Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1146/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Wojewoda L. – po rozpatrzeniu odwołania J. Z., C. M. i S. Z. od decyzji Starosty L. z dnia 25 lipca 2013 r., nr IGM.6821.52.2013.PZ odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. w pobliżu ul. N. i ul. Z., oznaczonej dawniej jako działka nr ewid. [...] o powierzchni 0,1634 ha, obecnie zaś stanowiącej część działki nr ewid. [...] (obręb [...] – Wrotków, ark. mapy [...])

- uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda L. przedstawił następująco stan faktyczny i prawny sprawy:

Decyzją Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...]– wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) – wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa m.in. nieruchomość stanowiącą własność D. M., położoną w L. przy ul. Z., oznaczoną jako działki: nr ewid. [...] o pow. 0,1634 ha i nr ewid. [...] o pow. 0,0533 ha. Wywłaszczenia tego dokonano na wniosek Polskiego Związku Motorowego, w związku z lokalizacją budowy toru kartingowego i autodromu, ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta L. Jednocześnie powołaną decyzją ustalono na rzecz D. M. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 32.505,00 zł, do wypłaty którego zobowiązany został wnioskodawca wywłaszczenia. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 1977 r.

W dniu 27 stycznia 2012 r. do Prezydenta Miasta L. wpłynął wniosek C. M., J. Z. i S. Z.– następców prawnych zmarłej D. M. – o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej dawniej jako działka nr ewid. [...] o pow. 0,1634 ha, obecnie wchodzącej w obszar działki nr [...] o pow. 8,7064 ha.

Mając na uwadze, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi obecnie własność Gminy L., Wojewoda L. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie i wyznaczył do jego prowadzenia Starostę L.

W dniu 6 czerwca 2012 r. Starosta L. przeprowadził oględziny wnioskowanej do zwrotu działki, podczas których ustalono, że teren ten stanowi wyrównany plac o zniszczonej, betonowej nawierzchni i w całości znajduje się w obrębie ogrodzenia toru kartingowego, będąc jego zapleczem. Jest on częściowo zarośnięty trawą i chwastami.

Powyższe ustalenia potwierdziły następnie ponowne oględziny nieruchomości, przeprowadzone w dniu 24 maja 2013 r.

Na podstawie załączonej do akt sprawy kopii aktu notarialnego umowy sprzedaży użytkowania wieczystego z dnia [...] listopada 2011 r., Rep. A nr [...], organ I instancji ustalił, że działka nr ewid. [...] (w skład której wchodzi wnioskowany do zwrotu grunt) została na mocy umowy z dnia [...] października 2001 r., Rep. A nr [...] oddana przez Gminę L. w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi Motorowemu w W. Następnie ww. umową sprzedaży prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz własność posadowionych na tej nieruchomości budynków i budowli zostało nabyte w udziałach wynoszących po 1/2 części przez I. S.A. z siedzibą w L. oraz Przedsiębiorstwo E. S.A. z siedzibą w L. Pismem z dnia 14 czerwca 2012 r., dołączonym do akt sprawy, C.M.zwrócił się natomiast do Prezydenta Miasta L. o wytoczenie przez Gminę L. powództwa do sądu powszechnego w celu rozwiązania powyższej umowy użytkowania wieczystego.

Do akt sprawy organ I instancji dołączył również kopię umowy najmu nieruchomości gruntowej zabudowanej torem kartingowym, zawartej w dniu [...] grudnia 2012 r., na mocy której nieruchomość gruntowa stanowiąca 1/3 działki o pow. całkowitej 8,7064 ha, na której znajduje się budowla w postaci toru kartingowego, stała się do dnia 30 czerwca 2013 r. przedmiotem najmu na rzecz Polskiego Związku Motorowego - Zarządu Okręgowego w L.

W dniu 28 maja 2013 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której wnioskodawca C. M. oświadczył, że w dniu 17 maja 2013 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę "na Prezydenta Miasta L." w związku odmową wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego ustanowionej dla tej nieruchomości, domagając się zobowiązania tego organu do wystąpienia z takim powództwem.

