Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 546/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Oworuszko, Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Danuta Małysz (spr.), Protokolant st. ref. Marta Ścibor, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004 r. sprawy ze skargi G. A. i H. A. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego dot. zaniechania ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych oddala skargę G. A.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] kwietnia 2003 roku /k-13 akt podatkowych/ G. A. zwrócił się do Pierwszego Urzędu Skarbowego "o zastosowanie art.22 § 2 Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem trudnej sytuacji firmy i mojej ...", który to przepis mówi, jak podaje dalej podatnik, "że organ podatkowy może zaniechać w całości lub części ustalania zobowiązania podatkowego". Z pozostałej treści pisma, jak też z pisma Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2003 roku /k-9 akt podatkowych/, do którego podatnik w swym piśmie nawiązuje, można nadto wnosić, że wymieniony wniosek dotyczy zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych i że sformułowany został w związku z zakwestionowaniem przez organ podatkowy opodatkowywania na zasadach ogólnych dochodu uzyskiwanego przez podatnika z działalności gospodarczej /prowadzonej w spółce cywilnej "A"/; dochód ten winien być - według organu - opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 roku, Nr [...], Pierwszy Urząd Skarbowy umorzył postępowanie wszczęte wymienionym wyżej wnioskiem podatnika jako bezprzedmiotowe, wskazując w szczególności, że art.22 § 2 Ordynacji podatkowej nie przewiduje zaniechania ustalania zobowiązania podatkowego.

W odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji G. A. zarzucił, że organ ten naruszył art.121 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż w dniu [...] maja 2003 roku nie udzielono mu informacji w przedmiotowej sprawie, a nadto organ w swoich pismach nie wyjaśnił od kiedy i kto zmienił rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 roku nakładające obowiązek prowadzenia księgi przychodów i rozchodów przez osoby fizyczne i spółki osób fizycznych. Podniósł też, że spółka cywilna "A" rozpoczęła działalność w 1996 roku, podatek dochodowy rozliczany był na zasadach ogólnych, deklaracje składano w wymaganych terminach i nikt z urzędników skarbowych nie poinformował strony o zmianach zasad prowadzenia działalności, zaś w wydawanych zaświadczeniach potwierdzano prawidłowość rozliczania się wspólników na zasadach ogólnych.

Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 roku, Nr [...], Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie podatkowe wszczynane jest i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy podatkowej co do jej istoty. Jest to cel zasadniczy postępowania, ponieważ prowadzi on do konkretyzacji przepisów prawa podatkowego w granicach wyznaczonych przedmiotem sprawy. Nie zawsze jednak osiągnięcie tego zasadniczego celu jest możliwe, a wówczas organ podatkowy kończy postępowanie "w inny sposób", stanowiący alternatywę jej załatwienie co do istoty - art.207 § 2 Ordynacji podatkowej.

Decyzją, która nie rozstrzyga sprawy co do istoty, jest decyzji o umorzeniu postępowania. Kończy ona postępowanie w danej instancji bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Przyczyną umorzenia postępowania jest zaistnienie trwałej i nieusuwalnej przeszkody uniemożliwiającej dalsze prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art.208 Ordynacji podatkowej postępowanie podlega umorzeniu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, oraz może być umorzone, gdy wystąpi o to strona, na żądanie której zostało wszczęte postępowanie.

Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty; wynika ona z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych.

Wnioskiem wszczynającym postępowanie w sprawie niniejszej strona, co jest bezsporne, zwróciła się do organu podatkowego z żądaniem, które nie ma umocowania w prawie podatkowym - brak jest w przepisach ustaw podatkowych podstaw do rozstrzygnięcia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego. Wystąpiła zatem bezprzedmiotowość, która miała charakter pierwotny, gdyż jej przyczyna istniała już w chwili wszczęcia postępowania. Dlatego za prawidłowe - zdaniem organu odwoławczego - uznać należy rozstrzygnięcia organu I instancji zawarte w wymienionej wyżej decyzji z dnia 30 maja 2003 roku.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Izba Skarbowa stwierdziła, że organ I instancji zapewnił stronie, jak wynika z akt sprawy, możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji wyznaczył termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że pismem z dnia [...] marca 2003 roku organ podatkowy poinformował stronę o konieczności rozliczania się z prowadzonej działalności zryczałtowanym podatkiem dochodowym, przytaczając stosowne przepisy podatkowe. Jednakże organy podatkowe nie mają obowiązku informowania podatników o przepisach prawa podatkowego i ich zmianach. Przepisy te publikowane są w ogólnie dostępnych Dziennikach Ustaw i Monitorach Polskich i do obowiązków podatnika należy zapoznawanie się z nimi, gdyż znajomość zasad opodatkowania jest częścią podstawowej wiedzy koniecznej do poprawnego prowadzenia interesów. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej obowiązek organów podatkowych do udzielania informacji nie idzie tak daleko, aby miały one obowiązek zawiadamiania podatników o zmianie reguł opodatkowania.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że roztrząsanie kwestii obowiązujących stronę zasad opodatkowania wykracza poza przedmiot postępowania w niniejszej sprawie.

