jak i odroczenie uiszczenia opłaty administracyjnej, zaś realizacja tegoż warunku została sprzężona z określonym w decyzji, nieprzekraczalnym terminem - 30 października 2013 r. Termin ten został wyraźnie w decyzji z dnia [...] wskazany w punkcie 2, w którym organ orzekł, że zezwolenie na usuniecie drzew wskazanych w pkt 1 decyzji uzależnia od zastąpienia ich nowymi nasadzeniami w ilości 6 sztuk w terminie "do 30 października 2013 r.". Co więcej, w decyzji z dnia [...] wyraźnie pouczono stronę, że "warunkiem odroczenia terminu uiszczenia opłaty jest dokonanie na terenie nieruchomości przy ul. A 12 i 14 w Ł. nasadzeń zamiennych, w liczbie 6 sztuk drzew". Strona była zatem świadoma, jakie konsekwencje wiążą się z niespełnieniem warunków określonych w pkt 2 sentencji decyzji. Ponadto treść punktu 2 decyzji z dnia [...] odnośnie ostatecznego terminu dokonania nasadzeń zastępczych nie pozostawia wątpliwości co do tego, kiedy miały być one dokonane tak, by możliwe było następnie umorzenie opłaty za usunięte drzewa i krzewy. Również treść pism strony znajdujących się w aktach sprawy wskazuje jednoznacznie, że miała ona świadomość, w jakim terminie powinny być dokonane nasadzenia zastępcze. Zatem wobec jednoznacznej treści punktu 2 decyzji z dnia [...] odnośnie ostatecznego terminu nasadzeń zastępczych, w obecnej chwili nie ma znaczenia to, iż drzewa te zostały - jak twierdzi strona - faktycznie zasadzone w listopadzie 2016 r., czyli w terminie późniejszym niż wynikający z decyzji. Kolegium stwierdziło, że termin nowych nasadzeń został stronie w sposób stanowczy wskazany w decyzji i nie był przez nią kwestionowany, co więcej z akt sprawy nie wynika, by strona zgłaszała jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie, aż do wszczęcia postępowania "kontrolnego" zakończonego decyzją organu I instancji z dnia [...] Ponadto strona dysponowała prawem zwrócenia się do organu o wyjaśnienie treści decyzji, jeśli ta budziła jej wątpliwości w trybie przepisu art. 113 § 2 k.p.a., zaś jeśli z przyczyn natury technicznej, związanych z realizacją inwestycji, strona nie była w stanie spełnić warunku dokonania w terminie do 30 października 2013 r. nasadzeń zastępczych drzew, mogła zwrócić się do organu z wnioskiem o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Z uprawnień tych strona jednak nie skorzystała. Ponadto bez znaczenia w świetle obowiązujących przepisów prawa, w ocenie Kolegium, jest także późniejsze dokonanie nasadzeń zastępczych, a więc dokonanie ich po upływie wyznaczonego w decyzji z dnia [...] terminu, czyli w sytuacji gdy przedmiotowy warunek nie mógł być już zrealizowany zgodnie z jej zapisami. W tej sprawie strona zobowiązana była wykonać nasadzenia zastępcze w terminie do 30 października 2013 r. i w tym terminie ich nie wykonała. Zatem niezależnie od powodów niewykonania tego warunku, strona zobligowana jest wnieść opłatę za wycięcie dwóch kasztanowców białych w wysokości 77.664,59 zł.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy, odwołując się do treści art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, wyjaśnił, że postępowanie zmierzające do oceny żywotności posadzonych drzew jest nowym postępowaniem administracyjnym, które na gruncie rozpoznawanej sprawy nie ma zastosowania, skoro jak sama strona wskazuje, drzewa zostały posadzone po terminie określonym w decyzji z dnia [...] Równocześnie Kolegium podkreśliło, że wskazane przez stronę uchybienia procesowe, jakich dopuścił się organ I instancji, wobec niespornych i potwierdzonych przez stronę okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie mogły mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ustalony stan faktyczny sprawy uzasadniał wobec tego utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. M. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polegające na niepodjęciu przez Kolegium w Ł. żadnych czynności w przedmiotowej sprawie, które miałyby na celu weryfikację okoliczności podnoszonych przez organ I instancji, jak również skarżącego i tym samym niezasadne zawężenie kompetencji do oceny legalności zaskarżonej decyzji;

b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji istnienia szeregu braków formalnych na etapie postępowania przed organem I instancji, które nie pozwalały na wydanie zaskarżonej decyzji, a tym samym na nałożenie na skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew szczególnie, gdy organ I instancji winien w pierwszej kolejności wyeliminować - w trybie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. - z obrotu prawnego decyzję zezwalającą skarżącemu na usunięcie drzew, co było warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej bez zezwolenia i późniejszego obciążenia skarżącego stosowną karą;

c) art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegającą na:

1. zaniechaniu przez Kolegium w Ł. wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie i wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem istotnych braków w zakresie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w sprawie, mając na uwadze, że czynności dokonane przez organ I instancji mające na celu weryfikację wykonania przez M. S. obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych są obarczone wadą procesową niepozwalająca na ich wykorzystanie w przedmiotowym postępowaniu z racji braku zapewnienia czynnego udziału skarżącego w ich przeprowadzeniu, w sytuacji gdy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego statuują stosowne zasady naczelne, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jako organu meritii, wymaga szczególnej staranności w podejściu do materiału dowodowego i jego oceny, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;

2. zaniechanie przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania w kierunku ustalenia, czy M. S. wykonał obowiązek w terminie, w tym nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, które miałoby na celu wyjaśnienie rzeczonych kwestii;

d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie decyzji Kolegium bez należytego uzasadnienia faktycznego, tj. z pominięciem wskazania faktów, które Kolegium uznało za udowodnione, dowodów, na których się oparło oraz przyczyn, dla których odmówiło wiarygodności innym dowodom, w sytuacji gdy ze stanu faktycznego przedmiotowej sprawy nie wynika, czy i kiedy zostały wykonane przez skarżącego nasadzenia zastępcze, która to okoliczność nie została ustalona przez organy I ani II instancji.

W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy, a następnie stwierdził, że – jego zdaniem - od spełnienia określonych w decyzji warunków zależało utrzymanie bytu prawnego pozwolenia na wycinkę wydanego przez organ I instancji na rzecz skarżącego. Wobec tego ich niespełnienie przez skarżącego skutkowało upadkiem przyznanego mu uprawnienia. Naruszenie warunków wycinki winno zaktualizować wygaszenie decyzji zawierającej zgodę na usunięcie drzew w trybie art. 162 k.p.a., a w konsekwencji skutkować eliminacją decyzji z obrotu prawnego. Wygaszenie rzeczonej decyzji przekładałoby się na usunięcie przez skarżącego przedmiotowych drzew bez zezwolenia, skoro stosowna zgoda została wydana pod warunkiem, a tym samym winno skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Skoro bowiem doszło do naruszenia warunków, którymi zostało obwarowane zezwolenie, zgodnie z treścią przepisu art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. należało stwierdzić wygaśnięcie decyzji, to jest usunąć z obrotu prawnego zezwolenie, którego warunki nie zostały przez skarżącego spełnione. Powyższe stanowisko skarżącego wynika wprost z treści przepisu art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., jak również z treści uzasadnienia decyzji z dnia [...], gdzie jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji podał art.162 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego Kolegium niezasadnie zastosowało art. 138 § 1 k.p.a., uznając, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] odpowiada prawu. Tymczasem, decyzja organu I instancji powinna zostać uchylona ze wskazaniem konieczności wszczęcia przez organ I instancji postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] z uwagi na jej wygaśnięcie z mocy prawa spowodowane niewykonaniem warunku rozwiązującego wskazanego w jego treści. Dopiero podjęcie tych czynności materialno-prawnych doprowadziłoby do usunięcia z obrotu prawnego decyzji zezwalającej skarżącemu na wycinkę drzew, a tym samym do zanegowania uprawnienia skarżącego w powyższym zakresie. W chwili obecnej w obrocie prawnym istnieją dwa przeciwstawne akty prawne kształtujące sferę uprawnień skarżącego, których treść wzajemnie się wyklucza. Skoro decyzja z dnia [...] nie została uchylona, skarżący wciąż jest legitymowany do usunięcia drzew, a tym samym nie ma podstaw, aby obciążać go obowiązkiem zapłaty kary pieniężnej za usunięcie drzew, skoro uzyskał uprzednio stosowne zezwolenie i nie zostało one usunięte z obrotu prawnego. W konsekwencji organ I instancji winien wszcząć drugie postępowanie administracyjne w przedmiocie usunięcia drzew bez zezwolenia na podstawie przepisów obowiązujących w chwili wszczęcia postępowania z racji braku przepisów przejściowych w nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2017 r., tj. ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U.2016.2249) i stosować przepisy ustawy znowelizowanej w tego typu sytuacjach. Przepis art. 83 ust. 1 znowelizowanej ustawy o ochronie przyrody statuuje ogólną zasadę konieczności uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu, przy czym art. 83f u.o.p. wprowadza wyjątek od tej zasady dotyczący usunięcia drzewa lub krzewu przez osobę fizyczną będącą właścicielem nieruchomości, przy czym cel usunięcia drzewa ma być niezwiązany z działalnością gospodarczą (art. 83f ust. 3a u.o.p.). W tej sprawie zaś skarżący dokonał wycinki drzew na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą, wobec czego postępowanie dotyczące nałożenia na niego kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia winno zostać ex lege umorzone w oparciu o treść wspomnianej regulacji, jako że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z ww. zwolnienia od odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stwierdzenie, że zaskarżony akt (decyzja lub postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia tego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stwierdzającą niewykonanie nasadzeń zastępczych wynikających z pkt 2 sentencji decyzji z dnia [...] nr [...] wydanej M. S. i wzywająca stronę do wniesienia opłaty w wysokości 77.664,59zł naliczonej za wycięcie wskazanych na wstępie drzew z terenu wyżej opisanej nieruchomości. Powołaną decyzją z dnia [...] nr [...] zezwolono stronie na wycięcie dwóch kasztanowców białych w terminie do końca maja 2013 r. z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków, a w szczególności organ uzależnił to zezwolenie od zastąpienia usuwanych drzew nowymi nasadzeniami w ilości 6 sztuk w terminie do dnia 30 października 2013 r. Jednocześnie decyzją tą organ ustalił opłatę za wydanie zezwolenia na usunięcie wskazanych drzew w wysokości 77.664,59 zł, odraczając termin jej uiszczenia na okres trzech lat, tj. do dnia 18 maja 2015 r. Decyzja ta jest decyzją ostateczną. Została doręczona stronie i jak wynika z akt sprawy, jej treść nie budziła wątpliwości skarżącego. Podstawę rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r., Nr 151, poz. 1220) w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji przede wszystkim należy wskazać na przepisy prawa materialnego, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.o.p.". Stosownie do treści art. 83c ust. 3 tej ustawy, wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. Zgodnie zaś z art. 84 ust. 1 u.o.p., posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia (ust. 2). Według ust. 3 tego artykułu, w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Stosownie zaś do ust. 7 tego artykułu, w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7, wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 8).