Następnie w piśmie z dnia 17 lipca 2013 r. (data wpływu) J. Z., C.M. i S. Z. zwrócili się do Starosty L. o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozpatrzenia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, jakim jest rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego zawartej w dniu 3 października 2001 r. pomiędzy Gminą L. a Polskim Związkiem Motorowym w W.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]Starosta L. odmówił zawieszenia postępowania wskazując, że złożenie skargi do WSA w Lublinie "na Prezydenta Miasta L." w związku z odmową wystąpienia do sądu powszechnego o rozwiązanie stosunku prawnego wynikającego z zawartej dnia [...] października 2001 r. umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W dniu [...] lipca 2013 r., Starosta L. wydał zaś decyzję nr [...], którą orzekł o odmowie zwrotu dawnej działki nr [...] na rzecz wnioskodawców.

W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wnioskowany do zwrotu grunt został bowiem zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia, o czym świadczy okoliczność, iż znajduje się on "w ogrodzeniu" toru kartingowego, stanowiąc fragment większego placu o nawierzchni betonowej, obecnie zniszczonej i wykorzystywanej jako zaplecze toru. Ponadto teren ten stanowi część działki pozostającej obecnie w użytkowaniu wieczystym osób trzecich, co –w ocenie organu - również stanowi przeszkodę w jego zwrocie.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: J. Z. oraz C. M. - działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik S. Z. Wnosząc o uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, odwołujący zarzucili jej naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ich zdaniem, rozstrzygnięcie organu I instancji zostało podjęte przedwcześnie, tj. przed rozpoznaniem przed sądem powszechnym zagadnienia wstępnego jakim jest rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego spornego gruntu. Ponadto odwołujący stwierdzili, że wbrew ustaleniom organu I instancji, cel wywłaszczenia na tej nieruchomości nie został zrealizowany, a utwardzenie gruntu w jej obrębie powstało nie dla potrzeb funkcjonowania zaplecza toru kartingowego, lecz na potrzeby prowadzonej w 2000 r. giełdy samochodowej. Powołane zaplecze – zdaniem odwołujących - przewidziane było natomiast na sąsiedniej działce nr 57/6, obecnie wykorzystywanej na ogródki działkowe. Na dowód tej okoliczności złożyli oni kopię pisma Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] marca 1995 r.

Wraz z odwołaniem od decyzji Starosty L. z dnia [...] lipca 2013 r. J. Z, C. M. i S. Z. złożyli również (w tym samym piśmie) zażalenie na postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2013 r. o odmowie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.

Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda L. podzielił wyrażony w nim zarzut, iż rozstrzygnięcie organu I instancji zostało podjęte przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja pierwszoinstancyjna narusza zatem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Wojewoda wskazał, że organ I instancji wprawdzie poczynił ustalenia dotyczące realizacji określonego w decyzji wywłaszczeniowej celu wywłaszczenia, jakim była budowa toru kartingowego i autodromu, jednak kwestia zbędności żądanej do zwrotu części działki nr [...] nie została wyjaśniona w sposób wystarczający, zaś podjęte rozstrzygnięcie oparte zostało na niepełnym materiale dowodowym. Starosta L. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, bowiem teren, na którym znajduje się wnioskowana do zwrotu nieruchomość, znajduje się w ogrodzeniu, i choć nie stanowi toru kartingowego, to stanowi fragment większego placu o nawierzchni betonowej obecnie zniszczonej, który jest wykorzystywany jako zaplecze toru. Powyższe ustalenia – jak zauważył organ II instancji – pozostają jednak w sprzeczności z podniesionym w odwołaniu zarzutem skarżących oraz przedłożonym przez nich pismem Urzędu Miejskiego w L. - Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] marca 1995 r., znak: [...], z którego wynika, że granice gruntu przekazanego Polskiemu Związkowi Motorowemu dla zapewnienia funkcji toru kartingowego jako obiektu sportowego obejmują działki nr [...] i [...], przy czym to na działce nr [...], a nie nr [...], zlokalizowane zostały funkcje stanowiące zaplecze niezbędne dla podstawowej funkcji toru kartingowego.

