Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 131/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody P. ma rzecz skarżącej gminy S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Bk [...]/21

U Z A S A D N I E N I E

Sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie część działki nr [...]o pow. 0,1962 ha, położonej przy ul. [...] w S., wywłaszczonej od J. S. uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1973 r. nr [...] toczy się od 2007 r. Stan faktyczny sprawy chronologicznie przestawia się następująco:

1. We wniosku z [...] czerwca 2007 r. A. B. wystąpiła w imieniu P. S., K. O. i W. B. o zwrot przedmiotowej nieruchomości;

2. Decyzją z [...] października 2008 r. Starosta S. odmówił zwrotu. Ustalił, że projekt podziału nieruchomości zatwierdzony uchwałą z 1973 r. został opracowany na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] z [...] grudnia 1971 r., w którym tereny w mieście S., w obrębie ulic [...], [...] i terenów PKP, przeznaczono na 114 działek budowlanych, ulice i "zieleniec". Uchwałą zatwierdzającą z 1973 r. wywłaszczono od J. S. grunt o powierzchni 2,9424 ha, z tym że decyzją z [...] grudnia 1974 r. zezwolono mu na zachowanie własności działki nr [...] (wydzielonej z obszaru jego wywłaszczenia), a dwiema decyzjami z [...] października 1974 r. nadano na własność K. O. i P. S. działki nr [...], również wydzielone z obszaru wywłaszczonego od J. S.. W konsekwencji wywłaszczonemu wypłacono odszkodowanie w wysokości 396.403,20 zł za grunt o powierzchni 2,7528 ha. Natomiast H. i W. B. zezwolono na odstąpienie od podziału niezabudowanej części ich działki pod warunkiem pozostawienia zaprojektowanych w planie na tym terenie zatoki i "zieleńca" od strony ulicy [...]. Organ ustalił, że objęta żądaniem zwrotu część działki o obecnym nr [...]i powierzchni 0, 1962 ha, w momencie wywłaszczenia przeznaczona była pod zieleń miejską, oznaczona była nr [...] i posiadała powierzchnię 0,2096 ha. W aktualnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczona pod tereny zieleni urządzonej o charakterze izolacyjno – wypoczynkowym oznaczone symbolem 1ZP. W tych okolicznościach organ stwierdził, że cel wywłaszczenia został osiągnięty, bowiem na spornej działce wybudowano ulicę z "zieleńcem", na którym w latach 70 – 80tych urządzono plac zabaw, zamontowano huśtawki i sprzęt do zabaw oraz posadzono drzewa. W takim kształcie zieleniec funkcjonował przez wiele lat. Dopiero przed 2 - 4 latami został zlikwidowany i teren zaczęto wykorzystywać do parkowania samochodów. To jednak, zdaniem organu, nie mogło być przesłanką zwrotu, bowiem zmiana przeznaczenia terenu po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie powoduje, że teren stał się "zbędny" na ten cel;

3. Wojewoda P. decyzją z [...] listopada 2008 r. uchylił to rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wskazał, że w sposób niewystarczający ustalono, czy na spornej nieruchomości został zrealizowany cel w przewidzianym ustawowo terminie wynikającym z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niewątpliwe jest wyłącznie to, zdaniem organu odwoławczego, że obecnie ten cel nie jest realizowany, a Gmina S. uznaje nieruchomość za zbędną;

4. Prawomocnym wyrokiem z 16 lipca 2009 r. w sprawie II SA/Bk 837/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę od powyższej decyzji;

5. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji decyzją z [...] kwietnia 2010 r. po raz kolejny odmówił zwrotu. Powyższe rozstrzygnięcie organ powziął na podstawie ustaleń faktycznych identycznych jak w poprzednim postępowaniu zakończonym decyzją z [...] października 2008 r., uzupełnionych o ustalenia na podstawie zeznań świadków – mieszkańców terenów sąsiednich w stosunku do spornej działki: H. B., J. S. i J. B. Zdaniem Starosty z zeznań tych wynika, że po dokonaniu podziału w 1973 r. pod budownictwo jednorodzinne wydzielono również plac pod zieleniec, który przy użyciu środków udostępnionych przez Urząd Miasta w S., wsparciu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń w S. oraz przy zaangażowaniu mieszkańców okolicznych działek został wyrównany, ustawiono na nim dwie drabinki, dwie huśtawki, wóz strażacki do zabawy dzieciom oraz wykonano piaskownicę. Trawa na placu była wykaszana przez Przedsiębiorstwo "Z." oraz świadka B, który, podobnie jak M. W., posadził kilka drzewek. Urządzanie placu zakończono do roku 1980. Jeszcze w latach 1983 i 1988 na placu bawiły się dzieci, jego zagospodarowaniem zajmowała się Rada Osiedlowa, corocznie był sprzątany przez młodzież. Obecnie mieszkańcy dążą do jego przeznaczenia na wypoczynek i rekreację z jednoczesną funkcją placu zabaw dla dzieci, tym bardziej że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomość przeznaczono pod tereny zieleni urządzonej o charakterze izolacyjno – wypoczynkowym oznaczone symbolem 1ZP. W oparciu o powyższe ustalono, że cel wywłaszczenia zrealizowano w ustawowym terminie wynikającym z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zmiana sposobu wykorzystywania placu nastąpiła po upływie tego terminu, zatem nie może być podstawą zwrotu działki jako zbędnej na cel wywłaszczenia;

