Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 872/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67  par. 1,  art. 138  par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
article: art. 61  ust. 1, 2  pkt 1, 11
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 13g  ust. 1, 2, 4,  art. 40b  ust. 1, 2
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]", działający z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego - Kierownik Referatu Zgłoszeń Celnych i Procedur Uproszczonych Oddziału Celnego nałożył na A. K., działającego pod firmą Przedsiębiorstwo A z siedzibą w "[...]" karę pieniężną w kwocie 600 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 67 § 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), art. 61 ust. 1, 2 pkt 1 oraz ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r. Nr 32, poz. 262), art. 13g ust. 1, 2 i 4, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) oraz ustalenia zawarte w protokole kontroli nr "[...]".

W motywach uzasadnienia organ wskazał, iż w dniu "[...]" na przejściu granicznym w "[...]" przeprowadzono kontrolę masy całkowitej, nacisków na osie oraz wymiarów zewnętrznych pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Polski, o nr rej. "[...]". Stwierdzono wówczas przekroczenie nacisku potrójnej osi naczepy na drogę o 0,06 tony, co udokumentowane zostało w protokole ważenia nr "[...]", który stanowi integralną część decyzji. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 61 ust. 11 ustawy Prawo o ruchu drogowym - przejazd pojazdu o masie, naciskach osi lub wymiarach pojazdu z ładunkiem lub bez ładunku większej od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, jest możliwy tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Dopuszczalną masę całkowitą, naciski na osie oraz wymiary określają natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. W związku z powyższym, wobec przejazdu po drogach publicznych bez wymaganego zezwolenia, zgodnie z art. 13g ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, wymierzono karę pieniężną. W protokole z kontroli nr "[...]" wskazano jako sumę opłat za przekroczenia kwotę 900 zł, jednakże w decyzji organ skorygował tę omyłkę pisarską i podał wartość kary pieniężnej - 600 zł.

Odwołanie od tej decyzji złożył A. K., zarzucając organowi l instancji naruszenie norm prawa procesowego, a mianowicie art. 7 k.p.a. wobec braku dowodu, który właściwie określiłby stan faktyczny sprawy. Odwołujący się podniósł, iż wykonywany przejazd dotyczył transportu żywych zwierząt - trzody chlewnej. W związku z tym stwierdzone naruszenia, przy pomiarze dokonanym wagą najazdową, nie są adekwatne do rzeczywistości, gdyż zwierzęta są ładunkiem ruchomym, tzn. zarówno podczas transportu, jak i podczas samego ważenia, stosownie do przepisów ustawy o ochronie zwierząt, transportowane zwierzęta przemieszczają się w swojej wyznaczonej przestrzeni na skrzyni ładunkowej zespołu pojazdów odpowiednio do ilości sztuk. Taki stan rzeczy powoduje, jak wskazał, że podczas ważenia zespołu pojazdów (pojazd + naczepa) dochodzi do zjawiska potrójnego ważenia tych samych sztuk trzody chlewnej. W konsekwencji dochodzi do przekroczenia dopuszczalnego nacisku na osie naczepy, ponieważ przemieszczające się zwierzęta są ważone potrójnie. Dlatego też, jak podniósł, ze względu na naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 109 k.p.a., a także wobec popełnionych przez organ błędów merytorycznych, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co powinno skutkować jego umorzeniem na podstawie art. 105 k.p.a.

Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania A. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 40 b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami prawa o ruchu drogowym. Art. 40 b ust. 2 ustawy stanowi natomiast, że w razie przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów, urzędy celne pobierają opłaty ustalone zgodnie z art. 13c ust.4 i kary pieniężne ustalone zgodnie z art. 13 g ust. 2. W sprawie organ celny, na podstawie przyznanych mu uprawnień, dokonał pomiarów nacisków osi i masy całkowitej pojazdu. Pomiar odbył się przy użyciu wagi, która spełniała wymogi techniczne na dzień przeprowadzenia badania, tj. posiadała ważne świadectwo legalizacji wydane przez Urząd Miar nr "[...]" z dnia "[...]" oraz spełniała wymogi do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu. Organ wyjaśnił, że waga dynamiczna MARS zainstalowana w Oddziale Celnym jest przystosowana do ważenia pojazdów bez względu na rodzaj przewożonego towaru. Wynik ważenia dynamicznego pojazdu jest drukowany przez urządzenie elektroniczne zainstalowane na wadze. Dla zapewnienia prawidłowego wjazdu na urządzenie pomiarowe, zamontowane są specjalne oznaczenia wskazujące sposób wykonania czynności przejazdu, a wynik ważenia uzyskiwany jest za pomocą programu komputerowego. W przypadku nieprawidłowego przejazdu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje tę nieprawidłowość przerywając proces ważenia oraz komunikuje o konieczności ponownego przejazdu przez wagę. Błędne wskazanie wagi, tj. wskazanie, którego błąd przekracza wartość błędu dopuszczalnego, może wystąpić w przypadku niezachowania odpowiednich warunków pomiaru, co jest sygnalizowane przez wagę poprzez pojawienie się na ekranie komputera informacji o wystąpieniu błędu. W takim przypadku ważenie jest przerywane a pomiar powinien być powtórzony. Brak sygnalizacji oznacza, że nie ma podstaw do kwestionowania wyniku pomiaru. Jak wynika z wydruku komputerowego (protokołu nr "[...]" z kontroli pojazdu) uzyskanego z wagi, w procesie ważenia nie miały miejsca żadne nieprawidłowości. Organ wskazał ponadto, że przeprowadzenie dowodu poprzez zważenie pojazdu w całości należy dokonywać tym samym samochodem, załadowanym tym samym towarem,

w takich samych warunkach, bezpośrednio po pierwszym ważeniu. Biorący udział w procesie ważenia kierowca pojazdu nie zgłosił żadnych zastrzeżeń ani co do warunków, w jakich dokonywano zważenia pojazdu, ani do odczytu wagi. Odnośnie zarzutu, iż przewóz żywych zwierząt w przypadku ich przemieszczania się powoduje ich kilkukrotne ważenie organ wskazał, że pismem z dnia "[...]" Przedsiębiorstwo B, będące przedstawicielem producenta wagi, wyjaśniło, że "przy przejeździe z jednostajną prędkością do 5 km/h przez wagę, waga powinna wskazywać prawidłowe obciążenia na osiach. Jeżeli nie ma miejsca hamowanie lub przyspieszanie pojazdu ważenie powinno przebiegać bez zakłóceń, ale przy gwałtownych ruchach zwierząt, w czasie gdy koła samochodu znajdują się na pomoście wagi, może wystąpić przerwanie ważenia i konieczność jego powtórzenia". Zatem okoliczność przewozu żywych zwierząt, w świetle obowiązujących przepisów prawa, nie może powodować wyłączenia z przestrzegania masy całkowitej pojazdu oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogę, a zaistnienie podstawy do nałożenia kary pieniężnej nie jest uzależnione od rodzaju przewożonego ładunku lub środka przewozowego.

Nadto organ zważył, iż pojazd poruszający się po drogach publicznych musi spełniać wszystkie wymagania zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U z 2003r. Nr 32, poz. 262), a tym samym naciski osi pojazdu na drogę nie mogą być przekroczone. Ponadto zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, "ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę". Natomiast w myśl art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w art. 61 ust. 6, 8 i 10, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi, a strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, wobec tego w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania zasadności wymierzenia kary pieniężnej.

Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. K. żądając jej uchylenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7, 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez błędne ustalenie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności przyjęcie, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdu, wyjeżdżającego z terytorium Polski, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że kontrola wagi tego zespołu nastąpiła bez uwzględnienia rodzaju przewożonego ładunku, który to z uwagi na ruchomy charakter nie mógł być ważony na wadze dynamicznej, co winno być uwzględnione w następczych czynnościach organu administracyjnego, w tym w protokole pokontrolnym;

2. art. 136 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 75 k.p.a. poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność zasadności i właściwości zastosowania wagi dynamicznej do ważenia pojazdu wraz z żywcem (towarem ruchomym), mimo kwestionowania przez skarżącego, w toku postępowania pierwszoinstancyjnego i w odwołaniu, stosowania przy wykonywanym ważeniu przedmiotowego urządzenia ważącego;

względnie;

3. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu l instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy przeprowadzenie wymienionej opinii biegłego powodowałoby konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że skarżący nie kwestionuje wyników kontroli pojazdu i ustalenia przekroczenia nacisku potrójnej osi naczepy na drogę o 0,06 tony. Zaznaczył, iż obciążenie przewoźnika karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia jest obligatoryjne. Przepisy art. 61 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 13 ust. 2 a ustawy o drogach publicznych nie przewidują bowiem żadnych wyjątków od przewidzianych w nich zasad, bez względu na rodzaj przewożonego towaru. Wyjaśnił, iż w świetle zebranego materiału dowodowego i przytoczonych przepisów prawa organ II instancji nie widział konieczności powoływania biegłego, podobnie jak skarżący, który w toku postępowania administracyjnego nie wnioskował o jego powołanie. Z tych samych powodów nie było podstaw do uchylenia decyzji organu l instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie skarżący podniósł, iż ważenia pojazdów w dniu "[...]" dokonano na granicy państwa, która nie jest drogą publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów.

Ponadto, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Natomiast stosownie do § 2 tegoż artykułu, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga

nie może zostać uwzględniona.

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy zasadnie nałożono na skarżącego karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Podnieść należy, iż stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ładunek w pojeździe nie może przekraczać dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności. Wskazany przepis art. 61 w ust. 11 dopuszcza jednakże przejazd pojazdem, którego masa, naciski osi lub wymiary z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w ust. 6, 8 i 10, jednakże wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia.

Z kolei przepis art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych przewiduje obowiązek wymierzenia, w drodze decyzji administracyjnej, kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu. Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 2 do ustawy (art. 13g ust. 2).

Ponadto, z protokołu kontroli nr "[...]" wynika, iż w dniu "[...]" na przejściu granicznym funkcjonariusz celny przeprowadził kontrolę zespołu pojazdów wyjeżdżającego z terytorium Polski - tj. dwuosiowego pojazdu samochodowego marki "[...]" wraz z trzyosiową naczepą (nr rej. "[...]"). W wyniku ważenia ustalono, iż nacisk poszczególnych osi na drogę wynosił kolejno: 1 oś - 6,81 t; 2 oś - 10,68 t; 3 oś - 8,04 t; 4 oś - 8,04 t; 5 oś - 7,99 t. Zatem nacisk wszystkich osi naczepy na drogę wyniósł w sumie 24,07 t, przy dopuszczalnych 24 t. W związku z tym stwierdzono przekroczenie nacisku czwartej osi zespołu pojazdów o 0,06 t (winno być 0,07 t, jednakże zgodnie Lp. 8 pkt 6 lit. b załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych za przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi dla potrójnej osi pojazdów powyżej 24,0 t do 25,5 t kara wynosi 600 zł) i z tego tytułu wymierzono karę w wysokości 600 zł. Pomiaru dokonano stacjonarną wagą do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu. Organ natomiast nie stwierdził przekroczenia masy całkowitej pojazdu i nie nałożył na przewoźnika sankcji z tego tytułu.