Zdaniem Wojewody, zebrany w sprawie materiał dowodowy okazał się niewystarczający, by w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy istniejące na wnioskowanym do zwrotu gruncie utwardzenie było wykonane w ramach realizacji inwestycji budowy toru kartingowego i czy było częścią tego zamierzenia inwestycyjnego, czy też powstało w sposób przypadkowy. Nie pozwala on również na ustalenie, czy ewentualne działania zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia były podejmowane na spornej nieruchomości z zachowaniem terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ponadto – jak podkreślił Wojewoda powołując się na ust. 2 tego przepisu – odmawiając zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organ winien wykazać, że nie jest możliwe dokonanie zwrotu jakiejkolwiek jej części, bowiem na całym swym obszarze nie stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia.

Odnosząc się do zgromadzonego materiału dowodowego organ II instancji uznał ponadto za konieczne wyjaśnienie kwestii niezgodności nazwisk stron wskazując, że z decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1977 r. wynika, iż właścicielem wnioskowanej do zwrotu działki nr [...] była D. M., jednak już w akcie poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] czerwca 2011 r., na podstawie którego organ I instancji ustalił posiadanie legitymacji prawnej do występowania przez wnioskodawców w charakterze stron postępowania, figuruje nazwisko D. M.

Organ odwoławczy podzielił natomiast stanowisko Starosty L., iż złożenie skargi do WSA w Lublinie, w której wniesiono o zobowiązanie Prezydenta Miasta L. do wystąpienia z powództwem o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego spornego gruntu z dnia [...] października 2001 r., nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W tym kontekście organ powołał się na wyrok NSA z dnia 10 maja 2010 r. sygn. I OSK 718/11, w którym zwrócono uwagę, że należy w sposób wyraźny odróżnić sytuację, w której doszło już do wytoczenia powództwa przez organ lub stronę i wówczas zastosowanie powołanego przepisu byłoby uzasadnione, od sytuacji, gdy takie postępowanie się nie toczy, a organ musi we własnym zakresie przeanalizować potrzebę wytoczenia takiego powództwa. W niniejszej sprawie – zdaniem Wojewody – zawieszenie postępowania na jego obecnym etapie (przed ponownym przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia, czy wnioskowana do zwrotu nieruchomość została wykorzystana na cel uzasadniający jej wywłaszczenie), nie byłoby zasadne, bowiem powództwo złożone w celu rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem terminu zmierzałoby tylko do osiągnięcia skutku pośredniego prowadzącego do zmiany jednego z elementów stanu faktycznego sprawy i stanowiącego tylko jedną z wielu przesłanek warunkujących zwrot nieruchomości.

Skargę na powyższą decyzję kasacyjną organu II instancji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Prezydent Miasta L., działając w imieniu Gminy L. Strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, jako wydanej z naruszeniem art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu skargi Prezydent Miasta L. podniósł, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość, wywłaszczona na mocy decyzji z dnia [...] listopada 1977 r. pod budowę toru kartingowego i autodromu, w dacie wywłaszczenia objęta była Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Perspektywa m. L. zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1969 r. z którego wynika iż grunt ten przeznaczony był pod usługi sportu. Następnie zaś działka ta objęta była decyzją z dnia [...] marca 1977 r., nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji polegającej na budowie toru kartingowego. Z kolei Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego Osiedla "Nałkowskich – II" w L., zatwierdzony Uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w L. Nr [...] z dnia [...] października 1989 r. i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z 1989 r., Nr 11, poz. 14, w swojej treści zawierał wpis "adaptacja istniejącego stadionu kartingowego wraz z projektowanymi i zrealizowanymi urządzeniami towarzyszącymi". Zdaniem strony skarżącej, świadczy to o tym, że w owym czasie cel, na jaki została wywłaszczona dawna działka nr ewid. [...], został zrealizowany. Okoliczność, iż sporny grunt stanowił tor kartingowy, potwierdza ponadto znajdujące się w aktach sprawy zdjęcie lotnicze.

