Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 156/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1  pkt 2,  art. 16,  art. 76
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2014 r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz G.P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku G.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r., nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa od l.L. za spłaty pieniężne nieruchomości rolnej obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] ha, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego, położonego w S. "[...]".

Od powyższej decyzji Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył G.P. - spadkobierca po l.L..

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku G.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r. oparta została na art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) – zwanej dalej "ustawą". Przepis ten w ustępie 1 stanowił, iż nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w całości lub w części za spłaty pieniężne, jeżeli rolnik nie spełniał warunków do uzyskania renty. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu przejęcie przez Państwo części nieruchomości mogło nastąpić, jeżeli na pozostałej części gospodarstwa można było nadal prowadzić towarową produkcję rolną. W tym wypadku nie była konieczna zgoda dożywotnika.

Analizując decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w S. przez pryzmat art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Minister wskazał w swojej decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., że zastosowanie określonej w tym przepisie instytucji przejęcia części nieruchomości na własność Państwa za spłaty pieniężne mogło nastąpić w przypadku łącznego spełnienia czterech poniższych przesłanek: 1) osoba, od której przejmowano część nieruchomości, musiała być jej właścicielem, 2) osoba ta musiała wystąpić ze stosownym wnioskiem o przejęcie, 3) osoba ta nie spełniała warunków do uzyskania renty, 4) istniała możliwość prowadzenia towarowej produkcji rolnej na pozostałej części gospodarstwa.

W dalszej kolejności Minister podniósł w decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., że w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r. niewątpliwie spełnione zostały przesłanki wymienione w punktach 1 i 3. Odnosząc się natomiast do przesłanki nr 2 (tj. przesłanki wystąpienia z wnioskiem o przejęcie) Minister zwrócił uwagę, iż akta postępowania zakończonego analizowaną decyzją nie są w tym zakresie jednoznaczne. W tym kontekście Minister wskazał na okoliczności, które przemawiają za brakiem złożenia przez l.L. przedmiotowego wniosku (tj. fizyczny brak wniosku w aktach postępowania zwyczajnego oraz pominięcie w treści decyzji Naczelnika daty złożenia wniosku) jak i na okoliczności przemawiające za jego złożeniem (tj. powołanie się w treści decyzji Naczelnika na fakt złożenia przez l.L. omawianego wniosku, niezaskarżenie przez byłą właścicielkę w trybie zwyczajnym decyzji Naczelnika, jak również nie kwestionowanie tej decyzji przez l.L. w którymkolwiek z trybów nadzwyczajnych). Zdaniem organu, skoro brak jest jednoznacznych dowodów podważających zawarte w decyzji Naczelnika stwierdzenie o złożeniu takiego wniosku, to nie można uznać z całą pewnością, że przejęcie nieruchomości I.L. nastąpiło bez jej wniosku, a zatem miało ono miejsce z rażącym naruszeniem art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r.

Nawiązując z kolei do przesłanki nr [...] (dotyczącej możliwości prowadzenia przez rolnika towarowej produkcji rolnej na pozostałej części gospodarstwa) Minister podniósł, iż dopuszczalne w omawianej sprawie było przyjęcie, że prowadzenie takiej produkcji przez l.L. na pozostałym gruncie (tj. działce nr [...] o powierzchni [...] ha) było możliwe - np. w formie inspektów ogrodniczych lub hodowli zwierząt w zabudowaniach gospodarczych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G.P. zażądał zmiany decyzji Ministra z dnia [...] lipca 2013 r. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r. Wnioskodawca uzasadnił swoje stanowisko tym, że w postępowaniu zakończonym decyzją Naczelnika nie została spełniona przesłanka dotycząca wystąpienia przez rolnika (tj. l.L.) z wnioskiem w przedmiocie przejęcia jej nieruchomości na własność Państwa, a także przesłanka odwołująca się do możliwości prowadzenia na pozostałej części gospodarstwa towarowej produkcji rolnej.

