Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2151/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1383
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] września 2017 r. Z. W. zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku wskazując na bardzo trudną sytuację zdrowotną i materialną. Podniosła, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, jedyne jej źródło utrzymania stanowi świadczenie rentowe męża w wysokości 1000 zł brutto oraz zasiłek stały z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w kwocie 87 zł.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], stosując art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017r., poz. 1383 ze zm.), odmówił przyznania Z. W. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Warunki określone w ww. przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Organ wskazał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 51 lat życia wnioskodawczyni udowodniła zaledwie 3 lata, 10 miesięcy, 22 dni okresów składkowych oraz 1 rok, 3 miesiące, 18 dni okresów nieskładkowych.

Zarówno w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, jak i w 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowane zostały jedynie 2 lata, 1 miesiąc i 9 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. W latach 1987-1991, 1992-2005, 2008-2010, 2014-2017 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawczyni nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została ustalona dopiero od maja 2017 r. Nie istniały zatem w tym czasie przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Końcowo organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do przedmiotowego świadczenia ocenie podlegała również sytuacja materialna strony, jednakże nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o jego przyznaniu.

Pismem z dnia [...] października 2017 r. skierowanym do Prezesa ZUS Z. W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Wskazała również, że w okresie od [...] sierpnia 2012 r. posiadała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ostatnio (w 2014 r.) była zatrudniona przy pracach interwencyjnych przy Urzędzie Gminy w [...]. Jest osobą bez wykształcenia i pomimo starań nie mogła znaleźć pracy. Obecnie pozostaje bez środków do godnego życia i leczenia.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ ponownie powołał art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazując, że znajduje on zastosowanie tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy mimo dołożenia wszelkiej staranności zaistniały niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody w uzyskaniu świadczenia na ogólnych zasadach. W rozpoznawanej sprawie ww. przepis nie może być zastosowany, gdyż nadal nie stwierdzono szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły nabycie przez stronę warunków do świadczenia ustawowego.

Organ podkreślił, że w wieku 51 lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy strona udokumentowała 5 lat, 2 miesiące i 10 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. W 10-leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - skarżąca udokumentowała tylko 2 lata, 1 miesiąc i 9 dni tych okresów.

Z posiadanej dokumentacji wynika, że w dniach od [...] listopada 1987 r. do [...] lipca 1991 r., od [...] grudnia 1992 r. do [...] kwietnia 2005 r., od [...] kwietnia 2008 r. do [...] stycznia 2010 r. oraz od [...] kwietnia 2014 r. do [...] maja 2017 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, strona nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. We wskazanych okresach nie była wobec zainteresowanej orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od jej woli, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.

Organ zaznaczył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia warunków na zasadach ogólnych. Sama formalna rejestracja w urzędzie pracy świadczy tylko o spełnieniu przez stronę przesłanek do przyznania statusu bezrobotnego. Aby ewentualnie można było uznać bezrobocie za szczególną okoliczność określoną w art. 83 ust. 1 ww. ustawy, należałoby wykazać aktywność w poszukiwaniu pracy.

Organ wskazał również, że podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

Pismem z dnia 1 grudnia 2017 r. Z. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2017 r. zarzucając naruszenie:

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

- art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia wymogów do przyznania świadczenia w drodze wyjątku,

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W motywach skargi ponownie podniosła, że posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy oraz orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Utrzymuje się jedynie z zasiłku stałego w wysokości 87 zł miesięcznie, korzysta również ze wsparcia w postaci zasiłku celowego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Wskazała, że nie posiada wymaganego okresu zatrudnienia, bowiem nie miała możliwości podjęcia żadnej pracy pomimo tego, że zwracała się o to do wszystkich zakładów pracy znajdujących się na terenie gminy [...] oraz w [...]. Nie otrzymała również skierowania do pracy z Powiatowego Urzędu Pracy w [...]. Obecnie nie może podjąć żadnej pracy ze względu na stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy, dokonując oceny zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2017 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017, poz. 1383), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Możliwość orzekania według uznania administracyjnego nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego, przy czym dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia.

Zgodnie z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w postępowaniach w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS ma obowiązek stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zatem podejmując decyzję organ jest związany rygorami procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Oznacza to, że podstawowym obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego.

