Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1153/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61 ust. 2, ust. 3 pkt 7, ust. 5 pkt 1, art. 64
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej - skargę oddala –


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E.P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwane dalej: "Kolegium", "SKO") z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt J.R. w domu pomocy społecznej.

Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta wszczął postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt J.R. w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w R.

Po przeprowadzeniu postępowania, w tym wywiadu środowiskowego Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] ustalił E.P. opłatę za pobyt ojca J.R. w Domu Pomocy Społecznej w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w wysokości 840,44 zł i od 1 września 2019 r. w wysokości 876,05 zł miesięcznie oraz odmówił wymienionej całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt J.R. w Domu Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że J.R. jest umieszczony w DPS w R. i ma ustaloną odpłatność za pobyt w wysokości 1 008,85 zł miesięcznie (decyzja z [...] lipca 2019 r. nr [...]). Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i dokonanych ustaleń wynika, że matka J.R. – D.O. nie kwalifikuje się do ponoszenia ustawowej odpłatności, gdyż jej dochody nie przekraczają 300% kwoty kryterium ustawowego. Organ ustalił także, że J.R. posiada córkę: E.P. oraz syna – T.R., którego adres zamieszkania nie jest znany i z tej przyczyny nie można ustalić jego sytuacji osobistej i dochodowej. Natomiast ustalając sytuację osobistą, dochodową i majątkową E.P. organ wyjaśnił, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i trójką dzieci. W czerwcu i lipcu 2019 r. dochód rodziny wynosił: 3 753,84 zł (dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą); 5 782,01 zł oraz 1 750 zł (wynagrodzenie za pracę męża Skarżącej); 836,37 zł (dochód z gospodarstwa rolnego). Łącznie dochód wyniósł 12 122,22 zł. Natomiast od miesiąca sierpnia 2019 r. na dochód rodziny w łącznej wysokości 12 300,26 zł miesięcznie złożyły się: 3 753,84 zł (dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą); 5 960,05 zł oraz 1 750 zł (wynagrodzenie za pracę męża Skarżącej); 836,37 zł (dochód z gospodarstwa rolnego).

Organ I instancji wskazał, że odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ponosi jego mieszkaniec, w niniejszej sprawie J.R.. Wnoszona przez zobowiązanego opłata – 1008,85 zł nie pokrywa w całości kosztów jego pobytu w placówce dlatego opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ponoszą małżonek, zstępni przed wstępnymi, jeżeli posiadany dochód w przypadku osoby samotnie gospodarującej przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a w przypadku osoby w rodzinie posiadany dochód na osobę w rodzinie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W okolicznościach sprawy E.P. spełnia warunki zawarte w art. 61 ust. 2 pkt 2b ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2019 r., poz. 1507 ze zm. – zwana dalej "u.p.s.") i jest zobowiązana do ponoszenia przypadającej jej części opłaty.

Jednocześnie organ nie uwzględnił wniosku o zwolnienie od ponoszenia opłaty, gdyż podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności a związane z relacjami z ojcem nie stanowią ustawowych przesłanek zwolnienia określonych w art. 64 i art. 64a u.p.s. Relacje pomiędzy członkami rodziny, których organy nie są uprawnione badać, nie mogły stanowić przesłanki uzasadniającej zwolnienie od ponoszenia opłaty i w konsekwencji przerzucenia na gminę ciężaru ponoszenia opłat.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E.P. wnioskując o jej uchylenie. Wskazała, że art. 64 u.p.s. zawiera jedynie przykładowe wyliczenie podstaw uzasadniających zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, co oznacza, że istnieje prawna możliwość zwolnienia osób zobowiązanych do ponoszenia takiej opłaty także ze względu na okoliczności, które w tym przepisie nie zostały wprost wymienione. Te zaś mogą wynikać także ze skomplikowanych relacji osoby umieszczonej w DPS z dzieckiem, będących następstwem rażącego zaniedbywania przez rodzica przebywającego w placówce obowiązków rodzicielskich. Odwołująca się podniosła, że ojciec jest dla niej obcą osobą. Nie uczestniczył w jej wychowaniu i nie mieszkał z nią na stałe, nie łożył również na jej utrzymanie. Naliczona opłata jest zbyt dużym obciążeniem finansowym i moralnym. W jej ocenie organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, nie uwzględnił wszystkich wydatków jakie ponosi oraz pominął okoliczności dotyczące tego jakim ojcem był J.R.. Odwołująca zawnioskowała o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty.