6. Decyzją z [...] listopada 2010 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie odmowne organu pierwszej instancji - akceptując w całości ustalenia faktyczne stanowiące podstawę kwestionowanej decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy wyłożył zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uregulowane w art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które z mocy art. 216 tej ustawy stosuje się również do nieruchomości przejętych nie na podstawie decyzji wywłaszczeniowych, ale na podstawie innych aktów prawnych, w tym wydanych w oparciu o ustawę z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W oparciu o treść uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1973 r. tereny objęte podziałem, w tym teren przejęty od J. S., przeznaczono na budownictwo jednorodzinne, a w części pod tzw. "zieleniec", który obejmował ówczesną działkę nr [...] o pow. 0, 2096 ha (objętą żądaniem zwrotu w niniejszej sprawie). Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na ustalenie, że na wywłaszczonej działce nr [...] zrealizowano ulicę i "zieleniec" z placem zabaw dla dzieci, co wynika m.in. z dokumentacji fotograficznej i zeznań świadków. Wojewoda wskazał, że nie istnieje normatywna definicja "zieleńca", zatem ocena czy został on zrealizowany należy do organów. Nie ma znaczenia okoliczność, że obecnie działka jest zaniedbana i niezagospodarowana w sytuacji, gdy dochowano ustawowych terminów jej zagospodarowania zgodnie z celem wywłaszczenia, który – realizowany był przez pewien czas, a następnie tego zaprzestano;

7. WSA w Białymstoku wyrokiem z 5 kwietnia 2011 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 810/10 uchylił decyzje organów obydwu instancji z powodu naruszenia art. 7 i 10 K.p.a. Zdaniem sądu naruszenia te spowodowały, że nie została wyjaśniona podstawowa dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia zrealizowania celu wywłaszczenia na spornej działce nr [...]w postaci zieleńca. Zdaniem organu spełnienie tej przesłanki, uzasadniającej odmowę zwrotu, wynika z zeznań świadków i dokumentacji fotograficznej. Sąd stwierdził, że ocena ta była zdecydowanie przedwczesna i nie sposób się z nią zgodzić. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został oceniony wszechstronnie i dlatego nie mógł być wystarczającą podstawą przyjętego stanu faktycznego, a więc ustalenia, że do roku 1980 na terenie działki nr [...]został urządzony zieleniec. W ponownie prowadzonym postępowaniu nakazano przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z zachowaniem wszystkich reguł proceduralnych, w szczególności gwarantujących aktywne uczestnictwo stron w czynnościach dowodowych takich jak przesłuchanie świadków. Nadto nakazano podjąć kroki w celu zebrania dodatkowego materiału dowodowego, który pozwoliłby rozstrzygnąć spór o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w oparciu o bardziej wyczerpujące przesłanki;

8. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z 9 marca 2012 r. uznał przedmiotową nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia i dokonał jej zwrotu na rzecz spadkobierców J. S.. Odwołanie od tej decyzji wniósł Burmistrz S.. Wojewoda P. decyzją z [...] kwietnia 2014 r. uchylił tę decyzję. Organ odwoławczy zarzucił, że decyzją tą rozstrzygnięto tylko w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pozostawiając nie rozstrzygniętą kwestię zwrotu odszkodowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu nakazano organowi pierwszej uzyskać aktualny operat szacunkowy w oparciu o który rozstrzygnięta powinna być kwestia odszkodowania;

9. Kolejną decyzją z [...] grudnia 2014 r. Starosta orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości a także orzekł o rozliczeniach z tytułu zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania przez wnioskodawców na rzecz Gminy. Odwołanie od tej decyzji wniosła Gmina S.. Wojewoda P. decyzją [...] lipca 2020 r. uchylił tę decyzję z przyczyn formalnych: nieaktualność operatu oraz śmierć jednej ze stron. Organ odwoławczy podzielił przy tym stanowisko, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany;

10. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji uzyskał aktualną opinię o wartości nieruchomości. Decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...], ponownie orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1[...] ha, położonej w S. przy ul. [...], na rzecz P. S., K. O. i A. B. w udziałach po 1/3 części każde z nich. Zobowiązał ww. osoby do zwrotu na rzecz Gminy S. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 8.122,00 zł, w terminie 14 dni od dnia uostatecznienia się decyzji zwrotowej;

11. Odwołanie od powyższej decyzji ponownie wniosła Gmina S., reprezentowana przez Burmistrza S. i zarzuciła naruszenie:

- art. 136, 137 i 140 u.g.n. przez błędne określenie przesłanek zwrotu nieruchomości, w tym określenie jej zbędności na cel określony podczas wywłaszczenia, zupełne pominięcie nieruchomości zamiennej oraz błędne ustalenie odszkodowania,

- art. 80 K.p.a., przez dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, co ma istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 86 K.p.a., przez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się długo, a jedna ze stron postępowania zmarła podczas jego trwania, zaś w jej prawa wstąpili następcy prawni.