G. A. wniósł na wymienioną decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2003 roku, Nr [...], skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i "umożliwienie rozliczenia na zasadach ogólnych" w uzasadnieniu skargi oraz w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2004 roku skarżący zarzucił, że nie udzielono mu dostatecznej odpowiedzi i informacji co do zasad rozliczania podatku dochodowego, czym naruszono art.121 § 2 i art.122-124 Ordynacji podatkowej i narażono go na ujemne konsekwencje. Podniósł, podobnie jak w odwołaniu, że spółka "A" działa od 1996 roku, co roku prowadziła podatkową księgę przychodów i rozchodów i rozliczała się na zasadach ogólnych, co nie było kwestionowane aż do 2003 roku, a urzędnicy skarbowi informowali wspólników Spółki, że rozliczanie podatku na zasadach ogólnych jest formą podstawową, a inne formy rozliczania podatku są obwarowane dodatkowymi wymaganiami, wobec czego skarżący był przekonany, że rozlicza podatek prawidłowo.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.3 i art.106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1271/ z dniem 1 stycznia 2004 roku utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz.368 z późn. zm./ i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego Sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne /art.85 powołanej ustawy/.

Stosownie do art.97 § 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, będący sądem właściwym zgodnie z art.13 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270/.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz.1269 oraz art.3 § 1 powołanego prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ podkreślić na wstępie należy, że przedmiotem postępowania podatkowego zakończonego tą decyzję nie jest zobowiązanie podatkowe G. A. w podatku dochodowym od osób fizycznych w formie ogólnej lub w formie zryczałtowanej. Przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie żądanie strony o zaniechanie ustalania jej zobowiązania podatkowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz.926 z późn. zm./, przy czym strona wskazała na art.22 § 2 tej ustawy.

Jak prawidłowo wskazały organy podatkowe obu instancji Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie zgłoszenia żądania, jak i w dacie wydania decyzji organów obu instancji, nie zawiera przepisu dającego podstawę do zaniechania ustalania zobowiązania podatkowego przez organ podatkowy. Wobec tego podatnik nie może skutecznie żądać od organu podatkowego merytorycznego rozstrzygnięcia takiego wniosku, a - z drugiej strony - organ podatkowy nie ma podstawy prawnej ani dla uwzględnienia takiego wniosku, ani też dla odmowy jego uwzględnienia. Sytuacja taka oznacza, jak trafnie przyjęły organy rozstrzygające sprawę, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania.

Gdy w toku postępowania podatkowego ujawnia się brak przedmiotu postępowania, to prowadzi to do umorzenia postępowania na zasadzie art.208 § 1 Ordynacji podatkowej.

Jeśli natomiast brak przedmiotu postępowania niewątpliwie istnieje już w dacie zgłoszenia przez stronę żądania, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, bardziej prawidłowe wydaje się wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania - art.165a Ordynacji podatkowej. Jednakże zakończenie postępowania w takiej sytuacji decyzją o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego /art.208 § 1 Ordynacji podatkowej/ nie jest - zdaniem Sądu - naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutki rozstrzygnięcia dla strony są analogiczne, zachowana jest również możliwość kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia.

Dla porządku wyjaśnić należy, że art.22 § 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu, na które powołuje się skarżący we wniosku z dnia [...] kwietnia 2003 roku, obowiązywał do dnia 31 grudnia 2000 roku.

Wyjaśnić również należy, że skoro przedmiotem postępowania podatkowego w niniejszej sprawie nie jest zobowiązanie podatkowe G. A. w podatku dochodowym od osób fizycznych /w formie ogólnej lub w formie zryczałtowanej/, to roztrząsanie kwestii, w jakiej formie skarżący winien podatek ten w poszczególnych latach płacić, jakie księgi prowadzić, jakie dokumenty w związku z tym składać we właściwym urzędzie skarbowym oraz czy organy podatkowe miały obowiązek informowania podatnika o ciążących na nim obowiązkach w zakresie tego podatku, nie powinno mieć w tej sprawie miejsca, gdyż nie należy do przedmiotu tej sprawy. Również Sąd, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, nie jest uprawniony do wypowiadania się tych materiach.

Powyższe oznacza, że nie zachodzą ustawowe podstawy do uwzględnienia skargi, należało ją zatem oddalić na zasadzie art.151 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.