Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 498/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-07-31 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku małoletniego P I o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D S, małoletniej M I, małoletniego P I na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 29 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący małoletni P I (ur. [...] r.) reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkę D S, zobowiązany solidarnie z pozostałymi skarżącymi do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że uiszczenie wpisu od skargi

w kwocie [...] zł miałoby negatywne skutki dla jego koniecznego utrzymania. Skarżący jest osobą małoletnią, pozostającą na stałym utrzymaniu matki D S - I. Skarżący nie osiąga żadnego dochodu. W związku z wniesieniem do sądu skarg na cztery inne decyzje organu podatkowego, jest on zobowiązany solidarnie do uiszczenia kwoty łącznie [...] zł. Skarżący podał, że uiszczenie wpisów we wszystkich sprawach uniemożliwiłoby zaspokojenie podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb wszystkich skarżących w sprawie.

Wyjaśnił, że głównymi składnikami jego majątku jest udział w wysokości 1/8 części spadku po ojcu, w skład którego wchodzą opisane niżej prawa:

- lokal mieszkalny w budynku położonym w S przy al. W o pow. [...] m2 – własność D S,

- 1/8 udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości niezabudowanej, powierzchnia gruntu [...] m2 - W gm. K,

- 1/8 udziału w prawie własności nieruchomości niezabudowanej, pow. [...] m2 - ul. W i ul. W, P;

- 1/8 udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej, pow. [...] m2 – ul. M S,

- 1/16 udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej; pow. [...] m2; nr [...]; S, gmina B,

-1/48 udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości niezabudowanej , poz. [...] m2 – ul. M, S,

- 1/8 udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości zabudowanej budynkiem o pow. ogólnej [...] m2, pow. gruntu [...] m2 – ul. M w S,

- 1/16 udziału w prawie własności nieruchomości, pow. [...] m2 –D, gmina D.

Skarżący dodał, że do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy nie nastąpił dział spadku. Z uwagi na spór z pozamałżeńskim dzieckiem spadkodawcy, związany ze spadkiem, brak jest możliwości podziału lub sprzedaży części majątku spadkowego. W związku z posiadanymi nieruchomościami ciążą na skarżącym liczne zobowiązania, przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym; skarżący podał też, że obecna łączna kwota zobowiązań przekracza szacunkowa wartość majątku.

Oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje matka i siostra M I, której stan majątkowy odpowiada stanowi majątkowemu skarżącego. Nie osiąga ona żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu matki. Matka posiada udział do ¼ części spadku. Nie posiada żadnych oszczędności, samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci i wspiera finansowo trzy dorosłe córki, które pozostają bez stałego źródła utrzymania. Działalność gospodarcza matki wykazuje stratę.

Źródłem utrzymania skarżącego jest działalność gospodarcza matki, z której miesięczny dochód wynosi ok. [...] zł; (strata w 2014 roku) oraz renta rodzinna w wysokości ok. [...] zł.

Skarżący wskazał na zobowiązania ciążące na skarżącym w związku z udziałem w spadku po K I, tj. podatek od nieruchomości, podatek leśny, rolny, należności z tytułu sprzedaży nieruchomości położonej w S, należność z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności, należność z tytułu umowy o kredyt denominowany inwestycyjny – umowa ugody z dnia 19 listopada 2007 r.

Skarżący nie wykazał oszczędności, papierów wartościowych ani wartościowych rzeczy ruchomych.

Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył:

- postanowienie sądu z dnia 9 listopada 2009 r. o stwierdzeniu nabycia praw do spadku,

- zeznanie podatkowe (PIT-36L) matki skarżącej za 2014 rok (przychód [...] zł z działalności gospodarczej – wynajem i zarządzanie nieruchomościami, dochód [...] zł, strata [...] zł),

- dokumenty potwierdzające prowadzone wobec skarżącej postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne dotyczące należności związanych z posiadaniem nieruchomości (głównie zaległości podatkowe w podatkach lokalnych) wskazujące na zadłużenie masy spadkowej w wysokości przekraczającej [...] zł,

- ugodę zawartą z bankiem w dniu 19 listopada 2007 r.,

- decyzję ZUS z dnia 16.03.2015 r. o waloryzacji renty matki skarżącego - renta dla trzech osób wynosi [...] zł, od 1 marca 2015 r. kwota do wypłaty to [...] zł.