W ocenie Prezydenta Miasta L., powyższe argumenty jednoznacznie wskazują, że zawnioskowany do zwrotu grunt został w całości wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Dodatkowo zaś możliwość jego zwrotu jest ograniczona poprzez fakt oddania tej nieruchomości w wieczyste użytkowanie przez Gminę L. na rzecz osoby trzeciej. Zadysponowanie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wywłaszczoną nieruchomością przez jej zbycie umową cywilnoprawną na rzecz osób trzecich lub ustanowienie prawa użytkowania wieczystego – zdaniem autora skargi – powoduje bowiem, że roszczenie o zwrot, przysługujące byłemu właścicielowi na mocy art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, staje się bezskuteczne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody L. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na uwzględnienie zasługuje przeto wyrażone w tej decyzji stanowisko, iż poprzedzająca ją decyzja Starosty L. z dnia [...] października 2013 r., orzekająca o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniał jej uchylenie w toku postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przypomnieć na wstępie należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku C. M., J. Z. i S. Z. z dnia 24 stycznia 2012 r., w którym zwrócili się oni do Prezydenta Miasta L. - jako następcy prawni zmarłej D. M. - z żądaniem zwrotu jej dawnej nieruchomości, położonej w L. w pobliżu ul. N. i ul. Z., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa jako działka nr ewid. [...] o powierzchni 0,1634 ha, obecnie zaś stanowiącej część działki nr ewid. [...].

Podstawę prawną żądania wnioskodawców stanowił przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej jako "u.g.n."), zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W myśl zaś art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że żądana do zwrotu działka o dawnym nr ewid. [...] i powierzchni 0,1634 ha została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 1997 r., nr [...], wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Jak wynika z treści tej decyzji, wywłaszczenie powyższej nieruchomości odbyło się na wniosek Polskiego Związku Motorowego i było związane z lokalizacją budowy toru kartingowego i autodromu, ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczo-urbanistycznych miasta L.

Jakkolwiek zatem nie budzi wątpliwości cel wywłaszczenia dawnej działki nr [...], to jednak analizując treść powyższej decyzji wywłaszczeniowej w zestawieniu z wnioskiem inicjującym niniejsze postępowanie, nie sposób nie zwrócić uwagi na rozbieżność pomiędzy nazwiskiem dawnej właścicielki działki nr [...], jakie figuruje w tej decyzji ("M."), a nazwiskiem poprzedniczki prawnej wnioskodawców, wskazanym w ich wniosku oraz w załączonych do niego poświadczeniach dziedziczenia ("M."). Wprawdzie okoliczności sprawy pozwalają przypuszczać, że rozbieżność ta wynika jedynie z omyłki pisarskiej, to jednak słuszne jest jednocześnie stanowisko organu odwoławczego, iż kwestia ta winna zostać wyjaśniona przez organ I instancji i to już we wstępnym etapie postępowania w niniejszej sprawie. Różnica w pisowni tych nazwisk stawia bowiem pod znakiem zapytania, czy w obu przypadkach chodzi o tę samą osobę, a tym samym poddaje w wątpliwość, czy C. M. oraz J. Z. i S. Z. w istocie przysługuje roszczenie o zwrot dawnej działki nr [...], co ma zaś podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozpatrzenia ich wniosku. Zakładając jednak, że prawidłowo to D. M. winna zostać wskazana w decyzji wywłaszczeniowej jako dotychczasowa właścicielka działki nr [...], wypada podkreślić, że kwestia jej następstwa prawnego została przez wnioskodawców bezsprzecznie potwierdzona. Ze złożonych przez nich wypisów aktów poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] czerwca 2011 r., o nr rep. A [...] i [...] wynika bowiem, że spadek po zmarłej D. M. nabyli: mąż J. M. (w 1/3 części), syn C. M. (w 1/3 części) oraz wnukowie J. Z. i S. Z. (po 1/6 części), zaś w późniejszym czasie spadek po zmarłym J. M. został nabyty przez C. M. (w 1/2 części) oraz przez J. Z. i S. Z. (po 1/4 części).

