Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 176/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 134, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1  pkt 5, art. 149 par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 . sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i przyznania płatności w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], nr [...]; 2. przyznaje adwokatowi A. H. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu S. B. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi A. H. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z dnia [...], orzekającą o uchyleniu decyzji własnej nr [...] z dnia [...] , w całości oraz o przyznaniu S. B. płatności bezpośrednich na rok 2004 w pomniejszonej łącznej wysokości 7989, 06 zł, w tym z tytułu:

- Jednolita Płatność Obszarowa na rok 2004 w wysokości 3824,28 zł;

- Uzupełniająca Płatność Obszarowa na rok 2004 w wysokości 4104,78 zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 28 czerwca 2004 r. S. B. złożył w Powiatowym Biurze ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów na rok 2004., deklarując do płatności m.in. działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr 498 i 417/1.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał S. B. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w tym JPO w kwocie 5008,51 zł (do gruntów o powierzchni 23,79 ha) oraz UPO w kwocie 5668,22 zł (do powierzchni 19,36 ha). Decyzja została doręczona w dniu 20 marca 2005r.

Postanowieniem z dnia [...] , nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p,.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] z uwagi na to, że na jaw wyszły nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, ale nieznane organowi w dniu wydania decyzji. Postanowieniem z tej samej daty organ dołączył z urzędu do sprawy dokument w postaci kopii ortofotomap wykonanych ze zdjęć lotniczych działek ewidencyjnych nr 34, 43, nr 236, deklarowanych do płatności przez S. B. Zdjęcia wykonane zostały w lipcu 2004 r.

Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uchylił decyzję własną z dnia [...] i przyznał S. B. płatność w pomniejszonej wysokości w tym JPO w kwocie 4989,56 zł (do gruntów o powierzchni 23,70 ha) oraz UPO w kwocie 5641,87 zł (do powierzchni 19,27 ha). Uzasadniając organ wskazał, iż z wykonanych w dniu 24 lipca 2004 r. zdjęć lotniczych działek o nr ewidencyjnych 34, 43 oraz 236 , wskazanych we wniosku z dnia 28 czerwca 2004 r., wynika, że na części tych działek występują tereny nieuprawnione do otrzymania płatności w postaci zadrzewień. Decyzja ta stała się ostateczna.

Kolejnym postanowieniem z dnia [...] , nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p,a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]. Uzasadniając organ wskazał, iż z informacji uzyskanych od A S.A. wynika, że działki ewidencyjne nr 30/1, 77/4, 85/1 położone w gminie R. obręb ewidencyjny K. oraz działki ewidencyjne nr 489, 417/1 położone w Gminie R. obręb B., deklarowane przez S. B. do wniosku o przyznanie płatności, objęte są pracami górniczymi uniemożliwiającymi użytkowanie rolnicze. Informacja o dacie rozpoczęcia tych prac może mieć istotny wpływ na sprawę. Tym samym wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, a nieznane organowi w dniu wydania przedmiotowej decyzji.

Jednocześnie kolejnym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. postanowił o włączeniu do akt sprawy dokumentów: pism z dnia 30 stycznia 2012 r. oraz z dnia 22 lutego 2012 r. skierowanych do A S.A. Odział Kopalni [...] B. oraz pism A S.A. Odział Kopalni [...] B. z dnia 14 lutego 2012 r. i z dnia 2 marca 2012 r. skierowanych do organu.

Z treści w/w pism A S.A. Odział Kopalni [...] B. przesłanych do Biura Powiatowego ARiMR w P. wynika, że spółka nabywa grunty potrzebne do realizacji budowy P. w sposób sukcesywny i planowy. Zdarzają się sytuacje, że część nieruchomości jest wykupywana wcześniej niż wynika to z planów spółki. Sytuacje takie spowodowane są prośbą właściciela o wcześniejszy wykup bądź wykupem całego gospodarstwa, z którego część działek jest potrzebna zgodnie z planem w pierwszej kolejności, a pozostałe potrzebne później również zostają zakupione podczas jednej transakcji. W sytuacji gdy wykup nastąpił wcześniej i działki nie są jeszcze eksploatowane, kopalnia akceptuje użytkowanie tych działek przez poprzednich właścicieli. Odnośnie zapytania o przedmiotowe działki spółka wskazała, że roboty górnicze rozpoczęte zostały: na działce 30/1 w listopadzie 2006 r., na działce 77/4 w listopadzie 2007 r., na działce 85/1 w czerwcu 2006 r., a na działce 489 w maju 2004 r. Natomiast pismem z dnia 2 marca 2012 r. dotyczącym działki 417/1 spółka poinformowała, że roboty górnicze na tej działce nastąpiły w grudniu 2004 r.

