Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2243/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 60e ust. 2, 3, 4, 7, 9, 10 i 13
journal: Dz.U. 2016 poz 1726
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 523/17 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty prawa do uposażenia za okres zwolnień lekarskich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 523/17 oddalił skargę S. B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. z [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty prawa do uposażenia za okres zwolnień lekarskich.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...], działając na podstawie art. art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a. oraz art. 60e ust. 2, 3, 4, 7, 9, 10 i 13 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1726 i 2138), powoływanej dalej jako "ustawa pragmatyczna", po rozpoznaniu odwołania kpt. S. B. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w G. z [...] października 2016 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia utraty prawa do uposażenia za okres zwolnień lekarskich, decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w decyzji z [...] października 2016 r. nr [...], stwierdził, że kpt. S. B. utracił prawo do uposażenia za okres dwudziestu zwolnień lekarskich wymienionych w sentencji decyzji, wystawionych w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] kwietnia 2016 r. w kwocie wyliczonej odrębnie dla każdego z opisanych zwolnień lekarskich, w łącznej wysokości 35 300,53 zł.

Organ ustalił, że w czasie przeprowadzonej kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich, na podstawie informacji Placówki Żandarmerii Wojskowej w G. z [...] kwietnia i [...] maja 2016 r., a także dwudziestu zwolnień lekarskich złożonych przez stronę, Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w protokole z [...] września 2016 r., sporządzonym przez osobę upoważnioną, ustalił nieprawidłowe wykorzystanie zwolnień lekarskich polegające na tym, że w czasie orzeczonej niezdolności do służby kpt. S. B. wykonywał pracę zarobkową w Pogotowiu Ratunkowym Regionalnego Szpitala Specjalistycznego w G. oraz Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej w G. Organ I instancji przedstawił szczegółowo ustalone dni objęte zwolnieniami lekarskimi, w których wymieniony wykonywał pracę zarobkową. Wskazał, że zgodnie z art. 60e ust. 3 ustawy pragmatycznej, jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, żołnierz zawodowy traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia. Stosownie zaś do art. 60e ust. 7 tej ustawy, kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy żołnierz zawodowy w okresie orzeczonej niezdolności do służby (...) nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Z przepisu tego wynika, że sam fakt wykonywania pracy zarobkowej stanowi o nieprawidłowym wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego. Organ I instancji uznał zatem, że stwierdzenie utraty prawa do uposażenia żołnierza w kwocie określonej w sentencji decyzji jest uzasadnione.

Kpt. S. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w odwołaniu do powyższej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego, nieuwzględnienie interesu strony oraz uniemożliwienie jej czynnego udziału w postpowaniu,

- art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnikowych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji niezbadanie istoty sprawy, tj. czy ww. zwolnienia były wykorzystywane sprzecznie z ich celem w rozumieniu art. 60e ustawy pragmatycznej,

- art. 60e ustawy pragmatycznej przez uznanie, że sam fakt świadczenia pracy na rzecz innych podmiotów w okresie korzystania przez stronę ze zwolnień lekarskich jednoznacznie wskazuje, że były one wykorzystywane sprzecznie z ich przeznaczeniem.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania bądź uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Motywując powołaną na wstępie decyzję z [...] stycznia 2017 r. wskazał, że zgodnie z art. 60e ust. 9 ustawy pragmatycznej, dowódca jednostki wojskowej zobowiązany był w prowadzonym postępowaniu upoważnić osobę do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego. Osoba kontrolująca w razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że żołnierz zawodowy wykonuje pracę zarobkową powinna sporządzić protokół i wskazać na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (art. 60e ust. 10 ww. ustawy). Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji wypełnił dyspozycje norm wskazanych w art. 60e ustawy pragmatycznej. Na podstawie informacji z Placówki Żandarmerii Wojskowej zawartych w dwóch pismach powołanych w protokole kontroli z [...] września 2016 r. oraz zwolnień lekarskich, że we wskazanych dniach i godzinach kpt. S. B. wykonywał pracę zarobkową w opisanych podmiotach. Kontrolę przeprowadziła osoba upoważniona przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...]. W protokole ustalono, że nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego polegało na wykonywaniu pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do służby. Protokół kontroli został przedstawiony stronie w celu wniesienia ewentualnych uwag. Strona podpisała protokół nie wnosząc uwag. Organ odwoławczy nie stwierdził rozbieżności między informacjami służącymi za podstawę ustaleń organu I instancji a treścią protokołu. Strona nie kwestionowała ustaleń protokołu w zakresie faktu wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do służby.