W treści odwołania skarżąca wskazała, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy wskazuje na wykorzystanie nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia - pod zieleniec (zieleń urządzoną). Podkreślono, że teren ten był urządzony zgodnie z ww. celem, poprzez umieszczenie elementów placu zabaw dla dzieci oraz regularne koszenie trawy. Ponadto podniesiono, że na działce znajdują się elementy infrastruktury przesyłowej: linia wodociągowa, kanał sanitarny i wodociągowy oraz linia elektroenergetyczna, na co przedstawiono stosowne dowody. Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Wniosła także o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów: informacji PGE Dystrybucja z [...] sierpnia 2020 r., protokołów z końcowego odbioru kanału sanitarnego z [...] lutego 2020 r. oraz [...] lipca 2000 r. wraz z kopią mapy wskazującą umiejscowienie tych urządzeń, protokołu z końcowego odbioru i przekazania do eksploatacji linii wodociągowej z 1996 r. wraz z załącznikiem graficznym, dokumentacji technicznej z 2006 r. dotyczącej przebudowy kanału deszczowego, oraz oświadczenia Radnego Rady Miejskiej w S. J. S. na okoliczność wyglądu i zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości.

12. Wojewoda P. decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że kwestią sporną jest fakt wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia poprzez realizację tzw. "zieleńca" (zieleni urządzonej), służącego mieszkańcom osiedla w celu rekreacji. Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że obecnie wnioskowana do zwrotu nieruchomość jest niezagospodarowana, pokryta roślinnością trawiastą, zaś na jej niewielkim fragmencie przy granicy z działką nr [...] znajdują się urządzenia stanowiące elementy placu zabaw (drabinki, piaskownica, huśtawka) niezwiązane stale z gruntem. Powyższe potwierdza dołączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna. Organ podniósł, że zostało już uprzednio w sprawie ustalone, że cel wywłaszczenia nie został na zwracanej nieruchomości zrealizowany. Na części wywłaszczonej nieruchomości, której dotyczy postępowanie, miał powstać tzw. zieleniec, a więc zorganizowany teren zielony służący m.in. rekreacji mieszkańców osiedla. Za teren taki nie można uznać nieruchomości porośniętej jedynie roślinnością trawiastą oraz pojedynczymi niewielkimi drzewami czy zakrzaczeniami, które nie stanowią - w ocenie organów obu instancji - zaplanowanej całości mającej spełniać określone funkcje. Brak jest chociażby nasadzeń, ścieżek, elementów małej architektury, ławek, oświetlenia i innych elementów, które mogłyby tworzyć zorganizowaną całość określoną jako "zieleniec". Twierdzenie odwołującej o istnieniu na przejętej nieruchomości zieleni urządzonej nie znajduje poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym dokumentacji fotograficznej (teren jest prawie w całości pozbawiony roślinności poza roślinnością trawiastą). Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko, że nie każda infrastruktura czy tereny zielone będą mogły być uznane za realizację celu wywłaszczenia. Jak wynika z ugruntowanej linii orzeczniczej, aby można było mówić o realizacji celu wywłaszczenia na danym terenie, musi dojść na nim do przejawów pewnej zorganizowanej działalności właściciela tegoż terenu pozostającej w powiązaniu z funkcjonowaniem celu wywłaszczenia. Realizacji celu wywłaszczenia nie można utożsamiać również wyłącznie z działaniami sił natury, lecz należy wykazać, że na skutek podjętych w wyniku wywłaszczenia działań nastąpiła realizacja tego celu. Odwołująca nie przedstawiła dowodów na zaplanowane zagospodarowanie zwracanej nieruchomości, zaś samo koszenie trawy, z całą pewnością nie może być utożsamiane z realizacją celu wywłaszczenia. Koszenie i usuwanie zanieczyszczeń było niezbędnym elementem utrzymywania ładu na należącej do Gminy nieruchomości, nie można natomiast uznać, że samo w sobie stanowiło realizację tego celu. Odnosząc się do oświadczenia Radnego Rady Miejskiej w S. J. S. z [...] grudnia 2020 r., organ odwoławczy stwierdził, że nie przedstawia ono okoliczności które nie byłyby już wcześniej podnoszone przez Gminę. Fakt wykorzystywania wywłaszczonej nieruchomości jako miejsce zabaw i gier dzieci okolicznych mieszkańców wynika bowiem raczej z faktu, że była to jedyna niezabudowana nieruchomość w najbliższej okolicy, i nie może stanowić potwierdzenia realizacji celu wywłaszczenia. Podsumowując, organ odwoławczy podzielił stanowisko, że w odniesieniu do działki nr [...] cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że na nieruchomości tej nie znajdują się jakiekolwiek nasadzenia bądź też elementy infrastruktury, zrealizowane przez podmiot, na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło, które można by uznać za realizację zieleni urządzonej. Spełniona jest więc przesłanka warunkująca zwrot tej nieruchomości na rzecz spadkobierców jej byłych właścicieli.