SKO, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 2d, art. 64 u.p.s., wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium podało, że z akt sprawy bezspornie wynika, że odwołująca jest zstępną J.R. i zalicza się do kręgu osób zobowiązanych ustawą do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej swojego ojca. J.R. posiada także syna, T.R., którego miejsce pobytu nie jest znane oraz matkę D.O.. Wobec braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania T.R. organ nie był w stanie ustalić jego sytuacji osobistej i majątkowej. Natomiast osiągane przez D.O. dochody nie kwalifikują jej do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS.

Kolegium uznało, że przedstawione przez organ I instancji wyliczenia, dotyczące dochodu na osobę w rodzinie odwołującej, znajdują potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Sama odwołująca nie kwestionuje tych wyliczeń. Wnosi zastrzeżenia co do uwzględnienia wysokości wszystkich wydatków ponoszonych przez nią na utrzymanie własnej rodziny. SKO uznało, że zarzuty w tym zakresie nie mogą podlegać uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości opłaty. Odliczenie od dochodu w myśl przepisów u.p.s. dotyczy jedynie enumeratywnie wymienionych w art. 8 ust. 3 ustawy przypadków i w katalogu tym nie mieszczą się wydatki wskazywane przez stronę. Kolegium stwierdziło zatem że organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił wysokość opłaty obciążającej E.P..

Jako prawidłową SKO oceniło także odmowę zwolnienia odwołującej z ustalonej opłaty za pobyt w DPS. Wskazało, że ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1690) dokonano zmiany brzmienia art. 64 u.p.s. i aktualnie dopuszczalnym jest rozstrzygnięcie w jednej decyzji administracyjnej zarówno o ustaleniu wysokości opłaty jak i o odmowie zwolnienia z jej ponoszenia.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO wywiodło, że okoliczności osobiste dotyczące relacji pomiędzy osobą zobowiązaną do uiszczania opłaty za pobyt w DPS a jego pensjonariuszem mogą być podstawą do zwolnienia z obowiązku ponoszenia tych kosztów o ile nieprawidłowość tychże relacji potwierdzona zostanie orzeczeniem sądu powszechnego. Podstawą do zastosowania zwolnienia nie mogą być zatem tylko okoliczności podnoszone przez odwołującą się, a wynikające z poczucia niesprawiedliwości i żalu do ojca za brak należytego wywiązywania się z obowiązków rodzicielskich względem córki. Obowiązek ponoszenia opłaty przez wskazanych w ustawie krewnych oparty został na kryteriach obiektywnych, tj. stosunku pokrewieństwa i możliwościach finansowych osób zobowiązanych. Nie jest zasadne przerzucanie na gminę ciężaru finansowania pobytu mieszkańca w DPS, w sytuacji gdy jego rodzina posiada wystarczające środki na partycypowanie w tym obowiązku.

E.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przywołanej na wstępie decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zignorowanie słusznego interesu obywatela, prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, polegający na:

- przerzuceniu całości ciężaru ponoszenia opłaty za pobyt J.R. w DPS na skarżącą z jednoczesnym zaniechaniem prowadzenia postępowania w stosunku do T.R. (ograniczono się jedynie do stwierdzenia, iż wyjechał on poza granice RP);

- braku zindywidualizowania obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt J.R. w DPS w stosunku do T.R. i zaniechanie prowadzenia postępowania w tym przedmiocie w stosunku do ww. osoby, która także jest zobligowana do ponoszenia opłat;

- niewłaściwym przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, mającego za cel ustalenie dochodu po stronie Skarżącej i jej męża, co skutkowało bezrefleksyjnym przyjęciem poziomu dochodu po stronie Skarżącej z jednoczesnym brakiem uwzględnienia kosztów jego uzyskania oraz bieżących kosztów życia Skarżącej oraz osób jej najbliższych (utożsamienie przychodu z dochodem) i jedynie orientacyjne wyliczenie kosztów po stronie Skarżącej, utożsamianych wyłącznie z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą oraz pominięcie, że w ramach spoczywającego na niej obowiązku alimentacyjnego względem dzieci zmuszona jest m.in. ponosić koszty w związku z utrzymaniem trojga dzieci;