Organ odwoławczy wskazał, że okoliczność wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do służby wojskowej na gruncie art. 60e ustawy pragmatycznej stanowi samodzielną przesłankę świadczącą o nieprawidłowym wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego przez żołnierza zawodowego. Odwołujący się. kwestionując ten pogląd, wybiórczo przywołał część art. 60e ust. 7 ww. ustawy i błędnie go zinterpretował uznając, że ustalenia organu I instancji zawarte w protokole kontroli i decyzji powinny być poprzedzone ustaleniem charakteru i celu zwolnień lekarskich przedstawionych przez żołnierza zawodowego.

Organ odwoławczy podkreślił, że stosunek służbowy żołnierza zawodowego określony został ustawą pragmatyczną. Służba wojskowa żołnierza zawodowego wymaga zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia, a Państwo rekompensuje żołnierzom trud, ograniczenia i wyrzeczenia związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej (art. 3 ust. 2 i 3 ustawy pragmatycznej). Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej. Żołnierz powinien zatem pozostawać w stanie gotowości do wykonywania zajęć służbowych w obowiązującym go czasie służbowym w jednostce wojskowej, poza wyjątkami określonymi w ustawie pragmatycznej. Takim wyjątkiem jest m.in. okres zwolnienia lekarskiego, w którym żołnierz zawodowy zwolniony jest od zajęć służbowych z powodów opisanych w art. 60b ww. ustawy. W niniejszym postępowaniu powodem zwolnienia strony od zajęć służbowych była choroba (art. 60b ust. 1 pkt 1 ww. ustawy). Zatem żołnierz zawodowy w świetle ww. przepisów albo może być niezdolny do służby z powodu choroby w okresie wskazanym w zwolnieniu lekarskim i z powodu choroby jest zwolniony od zajęć służbowych albo obowiązany jest pozostawać w stanie gotowości do wykonywania zajęć służbowych na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej. Ustalenie w toku kontroli, że żołnierz zawodowy w okresie orzeczonej niezdolności do służby wykonuje pracę zarobkową, wskazuje na nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, o czym stanowi zwrot "w szczególności" zastosowany przez ustawodawcę w art. 60e ust. 7 ustawy. Z przepisu tego wprost wynika, że sam fakt wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do służby przez żołnierza zawodowego świadczy o nieprawidłowym wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego.

S. B. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, wydanie przedmiotowej decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego i nieuwzględnienie interesu skarżącego:

- w szczególności nieodniesienie się do treści zaświadczenia lekarskiego z [...] czerwca 2016 r. złożonego przez skarżącego w toku postępowania wykazującego charakter oraz cel zwolnień lekarskich składanych przez skarżącego;

- nieodniesienie się do zastrzeżeń do protokołu kontroli z [...] września 2017 r.;

b) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie decyzji z uwagi na nieodniesienie się do charakteru zwolnień lekarskich przekładanych przez skarżącego, a w konsekwencji niezbadanie istoty sprawy, tj. czy ww. zwolnienia były wykorzystywane sprzecznie z ich celem w rozumieniu art. 60e ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;

2) prawa materialnego, tj. art. 60 ust. e ustawy pragmatycznej przez uznanie, że sam fakt świadczenia pracy na rzecz innych podmiotów w okresie korzystania przez stronę ze zwolnień lekarskich jednoznacznie wskazuje, że były one wykorzystywane sprzecznie z ich przeznaczaniem, podczas gdy celem zwolnień lekarskich było uniknięcie nadmiernego stresu związanego z konfliktową sytuacją w miejscu pracy skarżącego, tj. Jednostce Wojskowej w G. nr [...], mogącej odbić się negatywnie na zdrowiu psychicznym skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem skargę oddalił. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe, a formalne wymogi wynikające z art. 60b ust. 1 pkt 1 i art. 60e ust. 1, 2, 7 i 9 ustawy pragmatycznej zostały w sprawie dopełnione. Sąd wskazał, że w sprawie niesporne jest złożenie przez skarżącego w Jednostce Wojskowej nr [...] dwudziestu zwolnień lekarskich z powodu choroby za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] kwietnia 2016 r., jak i wykonywanie przez skarżącego pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do służby z powodu choroby. Nie stanowi przedmiotu zaskarżenia ilość zwolnień lekarskich, ani dane pochodzące od ww. placówek medycznych, dotyczące pracy zarobkowej skarżącego w okresie objętym zwolnieniami lekarskimi. Zarzuty skargi, podnoszone uprzednio w zastrzeżeniach do protokołu kontroli, a następnie w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dotyczą wykładni art. 60e ust. 7 ustawy pragmatycznej, który w ocenie skarżącego obliguje organy do analizy celu i przeznaczenia wystawionych zaświadczeń lekarskich oraz oceny w niniejszej sprawie, czy skarżący zachował zdolność do wykonywania pracy w innych - mniej stresogennych - warunkach. Nie do zaakceptowania jest, zdaniem skarżącego, stanowisko organu, że każde wykonywanie pracy zarobkowej w okresie przebywania żołnierza zawodowego na zwolnieniu lekarskim jest równoznaczne z wykorzystaniem go w sposób sprzeczny z przeznaczeniem.

