Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5301/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne: Koncesje
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1 pkt 2, art. 18, art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 196
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.
article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Teza: Prawidłowe stosowanie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 196 ze zm.) nie wymaga czynienia ustaleń właściwych dla stosowania czy to art. 18 wymienionej ustawy, odnoszącego się do zagadnienia korzystania z uprawnienia górniczego, o którym w nim mowa oraz przesłanki od spełnienia której jest to uzależnione, czy też - z uwagi na jego treść i funkcje - art. 42 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

TEZY

Prawidłowe stosowanie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 196 ze zm.) nie wymaga czynienia ustaleń właściwych dla stosowania czy to art. 18 wymienionej ustawy, odnoszącego się do zagadnienia korzystania z uprawnienia górniczego, o którym w nim mowa oraz przesłanki od spełnienia której jest to uzależnione, czy też - z uwagi na jego treść i funkcje - art. 42 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Ministra Środowiska i M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2379/15 w sprawie ze skargi [A.] S.A. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od [A.] S.A. z siedzibą w S. na rzecz Ministra Środowiska 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 4. zasądza od [A.] S.A. z siedzibą w S. na rzecz M. G. 860 zł (osiemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu koszów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2379/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] marca 2015 r. i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że wnioskiem z dnia 12 grudnia 2014 r. M.G. (dalej: uczestnik postępowania), na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 196 ze zm.), wystąpił do Marszałka Województwa W. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "Ł.", gmina O. z uwagi na jej bezprzedmiotowość w zakresie obejmującym uprawnienie do prowadzenia eksploatacji z nieruchomości gruntowych oznaczonych numerami geodezyjnymi: nr [...] obręb S., gmina O. oraz nr [...] obręb Ł., gmina O., alternatywnie, na podstawie art. 37 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, o wszczęcie postępowania sanacyjnego oraz wydanie decyzji w przedmiocie zmiany koncesji polegającej na ograniczeniu obszaru górniczego poprzez pominięcie ww. nieruchomości. Do wniosku został załączony akt notarialny z dnia 10 października 2014 r. z którego wynikało, że uczestnik postępowania nabył ww. nieruchomości od Agencji Nieruchomości Rolnych w S. W toku postępowania organ dopuścił jako dowody w sprawie wydruki z ksiąg wieczystych dla nieruchomości oznaczonych ww. numerami geodezyjnymi. Skarżąca pismem z dnia 3 lutego 2015 r. została wezwana do przedstawienia tytułu prawnego do nieruchomości gruntowych wskazanych we wniosku uczestnika. Pismem z dnia 30 stycznia 2015 r. uzupełnionym następnie pismem z dnia 19 lutego 2015 r. skarżąca domagała się odmowy stwierdzenia wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża "Ł." we wnioskowanym zakresie oraz wyjaśniła, że w chwili obecnej nie dysponuje tytułem prawnym do ww. nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Marszałek Województwa W., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 38 ust. 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, stwierdził wygaśnięcie koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "Ł." z powodu jej bezprzedmiotowości w części nieruchomości oznaczonych numerami geodezyjnymi: [...] obręb S. oraz [...] obręb Ł., położonych w gminie O. udzielonej skarżącej. W uzasadnieniu wskazał, że zakup przez uczestnika nieruchomości w granicach ustanowionego w koncesji obszaru górniczego "Ł." oraz brak jego zgody na prowadzenie wydobycia kopaliny ze złoża w granicach ww. nieruchomości gruntowych przez skarżącą powoduje, że wydobycie kopaliny z tej części udokumentowanego złoża jest niemożliwe.

W wyniku odwołania skarżącej Minister Środowiska zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w myśl art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości, na których zamierza się prowadzić wydobycie jest, wbrew stanowisku skarżącej, warunkiem sine qua non uzyskania koncesji na wydobywanie kopalin. Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, Minister Środowiska zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że dopuszczalne było stwierdzenie wygaśnięcia koncesji w części, bowiem jak ustalono, skarżąca nie legitymuje się prawem do wszystkich nieruchomości wchodzących w skład obszaru górniczego, wyznaczonego udzieloną skarżącej koncesją. Jednocześnie wywiódł, że przyjmuje się, iż brak władztwa nad nieruchomością gruntową położoną w obszarze górniczym może być uznany za trwałą i w praktyce nieusuwalną przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie działalności koncesyjnej, co w konsekwencji prowadzi do uznania, iż koncesja stała się bezprzedmiotowa. Na trwałość i w praktyce nieusuwalność przeszkody w tym postępowaniu wskazywało oświadczenie uczestnika z dnia 13 maja 2015 r., w którym kategorycznie zaprzeczył, że zaistnieje możliwość nabycia przez skarżącą prawa do nieruchomości, którymi legitymuje się uczestnik. Ponadto, skarżąca pomimo prowadzenia działalności koncesyjnej od wielu lat nie była zainteresowana nabyciem jakichkolwiek praw do rzeczonych nieruchomości wchodzących w skład obszaru górniczego "Ł.". Mając to na uwadze Minister Środowiska stanął na stanowisku, że niezasadne jest funkcjonowanie w obrocie prawnym koncesji nadającej uprawnienia, które de facto nie mogą być w praktyce wykonywane.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. za art. 38 ust. 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 12 sierpnia 1992 r. z powodu bezprzedmiotowości w części dotyczącej nieruchomości oznaczonych nr geodezyjnym [...] obręb S. oraz [...] obręb Ł. położonych w gminie O.;

