Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1663/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto Ł. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto Ł. własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Ł. od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasta Ł. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Krakowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda Łódzki decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasta Ł. własności nieruchomości opisanej w osnowie niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda stwierdził, że nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała we władaniu Instytucji [...] "[...]" w Ł. Zarządzeniem nr 78 Ministra Kultury i Sztuki z dniem 15 grudnia 1975 r. w sprawie utworzenia i organizacji okręgowych przedsiębiorstw rozpowszechniania filmów (Dz. Urz. MKiS, Nr 11, poz. 61), utworzono m. in. Okręgowe Przedsiębiorstwo [...] w Ł., które zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 1 września 1987 r. o kinematografii (Dz. U. Nr 22, poz. 127), przestało być przedsiębiorstwem państwowym, a stało się instytucją [...]. Na podstawie art. 5 tej ustawy został utworzony Komitet [...], który był centralnym organem administracji państwowej i podlegał Ministrowi Kultury i Sztuki. Jednostkami [...] na podstawie art. 15 tej ustawy były, m. in., instytucje [...], a więc również Dystrybucja [...], dla której Przewodniczący Komitetu [...] stał się organem założycielskim. A zatem, przedmiotowa nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. należała do instytucji [...] [...] w Ł., służyła w tym dniu wykonywaniu zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, a więc w odniesieniu do niej spełnione są przesłanki określone w art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. co oznacza, że nie podlega ona komunalizacji z mocy prawa. W tej sytuacji decyzją z dnia 9 września 2002 r. Wojewoda Łódzki odmówił "Komunalizacji przedmiotowej nieruchomości; Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy to rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt I SA 510/03 uchylił obie decyzje, podstawą uchylenia była przyczyna formalna – nieskuteczne doręczenie obu decyzji uznanemu za stronę postępowania podmiotowi – [...] Sp. z o.o., który od 1996 r. jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Sąd administracyjny w swoim wyroku nie dokonał merytorycznej oceny ww. decyzji, jak również nie odniósł się do argumentów skarżącego. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji przeprowadził postępowanie z udziałem strony, tj. [...] Sp. z o.o., a następnie w całości podtrzymał swoje stanowisko w kwestiach merytorycznych - decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Wojewoda Łódzki odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasta Ł. własności nieruchomości opisanej w osnowie decyzji.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w uzasadnieniu decyzji stwierdziła, że Spółka z o.o. "[...]" - użytkownik wieczysty nieruchomości była prawidłowo powiadomiona o toczącym się postępowaniu komunalizacyjnym oraz o decyzji Wojewody.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Skoro komunalizacja mienia z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 jest ocenia według stanu prawnego i faktycznego na dzień 27 maja 1990 r., to również służenie owego mienia wykonywaniu zadań publicznych podlega takiej samej ocenie.

Niezbędne jest przede wszystkim ustalenie, czy zadania z zakresu [...] rzeczywiście są zadaniami publicznymi w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Odwołujący się powołuje w tym zakresie kilka przepisów ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii (Dz. U. Nr 22, poz. 127, ze zm.) oraz zarządzenia nr 6 Przewodniczącego Komitetu [...] z dnia 12 kwietnia 1990 r., które wszakże przemawiają za tezą o wyłączeniu komunalizacji. Powołuje też dwa wyroki NSA, które nie przesądzają definitywnie rozważanej kwestii. Za udzieleniem na postawione wyżej pytanie odpowiedzi twierdzącej przemawia natomiast orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który za zadania publiczne uważa m. in. zadania z zakresu:

> kultury (wyrok z 12 października 1998 r., I SA 372/98, LEX nr 45027);

> oświaty i kultury fizycznej (wyrok z 6 października 1998 r., I SA 295/98, LEX nr 45030; wyrok z 8 stycznia 1998 r, I SA 884/97, LEX, nr 45068), w tym wychowania przedszkolnego (wyrok z 1 kwietnia 1998 r., I SA 1999/97, LEX, nr 45074);

> szkolnictwa rolniczego i gospodarki żywnościowej (wyrok z 20 lutego 1998 r. l SA 1232/97, LEX, nr 45059);

> państwowego zasobu archiwalnego (wyrok z 28 kwietnia 1998 r., I SA 1651/97, ONSA 1999, nr 1, poz. 31);

> ochrony zdrowia (wyrok z 19 lutego 1998 r., I SA 700/97, LEX, nr 45060).

