Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SO/Ol 4/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-04-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku I.Ż. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 18 marca 2010 r. I.Ż., zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych, podniósł, iż jest emerytem posiadającym na wychowaniu niepełnosprawnego syna, wymagającego ciągłego leczenia i rehabilitacji. Związane z tym wydatki są bardzo duże i wynoszą około 500 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania to około 800 zł. Ponadto w wyniku postanowienia sądowego

z dnia "[...]" i ustalenia separacji małżeńskiej wnioskodawca ponosi koszty alimentów w wysokości 400 zł. W konsekwencji, poniesienie kosztów sądowych nie jest w jego przypadku praktycznie możliwe. Byłoby to równoznaczne z pozbawieniem jego rodziny środków do życia, a ponadto wymagałoby zaciągnięcia pożyczki, której spłacenie wydaje się być niemożliwe, a na pewno bardzo utrudnione. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wyłącznie z synem, co wynika z rubryki nr 6 formularza wniosku. Majątek rodziny stanowią mieszkanie i samochód osobowy marki "[...]" (rocznik "[...]"), który służy głównie do przewozu syna na rehabilitację (rubryka nr 7 formularza wniosku). W rubryce nr 10 formularza wniosku (podrubryka

– "dochód miesięczny brutto"), wnioskodawca wykazał emeryturę własną i rentę socjalną syna w łącznej kwocie 2.141,66 zł. W rubryce nr 11 formularza wniosku dodał, iż jest zadłużony u rodziny na 500 zł.

Z uwagi na wielość spraw prowadzonych przez wnioskodawcę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie oraz prowadzonych w ich ramach uzupełniających postępowań wyjaśniających w zakresie prawa pomocy, za zasadne uznano włączenie w poczet materiału dowodowego niniejszej sprawy dokumentów zgromadzonych w sprawach o sygn. akt "[...]","[...]","[...]"oraz "[...]", których treść ma istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej także w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż w sprawie o sygn. akt "[...]" (oraz w szeregu innych toczących się równolegle) wnioskodawca, w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, złożył oświadczenie z dnia 26 lutego 2010 r., w którym wskazał przeznaczenie i wysokość ponoszonych przez niego i syna wydatków [opłaty mieszkaniowe – ok. 300 zł (pozostała kwota 200 zł pokrywana jest przez żonę), opłaty za energię elektryczną

i gaz – ok. 160 zł, opłaty za telewizję, Internet i telefony – ok. 140 zł, wyżywienie

– ok. 700 zł, środki higieny – ok. 120 zł, lekarstwa – ok. 130 zł, odzież – ok. 200 zł, podręczniki i przybory szkolne – 50 zł, utrzymanie samochodu niezbędnego do przewozu syna – 300 zł]. Oświadczył, iż żona mieszka z nim i synem. Partycypuje

w utrzymaniu mieszkania (250 zł) i w zakupie żywności (300 zł) oraz w różnych kosztach utrzymania syna (150 zł). Wydatkuje na ten cel 400 zł, które uzyskuje w formie alimentów, oraz około 300 zł ze świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 520 zł.

Na jej osobiste potrzeby (odzież, leki, telefon, itp.) pozostaje ok. 220 zł. Żona sprawuje opiekę nad synem i nie pracuje. Jej sytuacja, w ocenie wnioskodawcy, jest słaba, lecz nie beznadziejna. Wnioskodawca dodatkowo wskazał, iż w 2010 r. ani on, ani jego syn nie korzystali z jakichkolwiek świadczeń socjalnych, aczkolwiek wnioskodawca złożył stosowny wniosek do "[...]" i czeka na jego rozpatrzenie. Wyjaśnił, iż nie wie, czy może liczyć na dalsze pożyczki od rodziny (z przeznaczeniem na opłacenie kosztów postępowania sądowego). Nie zamierza się nawet o nie starać, tym bardziej, że nie uregulował dotychczasowych zobowiązań. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego i syna wszystkich rachunków bankowych za luty 2010 r., wnioskodawca przedłożył wyciągi z trzech rachunków bankowych w "[...]" (Nr A, Nr B i Nr C, dwa pierwsze za okres od 1 stycznia 2010 r. do 26 lutego 2010 r., trzeci za okres od 27 stycznia 2010 r. do 26 lutego 2010 r.) oraz z jednego w "[...]" Nr D za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2010 r. Na ostatnim ze wskazanych wyżej wyciągów wnioskodawca umieścił dodatkowo oświadczenie, zgodnie z którym "dla rachunku E (...) saldo końcowe pozostaje bez zmian co najmniej od 6 miesięcy i wynosi 0,70 zł. Z uwagi na to że nie były dokonywane na nim obroty, nie jest możliwe wydrukowanie wyciągu". W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wyjaśnił ponadto, iż od dnia 22 lutego 2010 r. nie jest już współwłaścicielem rachunku bankowego w "[...]" (Nr F), który stanowił dotychczas rachunek podstawowy rodziny. Syn nie posiada własnego konta, a jego renta socjalna wpływa na wskazane wyżej konto, będące obecnie w użytkowaniu żony. Do przedmiotowego oświadczenia wnioskodawca załączył kserokopię orzeczenia dotyczącego separacji i alimentów.

W związku z nieprzedłożeniem wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za luty 2010 r. oraz wątpliwościami, jakie pojawiły się po porównaniu oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę w sprawach w przedmiocie prawa pomocy, zainicjowanych przez niego w 2010 r., w tym w sprawie o sygn. akt "[...]" oraz w 2009 r., w tym w sprawie o sygn. akt "[...]" – pismem z dnia 9 marca 2010 r. (m.in. w sprawie o sygn. akt "[...]"), wezwano go ponownie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na to wezwanie przedłożył on pismo procesowe z dnia 15 marca 2010 r., do którego załączył niektóre z żądanych dokumentów źródłowych.

I. Z uwagi na fakt, iż wnioskodawca dotychczas nie deklarował posiadania w "[...]" rachunku bankowego Nr A (mimo wezwania go pismem z dnia 23 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt "[...]" do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych), za zasadne uznano wezwanie go, pismem z dnia 9 marca 2010 r., do przedstawienia wyciągu z tego rachunku dodatkowo za październik, listopad i grudzień 2009 r. (pkt 2 wezwania), a także – z uwagi na wielość rachunków bankowych w "[...]" – zaświadczenia o rachunkach bankowych posiadanych przez niego w tym banku w okresie od października 2009 r. do lutego 2010 r. (pkt 4 wezwania). W odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie wnioskodawca przedłożył wyciągi z rachunków bankowych w "[...]" Nr A za okres od dnia otwarcia, tj. 25 października 2004 r. do 12 marca 2010 r., Nr B za okres od dnia otwarcia, tj. 29 listopada 2005 r. do 12 marca 2010 r. oraz Nr C za okres od dnia otwarcia, tj. 25 października 2004 r. do 12 marca 2010 r. (pierwszą i ostatnią stronę wydruku). Zamiast wymaganego zaświadczenia z "[...]" wnioskodawca oświadczył, iż dostarcza wyciągi z wszystkich posiadanych w nim rachunków, odzwierciedlające termin ich założenia oraz fakt, iż nadal funkcjonują. Wyjaśnił, iż zaświadczenia nie dostarcza z tego powodu, iż w jego mieście nie ma placówki tego banku i nie ma możliwości uzyskania takiego zaświadczenia, a ponadto jego koszt wyniósłby "[...]" zł. Zwrócił się zatem o przyjęcie zamiast zaświadczenia jego oświadczenia, iż posiada w tym banku, jako osoba fizyczna, tylko trzy rachunki.

Mając na uwadze powyższe, zauważyć należy, iż już w sprawie o sygn. akt

"[...]" w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie prawa pomocy wnioskodawca był wzywany do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomimo wezwania z dnia 23 października 2009 r., nie przedłożył jednak wyciągów ze wszystkich posiadanych wówczas rachunków bankowych – z rachunku Nr A (co wynika z dokumentów źródłowych złożonych w sprawie o sygn. akt "[...]"), ale również z rachunku Nr E (przedłożonego ostatecznie na skutek kolejnych wezwań, a wykazanego pierwotnie w oświadczeniu z dnia 1 marca 2008 r., złożonym w sprawie o sygn. akt "[...]", w którym co można stwierdzić obecnie wnioskodawca nie wykazał także rachunków Nr B i Nr A). Okoliczność ta ma natomiast istotne znaczenie dla oceny wiarygodności i zgodności ze stanem rzeczywistym oświadczeń i działań podejmowanych przez niego w postępowaniach w przedmiocie prawa pomocy. To, że wnioskodawca mimo wezwań nie przedkłada wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, czy też w przedstawionym wykazie pomija niektóre z nich, rodzi bowiem istotne wątpliwości co do rzetelności wypełnienia kierowanych do niego żądań w tym zakresie, a w konsekwencji także do rzeczywistej ilości posiadanych przez niego rachunków bankowych oraz zgromadzonych na nich środków. Wybiórcze przedstawienie wyciągów z rachunków bankowych pozbawia tym samym możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych wnioskodawcy i to niezależnie od tego, że ostatecznie okazało się, że na wskazanych wyżej rachunkach bankowych nie zgromadził on znacznych środków pieniężnych. W świetle przedstawionych okoliczności fakt ten nie pozwala bowiem przyjąć w sposób niebudzący wątpliwości, że nie posiada on już innych rachunków bankowych, na których znajdują się jakiekolwiek dodatkowe środki pieniężne. Dodać jednocześnie należy, iż niewielka ilość środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych nie usprawiedliwia nieprzedkładania wyciągów z tych rachunków bez jakichkolwiek w tym zakresie wyjaśnień, w sytuacji gdy jednocześnie składane są wyciągi z innych rachunków także o niskim saldzie.

II. Z uwagi na nieprzedłożenie przez wnioskodawcę wyciągu z rachunku bankowego Nr D za luty 2010 r. w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygn. akt "[...]" ponowiono wezwanie w tym zakresie, w tym w sprawie o sygn. akt "[...]", żądając jednocześnie wyciągu z tego rachunku za dodatkowe miesiące – listopad i grudzień 2009 r. (pkt 1 wezwania). Prześledzenie operacji przeprowadzonych na tym rachunku w dodatkowych miesiącach uznano za celowe zważywszy na fakt, iż w oświadczeniu złożonym na wyciągu z tego rachunku za okres od 3 sierpnia 2009 r. do 3 listopada 2009 r., a przedłożonym w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt "[...]", wnioskodawca deklarował, iż środki gromadzone na tym koncie mają służyć na opłacenie turnusu rehabilitacyjnego, którego przewidywany termin to grudzień 2009 r. lub lato 2010 r., natomiast przedłożony w sprawie o sygn. akt "[...]" wyciąg za styczeń 2010 r. dokumentuje wydatki o całkowicie innym charakterze (ubezpieczenie, koszty sądowe sprawy cywilnej). Z tego względu zażądano również dowodów poniesienia przez wnioskodawcę kosztów turnusu rehabilitacyjnego syna (pkt 5 wezwania).

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca przedłożył wyciąg z przedmiotowego rachunku bankowego za okres od 1 października 2009 r. do 1 marca 2010 r., z którego wynika, iż między 3 listopada 2009 r., kiedy stan konta wynosił +1.141,72 zł, a 1 marca 2010 r., kiedy stan konta wynosił +3,27 zł, dokonano dwóch przelewów na opłacenie kosztów sprawy cywilnej i ubezpieczenia oraz jednej wypłaty

z bankomatu na łączną kwotę 1.130,00 zł. Przedkładając kopię rachunku za turnus rehabilitacyjny syna z dnia 22 czerwca 2007 r., wnioskodawca poinformował jednocześnie, iż w 2009 r. syn z turnusu takiego nie korzystał. Podniósł też, iż w zamian za to zakupiony został sprzęt rehabilitacyjny, czego potwierdzenie stanowią kserokopie dowodów zakupu takiego sprzętu. Podkreślenia wymaga jednak, iż nie są to faktury

z listopada i grudnia 2009 r., czy też stycznia 2010 r., lecz z marca, września

i października 2009 r. Zauważyć również należy, iż zgodnie z oświadczeniem z dnia

15 marca 2010 r., złożonym na wezwanie do wyjaśnienia okoliczności zaciągnięcia przez niego pożyczki w kwocie 500 zł (pkt 11 wezwania) oraz uiszczenia w styczniu 2010 r. kosztów sądowych we wskazanej wyżej sprawie cywilnej (pkt 12 wezwania), wnioskodawca wskazał m.in., iż przedmiotową pożyczkę zaciągnął w styczniu 2010 r. właśnie w celu pokrycia kosztów sądowych w tej sprawie.

W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, składanych przez wnioskodawcę oświadczeń nie można uznać zatem ani za wewnętrznie spójne, ani za zgodne ze stanem rzeczywistym. Działania wnioskodawcy nie potwierdzają bowiem, aby środki pieniężne, zgodnie z jego deklaracją, zarezerwowane na turnus rehabilitacyjny syna zostały przeznaczone na ten cel. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że zaciągnął pożyczkę w celu pokrycia kosztów sądowych, której co wynika

z oświadczenia z dnia 26 lutego 2010 r. jeszcze nie spłacił, podczas, gdy ze wskazanego wyżej wyciągu bankowego wynika, iż zostały one pokryte ze środków zarezerwowanych na turnus rehabilitacyjny. Środki pieniężne pochodzące z tej pożyczki nie trafiły zatem na rachunek bankowy Sądu, nie trafiły również na rachunek Nr D, bilansując niejako wcześniejszy wydatek pokryty ze środków na tym rachunku. W tej sytuacji oświadczeniom wnioskodawcy trudno przypisać walor wiarygodności.

III. Z uwagi na to, że w rubryce nr 6 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, czyli w rubryce, w której zgodnie z pouczeniem "należy wpisać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym", wnioskodawca wpisał wyłącznie siebie i syna (co uczynił również obecnie), a jednocześnie z oświadczenia z dnia

26 lutego 2010 r. wynika, że jego żona mieszka w tym samym mieszkaniu co on i jego syn, partycypuje w kosztach utrzymania syna i mieszkania, opiekuje się synem oraz ponosi wspólne koszty wyżywienia, wezwano go do wyjaśnienia, w czym przejawia się prowadzenie przez nią odrębnego gospodarstwa domowego (pkt 9 wezwania).

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył: "nigdy nie twierdziłem iż żona prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jeżeli sąd uważa że fakt iż żona decyduje o tym co zakupi za swoje uzyskane finanse jest prowadzeniem odrębnego gospodarstwa to pozostaje mi przychylić się do tego założenia."

Mając na uwadze treść przytoczonego oświadczenia oraz złożonego w formularzu wniosku, wskazać należy na ewidentny brak ich zgodności, który pozbawia Referendarza sądowego możliwości oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, a w konsekwencji także rzeczywistej sytuacji materialnej jego rodziny.

IV. Z uwagi na wątpliwości co do wysokości wydatków ponoszonych obecnie przez wnioskodawcę i jego syna, powstałe na tle oświadczeń złożonych w sprawie

o sygn. akt "[...]" oraz w sprawie o sygn. akt "[...]" (oświadczenie w sprawie ponoszonych miesięcznie kosztów rehabilitacji i leczenia syna oraz kosztów wydatków bytowych z dnia 4 listopada 2009 r.), wezwano go do udokumentowania wydatków wymienionych w jego oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. z okresu ostatnich 3 miesięcy (pkt 6 wezwania), a także do wyraźnego wskazania, czy wydatki te pomniejszyć należy o kwotę 700 zł, przekazywaną wnioskodawcy przez żonę na utrzymanie syna – 150 zł, mieszkania – 250 zł i zakup żywności – 300 zł (pkt 8 wezwania). Okoliczność ta ma bowiem istotne znaczenie dla ustalenia wysokości aktualnych obciążeń wnioskodawcy. Wyeliminowania wątpliwości wymagała ponadto kwestia kosztów związanych z rehabilitacją i leczeniem syna (pkt 7 wezwania) poprzez wskazanie, czy wydatki na ten cel w wysokości ok. 500 zł, wskazane w rubryce nr 5 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy ("Uzasadnienie"), zawierają się

w wykazie wydatków 2-osobowej rodziny w łącznej kwocie 2.100 zł, przedstawionym

w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. Dotychczas bowiem (we wskazanym wyżej oświadczeniu z dnia 4 listopada 2009 r.) wnioskodawca wyraźnie rozróżniał wydatki na rehabilitację i leczenie syna, w tym zakup sprzętu rehabilitacyjnego, medykamentów, dojazdy do lekarzy i ośrodków rehabilitacyjnych oraz finansowanie turnusu rehabilitacyjnego, w łącznej kwocie ok. 500 zł oraz wydatki bytowe 3-osobowej rodziny w łącznej kwocie ok. 2.500 zł, w tym opłaty mieszkaniowe – ok. 450 zł, opłaty za energię elektryczną i gaz – ok. 160 zł, opłaty za telewizję, Internet i telefony – ok. 140 zł, wyżywienie – ok. 900 zł, środki higieny – ok. 120 zł, lekarstwa – ok. 130 zł, odzież

– ok. 200 zł, podręczniki i przybory szkolne – 50 zł, utrzymanie samochodu niezbędnego do przewozu syna – 350 zł. Zauważyć jednocześnie należy, iż mimo braku wykazania żony wnioskodawcy wśród osób, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe i ponoszenia przez nią obecnie we własnym zakresie wydatków (według oświadczenia z dnia 26 lutego 2010 r.), m.in. na "osobiste potrzeby (odzież, leki, telefon, itp.)", ponoszone aktualnie przez wnioskodawcę i jego syna wydatki z tego tytułu nie uległy zmniejszeniu w porównaniu do wykazanych w oświadczeniu z dnia

4 listopada 2009 r. wydatków 3-osobowej rodziny, co dodatkowo uzasadniało żądanie przedstawienia dowodów uiszczania przez wnioskodawcę wydatków wymienionych

w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. (pkt 6 wezwania).

Odnosząc się do wezwania w zakresie udokumentowania ponoszonych wydatków, wnioskodawca wskazał, iż dowodami poniesienia wydatków na cele mieszkaniowe i sprawy z nimi związane są zaznaczone pozycje na wyciągu z rachunku Nr F. Innych dowodów, typu paragony za zakup żywności, odzieży, czy lekarstw, nie posiada. Wyjaśnił, iż wskazane w uzasadnieniu wniosku wydatki związane z rehabilitacją i leczeniem syna w wysokości 500 zł częściowo zawierają się w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r., lecz nie są tam wymienione wszystkie takie koszty. Nie jest bowiem możliwe w sposób precyzyjny określić ich miesięczną kwotę. W każdym miesiącu może być ona różna i jej wyliczenie może nastąpić po obliczeniu wszystkich poniesionych kosztów w ciągu całego roku. O tym, iż są to koszty w granicach 500 zł świadczyć może natomiast fakt, iż w roku 2009 tylko na zakup sprzętu służącego rehabilitacji poniesione zostały wydatki w kwocie prawie 3.900 zł. Do tego dochodzą koszty lekarstw i użytkowania pojazdu służącego do przewozu syna na zabiegi rehabilitacyjne, do szkoły i lekarzy. Wnioskodawca stwierdził dodatkowo, iż od wydatków wskazanych w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. "nie należy odliczać 700 zł przekazywanych (a raczej ponoszonych) przez żonę". W oświadczeniu tym wskazane zostały bowiem "wydatki w kwocie około 2.000 zł ponoszone osobiście i z dochodów syna. Faktem jest jednak również to, że oprócz tych wydatków żona także ponosi różne wydatki, np. na utrzymanie wspólnego mieszkania."

