Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 961/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski, Sędzia NSA B. Klimowicz, Asesor C. Koziński (spr.), Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

I SA/Łd 961/05

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 19 kwietnia 2003 r. Policja usunęła z drogi i umieściła na parkingu strzeżonym A Sp. z o.o. w Ł. samochód osobowy marki FIAT 125p nr rej. [...]. W sporządzonej na tę okoliczność dyspozycji nr 00256/2003, nie wskazano danych właściciela pojazdu.

W związku z tym, że przez okres sześciu miesięcy od dnia umieszczenia samochodu na parkingu strzeżonym właściciel nie odebrał tego samochodu, Spółka prowadząca parking, w dniu 22 stycznia 2004 r. poinformowała o tym fakcie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.. W aktach sprawy znajdowała się dyspozycja usunięcia przedmiotowego pojazdu oraz dokumenty, z których wynikało, że współwłaściciel samochodu – Pan S. B. - w dniu 2 grudnia 2003 r. złożył oświadczenie o zrzeczeniu się własności samochodu osobowego marki FIAT 125p nr rej. [...] na rzecz Skarbu Państwa.

Powyższe dokumenty przekazano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B., który decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki FIAT 125p o numerze rejestracyjnym [...].

W dniu 2 września 2004 r. pracownicy Urzędu Skarbowego Ł. odebrali przedmiotowy pojazd z parkingu prowadzonego przez A Sp. z o.o. celem jego likwidacji. W następstwie tego właściciel parkingu pismem z dnia 16 września 2004 r. zwrócił się do organu likwidacyjnego o zwrot kosztów parkowania samochodu marki FIAT 125p w kwocie 19.774,30 zł (287 dób x 68,90 zł = 19.774,30 zł).

Organ likwidacyjny nie uznał tak wysokiego wynagrodzenia za dozór pojazdu i postanowieniem z dnia [...] nr [...] ustalił to wynagrodzenie w wysokości 101,88 zł.

Na powyższe postanowienie A Sp. z o.o. wniósł w dniu 6 grudnia 2004 r. zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł..

Po rozpoznaniu zażalenia, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił w całości rozstrzygnięcie organu likwidacyjnego i orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od 22 stycznia 2004 r. do 2 września 2004 r. w kwocie 11.250,- zł. Przy obliczeniu wynagrodzenia przyjęto stawkę w wysokości 50,- zł za dobę, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] nr [...].

Na postanowienie to A Sp. z o.o. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając organowi odwoławczemu rażące naruszenie przepisów art. 130a ust. 1, 2 i 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a tym samym bezpodstawne nieuwzględnienie wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu za okres od 20 października 2003 r. do 21 stycznia 2004 r. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wynagrodzenia za dozór pojazdu za wskazany okres.

W następstwie tej skargi Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., postanowieniem z dnia [...] nr [...], w trybie art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił w całości zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż bezspornym jest, iż za usunięcie pojazdu z drogi i parkowanie w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym pobierane są opłaty. W myśl tego przepisu, pojazd usuwany jest z drogi na koszt właściciela. Natomiast brak jest szczegółowych uregulowań dotyczących opłat za parkowanie pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa.

Podkreślono, iż zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, nie wyjaśniły ponad wszelką wątpliwość kwestii związanej z momentem przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W zakresie tym należało przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w szczególności zaś ustalić faktyczną datę wpływu do organu likwidacyjnego dokumentów pozwalających na podjecie procedur likwidacyjnych oraz ustalić kiedy z Komendy Miejskiej Policji w Ł. wyszły dyspozycja usunięcia pojazdu i wezwania do odebrania pojazdu przez właściciela z parkingu A w Ł.. W przypadku jakiejkolwiek zwłoki w tym względzie, ustalania wymagały przyczyny takiego stanu rzeczy. W kontekście tak dokonanych ustaleń organ pierwszej instancji winien uzasadnić przesłanki, którymi kierował się przyjmując okres, za który przyznany został zwrot wydatków związanych ze sprawowanym dozorem, zgodnie z unormowaniem art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stwierdzono także, że w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji, która potwierdzałaby zasadność strony skarżącej w odniesieniu do żądanej kwoty wynagrodzenia. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia tej sprawy dowieść trzeba, że koszty obciążające Skarb Państwa mają charakter wydatków koniecznych.