Zdaniem organu, nieporozumieniem jest traktowanie przez odwołującego się instytucji [...] jako przedsiębiorstwa państwowego. Należy w związku z tym podkreślić, że według wyroku NSA z dnia 1 października 2001 r., II SA 2802/00 (LEX, nr 166097), "Państwowa instytucja [...] jest państwową osobą prawną, która nie należy do kategorii przedsiębiorstw państwowych.". Trzeba tu wreszcie przywołać wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 1999 r., IV SA 984/97 (LEX, nr 47342), według którego "Użytkowanie obiektu jako [...] mieści się w celach użyteczności publicznej i ten pogląd należy podzielić, gdy się zważy, że wprawdzie [...] należą do obiektów służących rozrywce, to [...] został zaliczony do dóbr kultury, a zatem propagowanie przez instytucje państwowe sztuki [...] mieści się w celach użyteczności publicznej.". W konsekwencji należy zatem przyjąć, że nie przekreśla tezy o wykonywaniu zadań publicznych w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. okoliczność, że określone mienie było dnia 27 maja 1990 r. wykorzystywane również w celach zarobkowych czy nawet do prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Wykonywanie zadań publicznych wcale nie musiało bowiem być nieodpłatne. W każdym zaś razie taka przesłanka w żaden sposób nie wynika z rozważanego przepisu.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina Miasto Ł.; zarzucając decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, ponieważ sporne mienie nie służyło w dniu 27 maja 1990 r. realizacji zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, bowiem w tym dniu na przedmiotowej nieruchomości znajdowało się [...] komercyjne "[...]", skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/97, OSNAPiUS 1999, nr 1, poz. 2).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nie podziela argumentów skargi.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasta Ł. prawa własności nieruchomości położonej w Ł..

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku Prezydenta miasta Ł. z dnia 21 kwietnia 1999 r. o stwierdzenie nabycia przez Gminę Ł. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...] m², w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...].

Krajowa komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] lutego 2006 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasta Ł. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...].

Zarówno wniosek komunalizacyjny gminy miasto Ł. jak i decyzja organu pierwszej instancji jako materialnoprawną podstawę działania wskazały art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.).

Z części wstępnej art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że obowiązkiem organów orzekających jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy dane mienie podlegało wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów tej ustawy, czy też wyłączeniu takiemu nie podlegało.

Przepisem wyłączającym komunalizację jest art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. służyły one wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości, m.in., organów administracji rządowej oraz organów władzy państwowej.

Służenie, w rozumieniu tego przepisu, oznacza stan faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r., na który nie ma wpływu posiadanie lub nieposiadanie tytułu prawnego do korzystania z mienia, oraz charakter korzystania - stały lub przejściowy (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 maja 1996 r. I SA 317/95, ONSA 1997 r. nr 2 poz. 79.)

Sporna działka według jej stanu z dnia 27 maja 1990 r. służyła wykonywaniu zadań Instytucji [...] "[...]" w Ł., podporządkowanej bezpośrednio centralnemu organowi administracji państwowej, jakim był wówczas Przewodniczący Komitetu [...], a zatem spełniała wymogi wynikające z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy odnosi się bowiem do zadań publicznych, a nie do mienia użyteczności publicznej i to należącego wtedy do przedsiębiorstw państwowych (a nie innych podmiotów w tym organów administracji rządowej). Zadania z zakresu [...], realizowane wówczas przez centralne organy administracji rządowej, należały do zadań publicznych.

Sąd nie podziela stanowiska Prezydenta Miasta Ł. przedstawionego w skardze, że sporne mienie nie służyło w dniu 27 maja 1990 r. realizacji zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, bowiem w tym dniu na przedmiotowej nieruchomości znajdowała się komercyjne [...] "[...]", i nie podziela również stanowiska skargi, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji kwalifikując działalność rozrywkową i komercyjną przez odpłatne [...] krajowych oraz zagranicznych – do kategorii zadań administracji rządowej dokonały rozszerzającej wykładni art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz o pracownikach samorządowych.(Dz. U. Nr 32, poz. 191).

Zdaniem Sądu, fakt, że centralne kierowanie całością produkcji [...] przez ten organ jak i kierowanie pozostałymi okręgowymi instytucjami [...] w skali kraju, zajmującymi się dystrybucją [...] łącznie z ich [...] w [...], świadczy o tym, że były to w tamtym czasie zadania z zakresu administracji rządowej, służące na obszarze całego państwa nie tylko celom komercyjnym, rozrywki i wypoczynku, ale przede wszystkim celom społecznym i politycznym.

Słusznie organ uznał, opierając się w tym zakresie na orzecznictwie NSA, że zadania z zakresu [...] były w dniu 27 maja 1990 r. zadaniami publicznymi, a państwowa instytucja [...] była państwową osobą prawną, która nie należała do kategorii przedsiębiorstw państwowych; użytkowaniu obiektu jako [...] mieściło się w celach użyteczności publicznej. A zatem, skoro działka nr [...] przy ul. [...], służyła w tamtym czasie realizacji tego rodzaju zadań, to podlegała wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa z uwagi na treść art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.