Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 383/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 7
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: par. 3 ust. 1 pkt 2 lit. a ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 73 poz 764
law: Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.

SENTENCJA

Dnia 30 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2011 roku sprawy ze skargi ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 23.grudnia 2004r. G. M. złożyła do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wraz z wymaganymi załącznikami. Wnioskodawczyni zadeklarowała do zalesienia następujące działki rolne: A (1,75 ha), B (1,74 ha), C (1,70 ha), D (8,23 ha), E (1,44 ha), F (0,19 ha), G (0,47 ha), H (1,71 ha), I (0,50 ha), J (0,18 ha), K (0,47 ha) oraz L (0,73 ha), położone na działkach ewidencyjnych o numerach: 45, 47, 46, 518/3, 131, 124, 128, 126, 130, 125 oraz 129, w województwie [...], powiecie [...], gminie Ł., obrębie P. Do wniosku dołączono oświadczenie producenta rolnego o uzyskanych dochodach z pracy w gospodarstwie rolnym, dokumenty potwierdzające uzyskiwanie dochodów innych niż dochody z rolnictwa, kopię części mapy ewidencji gruntów i budynków, wypis z rejestru gruntów, zaświadczenie potwierdzające, że przeznaczenie działek rolnych do zalesienia nie jest sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy a także kopię planu zalesienia.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. przyznał G. M. płatność na zalesienie gruntów rolnych, obejmującą wsparcie na zalesienie, premię pielęgnacyjną i premię zalesieniową, w łącznej kwocie 120.916,60 złotych, powołując jako podstawę prawną, m. in. art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 187, poz. 1929 ze zm.). W oparciu o powyższe strona złożyła w dniu 7.lipca 2006r. wniosek o wypłatę powyższej kwoty.

W dniu 18.sierpnia 2006r. w gospodarstwie rolnym G. M. przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której inspektorzy terenowi stwierdzili zaniżenie o 0,20 ha rzeczywistej powierzchni zalesionej na kompleksie leśnym nr 2, obejmującym działki rolne A, B i C w stosunku do powierzchni zadeklarowanej. Stwierdzili ponadto nieudokumentowanie zakupu sadzonek w ilości podanej w planie zalesienia, zgodnie z którym zakup powinien obejmować 138,47 tysięcy sztuk sadzonek, natomiast wnioskodawczyni przedstawiła faktury na zakup 84 tysięcy sztuk sadzonek.

Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności na zalesienie, po czym w oparciu o wynik przeprowadzonej kontroli, wskazując m. in. na treść wymienionego wyżej art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a także § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, decyzją z dnia [...] przyznał G. M. płatność z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych w kwocie 119.692,60 złotych. Jednocześnie kwotę tę odpowiednio pomniejszył w związku ze stwierdzeniem różnicy 0,20 ha między zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią zalesienia oraz o sankcję w wysokości 50 % kwoty wsparcia na zalesienie (tj. łączną kwotę 42.382,00 złotych), z tytułu braku dowodu zakupu sadzonek. Obliczona po pomniejszeniach kwota płatności wyniosła zatem 77.310,60 złotych.

Decyzja z dnia [...] została uchylona w całości przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., w związku z odwołaniem strony. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia i zobowiązując Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. do rozważenia materiału dowodowego zgodnie z art. 7 i art. 77 K.p.a., organ odwoławczy, w decyzji z dnia [...] stwierdził m.in., że nie dokonano analizy art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003, ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18). Zgodnie z tym przepisem, organ I instancji powinien umożliwić rolnikowi wykazanie, iż nie jest on winny nieprawidłowości, wskazanych w złożonym przez siebie wniosku. Uwzględniając powyższe, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. uchylił w całości własną decyzję nr [...] z dnia [...], po czym orzekł o przyznaniu G. M. płatności w kwocie 119.692,60 złotych, pomniejszonej o kwotę sankcji - 42.382,00 złotych, co w sumie dało kwotę 77.310,60 złotych.