Skarżący kwestionuje wyniki ważenia, wskazując, iż ważenie pojazdów z ładunkiem ruchomym wagą dynamiczną (ważącą poszczególne osie pojazdu w wyniku przejazdu przez pomost wagi), nie mogło dać wyniku adekwatnego do rzeczywistego stanu rzeczy. Skarżący podnosi, iż w przypadku transportu żywych zwierząt, dochodzi do zjawiska podwójnego ważenia, gdyż przemieszczanie się zwierząt w okolicach osi pojazdu powoduje rozłożenie się sił w postaci nacisków na osie zespołu pojazdów. Skarżący twierdzi, że pojazd przewożący ruchomy ładunek powinien być ważony wyłącznie przy zastosowaniu wagi stacjonarnej (pomostowej), na której zważony zostałby cały zestaw pojazdów. Dlatego uważa, że organy administracji publicznej powinny przeprowadzić dowód z opinii biegłego, który jednoznacznie rozstrzygnąłby jakiego rodzaju wagi powinny być używane przy ważeniu pojazdów z ładunkiem ruchomym.

Odnosząc się do powyższego zarzutu, nie ulega wątpliwości, iż podczas ważenia statycznego całego zestawu pojazdów nie można zbadać nacisku poszczególnych osi zespołu pojazdów na drogę. Ustalenie obciążenia pojedynczej osi możliwe jest natomiast dopiero przy ważeniu dynamicznym, gdy pojazd przejeżdża przez punkt kontrolny. W związku z tym brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości pomiarów dokonanych sporną wagą, która ponadto posiadała ważne świadectwo legalizacji i należy uznać, iż wyniki ważenia nacisków osi odpowiadają rzeczywistości.

Ponadto wskazać należy na treść art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Z kolei ust. 3 cytowanego artykułu nakłada na przewoźnika obowiązek takiego umieszczenia ładunku, aby był zabezpieczony przed zmianą położenia. Jeśli więc skarżący powołuje się na przemieszczanie się żywego ładunku na pojeździe, to wynika, iż nie dopełnił obowiązku określonego w omawianym przepisie i ponosi konsekwencje z tego wynikające.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2005r. (sygn. akt VI SA/Wa 488/05, publ. Lex 190784), w uzasadnieniu którego stwierdzono, iż: "rodzaj przewożonego ładunku, nie ma znaczenia z punktu widzenia odpowiedzialności za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy".

Wskazać należy, że prawodawca, regulując w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316) kwestię m.in. wymagań metrologicznych w zakresie konstrukcji i wykonania wag oraz charakterystyki metrologicznej wag, nie unormował odrębnie wymogów dla wag w zależności od rodzaju przewożonego ładunku. Zatem przyjąć należy, że pojazd z każdym ładunkiem można ważyć na każdej wadze, pod warunkiem, że będzie ona posiadała świadectwo legalizacji. Rozporządzenie nie stawia również żadnych warunków odnośnie rodzaju wagi w zależności od rodzaju ładunku przewożonego na ważonym pojeździe.

Powyżej wskazane przepisy prawa bezspornie wskazują, iż podniesiony przez skarżącego zarzut użycia niewłaściwej wagi jest chybiony, a ważeniu, które miało miejsce w przedmiotowej sprawie, nie można zarzucić wadliwości. Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym wyroku z dnia 10 sierpnia 2005 r. sygn. I OSK 1826/04 stwierdził, że jeżeli użyta do ważenia waga posiada ważne świadectwo legalizacji, używana jest w sposób zgodny z instrukcją obsługi i brak jest ograniczeń co do rodzajów ważonych ładunków, to nie ma podstaw do kwestionowania wyników tego ważenia.

Bez znaczenia dla treści rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje załączone do skargi świadectwo ważenia pojazdu wykonane na terytorium Rosji, z którego wynika, iż waga całkowita pojazdu wynosiła 39900 kg. Świadectwo to potwierdza jedynie masę pojazdu. Przy czym wskazać należy, iż ustawodawca przewiduje odrębne sankcje za przekroczenie masy pojazdu i dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Z utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu może występować przy stwierdzonym fakcie nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Dlatego też ustawodawca przewidział sankcje zarówno za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, jak też za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i są to sankcje od siebie niezależne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2005r., sygn. VI SA/Wa 1536/05, publ. Lex 190923).