2) art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że posiadanie tytułu prawnego do ww. nieruchomości, jest warunkiem sine qua non uzyskania koncesji w tej części na wydobywanie kopalin, podczas gdy w stanie prawnym ubiegania się o koncesję posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości przez skarżącą nie było elementem koniecznym do uzyskania koncesji, a co za tym idzie błędne przyjęcie przez organ II instancji, że pomimo zmiany przepisów prawnych w tym zakresie nastąpiło wygaśnięcie decyzji w części ze względu na jej bezprzedmiotowość;

3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, przeczącej zasadzie praworządności;

4) art. 42 ust. 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z jego literalnego brzmienia wynika, że rozpoczęcie działalności objętej koncesją, co nastąpiło w sprawie, uważa się za zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, a co za tym idzie błędne uznanie przez Ministra Środowiska, że w części decyzja koncesyjna jest bezprzedmiotowa;

5) art. 18 ust. 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że skarżąca nie może zrealizować w pełni swojego uprawnienia wynikającego z udzielonej koncesji, tzn. nie może wydobywać kopalin z dowolnych działek objętych obszarem górniczym wyznaczonym tą koncesją, gdyż do części działek nie przysługują jej żadne prawa rzeczowe czy obligacyjne, a uczestnik ma ograniczone prawo dysponowania swoją własnością ponieważ jego działka znajduje się w obszarze górniczym wyznaczonym koncesją, podczas gdy skarżącej przysługuje prawo w zakresie niezbędnym do wykonywania działalności regulowanej ustawą; skarżąca może żądać umożliwienia korzystania z tej nieruchomości lub jej części przez czas oznaczony za wynagrodzeniem od właściciela działki, właściciel działki może natomiast żądać, aby skarżąca dokonała jej wykupu, zatem zarówno skarżąca jak i uczestnik może zrealizować dyspozycję zawartą w art. 18 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze;

6) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz podejmowanie nieobiektywnego, wybiórczego i zupełnie dowolnego stosowania przepisów prawa i zasad prowadzenia postępowania w sprawie, w szczególności niewyjaśnienie zmian przepisów Prawa geologicznego i górniczego zachodzących od dnia 12 sierpnia 1992 r., jego przeanalizowanie przez organ II instancji spowodowałby uznanie, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do wygaszenia w części decyzji z dnia 12 sierpnia 1992 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji.

Uczestnik w piśmie z dnia 15 czerwca 2016 r. także wniósł o oddalenie skargi i przytoczył argumentację prezentowaną w postępowaniu administracyjnym. Podtrzymał swoje stanowisko w piśmie z dnia 30 czerwca 2016 r. stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy.

Sąd I instancji uzasadniając uchylenie wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stwierdził na wstępie, że poprzednik prawny skarżącej – P. w S. otrzymało w 1992 r. koncesję na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża Ł. Wskutek wejścia w życie z dniem 2 września 1994 r. ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, dalej: ustawa – Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r.), w celu dostosowania do jej uregulowań wspomnianej koncesji, Wojewoda S. w dniu 10 października 1995 r. wydał koncesję zmieniającą, w której utworzył dwa obszary górnicze Ł. Następnie wskutek przekształcenia prywatyzacyjnego powołanego przedsiębiorstwa w spółkę, Wojewoda S. w dniu 5 grudnia 1997 r. wydał kolejną decyzję zmieniającą koncesję z 10 października 1995 r., w której jako podmiot uprawniony wskazał skarżącą, określił złoże, z którego można dokonywać wydobycia kopaliny – Ł., wyznaczył długość trwania koncesji na okres 28 lat do 31 grudnia 2025 r., jak i zaznaczył, że koncesja nie narusza praw właścicieli nieruchomości gruntowych (pkt 6 decyzji). Zmiany te były skutkiem obowiązywania art. 142 ust. 1 ustawa - Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r., który stanowił, że pozostają w mocy koncesje wydane na podstawie przepisów, o których mowa w art. 158 pkt 1 i 3 oraz ust. 4 tego samego art., według którego organy koncesyjne, w terminie półtora roku od dnia wejścia w życie ustawy, miały dostosować do jej wymagań koncesje, o których mowa w ust. 1. W szczególności, jeżeli według dotychczasowych przepisów nie istniał obowiązek ustanowienia obszaru i terenu górniczego, właściwy organ koncesyjny niezwłocznie miał uzupełnić koncesję w tym zakresie, co też uczyniono. Następnie w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie ustawa - Prawo geologiczne i górnicze z