- dowolnym ustaleniu, iż odmowa zwolnienia Skarżącej od konieczności ponoszenia opłaty za pobyt J.R. w DPS godziłaby w cele pomocy społecznej i byłoby to nieuzasadnione z powodu interesu społecznego, podczas gdy organ zignorował interes Skarżącej w postępowaniu i w sposób bezrefleksyjny postanowił o odmowie zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia opłat, nie odnosząc się tym samym do jej sytuacji osobistej i faktycznej na przestrzeni lat;

- zignorowaniu przez organ I i II instancji okoliczności faktycznych podanych przez Skarżącą, które odnosiły się do całkowitego braku więzi i relacji pomiędzy J.R. a Skarżącą, spowodowane nagannym zachowaniem J.R. w stosunku do Skarżącej, a przejawiającym się całkowitym brakiem zainteresowania o wychowanie, kontakt bądź łożenie na utrzymanie Skarżącej.

Skarżąca wskazała także na naruszenie art. 136 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie dowodowego postępowania uzupełniającego, brak zlecenia przeprowadzenia szczegółowego wywiadu rodzinnego oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. polegające na przyjęciu, że przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie Skarżącej, nie uwzględnia się wydatków ponoszonych z tytułu obciążeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci, podczas gdy ustawa ta nie wskazuje na konieczność stwierdzenia ww. obowiązku orzeczeniem sądowym bądź w drodze umowy stron zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych, przez co należy uznać, iż kwota alimentów świadczona na rzecz innych osób obejmuje obowiązek alimentacyjny spełniany także bez orzeczenia sądowego lub innego źródła jak np. umowa stron,

- art. 64 u.p.s. polegające na przyjęciu, iż sytuacja osobista Skarżącej, odnosząca się do jej relacji z J.R. nie uzasadnia zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia opłat za jego pobyt w DPS. Powyższy przepis zawiera jedynie przykładowe wyliczenie przesłanek skutkujących zwolnieniem, a organ w przedmiotowej sprawie nie odniósł się w sposób rzeczowy do okoliczności podnoszonych przez Skarżącą na etapie postępowania przed organem I instancji oraz w złożonym odwołaniu o całkowitym braku zaangażowania w wychowanie Skarżącej oraz permanentnym ignorowaniu obowiązków rodzicielskich.

Mając na względzie wskazane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona, została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r. poz. 374).

Skarżąca przedmiotem swej skargi uczyniła decyzję administracyjną o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt jej ojca J.R. w Domu Pomocy Społecznej (dalej DPS) oraz o jednoczesnej odmowie całkowitego zwolnienia od obowiązku odpłatności za pobyt DPS.

Skarga zarzuca decyzjom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. - w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Według skarżącej Organy przerzuciły całość ciężaru opłaty za pobyt J.R. w DPS na skarżącą pomijając przeprowadzenie postępowania wobec T.R..

Z przekazanych do Sądu akt administracyjnych wynika, że Organ I instancji podejmował próby ustalenia miejsca aktualnego pobytu T.R.. W wyniku tych działań wyjaśniono jedynie, że syn J.R. mieszka w USA w C. Dokładnego adresu zamieszkania w USA nie udało się jednak ustalić, co również uniemożliwiło wykonanie wywiadu środowiskowego w celu dookreślenia jego zdolności do ponoszenia opłaty. Braki w ustaleniu sytuacji majątkowej w/w osoby nie miały jednak wpływu na ustalony w decyzji wynik sprawy zarówno w zakresie wysokości opłaty nałożonej na stronę jak i w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy zwolnienia od odpłatności za pobyt w DPS.

