Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 89/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 146§1, art. 148,art. 149 i art. 223§1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Teza: Doręczenie zastępcze pisma innej osobie niż jego adresat (art. 149 Ordynacji podatkowej), aby było skuteczne, może nastąpić jedynie w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, przez co należy rozumieć miejsce zamieszkania adresata. Pismo adresowane do podatnika, na wskazany przez niego adres nie będący miejscem jego zamieszkania, aby mogło być uznane za skutecznie doręczone powinno być doręczone bezpośrednio do jego rąk.

TEZY

Doręczenie zastępcze pisma innej osobie niż jego adresat (art. 149 Ordynacji podatkowej), aby było skuteczne, może nastąpić jedynie w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, przez co należy rozumieć miejsce zamieszkania adresata. Pismo adresowane do podatnika, na wskazany przez niego adres nie będący miejscem jego zamieszkania, aby mogło być uznane za skutecznie doręczone powinno być doręczone bezpośrednio do jego rąk.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia NSA Janusz Lewkowicz, sędzia NSA Józef Orzel (spr.), Protokolant Grzegorz Dudar, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych 1. Uchyla zaskarżone postanowienie, 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego K. R. kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W. i S. G. w dniu 2 kwietnia 2004 r. sprzedali K. J. R. niezabudowaną nieruchomość położoną w A. przy ul. P. Wartość przedmiotu umowy strony określiły na kwotę 60 000 zł.

Postanowieniem z dnia [...].04.2005 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. wszczął wobec obu stron powyższej czynności cywilnoprawnej postępowanie podatkowe, w zakresie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. W trakcie prowadzonego postępowania podatkowego K. J. R. w dniu 09.08.2005 roku złożył w Urzędzie Skarbowym w A. pismo, w którym wskazał organowi I instancji jako adres do korespondencji w powyższej sprawie: [...] A., W. [...].

Decyzją z dnia [...].09.2005 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. określił Państwu W. i S. G. (strona sprzedająca) oraz K. J. R. (strona kupująca) - solidarnie odpowiedzialnym, zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 1.618,00 zł z tytułu zawartej w dniu w dniu [...].04.2004 roku umowy kupna-sprzedaży nieruchomości położonej w A. przy ul. P. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis powyższej decyzji wysłany na adres wskazany przez K. J. R. został odebrany w dniu 15.09.2005 r. przez A. C., zaś doręczyciel na dowodzie potwierdzenia odbioru zaznaczył, iż została doręczona dorosłemu domownikowi.

Przedmiotowa decyzja została zaskarżona przez K. J. R.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. po rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...].12.2005 r. wydał postanowienie Nr [...], w którym stwierdził, że odwołanie wniesione przez K. J. R. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia [...].09.2005 r. Nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 §2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazał, że decyzja wymiarowa organu I instancji została doręczona K. J. R. w dniu 15.09.2005 r. Odwołanie od powyższej decyzji zostało nadane w urzędzie pocztowym L.-W. w dniu 30.09.2005 r. t.j. po upływie terminu wskazanego w art. 223 §2 Ordynacji podatkowej. Organ podkreślił, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Z powyższym postanowieniem nie zgodził się K. J. R. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 228§1 pkt.2 i art. 223§2 pkt.1 w zw. z art. 144 i art. 146 §1 Ordynacji podatkowej i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wyjaśnił, iż K. R. decyzji wymiarowej organu I instancji nie odebrał, ponieważ w tym dniu t.j. 15.09.2005 r. nie przebywał pod adresem wskazanym przez organ odwoławczy. Pełnomocnik zarzuca, iż z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika wprost, komu decyzję tę doręczono (kto potwierdził jej odbiór), w jakim miejscu i w jaki sposób dokonano doręczenia (doręczenie właściwe czy zastępcze). Zdaniem pełnomocnika nie miało miejsca doręczenie bezpośrednie, a zatem zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy w świetle przepisów Ordynacji podatkowej można stwierdzić, że doręczenie było skuteczne.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że w niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia [...].09.2005 r. Nr [...] została doręczona w dniu 15.09.2005 r. w formie doręczenia zastępczego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczyciel zaznaczył, że decyzję doręczył pełnoletniemu domownikowi, który własnoręcznym podpisem potwierdził tę czynność. Osoba odbierająca korespondencję wskazała, iż jest siostrą adresata. Podkreślił, że dla organów podatkowych dowodem jest dowód doręczenia listu przez urząd pocztowy jako instytucję do tego powołaną i nie mogą one kwestionować faktów przez urząd pocztowy potwierdzonych (wyrok NSA z 30.12.1996 I SA/Kr 789/96 Lex 29289).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Spór między stronami w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny prawidłowości doręczenia skarżącemu K. R. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia [...].09.2005 r. Nr [...]. Strona skarżąca twierdziła, iż w/w decyzja nie została doręczona podatnikowi w sposób przewidziany prawem, z kolei organ podatkowy wskazywał, że miało miejsce tzw. doręczenie zastępcze. Powyższe miało kluczowe znaczenie dla oceny, czy skarżący skutecznie złożył odwołanie od w/w decyzji.