2011 r. W myśl art. 205 ust. 1 tej ustawy koncesje udzielone na podstawie dotychczasowych przepisów stały się koncesjami w rozumieniu tej ustawy. Owszem, do koncesji tych należało stosować przepisy ustawy z 2011 r., ale nie oznaczało to konieczności dostosowania wcześniejszych decyzji do wymogów wyrażonych w ustawie z 2011 r., np. art. 26 ust. 2 pkt 2 (do wniosku o udzielenie koncesji dołącza się m. in. dowody istnienia prawa przysługującego wnioskodawcy do nieruchomości gruntowej, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność w zakresie wydobywania kopaliny metodą odkrywkową, lub dowód przyrzeczenia jego ustanowienia). Kwestia ta miała istotne znaczenie, albowiem w okresie, gdy była zmieniana omawiana koncesja z 1992 r. przepis art. 20 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r. nie stawiał wymogów, co do przedstawienia dowodu istnienia prawa przysługującego wnioskodawcy do nieruchomości gruntowej, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność w zakresie wydobywania kopaliny metodą odkrywkową, lub dowód przyrzeczenia jego ustanowienia. Ten wymóg wprowadziła dopiero ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 110, poz. 1190). Jednakże w art. 5 ust. 1 tego ostatniego aktu stwierdzono, że decyzje, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów prawa geologicznego i górniczego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, pozostają w mocy z zastrzeżeniem ust. 2 (który nie obejmował przypadku kontrolowanej decyzji).

Sąd I instancji podzielił stanowisko skarżącej, zgodnie z którym nadana jej koncesja wywierała według ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. takie skutki, jak decyzja wydana na podstawie cytowanego aktu. Brak dowodów prawa przysługującego skarżącej do nieruchomości gruntowej nie dyskwalifikowało tej koncesji. W myśl art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. rozpoczęcie działalności objętej koncesją uważało się za zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Nie oznaczało to jedynie (jak twierdził Minister w odpowiedzi na skargę) negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w myśl art. 156 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu projektu ustawy – Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. wyjaśniono bowiem: "Projektowane rozwiązania zmierzają do znaczącego wzmocnienia prawnej pozycji przedsiębiorcy, bowiem pomimo istnienia przesłanek utraty mocy koncesja nadal pozostawałaby w obrocie prawnym, co jednak nie wykluczałoby ewentualnych roszczeń odszkodowawczych przysługujących tym, którzy w wyniku wadliwej decyzji doznali szkody. Może to wprawdzie oznaczać pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji (nawet podjętej z rażącym naruszeniem prawa), jednakże biorąc pod uwagę kapitałochłonność działalności regulowanej prawem geologicznym i górniczym, tego rodzaju ochrona przedsiębiorcy wydaje się koniecznością."

Sąd I instancji zwrócił ponadto uwagę na unormowanie zawarte w art. 18 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r., w którym ustawodawca uregulował uprawnienie przedsiębiorcy do żądania umożliwienia mu korzystania z nieruchomości lub jej części, uzależnione od spełnienia przesłanki niezbędności nieruchomości do wykonywania działalności regulowanej ustawą przeczy tezie, że z chwilą wykupu nieruchomości stanowiącej część obszaru górniczego nabywca może bez wyczerpania tego trybu lub innego o podobnych skutkach od razu uznawać, że nabycie spowodowało trwałą i nieusuwalną przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie działalności koncesyjnej skutkującą uznaniem, że koncesja stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r.

Zdaniem Sądu I instancji, przy ocenie zakresu uprawnień właściciela nieruchomości, nie można także pomijać regulacji z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.), niemniej przepisami ograniczającymi prawo własności mogą być zarówno przepisy prawa cywilnego, jak i innych działów prawa, w szczególności prawa administracyjnego, np. ustawy - Prawo geologiczne i górnicze. Akceptacja stanowiska uczestnika oznaczałaby, że prawo własności nie podlega ograniczeniom. Uwaga ta jest istotna, gdyż w myśl art. 10 ust. 3 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. złoża kopalin, których dotyczyła omawiana koncesja są objęte prawem własności nieruchomości gruntowej.