Należy w tym miejscu wyjaśnić Stronie skarżącej, że w myśl art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Według postanowień Zarządzenia nr 5/2019 Starosty Lubaczowskiego z 22 stycznia 2019 r. (Dz.U. Woj. Podkarp. 2019 r. poz. 593), koszt utrzymania w DPS w R., wynosi 3,342,25 zł miesięcznie. Prezydent Miasta na mocy swej decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], ustalił dla podopiecznego DPS odpłatność za pobyt w wysokości 1’008,85 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższą regulację u.p.s. oraz wysokość odpłatności wnoszonej przez mieszkańca DPS, do pokrycia pozostałej reszty pozostało na zobowiązanych ustawowo zstępnych – 2333,4 zł. Słusznie Organ pierwszej instancji zauważa, że tą pozostałą kwotę powinni ponosić zstępni mieszkańca DPS w osobach T.R. i E.P. Nie jest kwestionowane w sprawie, że wstępna mieszkańca D.O. nie kwalifikuje się w świetle przepisów u.p.s. do ponoszenia odpłatności, gdyż jej dochody nie przekraczają 300 % kwoty kryterium dochodowego. Zatem, maksymalna miesięczna kwota przypadająca na wyżej wymienionych zstępnych to kwota odpłatności 1166,70 zł. Z osnowy decyzji Prezydenta Miasta wynika zaś, że kwota odpłatności przypadająca na Skarżącą stronę jest zdecydowanie niższa niż maksymalna wysokość odpłatności za pobyt jaka powstała z rozdziału wartości 2333,40 zł na osoby zobowiązane z mocy ustawy. Jest to odpowiednio za lipiec i sierpień 2019 r. – 840,44 zł, zaś od 1 września 2019 r. – 876,05 zł miesięcznie. Prowadzi to do oczywistego wniosku o tym, że pominięcie przez Organ z powodów wyżej podanych sytuacji T.R., nie miało żadnego wpływu na końcowo określony w decyzji wynik sprawy administracyjnej. Skarżącą wobec wykazanej przez Organ zdolności uczestniczenia w kosztach odpłatności za pobyt ojca w DPS, zobligowana byłaby do uiszczenia podanych wyżej kwot także wówczas gdyby udało się wyjaśnić sytuację majątkową drugiego z zstępnych mieszkańca DPS. Dlatego powyższy zarzut nie mógł wpłynąć na uwzględnienie złożonej skargi.

Nie znalazły także potwierdzenia zarzuty skargi podnoszące nieprawidłowe określenie dochodów Skarżącej. Stwierdzić tu należało, iż w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast w myśl art. 8 ust. 5 u.p.s. w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą:

1) opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych - za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby;

2) opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby.

Według art. 8 ust. 7 u.p.s., wysokość dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w przypadku prowadzenia działalności opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierającego informację o wysokości:

1) przychodu;

2) kosztów uzyskania przychodu;

3) różnicy pomiędzy przychodem a kosztami jego uzyskania;

4) dochodów z innych źródeł niż pozarolnicza działalność gospodarcza w przypadkach, o których mowa w ust. 6;

5) odliczonych od dochodu składek na ubezpieczenia społeczne;

6) należnego podatku;

7) odliczonych od podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne związanych z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] października 2019 r. o dochodach E.P., jakie osoba ta uzyskała w istotnym dla sprawy 2018 r. zarówno z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jak również ze stosunku pracy. Dokument, o jakim mowa odpowiada powołanej wyżej treści art. 8 ust. 7 u.p.s. Uzasadnienie decyzji wyraża wszystkie niezbędne operacje oraz dane potrzebne do określenia czy wobec Strony może nastąpić władcza konkretyzacja obowiązku odpłatności za pobyt ojca w DPS. Organ I instancji szczegółowo przedstawił te zagadnienia na stronie 4 i 5 swej decyzji w postaci wysokości i źródeł dochodów członków rodziny Skarżącej. Wyrażone tam dane znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym sprawy. Ponieważ dochód na osobę w rodzinie wynosił w czerwcu i w lipcu 2019 r. - 2424,44 zł - zaś w sierpniu 2019 r. kwotę 2460,05 zł, to był niewątpliwie wyższy od 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącym 1584 zł. Określone w decyzji wysokości odpłatności miesięcznych odpowiadają zatem normie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s., chroniąc członków rodziny Skarżącej przed niebezpieczeństwem znaczącego pogorszenia sytuacji bytowej na skutek ponoszenia ciężarów odpłatności za usługi pomocy społecznej.