W ocenie Sądu pogląd skarżącego jest błędny. Przepis art. 60e ust. 7 ustawy pragmatycznej jest jednoznaczny w swej treści i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Zgodnie z jego brzmieniem kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy żołnierz zawodowy w okresie orzeczonej niezdolności do służby, w tym sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności" wskazuje, że gdy chodzi o "wykorzystanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem" nie mamy do czynienia z katalogiem zamkniętym, bowiem owa "niezgodność" wykorzystania zwolnienia lekarskiego może przybrać różną postać w zależności od konkretnego przypadku, przy czym wszystkich takich przypadków nie sposób enumeratywnie wymienić. Natomiast sam fakt świadczenia pracy zarobkowej na rzecz innych podmiotów w okresie korzystania przez żołnierza zawodowego ze zwolnienia lekarskiego stanowi przypadek szczególny, z którym ustawodawca związał bezpośrednio skutek w postaci utraty prawa do uposażenia. Jest to zatem bezwzględna przesłanka utraty prawa do uposażenia, która nie wymaga badania przez organ celu i charakteru zwolnienia lekarskiego. Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści powołanego wyżej art. 60e ust. 10 ustawy pragmatycznej. W tej sytuacji Sąd uznał za bezzasadne stanowisko skarżącego, że nie każde wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego przez żołnierza zawodowego jest równoznaczne z wykorzystywaniem go w sposób sprzeczny z przeznaczeniem, na co wskazują poglądy wyrażone w orzecznictwie "o niezdolności do pracy". Sąd wyjaśnił, że poglądy judykatury dotyczące stosunku pracy, ze względu na pełną regulację zagadnień związanych ze stosunkiem służbowym żołnierzy zawodowych, w tym kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich w ustawie pragmatycznej, nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie.

Sąd wskazał, że całkowicie niezrozumiała jest argumentacja skargi podkreślająca, że zwolnienia lekarskie miały na celu uchronić skarżącego od przebywania w środowisku silnie stresogennym w jednostce wojskowej, nie wykluczając jednocześnie możliwości świadczenia pracy w warunkach mniej stresogennych, tj. w wymienionych placówkach medycznych. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w okresach obejmujących zwolnienia lekarskie skarżący był niezdolny do służby z powodu choroby, zaś zastrzeżenie "pacjent może chodzić" w żaden sposób nie usprawiedliwia aktywności skarżącego w postaci wykonywania pracy zarobkowej. Takie brzemiennie przepisu upoważnia jedynie do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego przez osobę chorą, np. poruszania się po mieszkaniu, udania się na ewentualne zabiegi, czy kontrolę lekarską.

