Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1112/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 1945
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
article: par. 77
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
article: Załącznik 1
journal: Dz.U. 2003 nr 192 poz 1883
law: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku  oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów
article: par. 314
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Teza: 1. Jeżeli zakres pasa ograniczenia z art. 124 ust. 1 u.g.n. zaproponowany we wniosku przez przedsiębiorstwo energetyczne nie budzi wątpliwości (tak w zakresie jego racjonalnej oceny jak i zgodności z planem miejscowym bądź decyzją lokalizacyjną – nie jest zbyt szeroki), to nie ma konieczności prowadzenia w każdym przypadku przez organ z urzędu postępowania dowodowego mającego na celu potwierdzenie zapotrzebowania przedsiębiorstwa energetycznego na taką a nie inną „służebność”. Przedsiębiorstwo to jest bowiem profesjonalistą, ustawowo wyznaczonym Prawem energetycznym do działań w sferze energetyki, a więc i jego oświadczenia mają wyższą wiarygodność.

2. Powyższe nie może oznaczać jednak całkowitego zwolnienia organu z obowiązku badania wniosku z art. 124 ust. 1 u.g.n., zwłaszcza jeżeli właściciel nieruchomości ograniczanych w zakresie sposobu korzystania, a więc równoprawna strona postępowania, której prawa doznają uszczerbku, wyraźnie podważa stanowisko inwestora.

3. Należy bowiem jeszcze raz przypomnieć, że administracyjne ograniczenie z art. 124 ust. 1 u.g.n. dotyczy prawa własności. Trzeba więc uszanować prawa właściciela i – jeżeli ten domaga się udokumentowania oraz wyjaśnienia, dlaczego jego prawa uszczuplono określonym w decyzji zakresie – przedstawić mu niezbędne dane. Wymagają tego także standardy wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

TEZY

1. Jeżeli zakres pasa ograniczenia z art. 124 ust. 1 u.g.n. zaproponowany we wniosku przez przedsiębiorstwo energetyczne nie budzi wątpliwości (tak w zakresie jego racjonalnej oceny jak i zgodności z planem miejscowym bądź decyzją lokalizacyjną – nie jest zbyt szeroki), to nie ma konieczności prowadzenia w każdym przypadku przez organ z urzędu postępowania dowodowego mającego na celu potwierdzenie zapotrzebowania przedsiębiorstwa energetycznego na taką a nie inną „służebność”. Przedsiębiorstwo to jest bowiem profesjonalistą, ustawowo wyznaczonym Prawem energetycznym do działań w sferze energetyki, a więc i jego oświadczenia mają wyższą wiarygodność.

2. Powyższe nie może oznaczać jednak całkowitego zwolnienia organu z obowiązku badania wniosku z art. 124 ust. 1 u.g.n., zwłaszcza jeżeli właściciel nieruchomości ograniczanych w zakresie sposobu korzystania, a więc równoprawna strona postępowania, której prawa doznają uszczerbku, wyraźnie podważa stanowisko inwestora.

3. Należy bowiem jeszcze raz przypomnieć, że administracyjne ograniczenie z art. 124 ust. 1 u.g.n. dotyczy prawa własności. Trzeba więc uszanować prawa właściciela i – jeżeli ten domaga się udokumentowania oraz wyjaśnienia, dlaczego jego prawa uszczuplono określonym w decyzji zakresie – przedstawić mu niezbędne dane. Wymagają tego także standardy wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.


SENTENCJA

Dnia 5 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 roku sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia [...] listopada 2019 r., [...], którą na skutek odwołania G. R. (działającej przez Burmistrza [...]), utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z wymienionych nieruchomości stanowiących własność odwołującej się.

