Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 178/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art.57 par.5 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej w skrócie - "k.p.a.") stwierdziło, że odwołanie skarżącego M. G. z dnia [...] stycznia 2019 r. od decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta J., Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. w sprawie odmowy zwolnienia z opłat za pobyt matki A. G. w Domu Pomocy Społecznej w J. filia M. za okres od września 2010 r. do [...] grudnia 2015 r. w kwocie [...] zł - zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.

W uzasadnieniu orzeczenia organ drugiej instancji podał między innymi, że wymieniona decyzja wydana w pierwszej instancji zawiera pouczenie o określonym w art. 129 § 2 k.p.a. prawie wniesienia odwołania w terminie czternastu dni od daty jej doręczenia. Została przesłana do pełnomocnika strony (radcy prawnego) na podany adres do doręczeń i doręczona w dniu [...] stycznia 2019 r. Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin do złożenia odwołania rozpoczął zatem swój bieg w następnym dniu po doręczeniu zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi, tj. w dniu [...] stycznia 2019 r., a upłynął z dniem [...] stycznia 2019 r. Odwołanie od decyzji wniósł skarżący. Z danych zawartych na kopercie wynika, że odwołanie zostało nadane w n. urzędzie pocztowym [...] w dniu [...] stycznia 2019 r. Przesyłce nadano nr [...].

Dalej organ zauważył, że według art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Jak wskazuje się w orzecznictwie, dla zachowania ustawowego terminu konieczne jest, aby pismo nadane za granicą zostało przed upływem terminu przekazane polskiej placówce pocztowej, gdyż o zachowaniu terminu do dokonania czynności decyduje nie data nadania pisma za granicą, ale data jego przekazania polskiemu urzędowi pocztowemu (por. postanowienie SN z dnia 12 maja 1978 r., sygn. akt IV CR 130/78, OSPiKA 1979, z. 4, poz. 76; wyrok NSA z dnia 26 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1101/07, ONSAiWSA 2009, nr 3, poz. 54, OSP 2009). Z informacji zawartych na portalu śledzenia przesyłek [...] wynika, że nadana w dniu [...] stycznia 2019 r. przesyłka o wymienionym numerze została doręczona w dniu [...] stycznia 2018 r. Ta data widnieje na zamieszczonej na odwołaniu prezentacie organu pierwszej instancji. Z kolei według danych zawartych na portalu śledzenia przesyłek [...], przesyłka została przyjęta w P. w dniu [...] stycznia 2019 r. Zatem najwcześniej w tym dniu mogła ona zostać złożona w polskiej placówce pocztowej. Wpływ odwołania do polskiej placówki pocztowej w dacie [...] stycznia 2019 r., bądź późniejszej nastąpił zatem po ustawowym terminie do wniesienia odwołania, który jak wskazano powyżej upłynął [...] stycznia 2018 r.

W związku z powyższym stwierdzić należało, zdaniem organu, że odwołanie zostało złożone po terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Warunkiem zaś skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. W związku z tym w postępowaniu odwoławczym sprawa nie może być rozpoznana merytorycznie.

W skardze na opisane postanowienie zarzucono naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że nadanie przez skarżącego odwołania od decyzji w zagranicznej placówce pocztowej nie jest równoznaczne w wniesieniem pisma w terminie, pomimo iż taka interpretacja przepisów obowiązującego prawa (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.) zamyka skarżącemu możliwość dochodzenia praw na drodze sądowej;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji gdy art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. jest niezgodny z przepisami wspólnotowymi, w tym z art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Rozporządzeniem nr [...] Parlamentu i Rady z [...] listopada 2007 r. w zakresie, w jakim nakłada obowiązek oddania pisma w polskiej placówce pocztowej, a nie nadanie go w dowolnej placówce pocztowej w UE;

3. naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową wyrażonego w art. 18 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 2 pkt 13 dyrektywy [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z [...] grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług, poprzez brak zastosowania tych przepisów wbrew zasadzie pierwszeństwa prawa unijnego oraz zasadzie bezpośredniości i brak przyjęcia, że nadanie przesyłki pocztowej w zagranicznym urzędzie pocztowym powoduje zgodnie z prawem unijnym zachowanie wyznaczonego terminu;