W ocenie Sądu organy zebrały w sposób pełny i wyczerpujący materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych stosując procedurę określoną w art. 60e ustawy pragmatycznej, co następnie znalazło wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Sąd zgodził się ze skarżącym jedynie co do braku odniesienia się w uzasadnieniu decyzji zarówno I, jak i II instancji, do kwestii zaświadczenia lekarskiego z [...] czerwca 2016 r., które - jak podnosił skarżący - jednoznacznie wskazuje na przyczynę korzystania ze zwolnień lekarskich nie wykluczając możliwości świadczenia przez niego pracy na rzecz innych podmiotów. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie jest to naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że specyfika stosunku służbowego oraz szczególne regulacje zawarte z art. 60e ustawy pragmatycznej wykluczają ocenę wystawionych zwolnień lekarskich z punktu widzenia możliwości świadczenia przez żołnierza zawodowego pracy zarobkowej, w tym przypadku - jak podnosił skarżący - w warunkach "mniej stresogennych".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. B., zaskarżając go w całości i – na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." - zarzucił mu naruszenie art. 60e ust. 7 ustawy pragmatycznej przez uznanie, że sam fakt świadczenia pracy na rzecz innych podmiotów w okresie korzystania przez stronę ze zwolnień lekarskich jednoznacznie wskazuje, że były one wykorzystywane sprzecznie z ich przeznaczeniem, podczas gdy celem zwolnień lekarskich było uniknięcie nadmiernego stresu związanego z konfliktową sytuacją w miejscu pracy skarżącego, tj. Jednostki Wojskowej w G. nr [...] mogącej negatywnie odbić się na zdrowiu psychicznym skarżącego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i - na podstawie art. 188 P.p.s.a. - orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, w obu przypadkach o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną złożył pismo procesowe z [...] czerwca 2018 r., w którym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego art. 60e ust. 7 ustawy pragmatycznej nie jest zasadny i nie pozwala na skuteczne zakwestionowanie wykładni dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Przepis art. 60e ust. 7 ww. ustawy stanowi, że kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy żołnierz zawodowy w okresie orzeczonej niezdolności do służby, w tym sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej.

Wobec jednoznacznej treści powyższego przepisu zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, że nie budzi on wątpliwości interpretacyjnych. Skarżący kasacyjnie zarzut błędnej wykładni opiera na twierdzeniu, że Sąd I instancji w sposób wąski odniósł się tylko do literalnego brzmienia art. 60e ust. 7 ustawy pragmatycznej, bez uwzględnienia celu całej regulacji, jak i charakteru zwolnień lekarskich i ich funkcji.

Przede wszystkim wskazać trzeba zatem, że wymóg uwzględniania wszystkich metod wykładni nie oznacza jednak pominięcia dyrektyw preferencji, spośród których na czoło wysuwa się powszechnie akceptowana w orzecznictwie i w piśmiennictwie zasada pierwszeństwa wykładni językowej i subsydiarności wykładni systemowej i funkcjonalnej. Zasada pierwszeństwa wykładni językowej, choć nie ustala absolutnego porządku preferencji, to jednak dopuszcza odstępstwa od wyniku jej zastosowania tylko wówczas, gdy wynik ten prowadzi albo do absurdu, albo do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji. Nie zawsze więc zachodzi konieczność posłużenia się kolejno wszystkimi rodzajami wykładni; nie ma w szczególności potrzeby sięgania po dyrektywy celowościowej wówczas, gdy już po zastosowaniu dyrektyw językowych albo językowych i systemowych uda się uzyskać właściwy wynik wykładni, tj. ustalić pozbawione cech absurdalności znaczenie interpretowanej normy (wyrok Sądu Najwyższego z 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999 nr 1, poz. 7). Innymi słowy, odstępstwo od jasnego i oczywistego sensu przepisu wyznaczonego jego jednoznacznym brzmieniem mogą uzasadniać tylko szczególnie istotne i doniosłe racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne; jeśli takie racje nie zachodzą, należy oprzeć się na wykładni językowej (por. uzasadnienie uchwały Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 14 października 2004 r., III CZP 37/04, OSNC 2005 nr 3, poz. 42, wyrok Sądu Najwyższego z 21 lipca 2004 r., V CK 21/04, OSNC 2005 nr 7-8, poz. 137 oraz uchwała Sądu Najwyższego z 20 lipca 2005 r. I KZP 18/05, OSNKW 2005 nr 9, poz. 74). Ponadto zważyć trzeba, że reguły odstępstwa od jasnego i oczywistego sensu językowego wynikającego z brzmienia przepisu wymagają szczególnej ostrożności przy ich stosowaniu i zobowiązują do wskazania ważnych racji mających uzasadniać odstępstwo od wyniku poprawnie przeprowadzonej wykładni językowej. W konsekwencji, odejście od jasnego, jednoznacznego sensu przepisu z naruszeniem wskazanych reguł powoduje dokonanie wykładni prawotwórczej, będącej przykładem wykładni contra legem. Z kolei zastosowanie wykładni językowej wymaga uwzględniania dyrektyw języka potocznego, a zatem przypisywania zawartym w normie prawnej wyrażeniom podstawowego i powszechnie przyjętego znaczenia (wyrok Sądu Najwyższego z 8 maja 1998 r. I CKN 664/97). Zdecydowanie rzadziej orzecznictwo odwołuje się do tzw. reguł pragmatycznych, które znajdują zastosowanie tylko do pojęć kontekstowych, a więc wymagających odwołania się do kontekstu pozajęzykowego (wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 1999 r., II CKN 349/98, OSNC 1999 nr 12, poz. 212).