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 86 K.p.a. Odwołująca nie wyjaśnia bowiem, jakie okoliczności nie zostały udowodnione, oraz co miałyby wyjaśnić strony postępowania (wnioskodawcy). Nadmienić należy, że jeden z wnioskodawców - P. S. - kierował w toku postępowania (toczącego się od 2007 r.) do organów obu instancji szereg pism, w których wyczerpująco przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Przesłuchanie strony wydaje się więc w tych okolicznościach czynnością zbędną. Za niezasadny uznano także zarzut dotyczący istnienia na zwracanej części nieruchomości infrastruktury technicznej. Organ odwoławczy podniósł, że samo istnienie infrastruktury technicznej nie przesądza o niedopuszczalności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organ pierwszej instancji przyznania wywłaszczonym nieruchomości zamiennej oraz błędne ustalenie odszkodowania, wyjaśniono że uchwałą PPRN w S. nr [...], z [...] listopada 1973 r., zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, zatwierdzono projekt podziału nieruchomości położonych w obrębie ulic [...], [...] i terenów PKP. W wyniku tego podziału od J. S. przejęto nieruchomość o pow. 2,9424 ha. Część z tej nieruchomości zachowano na własność dotychczasowego właściciela bądź nadano na własność jego dzieciom, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Za pozostałą część nieruchomości, przejętą na rzecz Skarbu Państwa, wypłacono na rzecz J. S. odszkodowanie pieniężne w kwocie 396.403,20 zł, zgodnie z decyzją odszkodowawczą z [...] grudnia 1974 r. Zgodnie bowiem z art. 140 § 1 u.g.n., w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Przepis art. 140 § 1 u.g.n. służy bowiem realizacji zasady ekwiwalentności, gdyż dotyczy on kwestii rozliczeń związanych ze zwrotem odszkodowania uzyskanego w przeszłości przez poprzedniego właściciela nieruchomości w zamian za zwracaną nieruchomość. Jak wynika z akt archiwalnych, były właściciel nieruchomości – J. S. - nie otrzymał nieruchomości zamiennej. Przyznano mu odszkodowanie w ww. kwocie za odjęcie prawa własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]o pow. 2,9424 ha, z wyłączeniem działki budowlanej wydzielonej z tej nieruchomości, przyznanej byłemu właścicielowi, oznaczonej nr [...] o pow. 642 m2. Działkę tę poprzednik prawny wnioskodawców zachował stosownie do art. 8 ust. 1 ww. ustawy, nie przestając być jej właścicielem, zaś przyznane odszkodowanie nieruchomości tej nie obejmowało. Nie można więc traktować ww. działki jako nieruchomości zamiennej przyznanej w postępowaniu wywłaszczeniowym. Z kolei działki nr [...] o pow. 626 m2 i nr [...] o pow. 628 m2, zostały przyznane P. S. i K. O., w trybie art. 9 ww. ustawy, zgodnie z którym jeżeli z podziału nieruchomości objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego powstaną dwie lub więcej działek, działki te na wniosek dotychczasowego właściciela złożony w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały nadaje się na własność jego rodzicom, pełnoletnim dzieciom lub pełnoletnim wnukom. Nieruchomości te również nie mogą być traktowane jako działki zamienne. W ocenie organu odwoławczego, zarzut dotyczący pominięcia nieruchomości zamiennych jest więc niezasadny, gdyż nieruchomości takie nie zostały w niniejszej sprawie przyznane. Odnośnie wysokości odszkodowania, wskazano że organ pierwszej instancji zlecił biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu wycenę zwracanej nieruchomości oraz ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania. Biegły wycenił działkę nr [...] na kwotę 40.886,00 zł, zaś zwaloryzowane odszkodowanie ustalił w kwocie 8.122,00 zł. Fakt, że zwaloryzowana kwota odszkodowana różni się od kwoty wskazanej w decyzji zwrotowej Starosty S. z [...] grudnia 2014 r. (7.458,00 zł), wynika z uwzględnienia wskaźników zmian cen GUS z lat 2014 - 2020 (do września 2020 r.). Gmina nie wyjaśniła przyczyn, dla których uznała uzyskany przez biegłego wynik za nieprawidłowy, uniemożliwiając organowi odwoławczemu szczegółowe odniesienie się do podniesionego zarzutu.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, zaś zgromadzone w sprawie dowody są wystarczające do oceny stanu faktycznego. Inwestycja stanowiąca cel wywłaszczenia nie została zrealizowana na części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka nr [...], a więc poprzedni właściciele mogą skutecznie dochodzić zwrotu tejże nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził także, że w zakresie oceny przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz rozliczeń z tytułu zwrotu, przeprowadzono szczegółowe, wszechstronne i wnikliwe postępowanie zmierzające do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a tym samym z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 7, 10, 77 i 80 K.p.a. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych wymienionych przez odwołująca Gminę.

13. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła Gmina S. i zarzuciła naruszenie:

- art. 136 ust.3 i 137 ust. 1 pkt. 1 u.g.n., przez błędne przyjęcie, że przesłanki zwrotu nieruchomości w przedmiotowej sprawie zostały spełnione z uwagi na to, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu;

- art.80 K.p.a, przez dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń stanu faktycznego a w szczególności ustalenia że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, nie została zagospodarowana zgodnie z celem decyzji wywłaszczeniowej;

- art.138 § 1 pkt 4 K.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy prawidłowym było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości.