Postępowanie, w ramach którego wydano powyższe rozstrzygnięcia, udokumentowano bardzo obszernymi materiałami w znacznej części odnoszącymi się do rokowań (poprzedzających wystąpienie przez przedsiębiorstwo energetyczne o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości) oraz szacowania nieruchomości. W sprawie przedmiotem sporu jest jednak jedynie wycinek sprawy, a mianowicie kwestia ustalenia szerokości pasa ograniczenia wzdłuż linii energetycznej. Z tych powodów Sąd w dalszej części niniejszego uzasadnienia skoncentruje się przede wszystkim na czynnościach i stanowiskach stron oraz organów, które dotyczą powyższego zagadnienia.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. [...] sp. z o.o., powołując się na art. 124 ust. 1 z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2020 r., poz. 65 – uw. Sądu, dalej "u.g.n."), wniosła o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonych jako działki gruntu [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębach [...] i [...], w gminie [...]. Podała dane wymiarowe ograniczeń, co zobrazowała także na mapach. Dołączyła nadto dokumentację z odbytych, aczkolwiek nieskutecznych rokowań mających na celu uzyskanie przez [...] sp. z o.o. zgody, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. (k. 1-234 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Następnie, po uzupełnieniu braków formalnych wniosku w zakresie dotyczącym reprezentacji [...] sp. z o.o. (k. 243-260 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), Starosta pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] powiadomił strony na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a.") o wszczęciu postępowania (k. 261 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] Starosta zawiadomił natomiast strony o zakończeniu postępowania i o prawach wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. (k. 269 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W końcowej fazie postępowania [...] sp. z o.o. skorygowała swój wniosek w zakresie danych dotyczących działki [...]

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] Starosta, powołując się na art. 124 ust. 1-4 i ust. 7 u.g.n. ograniczył sposób korzystania z działek wymienionych we wniosku inwestora stanowiących własność [...]. W kolejnych 20 punktach decyzji podano szczegółowo dane poszczególnych działek, w długość i szerokość oraz powierzchnię ograniczenia ze wskazaniem, że w tym zakresie udziela się zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej dla inwestycji celu publicznego polegającej na przebudowie po istniejącej trasie napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji [...] (to jest wymianie elementów linii – przewodów i izolatorów).

W motywach decyzji Starosta wykazał, że rokowania pomiędzy inwestorem a Gminą skończyły się niepowodzeniem, co otworzyło możliwość wystąpienia przez [...] sp. z o.o. z wnioskiem z art. 124 ust. 1 u.g.n.

Odnosząc się do kwestii szerokości pasa ograniczenia organ przyznał, że linia przebiega przez obszary objęte ustaleniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie realizacji inwestycji celu publicznego - przebudowy istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii 110 kV [...] ([...]). W planie, w § 3 pkt 8 przyjęto, iż ilekroć mowa o pasie technologicznym linii elektroenergetycznej 110 kV (w decyzji omyłkowo wskazano "10 kV"), to należy przez to rozumieć obszar o szerokości 30,0 m leżący wzdłuż linii elektroenergetycznej 110 kV, po 15,0 m od osi linii w obu kierunkach, zgodnie z rysunkiem planu, przeznaczony do funkcjonowania, a także przebudowy, rozbudowy, wykonywania prac eksploatacyjnych i konserwatorskich, remontowych, modernizacji, wymiany urządzeń i przewodów, dokonywania kontroli i przeglądów urządzeń napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110kV relacji [...] wraz z wszelkimi obiektami i urządzeniami niezbędnymi do jej eksploatacji".

Starosta zwrócił uwagę, że [...] sp. z o.o. jako obszar ograniczenia wskazała pas wzdłuż linii o szerokościach mniejszych aniżeli opisane w planie 15 m od osi linii w obu kierunkach. Organ przyznał, iż wyrażane są niekiedy poglądy, że obszar ograniczenia na potrzeby art. 124 ust. 1 u.g.n. powinien odpowiadać pasowi technologicznemu z planu miejscowego. Tym niemniej w praktyce orzeczniczej organów (Starosta powołał się na wcześniejsze decyzje "organu odwoławczego", a więc zapewne Wojewody) dominuje tendencja, aby przyjmować za wiążące wskazania przedsiębiorcy przesyłowego, który określa we wniosku, w jakim zakresie obszary ograniczeń poszczególnych działek są mu na potrzebne do przeprowadzenia wszystkich prac związanych z inwestycją oraz do właściwego korzystania z urządzenia przesyłowego w przyszłości.

Odwołanie od decyzji Starosty wniosła Gmina [...] domagając się jej zmiany i orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z działek objętych wnioskiem w pasie o szerokości maksymalnej wynikającej z planu [...], ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołująca się gmina podniosła, iż doszło do naruszenia art. 75 ust. 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 84 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny energetyki na okoliczność ustalenia prawidłowej szerokości pasów ograniczenia (dla poszczególnych działek będących jej własnością).

