Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 860/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 3 i  art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 24 par. 1 pkt 5 i  art. 156
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras (spr.) Ewa Marcinkowska Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, - uchyla decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant Policji rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 6f, art. 101 ust. 1 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 7, poz. 58 ze zm.), zaliczył [...] A. S. wysługę lat na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. na dzień [...] października 1994 r. w wymiarze:

– w Policji – [...] dzień,

– okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych – [...] dni,

– okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym – [...] lata [...] miesięcy i [...] dni,

to jest w łącznym wymiarze 3 lata 11 miesięcy i 17 dni, zaś procentową wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] lutego 2001 r. ustalono na poziomie 10%.

Po wszczęciu w dniu [...] października 2010 r. postępowania z urzędu o stwierdzenie nieważności powyższego rozkazu personalnego, Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., stwierdził nieważność rozkazu personalnego z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał na instytucję postępowania nadzwyczajnego i uwarunkowania dotyczące stwierdzenie nieważności, zaś odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy podał, że w dniu wydania powyższego rozkazu w myśl § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Za odrębny zaś przepis uważa się ustawę z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) i zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Natomiast jeżeli organ, o którym mowa w ust.1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie ust. 2, zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Tymczasem w niniejszej sprawie organ oparł się na wniosku zainteresowanego, a także na zaświadczeniu Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] lutego 2004 r. o pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców we wsi T. o pow. [...] ha, a ponadto organowi przedłożono zeznania dwóch świadków, potwierdzenie zameldowania z Urzędu Miejskiego w P., oświadczenia skarżącego dotyczącego pracy w gospodarstwie rolnym i o uczęszczaniu do szkoły średniej oraz zaświadczenie KRUS-u w P. z dnia [...] stycznia 2004 r. o tym, że Z. S. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od [...] lipca 1977 r. do [...] maja 1995 r. zaś Z. S. w okresie od [...] lipca 1977 r. do dnia wydania zaświadczenia, przy czym w okresie od [...] lipca 1977 r. do [...] czerwca 1982 r. byli zwolnieni z opłacania składek z tytułu nabycia gruntów. Natomiast skarżący nie spełnia wymogu z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy, bowiem nie można go uznać za osobę pracującą w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, tj. wymogu, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jego główne źródło utrzymania. Z tego mianowicie powodu, że kontynuował naukę w Technikum Mechanicznym w P. (jego oświadczenie i świadectwo dojrzałości z dnia [...] czerwca 1994 r.). Zgodnie zaś z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94), praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Z kolei wymóg, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania wynika z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133) obowiązującej do dnia 31 grudnia 1990 r., a zatem w momencie wykonywania pracy przez skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców. Zgodnie z tym przepisem, pod pojęciem domownika rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Zatem skoro możliwość zaliczenia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym warunkuje się od wykonywania tej pracy w charakterze domownika, to niemożność uznania skarżącego za domownika z uwagi na pobieranie nauki, uniemożliwia mu zaliczenie tego okresu do pracowniczego stażu pracy. Mając na względzie przepisy art. 1 ust. 2, art. 43 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. uznać należy, że domownikiem jest osoba podlegająca ubezpieczeniu na podstawie przepisów o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin, zaś skarżący mimo pracy w tym gospodarstwie, nie przedstawił dokumentów na odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne i w tej sytuacji nie wykonywał on pracy w charakterze domownika. Analogicznie przedstawia się sprawa po 1 stycznia 1991 r. pod rządami ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stosownie do treści art. 6 pkt 2, za domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Stosownie zaś do treści art. 1 ust. 1, ubezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej "ubezpieczeniem", obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników, którzy posiadają obywatelstwo polskie, a według art. 6 ust. 14 przez okresy podlegające określonemu ubezpieczeniu społecznemu rozumie się tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek. W dalszej części przywołano treść art. 7 i 16 konstatując, że skoro z posiadanych dokumentów wynika, że nie były odprowadzane składki w stosunku do skarżącego, to nie pracował on w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Budzi również wątpliwości zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w P., bowiem nie dopuszcza się jako dowodu zaświadczenia urzędy gminy wystawionego na podstawie zeznań świadków, a już tym bardziej na podstawie oświadczeń osoby zainteresowanej, bowiem art. 3 ustawy wymaga wydania zaświadczenia w oparciu o posiadane przez organ dokumenty. Ponadto trudno uznać, że zostało spełnione kryterium stałej pracy w gospodarstwie, bowiem była to pomoc doraźna w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci. Wobec powyższego rozkaz personalny z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] został wydany – zdaniem organu – z rażącym naruszeniem prawa.

W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2010 r. od powyższej decyzji do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżący wniósł o jej uchylenie bowiem sporny rozkaz personalny nie został wydany z rażącym naruszeniem prawa, ani też bez podstawy prawnej. Ponadto wskazał na naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., a fakt kształcenia w szkole ponadpodstawowej nie stanowi przeszkody do uznania go za domownika, bowiem miał ukończone 16 lat i pozostawał z rodzicami we wspólnym gospodarstwie nie będąc związany stosunkiem pracy, lecz stale pracując w gospodarstwie rolnym rodziców. W dalszej części przywołał stanowisko judykatury na potwierdzenie powyższych tez i za bezpodstawne uznał twierdzenie, że nie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika, skoro nie odprowadzano za niego składek.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, natomiast w uzasadnieniu podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i przywołał jego argumentację. Dodał jednocześnie, że skoro dojeżdżał codziennie z T. do P. (9 km) i przygotowywał się do zajęć szkolnych, to nie miał możliwość wykonywania takich prac w gospodarstwie, jak sianokosy, żniwa, omłoty zbóż, sadzenie i wykopki ziemniaków, plewienie chwastów, prace na plantacjach owoców bądź prace przy zwierzętach gospodarskich.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej rażące naruszenie prawa przy jej wydawaniu i naruszenie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu podniósł, że przytoczone w niej argumenty powtarzają uzasadnienie organu pierwszej instancji, nie odnosząc się do zarzutów z odwołania. Ponadto nie jest dla niego zrozumiała argumentacja, jakoby odległość do szkoły wynosząca 9 km jest nieobojętna dla rozstrzygnięcia kwestii jego pracy o charakterze stałym w gospodarstwie rodziców i jest to ustalenie całkowicie dowolne tym bardziej, że przyjął, iż pracował tylko w okresie ferii i wakacji. Jego zdaniem, owa odległość nie stanowiła jakiejkolwiek przyczyny uniemożliwiającej mu pracę w gospodarstwie.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże – jeśli chodzi o zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] – z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz nie może wydać nawet orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Wskazać bowiem należy, że według art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., przez ministra należy rozumieć m.in. kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra. Natomiast w myśl art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2007 r. Dz. U. Nr 43, poz. 277 ze zm.), centralnym organem administracji rządowej, właściwym w sprawach ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego, jest Komendant Główny Policji. Wobec powyższego jest on ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., od którego decyzji nie służy odwołanie, lecz wniosek w trybie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Teza owa znajduje uzasadnienie w brzmieniu art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 ze zm.), zgodnie z którym w sprawach indywidualnych decyzje centralnego organu administracji rządowej są ostateczne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa uprawnienia takie przyznaje ministrowi kierującemu określonym działem administracji rządowej. W dalszej części zauważyć należy, że w ustawie o Policji w przepisach dotyczących uposażenia nie ma uregulowań, które przewidywałyby kompetencje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako organu odwoławczego od decyzji Komendanta Głównego Policji w takich sprawach. W tym przypadku nie ma również zastosowania przepis art. 32 ust. 3 ustawy, że od decyzji o mianowaniu policjantów na stanowiska służbowe, przenoszeniu oraz zwalnianiu z tych stanowisk wydanej przez Komendanta Głównego Policji, służy odwołanie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych, bowiem dotyczy on tylko tych ściśle określonych spraw. Wobec powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest organem właściwym do rozpoznania odwołań od decyzji wydanych w pierwszej instancji przez Komendanta Głównego Policji tylko w tych sprawach i skoro w rozpoznawanej sprawie rozpoznał on odwołanie od decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia, to tym samym naruszył przepisy o właściwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.

W dalszej kolejności należy podzielić zarzuty skarżącego, bowiem decyzja organu pierwszej instancji naruszyła przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie dość bowiem, że rozkaz personalny Komendanta Policji z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] nie naruszył w jakiejkolwiek mierze przepisów prawa, to tym bardziej w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Stosownie bowiem do treści art. 101 ust. 1 ustawy o Policji, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat, zaś w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby, oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po 30 latach służby, a według § 4 ust. 1, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się:

1) okresy służby w Policji,

2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,

3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 106, poz. 1215, z 2000 r. Nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298 i Nr 81, poz. 877),

4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku,

5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Za inne okresy, o czym mowa w cytowanym wyżej przepisie i na podstawie których podlegają one wliczeniu do okresu pracy lub służby uważa się brzmienie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z dnia 20 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.) w myśl którego ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy tej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust.1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

W dalszej części rozważań stwierdzić należy, że pojęcie "domownik" nie zostało zdefiniowane we wskazanej już wyżej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Nie oznacza to jednak, że pojęcie owo jest abstrakcyjne, bowiem jego treści należy doszukiwać się z uwagi na wnioskowany przez skarżącego okres od [...] sierpnia 1990 r. do [...] lipca 1994 r. w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, gdzie według jego treści przez określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Skoro następnie, tj. od dnia 1 stycznia 1991 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, to w myśl art. 6 pkt 2 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zatem w obu przytoczonych definicjach ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie a ocena owa jest zbieżna z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: np. wyrok z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 650/10).

Natomiast konstatacja organu, że fakt pobierania nauki i dojazd do szkoły uniemożliwiał skarżącemu wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, a jedynie pozwalał mu na świadczenie doraźnej pomocy w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci, jest – co najmniej – całkowicie gołosłowna i nie oparta na żadnej analizie.

Reasumując, błędna ocena cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji ich naruszenie, miało – zdaniem Sądu – wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu wskazać również należy organowi, że podejmując decyzję administracyjną jest on związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też musi on m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), jak również jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.) i musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

W rozpoznawanej natomiast sprawie bezspornym jest, że skarżący przedstawiając zaświadczenie z dnia [...] lutego 2004 r. z Urzędu Gminy w P., nie spełnił wymogu, o których mowa w cytowanym już wyżej art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Z tego mianowicie powodu, że powyższy organ zaświadczył nie to, co wiedział z urzędu, lecz to, co zeznali świadkowie oraz sam skarżący. Z drugiej natomiast strony organ ten – jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy – nie zadośćuczynił wskazanym wyżej zasadom procedury administracyjnej, bowiem zamiast wyjaśnić skarżącemu o wadliwości powyższego zaświadczenia, to był w tym względzie całkowicie biernym. Przy czym nie uwzględnił ponadto zeznań świadków. Zatem nie do pogodzenia jest powyższe działanie organu z zasadami wymienionymi w szczególności we wskazanych już wyżej przepisach art. 7, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ winien skarżącego ewentualnie wezwać do usunięcia stwierdzonych braków.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) oraz pkt 2 w zw. z art. 152 i w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.