Przepisy u.p.s. w postaci art. 8 ust. 5 pkt 1 u.p.s. wskazując na sposób obliczania dochodu nakazują odliczyć od osiągniętego przychodu koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach. Powołany przepis jak również pozostałe ustępy art. 8 u.p.s. nie wspominają o konieczności odliczenia od osiągniętego z prowadzonej działalności gospodarczej przychodu "straty", o jakiej mowa jest w skardze. W art. 8 ust. 3 u.p.s. mowa jest wyłącznie o utracie dochodu. Skarżąca w 2018 r. nie utraciła dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wręcz przeciwnie dochód ten osiągnęła, co potwierdza wspomniane już wyżej zaświadczenie Naczelnika US. Organ nie mógł kierować się stanem przychodów z działalności gospodarczej Strony według stanu z 2019 r., gdyż art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy, nakazuje kierować się kwotą dochodu z działalności gospodarczej wykazaną w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy, czyli w realiach faktycznych sprawy za 2018 r. (odpłatność ustalono od miesiąca lipca 2019 r.). W decyzji słusznie wyjaśnia się Stronie, iż obniżenie dochodów z działalności gospodarczej w 2019 r., może stanowić przyczynę dla zmiany wysokości obciążeń na przyszłość po ustaleniu dochodu skarżącej z 2019 r. – art. 109 u.p.s.

Również twierdzenia skargi postulujące konieczność odliczenia kwot obciążeń związanych z obowiązkiem alimentacyjnym na trójkę dzieci nie znajdują oparcia w obowiązujących w tej mierze przepisach prawa. Otóż w myśl art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną m.in. o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Faktem jest, że ustawa o pomocy społecznej nie wyjaśnia, czy świadczenie alimentów na rzecz uprawnionych ma być dobrowolne, czy nie, ani czy mają to być alimenty bieżące, czy zaległe. Sąd podziela stanowisko NSA, o tym że chociaż przepisy u.p.s., ani też k.r.o., nie utożsamiają alimentów ze świadczeniem wynikającym z orzeczenia sądu, to jednak dla celów dowodowych niezbędnym jest wykazanie przez stronę powołującą się na fakt wydatkowania alimentów, stosownym wyrokiem sądu powszechnego lub ugody zawartej przed tym sądem, które to rozstrzygnięcia objęte byłyby tytułem wykonawczym. W innym wypadku mogłaby bowiem zachodzić trudność w wykazaniu faktu rzeczywistego płacenia alimentów na rzecz innej osoby w kwocie adekwatnej do przesłanek, od których zależy wysokość alimentów, co określa przepis art. 135 oraz 136 k.r.o. (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2017 r., o sygn. I OSK 1830/15, LEX).

Skarżąca zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego nie wskazywała na istnienie w obrocie prawnym takich dokumentów urzędowych, które jednoznacznie przesądzałyby o ponoszonych kosztach utrzymania dzieci. Nie można przy tym pominąć, iż ewentualne alimenty świadczone na rzecz zamieszkałych ze skarżącą małoletnich córek i tak musiałyby zostać uznane, jako dochód rodziny. Jak trafnie wskazuje NSA w powołanym wyżej wyroku, art. 8 ust. 3 u.p.s. nie pozwala na nieuwzględnienia ich wysokości w dochodach rodziny, tworzonej z małoletnimi dziećmi strony. Wszak według jego treści : Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, (...). Dlatego Organy nie miały podstaw prawnych, aby odliczać od osiągniętego przychodu koszty utrzymania dzieci skarżącej wynikające z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego.

Nie mogły zyskać akceptacji Sądu także te zarzuty skargi, które podnoszą naruszenie przez orzekające Organy art. 64 u.p.s. W myśl treści tej regulacji Osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.

Decyzja wydawana w oparciu o podaną wyżej regulację materialnoprawną należy do kategorii tzw. decyzji uznaniowych. Organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego (art. 7 K.p.a.), bowiem z treści uzasadnień skontrolowanych decyzji wynika, że rozważały wszystkie z istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Wyrażona w decyzji odmowa zwolnienia chroni interes społeczny i także w sposób dostateczny, wynikający z treści regulacji materialnoprawnych, uwzględnia interes skarżącej Strony.