Po ponownej kontroli administracyjnej wniosku obszarowego z dnia 28 czerwca 2004 r., decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. uchylił decyzję własną z dnia [...] i przyznał S. B. płatność w pomniejszonej wysokości w tym JPO w kwocie 3884,28 zł oraz UPO w kwocie 4104,78 zł., łącznie kwotę 7989,06 zł. Uzasadniając organ wskazał, że mając na uwadze fakt rozpoczęcia w grudniu 2004 r. prac górniczych na działce o nr ewidencyjnym 417/1, zgłoszonej przez stronę we wniosku wykluczono z płatności powierzchnię 0,50 ha działki rolnej J z deklaracją rośliny uprawnej "łąka". Ponadto zmniejszono część działki rolnej K o 0,60 ha oraz część działki L o 0,48 ha z uwagi na występujące zadrzewienia stwierdzone na podstawie ortofotomapy z 2004 r. Organ administracji wskazał ponadto, ze działka ewidencyjna 489 została objeta pracami górniczymi w maju 2004 r. W związku z tym podczas kontroli administracyjnej wykluczono z płatności powierzchnię 0,11 ha na działce rolnej Ł z deklaracją rośliny uprawne " łąka".

W odwołaniu od powyższej decyzji S. B. stwierdził, iż jest ona krzywdząca. Podniósł, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie o informacje uzyskane z K [...] B. Wskazał, że posiada świadków, którzy potwierdzą fakt uprawiania przez niego działek. Stwierdził ponadto, że zajęcie całej działki przez kopalnię trwa około 2-3 lat, Kopalnia długo po wykupie pozwala użytkować ziemię, co też czynił. Uprawiał i zbierał plony. Tymczasem z uzasadnienia decyzji wynika, że kopalnia rozpoczęła prace w grudniu, a więc już po zbiorach, a mimo to Agencja wyłączyła działkę z płatności w całości. Zaznaczył również, że dane przesłane przez kopalnię mogą być mylne, a uchylanie poprzednich decyzji oraz wydanie nowych tylko na podstawie danych z Kopalni narusza jego prawo do obrony. Wskazał, że zastosowane przepisy prawa unijnego nie są dla niego zrozumiałe i nie rozumie także czy zgodne z prawem jest uchylanie decyzji wcześniej uchylonej.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej ( Dz. U. z 2004 r., nr 65, poz. 600 ze zm.).

Powołując przepis art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej wskazał, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Płatności obejmują:1) jednolitą płatność obszarową oraz 2) płatności uzupełniające do powierzchni uprawy chmielu i innych roślin. Zasady utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej określa rozporządzenie Ministra Rozwoju i Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 65 poz. 600 ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest: 1) uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; 2) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk; 3) koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września - w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; 4) wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk.

Organ podkreślił, że przepisy te mają zastosowanie w niniejszej sprawie pomimo nieobowiązywania w dacie rozstrzygania przez organ II instancji ( art. 59 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego).

Organ wskazał, że uchylona zaskarżoną decyzją decyzja ostateczna z dnia [...] była decyzją wydaną wskutek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzja ta uchylała decyzję Kierownika Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] wydaną w przedmiocie przyznania płatności na rok 2004 i orzekała co do meritum.

O wznowieniu postępowania zakończonego tą decyzją ostateczną orzeczono postanowieniem z dnia [...] jako podstawę wskazując art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postanowienie to stanowiło podstawę przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organ wskazał także, że termin z art. 146 § 1 k.p.a. biegnie od dnia ostatniego doręczenia decyzji stronie biorącej udział w postępowaniu, a ponadto, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 stycznia 2009 r. w sprawie OSK 1776/07 termin 5 letni biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest wyłączenie z płatności działek o nr ewidencyjnym 417/1 i 489 , na których rozpoczęto prace górnicze w 2004 roku. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wyklucza możliwość użytkowania rolniczego działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr 417/1 i 489. Zasadniczymi dowodami w sprawie są ortofotomapy sporządzone na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 2 maja 2003 r. i w dniu 26 kwietnia 2009 r. oraz oświadczenia A S.A. Odział Kopalni [...] B. z dnia 14 lutego i 3 marca 2012 r., z których wynika, że rozpoczęcie prac górniczych na tych działkach nastąpiło w 2004 r. Rozpoczęcie tych prac uniemożliwia w ocenie organu utrzymanie deklarowanych działek w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Działki te powinny być zatem wycofane z wniosku o płatności, stosownie do art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. W świetle powyższego niewycofanie przedmiotowych działek z wniosku o płatności na rok 2004, w terminie pozwalającym na dokonanie korekty wniosku, a następnie ustalenie przez organ, iż wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, a nieznane organowi w dniu wydania przedmiotowej decyzji, prawidłowo skutkowało wznowieniem postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchyleniem decyzji na podstawie, której przyznano producentowi płatności i przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości.