Sąd I instancji stwierdził, że w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. koncesja wygasa, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. Zagadnienie bezprzedmiotowości decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjnoprawnego, a więc z istnieniem jego przedmiotu, podmiotów oraz obowiązków i uprawnień stron. W tej sprawie organy uznały, że wystąpiła bezprzedmiotowość jako trwała i nieusuwalna przeszkoda wskutek nabycia nieruchomości przez uczestnika niewyrażającego zgody na wydobycie kopaliny, jednakże w świetle wyżej przedstawionych wywodów stanowisko takie było co najmniej przedwczesne. Organy nie podjęły bowiem próby zbadania, czy rzeczywiście skarżąca została pozbawiona władztwa nad spornymi działkami, czy działki te, choć położone w obszarze górniczym nie były eksploatowane, bądź nie miały waloru niezbędności w rozumieniu art. 18 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r., co stanowiło naruszenie reguł z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Sąd zauważył też, że bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r., należy traktować jako odrębną i samoistną przesłankę stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, bez potrzeby odwoływania się do art. 162 k.p.a.

W skardze kasacyjnej Minister Środowiska zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 134 § 1 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przekroczenie przez Sąd I instancji zaskarżonym rozstrzygnięciem granic niniejszej sprawy, polegające na wywodzie, że sporne działki mogły być, bądź mogą być eksploatowane pomimo jakiegokolwiek prawa przysługującego skarżącej, gdy tymczasem rola Sądu w tej sprawie powinna dotyczyć jedynie badania kwestii formalnych związanych z wygaszeniem koncesji;

2) art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, iż organy nie podjęły próby zbadania, czy rzeczywiście skarżąca została pozbawiona władztwa nad spornymi działkami, gdy tymczasem nie było takiej potrzeby, bowiem jak wcześniej zauważył Sąd I instancji skarżąca wyjaśniła, iż takie prawo jej nie przysługuje;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niezrozumiałego wywodu wskazującego, iż bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, należy traktować jako odrębną i samoistną przesłankę stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, bez potrzeby odwoływania się do art. 162 k.p.a., podczas gdy uchylone decyzje nie powoływały się w swoich rozstrzygnięciach na wskazany przepis k.p.a.;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 20 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że w tej sprawie potwierdza on, iż nie można stwierdzić wygaśnięcia koncesji z uwagi na trwałą i w praktyce nieusuwalną przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie działalności określonej koncesją, gdy tymczasem ze stanu prawnego wynika bezsprzecznie, że przepis ten miał wyłącznie zastosowanie do udzielania wówczas koncesji, a nie do stwierdzenia jej wygaśnięcia;

2) art. 18 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r., poprzez uznanie, że stanowi on przesłankę uniemożliwiającą stwierdzenie wygaśnięcia koncesji w tej sprawie, podczas gdy przepis ten ma o wiele szersze zastosowanie i przyznaje on przedsiębiorcy żądanie w stosunku do wszelkich niezbędnych nieruchomości, a nie tylko do nieruchomości, które znajdują się w obszarze górniczym, a do których przedsiębiorca nie ma żadnych praw (rzeczowych czy obligacyjnych);

3) art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieuprawnionym przyjęciu, iż przepis ten nie stanowi wyłącznie negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, lecz ma o wiele szersze zastosowanie, tj. zastosowanie do każdej wadliwej decyzji, a zatem jak można wywodzić z argumentacji Sądu I instancji, przepis ten również nie pozwala na stwierdzenie wygaśnięcia koncesji w tej sprawie;

4) art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r., poprzez jego niezastosowanie, polegające na uznaniu, że w tej sprawie nie wystąpiła bezprzedmiotowość ww. koncesji, chociaż niewątpliwie ma miejsce trwała i nieusuwalna przeszkoda, która skutkuje nierealnością z punktu widzenia możliwości osiągnięcia celu, tj. eksploatacji kopaliny ze spornych działek.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Skarżąca nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł także uczestnik postępowania zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w:

- niewskazaniu w uzasadnieniu wyroku przyczyn, dla których Sąd I instancji uznał, iż "organy nie podjęły próby zbadania czy rzeczywiście spółka została pozbawiona władztwa nad spornymi działkami",

- niewskazaniu podstawy prawnej dla uznania, iż koncesja ogranicza prawo własności nieruchomości;

- pominięciu w uzasadnieniu wyjaśnień dotyczących rozumienia pojęcia "bezprzedmiotowości koncesji" oraz uznania przez Sąd, iż w omawianej sprawie nie doszło do trwałej bezprzedmiotowości koncesji udzielonej skarżącej;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

- art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż nie doszło w sprawie do bezprzedmiotowości koncesji udzielonej skarżącej;

- art. 18 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, iż mogą stanowić podstawę prawną dla żądania przez skarżącą od uczestnika postępowania zgody na korzystanie z należących do niego nieruchomości na potrzeby prowadzenia eksploatacji złoża;

- art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędną wykładnię zakładającą, iż prawo do korzystania z nieruchomości unormowane w tym art. doznaje ograniczeń ze strony koncesji;