Odnosząc się do kwestii braku spełnienia pierwszej ze wskazanych przesłanek G.P. argumentuje, że dowodem na fakt nie złożenia przez l.L. przedmiotowego wniosku jest brak daty w pierwszym zdaniu uzasadnienia decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S.. Wnioskodawca wywodzi następnie, iż skoro postępowanie w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego wszczyna się na wniosek rolnika, to brak powołania się organu administracji na tenże wniosek (określenie jego daty) nie uprawnia tego organu do wszczęcia postępowania w sprawie. Brak wniosku przesądza zatem o bezprawnym (z urzędu a nie na wniosek) wszczęciu postępowania w sprawie. Wnioskodawca podnosi ponadto, iż argumenty przytoczone w decyzji Ministra z dnia [...] lipca 2013 r., w myśl których za złożeniem przez l.L. wniosku dotyczącego przejęcia świadczą takie okoliczności jak brak zaskarżenia przez tą osobę decyzji Naczelnika w trybie zwyczajnym, jak również nie kwestionowanie tego rozstrzygnięcia w trybach nadzwyczajnych - są jego zdaniem chybione. Brak bowiem w aktach sprawy takiego środka zaskarżenia nie świadczy o tym, że nie został on złożony. Wnioskodawca wskazuje również, że na brak aktywności I.L. w powyższym zakresie wpływ miała jej choroba, która ujawniła się po roku 1990.

Ustosunkowując się do powyższego Minister nawiązał do poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji Ministra z dnia [...] lipca 2013 r., w myśl którego - do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa niezbędne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami. Wniosek I.L., dotyczący przejęcia jej nieruchomości obejmującej działkę nr [...] na własność Państwa nie zachował się w aktach postępowania zakończonego decyzją Naczelnika z dnia [...] listopada 1975 r. Wniosku tego brak również w zasobach instytucji archiwalnych (wprawdzie w niniejszej sprawie Minister nie zdecydował się wystąpić w tym zakresie do Archiwum Akt Nowych w W. oraz Archiwum Państwowego w K., jak jednak wynika z korespondencji kierowanej przez te jednostki w ramach sprawy o znaku: [...] - żadne z powyższych archiwów nie przechowuje w swoich zasobach dokumentów dotyczących działalności Urzędu Miasta i Gminy w S. za rok 1975 - pisma z dnia [...] i [...] marca 2013 r. odpowiednio o znakach: [...] oraz [...] - t. ll akt). Powyższa okoliczność nie może jednak przemawiać za jednoznacznym stwierdzeniem, iż przy wydawaniu decyzji Naczelnika z dnia [...] listopada 1975 r. doszło do rażącego naruszenia art. 28 ustawy w sytuacji, gdy - jak wskazał Minister w decyzji I-instancyjnej - na fakt złożenia przez l.L. wniosku w przedmiocie przejęcia wskazuje treść analizowanej decyzji Naczelnika, jak również zachowanie samej zainteresowanej, która pomimo prawidłowego doręczenia rozstrzygnięcia nie zdecydowała się wnieść od niego odwołania do Wojewody [...] oraz nigdy później nie kwestionowała jego prawidłowości na drodze któregoś z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji administracyjnych. W tym kontekście nie może liczyć na uwzględnienie argument G.P., zgodnie z którym brak aktywności I.L. w powyższym zakresie po roku 1990 był efektem jej choroby. Po pierwsze bowiem - okoliczność ta nie została w żaden sposób udokumentowana przez wnioskodawcę, po drugie zaś - nawet ewentualna choroba nie może, co do zasady, tłumaczyć całkowitej bierności I.L. przez okres 12 lat (tj. od wskazanego wyżej roku 1990 do roku 2002, tj. roku jej śmierci).