Organ podniósł, że wyłączona została również część działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr 34 z uwagi na występujące zadrzewienia stwierdzone w 2010 r. na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w 2003 r., a występujące na deklarowanej działce w roku 2004.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że skoro producent kwestionował ustalenia organu I instancji, to mógł przedstawić dowody przeciwstawne ustaleniom organu. Tymczasem nie przedstawił dowodów podważających zasadność wyłączenia przedmiotowej działki z wniosku o płatności, jak również nie przedstawił świadków na których powołuje się w odwołaniu. Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że strona może zachowywać się biernie w toku postępowania dowodowego. Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne. Strona była informowana o wznowieniu postępowania i miała w nim zapewniony czynny udział, jednakże z prawa tego nie skorzystała. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również podniesiony w odwołaniu zarzut nieznajomości prawa. W momencie składania wniosku o płatności skarżący wskazał bowiem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania Agencji o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia posiadania. W związku z powyższym w sprawie nie znajduje zastosowania art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, iż łączna różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (23,79 ha) a powierzchnią stwierdzoną ( 22,01 ha) wynosi 1,78 ha. Wyliczone procentowe zawyżenie powierzchni deklarowanej do stwierdzonej w przypadku JPO wynosi 8,09 %, Tym samym na podstawie art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji ( WE) 2199/2003 i art. 16 ust. 3 Rozporządzenia Rady ( WE) nr 1259/1999 należna w 2004 roku płatność została pomniejszona i JPO wynosi więc 3884,28 zł. Natomiast w stosunku do UPO zawyżenie powierzchni deklarowanej do stwierdzonej wyniosło 10,12 %. ( powierzchnia deklarowana do UPO -19,36 ha, a stwierdzona 17,58 ha ). Zgodnie z art. 32 ust. 1 w zw. a zrt. 31 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 wysokość pomocy także została pomniejszona i wyniosła ona ostatecznie 4104,78 zł. Decyzja organu I instancji nie naruszała zatem przepisów prawa.

S. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Uzasadniając powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. podkreślając, że nie do końca zapoznano go z możliwością składania wniosków dowodowych i przedstawiania świadków, a oświadczenia nakładające na niego obowiązki były napisane małymi literami. Wskazał, ponadto, że do tej pory cześć rolników z miejscowości B. czy M., których ziemia została wykupiona w tym samym czasie co jego, nadal uprawia wykupioną ziemię i bierze dopłaty stopniowo pomniejszając o część zasypaną. Podkreślał, że pracownicy działu wywłaszczeń wręcz namawiali na użytkowanie ziemi uprzednio wykupionej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz stworzenie mu możliwości przedstawienia wyjaśnień i powołanie świadków w tych sprawach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że co najmniej w chwili formułowania odwołania z dnia 27 sierpnia 2012 r. strona wiedziała, iż ma prawo składać wnioski dowodowe, mimo tego żadne wnioski nie zostały złożone, a informacje zawarte w pismach Kopalni nie zostały poważone żadnym innym dowodem.