Konieczność uchylenia w postępowaniu odwoławczym decyzji wydanej w niniejszej sprawie przez organ I instancji, odmawiającej zwrotu działki oznaczonej przed wywłaszczeniem nr ewid. [...], wynikała jednak przede wszystkim z braku rzetelnych ustaleń co do istnienia określonej w art. 137 ust. 1 u.g.n. przesłanki, decydującej o zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, a tym samym warunkującej jej zwrot. Podstawowe znaczenie w tym zakresie ma ustalenie, czy na żądanej do zwrotu nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia w sposób określony pierwotnie w decyzji wywłaszczeniowej. W niniejszej sprawie – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – stanowisko Starosty L. o realizacji w obrębie dawnej działki nr [...] celu wywłaszczenia w postaci budowy toru kartingowego i autodromu zostało oparte w zasadzie jedynie na ustaleniu, iż teren ten mieści się "w ogrodzeniu" wspomnianego toru. Jednocześnie jednak nie budzi wątpliwości, że tor kartingowy bezpośrednio po żądanym do zwrotu terenie nie przebiega. Wobec jednak objęcia spornej działki wraz z całym torem kartingowym wspólnym ogrodzeniem, organ I instancji przyjął, że nieruchomość ta stanowi zaplecze ww. obiektu.

W ocenie Sądu, Wojewoda L. słusznie opisane wyżej stanowisko organu I instancji uznał za przedwczesne. Fakt objęcia terenu dawnej działki jednym ogrodzeniem wraz ze zrealizowanym obok torem kartingowym samoistnie bowiem nie świadczy o wykorzystywaniu tego terenu jako zaplecza toru (a w konsekwencji – o realizacji na nim celu wywłaszczenia), tym bardziej, że przekonania tego nie potwierdza w żaden sposób obecny stan zagospodarowania spornej działki. Wprawdzie w jej obrębie wykonana została nawierzchnia asfaltowa, która obecnie – jak wykazały oględziny – jest już zniszczona, jednak okoliczność ta również nie potwierdza przekonania organu I instancji, bowiem nie zostało ustalone, w jakich okolicznościach i w jakim celu nawierzchnia ta została wykonana. Żądający zwrotu nieruchomości uczestnicy postępowania kwestionują zaś, by jej wykonanie miało związek z funkcjonowaniem toru kartingowego, podnosząc w odwołaniu, iż nawierzchnia ta została wykonana z związku z prowadzoną tam w 2000 r. giełdą samochodową. Dodatkowo złożone przez nich pismo Urzędu Miejskiego w L. - Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] marca 1995 r., znak: [...], przeczy przekonaniu wyrażonemu w decyzji pierwszoinstancyjnej, jakoby działka o dawnym nr [...] była kiedykolwiek wykorzystywana jako zaplecze toru kartingowego, bowiem z treści tego pisma jednoznacznie wynika, iż na zaplecze niezbędne dla podstawowej funkcji toru przeznaczona została działka nr ewid. [...], a nie działka nr ewid. [...], w skład której weszła sporna działka o dawnym numerze [...].

Brak rzetelnych ustaleń, które pozwoliłyby usunąć powyższe wątpliwości co do rzeczywistego sposobu wykorzystania żądanej do zwrotu działki o dawnym nr [...] po jej przejęciu przez Skarb Państwa, świadczy o tym, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym stwierdzić, że zakres sprawy, jakiego nie wyjaśnił Starosta L., miał niewątpliwie istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, albowiem ustalenie, czy w obrębie dawnej działki

nr [...] zrealizowano cel jej wywłaszczenia, ma zasadnicze znaczenie dla orzeczenia o jej zwrocie. W tej sytuacji zachodziły zatem wszelkie podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. i uchylenia na jego podstawie wadliwej decyzji organu I instancji, celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten organ.