Wydaną w związku z wniesionym przez G. M. odwołaniem decyzją z dnia [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tym razem organ odwoławczy wskazał, iż w uchylonej decyzji nie została powołana podstawa prawna wznowienia postępowania administracyjnego oraz rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, zaś postępowanie powinno być przeprowadzone jeszcze raz, z uwagi na konieczność ponownej oceny całokształtu materiału dowodowego przez organ I instancji.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał kolejną decyzję o uchyleniu w całości własnej decyzji z dnia [...], ponownie przyznając G. M. płatność w kwocie 119.692,60 złotych, która po pomniejszeniu o sankcje (na sumę 42.382,00 złotych), wyniosła 77.310,60 złotych. Wyjaśniając w uzasadnieniu podstawę ustalenia płatności w takiej kwocie, organ wskazał na niespełnienie przez wnioskodawczynię wszystkich warunków wymaganych przepisami prawa, co skutkowało uwzględnieniem przy wyliczeniu różnicy 0,20 ha między powierzchnią zalesienia zadeklarowaną a rzeczywistą, ustaloną w wyniku kontroli z dnia 18.sierpnia 2006r., a ponadto naliczeniem 50% sankcji z tytułu braku udokumentowania całości zakupu sadzonek. Zgodnie z planem zalesienia, zakup ten powinien obejmować nabycie 138.47 tysięcy sztuk sadzonek. Wnioskodawczyni przedstawiła zaś faktury na ich zakup w ilości 84 tysięcy. Organ nie uwzględnił wyjaśnień strony, co do pochodzenia części sadzonek z własnej produkcji. Zwrócił uwagę, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7.czerwca 2001 r. o leśnym materiale rozmnożeniowym (Dz. U. nr 73, poz. 761) produkcja i obrót leśnym materiałem rozmnożeniowym mogą być dokonane wyłącznie przez dostawców zarejestrowanych w Rejestrze Dostawców prowadzonym w imieniu Ministra Środowiska przez Dyrektora Biura Nasiennictwa Leśnego. G. M. nie legitymowała się wpisem do tego rejestru, a przedstawione przez nią świadectwa pochodzenia leśnego materiału roślinnego nie są zgodne z wzorami świadectw pochodzenia leśnego materiału rozmnożeniowego, określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14.kwietnia 2003r. w sprawie wzorów świadectw pochodzenia leśnego materiału rozmnożeniowego (Dz. U. nr 86, poz. 803). Wnioskodawczyni nie spełniła przy tym wymagań określonych w § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.grudnia 2000r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 116, poz. 1222). Mając to na uwadze, nie zostały przez organ uwzględnione dokumenty wewnętrzne gospodarstwa rolnego G. M..

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwrócił uwagę, że w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29.kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia dla rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), przepisów rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 z dnia 11.grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/82 (Dz.U..UE.L. z 2001 r., nr 327, poz. 11) nie stosuje się do wsparcia środków dotyczących leśnictwa, innych niż zalesianie gruntów rolnych. Wskazał również na art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29.kwietnia 2004r., według którego każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację powstałą z wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy.

Utrzymując tę decyzję w mocy, w uzasadnieniu wymienionej wcześniej decyzji z dnia [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. podkreślił, iż sadzonka przeznaczona na cele leśne musi mieć udowodnione stosownym świadectwem pochodzenie z materiału rozmnożeniowego wyprodukowanego z leśnego materiału podstawowego. Uwzględnienie przedłożonych przez wnioskodawczynię dowodów wewnętrznych przemieszczenia sadzonek z miejsca uprawy do miejsca nasadzeń było niedopuszczalne, gdyż czynności takich nie dopuszczają przepisy prawa. Powołując się na wynik kontroli z dnia 18.sierpnia 2006r., za niezasadne organ uznał też zarzuty odnośnie zgodności powierzchni zadeklarowanej do zalesienia i powierzchni faktycznie zalesionej. Jego zdaniem, w sprawie nie miał zastosowania art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.kwietnia 2004r., gdyż z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku winy w złożeniu błędnego wniosku pod względem faktycznym, spoczywa na rolniku. W świetle zaś zgromadzonego materiału dowodowego, G. M. braku swej winy nie wykazała.

Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.lipca 2009r. o sygn. akt II GSK 128/09 uchylony został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27.listopada 2008r., o sygn. akt II SA/Łd 781/08, którym wyeliminowano z obrotu prawnego powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że stan faktyczny sprawy wymaga ponownego ustalenia. Za błędne uznał w szczególności stanowisko Sądu pierwszej instancji, kwestionujące prawidłowość dokonanych w sprawie pomiarów zalesienia gruntów z uwagi na brak "certyfikatu zgodności" dla urządzenia GPS. Podnosząc powyższe Sąd zwrócił uwagę, iż w wykonaniu zawartej w art. 9 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r., nr 204, poz. 2087 ze zm.) delegacji, rozporządzeniem z dnia 18.grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r., nr 3 poz. 27) Minister Gospodarki określił między innymi zasadnicze wymagania dla przyrządów pomiarowych podlegających ocenie zgodności i procedury oceny zgodności (§1) oraz rodzaje przyrządów pomiarowych, do których ma zastosowanie niniejsze rozporządzenie. Z § 2 pkt 10 wynika, że cytowane rozporządzenie stosuje się do przyrządów do pomiaru długości, pola powierzchni, wielu wymiarów. Powołane rozporządzenie regulujące wymagania dla przyrządów pomiarowych nie obowiązywało jednak w dacie dokonanych pomiarów, a zatem nie istniał obowiązek wydania certyfikatu dla urządzenia GPS. Uchylenie decyzji organów obu instancji z tej przyczyny stanowiło zatem naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. Stan faktyczny sprawy wymaga tym samym ponownego ustalenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wyrokiem z dnia 3.grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], w przedmiocie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych. W uzasadnieniu wymienionego wyroku z dnia 3.grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stwierdził, iż mając na względzie ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga podlega uwzględnieniu. Stan faktyczny sprawy nie został bowiem ustalony w sposób, który umożliwiałby ocenę, czy właściwie zastosowano prawo materialne. Powołując przepis art. 31 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11.grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/82 (Dz.U..UE.L. z 2001 r., Nr 327, poz. 11) stanowiący, że bez uszczerbku dla obniżek i wyłączeń zgodnych z art. 32-35, jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o pomoc przekracza ustalony obszar dla grupy upraw w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, pomoc ustalana jest w oparciu o obszar ustalony dla tej grupy upraw, Sąd I instancji podniósł, że z formalnego punktu widzenia, został on przez organ zastosowany właściwie. Jednak merytoryczna ocena zasadności takiego działania nie znajduje odzwierciedlenia w okolicznościach faktycznych sprawy. Organ nie ustalił bowiem, czy wnioskodawczyni nie zalesiła całej powierzchni działki zadeklarowanej we wniosku, czy też zalesiła całą działkę, ale jej powierzchnia jest mniejsza o 0.20 ha w stosunku do zadeklarowanej wnioskiem i wynikającej z wypisu rejestru gruntów z dnia 23.listopada 2004r. W ocenie Sądu, żaden z dokumentów załączonych do akt sprawy nie wyjaśnia tej kwestii. Podnosząc, iż ewidencja jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, za istotne Sąd uznał ustalenie, czy skarżąca zalesiła całą działkę, a jej powierzchnia odbiega od tej, ujawnionej w ewidencji gruntów, czy też zalesiła tylko część tej działki, którą wskazała we wnioski i w planie zalesienia. Będzie to miało znaczenie, dla ustalenia podstawy obliczenia płatności, bowiem zadeklarowanie przez rolnika obszaru działki, zgodnego z urzędowym rejestrem, ale odbiegającego od stanu stwierdzonego na gruncie, zawsze powinno być przyjmowane jako poprawne pod względem faktycznym, a więc prawidłowe. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z punktu widzenia ustalenia podstawy obliczenia płatności, ważnym pozostaje również wyjaśnienie kwestii wpływu na wynik pomiaru końcowego wskazanego współczynnika tolerancji. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska skarżącej, odnośnie zastosowanej sankcji w postaci zmniejszenia kwoty wsparcia na zalesienie. W tej kwestii powołał przepisy § 12 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym Rady Ministrów z dnia 14.marca 2006 r. (Dz.U. nr 60, poz. 424 ze zm.), w myśl których producent rolny, któremu przyznano płatność na zalesianie, przechowuje przez 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia dowody zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych działek rolnych i repelentów. Jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że producent rolny nie posiada dokumentów, o których mowa w § 12 wsparcie na zalesienie podlega zmniejszeniu o 50%, zgodnie z treścią załącznika nr 5 do rozporządzenia. W związku z tym, że § 12 rozporządzenia wyraźnie mówi o dowodach zakupu, to zdaniem Sądu, organy administracji prawidłowo powołały się na przepisy ustawy z dnia 7.czerwca 2001r. o leśnym materiale rozmnożeniowym (Dz.U. nr 73, poz. 761 ze zm.), która określa szczegółowe warunki jakie powinien spełniać leśny materiał podstawowy, wyprodukowany z niego materiał rozmnożeniowy, a także sposób wprowadzenia go do obrotu. Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy przedmiotem obrotu może być wyłącznie leśny materiał rozmnożeniowy, który został pozyskany przez jego producenta z leśnego materiału podstawowego zarejestrowanego w Krajowym Rejestrze Leśnego Materiału Podstawowego i zostało dla niego wydane świadectwo pochodzenia określającego nazwę leśnego materiału rozmnożeniowego, jego rodzaj, kategorię, przeznaczenie i sposób wyprodukowania, a także dane dotyczące leśnego materiału podstawowego, z którego został pozyskany. Wzory świadectw pochodzenia leśnego materiału rozmnożeniowego zostały natomiast określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14.kwietnia 2003 r. w sprawie wzorów świadectw pochodzenia leśnego materiału rozmnożeniowego (Dz.U. nr 86, poz. 803). Jak podniesiono w uzasadnieniu wyroku, z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że zalesienia nie można dokonać z jakichkolwiek sadzonek, lecz tylko takich, które mają odpowiednie świadectwa pochodzenia. Wiąże się to oczywiście z obowiązkiem ich zakupu od odpowiednich, zarejestrowanych dostawców. Koszty te zwracane są natomiast w postaci płatności. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów, zgodnych z obowiązującymi wzorami oraz świadczących o pochodzeniu jej sadzonek od uprawnionego podmiotu, dlatego nałożenie na skarżącą sankcji w postaci zmniejszenia o 50 % kwoty wsparcia na zalesienie jest, zdaniem Sądu, zasadne. Obowiązujące w dniu wydania decyzji przepisy § 12 i § 13 rozporządzenia z dnia 11.sierpnia 2004 r., organy zastosowały więc prawidłowo, przy czym za nieistotną Sąd uznał argumentację skarżącej, że przepisy rozporządzenia zmieniły się na jej niekorzyść w toku postępowania administracyjnego i dlatego powinny mieć zastosowanie odpowiednie przepisy wcześniejsze. Argumentacja jest bez znaczenia dla zastosowanych sankcji, albowiem, jak zauważył Sąd, zmianie uległa jedynie treść załącznika nr 5 do rozporządzenia, który szczegółowo określał rozmiar sankcji, a sama wysokość sankcji nie zmieniła się. Zmianie uległo natomiast określenie uchybienia z "nieudokumentowane pochodzenie sadzonek" na "brak dowodu zakupu sadzonek", aby doprowadzić do zgodności brzmienia § 12 z treścią załącznika nr 5. jednak zmianie nie uległ sam wymóg posiadania dowodów zakupu sadzonek w postaci dokumentów.

