Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 116/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 224 par. 2 art. 122 art. 217 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 art. 8
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska (spr.) WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant Sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. i R. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok oddala skargę /-/ M. Jaśniewicz /-/ W.Zygmont /-/ M.Skwierzyńska


UZASADNIENIE

W odwołaniu z dnia [...] od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w określającej R.i J. J. za 2001r. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 409.869,00-zł, pełnomocnik tych podatników zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu skarbowego. Uzasadniając ów wniosek podkreślił, że zapłata całej zaległości podatkowej wraz z odsetkami spowodowałaby znaczną szkodę w majątku podatnika i jego żony oraz trudne do odwrócenia skutki. Wskazano też, że małżonkowie J. nie mają środków majątkowych wystarczających na pokrycie zobowiązania, nadto, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił im zobowiązanie podatkowe za rok 2000 w wysokości 1.294.56,00-zł, co może spowodować konieczność zapłaty również tej zaległości podatkowej oraz, że będąca własnością R. J. nieruchomość położona w O., nie może zostać sprzedana ze względu na zabezpieczenia hipoteczne.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w całości uznając, iż podniesione we wniosku okoliczności uniemożliwiają organowi podatkowemu ocenę, czy po ich stronie zachodzi ważny interes uzasadniający uwzględnienie wniosku w myśl postanowień art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej

Nadto wskazany organ stwierdził, że w świetle odwołania brak podstaw, na tym etapie sprawy, do uznania, że istnieje prawdopodobieństwo uchylenia zaskarżonej decyzji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnicy zarzucili zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 121 § 1, art. 120, art. 187, art. 217 § 2 i art. 224 § 2 Ordynacji pdoatkowej.

Ich zdaniem organ I instancji nie ustalił w sposób prawidłowy ich sytuacji finansowej i skutków wykonania zaskarżonej odwołaniem decyzji, wobec czego odmowa uwzględnienia wstrzymania wykonania tej decyzji pozostaje w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej w P., po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do treści art. 224 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) organ podatkowy z urzędu lub na wniosek strony wstrzymuje w drodze postanowienia wykonanie decyzji w całości lub w części, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem strony lub interesem publicznym. Podatnicy nie poparli jednak dowodami okoliczności, na które się powoływali ani nie wykazali, że wykonanie decyzji wiązałoby się z niebezpieczeństwem wyrządzenia im znacznej szkody i spowodowałaby trudne do odwrócenia skutki. Nie przedstawiono też aktualnej sytuacji finansowej stron.

Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w kontekście istnienia interesu publicznego ustalono, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo ewentualnej likwidacji prowadzonego przez podatnika przedsiębiorstwa, gdyż działalność gospodarcza strony została wcześniej zawieszona, a zatrudnieni pracownicy zwolnieni. Zwrócono też uwagę, że strona nienależycie wywiązywała się z obowiązków podatkowych, dokonywała zmiany miejsca zamieszkania bez zgłaszania właściwym urzędom skarbowym danych aktualizacyjnych, co utrudniało aparatowi skarbowemu wyegzekwowanie ciążących na niej zaległości podatkowych. Nadto podkreślono, że R. J. uzyskuje przychody z najmu, zaś jego żona w 2005r. sprzedała własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego w O. za 143.000,00 zł a następnie zakupiła nieruchomość w G.za kwotę 450.000,-zł, co oznacza, że nie wykazując wysokich przychodów, posiada środki finansowe, których nie ujawnia. Podatnik jest nadal właścicielem nieruchomości położonej w O., oraz przy ul. W latach 2000-2001 prowadząc działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach udzielał swej matce pożyczek w kwotach: 380.281,95 zł w 2000r., zaś w 2001 r. w kwocie 273.085,40 zł. W oparciu o powyższe okoliczności stwierdzono w konkluzji, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowienie to pełnomocnik podatników zaskarżył się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego dotyczącego możliwości i obciążeń finansowych skarżących, art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną interpretację ustalonych w toku postępowania podatkowego faktów, a także art. 217 § 2 i art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do historycznego, a nie aktualnego majątku R. J. oraz jego matki D. J., na której nie ciąży obowiązek uiszczenia zaległości podatkowych podatnika. W ocenie skarżących, istnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia im przez wykonanie decyzji trudnej do odwrócenia szkody. Skarżący przedstawili też w skardze swą obecną sytuację majątkową i rodzinną, z której wynika, że między małżonkami J., na skutek zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej, wyłączona została wspólność majątkowa. J.J. zamieszkuje wraz z dwójką dzieci u swoich rodziców i przebywa na urlopie wychowawczym, a nadto domaga się od męża alimentów na dzieci w wysokości 1.500,-zł miesięcznie. Nieruchomość położona w O. przy ul. nie może zostać sprzedana, gdyż jest obciążona hipoteka przymusową, ponadto prowadzone są wobec stron inne postępowania podatkowe. Okoliczności przedstawione powyżej uzasadniają, w ocenie skarżących, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.

