Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 275/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-06-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2014 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżąca wniosła na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód z tytułu świadczenia emerytalnego oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi łącznie 2.900 zł. Skarżąca oświadczyła, że: nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek wnioskodawczyni wskazał mieszkanie o pow. 75 m² o wartości 130.000 zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wskazała: koszty związane z utrzymaniem mieszkania 300 zł, opłaty za media 330 zł, koszty leczenia 100 zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że na nieruchomości wpisane jest zabezpieczenie Urzędu Skarbowego w Ś. Ponadto ze świadczenia emerytalnego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: PIT-36L za lata 2015-2016; zawiadomienie z banku o przeterminowanym zadłużeniu; decyzje o waloryzacji emerytury; informację o miesięcznych opłatach za lokal mieszkalny; fakturę za gaz; podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 października 2016r. do 31 grudnia 2016r. oraz za okres od 1 stycznia 2017r. do 31 marca 2017r.; wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące od stycznia do marca 2017r.; VAT-7K za I kwartał 2017r.

Ponadto skarżąca oświadczyła, że: nie korzysta z pomocy społecznej; nie posiada oszczędności; utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i prowadzonej działalności gospodarczej; nie posiada samochodów; nie posiada zobowiązań kredytowych; ze świadczenia emerytalnego prowadzona jest egzekucja administracyjna w wysokości 363,38 zł miesięcznie.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.

W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącej złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań podatkowych skarżącej za lata 2015–2016 wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2015r. skarżąca uzyskała dochód w wysokości 106.659,12 zł, natomiast za 2016r. dochód wyniósł 26.964,18 zł. Ponadto zauważyć należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Przychód skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2015r. wyniósł 494.422,98 zł natomiast za 2016r. 386.055,28 zł. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Zauważyć bowiem należy, że koszty uzyskania przychodu powiększane są np. o odpisy amortyzacyjne, co z kolei powoduje niższy dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Nie oznacza to jednak, że środki finansowe z działalności gospodarczej są równe temu dochodowi. Oczywiście działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody czy nawet stratę podatkową, co jednak nie jest równoznaczne z brakiem uzyskiwania w ogóle realnego dochodu – środków finansowych. Wykazywanie przy dużych obrotach równocześnie wysokich kosztów uzyskania przychodów nie przesądza jeszcze, że podatnik nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Odróżnić bowiem należy dochód podatkowy, od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika.

Podkreślenia również wymaga, że skarżąca będąc przedsiębiorcą w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne. Rozmiar obrotów wskazuje, że skarżąca może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej (na nabycie towarów i usług pozostałych skarżąca w I kwartale 2017r. wydatkowała kwotę 51.699 zł.), wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych, które łącznie w czterech zainicjowanych przez stronę postępowaniach sprowadzają się obecnie do uiszczenia wpisów sądowych które łącznie wyniosą 4.908 zł. O możliwościach płatniczych skarżącej świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie podmiot gospodarczy, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08).

Ponadto wskazać należy, że oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne, które po potrąceniu jest wypłacane w kwocie 856,33 zł. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06).

Reasumując stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.

Końcowo zaakcentować również należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżąca do takich osób nie należy.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji