Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2730/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy K. z [...] lipca 2019 r. o umorzeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka nr [...], położonych w obrębie [...]. m. P. i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia właściwemu sądowi.

W sprawie ustalono, że M. K. właścicielka nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...] z obrębu [...] m. P., w dniu [...] grudnia 2016 r. złożyła wniosek do Urzędu Miasta i Gminy P. o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy nieruchomością stanowiącą jej własność a nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyznaczyło Burmistrza Gminy K. do załatwienia tej sprawy.

Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Burmistrz Gminy K. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] a nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki ewid. nr [...],[...] i [...] z obrębu [...] m.P.

Burmistrz Gminy K. decyzją Nr [...] z [...] lipca 2019 r. umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia ww. nieruchomości i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia właściwemu sądowi. W uzasadnieniu organ podał, że z uwagi na spór między stronami co do przebiegu granicy, po analizie zebranych dokumentów nie jest możliwe wydanie decyzji ustalającej przebieg granicy. W tej sytuacji przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia właściwemu sądowi.

W odwołaniu wniesionego od powyższej decyzji M. K. podniosła, że w świetle przedstawionych dokumentów istnienie sporu między stronami co do przebiegu granicy nie blokuje wydania decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymując w mocy kwestionowaną decyzję podkreśliło, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest art. 34 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo gedezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725, dalej: p.g.i.k.). Przywołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. IV SA /Po 429/18 Kolegium zauważyło, że według przepisów rozdziału 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, właściwy organ może wydać decyzję o rozgraniczeniu tylko w sytuacjach, gdy przebieg granicy można ustalić na podstawie dokumentów wymienionych w art. 31 ust. 2 p.g.i.k. lub zgodnych oświadczeń stron. Przepisy ustawy nie wyposażają natomiast organów administracji w prawo do rozstrzygania sporów pomiędzy stronami w kwestii rozgraniczenia. Gdy między stronami istnieje spór co do przebiegu linii granicznych, a równocześnie nie ma podstaw do wydania merytorycznej decyzji o zatwierdzeniu granic - jak w niniejszej sprawie - w oparciu o jednoznaczną dokumentację to wówczas organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania i przekazaniu z urzędu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 p.g.i.k.

Decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.i.k. nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie kończy bieg postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Treścią decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi powszechnemu nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące przebiegu granic, lecz jedynie wymienione proceduralne powody uniemożliwiające zakończenie sprawy w postępowaniu administracyjnym, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość umorzenia postępowania.

Kolegium zaznaczyło, że M. K. wywodzi, iż granica jej nieruchomości pokrywa się i opisana jest w dawnych aktach własności dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Granice zostały pokazane na szkicu będącym częścią protokołu granicznego z dnia [...] maja 2018 r. W trakcie rozprawy granicznej przed upoważnionym geodetą K. K. w dniu [...] maja 2018 r. strony postępowania nie zawarły jednak ugody co do przebiegu linii granicznych ww. nieruchomości, jak również nie nastąpiło w tym postępowaniu ustalenie przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W protokole granicznym geodeta nie wskazała granicy ustalonej na podstawie dowodów. W opinii z [...] czerwca 2018 r. geodeta stwierdziła, że spór stron odnośnie do granic uznaje się za niewygasły i widzi zakończenie sporu po uprzednim prawidłowym ustaleniu zasięgu prawa własności opisanego w kolejnych aktach notarialnych w granicach dawnej działki nr [...] przedstawionej na "przerysie planu miasta P. z 1825 r. obejmującego miasto i teren jurydyki plebańskiej". M. K. kwestionując stanowisko geodety wniosła o zakończenie postępowania poprzez wydanie decyzji zatwierdzającej granice na podstawie dokumentów, a w przypadku niewydania takiej decyzji o wystąpienie do geodety z żądaniem ponownego zajęcia stanowiska wraz ze wskazaniem dokumentów na podstawie których zajął takie stanowisko lub zobowiązanie geodety do przeprowadzenia rozgraniczenia dawnej działki nr [...].

W powyższych uwarunkowaniach Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ocenę organu I instancji, iż zebrany materiał dowodowy, w tym dokumenty przedstawione przez wnioskodwczynię nie pozwalają na jednoznaczne określenie granicy nieruchomości. Do aktów notarialnych nie załączono map czy szkiców przedmiotowej nieruchomości z podanymi miarami liniowymi, dlatego też nie można dokładnie zidentyfikować przebiegu granicy nieruchomości wg. dokumentów. W związku z powyższym, z uwagi na trwający spór co do przebiegu linii granicznych i w konsekwencji brak możliwości wydania decyzji merytorycznej istnieją podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości i - w myśl art. 34 ust. 2 powołanej ustawy - przekazania sprawy do rozstrzygnięcia do sądu powszechnego.

Skargę od powyższej decyzji wnieśli M. i D. K.

Postanowieniem z [...] marca 2021 r. Sąd odrzucił skargę D. K.

M. K. w podlegającej rozpatrzeniu skardze podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dokonało błędnego ustalenia stanu faktycznego, gdyż zostało wprowadzone przez organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe w błąd. Postępowanie toczyło się w zakresie niezgodnym z wnioskiem z [...] sierpnia 2013 r. i mimo doprecyzowania zakresu, urząd podważał zapisy aktów własności dokładnie opisujących przebieg granic prawnych własności. Kolegium wskazując, że brak jest dokumentów pozwalających na wydanie decyzji zatwierdzającej rozgraniczenie, pomija całkowicie opinię geodety z [...] stycznia 2019 r., co stanowi nieprawdziwe informacje i podważa zapisy aktów notarialnych. Akty notarialne z [...] września 1945 r., jak również wcześniejsze dokładnie opisują granice własności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

W pisemnym stanowisku z [...] czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącej poparł w całości wywiedzioną skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że skarżąca w odwołaniu szczegółowo wskazała dokumenty, na podstawie których można ustalić przebieg spornej granicy. Nie było zatem konieczności uzyskania zgodnych stanowisk stron.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W tak przyjętym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór jaki zarysował się na tle ustalonych w niniejszej sprawie okoliczności wymaga zauważenia, że w świetle art. 33 ust. 1 p.g.i.k. wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W myśl art. 34 ust. 1 p.g.i.k., jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (ust. 2).

W piśmiennictwie zauważa się, że granica nieruchomości, jako wyznacznik zasięgu wykonywania prawa własności z jednej strony, oraz jako wyznacznik pozbawienia jakichkolwiek innych podmiotów dopuszczalności ingerencji w obszar wykonywania tej własności, jest z natury rzeczy instytucją prawa cywilnego. Z tego względu określenie jej przebiegu należy do sądu cywilnego. W procedurze ustalania przebiegu granicy nieruchomości, jako sprawy cywilnej, ustawodawca uczynił wyjątek przekazując rozpatrywanie sprawy rozgraniczenia w pierwszej kolejności do organu administracji w ten sposób uznając, że w przypadkach określonych p.g.i.k., próba rozgraniczenia nieruchomości powinna się dokonać najpierw bez udziału sądu cywilnego. Ustalanie przebiegu granicy nieruchomości, ze względu na jej charakter i przedmiot, stanowi bowiem rodzaj rozstrzygnięcia sporu o własność, jako sporu o zasięg przysługiwania tego prawa i zarazem zasięg dopuszczalności jego wykonywania. Pomimo tego, spór ten podlega ocenie najpierw w procedurze administracyjnej z elementem cywilnoprawnym przejawiającym się w dopuszczeniu przez ustawodawcę zakończenia sporu granicznego aktem ugody zawieranej przez strony przed geodetą. (Wolanin M., Podziały, scalenia i rozgraniczenia nieruchomości oraz procedury ewidencyjne, 2021) Sprawa rozgraniczenia trafia przed oblicze sądu cywilnego dopiero wtedy, gdy strony pozostają w sporze, a nie jest możliwe ustalenie tego przebiegu w trybie administracyjnym lub ugodowym. Przedmiotem postępowania przed sądem cywilnym jest więc rozstrzygnięcie sporu granicznego, tj. sporu o granicę własności, a nie jedynie wytyczanie położenia punktów i znaków granicznych niekwestionowanych przez strony.