W ocenie Sądu, zgodzić się należy z pełnomocnikiem strony skarżącej, że organ podatkowy w nieprawidłowy sposób doręczył decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia [...].09.2005 r. W szczególności organ podatkowy przy doręczaniu w/w decyzji naruszył zasady doręczania korespondencji osobom fizycznym.

Sposób doręczania pism osobom fizycznym regulują przepisy art. 148, art. 149 oraz art. 150 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 148 stanowi, że pisma osobom fizycznym doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w siedzibie organu podatkowego lub miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. W razie niemożności doręczenia pisma w jeden z wyżej określonych sposobów, a także w innych uzasadnionych przypadkach, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie zastanie się adresata. Powyższy przepis zawiera zamknięty katalog sposobów doręczenia pism osobom fizycznym przez organy podatkowe i to z zachowaniem chronologii, doręczenie pisma w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie jak i w innych uzasadnionych przypadkach jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy nie można doręczyć pisma w miejscu zamieszkania adresata, w miejscu jego pracy lub w siedzibie organu podatkowego.

Zgodnie z art. 146§1 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. Pojęcie "adresu" nie oznacza, że musi to być miejsce stałego zamieszkania lub pobytu, może to być miejsce wykonywania pracy zawodowej, jak też adres tylko do doręczeń. W niniejszej sprawie skarżący, w toku prowadzonego przez organ podatkowy I instancji postępowania podatkowego złożył w dniu 09.08.2005 r. w Urzędzie Skarbowym w A. pismo, w którym wskazał jako adres do korespondencji adres: [...] A. W. [...]. Jak wynika z akt sprawy powyższy adres nie jest miejscem zamieszkania skarżącego, który zamieszkuje w M. ul. M. [...], [...] L.-W.

W ocenie Sądu, analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że wskazanie przez skarżącego adresu do doręczeń innego niż miejsce zamieszkania, należy w aspekcie treści art. 148 Ordynacji podatkowej uznać za inny uzasadniony przypadek. Oznacza to, że w takim przypadku pismo może być doręczone jedynie bezpośrednio adresatowi bez możliwości zastosowania tzw. instytucji doręczenia zastępczego. Podkreślić bowiem należy, że doręczenie zastępcze pisma innej osobie niż jego adresat, aby było prawnie skuteczne, może nastąpić jedynie w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, przez co należy rozumieć miejsce zamieszkania adresata. Skoro podatnik wskazał jako adres do doręczeń inny adres niż miejsce zamieszkania trudno mówić, aby pod wskazanym adresem zamieszkiwał domownik adresata, skoro tam nie zamieszkuje sam adresat. Powyższe prowadzi do wniosku, że pismo adresowane do skarżącego na adres nie będący jego miejscem zamieszkania, aby mogło być uznane za skutecznie doręczone musiało być doręczone bezpośrednio do jego rąk.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że doręczenie w dniu 15 września 2005 r. decyzji adresowanej do K. R. do rąk A. C. nie może być uznane za skuteczne doręczenie decyzji adresatowi.

Podkreślić należy, że faktem prawotwórczym, powodującym skutki procesowe jest w przypadku czynności doręczenia wyłącznie samo dostarczenie pisma adresatowi albo zapewnienie jemu możliwości jego odebrania. Tym nie mniej powyższa czynność musi być zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w przypadku naruszenia zasady oficjalności wskutek niezgodności działań organu z przepisami o doręczeniach, czynność której ono dotyczyło, może być uznana za pozbawioną prawnego znaczenia – postanowienie Sądu Najwyższego z 5.10.1994 r. sygn. akt III ARN 54/94, opubl. OSN 1994 Nr 12, poz. 187.

Stosownie do art. 223§1 i 2 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przedmiotowej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z dnia [...].09.2005 r. nie została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 15.09.2005 r., błędne zatem jest stanowisko organu podatkowego, iż termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29.09.2005 r.

Z uwagi na powyższe należało uznać, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów art. 148, 149 i art. 223§2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. Doręczenie decyzji A. C. w dniu 15.09.2005 r. pozbawione było prawnego znaczenia w odniesieniu do osoby K. R.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205§2 tejże ustawy.