4. naruszenie art. 7 w zw. z art. 8 i 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie pojawiających się w sprawie wątpliwości na korzyść strony i nieprzyjęcie w świetle zgromadzonego materiału, że odwołanie zostało złożone w terminie;

5. art. 9 k.p.a. poprzez brak udzielenia skarżącemu jako stronie zamieszkującej na terenie N. niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w przedmiocie warunków skutecznego wniesienia przez niego odwołania, przez co dopuszczenie i doprowadzenie do sytuacji powodującej zaistnienie szkody po stronie skarżącej, podczas gdy nie powinna ona jej ponosić z powodu nieznajomości prawa.

Na poparcie skargi argumentowano, że skarżący jest obywatelem N. Decyzja zawierała pouczenie o czternastodniowym terminie na wniesienie odwołania, natomiast nie zawierała informacji, że ten termin odnosi się jedynie do odwołania wniesionego w tym terminie do polskiej placówki pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. W sytuacji kiedy wiadomo jest, że skarżący jest osobą zamieszkującą na stałe poza granicami RP, obowiązkiem organu było pouczenie strony o warunkach wniesienia odwołania stosownie do treści art. 57 § 5 k.p.a. Zaniechanie tego obowiązku stanowi oczywiste naruszenie art. 112 w zw. z art. 127 k.p.a. Odwołanie od decyzji zostało nadane w urzędzie pocztowym [...] w dniu [...] stycznia 2019. Od momentu otrzymania decyzji do momentu nadania przesyłki w n. urzędzie pocztowym nie upłynął czternastodniowy ustawowy termin do nadania przesyłki. Obecne brzmienie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. zamyka stronom postępowania drogę do skorzystania ze środków odwoławczych ze względu na zróżnicowanie skutków złożenia pisma procesowego w zależności od kraju, w którym działa operator pocztowy.

W dalszych wywodach skargi podniesiono, że dyrektywa nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz. Urz. UE L [...]), a także zmieniające ją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] (Dz. Urz. WE L [...]) oraz z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] (Dz. Urz. UE L [...]) są implementowane we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Celem wskazanych dyrektyw było ujednolicenie europejskich usług pocztowych oraz zagwarantowanie swobodnego świadczenia usług w sektorze pocztowym w całej Wspólnocie, z uwzględnieniem obowiązków i praw operatorów świadczących usługi powszechne. Proces ujednolicania rynku usług pocztowych w Unii Europejskiej został ukończony w 2012 r. i w każdym z krajów Wspólnoty działają wyznaczeni operatorzy spełniający wysokie standardy. Wobec powyższego nie ma żadnego racjonalnego powodu, by operatorów spełniających takie same wymogi na rynku europejskim traktować jako placówki nieodpowiedzialne i niewiarygodne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 13.09.2017 o sygn. II OSK 56/16, w świetle powyższego prawa Unii określony w art. 57 § 2 pkt 2 k.p.a. termin na wniesienie podania (zażalenia) jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce operatora świadczącego powszechne usługi pocztowe w Państwie Członkowskim. Tym samym nadanie przez skarżącego odwołania od decyzji [...] w dniu [...] stycznia 2019 r. w n. placówce pocztowej należy uznać za wniesienie pisma w terminie.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że w przypadku strony postępowania reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika uzasadnione jest założenie, że stronie znane są przepisy prawa, stąd nie jest zasadny

zarzut skarżącego, iż nie został powiadomiony przez organ I instancji o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Odnośnie do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia norm prawa europejskiego organ przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. W zakresie natomiast dyrektywy [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z [...] grudnia 1997 r. kwestię tę wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1923/15, w którym wskazał, iż zasady świadczenia usług pocztowych w państwach członkowskich Unii Europejskiej nie zostały uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego, które obowiązywałoby bezpośrednio w każdym kraju Unii, lecz właśnie w dyrektywie, czyli akcie, który co do zasady nie obowiązuje bezpośrednio, ale wymaga harmonizacji porządków prawnych: państwowego i unijnego. Ustalenie wspólnych wzorów nadawania przesyłek pocztowych zostało więc w każdym z państw członkowskich Unii