Przedstawione wyżej oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego skarżący został zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń. Powyższe zobowiązanie, skierowane na podstawie art. 255 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., obejmowało:

1) wyciągi z wszystkich rachunków bankowych D S, M I, P I, w tym bieżących, oszczędnościowych, lokat, z kart kredytowych, za okres od 15 kwietnia do 9 czerwca b.r.,

2) decyzje właściwych organów podatkowych (ze względu na miejsce położenia nieruchomości) ustalające skarżącym zobowiązanie podatkowe w zakresie podatków lokalnych ( w tym podatku od nieruchomości ) na 2015 rok,

3) dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez skarżących wydatków związanych z utrzymaniem siebie oraz innych członków rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy,

4) dodatkowe oświadczenia skarżących o sposobie korzystania z przedstawionych w uzasadnieniu wniosku (pkt 7 formularza PPF) nieruchomości (w tym m.in. gruntów kopalnianych -wydobycie torfu- położonych w W, nieruchomości w S stanowiących Ośrodek Wypoczynkowy "...", nieruchomości położonej w S przy ul. M, Ośrodek Wczasowo – Kolonijny B w D) oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z tego tytułu za okres ostatnich trzech miesięcy (np. umowy najmu, dzierżawy, ewidencje przychodów) oraz za 2014 rok (odpowiednie deklaracje podatkowe składane do właściwych organów podatkowych),

5) dodatkowe oświadczenie o tytule prawnym skarżących do nieruchomości położonej w S przy ul. K wraz z podaniem powierzchni, stanowiącej wg oświadczenia skarżącej ich miejsce zamieszkania.

W odpowiedzi na wezwanie matka skarżącego przedłożyła:

- ponownie złożyła zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014" (PIT- 36L),

- decyzję Wójta Gminy K ustalającą skarżącej oraz pozostałym spadkobiercom (łącznie 8 osób) łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. w kwocie [...] zł, podstawę opodatkowania stanowiły położone w miejscowości W: "pozostałe" grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem leśnym – [...] ha; grunty "pozostałe" podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – [...] m2, "pozostałe" grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym – [...] ha,

- wystawione w stosunku do matki skarżącego tytuły wykonawcze Prezydenta Miasta S z dnia 5 marca 2015r. na łączna kwotę ok. [...] tys. zł,

- wyciągi bankowe z rachunku matki skarżącego z okresu od 1 kwietnia do 22 czerwca 2015 r.,

- dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków związanych

z utrzymaniem nieruchomości (faktury za energię elektryczną, gaz, opłata za wieczyste użytkowanie, przelewy bankowe potwierdzające spłatę zobowiązań

i zaległości, telefon,),

- dodatkowe oświadczenie z dnia 26 czerwca 2015 r. matki skarżącego o sposobie korzystania z posiadanych nieruchomości (k. 103-104),

- dodatkowe oświadczenie matki skarżącego o tym, że zajmowana przez nią nieruchomość (S, ul. K) jest zabudowana domem jednorodzinnym, którego właścicielką jest teściowa - J I; z ww. nieruchomości z małoletnimi dziećmi nieodpłatnie; ponosi koszty pobytu teściowej w domu seniora w wysokości [...] zł miesięcznie (przedłożyła dowody uiszczenia ww. opłat w kwietniu, maju i czerwcu 2015 r. oraz oświadczenie prezesa zarządu spółki o tym, że J I przebywa w Domu Seniora w W),

- zawartą umowę kredytu hipotecznego z 2007 r. kwoty [...] zł indeksowanego kursem CHF,

- księga przychodów i rozchodów – sumy 2014,

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc

o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Skarżący wybiórczo wykonał wezwanie referendarza sądowego, ograniczając się w głównej mierze do przedłożenia dokumentów potwierdzających prowadzone postępowania egzekucyjne oraz wysokość ciążących na skarżącym zobowiązań związanych z posiadanymi nieruchomościami.

