Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 703/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 202 ust. 1, art. 208 ust. 1 i 2, art. 210 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 461
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 30 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 roku sprawy ze skargi F. S. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2013 roku Nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] marca 2013 roku Nr [...], II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej Spółki kwotę 257,- zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W decyzji nr [...]z dnia [...] marca 2013 r., znak [...], Burmistrz Miasta i Gminy S. na podstawie art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz.. 461 z późn. zm.) przeznaczył w ramach świadczeń rzeczowych wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny T. L. C., znajdującą się w posiadaniu F. Sp. z o.o. w J., do oddania w używanie [...] Wojskowemu Oddziałowi Gospodarczemu w P. do chwili ustania potrzeby użytkowania.

W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 208 ust. 1 powołanej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zaznaczając, że w dniu [...] grudnia 2012 r. Wojskowa Komenda Uzupełnień zwróciła się z wnioskiem o przeznaczenie powyższego środka transportu w sposób opisany w sentencji.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. F. Sp. z o.o. odwołała się od powyższej decyzji z dnia 12 marca 2013 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie: (1) art. 208 w zw. z art. 210 powołanej ustawy w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) poprzez bezpodstawne wydanie kwestionowanej decyzji i naruszenie zasady załatwienia spraw z uwzględnieniem słusznego interesu strony i przyznanie prymatu interesowi społecznemu, (2) art. 208 cytowanej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w odniesieniu do pojazdu, który nie posiada pożądanych właściwości, w szczególności nie może służyć potrzebom obronności kraju, (3) art. 210 ust. 2 tejże ustawy w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie podważanej decyzji bez uzasadnienia faktycznego, w szczególności przez zaniechanie wyjaśnienia przesłanek, jakimi organ I instancji kierował się uznając, że przedmiotowy pojazd posiada pożądane właściwości oraz niewskazanie potrzeb obronności, uzasadniających wydanie tej decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że organy administracji publicznej mogą podjąć dowolne rozstrzygnięcie. Swoboda organów administracji publicznej doznaje bowiem ograniczenia wynikającego z art. 7 k.p.a. z uwagi na konieczność uwzględnienia słusznego interesu obywatela i interesu społecznego. Tymczasem organ I instancji zaniechał analizy obu tych interesów, a wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie jest sprzeczne zarówno ze słusznym interesem obywatela, jak i z interesem społecznym. Samo bowiem przeznaczenie konkretnego pojazdu na potrzeby obrony Rzeczypospolitej Polskiej nie potwierdza istnienia takiego interesu, który musi się objawiać in concreto. Tym samym abstrakcyjnie ujęty obowiązek obrony kraju nie może z góry przesądzać o dopuszczalności wydania omawianej decyzji. Ponadto, w demokratycznym państwie prawnym nie można automatycznie przyjmować nadrzędności interesu społecznego nad słusznym interesem obywatela, co zdaje się czynić organ I instancji. Skarżąca wskazała przy tym, że przedmiotowy samochód wykorzystywany jest do prowadzonej działalności gospodarczej – działalności usługowej w zakresie przygotowania do druku, produkcji elementów elektronicznych, sprzedaży hurtowej komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania, sprzedaży detalicznej w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, działalności wydawniczej w zakresie pozostałego oprogramowania, przetwarzania danych, zarządzenia stronami internetowymi, działalności reklamowej, działalności w zakresie specjalistycznego projektowania, działalności związanej z grami losowymi i zakładami wzajemnymi, działalności rozrywkowej i rekreacyjnej oraz doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. Przedmiotowy pojazd należy natomiast do pojazdów określanych jako SUV (Sport Utility Vehicule). Cechuje się wysokim standardem wyposażenia wewnętrznego, przystosowanym do prowadzenia opisanej działalności gospodarczej. Nie posiada właściwości i cech technicznych, umożliwiających bezproblemowe poruszanie się w terenie (brak opon terenowych, nieadekwatne wyposażenie wewnętrzne). Poza tym jako pojazd osobowo-bagażowy posiada ograniczone możliwości przewozowe, przystosowane do potrzeb prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Jednocześnie organ I instancji nie wykazał by właściwości, jakimi cechuje się ten pojazd, były niezbędne dla potrzeb obronności kraju, co mogłoby przesądzać o istnieniu interesu społecznego.

W decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 208 ust. 1 i art. 210 powołanej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, podkreślając, że skarżąca nie zgłosiła wniosku o przeprowadzenie żadnych dowodów, ani nie wskazała na okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Nie skorzystała również z przysługującego jej prawa do zajęcia stanowiska w sprawie i złożenia wyjaśnień. Badając decyzję z dnia [...] marca 2013 r., organ II instancji nie stwierdził żadnych uchybień poza nadmiernie lakonicznym uzasadnieniem. Uwaga ta nie zmienia faktu, że wydane rozstrzygnięcie jest prawidłowe, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone poprawnie, a stan faktyczny wystarczał do wydania rozważanego aktu. Organ II instancji odesłał przy tym zdawkowo do wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2012 r., IV SA/Wr 780/11, Lex nr 1146163.

W piśmie z dnia [...] maja 2013 r. F. Sp. z o.o. zaskarżyła powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając jej naruszenie: (1) art. 140 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy przez organ II instancji i przyjęcie, że wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień ma charakter wiążący dla organów orzekających w niniejszej sprawie, (2) § 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. nr 181 poz. 1872) przez przyjęcie niedopuszczalności i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w kwestii stwierdzenia przydatności omawianego pojazdu jako przeznaczonego do świadczeń rzeczowych na rzecz obronności kraju. W pozostałym zakresie skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ II instancji nie rozpoznał istoty sprawy, błędnie przyjmując, że ewidencja wojskowa, obejmująca świadczenia rzeczowe, podlega ochronie jako informacja niejawna, i niewłaściwie zakładając wiążący charakter wniosku złożonego przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Ochrona ewidencji wojskowej nie wyklucza bowiem możliwości informowania strony o przesłankach uzasadniających przeznaczenie określonej rzeczy jako świadczenia rzeczowego na rzecz obrony. Dane te nie mieszczą się bowiem w ewidencji wojskowej, rozumianej jako zbiór informacji o rzeczach nią objętych. Wojewoda Wielkopolski nie wskazał zresztą nawet do jakiej klasy informacji niejawnych została zaliczona ewidencja wojskowa. Poza tym wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień jedynie inicjuje postępowanie w przedmiocie przeznaczenia określonej rzeczy na rzeczy obrony kraju. Wniosek ten nie jest natomiast wiążący dla organów administracji publicznej, orzekających w niniejszej sprawie. Konkluzję tę potwierdza § 8 i 9 powołanego rozporządzenia, które dopuszczają przeprowadzenie dowodu z oględzin przedmiotu, objętego wnioskiem Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Tym samym twierdzenia organu o niedopuszczalność prowadzenia postępowania dowodowego są nieprawidłowe. Jednocześnie, § 11 cytowanego rozporządzenia nie rozstrzyga też kolizji między słusznym interesem obywatela i interesem społecznym. Poza tym skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że niniejsza sprawa została rozpatrzona co do istoty, zaznaczając, że niekiedy prowadzenie pełnego postępowania dowodowego nie jest zasadne ze względu na specyfikę sprawy. Odnosząc się do argumentacji, zawartej w skardze, organ wskazał na § 11 ust. 4 powołanego rozporządzenia, który przewiduje, że wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień są rozpatrywanej w pierwszej kolejności zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym z uwzględnieniem propozycji zawartych w tych wnioskach. Tym samym żądanie skierowanej przez wspomniany organ administracji wojskowej jest w zasadzie wiążące dla organów administracji publicznej, orzekających w rozpatrywanej sprawie. Konkluzję tę potwierdza dodatkowo art. 223 powołanej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, wedle którego wojskowy komendant uzupełnień prowadzi ewidencję wojskową, obejmującą w szczególności przedmioty, które są lub mogą być przeznaczone na rzecz obrony kraju. Jednocześnie, § 9 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przesądza, że ewidencję wojskową prowadzi się z zachowaniem zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. u. nr 11 poz. 95 z późn. zm.). Tym samym wojskowy komendant uzupełnień nie musi wyjaśniać szczegółowo przesłanek i kryteriów, jakimi kierował się przy występowaniu o przeznaczenie przedmiotowego pojazdu jako świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju. Ustawodawca nie przewiduje zatem udzielenia informacji pozwalających na prowadzenie postępowania dowodowego w celu uzasadnienia, dlaczego wytypowano dany środek transportu oraz w jakim stopniu zabezpieczy on interesy danej jednostki Sił Zbrojnych. Dlatego organ I instancji musiał oprzeć się na wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień; tym bardziej, że art. 80c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) uniemożliwia organom uzyskanie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Organ zauważył przy tym ponownie, że skarżąca nie wniosła w toku postępowania administracyjnego o przeprowadzenia dowodów, ani nie złożyła wyjaśnień. W kontekście rozpatrywanej sprawy prymat należy ponadto przyznać interesowi społecznemu nad słusznym interesem obywatela, gdyż wiąże się ze koniecznością zapewnienia obronności kraju. Nie doszło zatem także do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Skarżąca nie wykazała natomiast by doszło do zmian konstrukcyjnych i właściwości technicznych rozważanego samochodu lub zamontowania na nim wyposażenia specjalistycznego możliwość przewozu osób lub towarów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 powołanej ustawy – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 461 z późn. zm.). Zgodnie z art. 208 ust. 1 powołanej ustawy, na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowy, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. Jak wynika przy tym z art. 208 ust. 2 cytowanej ustawy, wspomniane świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek organizacyjnych stanowiących bazy formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych, jednostek organizacji obrony cywilnej oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Wedle natomiast z art. 210 ust. 1 i 2 wymienionej ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o jakich mowa w art. 202 ust. 1 tejże ustawy. Decyzję taką doręcza się posiadaczowi nieruchomości lub rzeczy ruchomej i wnioskodawcy na piśmie wraz z uzasadnieniem.

Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki niniejszej sprawy należy zauważyć, że wnioskiem nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w P. zwrócił się w trybie art. 208 i art. 2010 powołanej ustawy o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji w czasie wojny (k. 29 akt adm. organu I instancji). Z pisma tego wynika zarazem, że jedną z rzeczy, jakie miały być przeznaczone w ramach świadczeń rzeczowych na rzecz obronności kraju, był samochód marki T. L. C., należący do F. Sp. z o.o. w J. Pojazd ten miał być przeznaczony na potrzeby jednostki organizacyjnej – 1 batalionu sprzętu ciężkiego, przy czym jako miejsce dostarczenia samochodu wskazano [...] Wojskowy Oddział Gospodarczy w B., a jako miejsce postoju jednostki organizacyjnej wskazano [...] Wojskowy Oddział Gospodarczy w P.

Należy zatem konsekwentnie wskazać, że Burmistrz Miasta i Gminy S. wadliwie określił w decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. (k. 24 akt adm. organu I instancji) nazwę jednostki organizacyjnej, na rzecz której świadczenia miało być wykonane. Organ I instancji wymienił bowiem w sentencji powyższej decyzji [...] Wojskowych Oddział Gospodarczy w P., który był jedynie miejscem postoju właściwej jednostki organizacyjnej, a nie [...] batalion sprzętu ciężkiego, jak wynikało to z wniosku z dnia [...] lutego 2013 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. nie odniósł się poza tym w swojej decyzji do zakwalifikowania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju jako uzupełnienia etatowych, a nie doraźnych potrzeb w tym zakresie. Tymczasem kwestia ta nie pozostaje zupełnie bez znaczenia dla realizacji obowiązku przekazania pojazdu.