Organ odwoławczy uznał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł., wydając postanowienie o zwrocie koniecznych wydatków za dozór ruchomości, powinien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające w zakresie sprawdzenia, czy podmiot parkujący pojazd zawiadomił organ likwidacyjny o jego nieodebraniu przez właściciela – bez zbędnej zwłoki.

Również i na to postanowienie A Sp. z o.o. złożył w dniu 20 lipca 2005 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu.

Strona skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; art. 16 § 1 i art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż organ uchylił swoją decyzję, która w części niezaskarżonej uprawomocniła się, a skarga dotyczyła tylko nieuwzględnienia wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie od 20.10.2003 r. do 21.01.2004 r.

Zdaniem strony skarżącej, uprawnienie do samokontroli określone w art. 54 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może wykraczać poza zakres zaskarżenia orzeczenia. Przepis ten nie może być interpretowany bez uwzględnienia zasad przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 16 § 1, który ustanawia zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej i art. 110 wyrażającego zasadę związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Powołując się na poglądy doktryny (artykuł K. Sobieralskiego – "Uprawnienia samokontrolne w postępowaniu sądowoadministracyjnym", PiP 2004/1/57, t. 9) wskazano, iż akt wydany w trybie autokontroli powinien rozstrzygać wyłącznie o całkowitej zasadności bądź braku zasadności zaskarżonego aktu i ewentualnie rozstrzygnięcia organu I instancji. Orzeczenie to może zawierać jedynie uchylenie zaskarżonej decyzji (postanowienia) w całości lub w części w zależności od zakresu zaskarżenia i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i orzeczenie o istocie sprawy, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji (postanowienia) oraz rozstrzygnięcia organu I instancji i umorzenie postępowania w I instancji. W toku postępowania samokontrolnego nie może zostać wydana decyzja (postanowienie) przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Strona skarżąca stwierdziła również, iż rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w ogóle nie można stosować w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. powołuje się na przepis tego rozporządzenia, odnoszący się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia (mającego charakter konstytutywny) o przepadku przedmiotów, wydanego, m. in. w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącej Spółki, zupełnie czym innym jest przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, o którym mowa w ust. 10 art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, gdyż w tym przypadku orzeczenie organu administracji ma charakter deklaratoryjny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, iż postanowienie organu odwoławczego oraz organu pierwszej instancji winny zostać uchylone, a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, gdyż w niniejszej sprawie naruszono art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 124 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, a także art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podkreślono, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie ponad wszelką wątpliwość kwestii związanej z momentem przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, w szczególności zaś faktycznej daty wpływu do organu likwidacyjnego – przekazanych przez Komendę Miejską Policji w Ł. – dokumentów pozwalających na podjecie procedur likwidacyjnych. Ponadto organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji zbadanie zasadności roszczenia strony w odniesieniu do żądanej kwoty wynagrodzenia, gdyż dla prawidłowego rozstrzygnięcia tej sprawy należało ustalić, czy wydatki, o których zwrot wnosi Spółka, mają charakter wydatków koniecznych w rozumieniu przepisu art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uwzględnienie skargi, w sposób umożliwiający wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy, było – w ocenie organu odwoławczego – zgodne z intencją i interesem strony skarżącej. Tym samym nie został przekroczony zakres uprawnienia do samokontroli określony w art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ odwoławczy stwierdził, powołując się na niepublikowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 r. o sygn. akt I SA/Bd 477/04, iż § 3 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia odsyła do stosowania przepisów działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczących przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. "Posiadanie" i "własność" są kategoriami prawa cywilnego i użyte we wskazanych przepisach zachowują swoje znaczenie. Treść art. 180 kodeksu cywilnego wprost nawiązuje do zapisu zawartego w art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym traktującym o "Porzuceniu rzeczy z zamiarem wyzbycia się". Na podstawie art. 180 kodeksu cywilnego rzecz porzucona z zamiarem wyzbycia się jej własności staje się rzeczą niczyją; porzucenie rzeczy ruchomej powoduje utratę własności i przekwalifikowanie rzeczy porzuconej do kategorii rzeczy niczyich, a zgodnie z art. 181 Kodeksu cywilnego własność rzeczy niczyjej nabywa się przez objęcie jej w samoistne posiadanie. Przepisy te pozwalają na uznanie, iż na podstawie w/w rozporządzenia Rady Ministrów w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, odpowiednie zastosowanie mają przepisy art. 100 – 103 w/w ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wydane w trybie autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku ze skargą strony na wcześniejsze, reformatoryjne postanowienie tego organu odwoławczego w przedmiocie przyznania A wynagrodzenia za parkowanie pojazdu usuniętego z drogi publicznej.