Europejskiej uregulowane ustawą krajową, z zapewnieniem jedynie wspólności celów regulacji, a nie szczegółowych rozwiązań takich jak reguły ustalania terminów nadania lub doręczenia korespondencji. W każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej powoływany jest "operator świadczący usługi powszechne", zwany też "operatorem wyznaczonym" (art. 2 pkt 13 dyrektywy, art. 3 pkt 13 ustawy Prawo pocztowe) i który jest niezależny od takich operatorów działających w innych krajach. Dlatego też przepisy administracyjne ustalają, że do nadania przesyłki dochodzi właśnie w momencie przekazania jej operatorowi wyznaczonemu w danym kraju (operatorowi publicznemu), a nie jakiemukolwiek innemu podmiotowi publicznemu lub prywatnemu, krajowemu lub zagranicznemu. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1999/14 stwierdził, iż : "Dyrektywa [...] w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług stanowi, że usługi powszechne obejmują usługi w obrocie krajowym i zagranicznym, a ich celem jest oferowanie wszystkim użytkownikom łatwego dostępu do sieci państwowej. Nie ma to jednak wpływu na kwestię zachowania terminu w niniejszej sprawie do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Dyrektywa bowiem, regulując kwestię "operatorów świadczących usługi powszechne" (art. 2 ust. 13) przewiduje jednak możliwość odmiennej regulacji w procedurach sądowych i administracyjnych. W procedurze administracyjnej właśnie taka odmienność jest przewidziana - przesyłka polecona powinna być nadana w polskim urzędzie pocztowym, jeśli ma świadczyć o zachowaniu terminu".

W kwestii wskazanego przez skarżącego naruszenia szeregu przepisów unijnych organ powołał się również na stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r sygn. akt I SA/Wa 2018/13, w którym Sąd odpowiadając na podobnie postawione zarzuty naruszenia art. 2 pkt 13 Dyrektywy [...] podniósł, że: "Przepis ten definiuje pojęcie operatora świadczącego usługi pocztowe. Natomiast zgodnie z pkt 20) tej dyrektywy Państwa Członkowskie mają prawo do wyznaczenia podmiotu lub podmiotów odpowiedzialnych za usługi przesyłki poleconej stosowanej w procedurach sądowych lub administracyjnych zgodnie ze swoim ustawodawstwem krajowym. Natomiast zgodnie z art. 8 tej dyrektywy postanowienia art. 7 nie naruszają prawa Państw Członkowskich do usługi przesyłek poleconych stosowanych w procedurach sądowych lub administracyjnych zgodnie z ich ustawodawstwem krajowym. Z kolei z rozporządzenia nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z [...] listopada 2007 roku dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr [...] w art. 1 ust.2 zd. 2 wynika, że rozporządzenie nie obejmuje w szczególności spraw skarbowych, celnych czy administracyjnych ani odpowiedzialności państwa za działania i zaniechania podczas sprawowania władzy publicznej. Dlatego z przyczyn wyżej podanych niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 18 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Nie można bowiem uznać, że w powyższy sposób doszło do dyskryminacji ze względu na przynależność państwową. Skoro przepisy unijne nie normują postępowania dotyczącego nadawania przesyłek dla celów postępowań administracyjnych, pozostawiając powyższą regulację prawu Państw Członkowskich, to nie można uznać, że doszło do dyskryminacji obywatela polskiego. Każdy podmiot, który w polskim postępowaniu administracyjnym dokonuje przesyłki z państwa unijnego traktowany jest tak samo jak obywatel polski. Nie ma więc mowy o dyskryminacji skarżącej w stosunku do innych obywateli Państw Unii".