Wskazując na powyższe naruszenia Gmina wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. W uzasadnieniu podano, że w momencie nabycia nieruchomości w 1973 r. w rejonie ulic [...], [...] i trenów PKP pod budownictwo jednorodzinne, nieruchomość oznaczona nr [...]będąca przedmiotem sprawy, była położona w kompleksie przeznaczonym pod budownictwo jednorodzinne na cele urządzenia "zieleńca" (zieleń miejską). Nadto w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który obowiązywał od 1986 r. nieruchomość ta była przeznaczona pod tereny zieleni osiedlowej - skwer, oznaczone w tym planie symbolem A34ZP. W chwili jej zwrotu, w obecnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego miasta S. ww. działka przeznaczona jest pod tereny zieleni osiedlowej - urządzonej o charakterze izolacyjno - wypoczynkowym oznaczone symbolem 1ZP. Podkreślono, że w czasie wywłaszczania nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe i "zieleniec", obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego nie precyzował sposobu zagospodarowania tego zieleńca. Sposób zagospodarowania nieruchomości zwracanej w chwili obowiązywania uchwały z 1973 r. jest tożsamy z przeznaczeniem określonym w miejscowym planie zagospodarowywania przestrzennego z 1986 r. jak i w obecnie obowiązującej uchwale z 31 marca 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. w granicach administracyjnych i części obszaru gminy S.. Zawarta nazwa zieleń miejska w wówczas obowiązującym planie jest nazwą pokrewną określenia zieleni urządzonej. Sposób użytkowania tej działki nie uległ zmianie, jedynie uległo zmianie określenie które jest zgodne z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 maja 2004 r. w sprawie sposobu uwzględniania w zagospodarowaniu przestrzennym potrzeb obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz. U. nr. 125, poz.1309). Podkreślono, że przedmiotowa sprawa dotyczy wywłaszczenia nieruchomości jakie miało miejsce w latach siedemdziesiątych. Nastąpiło ono na podstawie uchwały z [...] listopada 1973 r. Na mocy tej uchwały, został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości położonych w S., w obrębie ulic [...], [...] i przyległych terenów PKP z przeznaczeniem pod budownictwo jednorodzinne. Procedura została dokonana w zupełnie innym porządku prawnym niż porządek obecnie obowiązujący. Uchwała ta nie wymienia słowa "wywłaszczenie" tylko "podział terenu budowanego". W tym przypadku "wywłaszczenie" nieruchomości nastąpiło na podstawie aktu zbiorowego, skierowanego do wielu podmiotów a cel, na jaki wywłaszczenia dokonano, określany był bardzo ogólnikowo. Uchwała ta nie precyzowała sposobu zagospodarowania zieleńca. Zdaniem Gminy organy błędnie oceniły materiał dowodowy gdyż nie wzięły pod uwagę faktu, że wymieniony dokument "wywłaszczeniowy" nie precyzuje pojęcia "celu wywłaszczenia" i nie określa jego czasowej realizacji. W ocenie Gminy organy błędnie określił także realizację celu wywłaszczeniowego odnosząc się wyłącznie do "zieleńca". Cel nabycia został określony w treści § 1 uchwały PPRN w S.. Jest nim "budownictwo jednorodzinne". A skoro tak, to organ nie musiał ustalać czy nieruchomość oznaczona nr [...]która w wyniku podziału przeszła na własność Skarbu Państwa musiała podlegać szczególnemu i konkretnemu zagospodarowaniu, gdyż teren został już zagospodarowany jako fragment tego osiedla niezależnie czy pod zabudowę, czy pod infrastrukturę techniczną czy pod tereny zielone "zieleniec". Zarzucono, że Wojewoda dokonał dowolnej interpretacji słowa "zieleniec". Podniesiono, że do akt sprawy zostało dołączone pismo z Zakładu Energetycznego w Bi., które potwierdza wybudowanie linii energetycznej w rejonie tych ulic w 1977 r. W aktach sprawy znajduje się materiał fotograficzny z którego wynika, że nieruchomość ta pokryta - jest roślinnością trawiastą (brak jest chwastów) oraz znajdują się tam elementy małej architektury w postaci koszy do śmieci, słupków do gry w piłkę. W związku z tym, zdaniem Gminy, nie budzi wątpliwości że są to tereny zielone z wbudowanymi dodatkowo elementami infrastruktury technicznej obsługującej przylegle osiedle domków jednorodzinnych. Zieleniec oznacza fragment terenu w mieście, obsiany trawą, obsadzony kwiatami, drzewami i krzewami (Słownik Języka Polskiego PWN). Wskazano, że nieruchomość oznaczona nr [...] pozyskana od J. S., została zagospodarowana przed 27 maja 1590 r. Cel pozyskania nieruchomości został zrealizowany gdyż powstało osiedle domków jednorodzinnych a wraz z nim cala infrastruktura techniczna, drogi i zieleniec. Skoro ustawa o terenach pod budownictwo domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach nie nakazywała wskazywania celu "wywłaszczenia" i wprowadzała mechanizm zbiorowego przejmowania nieruchomości na cel budowy osiedli domków jednorodzinnych to realizacji celu wywłaszczenia należy upatrywać w budowie osiedla a nie realizacji poszczególnych jego elementów.

