Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2284/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 70 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, , po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 670/19 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 18 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa B. kwotę 3800,00 (słownie: trzy tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 15 maja 2019 r., sygn. akt. I SA/Gd 670/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 18 stycznia 2019 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r.

Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczyła ustalenia, czy grunty pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, oznaczone w ewidencji gruntów jako lasy, powinny być objęte podatkiem od nieruchomości. Sąd pierwszej instancji uznał, że opodatkowanie tych gruntów podatkiem od nieruchomości było prawidłowe (pełny tekst uzasadnienia oraz inne powoływane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd podzielił przedstawiane w orzecznictwie NSA stanowisko, zgodnie z którym grunty leśne, nad którymi przebiegają linie elektroenergetyczne, są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii przez przedsiębiorstwo energetyczne, co skutkuje ich opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości. Stanowisku takiemu nie stoi na przeszkodzie możliwość prowadzenia na tych gruntach w ograniczonym zakresie działalności leśnej.

2.1. Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę kasacyjną, w której wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik oświadczył, że skarżący zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w tej sprawie.

Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

a) art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.; dalej: O.p.) przez wydanie decyzji z naruszeniem wskazanych poniżej przepisów prawa:

b) art. 122 O.p. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa, przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także w analizie stanu faktycznego w oderwaniu od rzeczywistego wykorzystywania nieruchomości, na której to realizowana jest gospodarka leśna;

c) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. przez niezebranie całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego, a w konsekwencji nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych dotyczących sprawy oraz zaniechanie samodzielnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i niedokonanie samodzielnie ustaleń faktycznych dotyczących istotnych dla sprawy okoliczności, w tym tego, czy grunt leśny w zarządzie Nadleśnictwa stanowiący pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej i czy ten stan wyklucza wykonywanie na tym gruncie działalności leśnej;

d) art. 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 O.p., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny gospodarki leśnej i energetyki, pomimo że informacji specjalnych wymagała ocena, czy na gruncie leśnym w zarządzie Nadleśnictwa stanowiącym pas położony pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi możliwe jest prowadzenie działalności (gospodarki) leśnej oraz czy była tam i w jakim zakresie taka działalność prowadzona w latach objętych zakresem decyzji podatkowej, jak również ocena jakie czynności, z jaką częstotliwością oraz w jakim zakresie są konieczne do wykonywania przez operatora sieci na terenach będących w zarządzie podatnika w ramach eksploatacji i utrzymania linii oraz czy przebieg linii nad gruntem ma wpływ na gospodarkę leśną;

Ponadto autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie:

1) art. 70 § 1 o.p. w związku z art. 59 § 1 punkt 9 o.p. - poprzez ich niezastosowanie i uznanie zobowiązania podatkowego za nieprzedawnione, pomimo tego, iż z dniem 31 grudnia 2018 r. uległo przedawnieniu,

2) art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1445; dalej u.p.o.l), a także art. 1 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 20 października 2002 r. o podatku leśnym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1821) w zw. z art. 84 i 217 oraz 32 ust 1 i 64 ust. 2 Konstytucji poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że:

- zajęcie lasu na prowadzenie działalności gospodarczej oznacza również sytuację, gdy na gruncie leśnym pod napowietrznymi liniami energetycznymi nie znajdują się urządzenia, "co nie polega na prawdzie", gdyż teren ten jest w pełni wykorzystywany na działalność leśną,

- wykonywane sporadycznie i w niezbędnym zakresie czynności związane z konserwacją urządzeń przesyłowych wyłącza prowadzenie na tym terenie działalności leśnej, "co nie polega na prawdzie", a interpretacja dokonana przez organy i sąd jest niezgodna z zasadą ustawowej określoności regulacji podatkowych i poprawnej legislacji (art. 217 w zw. z art. 84 i art. 2 Konstytucji), równej ochrony praw majątkowych i równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji);

3) art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o podatku leśnym poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że mimo iż grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków są jako lasy (Ls), to nie powinny być opodatkowane podatkiem leśnym, lecz podatkiem od nieruchomości, mimo że nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej;

4) art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2129) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że grunt pod linami energetycznymi nie stanowi lasu.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO wniosło o oddalenie tej skargi w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami.

Zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty procesowe, jednak najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut odnoszący się do naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 70 § 1 o.p. związany z przedawnieniem zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ odwoławczy orzekał w zakresie spornego zobowiązania podatkowego, tak jak gdyby nie było przedawnione. Decyzja organu pierwszej instancji zapadła w dniu 30 listopada 2018 r., jednak decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 18 stycznia 2019 r., a więc już po przedawnieniu zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 rok, które nastąpiło z upływem 31 grudnia 2018 r. Zdaniem Skarżącego nie zaistniały okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.

Ponadto na poparcie swojego stanowiska Skarżący przywołał tezę uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2003 r. (sygn. akt: FPS 8/03): ,,Zobowiązanie podatkowe przedawnia się jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 ustawy z 29.8.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926) upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego." Zdaniem Skarżącego, Sąd I instancji powinien był uznać zobowiązanie podatkowe za rok 2013 za przedawnione oraz uchylić decyzje organów orzekających w tej sprawie.

Pełnomocnik organu nie odniósł się do tego zarzutu w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Rozstrzygając kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że co do zasady, zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z kolei w myśl art. 6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l. osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (podkr. NSA) są obowiązane: wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

Powyższe oznacza, że w razie ustalenia, iż w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2013 r., którego to wysokość określono decyzją będącą przedmiotem skargi, winno ulec przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2018 r. Wprawdzie organ pierwszej instancji w dniu 30 listopada 2018 r. określił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r., to jednak organ odwoławczy wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji dopiero w dniu 18 stycznia 2019 r. W konsekwencji stwierdzić należy, że ostateczna decyzja określająca została wydana po upływie terminu przedawnienia tego zobowiązania (tj. po dniu 31 grudnia 2018 r.).

W tych okolicznościach nie można pominąć, że stosownie do art. 208 § 1 o.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powyższe implikuje konieczność umorzenia postępowania, gdy to z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przepis ten w sposób jednoznaczny określa skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu pierwszej instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego - niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku (por. wyrok NSA z 16 lutego 2017 r., II FSK 3030/16). Tym samym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania podatkowego. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 29 września 2014 r., II FPS 4/13 stwierdził, że w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 o.p.). W powołanej powyżej uchwale podzielono pogląd wyrażony wcześniej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 grudnia 2012 r., I FPS 1/12. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela stanowisko zawarte w powołanych powyżej uchwałach.

Biorąc pod uwagę to, że zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego został zgłoszony dopiero na etapie postępowania kasacyjnego, nie był on przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji. Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę kasacyjną również nie ustosunkował się do niego.

W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kwestią wymagającą wyjaśnienia jest to, czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki zawieszenia bądź przerwania biegu terminu przedawnienia. Skarżący w skardze kasacyjnej wskazał, że tego rodzaju okoliczności nie wystąpiły. W ponownym postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji kwestia ta będzie wymagała wyjaśnienia, w szczególności w kontekście ewentualnego stanowiska organu w tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast za przedwczesne ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. W przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2013 r., spór w zakresie przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanie się bowiem bezprzedmiotowy.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. O kosztach postępowania NSA orzekł zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.