Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1400/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "J." sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 843/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "J." sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 843/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił J. Sp. z o.o. z siedzibą w R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) uznał, że nie zachodzą okoliczności, które by uzasadniały przyznanie spółce prawa pomocy. Sąd stwierdził, że wartość środków, jakimi Spółka w ostatnim okresie obracała, wysokość kapitału zakładowego oraz wartość środków trwałych w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi, czyni nieuzasadnionym twierdzenia strony, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

W zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka wskazała, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, ponieważ stanowią go w przeważającej części automaty do gier, a sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu, miałaby charakter nieodwracalny i doprowadziłby do niewypłacalności spółki, uniemożliwiając kontynuację działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09, Lex nr 535035). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290 a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, Lex nr 479142, z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191).

W świetle przedstawionych przez stronę okoliczności, należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w obecnej sytuacji finansowej Spółki nie można przyjąć, że nie dysponuje ona żadnymi środkami na pokrycie wpisu sądowego od skargi. Należy uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe stwierdzenie poparte jest danymi finansowymi Spółki, tj. okolicznością, iż kapitał zakładowy skarżącej wynosi 2 336 820,00 zł, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na rachunku bankowym Spółki znajdowała się kwota 5.913,17 zł, a wartość środków trwałych wyniosła 4.167.575,15 zł. Zasadności powyższej oceny nie mógł zmienić fakt poniesienia w ostatnim roku obrotowym przez Spółkę straty w kwocie 2.494.682,97 zł, gdyż wskazana wartość została przeanalizowana w świetle osiąganych przez Spółkę obrotów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że Spółka obraca bardzo wysokimi kwotami pieniężnymi, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy deklaracje VAT-7. Ponadto odnośnie kwestii niemożności zbycia automatów do gry, zauważyć należy, że wskazywane automaty nie są jedynym majątkiem ruchomym Skarżącej, który mogłaby zbyć. Niekorzystna zaś dla Spółki nowelizacja ustawy o grach hazardowych zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty do gier nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej.

W konsekwencji, przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie została przez stronę wykazana w stopniu uzasadniającym zwolnienie z obowiązku poniesienia kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.