Skarżący podnoszą ponadto zarzut naruszenia art. 2 w związku z art. 8 Konstytucji RP przez utrzymanie w mocy przez organ II instancji rozstrzygnięcia grożącego niebezpieczeństwem wyrządzenia im znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co jest ich zdaniem niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że na etapie postępowania podatkowego strona nie przedstawiła w ogóle swej aktualnej sytuacji finansowej, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji narusza ważny interes strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej w aspekcie badania zgodności z prawem wydanych przez jej organy rozstrzygnięć, do czego obliguje go przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

W niniejszej sprawie przedmiot oceny sądu stanowi postanowienie organu podatkowego w sprawie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej odwołaniem decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w sprawie określenia R. i J.J. podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2001. W odwołaniu tym w. w., działający przez pełnomocnika, zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania powołanej decyzji, ogólnikowo uzasadniając go, że "nie mają środków majątkowych wystarczających na pokrycie zobowiązania". Podatnicy powołali się też na określenie im oprócz podatku za rok 2001, także podatku dochodowego za rok 2000 w wysokości 1.294.563,00 zł oraz na niemożliwość sprzedaży nieruchomości R. J. w O., która jest zabezpieczona hipoteką na rzecz Urzędu Skarbowego.

Rozważając kwestię prawidłowości zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że wstrzymanie wykonania decyzji, w myśl postanowień przepisu art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005r., nastąpić może zarówno z urzędu jak i na wniosek w przypadku, gdy jest ono uzasadnione ważnym interesem strony lub interesem publicznym. Takie sformułowanie przepisu pozwala na stwierdzenie, że rozstrzygnięcie przez organ podatkowy w kwestii wstrzymania wykonania decyzji ma charakter obligatoryjny w przypadku zaistnienia po stronie podatnika ważnego interesu bądź w przypadku, gdy jest ono uzasadnione interesem publicznym.

W sytuacji, gdy w określonej sprawie zaistnieje jedna z tych przesłanek organ podatkowy wstrzymuje wykonanie decyzji.

Do organu podatkowego należy jednak ocena, czy w danym przypadku uzasadnione jest uznanie istnienia ważnego interesu podatnika, jeżeli na tę okoliczność powołuje się strona. W tym zakresie w. w. organ winien dokładnie rozważyć przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, co w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy wstrzymanie wykonania decyzji uzasadnione jest istnieniem ważnego interesu podatnika. Pojęcie "ważnego interesu" nie zostało doprecyzowane w przepisach Ordynacji podatkowej i pozostaje nieostre. Podkreślenia wymaga, że ochronie podlega jedynie ważny interes strony.

W tym stanie rzeczy ocena istnienia bądź nieistnienia ważnego interesu podatnika pozostawiona jest organowi podatkowemu, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Skoro nie jest możliwe wskazanie jakie pozytywne przesłanki mogłyby przemawiać za wstrzymaniem wykonania decyzji, odnieść należy się w każdym przypadku do indywidualnej sytuacji podatnika.

W interesie podatnika leży wiec wykazanie, a co najmniej uprawdopodobnienie, że jego ważny interes przemawia za wstrzymaniem wykonania decyzji.

Skarżący w swym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie określenia im podatku dochodowego za rok 2000 zawarli stwierdzenie, że "nie mają środków majątkowych wystarczających na pokrycie zobowiązania". Nie przedstawili jednak przede wszystkim swojej aktualnej sytuacji finansowej, ani nie wykazali na czym ma polegać ich ważny interes. Nie uzasadniają przyjęcia jego istnienia podniesione w odwołaniu argumenty przeciwko decyzji organu I instancji w sprawie określenia podatku dochodowego, bo to nie one rzutują na zasadność wniosku strony. Jeżeli istotnie podatnicy nie posiadają, jak twierdzą, żadnych środków na pokrycie zaległości podatkowych organ podatkowy nie mógłby ich wyegzekwować, a tym samym nie istnieje zagrożenie dla ich bytu, czy wyrządzenia im nieodwracalnych negatywnych skutków.