- art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. poprzez jego błędną wykładnię, wedle której przepis ten odnosi się także do wygaśnięcia koncesji unormowanego w art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy;

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i uznanie, iż organy obu instancji nie dochowały zasad wynikających z tychże przepisów.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów uczestnik postępowania przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Skarżąca nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

W piśmie z dnia 11 kwietnia 2017 r. uczestnik postępowania stwierdził, że w związku z toczącym się postępowaniem nie może swobodnie władać swoją nieruchomością oraz prowadzić na tym terenie działalności gospodarczej polegającej na możliwości dokonywania wydobycia kruszywa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne są zasadne i zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z postawionych w skargach kasacyjnych zarzutów, które oparte zostały na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Środowiska w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego stwierdził, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja Marszałka Województwa W. nie są zgodne z prawem, co uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji podważył zarówno prawidłowość podejścia organu administracji do wykładni i zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, zwłaszcza zaś w zakresie odnoszącym się do art. 38 ust. 1 pkt 2 stanowiącym podstawę wydania kontrolowanej decyzji w relacji do art. 18 i art. 42 ust. 1 tej ustawy oraz art. 20 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, jak i prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych z uwagi na ich deficyt odnośnie do braku podjęcia próby zbadania, czy rzeczywiście spółka została pozbawiona władztwa nad spornymi działkami, czy działki te, choć położone w obszarze górniczym nie były eksploatowane bądź nie miały waloru niezbędności.

Zarzuty skarg kasacyjnych uznać należy za usprawiedliwione, albowiem skutecznie podważają one stanowisko Sądu I instancji o braku zgodności z prawem kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że jakkolwiek w postępowaniu przed wojewódzkim sadem administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, to jednak nie oznacza ona, że sąd ten nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność kwestionowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez uprawiony podmiot. Jasno i wyraźnie wynika to z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną sąd administracyjny związany jest jednak granicami sprawy. Rozstrzygając "w granicach danej sprawy" sąd administracyjny nie może więc uczynić przedmiotem kontroli legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę i na którą to sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Podlegająca badaniu tożsamość tych elementów musi więc uwzględniać to, że tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz - co należy podkreślić - ich podstawy prawnej i faktycznej (por. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51).

Przedstawione uwagi są nie bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku i oceny trafności stawianego w skardze kasacyjnej organu zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. (pkt 1 ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej Ministra Środowiska). Uwzględniając wszystkie wynikające z nich konsekwencje w relacji do przedmiotu sprawy, w której orzekał Sąd I instancji kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, za uzasadnione uznać należy stanowisko o wykroczeniu przez ten Sąd poza granice sprawy, którą stanowiło rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzeniu wygaśnięcia koncesji na wydobywania kruszywa naturalnego.

Upatrując wadliwości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji między innymi w braku podjęcia próby zbadania, czy rzeczywiście spółka została pozbawiona władztwa nad spornymi działkami, czy działki te, choć położone w obszarze górniczym nie były eksploatowane bądź nie miały waloru niezbędności, Sąd I instancji sam pominął tę doniosłą prawnie okoliczność, a mianowicie, że skoro zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, to istota spornej w sprawie kwestii dotyczyła oceny zaistnienia w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy określonej tym przepisem przesłanki wygaśnięcia koncesji. Oznacza to, że kontrola prawidłowości wykładni oraz zastosowania w rozpatrywanej sprawie przywołanego przepisu ustawy - Prawo geologiczne i górnicze nie mogła wykraczać poza wyznaczone nim granice istotne z punktu widzenia badania przedmiotowej tożsamości sprawy administracyjnej, na którą składają się - jak już to powyżej wyjaśniono - również tożsamość podstawy prawnej i faktycznej.