Niemniej jednak kara nałożona za przekroczenie nacisku osi napędowej na drogę, została naliczona w niewłaściwej wysokości, przy czym z korzyścią dla skarżącego. Organy orzekające przyjęły bowiem, iż w rozpatrywanym przypadku nacisk pojedynczej osi mógł wynieść 11, 5 t., a nie 10 t. Organy nie wyjaśniły w ogóle dlaczego przyjęto taką wartość. Wnioskować można jedynie, iż uznały, że taką właśnie normę w przypadku zespołu pojazdów określa § 5 ust. 1 pkt 4 lit. "a" wskazanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Przepis ten jednak nie był wystarczający do oceny normatywności przedmiotowego zespołu pojazdów, ponieważ dotyczy jedynie warunku, który musi zostać spełniony, aby dany zespół pojazdów mógł zostać dopuszczony w ogóle do ruchu drogowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2005r. sygn. akt II SA/Bk 247/05, publ. LEX nr 173751). Organy nie rozważyły natomiast, czy naciski osi odpowiadają parametrom przewidzianym dla danej drogi. Zważyć bowiem należy, iż zgodnie z art. 4 pkt 25 ustawy o drogach publicznych - pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym. Z kolei przepis art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Ustawodawca jednoznacznie więc wiąże pojęcie pojazdu nienormatywnego w odniesieniu do nacisków osi, z naciskami osi przewidzianymi dla danej drogi w przepisach ustawy o drogach publicznych, nie zaś z naciskami osi określonymi w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Zatem organy, aby ustalić dopuszczalny nacisk osi, winny wyjaśnić w szczególności do jakiej kategorii dróg należy przejście graniczne w Bezledach. W art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy o drogach publicznych wskazano trzy kategorie dróg, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi odpowiednio do 8 t, 10 t oraz 11,5 t. Stanowiący integralną część ustawy załącznik nr 2 określa też kary pieniężne za przekroczenie nacisku osi na drogę do tych trzech kategorii dróg. Wykazy dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t i do 10 t ustalone zostały, na podstawie delegacji zawartej we wskazanych przepisach, rozporządzeniem Ministra Infrastruktury. Droga nr 51 -Granica państwa - Bezledy - Bartoszyce -Lidzbark Warmiński - Dobre Miasto - Olsztyn - Olsztynek zgodnie z Lp. 42 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. Nr 219, poz. 1861) - stanowi drogę krajową, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Zatem w niniejszej sprawie kara za przekroczenie nacisku osi napędowej powinna zostać naliczona zgodnie z Lp. 7 pkt 6 lit. "b" załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych i wynieść dla potrójnej osi 1800 zł, a nie jak to przyjęły organy na podstawie Lp. 8 pkt 6 lit. "b" tego załącznika - 600 zł.

Powyższe ustalenia wskazują, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu l instancji wydane zostały z naruszeniem opisanych wyżej przepisów, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Powołanie się przez organy administracji na przepisy niewłaściwe w sprawie mimo istnienia przepisów stanowiących podstawę prawną do działania wskazuje na nieprawidłowości postępowania tych organów (por. powołany wyżej wyrok NSA z 10 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1826/04). Organy administracji powołały się bowiem na niektóre przepisy, które nie mogły stanowić wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia i nie zastosowały wszystkich właściwych przepisów, które winny stanowić podstawę orzekania.