Powyższe wyjaśnienia wnioskodawcy po raz kolejny uwidaczniają niespójność składanych deklaracji. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, iż wnioskodawca oprócz wydatków wyszczególnionych w oświadczeniu z dnia 26 lutego 2010 r. w łącznej kwocie 2.100 zł, ponosi dodatkowo "koszty alimentów" w kwocie 400 zł. Powyższe oznacza, że wydatkuje miesięcznie 2.500 zł, mimo iż środki, jakimi dysponuje wraz z synem, z tytułu emerytury i renty socjalnej wynoszą tylko 2.049,76 zł (obecnie: 2.141,66 zł). Wydatki te przewyższają tym samym dochód rodziny wnioskodawcy, nawet jeśli uwzględni się okresowe otrzymywanie świadczeń socjalnych

z "[...]" (w 2010 r. w kwocie 360 zł – zgodnie z wyciągiem z rachunku bankowego Nr

F). Sytuacja ta nie ulegnie zmianie, nawet gdy przyjęte zostanie, że wnioskodawca i jego syn ponoszą wydatki wspólnie z żoną wnioskodawcy ze wspólnych dochodów wszystkich tych osób. Jeżeli bowiem zsumuje się wydatki żony w kwocie 700 zł (na utrzymanie syna, mieszkania i zakup żywności) oraz w kwocie 220 zł (na potrzeby osobiste) z wydatkami wnioskodawcy i jego syna w łącznej kwocie 2.100 zł, to daje to wynik 3.020 zł, podczas gdy suma dochodów wszystkich tych osób to 2.569,76 zł (emerytura: 1.545,72 zł + renta socjalna: 504,04 zł + świadczenie pielęgnacyjne: 520 zł) – [obecnie 2.661,66 zł (emerytura: 1.614,78 zł + renta socjalna: 526,88 zł + świadczenie pielęgnacyjne: 520 zł). Brak staranności w zakresie wskazania, czy to wysokości ponoszonych wydatków, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów pozbawia natomiast Referendarza sądowego możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego rodziny.

Dodatkowo zauważyć należy, iż wnioskodawca nie udokumentował innych wydatków niż "na cele mieszkaniowe i sprawy z nimi związane" oraz na leki (wyciąg

z konta Nr F potwierdza zakupy w aptekach). W sytuacji jednak, gdy w szeregu inicjowanych przez siebie postępowań sądowych, w tym w sprawie o sygn. akt "[...]", był on już wzywany do złożenia m.in. dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów związanych z rehabilitacją i leczeniem syna (wezwanie z dnia 17 listopada 2009 r.), a zatem miał świadomość potrzeby ich gromadzenia dla potrzeb postępowania w przedmiocie prawa pomocy, zasadnym było zbieranie stosownych dowodów potwierdzających ponoszone wydatki, szczególnie gdy wnioskodawca miał zamiar nadal korzystać z instytucji prawa pomocy w szeregu także obecnie toczących się spraw sądowych.

V. W dalszej kolejności wskazać należy, iż z uwagi na to, że z oświadczenia w sprawie korzystania ze świadczeń socjalnych z dnia 4 listopada 2009 r., złożonego przez wnioskodawcę w toku postępowania o sygn. akt "[...]", wynikało, iż jego żona z tytułu opieki nad synem otrzymywała dotychczas świadczenia w łącznej w kwocie ok. 720 zł, a nie jak wynika z oświadczenia z dnia 26 lutego 2010 r. – 520 zł, za zasadne uznano również wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia dokumentów, z których wynika wysokość świadczeń socjalnych pobieranych obecnie przez jego żonę (pkt 10 wezwania).