W efekcie skargi kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17.lutego 2011 roku, w sprawie II GSK 251/10 uchylił powyższy wyrok WSA w Łodzi z dnia 3.grudnia 2009r.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, iż ustalanie obszaru upraw dla których przyznawana jest płatność rolna, w tym na zalesianie gruntów rolnych, nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu, a w szczególności fizycznej inspekcji działek co do rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw. Wynika to m.in. z tego, że w myśl zarówno przepisów prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego przyznawanie płatności pomocowych odnosi się do pojęcia działek rolnych. Przepis § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a, wydanego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt.1 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 187poz. 1929), stanowi, iż płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który zobowiązał się do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza. Stosownie zaś do § 3 ust. 2 rozporządzenia, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Na podstawie art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18.grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w brzmieniu, który stosuje się do płatności jakich dotyczy niniejsza sprawa, działka rolna to zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Do pojęcia działki rolnej prawodawca wspólnotowy odwołuje się natomiast w art. 4 ust.1 rozporządzenia 2419/2001, stwierdzając, iż system identyfikacyjny określony w art. 4 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, działa na poziomie działki rolnej. Państwa Członkowskie mogą przewidzieć wykorzystanie w tym celu zamiast działki rolnej, innej jednostki, takiej jak działka katastralna lub blok produkcyjny, co jednak nie wystąpiło w ustawodawstwie polskim. Zatem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania dotyczące działek ewidencyjnych nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Podstawowe znaczenie dla ustalenia płatności pomocowej ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa. W niniejszej sprawie, obszar zalesionych działek rolnych został stwierdzony i ustalony przez organy w oparciu o dane z protokołu kontroli na miejscu, na podstawie prawidłowo dokonanych pomiarów urządzeniem GPS. Jak wynika z protokołu kontroli, pomiaru tego dokonano dla oznaczonych działek rolnych, wchodzących w skład danego kompleksu leśnego, uwzględniając m.in. wynikającą z obowiązujących przepisów tolerancję pomiaru. Poczynione przez Dyrektora Oddziału Regionalnego w Ł. ustalenia były więc prawidłowe i nie było zasadnym dokonanie weryfikacji powierzchni zalesienia w obrębie poszczególnych działek ewidencyjnych, w celu ustalenia różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a rzeczywistą. Ciężar dowodu braku winy obciąża bowiem wnioskującego o przyznanie płatności rolnika, a nie organ. W tym zakresie nie ma więc zastosowania art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., tj. obowiązek działania organu z urzędu i dochodzenia do prawdy materialnej.