Zatem decyzje organów I i II instancji wydane zostały z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Decyzje te nie odpowiadają bowiem wymogom formalnym. Przede wszystkim, w sposób niepełny powołano podstawę prawną wydania decyzji. Podnieść należy, iż podstawa prawna musi być pełna i dokładna, a więc ze wskazaniem wszystkich stosowanych w sprawie przepisów określonego aktu prawnego. Przede wszystkim podstawa prawna decyzji organu odwoławczego nie może się ograniczać tylko do przepisów art. 138 k.p.a., albowiem musi zawierać także przepisy prawa materialnego dotyczące rozstrzyganej sprawy. Organ II instancji nie jest wyłącznie kontrolerem decyzji organu l instancji, a ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy na skutek odwołania (vide: B. Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. 7, C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 511). Ponadto uzasadnienia obu decyzji, wbrew wymogom art. 107 § 3 k.p.a., w ogóle nie wyjaśniają na jakiej podstawie organy ustaliły wysokość kary. Organy nie opisały ustaleń faktycznych, odsyłając w tej kwestii jedynie do protokołu kontroli. Nie podały także z jakiego przepisu wynikają przyjęte do obliczeń parametry i z jakiej dokładnie normy wynika wysokość orzeczonej kary. Nie wskazały, która z wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych kar została wymierzona. Z wydanych przez organy w sprawie decyzji, można się jedynie domyślać dlaczego rozstrzygnięcia są danej treści. Podnieść należy, że na organie administracji publicznej, orzekającym o karze, ciąży szczególny obowiązek dokładnego i czytelnego wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji, w którym brakuje tych elementów narusza nie tylko przepis art. 107 § 3 k.p.a., ale godzi także w ogólne zasady postępowania administracyjnego.

Nie są natomiast zasadne zarzuty skargi dotyczące obowiązku powołania w sprawie biegłego, bowiem stosownie do art. 84 k.p.a. organ administracji publicznej może, ale nie musi, zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Zatem nie ma obowiązku dołączania do akt takiej opinii gdy w sprawie nie zachodzi potrzeba uzyskania wiadomości specjalnych. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości, które uzasadniałyby powołanie biegłego.

Ustosunkowując się również do podniesionego w dniu rozprawy przez skarżącego zarzutu, iż przejście graniczne nie jest drogą publiczną, wskazać należy na wyżej powołane przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Przepisy te stanowią, iż droga nr 51 -Granica państwa - Bezledy - Bartoszyce -Lidzbark Warmiński - Dobre Miasto - Olsztyn - Olsztynek jest drogą krajową. W sprawie bezspornym jest, co wynika z protokołu kontroli nr "[...]", iż w dniu "[...]". na przejściu granicznym przeprowadzono kontrolę masy całkowitej, nacisków na osie oraz wymiarów zewnętrznych pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Polski, o nr rej. "[...]". Przejście graniczne jest bez wątpienia drogą krajową. Droga ta kończy się dopiero na granicy państwa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 12 października 1990r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z 2005r. Nr 226, poz. 1944) granicą Rzeczypospolitej Polskiej, zwaną dalej "granicą państwową", jest powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną, oddzielająca terytorium państwa polskiego od terytoriów innych państw i od morza pełnego. Granica państwowa rozgranicza również przestrzeń powietrzną, wody i wnętrze ziemi. Zatem droga krajowa nr 51 kończy się, w myśl wskazanego przepisu, na linii granicznej oddzielającej terytorium Polski od terytorium Rosji. Ponadto, co wynika z protokołu rozprawy, waga znajduje się w odległości ok. 200 - 300 metrów od linii granicznej, co potwierdza jedynie, iż ważenie miało miejsce na drodze krajowej (publicznej).

Reasumując, mimo stwierdzonych uchybień, Sąd będąc związany zakazem orzekania na niekorzyść skarżącego, stosownie do art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mógł wzruszyć zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji, a nie ustalił przesłanek do stwierdzenia nieważności. Organy orzekające, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, obowiązane byłyby bowiem rozstrzygnąć zgodnie z oceną prawną i zaleceniami Sądu co do dalszego postępowania (art. 153 wskazanej ustawy). Doprowadziłoby to w konsekwencji do wymierzenia skarżącemu kary w wyższej wysokości. Podobne stanowisko, na tle zbliżonego stanu faktycznego, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2006 r. wydanym w sprawie o sygn. akt l OSK 1293/05.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.