Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 43/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Anna Łukaszewska – Macioch Sędziowie WSA Monika Nowicka NSA (del.) Anna Lech (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi K. K. i A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA 43/02

UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. wydaną na podstawie art.9a, 136, 137, 216 i 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r, o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) po rozpatrzeniu odwołania K. K. i A. W. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2, położonej w L. przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje .

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy:

Starosta L. decyzja z dnia [...].03.2001 r. odmówił zwrotu części dawnej działki hip. [...] o pow. [...] m2, na której znajduje się park, natomiast w stosunku do części dawnej działki hip. [...] o pow. [...] m2 – umorzył postępowanie w sprawie zwrotu w związku z trwałym rozdysponowaniem na rzecz innych podmiotów.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu strony wniosły o uchylenie decyzji i orzeczenie zwrotu gruntu o pow. [...] m2 oraz przyznanie nieruchomości zamiennej lub odszkodowania za grunt o pow. [...] m2 lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda [...] stwierdził, że działka nr [...] o pow. [...] m2 została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...].02.1975 r. Rep. [...] Nr [...], sporządzonym w oparciu o art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, pod budowę osiedla wielorodzinnego "J." na podstawie planu realizacyjnego zagospodarowania osiedla, zatwierdzonego decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].09.1973 r. Nr [...].

Zgodnie z tym planem realizacyjnym działka hip. [...] przeznaczona była pod urządzenie zieleni.

Organ pierwszej instancji ustalił, że działka ta została zagospodarowana w następujący sposób:

I SA 43/02

- na jej części oznaczonej nr [...] o pow. [...] m2 znajduje się osiedle mieszkaniowe, grunt ten jest w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w L., co potwierdza wpis w KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L.;

- część ozn. Nr [...] o pow. [...] m2, która stanowi część działki ewidencyjnej [...] o pow. [...]m2, została sprzedana Parafii Kościoła [...] w L. Prawo własności Parafii zostało ujawnione w Kw Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w N.;

- pozostała część nieruchomości hip. [...], oznaczona nr [...] o pow. [...] m2 jest własnością Gminy Miasta L. i pozostaje w jej władaniu. Na gruncie tym znajduje się urządzona zieleń parkowa.

K. K. i A. W. w dniu 10.01.2001 r. złożyli wniosek o zwrot działki hip. [...] o pow. [...]m2.

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Podstawą zwrotu lub odmowy zwrotu nieruchomości jest ustalenie czy stosownie do treści art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu /umowie nabycia/. Wojewoda [...] stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w stosunku do działek nr [...] i [...] ma zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem nastąpiło ich trwałe rozdysponowanie na rzecz osób trzecich, a prawa te zostały ujawnione w księgach wieczystych; postępowanie w tej części jest więc bezprzedmiotowe.

Pozostała część wykupionej działki [...] została natomiast zagospodarowana zgodnie z jej przeznaczeniem podanym w akcie notarialnym z 27.02.1975 r.

Plan realizacyjny zagospodarowania osiedla "J.", zatwierdzony dnia 27.09.1973 r., przewidywał m. in. na działce hip. [...] realizację zieleni.

Aktualnie na gruncie istnieje urządzony park osiedlowy.

Obowiązujący miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta L., zatwierdzony w dniu 25.05.1994 r., przewiduje nadal dla tego terenu realizację zieleni parkowej.

I SA 43/02

Brak więc podstaw do uznania tej części wykupionej nieruchomości za zbędna na cel wywłaszczenia.

Na decyzję Wojewody [...] złożyli skargę K. K. i A. W. i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że wywłaszczenie działki nastąpiło w celu budowy wielorodzinnego osiedla mieszkalnego "J." realizowanego przez miejscową spółdzielnię mieszkaniową, zapewne na wniosek tejże spółdzielni. Plan realizacyjny mógł więc odnieść się jedynie do inwestycji spółdzielczych, a nie miejskich planowanych na wywłaszczonym terenie. Przeznaczenie w tym planie przedmiotowej działki pod osiedlową zieleń spółdzielczego osiedla mieszkaniowego nie jest zatem tożsame z przeznaczeniem jej pod zieleń miejską, a następnie park miejski, a taki był i jest obecnie stan użytkowania. Zdaniem skarżących określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami przesłanki niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia muszą być rozumiane dosłownie, a nie w sposób rozszerzający.