Z treści art. 54 § 1 i § 2 tej ustawy wynika, że na skutek wniesienia skargi uruchomione zostaje postępowanie przed sądem administracyjnym. Z tą chwilą między skarżącym a organem, którego działanie lub bezczynność zostały zaskarżone zaczyna się spór o legalność zaskarżonego aktu. Spór ten powinien zakończyć się orzeczeniem sądu administracyjnego. Od chwili wniesienia skargi sąd jest "gospodarzem" postępowania.

Jednakże ustawodawca przewidział wyjątkową możliwość weryfikacji przez organ administracji własnego działania lub braku działania już po wniesieniu skargi do sądu. Stosownie do treści art. 54 § 3 organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Podstawowym warunkiem zastosowania tego przepisu jest wydanie przez organ administracji takiego rozstrzygnięcia, które w całości będzie zgodne z żądaniem strony skarżącej. Ważne jest bowiem, aby korzystanie z tej wyjątkowej możliwości przez organ nie naruszało praw strony skarżącej.

Zaskarżone postanowienie narusza art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, chociaż nie w sposób określony w skardze. Postanowienie to bowiem nie uwzględnia w całości skargi strony wniesionej na wcześniejsze postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Z treści skargi wniesionej na to postanowienie, chociaż zawierającej błędny wniosek, wynika jasno, że skarżący nie zakwestionował przyjętej przez organ odwoławczy do obliczenia wynagrodzenia za parkowanie stawki za jedną dobę parkowania. Uznał jednak, że organ nie obliczył należnego wynagrodzenia za cały okres parkowania, w czasie którego pojazd był już własnością Skarbu Państwa. Skarżący wskazał, że pojazd nieodebrany przez właściciela w ciągu 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi publicznej z upływem tego okresu z mocy prawa przechodził na własność Skarbu Państwa, a zatem po tej dacie skarżącemu należało się od Skarbu Państwa wynagrodzenie za parkowanie pojazdu.

W związku z tak sformułowaną skargą Dyrektor Izby Skarbowej mógł ją uwzględnić w trybie autokontroli tylko wtedy, gdyby przyznał również wynagrodzenie według zastosowanej przez siebie stawki za pełny okres to jest od chwili upływu 6 miesięcy od usunięcia pojazdu z drogi publicznej.

Błędny jest natomiast zarzut naruszenia art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uchylenie decyzji w części, w jakiej się uprawomocniła. Należy bowiem zauważyć, że organ administracji dokonujący autokontroli zaskarżonej decyzji działa niejako w zastępstwie sądu administracyjnego. Skoro zaś sąd rozpatrujący skargę, stosownie do art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym z zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to należy uznać, że także organ administracji jest uprawniony skontrolować własną decyzję w takim samym zakresie. Oznacza to, że nie jest związany granicami skargi, a w związku z tym wniesienie skargi na akt administracyjny powoduje, że istnieje możliwość kontroli legalności całego tego aktu niezależnie od zakresu w jakim został zaskarżony. Należy mieć jedynie na uwadze, iż w wyniku tej kontroli nie można wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi się naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności – art. 134 § 2.

Pozostałe zarzuty podniesione w rozpatrywanej obecnie skardze nie miały istotnego znaczenia dla oceny zaskarżonego postanowienia ale będą rozważane w zawieszonym obecnie postępowaniu ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby z dnia [...].

Z uwagi na powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).