Podniesiono, że Starosta S. już raz potwierdził, że cel wywłaszczenia został zrealizowany przez Gminę S., bowiem na działce nr [...] istnieje zieleniec na którym w latach siedemdziesiątych - osiemdziesiątych pomimo istnienia zieleńca dodatkowo urządzony został plac zabaw. Zamontowano tam huśtawki i sprzęt do zabawy dla dzieci oraz wykonano nasadzenia drzew i krzewów. W takim kształcie zieleniec funkcjonował przez wiele lat aż do chwili obecnej. Ponieważ nie zachowały się dokument; w wersji papierowej więc fakty te zostały potwierdzone przez liczne grono świadków mieszkających na tym osiedlu a sąsiadujących z tą nieruchomością (H. B., J. S., J. B.). Wszyscy oni zeznali, że wydzielony plac pod zieleniec przy użyciu środków ówczesnego Urzędu Miasta S., przy wsparciu mieszkańców tego osiedla oraz sponsoringu PZU w S., był pielęgnowany i wykorzystywany przez okoliczne dzieci. Nawet stanowił boisko trawiaste do gry w piłkę dla okolicznych dzieci. A więc musiała tam istnieć zieleń urządzona. Zieleniec był i jest porośnięty trawą zwartą, niską którego pielęgnacją zajmował się ówczesny Zakład Zieleni Miejskiej w S. będący jednostką podległą Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w S.. Podkreślono, że nieruchomość gruntowa oznaczona nr [...]o pow. 0,1962 ha, położona w S., na podstawie decyzji Wojewody P. w B. o nr [...], w oparciu o ustawę z 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, z mocy prawa, nieodpłatnie stała się własnością Gminy S.. W karcie inwentaryzacyjnej nr [...], Komisja Inwentaryzacyjna dokonała wpisu rodzaju użytku jako "zieleniec" czyli potwierdziła stan faktyczny tej nieruchomości. Od tego czasu ta nieruchomość stopniowo jest doposażana w nowe elementy placu zabaw i jednocześnie Gmina S. dba o stan trawnika i o istniejące zadrzewienie. Jest to związane z realizacją celu publicznego wynikającego z ustawy o samorządzie gminnym.

Wszystko to oznacza, że troska i pielęgnacja zieleni oznacza realizację celu wywłaszczenia bowiem przy realizacji osiedla mieszkaniowego należało uwzględnić nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale również innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę osiedlową w tym także zieleń osiedlową. Stwierdzenie, że na nieruchomości znajduje się zieleń nieurządzona nie znajduje potwierdzenia. Teren zieleni na przedmiotowej działce jest funkcjonalnie związany z osiedlem mieszkaniowym wywierającym pozytywny wpływ na warunki bioklimatyczne całego osiedla. Istnienie tego typu obszaru jest nieodzownym elementem każdego układu urbanistycznego i nie może uzasadniać uznania nieruchomości za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na nieruchomości zwracanej znajduje się także infrastruktura techniczna związana ściśle z funkcjonowaniem tego osiedla w postaci, kanału sanitarnego wykonanego w 2000 r., linii wodociągowej wykonanej w 1996 r. oraz studzienki kanalizacyjne, podziemne linie energetyczne odchodzące z przyległej stacji trafo do budynków mieszkalnych, wybudowane w 1977 r. Na tej nieruchomości oprócz zieleńca znajdują się elementy infrastruktury technicznej ściśle związane z istniejącym osiedlem mieszkaniowym. Zagospodarowanie nieruchomości trwało od początku pozyskania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa jednak realizację utrudniał fakt, że nieruchomość przed datą skomunalizowania jej tj. przed 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa. Wówczas mogła ona być mniej lub bardziej zagospodarowana bo było to uzależnione od zasobności podmiotu gospodarującego terenem. Zarzucono, że postępowanie ograniczono do badania spełnienia dwóch przesłanek czasowych wynikających z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pominięto całkowicie wyrok TK z 13 marca 2014 roku P 38/11 i w żadnym uzasadnieniu nie odniesiono się do niego. Zgodnie z tym wyrokiem oceny dotychczasowego wykorzystania nieruchomości skomunalizowanych, "wywłaszczonych" (nabytych) przed 27 maja 1990 r., jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, na których cel wywłaszczenia zrealizowano przed 22 września 2004 r. należy dokonać na dzień złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. W tym przypadku na dzień [...] czerwca 2007 r. Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w 1973 r., wniosek o jej zwrot wpłynął [...] czerwca 2007 r. Na ten dzień, cel wywłaszczeniowy został zrealizowany w pełni gdyż już istniała urządzona zieleń i znajdowała się infrastruktura techniczna ściśle związana z istniejącym budownictwem mieszkaniowym. W świetle wyroku TK nie można było uznać nieruchomości za zbędną na cel jaki został określony podczas nabycia tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, pomimo że realizacja celu wywłaszczenia nie nastąpiła w terminie przewidzianym art. 137 ust.1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami a tym samym nie można było orzec o jej zwrocie. W niniejszej sprawie Gmina S. zrealizowała cel nabycia nieruchomości przed [...] maja 1990 r., gdyż na nieruchomościach przejętych, powstało osiedle domków jednorodzinnych wraz infrastrukturą techniczną oraz ulicami i terenem zielonym;

14. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona, a jej argumenty Sąd uznał za trafne.