Reasumując Minister stwierdził, że sam fakt niezachowania się wniosku dotyczącego przejęcia nieruchomości obejmującej działkę nr [...] na własność Państwa (oraz pominięcie w treści decyzji Naczelnika daty złożenia tego wniosku) nie stanowią podstawy do stwierdzenia, że wskazanego wniosku w ogóle nie było. W sytuacji bowiem, gdy osnowa kontrolowanej decyzji expressis verbis odwołuje się do takiego wniosku (a taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), zaś samo postępowanie o stwierdzenie jej nieważności prowadzone jest po upływie niemal 40 lat od daty wydania decyzji, nie sposób przyjąć, iż dokument, którego nie udało się odnaleźć - nie istniał. W efekcie nie można uznać, że Naczelnik Miasta i Gminy w S. przy wydawaniu decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. rażąco naruszył art. 28 ustawy w zakresie przesłanki dotyczącej złożenia przez rolnika wniosku o przejęcie.

W odniesieniu natomiast do przesłanki związanej z możliwością prowadzenia przez l.L. towarowej produkcji rolnej na części gospodarstwa rolnego, która nie została przejęta na własność Państwa decyzją Naczelnika (art. 28 ust. 2), G.P. argumentuje, iż taka działalność w omawianym przypadku nie była możliwa. Wynikało to z faktu, iż pozostały grunt, którego właścicielką była I.L., stanowiła działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, położona w centrum S.. Działka ta - zdaniem wnioskodawcy - nie była w przeszłości i nie jest obecnie zabudowana, jak również nie stanowi ona gruntu rolnego. Z tych względów na gruncie tym nie mogła być prowadzona towarowa produkcja rolnicza, co z kolei wskazuje, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. rażąco naruszony został art. 28 ust. 2 ustawy. W ocenie Ministra, powyższy argument rozmija się z treścią dokumentów zgromadzonych w toku postępowania nieważnościowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając bowiem decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. i kwalifikując w niej działkę nr [...] o pow. [...] ha jako grunt rolny z posadowionym na nim budynkiem (lub budynkami) opierał się w tym zakresie na treści wypisu z ewidencji gruntów uwzględniającego stan z dnia [...] listopada 1975 r. (a więc z dnia poprzedzającego wydanie decyzji objętej niniejszym postępowaniem), nadesłanego przez Starostwo Powiatowe w B. za pismem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] (t. ll akt). Z dokumentu tego wynika tymczasem jednoznacznie, że zarówno działka nr [...] o pow. [...] ha, jak i działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiły w tamtym czasie użytki rolne o klasie bonitacyjnej odpowiednio lVb i V, przy czym na działce nr [...] posadowiony był dodatkowo budynek (lub budynki) - na co wskazuje zastosowanie oznaczenia [...] przy określeniu rodzaju użytku na tej działce. Poczynionych ustaleń nie może podważyć argument G.P., w myśl którego przeciwko uznaniu działki nr [...] za grunt rolny przemawiać by miała treść zawartego w aktach postępowania aktu notarialnego z dnia [...] września 1963 r. (Rep. A [...]). Czynność prawna, której dotyczył powyższy akt (tj. umowa przeniesienia własności nieruchomości zawarta pomiędzy M.B., a l.L.) została dokonana 12 lat przed wydaniem decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r. A zatem kwestionowanie przez wnioskodawcę rodzaju użytków składających się na działkę nr [...] w dacie decyzji Naczelnika poprzez odwoływanie się w tym zakresie do treści czynności prawnej zawartej 12 lat wstecz należy uznać za działanie niemiarodajne, tym bardziej, że przeczą temu dane zamieszczone we wskazanym wyżej wypisie z ewidencji gruntów, uwzględniającym stan na dzień [...] listopada 1975 r.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Ministra wyrażone w decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. również w zakresie spełnienia przez l.L. przesłanki zgodnie z którą osoba, od której dokonywano przejęcia nieruchomości na własność Państwa, musiała być właścicielem tego gruntu (art. 1 ustawy) oraz przesłanki dotyczącej niespełniania przez taką osobę warunków do uzyskania renty (art. 28 ust. 1 ustawy). Jeżeli chodzi o pierwszą z powyższych przesłanek organ podniósł, że w zachowanej dokumentacji brak jest aktu własności ziemi dotyczącego działki ewidencyjnej nr [...] a wydanego na nazwisko l.L.. Jednakże okoliczność, iż taki akt został w istocie sporządzony, potwierdza sam wnioskodawca w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. kierowanym do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (t. ll akt). Jak ponadto wynika z treści notatki służbowej przygotowanej przez pracownika Ministerstwa w dniu [...] lipca 2013 r. w znajdującym się w Urzędzie Miasta i Gminy w S. wykazie aktów własności ziemi pod pozycją [...] zawarta jest wzmianka o akcie własności ziemi wydanym na nazwisko: I.L. i dotyczącym gruntu o powierzchni [...] ha.