W warunkach niniejszej sprawy zauważyć przyjdzie, że strony pomimo podjętych prób ugodowych bezpośrednio na gruncie nie doszły do porozumienia w zakresie przebiegu granic nieruchomości sąsiadujących z działką nr [...] stanowiącą własność skarżącej. Treść protokołu granicznego z dokonanych w dniu [...] maja 2018 r. czynności ustalenia przebiegu granic wykazuje, że geodeta nakłaniał strony do ugody, te zaś wyrażały odmienne stanowiska co do prawidłowości wyznaczonych pomiędzy działkami granic. Wnioskodawczyni oświadczyła, że granice wykazane w dokumentach geodezyjnych pochodzą z odnowienia ewidencji, która sporządzona była z pominięciem aktów notarialnych, a więc z pominięciem ciągłości własności od 1865 roku. Przedstawiciel Gminy P. oświadczał zaś o zgodności położenia punktów granicznych z posiadaną dokumentacją. Uprawniony geodeta w oparciu o przedłożone dokumenty nie był władny ustalić przebiegu linii granicznych, co potwierdził w opinii z [...] czerwca 2018 r. stwierdzając, że zakończenie wynikłego sporu upatruje po uprzednim prawidłowym ustaleniu zasięgu prawa własności opisanego w kolejnych aktach notarialnych w granicach dawnej dz. [...]. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 31 ust. 2 p.g.i.k. przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. W ocenie Sądu, organy zasadnie uznały, że zgromadzone dokumenty nie stanowią wystarczającej podstawy dla ustalenia granic nieruchomości w obrębie dawnej działki [...]. Miarodajnymi dla dokonania administracyjnego ustalenia granic nie mogły stać się przedłożone przez stronę wraz z odwołaniem akty notarialne, z uwagi na brak wystarczającej ich w tym zakresie precyzji, a także brak odnośników mapowych czy graficznych. Ustalenia zatem poczynione przez uprawnionego geodetę zostały prawidłowo ocenione przez organy orzekające, które uznały, że brak jest podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Powyższe stanowi o bezprzedmiotowości sprawy o rozgraniczenie nieruchomości, która prawidłowo podlegała umorzeniu i przekazaniu sądowi powszechnemu, na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.i.k.

Sąd zauważa ponadto, że podstawą do działania przez organ orzekający z urzędu w przekazaniu sprawy rozgraniczenia sądowi cywilnemu jest wniosek o rozgraniczenie, który był podstawą wszczęcia postępowania przed organem. Jeżeli więc wniosek ten nie zostanie przez wnioskodawcę wycofany, oznacza to, że sprawa rozgraniczenia jest nadal aktualna i dlatego w przypadku braku podstaw do wydania w tym przedmiocie decyzji o rozgraniczeniu, organ musi zakończyć postępowanie wszczęte tym wnioskiem i wniosek ten przekazać sądowi cywilnemu. Potwierdził to Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 marca 1998 r. sygn. akt III CKU 112/97, stwierdzając, że pod rządem art. 34 ust. 2 p.g.i.k. zachował aktualność pogląd, że w wypadku, gdy sprawa o rozgraniczenie została wszczęta przed organem administracyjnym na wniosek osoby zainteresowanej, osoba ta pozostaje nadal wnioskodawcą w postępowaniu przed sądem. Jeżeli natomiast wniosek o rozgraniczenie zostanie wycofany po wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego, to wtedy organ orzekający odstępuje od przekazania sprawy rozgraniczenia do sądu cywilnego, z uwagi na brak przedmiotu przekazania. (patrz: Wolanin M. ibidem)

Końcowo, Sąd zauważa, że stwierdzenie o niedopuszczalności wydania decyzji o rozgraniczeniu zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym, czyniąc zadość zasadom ustalonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji Kolegium odnosi się do wszystkich istotnych z punktu widzenia norm materialnoprawnych kwestii, w tym zawiera trafną ocenę zgromadzonych dowodów.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).