Niewątpliwie Prezydent Miasta i SKO szczegółowo w uzasadnieniu swej decyzji opisali przytaczane przez Skarżącą argumenty w postaci trudnych relacji z jej biologicznym ojcem J.R. Zwrócono uwagę m.in., że wymieniony podopieczny DPS pomimo moralnego i prawnego obowiązku, nie łożył na utrzymanie swojej córki i nie brał udziału w jej wychowaniu, a co więcej - unikał z nią jakiegokolwiek kontaktu. Matka strony wychowywała ją samodzielnie i wyłącznie z uzyskiwanych przez siebie dochodów. W rezultacie Skarżąca nie poczuwa się do prawnego obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania w DPS swego ojca.

Skarżąca Strona odwołując się do wyroków sądów administracyjnych słusznie dostrzega szeroki katalog przesłanek ustawowych warunkujących zwolnienie zobowiązanego od całkowitej lub częściowej odpłatności za pobyt w DPS. Jako szczególnie pojemne uznać należy warunki zwolnienia określone w art. 64 pkt 2 ustawy, które posługują się sformułowaniem "w uzasadnionych okolicznościach". Jednak dokonana przez Sąd wykładnia tych regulacji u.p.s. potwierdza stanowisko Organów, że kolejne nowelizacje ustawy o pomocy społecznej wskazują na taką intencję ustawodawcy, która niestety, ale nie pozwala na kierowanie się okolicznościami związanymi z naruszeniem przez podopiecznych DPS powszechnie uznanych reguł współżycia społecznego. Niebagatelne znaczenie dla przyjęcia takiego rozumienia w/w przepisu mają też skutki zwolnienia osoby zdolnej majątkowo dla ponoszenia odpłatności w postaci przeniesienia tego ciężaru na budżet publiczny – gminę. Ten kierunek interpretacji art. 64 pkt 2 u.p.s. poświadcza również wyraźnie wyodrębniona linia orzecznicza sądów administracyjnych, do której nawiązują decyzje wydane w sprawie. Sąd rozpatrując skargę Strony podzielił stanowisko wyrażone przez WSA w Gliwicach wyroku z dnia 7 lutego 2019 r. w sprawie o sygn. II SA/GL 835/18, LEX. Podkreślono w nim zasadnie, że katalog wymienionych w art. 64 u.p.s. przypadków nie ma charakteru zamkniętego, na co wskazuje użycie zwrotów "w szczególności", "zwłaszcza", to jednak "uzasadnione okoliczności" nie dotyczą relacji pomiędzy członkami rodziny." Także NSA w wyroku z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. I OSK 1861/19, LEX, interpretuje art. 64 u.p.s. w oderwaniu od okoliczności tworzących relacje rodzinnych. Przepis art. 64 pkt 2 u.p.s. wskazuje na możliwość wydania decyzji zwalniającej z opłat jeżeli występują "uzasadnione okoliczności". Pojęcie tych uzasadnionych okoliczności nie zostało sprecyzowane. Jednak wymienione w nim przykładowe okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłat wskazują, że zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zastosowania zdarzeń związanych ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego. W tym samym kierunku zmierzają ustalenia interpretacyjne WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. I SA/Wa 2171/18, LEX, gdzie stwierdza się wyraźnie, że obowiązki zstępnego osoby skierowanej do domu pomocy społecznej zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. uzależnione są wyłącznie od jego sytuacji dochodowej. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej czy wzajemnej relacji skarżącej z ojcem nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia samego obowiązku ponoszenia opłaty przez osobę zobowiązaną.

Z tych przyczyn WSA rozpoznający skargę nie podzielił de lege lata wyłącznie słusznościowych, a nie prawnych argumentów Strony, wskazujących na konieczność szerokiej interpretacji wyrażonych w art. 64 pkt 2 u.p.s. przesłanek zwolnienia od odpłatności za pobyt w DPS. W konsekwencji nie doszło do niewłaściwej interpretacji i niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 64 u.p.s.

Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dopatrzył się w działaniach orzeczniczych Organów, jakichkolwiek naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi z urzędu na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. Wydane w sprawie Skarżącej decyzje administracyjne odpowiadają prawu i wobec tego powinny wywoływać określone w nich skutki prawne.

Wyłożone względy musiały zadecydować o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.