Przede wszystkim należy zaakcentować, że skarżący nie wykazał jakimi środkami finansowymi aktualnie dysponuje, jakie otrzymuje obecnie dochody jego matka z prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami oraz z innych ewentualnych źródeł w związku z posiadaniem tak dużego majątku. Skarżący, jego matka i siostra, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, niewątpliwie nie należą do osób ubogich.

Nie ulega wątpliwości, że posiadanie tak znacznego majątku powoduje, że na skarżącym oraz pozostałych spadkobiercach ciąży wiele zobowiązań związanych z zarządem tym majątkiem, w tym zobowiązania finansowe, na co skarżący zwrócił szczególną uwagę. Część tych należności matka skarżącego reguluje dobrowolnie, część z nich jest realizowana w trybie egzekucyjnym (zaległości wobec Prezydenta Miasta Sz tytułu podatku od nieruchomości w kwocie ok. 50 tys. zł –tytuły wykonawcze z dnia 5 marca 2015 r., zaległości wobec Wójta Gminy K [...] zł – upomnienie z dnia 20 marca 2015 r.).

Majątek taki stanowi potencjalne źródło znacznych dochodów.

Podkreślić należy, że do oceny możliwości płatniczych w sprawie oraz w pozostałych zawisłych przed sądem w sprawach ze skarg D S, małoletniej M I, małoletniego P I, w których skarżący są solidarnie zobowiązani do uiszczenia tytułem wpisów od skarg kwoty łącznie [...] zł, niezbędnie jest ustalenie aktualnej wysokości posiadanych przez skarżących środków finansowych.

Przypomnieć należy, że na urzędowym formularzu (PPF) skarżący wskazał, że pozostaje na utrzymaniu matki, która z działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie, w 2014 r. poniosła stratę oraz że otrzymuje tytułem renty rodzinnej kwotę ok. [...] zł. Z akt sprawy wynika, że matka skarżącego otrzymuje na trzy osoby kwotę netto [...] zł. Z oświadczeń skarżących wynika, że nie posiadają oszczędności.

Wbrew wezwaniu, skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy w związku z posiadaniem przedstawionych w uzasadnieniu wniosku nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie jego przedstawicie ustawowy – matka, lakonicznie podała, że dochód z dzierżawy ośrodka wypoczynkowego w S (nieruchomość o powierzchni [...] m2) oraz dochód z dzierżawy prawa do nieruchomości w S przy ul. M (o powierzchni [...] m2), w której prowadzone jest przez "M.D." Spółka z o.o. w S niepubliczne przedszkole "...", "corocznie ujmowany jest w składanej przeze mnie deklaracji podatkowej". Wskazać w tym miejscu należy, że z treści wyciągów z rachunków bankowych matki skarżącego wynika, że otrzymuje za dzierżawę kwotę [...] zł miesięcznie (wpływ w czerwcu br.).

Równie nieprecyzyjnie, bez właściwego udokumentowania złożonych oświadczeń, wypowiedziała się matka skarżącego, odnośnie do pozostałych nieruchomości.

I tak, wskazała m.in., że lokal mieszkalny położony w S przy ul. W o powierzchni [...] m2 zajmowany jest bezumownie przez dwie osoby, które nie płacą czynszu, w chwili obecnej toczy się postępowanie o wydanie lokalu, nie został wyznaczony termin rozprawy.

