Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2753/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1  par.  1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.  134  par.  1,  art.  151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.  87
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 72  par.  1 ,  par.  2,  art.  75,  art.  40  par.  1  pkt  9,  art.  74  par.  2,  art.  71  par.  1
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: par.  7  ust.  1 w zw.  par.  13
journal: Dz.U. 2005 nr 258 poz 2169
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r.  w sprawie organizacji aplikacji notarialnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi L. A. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2753/13

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Notarialna uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. na podstawie art. 72 § 2 oraz art. ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) oraz art. 219, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Izby Notarialnej w Warszawie nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., odmawiającą skarżącej L. A. - wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

W uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada Notarialna odwołała się do treści art. 17 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., które to unormowanie pozwala wyodrębnić dwie podstawowe sfery funkcjonowania samorządów zawodowych - reprezentowania wobec władzy państwowej i ogółu społeczeństwa członków korporacji oraz zarządzania jej sprawami przez samych zainteresowanych oraz sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodów zaufania publicznego, co ma służyć zapewnieniu należytego poziomu ich wykonania. Wykonywanie tej funkcji możliwe jest dzięki wyposażeniu samorządów w instrumenty prawne, umożliwiające zapewnienie tego poziomu poprzez odpowiednie przeprowadzenie szkolenia zawodowego i możliwość weryfikacji postępów w przygotowaniu do zawodu, poczynionych przez aplikantów notarialnych.

Organ powołał dwie definicje pojęcia pieczy. W słowniku języka polskiego pojęcie to jest tłumaczone jako dbanie, dbałość o kogoś lub coś, opieka nad kimś lub nad czymś. W doktrynie pojęcie pieczy zdaniem M. S. należy utożsamiać z obowiązkiem sprawowania nadzoru. Zdaniem H. I. "nazbyt wąskie, nazbyt literalne jego tłumaczenie, może bowiem w kontekście art. 17 ust. 1 Konstytucji spowodować brak uwzględnienia podstawowych, istotnych cech tego samorządu".

Zdaniem organu zgodnie z art. 35 pkt 3 i art. 73 Prawa o notariacie oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 258, poz. 2169 ze zm.) organizowanie i prowadzenie aplikacji notarialnej jest obowiązkiem rad izb notarialnych. W § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości mowa jest bowiem o organizowaniu przez rady izb notarialnych kolokwiów i sprawdzianów, których celem jest sprawdzenie stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie.

Krajowa Rada Notarialna powołując się na treść art. 74 § 2 prawa o notariacie zauważyła, że ukończenie aplikacji oznacza wywiązanie się z wymaganych obowiązków. Przyjęta interpretacja jest tym bardziej uzasadniona, że ustawodawca w art. 73 ustawy – Prawo o notariacie powierzył organizację i prowadzenie aplikacji notarialnej organowi samorządu notarialnego jakim jest KRN. Skoro zaś KRN w podjętej uchwale przewidziała możliwość organizowania kolokwiów (na podstawie § 13 rozporządzenia), których celem jest sprawdzenie wiedzy aplikanta nabytej w czasie aplikacji, to aby mówić o ukończeniu aplikacji przyjąć należy, że aplikant przewidziane programem aplikacji kolokwia zaliczył.

Zdaniem organu zastosowanie znajdują przede wszystkim trzy akty prawne: ustawa - Prawo u notariacie, powołane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości oraz powołane uchwały Krajowej Rady Notarialnej. Art. 72 § 2 Prawa o notariacie wyraźnie przewiduje, że aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, rada właściwej izby notarialnej wydaj zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Tryb wydawania zaświadczeń regulują przepisy Działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem, organ potwierdza istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. W myśl art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Przepis ten wymienia przypadki, w których na skutek wniosku o wydanie zaświadczenia organ administracji publicznej obowiązany jest wydać postanowienie - są to odmowa wydania zaświadczenia (brak interesu prawnego osoby ubiegającej się o nie, niewłaściwość organu, do którego skierowano żądanie) oraz odmowa wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę (ze względu na treść posiadanych przez organ danych lub dokumentów czy też zakaz ustanowiony w przepisach odrębnych). Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia lub odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści przybiera formę postanowienia. Biorąc zaś pod uwagę fakt, iż jest to postanowienie zaskarżalne, powinno być wydane w formie pisemnej i zawierać elementy rozstrzygnięcia zaskarżalnego, tj. uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środku zaskarżenia.

Zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej rada właściwej izby notarialnej wydać może tylko i wyłącznie aplikantowi, który zgodnie z art. 72 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, odbył aplikację notarialną w rozumieniu § 1 ust. 1, § 6 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji aplikacji notarialnej. Z przepisów tych wynika, że odbywanie aplikacji to czas, w którym aplikant notarialny odbywa praktykę w sądzie lub odbywa szkolenie pod kierunkiem przypisanego sobie patrona. Łącznie okresy te winny zsumować się do 2 lat i 6 miesięcy. Jako że praktyki sądowe trwać mają 6 miesięcy, aplikant powinien przez okres 2 lat odbywać szkolenie pod kierunkiem patrona.

Zgodnie z art. 72 § 1 ustawy – Prawo o notariacie, aplikacja polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. Ściśle związany z tym unormowaniem jest przepis § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia, w myśl którego aplikant notarialny obowiązany jest stale podnosić poziom swojej wiedzy zawodowej, jak również pkt 2, ustanawiający obowiązek uczestnictwa w zajęciach szkoleniowych. Treść tych przepisów wynika bezpośrednio z samej istoty aplikacji notarialnej, która ma służyć wszechstronnemu przygotowaniu merytorycznemu i praktycznemu kandydata do wykonywania zawodu zaufania publicznego. W oparciu o wskazane unormowania art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie można określić aplikację jako zorganizowany proces zaznajamiania się aplikanta z całokształtem pracy notariusza, w ramach którego jednym z podstawowych obowiązków aplikanta jest - co wynika z przepisów rozporządzenia - stałe podnoszenie poziomu wiedzy zawodowej. Organizacja aplikacji notarialnej należy, w myśl przepisów ustawy i rozporządzenia do organów samorządu notarialnego, w tym w szczególności do rady właściwej izby notarialnej. Przeprowadzanie szkolenia zawodowego stanowi istotny element sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Przeprowadzając szkolenie i nadzorując postępy w podnoszeniu poziomu wiedzy aplikantów, organy samorządu zawodowego zapewniają tym samym odpowiedni poziom merytoryczny osób, które będą się później ubiegać o powołanie na stanowisko asesora, a następnie notariusza. W interesie publicznym leży, aby szkolenie odbywało się należycie, co implikuje konieczność sprawdzenia nabytej przez aplikantów w trakcie szkolenia wiedzy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że celem każdego szkolenia jest podwyższenie kwalifikacji, czy też wiedzy osoby biorącej w nim udział. Podnoszenie poziomu wiedzy, stanowiące bez wątpienia kluczowy element zaznajamiania się aplikanta z całokształtem pracy notariusza, jest podstawowym obowiązkiem aplikanta, a cała organizacja aplikacji notarialnej normowana w rozporządzeniu ma na celu stworzenie odpowiednich warunków i rozwiązań, umożliwiających prawidłowe przeprowadzenie szkolenia. Wśród przepisów rozporządzenia znajduje się § 13 stanowiący, że rada właściwej izby notarialnej może dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z którego prowadzone jest szkolenie, przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. Konstrukcja wskazanych przepisów implikuje wniosek, że uzyskanie z kolokwiów i sprawdzianów pozytywnych wyników jest potwierdzeniem spełniania przez aplikanta obowiązku stałego podnoszenia poziomu wiedzy zawodowej. Wynikająca z ustawy definicja aplikacji jako procesu zaznajamiania się z całokształtem pracy notariusza również prowadzi do tego samego wniosku, gdyż oczywistym jest, że w ramach procesu zaznajamiania się konieczne jest weryfikowanie zdobytej przez aplikanta wiedzy i umiejętności (bez tej weryfikacji niemożliwe byłoby ustalenie, czy aplikant podnosi swój poziom wiedzy zawodowej).

Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji aplikacji notarialnej, kolokwia i sprawdziany są unormowane w uchwale Krajowej Rady Notarialnej w sprawie programu aplikacji notarialnej. W myśl § 6 ust. 1 uchwały w czasie odbywania aplikacji notarialnej aplikanci składają dwa kolokwia, co należy uznać za obowiązek każdego aplikanta. Sformułowanie "składanie kolokwium" zostało sprecyzowane przez Krajową Radę Notarialną poprzez odwołanie się do brzmienia art. 11 pkt 5 ustawy - Prawo o notariacie, zgodnie z którym notariuszem może być powołany ten, kto złożył egzamin notarialny. Krajowa Rada Notarialna podkreśliła, że ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie określeniem "zdał egzamin notarialny", a jedynie określeniem "złożył". W ocenie organu, zaprzeczeniem logiki byłoby przyjęcie tezy, że wystarczy samo "przystąpienie" do egzaminu, aby można mówić o tym, że została spełniona przesłanka umożliwiająca powołanie na notariusza. Stąd też nie ulega wątpliwości, że posłużenie przez Krajową Radę Notarialną w treści § 5 ust. 1 uchwały sformułowaniem "składają dwa kolokwia" w świetle art. 11 pkt 5 ustawy – Prawo o notariacie oznacza wymóg zdania kolokwiów.

§ 1 ust. 2 uchwały stanowi natomiast, że wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych programem uprawnia go do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. W konsekwencji należy uznać, że aplikant, który podczas aplikacji notarialnej nie złożył któregokolwiek z dwóch kolokwiów, tym samym nie wykonał swoich obowiązków i jako taki nie jest uprawniony do otrzymania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

Przyjęcie odmiennego stanowiska, zgodnie z którym zdanie kolokwiów (sprawdzianów) nie ma charakteru obowiązkowego, skutkowałoby rozumowaniem ad absurdum, skutkiem którego należałoby przyjąć, że brak jest w ogóle obowiązku przystępowania do kolokwiów, idąc dalej można by przyjąć, że rada właściwej izby notarialnej pozbawiona jest tym samym możliwości przeprowadzania kolokwiów, co jest jednoznacznie sprzeczne z § 13 rozporządzenia.

Brzmienie przytoczonych przepisów uchwały w sprawie programu aplikacji notarialnej znajduje aksjologiczne i normatywne oparcie w przepisach ustawy - Prawo o notariacie i rozporządzenia w sprawie organizacji aplikacji notarialnej. Jako, że jak wynika z przeprowadzonej powyżej analizy przepisów tych aktów prawnych, aplikacja stanowić ma kompleksowe przygotowanie kandydata do zawodu zaufania publicznego, uznać należy, że wykonywanie obowiązków aplikanta stanowi istotny element odbywania aplikacji notarialnej.

Krajowa Rada Notarialna uznała, że za osobę, która odbyła aplikację, nie może zostać uznana osoba, która mimo posiadania statusu aplikanta swoich obowiązków nie wykonuje i nie posiada wiedzy merytorycznej określonej w programie szkolenia.

Krajowa Rada Notarialna wskazała, że rzeczą oczywistą w kontekście zawodów prawniczych jest, że szkolenie aplikantów notarialnych pozbawione kolokwiów lub szkolenie, elementem którego są kolokwia, pozbawione skutków niezaliczenia kolokwium, skutkowałoby tym, że szkolenie w swej istocie miałoby charakter iluzoryczny. Istota takiego szkolenia zbliżałaby się w zasadzie do swego rodzaju "wykładów otwartych", w których uczestniczenie nie wymagałoby od słuchaczy żadnego "bieżącego" przygotowania, a co za tym idzie sprawdzania uzyskanej w ich trakcie wiedzy. W takim wypadku należałoby raczej wydać zaświadczenie o "braniu udziału" w aplikacji, a nie o jej odbyciu.

Dokonana powyżej wykładnia przepisów znajduje również oparcie w konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa i niedyskryminacji wyrażonej w art. 31 Konstytucji RP. Jak wynika z jednoznacznego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, "konstytucyjna zasada równości wobec prawa polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Relewantność ta "pozostaje w ścisłym związku celem i zasadniczą treścią omawianych przepisów oraz służy realizacji tego celu". Jak już zostało wskazane, celem prawodawcy normującego problematykę aplikacji notarialnej jest zapewnienie jak najlepszego przygotowania osób mających w przyszłości wykonywać zawód zaufania publicznego. Cechą relewantną w tym przypadku jest wypełnienie przez aplikanta notarialnego obowiązków nałożonych na niego przez przepisy prawa, normujące organizację aplikacji notarialnej. Oznacza to, że takie same traktowanie aplikantów, którzy swoje obowiązki wypełniali oraz aplikantów którzy nie uczynili im zadość (nie zaliczyli kolokwiów), byłoby jawnym zaprzeczeniem konstytucyjnej zasady równości.

Nie można też nie zauważyć, że brak jest podstaw do odmiennego traktowania aplikantów notarialnych w stosunku do aplikantów innych profesji prawniczych, przykładowo adwokackich czy radcowskich. Skoro bowiem do zdania kolokwiów przewidzianych programem aplikacji zobligowani są aplikanci tych profesji prawniczych, to w analogiczny sposób traktować należy aplikantów notarialnych. Argument ten ma tym większe znaczenie, że w przypadku notariusza mamy do czynienia z zawodem zaufania publicznego o szczególnym charakterze, gdyż to notariusz dokonując czynności notarialnych sporządza dokumenty urzędowe (którego to uprawnienia nie posiadają adwokaci czy radcowie prawni) posiadające szczególną moc dowodową, działa tym samym w imieniu państwa, które przekazało na jego rzecz część swych uprawnień związanych z wykonywaniem władzy publicznej. Tym większe więc znaczenie ma posiadanie przez niego odpowiedniego poziomu wiedzy zawodowej. Pogląd o tym, że brak jest konieczności należytego wywiązywania się z obowiązku podnoszenia wiedzy zawodowej (poprzez brak konieczności przystępowania do przewidzianych prawem kolokwiów lub brak konieczności ich zdania) może jednocześnie świadczyć o nie w pełni ukształtowanej postawie etycznej kandydata do wykonywania zawodu notariusza.

W zaskarżonej uchwale (postanowieniu) z dnia [...] lipca 2012 r. Rada Izby Notarialnej w W. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wskazała, że L. A. została wpisana na listę aplikantów notarialnych uchwałą Rady Izby Notarialnej w W., odbyła praktyczne szkolenie zawodowe oraz wymagane praktyki sądowe, uczestniczyła w zajęciach szkoleniowych oraz nie przekroczyła prawem; przewidzianego limitu nieobecności, jednakże nie uzyskała pozytywnego wyniku z kolokwium po pierwszym roku aplikacji, kolokwium poprawkowego po pierwszym roku aplikacji, kolokwium po drugim roku aplikacji oraz z kolokwium poprawkowego po drugim roku aplikacji, których przeprowadzenie przewidziane jest przez program aplikacji notarialnej.

Krajowa Rada Komornicza podkreśliła, że celem postępowania określonego w art. 218 § 2 k.p.a. jest ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki do wydania zaświadczenia. Na etapie wydania zaświadczenia nie chodzi zaś o dokonanie oceny wiedzy aplikanta, gdyż ocena taka ma miejsce na etapie przeprowadzania kolokwium. Na etapie wydania zaświadczenia następuje jedynie stwierdzenie faktów, że wskutek nieprzystąpienia do kolokwium lub jego niezdania nie zostały spełnione przesłanki do uznania, że aplikant aplikację odbył.

W świetle wskazanego wyżej stanu faktycznego i prawnego oznacza to, że skarżąca nie wypełniła swojego obowiązku stałego podnoszenia wiedzy zawodowej, a zatem nie zaznajomiła się z całokształtem pracy notariusza. W konsekwencji nie było możliwe uznanie, że odbyła aplikację notarialną. Rada Izby Notarialnej w K. podjęła zatem słuszne rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Pismem z dnia [...] września 2013r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lipca 2013r. i zarzucając:

naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 72 § 1 i § 2 w związku z art. 73 oraz art. 74 § 2 ustawy z driia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), zwanej dalej "prawo o notariacie", a ponadto naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu istotnie wpływającym na rozstrzygniecie sprawy, tj. art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., art. 218 § 1 k.p.a. w związku z art. 72 § 1 i § 2 prawa o notariacie i w zw. z art. 6 i 7 kpa i art. 127 § 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zakresie w jakim traktują wydaną i skarżoną tu uchwałę, jak decyzję administracyjną.

wniosła o:

uchylenie uchwały Krajowej Rady Notarialnej Nr [...] z dnia [...] lipca 2013 i utrzymującej w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającą wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej oraz poprzedzającej ją uchwały Rady Izby Notarialnej w W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającej wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powołując się na treść art. 72 prawa o notariacie wskazała, że pismem z dnia [...] lipca 2012 r. wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w W. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, a więc zaświadczenia, o którym mowa w art. 72 § 2 prawa o notariacie i w art. 74 § 2 prawa o notariacie, działając przy tym na podstawie art. 217 § 1 k.p.a. Oczywiście wnioskowała o wydanie zaświadczenia, które wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o nie. Żądała zaświadczenia mając na względzie przepis art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. a nie przepis art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.

Skarżąca zaznaczyła, że jej żądanie było zupełnie niezwiązane z podstawą żądania zaświadczenia ujętą w art. 217 § 2 k.p.a. Skarżąca wskazała, że nie wykazywała przed radą swojego interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej a rada nie domagała się wykazania tego interesu. Skarżąca uznała, że postępowanie wyjaśniające w jej sprawie zostało niesłusznie przeprowadzone. Zaznaczyła, że odnosi się ono do oceny interesu prawnego podmiotu oraz ustalenia stanu faktycznego i prawnego wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem. Zdaniem skarżącej odmowa wydania zaświadczenia jest możliwa tylko w przypadkach, które nie miały miejsca w tej sprawie tj. a) organ, do którego skierowano żądanie wydania zaświadczenia jest niewłaściwy w tej sprawie; b) osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia nie wykazała interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego; c) brak przepisu prawa, który wymagałby urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego; d) organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia; e) organ nie może spełnić żądania odnośnie treści zaświadczenia ze względu na zasób posiadanych danych; f) ze względu na zakaz wynikający z przepisów prawa. Skarżąca zaznaczyła, że ani ustawa, ani rozporządzenie, nie przewidują skutku w postaci odmowy wydania zaświadczenia w trybie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. wskutek uznania nie zakończenia aplikacji w przypadku niezaliczenia kolokwium, czy sprawdzianu.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270, nazywanej dalej "p.p.s.a.").

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, analizowana skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie Krajowej Rady Notarialnej jak i poprzedzające je postanowienie Rady Izby Notarialnej – nie naruszają przepisów prawa.

Zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, do wydawania których prawo posiada Prezydent, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów i ministrowie. Rozporządzenia to akty prawne o charakterze wykonawczym, wydawane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie (każda ustawa jeśli przewiduje konieczność wydania do niej aktów wykonawczych wskazuje organ, który zobowiązany jest go wydać i przedmiot regulacji, czego ma on dotyczyć), bez którego rozporządzenie nie może być wydane.

W przedmiotowej sprawie istotne jest rozstrzygnięcie czy zaliczenie obydwu kolokwiów przeprowadzonych w trakcie aplikacji notarialnej jest warunkiem koniecznym jej ukończenia czyli jednym z warunków wymaganych przez prawo do uzyskania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej.

Skarżąca została wpisana na listę aplikantów notarialnych uchwałą Rady Izby Notarialnej w Warszawie nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Odbyła naukę mając za patrona notariusza, który wydał jej pozytywną opinię oraz odbyła wymaganą sześciomiesięczną praktykę sądową zakończoną również bardzo dobrymi opiniami.

Zgodnie z art. 72 § 1 ustawy – Prawo o notariacie, aplikacja notarialna rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku, trwa 2 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. W ramach szkolenia aplikant jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych. Z przepisu można wywnioskować, że za odbywanie aplikacji można uznać tylko ten czas, w którym aplikant notarialny odbywa praktykę w sądzie lub odbywa szkolenie pod kierunkiem przypisanego sobie patrona. Łącznie okresy te winny zsumować się do 2 lat i 6 miesięcy.

Przyznanie zaświadczenia byłoby możliwe gdyby przepisy ustawy Prawo o notariacie regulowały kwestię odbycia aplikacji tylko tym przepisem. Argumenty skarżącej o spełnieniu przesłanek uprawniających do żądania wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji byłyby zasadne w świetle art. 72 § 2 ustawy – Prawo o notariacie, który stanowi, że aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, o której mowa w § 1, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2005r. nr 258, poz. 2169 ze zm.), wydane na podstawie art. 75 ustawy – Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości, po uzgodnieniu z Krajową Radą Notarialną, określi w drodze rozporządzenia organizację pracy notarialnej. Zgodnie z § 7 ust. 1 w zw. § 13 rozporządzenia Minister Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej Rada Izby ustala szczegółowy program zajęć seminaryjnych i ich formę oraz zapewnia zespół wykładowców, zaś dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie, przeprowadza kolokwia i sprawdziany, które to uprawnienie wynika z art. 40 § 1 pkt 9 cyt. ustawy.

Uchwała [...] z dnia [...] listopada 2011 r. zawiera program aplikacji notarialnej. Zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 uchwały w czasie odbywania aplikacji aplikanci składają dwa kolokwia, które mają na celu sprawdzenie ich wiedzy z przedmiotów objętych dotychczasowym szkoleniem. Pierwsze kolokwium aplikant składa po odbyciu pierwszego roku aplikacji. Zgodnie z uchwałą zmieniającą uchwałę z dnia 19 listopada 2011 r. kolokwium obejmuje materiał będący przedmiotem szkolenia od dnia rozpoczęcia aplikacji do dnia poprzedzającego drugie kolokwium, przy czym aplikanci, którzy zaliczyli z pozytywnym wynikiem pierwsze kolokwium, o którym mowa w ust. 2, drugie kolokwium składają w zakresie ograniczonym do materiału będącego przedmiotem szkolenia prowadzonego po pierwszym kolokwium.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie uzyskała pozytywnego wyniku z kolokwium poprawkowego po pierwszym roku aplikacji, kolokwium po drugim roku aplikacji oraz kolokwium poprawkowego po drugim roku aplikacji, które przewiduje program aplikacji notarialnej.Oceny negatywne uzyskane przez skarżącą z kolokwiów wskazują, że nie zdobyła wykształcenia, o którym mowa w § 1 ust. 2 Uchwały [...], uczestnicząc w organizowanym dla niej szkoleniu. W ocenie Sądu, przez zdobycie wykształcenia w rozumieniu cytowanego przepisu należy rozumieć przyswojenie wiedzy i umiejętności wchodzących w zakres programu nauczania na szkoleniach w stopniu pozwalającym na pozytywne zaliczenie pierwszego i drugiego kolokwium.

W ocenie Sądu skarżąca nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązków, ponieważ nie uzyskała pozytywnego wyniku z obu kolokwiów. Odwołując się do art. 74 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, z którego wynika, że do egzaminu notarialnego może przystąpić osoba, która ukończyła aplikację notarialną i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu. W świetle powyższych ustaleń należy zauważyć, iż skarżąca nie spełniła wszystkich warunków wymaganych od aplikanta w trakcie trwającej aplikacji, a więc tym samym nie można uznać, że ją odbyła.

Kwestię odbycia aplikacji należy rozpatrywać uwzględniając, obowiązki określone w art. 71 § 1 ustawy – Prawo o notariacie, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości oraz obowiązki określone przepisami uchwały, wydanej z upoważnienia ustawodawcy, na podstawie art. 40 § 1 pkt 9 ustawy – Prawo o notariacie. Skarżąca powinna była spełnić wszystkie warunki wymagane od aplikanta, również zdanie wszystkich kolokwiów z wynikiem pozytywnym, aby można było uznać, że odbyła aplikację.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.