Wobec powyższego nie sposób odmówić racji Sądowi I instancji, że sam fakt świadczenia pracy zarobkowej na rzecz innych podmiotów w okresie korzystania przez żołnierza zawodowego ze zwolnienia lekarskiego stanowi przypadek szczególny, z którym ustawodawca związał bezpośrednio skutek w postaci utraty prawa do uposażenia. Jest to zatem bezwzględna przesłanka utraty prawa do uposażenia, która nie wymaga badania przez organ celu i charakteru zwolnienia lekarskiego. Innymi słowy sposób sformułowania przepisu przez przykładowe podanie przypadku wykonywania pracy zarobkowej w trakcie zwolnienia lekarskiego (określenie "w szczególności"), wskazuje, że ustawodawca wprost zdecydował, że sytuacja wykonywania pracy zarobkowej w trakcie zwolnienia lekarskiego będzie równoznaczna z wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem. Takie rozwiązanie pozostaje spójne z innymi przepisami ustawy pragmatycznej. W zaskarżonej decyzji trafnie wskazano, że z istoty pełnionej służby wojskowej na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej (art. 19 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy) wynika, że żołnierz zawodowy powinien pozostawać w stanie gotowości do wykonywania zajęć służbowych w obowiązującym go czasie służbowym w jednostce wojskowej, poza wyjątkami określonymi w ustawie pragmatycznej. Takim wyjątkiem jest m.in. okres zwolnienia lekarskiego, w którym żołnierz zawodowy zwolniony jest od zajęć służbowych z powodów opisanych w art. 60b ww. ustawy. W niniejszym postępowaniu powodem zwolnienia strony od zajęć służbowych była choroba (art. 60b ust. 1 pkt 1 ww. ustawy). Żołnierz zawodowy w świetle ww. przepisów może zatem być niezdolny do służby z powodu choroby w okresie wskazanym w zwolnieniu lekarskim i z powodu choroby jest zwolniony od zajęć służbowych, w sytuacji niepozostawania na zwolnieniu lekarskim obowiązany jest pozostawać w stanie gotowości do wykonywania zajęć służbowych na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej. Ustalenie w toku kontroli, że żołnierz zawodowy w okresie orzeczonej niezdolności do służby wykonuje pracę zarobkową, przesądza, że nieprawidłowo wykorzystuje zwolnienie lekarskie, o czym stanowi zwrot "w szczególności" zastosowany przez ustawodawcę w art. 60e ust. 7 ustawy. Stanowisko to – co prawidłowo wskazał Sąd I instancji - znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści art. 60e ust. 10 ustawy pragmatycznej, zgodnie z którym w razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że żołnierz zawodowy wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego.

Natomiast interpretacja art. 60e ust. 7 ustawy pragmatycznej dokonana przez skarżącego kasacyjnie wskazująca, że zwrot "w szczególności pracy zarobkowej" użyty w tym przepisie ustawy odnosi się jedynie do katalogu okoliczności, co do których można mówić o nieprawidłowym wykorzystywaniu zwolnień lekarskich, a nie do celu samego zwolnienia, co oznacza, że organ zawsze ma obowiązek badania celu zwolnienia, jest nie do przyjęcia, ponieważ świadczy o nadinterpretacji prawa, a nie o zastosowaniu wykładni celowościowej. Nie stanowią również poparcia stanowiska skarżącego powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczenia sądów administracyjnych. Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1880/16 zapadł w odmiennych okolicznościach faktycznych, gdzie skarżący podczas korzystania ze zwolnienia lekarskiego nie świadczył pracy zarobkowej. Uwaga ta odnosi się także do drugiego z powołanych w skardze kasacyjnej wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 591/16.

W tym stanie rzeczy prawidłowo Sąd I instancji i organy obu instancji uznały, że wobec brzmienia przepisów art. 60e ust. 3, 7 i 13 ustawy pragmatycznej, istnieją podstawy do stwierdzenia utraty przez skarżącego prawa do uposażenia za cały okres zwolnień lekarskich.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.