Nadto działki nr [...] i [...] zbyte zostały osobom trzecim na cele ewidentnie sprzeczne z celem wywłaszczenia, co nie stanowi podstawy do uznania, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż możliwe jest uwzględnienie żądań stron poprzez przyznanie stosownej nieruchomości zamiennej lub odszkodowania wyrównawczego obliczonego według obecnie obowiązujących zasad.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271).

W myśl art. 3 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, co

I SA 43/02

oznacza, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek K. K. i A. W. złożony w dniu 10 stycznia 2001r. i toczyło się na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Z treści art. 136 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Oznacza to, że w przypadku zgłoszenia przez uprawniony podmiot wniosku o zwrot nieruchomości objętej decyzja wywłaszczeniową, organ administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia wniosku obowiązany jest ustalić, jaki był cel wywłaszczenia, a następnie wyjaśnić czy nieruchomość wywłaszczona została na ten cel wykorzystana. Natomiast przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ściśle określa kiedy nieruchomość objętą decyzją o wywłaszczeniu uznaje się za zbędna na cel określony w tej decyzji.

Z treści tego przepisu wynika, że nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, na który dokonano wywłaszczenia oraz wtedy, gdy utraciła ona moc decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany.

Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że działka nr [...] o powierzchni [...] m2 położona w L. przy ulicy [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 27 lutego 1975 r. Rep. [...] Nr [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).

W akcie notarialnym znajduje się stwierdzenie, że plan realizacyjny zagospodarowania osiedla wielorodzinnego J.", w skład którego wchodzi powyższa nieruchomość nr [...] zatwierdzony został decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej, Geologii i Ochrony Środowiska Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1973 r. [...].

I SA 43/02

Zgodnie z art. 216 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości

stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.

Organy administracji obu instancji dokonywały ustalenia czy nieruchomość została wykorzystana na określony w akcie notarialnym cel wywłaszczenia. Z ustalenia tego wynika, że plan realizacyjny budynków mieszkalnych na osiedlu "J." w L. zatwierdzony został decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 1978 r., a załącznik graficzny określa, że działka nr [...] została przeznaczona pod zieleń.

Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 15 marca 2001 r. wynika, że obecnie na przedmiotowej działce znajduje się : ogrodzenie działki Kościoła Parafialnego, alejka z kostki, oświetlenie parkowe, część urządzonego placu zabaw dla dzieci, ławki parkowe, ciąg pieszy do bloku nr [...], drzewa, krzewy, trawa parkowa, ogrodzenie – łańcuchy na słupkach. Dodać należy, że szereg działek, na których wybudowano osiedle "J.", w tym działka nr [...] zostały skomunalizowane decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] września 1991 r.

Z akt sprawy wynika, że działka nr 458 została podzielona na działki nr [...] i [...] i [...] i decyzją z dnia [...] listopada 1994 r. Zarządu Miasta w L. o zmianie decyzji o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Lokatorsko – Własnościowej w L. działka nr [...] pozostała w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni, zaś działka nr [...] została skreślona.

W celu uzupełnienia materiału dowodowego sąd zwrócił się do organu o wyjaśnienie w jakim czasie po nabyciu działki urządzono na niej zieleń.

Odpowiedzi w tej sprawie udzieliła Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorska – Własnościowa w L., która, jak wynika z akt sprawy, miała w użytkowaniu wieczystym nieruchomość składającą się z wielu działek, w tym działki [...] od 1978 r. na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1978 r. Naczelnika Miasta w N

Z pisma Spółdzielni Lokatorsko – Własnościowej w L. wynika, że:

I SA 43/02

1) przedmiotowa nieruchomość jest położona w kompleksie działek przewidzianych w planie zagospodarowania osiedla " J." pod park osiedlowy – jako miejsce rekreacji i wypoczynku dla mieszkańców osiedla