W związku z tym, skoro art. 38 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy jasno i wyraźnie stanowi, że koncesja wygasa jeżeli stała się bezprzedmiotowa, to z punktu widzenia normatywnej treści tego przepisu oraz wszystkich wynikających z niej konsekwencji wyrażających się i w tym, że podejmowana na jego podstawie decyzja ma charakter deklaratoryjny, za nieuzasadnione uznać należy stanowisko Sądu I instancji sugerujące potrzebę rekonstruowania normy prawnej wynikającej z tego przepisu przy uwzględnieniu regulacji zawartej w art. 18 oraz art. 42 ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy. Nie dość, że stanowisku temu sprzeciwia się treść wymienionych przepisów, to również ich funkcje, o czym w pełni zasadnie w odniesieniu do pierwszego z nich wnioskować należy również na podstawie argumentu z systematyki wewnętrznej ustawy - Prawo geologiczne i górnicze - został on usytuowany w Dziale II ustawy "Własność górnicza, użytkowanie górnicze oraz inne uprawnienia górnicze" - w odniesieniu natomiast do drugiego z nich na podstawie argumentów z jego treści oraz systematyki wewnętrznej przepisów Działu III przywołanej ustawy, co uzasadnia wniosek o ustanowieniu na jego gruncie odstępstwa od przyjętych w k.p.a. nadzwyczajnych trybów wzruszania niezgodnych z prawem decyzji koncesyjnych. Innymi słowy, wbrew stanowisku Sądu I instancji i wynikającym z niego sugestiom, zbiór faktów wymagających ustalenia dla potrzeb rozpoznania wniosku strony z dnia 12 grudnia 2012 r. o stwierdzenie wygaśnięcia koncesji w zakresie odnoszącym się do spornych działek (ewentualnie zmiany tej koncesji w tej części), dla prawidłowego stosowania art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze nie wymagał - z uwagi na jasną i wyraźną jego treść - czynienia ustaleń właściwych dla stosowania, czy to art. 18 wymienionej ustawy odnoszącego się do zagadnienia korzystania z uprawnienia górniczego, o którym w nim mowa oraz przesłanki od spełnienia której jest to uzależnione, czy to - z uwagi na jego treść i funkcje - art. 42 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Z punktu widzenia określonej przepisem art. 38 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy przesłanki wygaśnięcia koncesji, od zaistnienia której uzależnione było uwzględnienie żądania wniosku strony - co nie pozostaje również bez wpływu na ocenę zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie - nie było to, ani uzasadnione, ani też konieczne. Żądanie wniosku strony nie pozostawało bowiem w żadnym związku z kwestią odnoszącą się wzruszenia decyzji z uwagi na jej kwalifikowaną wadą prawną i towarzyszących temu ograniczeń, ani też nie odnosiło się do zagadnienia wykonywania uprawnień górniczych w warunkach wymagających korzystania z cudzej nieruchomości, jako niezbędnej dla realizacji tychże uprawnień.

W świetle przedstawionych argumentów za uzasadniony uznać należało więc stawiany w skardze kasacyjnej organu zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wykroczenie poza granice sprawy, w której orzekał ze skargi P. S.A. z siedzibą w S.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione argumenty nie mogą również pozostawać bez wpływu na ocenę zasadności zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie, w jakim zarzucaną wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku skarga kasacyjna organu oraz uczestnika postępowania wiąże z przedstawieniem stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i niezasadnym wytknięciem organom administracji jego deficytów, o których mowa była już powyżej (por. s. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a także w zakresie wskazania, zwłaszcza zaś wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (por. pkt 1. ppkt 2) oraz ppkt 3) petitum skargi kasacyjnej Ministra Środowiska oraz pkt 1) a także w zakresie odnoszącym się do zarzutu naruszenia art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. pkt 2) petitum skargi kasacyjnej uczestnika postępowania).

Odwołując się w odniesieniu do pierwszej ze wskazanych kwestii do przedstawionych już powyżej argumentów przekonujących o trafności zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., za uzasadnione uznać należy stanowisko, że Sąd I instancji w sposób nieuprawniony z punktu widzenia granic sprawy, w jakich zobowiązany był orzekać, uznał przeprowadzone przez organy administracji ustalenia faktyczne za niewystarczające dla oceny ziszczenia się przesłanki wygaśnięcia koncesji, o której mowa w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze.

W świetle tego przepisu, dla oceny czy koncesja stała się bezprzedmiotowa czy te nie, zbędne było przeprowadzanie ustaleń koniecznych dla stosowania art. 18 oraz art. 42 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, które to przepisy jak powyżej już to wyjaśniono, zważywszy na ich treść oraz funkcje nie miały w sprawie zastosowania, a przez to nie mogły również stanowić adekwatnego wzorca kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych w postępowaniu prowadzonym w rozpatrywanej sprawie, którą była sprawia o stwierdzenie wygaśnięcia koncesji, a nie sprawa o stwierdzenia jej nieważności, czy też sprawa realizacji uprawnień górniczych, o których mowa w art. 18 przywołanej ustawy i podlegająca trybowi określonemu w ust. 4 tego przepisu.

Co przy tym istotne z punktu widzenia przedmiotu sprawy administracyjnej, której prawidłowość rozstrzygnięcia kontrolował Sąd I instancji, z zaskarżonego wyroku nie wynika jednocześnie, aby Sąd ten zakwestionował okoliczności wynikające z materiału znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej, a mianowicie, że skarżąca spółka, jak wynika to z jej oświadczenia, nie legitymuje się żadnym tytułem (rzeczowym, czy obligacyjnym) do spornych działek; nie podważa stanowiska organów, że przez okres prowadzenia działalności objętej udzieloną jej koncesją (a więc przez ponad 20 lat) spornych w sprawie działek znajdujących się w granicach ustanowionego tą koncesją obszaru górniczego nie eksploatowała górniczo, ani też nie wykonywała w odniesieniu do nich uprawnień wynikających z art. 18 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze; zaś nabywca tych działek - uczestnik postępowania - z momentem ich zakupu zaprzeczył, że zaistnieje możliwość nabycia przez skarżącą prawa do nieruchomości podając również, że nie prowadzi ze spółką żadnych negocjacji w tym zakresie oraz, że nie wyraził zgody na prowadzenie wydobycia kopalin ze złożona w granicach tych nieruchomości przez skarżącą spółkę - wskazane okoliczności nie są w sprawie sporne i są przyznawane zarówno przez skarżącą spółkę, jak i uczestnika postępowania. Ich pominięcie przez Sąd I instancji również więc nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego w zakresie odnoszącym się do prawidłowości przedstawienia w uzasadnieniu wyroku stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy.