Ponadto samochód, który miał być przedmiotem świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju, został określony w decyzji z dnia [...] marca 2013 r. jedynie jako "T. L. C.". Taki opis należy jednak uznać na niewystarczający. Nie można bowiem z góry wykluczyć, że adresat analizowanego obowiązku będzie posiadał więcej samochodów tej marki, które mogą różnić się między sobą, np. stanem technicznym, co z kolei będzie bezpośrednio oddziaływało na możliwość realizacji potrzeb obronności kraju. Poza tym taki lakoniczny opis pojazdu wyklucza w istocie jego indywidualizację, a zatem może prowadzić także do sytuacji, w której nałożony obowiązek nie będzie w ogóle nadawał się do wykonania. Dlatego organy administracji publicznej powinny były skonkretyzować pojazd będący przedmiotem świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju poprzez odwołanie się do danych identyfikujących ten samochód, takich jak numer rejestracyjny lub numer nadwozia itp., czego jednak nie uczyniono.

Ponadto, trzeba zauważyć, że decyzja o przeznaczeniu określonej rzeczy jako świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju ma charakter uznaniowy, na co wskazuje użycie w art. 208 ust. 1 powołanej ustawy wyrazu "może". Tym samym ustawodawca pozostawia organom administracji publicznej pewien luz decyzyjny, co jednak nie oznacza bynajmniej, że wydane rozstrzygnięcie może być arbitralne. W przypadku decyzji uznaniowych na organie administracji publicznej ciąży bowiem w szczególności obowiązek dokładnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego oraz przekonującego uzasadnienia przyjętego rozstrzygnięcia. Potwierdza to wprost art. 210 ust. 2 cytowanej ustawy, nakazujący sporządzenie uzasadnienia do wydanej decyzji. Opisanych wymogów nie spełniła jednak zarówno decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] marca 2013 r., jak i decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...] (k. 15-16 akt adm. organu II instancji).

Najpierw trzeba bowiem zauważyć, że powołana ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej nie formułuje wprost żadnych wyraźnych wytycznych, jakimi należałoby się kierować w razie orzekania o przeznaczeniu danej rzeczy jako świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju. Niemniej, nie oznacza to, że organy administracji publicznej są w tej mierze zupełnie zwolnione z obowiązku analizy stanu faktycznego, ustalonego w rozpatrywanej sprawie. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że organy administracji publicznej, wbrew twierdzeniom Wojewody Wielkopolskiego, nie są związane wnioskiem wojskowego komendanta uzupełnień. Taki wniosek rozpoczyna bowiem jedynie postępowanie, które zgodnie z literalnym brzmieniem art. 208 ust. 1 cytowanej ustawy może, a nie musi, zakończyć się wydaniem decyzji pozytywnej dla organu administracji wojskowej. W przeciwnym razie, gdyby wniosek wojskowego komendanta uzupełnień był wiążący dla organu, to w zasadzie zbędne byłoby wydawanie rozważanej decyzji przez organy administracji cywilnej, skoro mogłaby ona jedynie powtórzyć treść wniosku organu administracji wojskowej. Konkluzja ta nie zmienia natomiast faktu, że organy administracji cywilnej nie są władne do pełnej weryfikacji celowości lub zasadności wniosku wojskowego komendant uzupełnień, który powinien być podmiotem najlepiej poinformowanym o potrzebach Sił Zbrojnych.