Nawiązując natomiast do przesłanki nie spełniania przez rolnika warunków do uzyskania renty wypada jeszcze raz powtórzyć za I-instancyjną decyzją Ministra, iż za ziszczeniem się tej przesłanki w odniesieniu do I.L. przemawiała łączna powierzchnia gruntów, których osoba ta była właścicielką. Grunty te składały się bowiem z działek o numerach [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, co z kolei wykluczało przejęcie ich na Własność Państwa w zamian za rentę, zgodnie z art. 9 ust. 1 bądź ust. 2 ustawy (które to przepisy przewidywały minimalną powierzchnię przejmowanego gospodarstwa na poziomie 2 ha gruntów rolnych i leśnych). Organ odwoławczy podtrzymał swe wcześniejsze stanowisko, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r. nie kwalifikowała się do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Zebrane materiały nie pozwalają również na uznanie, aby w niniejszej sprawie wystąpiła któraś z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 Kpa.

Od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] G.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie –[...]. Powołanym wyżej decyzjom zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 28 ust. 1 ustawy i na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. w całości. Skarżący wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że w dokumentacji postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. są wszystkie dokumenty, z wyjątkiem wniosku rolnika. Brak wniosku rolnika wyklucza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego w całości lub w części. Tak więc już samo wszczęcie postępowania przez Naczelnika Miasta i Gminy w S. było obarczone nieważnością z powodu rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji decyzja o przejęciu została wydania z rażącym naruszeniem prawa (tak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1214/11). Jeśli organ twierdzi, że mimo wszystko wniosek taki został złożony, to on właśnie zobowiązany był do udowodnienia, że wniosek został złożony. Do tego zresztą zobowiązuje go na gruncie Kpa zasada oficjalności. Niezłożenie wniosku w niniejszej sprawie nie jest domniemywane. Wniosku takiego po prostu nie ma, a zatem należy przyjąć, że go nigdy nie było. Dopiero udowodnienie, że jednak był mogłoby doprowadzić do uznania, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy z 1975 r. nie naruszała rażąco art. 28 ust. 1 ustawy. Twierdzenie organu sprowadzające się do tezy, że niewniesienie środka odwoławczego od decyzji świadczy o akceptacji jej adresata, co do skutków wywołanych wydaniem tej decyzji, co z kolei miałoby świadczyć o złożeniu przez niego wniosku o przejęcie przez Państwo gospodarstwa rolnego, jest chybiony. Brak wniosku czyni całe postępowanie w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa dotknięte nieważnością, jako że zostało wszczęte i prowadzone z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy S., kończąca to postępowanie, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa jest również nieważna.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że wyrok NSA z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1214/11, na który powołuje się skarżący, zapadł w warunkach związania NSA wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1031/09 i zapadł przy odmiennym stanie faktycznym, a zatem nie jest miarodajny na gruncie niniejszej sprawy. W sprawie zakończonej wyrokiem NSA brak było dowodu doręczenia decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, co osłabiało argument o akceptacji treści decyzji przez strony. Poza tym właściciele przejętego gospodarstwa w 1994 r. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji przejmującej ich mienie, a w niniejszej sprawie poprzedniczka prawna skarżącego do końca życia nie kwestionowała decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. Organ zwrócił też uwagę, że data sporządzenia wniosku nie stanowiła ustawowo uregulowanego, niezbędnego elementu decyzji o przejęciu nieruchomości, a zatem brak tego elementu w treści decyzji nie może skutkować stwierdzeniem jej nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostało w sposób pewny wykazane, czy I.L. była właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. Wobec tego nie wiadomo, czy poprzedniczka prawna skarżącego objęta była zakresem podmiotowym ustawy. Z art. 1 ustawy wynikało bowiem, że tylko właściciel gospodarstwa rolnego (zwany rolnikiem) mógł przekazać na własność Państwa nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa w zamian za rentę lub spłaty pieniężne.