Odrębnie zarzuciła także naruszenie art. 124 ust. 1-4 i ust. 7 u.g.n.

W motywach odwołania Gmina [...] argumentowała, że uchwała [...] w sprawie planu miejscowego była z [...] sp. z o.o. konsultowana, a na szerokość pasa technologicznego linii energetycznej (30 m) spółka wyraziła zgodę. Niezależnie odwołująca się podkreśliła, że za wadliwe należy uznać rozstrzygnięcie organu, który oparł się wyłącznie na wniosku inwestora i nie wnikał, dlaczego podano takie a nie inne szerokości pasa ograniczenia. Co do tej ostatniej kwestii ustalenia powinny być zdaniem Gminy [...] poparte opinią biegłego z dziedziny energetyki.

Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Poza obszerną analizą prawną dotyczącą całokształtu sprawy, odniósł się do zarzutów odwołania. Wojewoda stwierdził, że Gmina [...] nietrafnie wywodzi, iż istnieje niezgodność pomiędzy zaproponowanymi szerokościami pasa zajęcia dla poszczególnych działek a ustaleniami planu [...] W ocenie organu odwoławczego pas zajęcia na potrzeby art. 124 ust. 1 u.g.n. określa przedsiębiorca przesyłowy. Gdy chodzi z kolei o zarzuty dotyczące potrzeby powołania biegłego, Wojewoda uznał, że taki dowód mógłby być potrzebny, gdyby w sprawie wymagane były wiadomości specjalne. Tymczasem wniosek inicjujący postępowanie składał przedsiębiorca energetyczny w rozumieniu Prawa energetycznego, którego obowiązki obejmują między innymi utrzymanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu wymagań jakościowych. Przedsiębiorca taki posiada więc niezbędną wiedzę do określenia szerokości pasów ograniczenia dla działek, niezbędną do wykonania zaplanowanych prac.

W skardze Gmina [...] wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła przy tym naruszenie art. 124 ust. 1-4 i ust. 7 u.g.n. przez błędne określenie szerokości pasa ograniczenia dla działek objętych decyzją oraz niedokładne ich wyrysowanie w formie załącznika graficznego do decyzji. Wskazała także na naruszenie art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej art. 77 § 1 w zw. z art. 10 K.p.a. i art. 80, 85, 89 oraz 107 § 1 i 3 K.p.a. Nie udowodniono bowiem, że linia energetyczna jest w złym stanie (w domyśle wymagającym przeprowadzenia prac – uw. Sądu), nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej, nie powołano biegłego na okoliczność ustalenia szerokości przyjętych pasów ograniczenia, nieprecyzyjnie granice tych pasów wyrysowano w załącznikach graficznych i wreszcie nie uzasadniono wystarczająco wnikliwie wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

W trakcie rozprawy sądowej w dniu [...] lutego 2020 r. pełnomocnik Gminy [...] podtrzymując skargę uwypuklił, że w postępowaniu należy uwzględnić interes prawny Gminy. Doświadczenie pokazuje bowiem, że pasy ograniczeń przy liniach energetycznych są niejednokrotnie ustalane jako znacznie szersze. Co więcej, w sprawie pas ograniczenia nie jest należycie umotywowany.

Na rozprawie stawił się także pełnomocnik [...], który wniósł o oddalenie skargi G. R. i powołał się na wyrok II SA/Po [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, a decyzję Wojewody uchylić ze względu na konieczność uzupełniania materiału dowodowego w zakresie dokumentacji uzasadniającej szerokość pasa ograniczenia określonego w decyzji na rzecz [...] sp. z o.o. Jednak, gdy chodzi o argumentację skargi, to Sąd nie podzielił stanowiska Gminy [...] w odniesieniu do wielu podniesionych przez nią kwestii.

Jak już zaznaczono na wstępie niniejszego uzasadnienia, zasadnicze okoliczności sprawy nie pozostają sporne. Gmina [...], jako jednostka samorządu terytorialnego, co do zasady nie sprzeciwia się inwestycji polegającej na przebudowie po linii wysokiego napięcia 110 kV relacji [...]. Linia ta została zresztą wcześniej przewidziana w planie miejscowym przyjętym przez Radę Miejską w [...] uchwałą z dnia [...] lutego 2017 r., [...]