W świetle powołanych regulacji podstawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było zatem ustalenie kluczowej dla sprawy okoliczności, czy strona dokonała wskazanych nasadzeń zastępczych w terminie określonym w decyzji z dnia [...], tj. w terminie do dnia 30 października 2013 r.

Analiza akt sprawy dokonana z tego punktu widzenia dowodzi, że powyższy termin nie został przez stronę dochowany. Według ustaleń organów dokonano tych nasadzeń dopiero w listopadzie 2016 r., a więc ewidentnie po upływie tego terminu. Okoliczność tę potwierdziła także strona postępowania, wyjaśniając, że obowiązek wynikający z decyzji z dnia [...] został przez nią wykonany niezwłocznie po zakończeniu procesu budowlanego, co miało miejsce dopiero w listopadzie 2016 r., a opóźnienie to wynikało z prowadzonych na nieruchomości prac budowlanych.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organ trafnie uznał, że powyższa okoliczność nie budzi wątpliwości i nie może stanowić podstawy do zajęcia innego stanowiska niż organ I instancji i tym samym nie może uzasadniać uchylenia decyzji tego organu. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że powyższe ustalenia organów prowadzących postępowanie miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, pozwoliły one bowiem na ustalenie zarówno kwestii braku dochowania terminu dokonania nasadzeń zastępczych, jak i terminu, w których zostały one faktycznie dokonane przez stronę.