2) w bezpośredniej styczności z omawianym terenem jest zlokalizowany budynek mieszkalny wielorodzinny nr [...] (ul. [...]), który wykonany został w latach 1978 – 1979. Zgodnie z zapisem w protokole odbioru powyższego budynku zagospodarowanie terenu, ukształtowanie terenu, drogi dojazdowe i zieleń przewidziano do wykonania w 1980 r. i tak też elementy tej infrastruktury towarzyszącej zostały wykonane

3) w ramach wykonywania powyższych prac został – uporządkowany przez G. cały przyległy do budynku teren, na ile pozwalał znajdujący się tam drzewostan, w tym teren przedmiotowej nieruchomości, gdzie poczyniono następujące prace:

a) wywieziono gruz po budynkach, które tam się znajdowały

b) splantowano i wyrównano teren

c) uporządkowano drzewostan poprzez usunięcie suchych drzew i gałęzi oraz

wycięcie krzaków

d) wytyczono i oznakowano oraz wysypano żwirem alejki przecinające

omawiany teren, stanowiące komunikację pieszą pomiędzy ul. [...] a ul.

[...]

e) wzdłuż ul. [...] usunięto resztki fundamentów starego ogrodzenia i

ustawiono osiedlowe lampy oświetleniowe.

Zagospodarowanie terenu zostało zakończone w 1981 roku, a rozpoczęte wraz z budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym Nr [...] w roku 1978.

W tej sytuacji uznać należy, że nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, gdyż w przeciągu siedmiu lat od nabycia nieruchomości nie tylko rozpoczęto, ale nawet zakończono prace związane z celem wywłaszczenia.

Nie można podzielić poglądu skarżących, że wykorzystanie obecnie gruntu pod zieleń miejską (park miejski) nie jest tożsame z jego przeznaczeniem w planie realizacyjnym pod zieleń osiedlową spółdzielczego osiedla mieszkaniowego. Jak już wskazano wyżej oceny czy na danym gruncie zrealizowany został cel wywłaszczenia dokonuje się nie według stanu obecnego, lecz w okresie 7 lat od wywłaszczenia (wykupu) nieruchomości a w tym czasie została zrealizowana przez Spółdzielnię

I SA 43/02

Mieszkaniową zieleń osiedlową. Według obecnie obowiązujących przepisów sprawy zieleni gminnej i zadrzewień należą do zadań własnych gminy w szczególności, gdy dotyczy to terenów wykorzystywanych przez całą społeczność lokalną, a nie tylko mieszkańców jednego osiedla (vide: art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Z faktu komunalizacji części wykupionej nieruchomości, a więc zmiany podmiotu na rzecz którego wykup nastąpił nie można zatem wywodzić, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Dodać także należy, że tak orzecznictwo Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że za osiedle mieszkaniowe uważa się nie tylko bloki mieszkalne, ale całą infrastrukturę osiedla, w tym zieleń, ciągi piesze, a także miejsca kultu religijnego.

Niezależnie od tego organy zasadnie podniosły, że w niniejszej sprawie nie może być dokonany zwrot działki nr [...] o powierzchni [...]m2, gdyż działka ta została oddana w użytkowanie wieczyste i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, a działka nr [...] o powierzchni [...] m2 została sprzedana. Fakty te nastąpiły przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc miał tu zastosowanie przepis art. 229 tej ustawy.

Wprawdzie wadliwe sformułowanie tego przepisu, który stanowi, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje powoduje, że organ umorzył postępowanie zamiast rozstrzygnąć sprawę co do istoty, to znaczy o odmowie zwrotu nieruchomości, lecz w istocie nie miało to wpływu na wynik sprawy.

Nie można również przyjąć, jak wywodzi to skarżący, że w związku z oddaniem w użytkowanie wieczyste działki nr [...] i sprzedażą działki nr [...] należeć się im może działka zastępcza bądź odszkodowanie, gdyż do nieruchomości nabytych aktem notarialnym na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. mają zastosowanie wyłącznie przepisy rozdziału 6 działu III powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, a przepisy te nie przewidują możliwości przyznania nieruchomości zamiennej bądź odszkodowania wyrównawczego.

Z tych względów sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.