Nadto NSA wskazał, że w sytuacji gdy wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych dotyczył roku 2004, a zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w art. 80 ust. 1 rozporządzenia WE 796/2004 rozporządzenie WE nr 2419/2001 traci moc, jednak będzie nadal obowiązywało w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1.stycznia 2005r., zastosowanie w sprawie miały przepisy rozporządzenia WE nr 2419/2001, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem rozwiązania prawne objęte przepisami art.31 ust.2, art.22 ust.1 i 2 i art. 44 rozporządzenia WE nr 2419/2001 zawiera odpowiednio: art. 50 ust. 2, art. 30 ust. 1 i 2 i art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE L 141 z 30 kwietnia 2004 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.

W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, iż zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie oznaczało to, iż za przesądzone uznać należało zarówno kwestie prawidłowości pomiarów działek rolnych skarżącej, dokonanych urządzeniem GPS nie posiadającym stosownych certyfikatów, jak i prawidłowości ustaleń, poczynionych w oparciu o te pomiary. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku z dnia 17.lutego 2011r., ustalanie obszaru upraw dla których przyznawana jest płatność rolna, w tym na zalesianie gruntów rolnych, nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu, a w szczególności fizycznej inspekcji działek co do rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw. Wynika to faktu, że w myśl zarówno przepisów prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego przyznawanie płatności pomocowych odnosi się do pojęcia działek rolnych. Przepis § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a, wydanego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt.1 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 187poz. 1929), stanowi, iż płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który zobowiązał się do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza. Stosownie zaś do § 3 ust. 2 rozporządzenia, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Na podstawie art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18.grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w brzmieniu, który stosuje się do płatności jakich dotyczy niniejsza sprawa, działka rolna to zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Podstawowe znaczenie dla ustalenia płatności pomocowej ma zatem rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa. W niniejszej sprawie, obszar zalesionych działek rolnych został stwierdzony i ustalony przez organy w oparciu o dane z protokołu kontroli na miejscu, na podstawie prawidłowo dokonanych pomiarów urządzeniem GPS. Jak wynika zaś z protokołu kontroli, pomiaru tego dokonano dla oznaczonych działek rolnych, wchodzących w skład danego kompleksu leśnego, uwzględniając m.in. wynikającą z obowiązujących przepisów tolerancję pomiaru. Ustalenia poczynione w zaskarżonej decyzji są zatem prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do zarzutu strony skarżącej, dotyczącego niezasadnego zakwestionowania przez organy pochodzenia sadzonek użytych do zalesienia, zadeklarowanych we wniosku działek i związanej z tym sankcji w postaci 50% zmniejszenia wsparcia na zalesienie, wskazać należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie.

Zgodzić się bowiem należy, że stanowiskiem prezentowanym już przez Sąd I instancji w wyrokach z dnia 27.listopada 2008r. oraz z dnia 3.grudnia 2009r., iż w przedmiotowej sprawie uzasadnienie dla zastosowania sankcji stanowią przepisy § 12 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Powołane rozporządzenie zastosowano na podstawie § 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18.czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 114, poz. 786 ze zm.) w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.).

Zgodnie z powołanymi przepisami § 12 i § 13 rozporządzenia, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że producent rolny nie posiada dowodów zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych działek rolnych, wówczas wsparcie na zalesienie podlega zmniejszeniu zgodnie z załącznikiem nr 5 do powołanego rozporządzenia. Według tego załącznika, przy zaistnieniu określonego wyżej uchybienia, kwota wsparcia na zalesienie zostaje pomniejszona o 50 %.

W niniejszej sprawie plan zalesieniowy przewidywał zakup 138.47 tysięcy sztuk sadzonek, natomiast skarżąca przedstawiła faktury na zakup 84 tysięcy sztuk sadzonek. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca wyjaśniła, iż pozostała ilość sadzonek pochodzi z jej gospodarstwa rolnego. Na poparcie swoich wyjaśnień skarżąca okazała wewnętrzne dokumenty, które miały świadczyć o przemieszczeniu sadzonek z miejsca uprawy do miejsca nasadzeń.