Jest także bezspornym, że strony podejmowały próbę porozumienia, co do warunków finansowych realizacji linii, jednak do uzgodnienia w tym zakresie nie doszło.

Powyższe oznacza, że zaistniały podstawowe warunki do wystąpienia przez [...] sp. z o.o. o wydanie decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego".

Zasadniczą osią sporu pomiędzy Gminą [...] o organami jest kwestia szerokości pasa ograniczenia określonego w zaskarżonej decyzji Starosty (i utrzymanej w mocy przez Wojewodę).

Gmina – co może zaskakiwać, aczkolwiek z punktu widzenia jej interesu finansowego jest zrozumiałe – domaga się, aby pas ograniczenia jej nieruchomości był nie węższy, a szerszy, aniżeli przyjęto to w zaskarżonych rozstrzygnięciach. Chciałaby, aby pas ten odpowiadał pasowi technologicznemu utrwalonemu już wcześniej w obowiązującym planie miejscowym, który [...] sp. z o.o. zresztą sama uzgadniała (30 m, to jest po 15 m w każdą stronę od osi linii).

W ocenie Sądu wynikłe w sprawie zagadnienie należy oceniać inaczej, aniżeli to prezentuje Gmina [...]. W celu wyjaśnienia swego stanowiska Sąd uznał za konieczne przedstawienie i wyjaśnienie nieco szerszego kontekstu normatywnego (w tym techniczno-budowlanego) dotyczącego:

1. lokalizowania w planach miejscowych linii elektroenergetycznych i wprowadzania związanych z nimi ograniczeń w zagospodarowaniu terenów przyległych,

2. podejmowania aktywności przez podmioty trzecie w bliskości już funkcjonujących linii elektroenergetycznych (przy czym aktywności nie związanych z tymi liniami),

3. podejmowanie aktywności inwestycyjnych i eksploatacyjnych związanych z liniami przez przedsiębiorstwa energetyczne.

Tylko uporządkowanie przedmiotowe opisanej wyżej problematyki pozwoli zrozumieć czemu i komu służą określone prawem lub indywidualnie ustanawiane aktami administracyjnymi (art. 124 ust. 1 u.g.n.) ograniczenia pozostające w relacji do elektroenergetycznych inwestycji liniowych.

Wskazane w punkcie 1. lokalizowanie w planach miejscowych linii elektroenergetycznych i wprowadzanie związanych z nimi ograniczeń w zagospodarowaniu terenów przyległych nie jest niczym innym jak metodą określania miejsca przebiegu linii oraz określania sposobu zagospodarowywania terenów w ich najbliższym otoczeniu. Regulowanie zagospodarowania terenów w otoczeniu linii elektroenergetycznych jest powszechną praktyką porządkowania tej przestrzeni. Należy przy tym zauważyć, że gdy chodzi o uregulowania prawne, to istnieje w tym zakresie pewna swoboda, gdyż ani ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm.), ani podobnie jak żaden inny akt prawa powszechnego, nie definiuje wprost pojęcia tzw. "pasa technologicznego" towarzyszącego liniom elektroenergetycznym i nie określa jego wymiarów.

Planistyczny pas technologiczny w terminologii inżynieryjnej funkcjonalnie łączyć należy z pojęciem pas ochronnego (szerszego niż pas zajętości, czy nawet pas służebności), który określa szerokość obszaru wzdłuż linii, gdzie istnieją istotne ograniczenia dla jego wykorzystania, odnoszące się na przykład do lokalizowania obiektów budowlanych w sąsiedztwie linii.