Z akt sprawy wynika, że G.P. nie posiada aktu własności ziemi dotyczącego I.L.. Skarżący twierdzi, że akt ten znajduje się w Urzędzie Miasta i Gminy w S., gdzie figuruje w spisie aktów własności pod nr [...] (pismo z dnia [...] marca 2013 r.). Stanowisko skarżącego w tej kwestii jest zbieżne z ustaleniami poczynionymi w dniu [...] lipca 2013 r. przez pracownika Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W notatce służbowej pracownik Ministerstwa stwierdził, że od pracownika Urzędu Miasta i Gminy w S. uzyskał informację, iż w wykazie aktów własności ziemi pod nr [...], znajduje się wzmianka o akcie własności ziemi wydanym na nazwisko I.L. i dotyczącym gruntu o pow. [...] ha.

Tymczasem z pisma S.B. z dnia [...] marca 2012 r. wynika, że I.L. od 1966 r. figurowała w ewidencji gruntów jako osoba władająca, jeżeli chodzi o działkę nr [...] ([...]). Z wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego na dzień [...] listopada 1975 r. wynika, że I.L. figurowała w ewidencji gruntów jako osoba władająca działką nr [...], położoną w S. przy ul [...]. W piśmie z dnia 9 maja 2012 r. S.B. wskazał, że w rejestrach archiwalnych operatu ewidencji gruntów jako właściciele nie figurowali rodzice I.L. – S. i J.L.. W aktach sprawy znajduje się akt notarialny z dnia [...] września 1963 r., Rep. A. Nr [...] dokumentujący przeniesienie na rzecz I.L. prawa własności nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w S. przy ul. [...]. Z treści decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] wynika, że umowne przeniesienie własności obejmowało nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...].

Z powyższego wynika, że w toku postępowania nadzorczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zgromadził dowodu potwierdzającego prawo własności I.L. do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na dzień [...] listopada 1975 r. Sąd zwraca uwagę, że nabycie prawa własności nieruchomości potwierdzają konkretne dokumenty np. akt własności ziemi, ostateczna decyzja administracyjna, zaświadczenie właściwego organu, umowa cywilnoprawna przenosząca własność na nabywcę bądź prawomocne orzeczenie sądu. Nabycie prawa własności nieruchomości może też być udokumentowane odpisem z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Tego rodzaju dowodów Minister nie zgromadził w aktach sprawy. Sama notatka urzędowa pracownika Ministerstwa i twierdzenia skarżącego, że I.L. była właścicielką nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] były niewystarczające do wykazania prawa własności do spornego mienia nieruchomego, zwłaszcza, że w ewidencji gruntów I.L. figurowała jako osoba władająca, a nie właściciel.