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia braku naruszeń prawa a wobec tego nieuwzględnienia skargi – sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Oceniając w tak zakreślonych ramach zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że jest ono obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wydane na podstawie przepisu art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W przypadku, gdy w postępowaniu wstępnym okaże się, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ administracji wydaje postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zatem żeby przyjąć, że odwołanie zostało złożone w terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji stronie, której dotyczy odwołanie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za doręczone ze skutkiem prawnym. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za skuteczne, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia odwołania. Na organie spoczywa obowiązek poczynienia niezbędnego ustalenia daty doręczenia decyzji, jako że ta okoliczność ma wpływ na określenie terminowości wniesienia odwołania. Zatem w przypadku nie budzącego wątpliwości dowodu potwierdzającego datę odbioru przez stronę decyzji organu I instancji, organ odwoławczy zobowiązany jest okoliczność tę ustalić na jego podstawie. Stwierdzenie zaś przez organ odwoławczy, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu, zobowiązuje ten organ do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie. Jest to bowiem okoliczność obiektywna i w razie jej wystąpienia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ nie może w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie odwołania (wniesionego po upływie ustawowego terminu ) stanowi rażące naruszenie prawa.

W rozpatrywanym przypadku organ niewadliwie ustalił datę doręczenia decyzji organu pierwszej instancji trafnie wywodząc, że wiążąca jest tu data doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącego oraz podał ustalone okoliczności nadania pisma stanowiącego odwołanie od decyzji – co nastąpiło w zagranicznej placówce pocztowej. Przekazanie zaś tego pisma procesowego do polskiego operatora wyznaczonego nastąpiło z przekroczeniem terminu o dwa dni. Te okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne.

Do rozważenia zatem pozostaje, czy właściwie przyjęto w realiach rozpoznawanej sprawy, że doszło do przekroczenia ustawowego, czternastodniowego terminu do dokonania czynności procesowej złożenia odwołania. W tej mierze trzeba wskazać, że przytoczony przez organ przepis art. 57 § 5 pkt 2 i 3 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (pkt 2) lub złożone w polskim urzędzie konsularnym (pkt 3).

Na gruncie wykładni brzmienia art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. dominujący jest (w stanie prawnym sprawy) oraz przyjęty za słuszny przez orzekający organ pogląd, że za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uznać należy datę przekazania tej przesyłki polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego (tezę taką odzwierciedlają przykładowo wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych - w Lublinie z 7.12.2018 r., I SA/Lu 415/18, w Warszawie z 16.02.2018 r., VII SA/Wa 1046/17, w Łodzi z 24.05.2016 r., II SA/Łd 228/16, we Wrocławiu IV SA/Wr 309/18 z 27 lutego 2019 r.). Tymczasem bezsprzecznie do przekazania przesyłki listowej, zawierającej odwołanie skarżącego od decyzji, polskiej placówce pocztowej doszło już z przekroczeniem czternastodniowego terminu na dokonanie komentowanej czynności procesowej. Przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., jednakże zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, trzeba mieć na względzie, że w innych postępowaniach, jak w postępowaniu podatkowym prowadzonym na mocy art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U.z 2018 r. poz. 800 ze zm.), czy też w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art.83 § 3 p.p.s.a.), a także na gruncie postępowania cywilnego oraz karnego (art. 165 § 2 kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 124 kodeksu postępowania karnego) ustawodawca krajowy zdecydował się na wprowadzenie odpowiedniej nowelizacji przepisów i zrównał w skutkach nadanie pisma w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę postępującą integrację w ramach Unii Europejskiej i okoliczność zwiększającej się liczby stron rezydujących w innych krajach Unii Europejskiej, a nadto uwzględniając art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i problematykę wyznaczoną między innymi ramami Dyrektywy [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz.U.UE. z 1998 r. L [...]).

Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 7 wymienionej dyrektywy państwa członkowskie nie udzielają ani nie utrzymują w mocy wyłącznych lub szczególnych praw w zakresie ustanawiania i świadczenia usług pocztowych. Na kanwie tego uregulowania Sąd Najwyższy postanowieniem z 19.07.2017 r., III UZP 3/17, LEX nr 2401823, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi i wyrokiem z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie [...] ([...]) TSUE stwierdził, iż wysyłanie listem pism procesowych do sądu wyraźnie stanowi przesyłkę pocztową w rozumieniu art. 2 pkt 6 zmienionej dyrektywy, a zatem odnośna usługa wchodzi w zakres pojęcia "usług pocztowych" w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej dyrektywy. W ocenie TSUE Argument ten potwierdza wyraźne odniesienie do tej usługi zawarte w art. 8 rzeczonej dyrektywy i w motywie [...] dyrektywy [...], które wymieniają usługę przesyłek poleconych stosowaną w procedurach sądowych. Wynika z tego, że udzielenie wyłącznego lub szczególnego prawa obejmującego usługę wysyłki pism procesowych do sądu jest objęte zakazem przewidzianym w art. 7 ust. 1 zmienionej dyrektywy. TSUE orzekł, iż art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 8 zmienionej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego.

Z tych powodów Sąd podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2017, sygn. II OSK 56/16, że określony w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin na wniesienie podania jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce operatora świadczącego powszechne usługi pocztowe w Państwie Członkowskim. Tym samym w okolicznościach faktycznych sprawy nadanie odwołania przez stronę skarżącą w n. placówce pocztowej z zachowaniem czternastodniowego terminu od daty doręczenia decyzji - należy uznać za wniesione w terminie. Nie zachodziły wobec tego podstawy do wydania na mocy art. 134 k.pa. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Obowiązkiem organu było jego merytoryczne rozpoznanie.

Abstrahując od powyższego, nawet gdyby nie podzielić zaprezentowanego poglądu, z lektury akt administracyjnych wynika, ze decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała pouczenia o treści art. 57 § 5 pkt 2 oraz 3 k.p.a. Trzeba wobec tego zaaprobować zarzut skargi o nieprawidłowym (niewystarczającym) pouczeniu strony skarżącej o sposobie wniesienia środka zaskarżenia tzn. odwołania, albowiem organ posiadał wiedzę, że skarżący zamieszkuje na stałe za granicą, na terenie Unii Europejskiej. Kwestia reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika nie ma znaczenia przy pouczeniu w decyzji, gdyż obowiązki w tej materii na podstawie art. 9 k.p.a. w związku z art.107 § 1 pkt 7 k.p.a. ciążą na organie bez względu na sposób reprezentacji strony postępowania. Według art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. składnikiem obligatoryjnym decyzji jest pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Obowiązek informacyjny organu musi być adekwatny do okoliczności sprawy, zwłaszcza jeśli w danej sprawie obowiązują odmienne zasady postępowania niż ogólnie przyjęte, jak w rozpatrywanym przypadku - z racji nieprzebywania strony na terytorium RP.

W takiej sytuacji obowiązkiem organu było pouczenie strony o warunkach wniesienia odwołania stosownie do treści art. 57 § 5 pkt 2 lub pkt 3 k.p.a. Tym bardziej jest to istotne, że ścisła, gramatyczna wykładnia tego przepisu prowadzić może w praktyce (co wystąpiło w niniejszej sprawie) do de facto skrócenia obowiązującego czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji, gdyż dla zachowania tego terminu trzeba by było odwołanie w zagranicznej placówce pocztowej nadać w odpowiednio krótszym terminie (który nota bene trudno przewidzieć) by jego przekazanie przez placówkę pocztową operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej polskiemu operatorowi pocztowemu nastąpiło nie później niż czternastego dnia od daty doręczenia stronie decyzji.

Zaniechanie obowiązku sformułowania wyczerpującego pouczenia stanowi naruszenie art. 9 i art. 112 k.p.a. Stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Generalnie brak wyczerpującego pouczenia uzasadnia z kolei przywrócenie terminu dla dokonania czynności procesowej. Jednakże w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienie o sygn. II OZ 1206/17 z 26 października 2017 r.) skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a., w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia z powodu błędnego pouczenia, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrywania go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu. Na tej podstawie można więc skonstatować, że skoro w rozpatrywanej sprawie zachodzą powody do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez organ, to nie ma potrzeby kierowania skarżącego do inicjowania odrębnego trybu (przed organem administracji publicznej) z art. 58 k.p.a. w ramach instytucji przywrócenia terminu.

Z racji zatem naruszenia art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W ponownym postępowaniu organ rozpozna odwołanie.