Trzymając się ściśle litery prawa można wywodzić, że gmina ma w zasadzie swobodę, jeśli chodzi o planistyczne ustalenie sposobu zagospodarowania terenów otaczających linie elektroenergetyczne. Teoretycznie gmina może więc według swojego uznania: a) wyłączyć lub ograniczyć w zabudowie szerokie tereny wzdłuż linii (na przykład kierując się względami urbanistycznymi), b) może wprowadzić węższy, ściśle rozumiany pas technologiczny, czyli wprowadzić w zakresie niezbędnego minimum ograniczenia w zagospodarowaniu terenu wzdłuż linii, tak aby na przyszłość minimalizować zagrożenia dla jej bezpiecznego funkcjonowania, c) możliwa jest też sytuacja (w praktyce będąca rzadkością), że wzdłuż linii nie zapewnia się w drodze samego planu żadnych specjalnych ograniczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2019 r., IV SA/Po 1247/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z praktyki orzeczniczej Sądowi wiadomym jest, że w planach miejscowych z reguły pasy wyłączone z zabudowy lub o ograniczonym zagospodarowaniu wyznacza się korzystając pomocniczo z normatywów przyjętych w przepisach odrębnych i powszechnie uznawanych, a wyznaczonych ze względu na wymogi bezpieczeństwa i higieny pracy – w szczególności w § 55 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 401) czy § 77 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.). Wedle tych przepisów względem linii wysokiego napięcia powyżej 30 kV (do 110 kV) stosuje się strefy bezpieczeństwa w obszarze 15 m licząc w poziomie od skrajnych przewodów.

Planistyczne pasy technologiczne, choć w praktyce ustalane i inspirowane wymienionymi wyżej rozporządzeniami z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, z punktu widzenia prawnego należy odróżnić od bezwzględnie obowiązujących regulacji dotyczących podejmowania aktywności przez podmioty trzecie w bliskości już funkcjonujących linii elektroenergetycznych (przy czym aktywności nie związanych z tymi liniami). Innymi słowy, niezależnie czy plan miejscowy na danym terenie obowiązuje, czy też nie, prawo powszechnie obowiązujące zabrania określonych działań podmiotów trzecich w otoczeniu funkcjonujących linii elektroenergetycznych. Ograniczenia tego rodzaju wynikają z przywołanych wyżej rozporządzeń, ale także mogą łączyć się z normami środowiskowymi i technicznymi – zob. przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektroenergetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz.U. z 2003 r. Nr 192, poz. 1883), zwłaszcza Tabelę 1 Załącznika nr 1 do tego rozporządzenia, gdzie określono zakres częstotliwości pól elektromagnetycznych (...) dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową oraz § 314 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019, poz. 1065)

Całkowicie odrębną, ale i najbardziej istotną z punktu widzenia niniejszej sprawy jest natomiast kwestia podejmowanie aktywności inwestycyjnych i eksploatacyjnych związanych z liniami przez przedsiębiorstwa energetyczne. Należy uświadomić sobie, że przedsiębiorstwa energetyczne, jako jednostki profesjonalnie obsługujące sieci, nie są ograniczone wyżej wymienionymi regulacjami. Wiąże się to z ich rolą. Przedsiębiorstwa energetyczne zajmują się bowiem właśnie utrzymaniem sieci przesyłowych, modernizują, konserwują je, czy usuwają awarie. Prace mogą realizować przy eksploatowanej linii, ale według potrzeb, w funkcjonujących liniach mogą wyłączać napięcie. Dla przedsiębiorstwa energetycznego linia elektroenergetyczna jest więc przedmiotem prac, a nie czymś, co ogranicza ich aktywność.

Przedsiębiorstwa energetyczne realizując swoje zadania nie mogą rzecz jasna lekceważyć prawa własności, stąd i w zakresie uprawnień rzeczowych muszą dbać o niezbędny zakres swobody działania. Temu właśnie służy prawo im przyznawane przez art. 124 ust. 1 u.g.n., które niekiedy przyrównywane jest do służebności.

Przenosząc powyższe rozważania na realia niniejszej sprawy Sąd w pełni zgadza się z Wojewodą, że gdy chodzi o pas ograniczenia dla właściciela gruntu obciążonego (jego korelatem jest właśnie owa swoista "służebność" dostępu do linii elektroenergetycznej), to niezbędny zakres tego pasa definiuje we wniosku przedsiębiorstwo energetyczne.

Odnosząc się do zarzutów skargi, ale i także wypowiedzi organu stwierdzić dalej trzeba, że jeżeli zakres pasa ograniczenia z art. 124 ust. 1 u.g.n. zaproponowany we wniosku przez przedsiębiorstwo energetyczne nie budzi wątpliwości (tak w zakresie jego racjonalnej oceny jak i zgodności z planem miejscowym bądź decyzją lokalizacyjną – nie jest zbyt szeroki), to nie ma konieczności prowadzenia w każdym przypadku przez organ z urzędu postępowania dowodowego mającego na celu potwierdzenie zapotrzebowania przedsiębiorstwa energetycznego na taką a nie inną "służebność". Przedsiębiorstwo to jest bowiem profesjonalistą, ustawowo wyznaczonym Prawem energetycznym do działań w sferze energetyki, a więc i jego oświadczenia mają wyższą wiarygodność.