Prowadząc postępowanie administracyjne organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz starannie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie - zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zasada ta stanowi, iż organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym powyżej obowiązkom procesowym, bowiem nie rozpatrzył w sposób pełny i wnikliwy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w świetle przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bez należytego rozważenia okoliczności, które mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie bezspornym jest, że Z. W. ze względu na stan zdrowia nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2017 r. lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że skarżąca jest całkowicie niezdolna do pracy do dnia [...] lipca 2018 r., przy czym niezdolność do pracy powstała w maju 2017 r. Bezspornym jest również, że skarżąca nie posiada niezbędnych środków utrzymania, bowiem na jedną osobę w rodzinie przypada miesięcznie kwota 543,50 zł brutto, a więc niższa od wysokości najniższej emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, której wysokość w dacie orzekania przez organ wynosiła 1000,00 zł (art. 85 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.). W tym stanie rzeczy konieczne było poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych oraz poddanie ich ocenie w celu stwierdzenia, czy skarżąca nie nabyła świadczenia w zwykłym trybie na skutek "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Powyższy przepis posługuje się stwierdzeniem, zgodnie z którym niespełnienie wymagań do uzyskania renty na zasadach ogólnych wskutek szczególnych okoliczności upoważnia ubezpieczonego do ubiegania się o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek. Oznacza to, że nie długość okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w okresie całej aktywności zawodowej wnioskodawcy ma decydujące znaczenie dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ale wymagany, zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, okres składkowy i nieskładkowy w ostatnim 10-leciu przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy - wynoszący 5 lat w przypadku osób, u których niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Przy czym kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcie to nie może być interpretowane jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania tego świadczenia, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142639).

Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie Prezes ZUS wskazał, że w ostatnim 10-leciu przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącej (maj 2007 - maj 2017 r.), udokumentowane zostały 2 lata, 1 miesiąc, 9 dni okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym. Stwierdził przy tym, że w okresie od dnia [...] kwietnia 2008 r. do [...] października 2010r. oraz od [...] kwietnia 2014 r. do dnia [...] maja 2017 r. skarżąca nie wykonywała zatrudnienia bądź innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym. W ww. okresach wobec skarżącej nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, które uniemożliwiały jej wypracowanie świadczenia w zwykłym trybie. Twierdzenia te należy jednak uznać za przedwczesne, bowiem zostały przyjęte bez rozważenia przez organ okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przede wszystkim organ pominął fakt, że orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2016r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że skarżąca jest częściowo niezdolna do pracy, przy czym jako datę powstania częściowej niezdolności do pracy wskazał: "przed [...] kwietnia 2014 r.". Orzeczenie to wydano w oparciu o dokumentację z przebiegu leczenia w Poradni Zdrowia [...], karty informacyjne leczenia szpitalnego w latach 2012 - 2013, zaświadczenia o stanie zdrowia wystawione przez lekarzy leczących w listopadzie 2015 r., opinię konsultanta ZUS z dnia [...] grudnia 2015 r. Powyższe orzeczenie zostało poprzedzone opinią lekarską z dnia [...] stycznia 2016r., w której stwierdzono, że Z. W. cierpi m.in. na zaburzenia [...], jest systematycznie leczona [...] od 2007 r. W 2012 r. przebyła operację - [...]. Aktualnie odnotowano nasilenie zaburzeń [...].

Również w opinii lekarzy biegłych Sądu [...] [...] w [...] sprawie o sygn. akt [...] sporządzonej na podstawie badania z dnia [...] maja 2016 r. stwierdzono, że z punktu widzenia psychiatrycznego Z. W. jest częściowo niezdolna do pracy.

Organ pominął także okoliczność, że skarżąca, wobec orzeczonej przez lekarza orzecznika ZUS czasowej niezdolności do pracy (orzeczenia w aktach sprawy), w okresach: od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] września 2007 r., od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2011 r., od dnia [...] maja 2013 r. do dnia [...] października 2013 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Z powyższego wynika, że skarżąca leczyła się systematycznie od 2007 r., a w ciągu 10 lat poprzedzających orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy była okresowo niezdolna do pracy przez blisko 21 miesięcy (ostatnio do dnia [...] października 2013 r.), natomiast już przed dniem [...] kwietnia 2014 r. była częściowo niezdolna do pracy.