W związku z tym, że § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.marca 2006r. wyraźnie mówi o dowodach zakupu, to zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo powołały się na przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o leśnym materiale rozmnożeniowym (Dz.U. nr 73, poz. 761 ze zm.), która określa szczegółowe warunki jakie powinien spełniać leśny materiał podstawowy, wyprodukowany z niego materiał rozmnożeniowy, a także sposób wprowadzenia go do obrotu. Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy przedmiotem obrotu może być wyłącznie leśny materiał rozmnożeniowy, który został pozyskany przez jego producenta z leśnego materiału podstawowego zarejestrowanego w Krajowym Rejestrze Leśnego Materiału Podstawowego i zostało dla niego wydane świadectwo pochodzenia określającego nazwę leśnego materiału rozmnożeniowego, jego rodzaj, kategorię, przeznaczenie i sposób wyprodukowania, a także dane dotyczące leśnego materiału podstawowego, z którego został pozyskany. Wzory świadectw pochodzenia leśnego materiału rozmnożeniowego zostały natomiast określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 kwietnia 2003 r. w sprawie wzorów świadectw pochodzenia leśnego materiału rozmnożeniowego (Dz.U. nr 86, poz. 803). Z powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że zalesienia nie można dokonać z jakichkolwiek sadzonek, lecz tylko takich, które mają odpowiednie świadectwa pochodzenia. Wiąże się to oczywiście z obowiązkiem ich zakupu od odpowiednich, zarejestrowanych dostawców. Koszty te zwracane są natomiast w postaci płatności. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów, zgodnych z obowiązującymi wzorami oraz świadczących o pochodzeniu jej sadzonek od uprawnionego podmiotu, dlatego nałożenie na skarżącą sankcji w postaci zmniejszenia o 50 % kwoty wsparcia na zalesienie jest, zdaniem Sądu, zasadne.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać też należy, iż organy prawidłowo zastosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 marca 2006 r. obowiązujące w dniu wydania decyzji. Wobec bowiem braku przepisów przejściowych w tym zakresie, zastosowanie znajdują przepisy obowiązujące w dacie orzekania. Skarżąca sugerowała, że przepisy rozporządzenia zmieniły się na jej niekorzyść w toku postępowania administracyjnego i dlatego powinny mieć zastosowanie przepisy przed ich zmianą. Takie zarzuty są jednak bez znaczenia dla zastosowanych sankcji, albowiem zmianie uległa jedynie treść załącznika nr 5 do rozporządzenia, który szczegółowo określa rozmiar sankcji, natomiast podstawą do ich zastosowania jest § 13 w związku z § 12 rozporządzenia, których treść nie uległa zmianie.

Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącej o zasadności zastosowania w niniejszej sprawie art. 68 ust. 1 powołanego już wcześniej Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.kwietnia 2004 r., na podstawie którego obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1 tytule IV rozporządzenia, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Skoro skarżąca wystąpiła o przyznanie jej płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych, to powinna się ona zapoznać z przepisami regulującymi zasady przyznawania płatności. Powołany art. 68 ust.1 rozporządzenia należy rozumieć, jak każdy wyjątek, w sposób zawężający. Muszą zatem istnieć obiektywne przesłanki, zwalniające rolnika z winy popełnienia nieprawidłowości. W zaistniałym stanie faktycznym skarżąca po pierwsze nie wykazała braku swojej winy w nieprawidłowościach, których się dopuściła, a po drugie zdaniem Sądu nie zaistniały żadne obiektywne przesłanki, które przemawiałyby za zastosowaniem wyjątków w stosunku do skarżącej. Jeżeli skarżąca miała jakieś wątpliwości co do treści przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie albo co do poprawności swojego wniosku, to powinna zwrócić się do organów przyznających płatności o ich wyjaśnienie. Skoro zaś nie sygnalizowała organom swoich wątpliwości i podpisała wniosek o przyznanie płatności na zalesienie, to jest związana oświadczeniami w nim zawartymi, w tym oświadczeniem o znajomości zasad przyznawania wnioskowanych płatności.

Jakkolwiek przy tym wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych dotyczył roku 2004, a zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w art. 80 ust. 1 rozporządzenia WE 796/2004, rozporządzenie WE nr 2419/2001 traci moc, jednak będzie nadal obowiązywało w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1.stycznia 2005r., zastosowanie w sprawie miały przepisy rozporządzenia WE nr 2419/2001, jednakże uchybienie to, jak podniesiono w wyroku NSA z dnia 17.lutego 2011r., nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem rozwiązania prawne objęte przepisami art.31 ust.2, art.22 ust.1 i 2 i art. 44 rozporządzenia WE nr 2419/2001 zawiera odpowiednio: art. 50 ust. 2, art. 30 ust. 1 i 2 i art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE L 141 z 30 kwietnia 2004 r.).

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.