Wbrew argumentacji skargi organ podatkowy nie może wyręczać podatników w zakresie uzasadnienie okolicznosci powołanych we wniosku, co nie wyklucza obowiązku organu podatkowego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie ustalanego stanu faktycznego. Przepis art. 122 Ordynacji podatkowej obliguje wskazany organ do podejmowania niezbędnych działań służących wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia, tym nie mniej organ podatkowy w przypadku, gdy to podatnik ma interes w wykazaniu swego "ważnego interesu" mógłby jedynie sprawdzić, bądź w ramach swoich możliwości uzupełnić dane wskazane przez niego.

Organ podatkowy, wbrew twierdzeniom skargi, nie ma - zdaniem składu orzekającego - "obowiązku zbadania możliwości finansowych skarżących oraz obciążeń finansowych, jakie spowoduje wykonanie zaskarżonych decyzji". Faktycznie bowiem możliwości finansowe skarżących są znane tylko im. Organ ten w ramach posiadanych możliwości wywiódł w zaskarżonym postanowieniu, że R.J. w latach 2000 i 2001 udzielił swej matce pożyczek w łącznej kwocie ponad 650.000,00 zł. niewiadomo jednak kiedy kwota ta została lub zostanie mu zwrócona, a także, że wcześniej zawiesił on działalność gospodarczą , a więc wykonanie decyzji pozostaje bez wpływu na prowadzenie przez podatnika tej działalności.

J. J. zaś nadal prowadzi tę działalność.

Podatnicy w O. posiadają dwie nieruchomości (k. 73 akt podatkowych), zaś J. J. nabyła w 2005r. nieruchomość zabudowaną w G. (k. 85 akt podatkowych) wykazując za ten rok dochód netto 10.851,91 zł, co wynika z zeznania PIT - 37 złożonego Urzędowi Skarbowemu w G. (k. 82) i ze sprzedaży mieszkania w kwocie 143.00,00 zł, a jej mąż R. J. wykazał za ten rok "0" dochodu. Fakt ten potwierdza stanowisko co do niemożliwości ustalenia przez organ podatkowy sytuacji finansowej podatników - na podstawie dokumentów podatkowych.

W. w. ustaleń dokonał organ odwoławczy, co świadczy o jego aktywności w kwestii wyjaśnienia sytuacji finansowej podatników. Dotyczą one, jak słusznie zauważa strona skarżąca, "historycznej" sytuacji majątkowej podatników, jednakże innych informacji - aktualnych, organ podatkowy nie uzyskał. Tym nie mniej również i te dane pozwoliły mu powziąć określone stanowisko w tej kwestii, co nie pozostaje w sprzeczności z wymogami art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej w zakresie uzasadnienia postanowień.

Z wyżej powołanych względów organy podatkowe zasadnie uznały, że w sprawie nie zachodzi ważny interes podatników, za który nie może być uważany jakikolwiek interes. Przymiot ważności stanowi bowiem nieodzowny warunek wstrzymania wykonania decyzji, o czym jednoznacznie przesądza przepis art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej, zaś jego zaistnienie w sprawie nie zostało ani stwierdzone przez organy podatkowe ani nawet wykazane (uzasadnione) przez strony. Brak też podstaw do uznania, że ustalenia organu podatkowego były nieistotne i naruszały art. 191 Ordynacji podatkowej.

W tym stanie rzeczy podzielić należy stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że w świetle dokonanych przez organ podatkowy ustaleń i braku, także w świetle treści wniosków podatników, istnienia ich ważnego interesu, nieuzasadnione było na podstawie art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie określenia podatku dochodowego.

Nie można więc zgodzić się z zarzutem skargi, iż przepis ten został naruszony zaskarżonym postanowieniem, podobnie jak i art. 2 w związku z art. 8 Konstytucji RP.

Skarżący, uznając za niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa, utrzymanie w mocy postanowienia I instancji odmawiającego wstrzymanie wykonania decyzji, stwierdzają, że jej wykonanie grozi im wyrządzeniem znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Mimo takiego stanowiska skargi w toku postępowania przed organami podatkowymi nawet, jak wyżej wspomniano, nie uzasadnili oni swego stanowiska w tym aspekcie, ani nie wykazali okoliczności pozwalających uznać istnienie ich ważnego interesu. Tym samym brak korzystnego dla nich rozstrzygnięcia nie może być traktowany jako naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa.

Z wyżej powołanych względów Sąd nie stwierdzając by zaskarżone postanowienie naruszało prawo, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

/-/ M. Jaśniewicz /-/ W. Zygmont /-/ M. Skwierzyńska