W ciągu wieloletnich postępowań administracyjnych, a także sądowych, organy administracji zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i ustaliły stan faktycznych, który obecnie nie budzi wątpliwości.

Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji było naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść wydanej decyzji (art. 145 § 1 ust. 1 pkt a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, zwana: p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ odwoławczy nie dokonał właściwej jego oceny (naruszając art. 80 k.p.a.), co wiąże się z kolei, z błędną jego reasumpcją do stanu prawnego art. 136 i art. 137 ustawy

z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz.1990 ze zm.) zwanej: u.g.n.

W pierwszej kolejności należy przeanalizować prawne przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Wg. ust. 3 poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu

art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Stosownie zaś do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Należy zaznaczyć, że ww. terminy 7 i 10 lat zostały wprowadzone nowelizacją art. 137 u.g.n., obowiązującą od 22.09.2004 r. Jak słusznie zauważyła skarżąca, organ pominął wyrok TK o sygn.. P 38/11, a ma on znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Problematyka terminów z art. 137 u.g.n. była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 13 marca 2014 r., w sprawie o sygn. akt P 38/11 (Dz. U. z 2014 r. poz. 376) rozstrzygał kwestię wstecznego działania art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w sytuacji gdy cel wywłaszczenia zrealizowano przed

22 września 2004 r., ale też zawarł uwagi ogólniejsze. Wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że w literalnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nacisk należy położyć w pierwszej mierze na ustaleniu przesłanki "cel wywłaszczenia nie został zrealizowany", a dopiero na drugim etapie i w razie niespełnienia pierwszej przesłanki - na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano "pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna". Skoro zatem podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to ocenę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia należy w pierwszej kolejności odnieść do okoliczności realizacji celu wywłaszczenia. Tym samym terminy 7 i 10 lat należy traktować jako dopełnienie przesłanki zbędności, a organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jedynie w sytuacji, gdy ta nie została jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już ww. terminy

i w razie dokonania pozytywnego ustalenia wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu. Wtedy to bowiem do oceny czy dana nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia konieczne jest zbadanie przesłanek zawartych

w art. 137 ust. 1u.g.n. Jednakże w sytuacji gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Przy czym ocenę realizacji celu wywłaszczenia należy dokonywać na dzień złożenia wniosku o jej zwrot. Przyjmuje się, iż w przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła. Skoro nieruchomość wywłaszczona przed 27 maja 1990 r. została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a zanim to się stało byli właściciele nieruchomości nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości, to prawo byłego właściciela lub jego spadkobierców do żądania zwrotu wygasło z chwilą skutecznej realizacji inwestycji (por. wyroki NSA

z: 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06, 7 lipca 2011 r., I OSK 514/11, 3 listopada 2011 r., I OSK 1924/10, 30 listopada 2011 r., I OSK 2098/10).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest spornym, że wywłaszczenie nieruchomości J. S. (w tym spornej działki o nr [...]o pow. 0,1962 ha) nastąpiło w 1973 roku z przeznaczeniem pod budowę osiedla domów jednorodzinnych, ulice i "zieleniec". Teren wywłaszczony, nie tylko od J. S., podzielono na 114 działek budowlanych.

Spadkobiercy J. S. złożyli wniosek o zwrot wywłaszczonej działki nr [...], przeznaczonej pod "zieleniec", w dniu [...].06.2007 roku.

Trzeba przypomnieć, że budowa osiedla, to nie tylko budownictwo mieszkaniowe, ale również urządzenie wszystkich elementów szeroko pojętej infrastruktury, w tym terenów zielonych.

Przykładowo NSA w wyroku z 18 grudnia 2014 r, I OSK 1417/13 stwierdził, że wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej, powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej,

a nie z daty dokonania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. W wyroku z 27 listopada 2014 r., I OSK 846/13 dotyczącym zwrotu działki wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego obecnie porośniętej jedynie dziką trawą i krzakami, NSA wyraził pogląd, że teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi.

W szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem pewnym, swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można również - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, pierwotnie przeznaczonym pod zieleń lub mającym tzw. charakter rekreacyjny, w przyszłości powstał np. jakiś obiekt bardziej obecnie potrzebny jego mieszkańcom.

Na gruncie niniejszej sprawy, w świetle wyroku TK z dnia 13.03.2014 r.

o sygn. P 38/11, organy powinny odpowiedzieć na pytanie, czy w okresie od 1973 roku (tj. od wywłaszczenia) do dnia [...].09.2004 r. został zrealizowany cel wywłaszczenia na działce nr [...]