Wychodząc z tych przesłanek, w ocenie Sądu, organ I instancji zasadnie wezwał stronę do uiszczenia opłaty wynikającej z decyzji z dnia [...], strona bowiem bezspornie nie spełniła warunku powodującego odstąpienie od naliczania i pobierania tej opłaty. W tej sytuacji Kolegium trafnie stwierdziło, że bez znaczenia dla sprawy pozostają twierdzenia strony wskazujące na przyczyny opóźnienia w wykonaniu tych nasadzeń wynikające z trwającego procesu budowlanego na wskazanej nieruchomości. Wszakże, jak zasadnie podkreśliło Kolegium – termin nowych nasadzeń został stronie w sposób stanowczy wskazany w powyższej decyzji z dnia [...] i nie był przez nią kwestionowany aż do wszczęcia postępowania "kontrolnego" zakończonego decyzją organu I instancji z dnia [...] Zgodzić się przy tym należy z organem, że w zaistniałej sytuacji strona mogła podjąć stosowne kroki celem wydłużenia tego terminu, tj. choćby wystąpienie o zmianę decyzji w tym zakresie na podstawie art. 155 k.p.a., czego jednak nie uczyniła. Późniejsze zatem wykonanie tych nasadzeń, w ocenie Sądu, wskazuje na samowolną modyfikację decyzji w zakresie terminu ich wykonania, do której skarżący nie był uprawniony.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo uznało, że niezależnie od powodów niewykonania owych nasadzeń we wskazanym w decyzji terminie (niespełnienia warunku w niej określonego) strona zobligowana jest wnieść opłatę za wycięcie dwóch kasztanowców białych w wysokości 77.664,59 zł, a późniejsze dokonanie nasadzeń nie może mieć żadnego znaczenia w sprawie, co znajduje stosowny wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów skargi Sąd nie podziela zapatrywania pełnomocnika skarżącego, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 15 k.p.a. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ posłużył się niezręcznymi sformułowaniami mogącymi prima facie wywoływać wrażenie jakoby jedynie kontrolował decyzję organu I instancji, tym niemniej pogłębiona lektura uzasadnienia dowodzi, że organ dokonał w sprawie niezbędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, co uprawniało go do wydania decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji. Ustalenia te w ocenie Sądu bezspornie dowodzą więc bezzasadności zarzutu skargi w kwestii dokonania jedynie oceny legalności decyzji organu I instancji.

Sąd nie podziela również stanowiska pełnomocnika skarżącego wskazującego na konieczność uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji z dnia [...] zezwalającej skarżącemu na usunięcie ww. drzew jako warunku wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej bez zezwolenia i późniejszego obciążenia skarżącego tą karą. Sąd pragnie w tym miejscu z całą mocą bowiem podkreślić, że w świetle art. 84 ust. 3 u.o.p. konsekwencją odroczenia terminu płatności jest konieczność powrotu sprawy na drogę postępowania administracyjnego po upływie terminu odroczenia w celu ustalenia, czy nałożony obowiązek został wykonany, a jeśli tak, to czy przesadzone lub nasadzone zastępczo drzewa zachowały żywotność, a jeśli nie, to z jakiej przyczyny. Jest to, jak zauważa się w orzecznictwie sądowym – całkowicie nowe postępowanie administracyjne, tylko bowiem w ramach sformalizowanego postępowania administracyjnego (wyjaśniającego) organ może dokonać wiążących ustaleń w tych kwestiach (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 stycznia 2016 r., II SA/Kr 1483/15, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże w niniejszej sprawie wobec dokonania nasadzeń zastępczych po terminie określonym w decyzji z dnia [...] ocena zachowania żywotności posadzonych drzew pozostaje bez znaczenia. Przy czym niedokonanie nasadzeń zamiennych w terminie określonym w tej decyzji, jako okoliczność ustalona przez organ w ramach tego postępowania, spowodowało, że zezwolenie na wycięcie wskazanych drzew wygasło, co w konsekwencji uprawniało organ do wezwaniem strony do uiszczenia wskazanej wyżej opłaty, bez konieczności uprzedniego wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego w trybie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzić zatem należy, że kwestionowane przez skarżącego decyzje są wynikiem powrotu do sprawy po upływie wskazanego terminu odroczenia opłaty za wycięcie drzew, celem dokonania przez właściwy organ oceny wykonania (bądź niewykonania) nałożonego na stronę obowiązku.

W tym kontekście Sąd za niezasadny uznaje także zawarty w skardze zarzut dotyczący w istocie niezastosowania w niniejszej sprawie regulacji zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r., poz. 2249). Przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienionej w art. 1 (ustawy o ochronie przyrody), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. Powołana regulacja, w tym wskazany przez pełnomocnika skarżącego art. 83f, nie miała w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem zaskarżona decyzja nie dotyczy ustalenia opłaty za zezwolenie na wycinkę drzew, ale jej uiszczenia w związku z brakiem wykonania obowiązku nasadzeń zastępczych w terminie określonym w decyzji z dnia [...].

Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika skarżącego w kwestii zasadności zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Poczynione ustalenia, jak wskazano powyżej, uprawniały organ odwoławczy do podjęcia decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Nadto pełnomocnik skarżącego nie wykazał, aby naruszenia wskazanych przepisów postępowania, jak i brak zapewnienia stronie czynnego udziału w toku postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając powyższe rozważania, Sąd nie dopatrzył się również naruszeń art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w tym przepisie.

Reasumując, Sąd uznał działanie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego, nie dopatrzył się przy tym naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało oddalenie skargi w całości.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

M.K.