Wobec nieuzyskania dowodu potwierdzającego prawo własności I.L. do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dacie [...] listopada 1975 r. nie było możliwe ustalenie w postępowaniu nadzorczym pierwszoplanowej i podstawowej dla oceny legalności decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. okoliczności, tj. tego, czy poprzedniczka prawna skarżącego mogła być objęta reżimem prawnym ustawy stanowiącej materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanej decyzji. Wobec tego Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmie czynności mające na celu uzyskanie dokumentu potwierdzającego prawo własności I.L. do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W tym celu organ rozważy, w szczególności wystąpienie do Urzędu Miasta i Gminy w S. o przedłożenie odpisu aktu własności ziemi zarejestrowanego w spisie aktów własności pod nr [...], czy też wystąpienie do właściwego sądu wieczystoksięgowego o przedłożenie zupełnego odpisu z księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie w sprawie dalsze czynności lub wyda stosowny akt, który uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał je za nieuzasadnione. Rację ma bowiem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że brak w aktach sprawy wniosku I.L. o przejęcie na własność Państwa nieruchomości rolnej, stanowiącej część gospodarstwa rolnego, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha nie świadczy o tym, że kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r., nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy. Trzeba bowiem wskazać, że G.P. spadkobierca po I.L. kwestionuje decyzję wydaną ponad 37 lat temu, a zatem mogło się zdarzyć, że na skutek przekształceń organizacyjno-ustrojowych w administracji publicznej, czy archiwizacji akt, nie zachowały się wszystkie pisma, które były w aktach sprawy w latach 70 – tych XX w. Fakt złożenia wniosku o przejęcie nieruchomości rolnej przez Państwo za spłaty pieniężne można wykazać na podstawie innych okoliczności dotyczących niniejszej sprawy. W treści decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. Naczelnik Miasta i Gminy w S. wskazał, że przejmuje przedmiotowe mienie na własność Państwa, po rozpatrzeniu wniosku L.I. c. S. o przekazanie części gospodarstwa rolnego za spłaty pieniężne. W uzasadnieniu tej decyzji również wskazano, że L.I. złożyła wniosek o przejęcie nieruchomości rolnej na własność Państwa. Brak wskazanej daty sporządzenia, czy złożenia organowi wniosku nie jest w tym zakresie istotny, ponieważ przepisy ustawy nie wiązały z datą wniesienia wniosku żadnych skutków prawnych (np. w zakresie wskazania końcowego terminu na złożenie wniosku). W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru kwestionowanej decyzji, z którego wynika, że I.L. odebrała odpis decyzji w dniu [...] listopada 1975 r. Znając treść tej decyzji, w tym również zapis świadczący o tym, że przejęcie nieruchomości rolnej nastąpiło po rozpatrzeniu jej wniosku, I.L. wydania decyzji w trybie wnioskowym nigdy nie kwestionowała, ani też faktowi rozpoznania sprawy na jej wniosek nigdy nie zaprzeczyła, mimo że decyzja zawiera pouczenie o możliwości wniesienia odwołania od decyzji. Z akt sprawy nie wynika również, aby Naczelnik Miasta i Gminy w S. z urzędu zainicjował postępowanie o przejęcie nieruchomości rolnej w trybie ustawy, w szczególności brak w aktach sprawy zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania o przejęcie przez Państwo nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] za spłaty pieniężne, czy też innego pisma potwierdzającego zainicjowanie z urzędu wskazanego wyżej postępowania. Wobec tego trafnie uznał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że brak w aktach sprawy wniosku poprzedniczki prawnej skarżącego nie mógł być zakwalifikowany jako wada nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa).

Sąd zwraca uwagę, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 Kpa) z której wynika domniemanie prawidłowości ostatecznej decyzji administracyjnej. Aby zatem stwierdzić nieważność ostatecznej decyzji administracyjnej należy wykazać, że jest ona obciążona chociażby jedną z wad nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa. Z faktu braku w aktach sprawy wniosku można wywieść tylko tyle, że takiego wniosku obecnie fizycznie nie ma. Z tego faktu nie można wyprowadzić istnienia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji lub chociażby przyjąć domniemania jej nieważności. Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa, stanowi dowód tego co zostało w niej urzędowo stwierdzone (także w zakresie rozpoznania sprawy na wniosek). Domniemanie autentyczności tego dokumentu mogło być obalone dowodem przeciwko jego treści (art. 76 § 3 Kpa), co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Stanowisko samego skarżącego o braku złożenia wniosku przez I.L. nie mogło służyć jako równy rangą dokumentowi urzędowemu przeciwdowód przeciwko treści kwestionowanej decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. G.P. nie był stroną postępowania zakończonego tą decyzją, a więc nie ma bezpośredniej wiedzy na temat okoliczności złożenia wniosku przez I.L.. Skarżący jest bezpośrednio zainteresowany w stwierdzeniu nieważności kwestionowanej decyzji z dnia [...] listopada 1975 r., a zatem jego twierdzenie o braku wniosku I.L. nie mogło być uznane za obiektywny środek dowodowy na tę okoliczność i przez to nie mogło zaprzeczyć treści decyzji z dnia [...] listopada 1975 r.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490).