Powyższe nie może oznaczać jednak całkowitego zwolnienia organu z obowiązku badania wniosku z art. 124 ust. 1 u.g.n., zwłaszcza jeżeli właściciel nieruchomości ograniczanych w zakresie sposobu korzystania, a więc równoprawna strona postępowania, której prawa doznają uszczerbku, wyraźnie podważa stanowisko inwestora.

W tym właśnie zakresie należy przyznać rację w Gminie [...] W sprawie z wniosku [...] sp. z o.o. ma ona podstawy, aby czuć się zdezorientowana, gdyż nie zadbano o należyte udokumentowanie i wyjaśnienie zapotrzebowania przedsiębiorstwa energetycznego na zdefiniowane we podaniu, a później przeniesione do decyzji, zakresy pasów służebności. Podkreślenia wymaga, że na zarzuty Gminy [...], że zakres ograniczenia jej nieruchomości jest arbitralnie wyznaczony organ powołał właściwie jeden tylko argument, a mianowicie stwierdził, że przedsiębiorstwo energetyczne jest profesjonalistą, który ma odpowiednią wiedzę. Ocenie Sądu – w sytuacji konfliktowej, takiej jak zaistniała w niniejszej sprawie – jest to niewystarczająca reakcja organu.

Wobec zaprzeczenia przez właściciela nieruchomości prawidłowości zdefiniowania pasów ograniczenia z art. 124 ust. 1 u.g.n. Wojewoda powinien wezwać wnioskodawczynię przynajmniej do przedstawienia podstawowych danych projektowych, wstępnych założeń oraz przyczyn, w oparciu o które pasy niezbędne do przeprowadzenia prac i eksploatacji linii zostały wyznaczone w taki a nie inny sposób.

Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, że pozyskanie od [...] sp. z o.o. stosownej dokumentacji czy wyjaśnień nie powinno rodzić najmniejszych problemów. Sąd odnotował, że w jednym z pism z etapu rokowań (znajduje się ono w aktach na k. 102 i jest datowane na [...] maja 2018 r.) spółka wykonawcza [...] S.A. reprezentująca przedsiębiorstwo energetyczne, motywując dlaczego pas służebności ustalono w węższym zakresie, aniżeli pas technologiczny w planie miejscowym, wskazała, że [...] sp. z o.o. kwestie te udokumentowała w dokumencie "Warunki zamówienia" dla inwestycji "Przebudowa linii 110 kV [...]". [...] S.A. pokrótce też wyjaśniła, iż pas służebności określono w obszarze wyznaczonym w odległości 3,5 m od skrajnych przewodów fazowych linii, natomiast różnice w pasach służebności dla poszczególnych działek wiążą się z różnymi długościami poprzeczników, na których zawieszone zostały przewody w poszczególnych typach słupów.

Pismo z dnia [...] maja 2018 r. wskazuje, że [...] sp. z o.o. posiada stosowne dane dotyczące projektu linii, a zapotrzebowanie na określoną służebność niezbędną do wykonania bieżących prac i późniejszej jej eksploatacji, może bez większych przeszkód udokumentować i wyjaśnić.

W tym miejscu Sąd nadmienia uzupełniająco, że jest mu wiadomym z bieżącej praktyki orzeczniczej, że w sprawach, gdzie ujawniały się spory co do pasa ograniczenia i w sprawach odszkodowawczych, [...] sp. z o.o. – wtedy, gdy było to potrzebne dla prowadzonych postępowań – przedstawiała niekiedy parametry techniczne linii, a także powody, dla których jej ocenie należy zapewnić na jej ze względów eksploatacyjnych określony zakres przestrzeni liczony od skrajnych przewodów fazowych. Znajdowała wówczas oparcie dla przyjętych założeń w stosownych polskich normach (dla starszych linii wskazywano na przykład na niegdyś obowiązującą normę [...]).