Stwierdzić należy, że przedwczesne było również stanowisko organu I instancji (podzielone następnie w skardze), jakoby przeszkodę w orzeczeniu zwrotu dawnej działki nr [...] na rzecz następców prawnych jej poprzedniej właścicielki stanowił fakt, iż nieruchomość ta, na mocy umowy z dnia [...] października 2001 r., rep. A nr [...], została oddana przez Gminę L. w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi Motorowemu w W., który następnie nabyte prawo użytkowania wieczystego – na mocy umowy z dnia [...] listopada 2011 r., rep. A nr [...] - sprzedał w udziałach wynoszących po 1/2 części firmom: I. S.A. z siedzibą w L, oraz Przedsiębiorstwu E. S.A. z siedzibą w L. W myśl bowiem z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, bezwzględnie nie przysługuje jedynie wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca. Oddanie wywłaszczonej nieruchomości w użytkowanie wieczyste już po wejściu w życie u.g.n. – tak jak w niniejszym przypadku – nie powoduje natomiast automatycznego wygaśnięcia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W takiej sytuacji organ powinien rozważyć możliwość rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, jednak dopiero po wcześniejszym ustaleniu, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia, co ma charakter pierwszorzędny (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 718/11 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 952/11). Skoro zaś w niniejszej sprawie zabrakło już tych podstawowych ustaleń co do realizacji celu wywłaszczenia, słusznie stwierdził organ odwoławczy, iż nie sposób dodatkowo zarzucić organowi I instancji naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania skargi na bezczynność Prezydenta Miasta L, polegającą na niewystąpieniu do sądu powszechnego z powództwem o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego ustanowionej dla spornej nieruchomości (tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania jest już Sądowi z urzędu wiadome, iż skarga ta prawomocnym postanowieniem WSA w Lublinie z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 842/13 została odrzucona jako niedopuszczalna). Rozstrzygnięcie kwestii możliwości rozwiązania ww. umowy użytkowania wieczystego stanie się bowiem aktualne dopiero po ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości, że w obrębie dawnej działki nr [...] cel wywłaszczenia nie został wykonany.

Końcowo wymaga wyjaśnienia, że wbrew twierdzeniu organu II instancji, dla uznania, że żądana do zwrotu działka o dawnym numerze ewid. [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia, wystarczające będzie ustalenie przez organ I instancji jedynie tego, czy cel wywłaszczenia został w jej obrębie zrealizowany, zaś bez znaczenia dla tej oceny pozostaje kwestia zachowania terminów realizacji tego celu, określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Wprawdzie, ogólnie rzecz ujmując, wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia, przy czym przywołany przepis precyzuje terminy, od bezskutecznego upływu których zależy taka konkluzja, jednak ocena zbędności nieruchomości poprzez pryzmat tych terminów nie powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego (por. wyroki NSA: z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1663/12; z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2391/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12, a także cytowany tamże wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11).

Zatem twierdzenie organu odwoławczego o konieczności uzupełniania materiału dowodowego również w zakresie, który umożliwi ustalenie, czy działania zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia w obrębie dawnej działki nr [...] były podejmowane z zachowaniem terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., było błędne. Jakkolwiek nie czyni to zaskarżonej decyzji wadliwą w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, to jednak kwestia ta wymagała skorygowania celem wskazania organowi I instancji prawidłowych wytycznych co do dalszego toku postępowania.

Z przedstawionych wyżej względów - wobec braku wątpliwości, iż decyzja Starosty L. z dnia [...] października 2013 r. została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania - Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Wojewody L., mającej charakter kasacyjny w stosunku do powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę należało oddalić.