Konkluzję tę potwierdza dodatkowo także § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. nr 181 poz. 1872 z późn. zm.), zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta może dokonywać oględzin nieruchomości i rzeczy ruchomych, które stosowanie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb, mogą być przedmiotem świadczeń. Jak wynika z § 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia w ramach takich oględzin nieprzydatności nieruchomości lub rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń wójt, burmistrz albo prezydent miasta odstępuje od nałożenia obowiązku świadczenia i zawiadamia o tym właściwy organ wnioskujący o nałożenie świadczenia. Tym samym organ administracji publicznej może zatem odmówić realizacji wniosku złożonego przez wojskowego komendanta uzupełnień. Niewykluczone jest bowiem w szczególności, że w okresie między złożeniem wniosku a jego rozpatrzeniem przedmiot świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju utraci swoje pożądane właściwości, np. w wyniku awarii, uszkodzenia lub wypadku. Każdoczesne automatyczne orzekanie o przeznaczeniu danej rzeczy na świadczenie rzeczowe na rzecz obrony kraju byłoby zatem rozwiązaniem nie tylko pozbawionym podstaw normatywnych, lecz także nieekonomicznym.

Trzeba poza tym zauważyć, że brak szczegółowych wytycznych, jakimi należy się kierować przy wydawaniu rozważanych decyzji, nie zwalnia organów administracji publicznej z obowiązku dokładnej analizy stanu faktycznego. Mając na uwadze specyfikę poruszanych decyzji, nie można wprawdzie oczekiwać od organów administracji cywilnej i wojskowej przekazania wszystkich informacji związanych z obronnością państwa, które uzasadniały przeznaczenie rzeczy jako świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju. Niemniej, organy wydające decyzję, o jakiej mowa w art. 210 cytowanej ustawy, powinny chociaż rozważyć w sposób ogólny, czy dany przedmiot nadaje się w ogóle do celów obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten w kontekście rozważanej sprawy oznacza co najmniej konieczność zbadania w sposób generalny, czy pojazd skarżącej nadaje się do realizacji jakiś ogólnych zadań militarnych. Tylko w takim przypadku można bowiem uznać, że organy administracji publicznej skutecznie uchyliły się od zarzutu dowolności decyzji uznaniowej. Tymczasem przedstawiona kwestia nie była w ogóle analizowana w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej, co w konsekwencji obarcza wydane przez nie rozstrzygnięcia wadą.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej stoją w toku postępowania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron poodejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak wynika zarazem z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym wedle art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponadto, w poruszanej sprawie doszło również do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., stwierdzającego, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zarówno uzasadnienie decyzji organu I instancji, jak i decyzji organu II instancji nie zawiera bowiem żadnego elementu uzasadnienia faktycznego, a w szczególności brakuje jakiegokolwiek, choćby ogólnego, odniesienia się do kwestii zasadności przeznaczenia pojazdu skarżącej jako świadczenia rzeczowego na rzecz obrony kraju. Mając zarazem na uwadze uznaniowy charakter zaskarżonych decyzji, należy uznać, że naruszenie tych wymogów miało istotnych wpływ na wynika sprawy, co z kolei uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

Powyższa argumentacja została również zaaprobowana w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 czerwca 2013 r., III SA/Lu 252/13; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2012 r., IV SA/Wr 780/11 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym miejscu trzeba zauważyć, że wskazane zagadnienia zostały częściowo poruszone przez Wojewodę Wielkopolskiego w odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2013 r. (k. 19-25 akt sądowych). Niemniej, odpowiedź na skargę nie może sanować braków decyzji administracyjnej, gdyż tylko decyzja, a nie późniejsze pisma organów administracji publicznej, są przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Należy przy tym podkreślić, że to właśnie decyzja administracyjna ingeruje w sposób władczy w sferę praw i obowiązków jednostki, a zatem powinna być ona poprawnym i samodzielnym aktem administracyjnym nie tylko w zakresie sentencji, lecz także uzasadnienia zawartego w niej rozstrzygnięcia.

W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] marca 2013 r. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Rozpatrując ponownie sprawę organy administracji publicznej powinny odnieść w niezbędny zakresie do kwestii zasadności wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] lutego 2013 r., a w razie pozytywnego rozpatrzenia tego wniosku – poprawnie zindywidualizować pojazd przeznaczony jako świadczenie na rzecz obrony.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.