Natomiast w odniesieniu do tego aspektu, który omawiane zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wiążą z brakiem wskazania, w szczególności zaś z brakiem wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego w sprawie orzeczenia, to istotnie stwierdzić należy, że jego lektura pozostawia szereg niedających się usunąć wątpliwości odnośnie do przesłanek, w oparciu o które należałoby dokonywać rekonstrukcji prawnej podstawy wydanego w sprawie orzeczenia. Słuszna refleksja, że trwałą bezprzedmiotowość decyzji wiązać należałoby z brakiem możliwości osiągnięcia jej celu, nie została bowiem skonfrontowana z pominiętymi przez Sąd I instancji a przywołanymi powyżej i przyznawanymi przez skarżącą spółkę, uczestnika postępowania oraz organ administracji okolicznościami wynikającymi z akt sprawy co miało zasadnicze znaczenie z punktu widzenia art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, lecz odniesiona na tle regulacji zawartej w art. 18 i art. 42 ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy oraz art. 20 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze do wniosku o przedwczesności wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie koncesji.

Za usprawiedliwione uznać należało również zarzuty naruszenia prawa materialnego, które postawione zostały w skargach kasacyjnych organu oraz uczestnika postępowania.

Przede wszystkim za uzasadnione uznać należy zarzuty niewłaściwego zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 38 ust 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze (por. pkt 2 ppkt 4) petitum skargi kasacyjnej organu oraz pkt 2) petitum skargi kasacyjnej uczestnika postępowania).

Przekonują o tym już dotychczas przedstawione argumenty, zwłaszcza zaś te, w świetle których podważyć należało zasadność stanowiska Sądu I instancji odnośnie do deficytów ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a w związku z tym potrzeby ich uzupełnienia. Istotne z punktu widzenia stosowania przywołanego przepisu ustawy - Prawo geologiczne i górnicze okoliczności stanu faktycznego zostały bowiem - jak to już powyżej wskazano - przeprowadzone w toku postępowania, pominięte zostały natomiast przez Sąd I instancji.

Wynika z nich, co wymaga przypomnienia, że skarżąca spółka nie legitymuje się żadnym tytułem (rzeczowym, czy obligacyjnym) do spornych działek, a ponadto, że przez okres prowadzenia działalności objętej udzieloną jej koncesją (a więc przez ponad 20 lat) spornych w sprawie działek znajdujących się w granicach ustanowionego tą koncesją obszaru górniczego nie eksploatowała górniczo, ani też nie wykonywała w odniesieniu do nich uprawnień wynikających z art. 18 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, a z momentem zakupu tychże działek, ich nabywca - uczestnik postępowania - wykluczył możliwość ich nabycia przez skarżącą i nie wyraził zgody na prowadzenie wydobycia kopalin ze złoża w granicach tych nieruchomości.

Skoro więc, jak wynika to z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, koncesja wygasa (z mocy prawa) jeżeli stała się bezprzedmiotowa, a decyzja o stwierdzeniu jej wygaśnięcia ma charakter deklaratoryjny, zaś bezprzedmiotowość o której mowa w tym przepisie, z uwagi na treść decyzji koncesyjnej i wynikające z niej uprawnienie do wydobywania kopalin ze złoża znajdującego się w przestrzeni objętej obszarem górniczym oceniać należy również (jeżeli nie przede wszystkim) z punktu widzenia możliwości, a tym samym i skuteczności wykonywania wymienionego uprawnienia, które skorelowane jest z celem, w jakim koncesja została udzielona - wydobywanie kopalin - to w świetle przywołanych powyżej okoliczności stanu fatycznego sprawy za uzasadniony uznać należy wniosek o zaistnieniu trwałej bezprzedmiotowości koncesji udzielonej skarżącej spółce w zakresie odnoszącym się do spornych nieruchomości. W tym bowiem zakresie, ze względu na przywołane okoliczności stanu faktycznego sprawy, cel udzielonej koncesji - wydobywanie kopalin - nie jest bowiem w sposób trwały możliwy do osiągnięcia.