Prawidłowa ocena zagospodarowania spornego terenu w ww. okresie daje, bowiem, właściwą ocenę przesłanki "zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia".

Z materiału dowodowego – głównie z zeznań świadków (mieszkańców przyległego osiedla) wynika, ze w latach 70-80 tych sporna działka służyła rekreacji mieszkańców. Była porośnięta trawą, pielęgnowaną przez Zakład Zieleni Urzędu Miejskiego w S.. Z inicjatywy ludności posadzono kilka drzew, urządzono boisko i plac zabaw dla dzieci. Sponsorem urządzeń był ówczesny Urząd Miasta S. oraz oddział PZU. Dopiero ok. 2004 r. wskutek naturalnego zużycia sprzętów, okoliczni mieszkańcy okresowo parkowali samochody.

Wojewoda P. nie podważa zeznań świadków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyznaje, że do chwili obecnej na spornej działce znajdują się fragmenty placu zabaw – drabinki, piaskownica, huśtawka. Jednakże stwierdza, że nie jest to zorganizowany teren zielony służący rekreacji mieszkańcom osiedla, ponieważ brak jest tam nasadzeń, ścieżek, elementów małej architektury, ławek, oświetlenia itp.

Zdaniem Sądu nie sposób zgodzić się z argumentacją organum, zważywszy, że należy oceniać stan zagospodarowania działki w latach 1973 – 1984, ponieważ na ten czas miarodajna jest ocena zrealizowania celu wywłaszczenia. Organ błędnie utożsamia pojęcie "zieleniec" z pojęciem "zielni urządzonej", co jest dowolną interpretacją (jak słusznie wskazuje skarżąca). W decyzji wywłaszczonej (podziałowej) z 1973 roku nie określono, że teren spornej działki przeznacza się pod zaplanowaną, urządzoną zieleń osiedlową. Wskazano ogólnie – "zieleniec". Pojęcie to, w znaczeniu potocznym, oznacza tereny niezabudowane, porośnięte różnymi roślinami, także trawą, mające przeznaczenie rekreacyjne i ochronne. W ocenie Sądu, organ dokonał w sposób nieuprawniony zawężenia pojęcia "zieleniec" do pojęcia "urządzonej zieleni osiedlowej", a takie określenie nie zostało użyte

w dokumencie wywłaszczeniowym z 1973 roku. Dopiero w planie zagospodarowania przestrzennego Miasta S. z 1986 roku określono przeznaczenie spornej działki pod "tereny zieleni osiedlowej - skwer", natomiast w planie obecnym doprecyzowano przeznaczenie: pod tereny zieleni osiedlowej – urządzonej.

Faktem niespornym pozostaje, że teren działki, od czasu jej wywłaszczenia aż do chwili obecnej, nigdy nie był wykorzystany na inny cel niż teren zielony.

Dlatego też niezrozumiałe jest stanowisko organu twierdzącego, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, chociaż przeczy temu obecny materiał zdjęciowy i opisany stan faktyczny sprzed ok. 30 lat.

Podkreślenia wymaga, że nieruchomość można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia wówczas, gdy celu tego w ogóle nie zrealizowano bądź zrealizowano inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej. Taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie niniejszej. Teren działki nr [...]był zagospodarowany na potrzebny celu głównego tj. powstałego osiedla domów jednorodzinnych. Nie stwierdzono, by sporna działka była (począwszy od 1973 rok) zaniedbana, zakrzaczona, porośnięta chwastami, Wręcz przeciwnie minimum dbałości o zachowanie terenu zielonego, ze strony Gminy S., sprowadzał się do systematycznego wykaszania trawy.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy winien dokonać prawidłowej oceny stanu faktycznego, biorąc pod uwagę ww. rozważania Sądu,

a następnie zastosować odpowiednio przepisy art. 136 i 137 u.g.n.

W ocenie Sądu, błędnym było wydanie decyzji w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Końcowo należy ustosunkować się do zarzutu skargi dotyczącej istnienia, na działce nr [...], infrastruktury technicznej w postaci kanału sanitarnego, linii wodociągowej i energetycznej, zapewniających obsługę osiedla mieszkaniowego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, infrastruktura techniczna co do zasady nie jest przeszkodą do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co też słusznie podnosi organ w odpowiedzi na skargę powołują wyrok NSA z dnia 20.09.2013 r. w sprawie o sygn.. I OSK 643/12.

Jednakże, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, kwestia istnienia infrastruktury technicznej na spornej działce, nie będzie miała znaczenia dla jej końcowego wyniku. Wspomnieć należy (na marginesie), że obecny plan zagospodarowania przestrzennego miasta S. przeznacza sporną działkę "pod tereny zieleni osiedlowej – urządzonej o charakterze izolacyjno – wypoczynkowym", oznaczony symbolem 1 ZP. Jest to kontynuacja dla utrzymania tego terenu jako "zieleń" i oznacza, że każdoczesny właściciel nieruchomości będzie miał obowiązek zagospodarowania spornej działki zgodnie z zapisami planu.

Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a i c p.p.s.a.