Postanowieniem z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 176/13 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Uzupełniając zarzuty podniesione w skardze pełnomocnik skarżącego w piśmie przygotowawczym z dnia 8 maja 2013 r. zauważył, że organ orzekał w sprawie na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r., które już nie obowiązywały. Organ odwoławczy błędnie uznał, że w sprawie ma zastosowanie art. 53 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia ( DZ. U. z 2009 nr 40, poz. 329), który dotyczy jedynie postępowań nie zakończonych ostateczną decyzją przed wejściem w życie tej ustawy, a decyzja o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich została wydana [...] i stała się ostateczna 18 maja 2006 r., a zatem przed wejściem w życie wspomnianej ustawy. Nie została też spełniona przesłanka określona w art. 145 ust. 1 pkt 5 k.p.a. Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto, te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej , to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie można wznawiać postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, gdyż stanowi to rażące naruszenie prawa. I skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organy administracyjne wznowiły postępowanie po uzyskaniu nowych ortofotomap wykonanych na podstawie zdjęć lotniczych. Zdjęcia te zostały jednak wykonane w dniu 26 kwietnia 2009 r, zatem ponad rok po wydaniu decyzji w sprawie. Organ nie miał więc podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W sprawie doszło też do naruszenia art. 7,8,9,10 § 1 i 77 § 1 k.p.a. skoro organ przyjął, że przez podpisanie wniosku o przyznanie płatności strona potwierdziła, iż znany jest jej całokształt jej praw, a zwłaszcza obowiązków wynikających z przyznanej płatności. Wbrew treści art. 9 k.p.a. nie udzielono skarżącemu niezbędnych informacji, wykorzystano jego nieznajomość prawa i przerzucono na niego skutki tej nieznajomości. Nie pouczono też strony o możliwości zapoznania się z aktami i wydano decyzję z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego wskazał także, że art. 77 k.p.a. nakład na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ nie może tego obowiązku przerzucić na stronę. Uwzględnianie przez organ wyłącznie dowodów niekorzystnych dla strony narusza zarówno zasadę prawdy obiektywnej , zasadę legalizmu i zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego popierał skargę i wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczył, że nie zostały one opłacone ani w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie argumenty podniesione przez Skarżącego i jego pełnomocnika są trafne.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w tym postępowaniu jest decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], wydana po wznowieniu w dniu [...] postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja nr [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. Decyzje te wykluczyły z płatności za rok 2004 działki rolne położone na działkach ewidencyjnych 417/1 i 489 w obrębie B. gm. R.

Kodeks postępowania administracyjnego opiera dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. na zaistnieniu dwóch generalnych przesłanek pozytywnych – rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną i wystąpieniu jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. i 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia oraz na stwierdzeniu braku zaistnienia wymienionych w art. 146 przesłanek negatywnych. Przy czym dla dopuszczalności samego wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania treść art. 146 k.p.a. nie ma znaczenia. Przesłanki negatywne dotyczą tylko dopuszczalności uchylenia decyzji ostatecznej.

Postępowanie toczące się na skutek wniosku o wznowienie jest postępowaniem odrębnym i nie stanowi prostej kontynuacji postępowania zakończonego ostateczną decyzją. Decyzja wydana w trybie art. 151 k.p.a. zapada w pierwszej instancji. Od decyzji wydanej po wznowieniu postępowania stronie przysługuje odwołanie wnoszone i rozpoznawane według przepisów normujących zwyczajne postępowanie administracyjne stosownie do art. 127-140 k.p.a. ( patrz wyrok NSA z dnia 10 lutego 2010 r. II GSK 369/09, postanowienie NSA z dnia 2 marca 2011 r. II OSK 303 /11). Co do zasady, za dopuszczalne należy zatem uznać wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji na podstawie art. 151 § 1 k.p.a. , tyle że podstawa wznowienia musi odnosić się do tego postępowania.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. była decyzją ostateczną, kończącą sprawę o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Została doręczona Skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2010 r. i nie zostało od niej wniesione odwołanie.

Jako przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie organ wskazał podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 tj stwierdził, że wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, ale nieznane organowi w dniu wydania przedmiotowej decyzji. Organ powołał się na uzyskane informacje o dacie objęcia pracami górniczymi działek ewidencyjnych 417/1 i 489, w których obrębie znajdowały się zgłoszona we wniosku o płatności działki rolne.

Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy ( art. 149 § 2 k.p.a.). W taki sposób bowiem art. 149 § 2 k.p.a. wyznacza granice postępowania rozpoznawczego wznowionego postępowania. Jego przedmiotem jest ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy administracyjnej.

Uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 uwarunkowane jest łącznym spełnieniem następujących warunków:

1/ ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;

2/ okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;

3./ okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej;

4/ okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej.