Usprawiedliwiając brak ich przedłożenia wnioskodawca stwierdził, iż dokumenty te nie stanowią jego własności, a żona nie wyraziła zgody na ich udostępnienie. Podkreślił jednocześnie, iż w wyniku separacji są to dochody nie wchodzące do wspólnoty majątkowej i dodał, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej została określona w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie może być wyższa lub niższa.

W sytuacji, gdy pomiędzy oświadczeniami wnioskodawcy brak jest zgodności, nieprzedłożenie żądanych dokumentów źródłowych pozbawia Referendarza sądowego możliwości ustalenia aktualnej, rzeczywistej sytuacji finansowej żony wnioskodawcy. Zauważyć jednocześnie należy, iż orzeczenie separacji powoduje wprawdzie powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej, jednakże nawet ten ustrój majątkowy nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnej pomocy. Powyższe uzasadnia natomiast ocenę w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy sytuacji materialnej także małżonka pozostającego w separacji, gdyż może nie być ona obojętna dla oceny sytuacji materialnej małżonka wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Nieujawnienie sytuacji materialnej rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej nie tylko żony wnioskodawcy, ale i samego wnioskodawcy oraz jego syna.

Mimo, iż zaprezentowana wyżej analiza dotyczy dowodów zgromadzonych w toku odrębnych postępowań jej odniesienie do niniejszej sprawy jest całkowicie usprawiedliwione. Zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można bowiem rozpatrywać w oderwaniu od informacji znanych Referendarzowi sądowemu z urzędu. W niniejszej sprawie jest to tym bardziej zasadne, że informacje przekazane przez wnioskodawcę w toku uzupełniających postępowań wyjaśniających w zakresie prawa pomocy w sprawach zainicjowanych w 2010 r., w tym w sprawach o sygn. akt "[...]" oraz "[...]" , nie tracąc na aktualności powinny poszerzyć zakres informacji wynikających ze złożonego obecnie urzędowego formularza wniosku, umożliwiając pełną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny. Z uwagi na krótki odstęp czasowy pomiędzy składanymi w toku tych postępowań dodatkowymi oświadczeniami, a datą wypełnienia formularza w niniejszej sprawie, informacje przekazywane przez wnioskodawcę powinny być jednak zgodne. Rozpatrywany obecnie wniosek wpłynął bowiem do Sądu zaraz po udzieleniu przez wnioskodawcę odpowiedzi na ostatnie ze skierowanych do niego wezwań (oświadczenie z dnia 15 marca 2010 r.). Deklaracje zawarte w tych dokumentach charakteryzują się brakiem zgodności co do składu osobowego gospodarstwa domowego, czyli co do kwestii zasadniczej dla oceny sytuacji materialnej rodziny. Wnioskodawca, mimo świadomości powzięcia w innych jego sprawach wątpliwości dotyczących m.in. tej kwestii, w rubryce nr 6 formularza wniosku nie wymienił natomiast swojej żony jako osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, chociaż w oświadczeniu z dnia 15 marca 2010 r. wyparł się twierdzenia, że żona prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

W warunkach niniejszej sprawy istnieje zatem zawiniona przez wnioskodawcę przeszkoda w wyeliminowaniu rodzących się na tle składanych przez niego oświadczeń wątpliwości. Usprawiedliwia to zaniechanie kolejnego wzywania go do złożenia dodatkowych oświadczeń w trybie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i poprzestanie na stwierdzeniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy, wnioskodawca nie wykazał, mimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku, że została w niej spełniona przesłanka zwolnienia go od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, warunkiem przyznania prawa pomocy w tym zakresie (w zakresie częściowym) jest wykazanie przez osobę fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co oznacza, iż przedstawiane przez nią informacje muszą pozwalać na przyjęcie takiego ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości. Ciężaru wykazania, że zaistniała przesłanka do przyznania prawa pomocy poprzez wielokrotne wyjaśnianie wątpliwości powstałych na tle składanych przez stronę oświadczeń nie można przerzucać na Referendarza sądowego.

W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.