Wyrok NSA, sygn. akt III SA 873/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Wykładnia gramatyczna art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ prowadzi do wniosku, że przepis ten ma zastosowanie do każdej osoby trzeciej, co do której przepis rangi ustawowej wprowadza odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika.

TEZY

Wykładnia gramatyczna art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ prowadzi do wniosku, że przepis ten ma zastosowanie do każdej osoby trzeciej, co do której przepis rangi ustawowej wprowadza odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika.


SENTENCJA

Po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 1996 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 15 maja 1995 r. (...) dotyczącą odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania podatkowe Przedsiębiorstwa Produkcji Spożywczej Las Spółki z o.o. w Sz. z tytułu podatku od towarów i usług oraz z tytułu podatku akcyzowego - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 stycznia 1995 r. Urząd Skarbowy w Sz. orzekł odpowiedzialność E. K. za zobowiązania Przedsiębiorstwa Produkcji Spożywczej Las - Spółki z o.o., z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 756,70 zł., z tytułu podatku akcyzowego w kwocie 2.075,30 zł. oraz z tytułu należnych odsetek.

W uzasadnieniu Urząd Skarbowy stwierdził, że:

E. K. jest wspólnikiem wymienionej wyżej spółki i ma prawo uczestniczyć w podziale zysku w 0,3737 proc. Zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ wspólnik odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu podatków w takiej części, w jakiej ma prawo uczestniczyć w podziale zysku. Skoro na spółce Las ciążą zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 202.500,30 zł., a z tytułu podatku akcyzowego w kwocie 555.345,90 zł., E. K. odpowiada za 0,3737 proc. tych kwot.

Jako podstawę prawną decyzji Urząd Skarbowy wskazał art. 40 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 2 wymienionej wyżej ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

E. K. odwołał się od wspomnianej decyzji, akcentując, że "drobny" udziałowiec nie miał wpływu na poczynania Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki. Zarząd i Rada zawiązała spółkę cywilną L.-P., co pozwoliło ominąć podatki, a odpowiedzialnością obciążyć wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Nikt zresztą nie pouczył wspólników o wejściu w życie przepisów wprowadzających ich odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki. W odwołaniu przedstawiono także warunki życiowe i materialne strony odwołującej się.

Przytoczone argumenty nie przekonały Izby Skarbowej w O., która dnia 15 maja 1995 r. utrzymała w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniosła, że jedyną przesłanką odpowiedzialności wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe tejże spółki, jest fakt posiadania udziałów, dających prawo uczestnictwa w podziale zysku. Na tę odpowiedzialność nie ma żadnego wpływu okoliczność, iż udziały posiadane przez stronę odwołującą się, nie gwarantowały realnego oddziaływania na sprawy gospodarcze spółki. Z kolei organy podatkowe nie są uprawnione badać, które osoby przyczyniły się do zadłużenia. Treść art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych ogłoszona była w Dzienniku Ustaw, a zatem każdy - przy dołożeniu zwykłej staranności - mógł się z nią zapoznać.

E. K. wniósł skargę na decyzję Izby Skarbowej, powtarzając zarzuty z odwołania i zarzucając naruszenie przepisów prawa, w tym kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze podniesiono nadto między innymi, że spółka cywilna sprzedawała towary wyprodukowane przez wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a kontrola NIK wykazała szereg związanych z tym nieprawidłowości. Toczy się także postępowanie w prokuraturze. Urząd Skarbowy przyczynił się do szkody bezzasadnie odraczając spółce z ograniczoną odpowiedzialnością należności podatkowe. Strona skarżąca podniosła wreszcie, że powstałe zadłużenie należy pokryć w pierwszej kolejności z majątku spółki, a nie z majątku jej wspólników.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim podnieść należy, że organy podatkowe obu instancji nie ustaliły faktów istotnych z punktu widzenia treści art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/. Przepis ten nakazuje organowi podatkowemu odstąpić od orzeczenia odpowiedzialności podatkowej ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy gospodarcze. Kategoryczne sformułowanie przepisu /"odstąpi" a nie "może odstąpić"/ powoduje, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, obowiązkiem organu podatkowego jest rozważenie, czy nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Z kolei pojęcie "zasad współżycia społecznego" lub "ważnych względów gospodarczych" ma zakres tak szeroki, że nie sposób przejść do porządku dziennego nad faktami przytoczonymi przez stronę w rozpatrywanej sprawie. W szczególności chodzi o ustalenie, czy fakty te istotnie miały miejsce oraz o rozważenie, jaki mogły mieć wpływ na odpowiedzialność strony skarżącej.

Wprawdzie w wyroku z dnia 2 lutego 1994 r. /III SA 1221/93/ Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że odpowiedzialność wspólników z art. 47 ust. 2 omawianej ustawy ma szerszy zakres niż osób, o których mowa w art. 40, jednakże obecnie poglądu tego nie podtrzymuje. Wykładnia gramatyczna art. 40 ust. 1 prowadzi do wniosku, że przepis ten ma zastosowanie do każdej osoby trzeciej, co do której przepis rangi ustawowej wprowadza odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika. Przedstawiając tę tezę w postaci zapisu matematycznego można by powiedzieć, że art. 40 postawiono przed nawiasem, wewnątrz którego umieszczono różne przepisy, w tym także art. 47 ust. 2. W takim ujęciu systemowym, pod pojęciem "zobowiązania spółki z tytułu podatków" należy rozumieć zobowiązania z tytułu zaległości podatkowych, w znaczeniu, jakie nadaje im art. 40.

W konsekwencji należy przyjąć, że w stosunku do strony skarżącej miał zastosowanie także ustęp 3 art. 40, a zatem, że organy podatkowe bezzasadnie obciążyły ją odsetkami należnymi od spółki.

Mając na względzie przytoczone okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa w związku z art. 68 wymienionej wyżej ustawy.