W niniejszej sprawie jako nową okoliczność faktyczną istotną dla sprawy istniejącą w dacie wydania decyzji z [...] a nieznaną organowi wskazano objęcie działek 417/1 i 489 pracami górniczymi w 2004 r., co wynikać ma ze zdjęć lotniczych wykonanych na przełomie kwietnia i maja 2009 r. Nie ulega wątpliwości, że ta okoliczność mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a więc byłaby okolicznością istotną. Z uzasadnienia decyzji ani z akt sprawy nie wynika jednak od kiedy organ - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. dysponował przedmiotowymi zdjęciami i czy w związku z tym można uznać, że jest to rzeczywiście nowa dla sprawy okoliczność faktyczna nie znana organowi w dacie wydawania decyzji [...]. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był znany organowi. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Inaczej jednak należy już, w ocenie Sądu, traktować przeoczenie i nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy określonej okoliczności znanej organowi z urzędu, wynikającej z dokumentów ( dowodów), którymi organ dysponował. Takie przeoczenie nie stanowi już podstawy do wznowienia postępowania – nie jest to okoliczność nowa dla organu wydającego decyzję. Nie można bowiem przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Jeżeli organ jest w posiadaniu określonych danych, to oznacza, że okoliczności te są organowi znane. Fakt, że np. urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności wcześniej i jej nie uwzględnił, nie może uzasadnić wznowienia postępowania ( zob. wyrok NSA z 10 lutego 1999 r. III SA 5019/98 – ONSA 2000, nr 2 poz.62 ). Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy organ powinien wyjaśnić powyższe wątpliwości i wykazać, dlaczego zdjęcia lotnicze, a właściwie ortofotomapy wykonane w kwietniu 2009 r. nie zostały wykorzystane do kontroli wniosku skarżącego we wznowionym po raz pierwszy postępowaniu, zakończonym wydaniem decyzji w dniu [...]. Decyzja ta uchylała decyzję z dnia [...] w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 oraz przyznawała S. B. płatności w pomniejszonej wysokości z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności w odniesieniu do działek rolnych ( nr ew 34,43 i 236) , na których ustalono występowanie terenów nieuprawnionych do płatności. Z akt sprawy nie wynika aby we wznowionym wówczas postępowaniu organ kontrolował wniosek skarżącego także w odniesieniu do innych działek, choć rozstrzygnięcie dotyczyło całego wniosku o płatność. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego, a nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana ( patrz wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2006 r. II OSK 730/05 – LEX nr 209471). Powyżej wskazanych wątpliwości nie można rozstrzygnąć w oparciu o załączone akta administracyjne. W aktach sprawy znajdują się dwa wydruki mapy z datą 6 .11. 2012 r., na których są zaznaczone działki 417/1 i 489 ale nie wiadomo czy to na ich podstawie organ zwrócił się do A SA - Oddziału Kopalni [...] w B. o udzielenie informacji o dacie objęcia poszczególnych działek pracami górniczymi. Na podstawie tych map trudno też stwierdzić, czy na działce prowadzone są prace górnicze. Okoliczności powyższe muszą zostać wyjaśnione i wykazane w uzasadnieniu orzeczenia.

Dopiero gdyby okazało się, że w sprawie w tym zakresie została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to organ powinien w sposób bardziej wnikliwy i wyczerpujący ustalić, czy nowa ujawniona okoliczność ma istotnie wpływ na wysokość przyznawanej płatności tj., czy prace górnicze, które jak wynika z pisma kopalni, rozpoczęły się w maju i grudniu 2004 r. objęły całe działki od razu, czy też następowało to etapowo, jak twierdzi skarżący. W tym, czy w 2004 r. prace górnicze objęły całe w/w działki lub ich części i czy skarżący w 2004 r. posiadał i utrzymywał ten grunt, albo jego część w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Ustalenia w tym zakresie także powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Samo ustalenie, że na działkach 417/1 i 418 rozpoczęto działalność górniczą w grudniu i maju 2004 r. nie byłoby, w ocenie Sądu, wystarczające do pomniejszenia płatności.

Należy też podkreślić, że nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji a nieznanymi organowi nie są wyjaśnienia Kopalni B., gdyż są to pisma z 2012 r. nie istniały zatem w dacie wydania decyzji z [...].

Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a.,. gdyż organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, czy rzeczywiście wystąpiła w sprawie wskazana przyczyna wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Dopiero po przejściu z pozytywnym skutkiem tego etapu postępowania (postępowanie w sprawie wznowienia) można będzie rozważać wynikające z tego skutki dla rozstrzygnięcia sprawy ( postępowanie wznowieniowe). – patrz wyrok NSA z 10.02.2010 r II GSK 369/09 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ W związku z tym odnoszenie się do większości pozostałych zarzutów skargi jest przedwczesne. Należy jedynie jeszcze zaznaczyć, że nie doszło natomiast do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. gdyż w aktach znajduje się pismo kierowane do skarżącego w trybie tego przepisu.

Z powyższych względów uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 134 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 18 pkt 1 c w zw. z § 2 ust.1- 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

m.m.