Co do nieruchomości w W (na urzędowym formularzu PPF oraz w oświadczeniu z dnia 26 czerwca 2015 r. skarżąca podała, że powierzchnia wynosi [...] m2) matka skarżącego wyjaśniła, że prawo do użytkowania "części nieruchomości" posiada spółka, która "podjęła działania celem uzyskania koncesji na wydobycie torfu" oraz że "zgodnie z wspomnianą umową spółka będzie zobowiązana do zapłaty czynszu dzierżawnego od chwili rozpoczęcia eksploatacji kopalni." Należy w tym miejscu wskazać, że z decyzji Wójta Gminy K ustalającej skarżącym łączne zobowiązane pieniężne na 2015 r. wynika, że powierzchnia nieruchomości w miejscowości W jest znacznie większa (grunty pozostałe o pow. [...] ha -leśne, [...] m2, [...] ha - rolne), a skarżący nie wyjaśnił jaka część tej nieruchomości jest zajęta przez spółkę na wydobycie torfu, która to okoliczność miałaby wpływ na ocenę skali przedsięwzięcia i wysokości potencjalnych dochodów z ww. tytułu. Taka rozbieżność w powierzchni posiadanej nieruchomości budzi też poważne wątpliwości co do prawdziwości złożonego oświadczenia.

Z kolei odnośnie do nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej

w miejscowości D, gmina D (decyzje w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości w odniesieniu do tej nieruchomości za lata 2010-2014 są przedmiotem zaskarżenia w zawisłych przed sądem sprawach I SA/Sz 498-502/15), matka skarżącego wyjaśniła, że na nieruchomości znajdują się budynki przeznaczone do prowadzenia ośrodka wypoczynkowego, których zły stan techniczny skutkował podjęciem decyzji o rozbiórce; decyzja o pozwoleniu na prace rozbiórkowe jest ostateczna i prace rozpoczną się w lipcu 2015 r.; na nieruchomości nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza i nie jest ona przedmiotem żadnej umowy, wobec czego nie przynosi jakiegokolwiek dochodu.

Podobnie oświadczyła co do nieruchomości o powierzchni [...] m2 w S, gmina Brojce; podała, że nieruchomość zabudowana budynkiem gorzelni, który jest w bardzo złym stanie technicznym i planowane jest jego wyburzenie w 2015-2016 ze względu na groźbę jego zawalenia; na nieruchomości nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza i nie jest ona przedmiotem żadnej umowy, wobec czego nie przynosi jakiegokolwiek dochodu.

Skarżący nie przedłożył dokumentów o rozbiórce ww. nieruchomości.

Skarżący, wbrew wezwaniu, nie przedłożył decyzji innych właściwych organów podatkowych ustalających skarżącym zobowiązania podatkowe w zakresie podatków lokalnych (chociażby nieruchomości położonych w S, w R – brak oświadczenia co do sposobu wykorzystania nieruchomości "ziemia rolna w R), co uniemożliwia weryfikację jego oświadczenia co do powierzchni pozostałych nieruchomości oraz sposobu ich użytkowania.

Z kolei z przedłożonych dokumentów potwierdzających ponoszone przez matkę skarżącego wydatki wynika, że tylko w czerwcu b.r. matka skarżącego poniosła wydatki w łącznej kwocie przekraczającej [...] zł (czynsz córki A [...] zł, czynsz córki E [...] zł, gaz [...] zł, ZWiK [...] zł, realizacja zajęcia [...] zł, Starostwo Powiatowe w S – użytkowanie wieczyste [...] zł, ANR [...] zł, ubezpieczenie małoletnich dzieci [...] zł, Dom Seniora [...] zł ). Powyższa okoliczność powoduje, że oświadczenie o wysokości posiadanych środków finansowych budzi poważne wątpliwości.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że z danych powszechnie dostępnych (Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego Spółki M.D. w S – stan na dzień 28 lipca 2015 r.) wynika, że D S jest jedynym udziałowcem (posiada [...] udziałów o łącznej wysokości [...] zł) i jedynym członkiem zarządu Spółki "M.D." z siedzibą w S, która jest organem prowadzącym przedszkole niepubliczne "...", której to okoliczności skarżący nie ujawnił w uzasadnieniu wniosku

o przyznanie prawa pomocy.

W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia jasno swojej pełnej sytuacji finansowej, jego oświadczenie jest niepełne i nieprecyzyjne, to nie ma podstaw do oceny zasadności złożonego wniosku, co skutkuje odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy.

W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak

w sentencji.