Nie ma więc podstaw aby twierdzić, jak uczynił to Sąd I instancji, że decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia koncesji, którą uwzględniono żądanie wniosku uczestnika postępowania, jest decyzją przedwczesną. Wszystkie konieczne okoliczności istotne z punktu widzenia oceny zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości konwencji zostały bowiem w sprawie ustalone.

Ponadto, rekonstrukcja tej przesłanki nie uzasadniała potrzeby odwoływania się do regulacji zawartej w art. 18 oraz w art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, o czym mowa była już powyżej. Przepisy te, jak już powyżej wyjaśniono, nie pozostają bowiem w żadnym związku z art. 38 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy oraz z istotą normy prawnej wynikającej z tego przepisu, której konsekwencja wyraża się w istnieniu trwałego braku możliwości wykonywania uprawnienia wnikającego z udzielonej koncesji, a tym samym realizacji jej celu, a mianowicie wydobywania kopalin.

Tym samym, za usprawiedliwione uznać należało więc również zarzuty niewłaściwego zastosowania w sprawie przepisów art. 18 oraz w art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze (por. pkt 2. ppkt 2 i ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej organu oraz pkt 2) petitum skargi kasacyjnej uczestnika postępowania). Wymienione przepisy, z przedstawiony już powyżej powodów nie mogły bowiem stanowić adekwatnych wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wydanej - co ponownie należy podkreślić - w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia (w części) koncesji.

Adekwatnego wzorca kontroli legalności tej decyzji nie mógł również stanowić art. 20 ustawy z dnia 4 grudnia 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (pkt 2. ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej organu), albowiem stanowiąc podstawę udzielania koncesji pod rządami wymienionej ustawy nie stanowił on jednocześnie przesłanki wnioskowania o zaistnieniu podstaw wygaśnięcia koncesji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa. W tej mierze, za słuszny uznać należy argument skarżącego kasacyjnie organu, że w rozpatrywanej sprawie kwestią wymagającą rozstrzygnięcia nie było to, czy skarżąca spółka legitymowała się prawem do nieruchomości gruntowej, w granicach której miała być wykonywana działalność polegająca na wydobywaniu kopalin, a w tym kontekście zagadnienie prawidłowości udzielenia tej koncesji lecz to, czy udzielona spółce koncesja stała się w części bezprzedmiotowa, w rozumieniu art. 38 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Praw geologiczne i górnicze.

Za uzasadniony uznać należy również zarzut naruszenia art. 140 k.c. (por. pkt 2) petitum skargi kasacyjnej uczestnika postępowania). Stanowisku Sądu I instancji, który wymieniony przepis oraz propozycję wynikających z niego konsekwencji łączy - jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - z art. 18 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, nie dość, że sprzeciwiają się powyżej przedstawione argumenty o braku podstaw do dokonywania rekonstrukcji zaistnienia przesłanki określonej w art. 38 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w oparciu o regulację zawartą jej art. 18 (w także zważywszy na ust. 2 tego przepisu), to również i treść przywoływanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku art. 10 ust. 3 wymienionej ustawy. Konsekwencją ustanowionego w nim zamkniętego katalogu, który precyzyjnie wylicza złoża w stosunku, do których prawo własności przysługuje Skarbowi Państwa jest oczekiwanie zlikwidowania wątpliwości odnoszących się do mogącego powstać w praktyce problemu określenia, które ze złóż objęte są własnością gruntową, czyli przysługują właścicielowi gruntu, a które są przedmiotem odrębnego prawa majątkowego, które przysługuje Skarbowi Państwa. W sytuacji, gdy złoża kopalin, których dotyczyła koncesja - jak ustalono to w sprawie - są objęte prawem własności spornych nieruchomości, a ustalenia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy uzasadniały ocenę o zaistnieniu trwałego braku możliwości realizacji i osiągnięcia celu wynikającego z udzielonej koncesji na wydobywanie kopalin w zakresie odnoszącym się do tych nieruchomości, to stanowisko Sądu I instancji uznać należy za nietrafne, zważywszy na jego daleko idące konsekwencje dla oceny możliwego i dopuszczalnego zarazem zakresu oddziaływania koncesji, której cel nie może być zrealizowany.

W związku z powyższym skargi kasacyjne uznać należało za zasadne. W związku z tym również, że istota spornego w sprawie zagadnienia - w okolicznościach jej stanu prawnego i faktycznego - została dostatecznie wyjaśniona, uchylając zaskarżony wyrok Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając konsekwencje wynikające z art. 188 p.p.s.a. doszedł do przekonania, że przedstawione argumenty nie mogły pozostawać bez wpływu na ocenę zasadności skargi wywodzonej przez spółkę od decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r. Skargę spółki, w świetle przedstawionych powyżej argumentów uznać należało za niezasadną i podlegającą oddaleniu.

Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.