Reasumując, Sąd zdecydował o uchyleniu decyzji Wojewody, gdyż uznał za konieczne uzupełnienie materiału dowodowego o dokumentację obrazującą parametry linii, zwłaszcza przestrzenne (rodzaj słupów na poszczególnych działkach, szerokość zawieszenia skrajnych przewodów fazowych od osi linii) i wyjaśnienie przez [...] sp. z o.o. przyjętej szerokości służebności liczonej względem zawieszenia skrajnych przewodów fazowych. Powyższe dane pozwolą na dokonanie kompletnej kontroli decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Jest to ważne. W tym miejscu należy bowiem jeszcze raz przypomnieć, że administracyjne ograniczenie z art. 124 ust. 1 u.g.n. dotyczy prawa własności. Trzeba więc uszanować prawa właściciela i – jeżeli ten domaga się udokumentowania oraz wyjaśnienia, dlaczego jego prawa uszczuplono określonym w decyzji zakresie – przedstawić mu niezbędne dane. Wymagają tego także standardy wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących potrzeby powołania opinii biegłego Sąd wskazuje, że w jego ocenie okoliczności sprawy nie wskazują na taką potrzebę. Jak zostało już podkreślone, to przedsiębiorstwo energetyczne składające wniosek na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. definiuje niezbędny mu pas służebności dla czynności inwestycyjnych i eksploatacyjnych. Jako, że jest ono podmiotem ustawowo powołanym do zadań w tym zakresie, można też przyjmować za punkt wyjścia, że określa ona pas ograniczenia rzetelnie, opierając się na obiektywnych danych projektowych i profesjonalnej wiedzy. Rzecz jasna, gdy istnieje spór co do tych kwestii, można żądać od przedsiębiorstwa energetycznego nieco szerszych wyjaśnień czy przedstawienia dokumentacji (uwypuklono to w rozważaniach na poprzednich stronach). Zdaniem Sądu, jeżeli przedsiębiorstwo energetyczne wiarogodnie motywuje swoje stanowisko, co do szerokości potrzebnego mu pasa służebności, to nie ma potrzeby powoływania biegłego z zakresu energetyki na tą okoliczność.

Zajmując stanowisko co do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że niezrozumiałe są zarzuty naruszenia art. 124 ust. 2-4 i 7 u.g.n. Przepisy te regulują takie kwestie, jak to kto może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania z art. 124 ust. 1, określają obowiązek i sposób rokowań, obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego po wykonanych pracach i wreszcie regulują skutki wieczysto-księgowe wydanych decyzji. Żadna z tych kwestii nie była sporna w toku sprawy.

Nieuzasadnione są te zarzuty odnoszące się do postępowania wyjaśniającego w administracji, które dotyczą konieczności przeprowadzenia dowodu z oględzin na potwierdzenia złego stanu technicznego przedmiotowej linii, braku czynnego udziału Gminy [...] w postępowaniu oraz nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Po pierwsze, stan techniczny linii elektroenergetycznej nie jest przesłanką stosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. Po drugie, Gmina [...] brała aktywnie udział w postępowaniu, otrzymała zarówno zawiadomienie o wszczęciu jak i zakończeniu postępowania oraz została poinformowana o przysługujących jej prawach. Po trzecie wreszcie – w sprawie organ nie miał obowiązku przeprowadzania rozprawy administracyjnej.

Sąd nie zgadza się także z zarzutem, że określenie pasów ograniczenia w załącznikach do decyzji jest nieprecyzyjne. Gmina [...] podnosząc ten zarzut nie wyjaśniła na czym owy brak precyzji polega. Tymczasem w decyzji Starosty podano dla każdej działki szerokość, długość i powierzchnię zajęcia, co zobrazowano przestrzennie na dwudziestu czytelnych mapach będących załącznikami do decyzji, posiadających stosowne oznaczenia i legendę.

W związku z omówionymi na poprzednich stronach niniejszego uzasadnienia uchybieniami Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję w celu uzupełnienia dokumentacji co do zakresu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości Gminy [...] ustanawianego ze względu na przeprowadzaną linię elektroenergetyczną.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie [...]zł jako sumy:

- wpisu od skargi ([...] zł – k. 2 akt sądowych) i

- wynagrodzenia pełnomocnika strony ([...] zł)

Opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w kosztach nie uwzględniono, gdyż w niniejszej sprawie nie była i nie musiała być ona uiszczana.