Organ orzekający w sprawie nie poddał analizie ww. okoliczności stwierdzając, że skoro całkowita niezdolność do pracy została orzeczona wobec skarżącej od maja 2017 r., to przyczyną braku uprawnień do świadczenia w zwykłym trybie nie były "szczególne okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Stanowisko organu wskazuje na powierzchowne i niejako "mechaniczne" podejście do sytuacji skarżącej, która wymaga wnikliwej analizy w świetle ww. przesłanki. Wszak żaden przepis ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone indywidualnie. Posługując się tym zwrotem ustawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo podkreśla cel powołanej regulacji. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", a więc zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych.

Szczególne okoliczności to zarówno zdarzenia o charakterze siły wyższej, jak i wszelkiego rodzaju sytuacje, które powodują, że dana osoba pozostaje w istocie poza kręgiem zainteresowania pracodawców. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie może być - jak czyni to organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania tego świadczenia, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, obejmujące zarówno przyczyny zdrowotne, jak i inne - zmniejszające, czy wręcz niweczące możliwość zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142639).

Schorzenie rozpoznane u skarżącej i leczone od 2007 r., niewątpliwie znacznie utrudniało, a w istocie wręcz uniemożliwiało znalezienie zatrudnienia i wypracowanie brakującego okresu do uzyskania świadczenia w tzw. "zwykłym trybie". Kwestia ta powinna być wnikliwie rozważona przez organ w kontekście przesłanki "szczególnych okoliczności" w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia.

Ze złożonych w toku postępowania odwoławczego orzeczeń Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2012 r. oraz z dnia [...] października 2015 r. wynika, że wobec skarżącej orzeczono umiarkowany stopnień niepełnosprawności - najpierw do dnia [...] września 2015 r., następnie do dnia [...] października 2018 r. Stwierdzono jednocześnie, że jest ona zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej. Jednakże, jak podnosiła skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na terenie powiatu [...] nie ma zakładu pracy chronionej. Skarżąca wskazywała również, że poszukiwała zatrudnienia na terenie gminy [...], jednak ze względu na stan zdrowia, brak wykształcenia oraz wysoki poziom bezrobocia na tym obszarze, nie mogła podjąć pracy. Była również zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy, jednak nie otrzymała żadnej oferty zatrudnienia. Ostatnio, jak wskazała, do dnia [...] kwietnia 2014 r. wykonywała prace interwencyjne przy Urzędzie Gminy w [...].

Powyższe okoliczności również nie zostały należycie rozważone przez organ orzekający w sprawie, który ograniczył się do stwierdzenia, że sama rejestracja w urzędzie pracy nie przesądza, że skarżąca rzeczywiście aktywnie poszukiwała pracy. Organ nie uwzględnił faktu, że skarżąca wykazywała wolę podjęcia zatrudnienia (na co wskazuje udział w ww. pracach interwencyjnych), jednak stan jej zdrowia i wynikające stąd ograniczenia znacznie utrudniały, a wręcz uniemożliwiały podejmowanie aktywności zawodowej.

Brak rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie stanowi o naruszeniu przez Prezesa ZUS przepisów art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie ww. przepisów skutkowało zaś uchyleniem zaskarżonej decyzji. Organ bowiem nie rozważył w sposób pełny i wnikliwy sytuacji skarżącej z punktu widzenia "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS rozważy i oceni zasadność przyznania skarżącej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku poddając wnikliwej analizie jej sytuację zdrowotną na przestrzeni 10-lecia poprzedzającego orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy w kontekście przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Uwzględni przy tym zarówno orzeczoną wobec skarżącej częściową niezdolność do pracy od 2014 r., jak i wcześniejsze okresy czasowej niezdolności do pracy, udokumentowane orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS. Organ weźmie przy tym pod uwagę rodzaj schorzenia rozpoznanego u skarżącej oraz udokumentowane leczenie w PZP od 2007 r. i w tym kontekście oceni realne możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w ww. okresie.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.