Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 654/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 68a ust. 14,
journal: Dz.U. 2010 nr 211 poz 1384
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi - tekst jednolity.
article: art. 43 ust. 1 pkt 41
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi I. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz I. S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. S.A. w W. (dalej: "Izba", "Skarżąca" lub "Spółka") w dniu 4 września 2015r. zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług.

Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Spółka prowadzi - na podstawie zezwolenia udzielonego przez Komisję Nadzoru Finansowego -działalność giełdowej izby rozliczeniowej i giełdowej izby rozrachunkowej w rozumieniu art. 68a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2010 Nr 211 poz. 1384, dalej: "ustawa o obrocie instrumentami finansowymi"). Dodatkowo, na podstawie art. 68a ust. 14 tej ustawy, Izba prowadzi giełdową izbę rozrachunkową w rozumieniu ustawy o giełdach towarowych. W tym zakresie, do Izby stosuje się, co do zasady, odpowiednio przepisy ustawy z dnia 26 października 2000 roku o giełdach towarowych (Dz.U. z 2010 r., Nr 48, poz. 284, dalej: "ustawa o giełdach towarowych") dotyczące giełdowej izby rozrachunkowej.

Do zadań Izby, jako izby rozrachunkowej giełd towarowych należy, w myśl art. 15 ust. 5 ustawy o giełdach towarowych, organizacja i prowadzenie rozliczeń transakcji giełdowych. W tym zakresie, obowiązkiem Izby jest zapewnienie przeprowadzania rozliczeń członków z tytułu transakcji giełdowych poprzez zagwarantowanie wykonania ich zobowiązań i wierzytelności wynikających z tych transakcji. W zakresie powyższej działalności, Izba może m.in. prowadzić rachunki pieniężne, dokonywać rozliczeń pieniężnych, udzielać pożyczek.

Obecnie, w ramach prowadzonej działalności Izba świadczy usługi rozliczania transakcji dokonywanych na Towarowej Giełdzie Energii S.A. (dalej: TGE).

Przedmiotem transakcji dokonywanych na TGE, których rozliczaniem zajmuje się Izba, są m.in. energia elektryczna, wyroby gazowe, jednak przedmiotem niniejszego wniosku są transakcje, których rozliczaniem Izba zajmie się w przyszłości. Będą to transakcje dotyczące praw do emisji CO2, które mają być dokonywane w ramach platformy aukcyjnej, którą zamierza zorganizować oraz prowadzić TGE.

Skarżąca wskazała, że do najważniejszych aktów prawnych dotyczących rynku praw do emisji CO2, oraz w dalszej kolejności statuujących platformę aukcyjną, zaliczyć należy Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. sprawie rynków finansowych oraz zmieniającą dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz. U. UE.L.2014.173.349) (dalej: "MIFID II") oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 4 lipca 2012 r. 648/2012 w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (dalej: "MIFIR").

Na mocy MIFID II, dokładnie Sekcji C "Instrumenty finansowe", za takie uznaje się, w myśl punktu 4, transakcje opcyjne, transakcje typu futures, swap, kontrakty terminowe typu forward, oraz wszelkie inne kontrakty pochodne dotyczące papierów wartościowych, instrumentów dewizowych, stóp procentowych lub oprocentowania, uprawnień do emisji lub innych instrumentów pochodnych, indeksów finansowych lub środków finansowych, które można rozliczyć fizycznie lub w środkach pieniężnych.

Należy zauważyć, że duża część wymogów MIFIR (m.in. zasady przejrzystości przed- i potransakcyjnej) wejdzie w życie 30 miesięcy po wejściu w życie samego rozporządzenia - taki okres przejściowy jest konieczny, aby m.in. można było zbudować niezbędną infrastrukturę rynkową. Z kolei MIFID II, która zastąpi w całości Dyrektywę 2004/39/EC, musi być najpierw transponowana do prawa krajowego, przy czym kraje członkowskie mają na to 2 lata. W Polsce transpozycja ta nastąpi z dniem 1 stycznia 2017 roku.

Dyrektywa zmieniana przez MIFID II to Dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2.1 kwietnia 2004 roku w sprawie rynków instrumentów finansowych (Dz. U. L 145 z 30 kwietnia 2004 roku, str. 1) (dalej: MIFID), która obowiązuje w Polsce od 2010 roku. Na mocy art. 4 ust. 1 ppkt 17, przez instrumenty finansowe rozumie się instrumenty określone w sekcji C załącznika I. Na mocy natomiast obowiązującego już Rozporządzenia Komisji UE nr 1031/2010 z dnia 12 listopada 2010 roku w sprawie harmonogramu kwestii administracyjnych oraz pozostałych aspektów sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych na mocy Dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie z dnia 12 listopada 2010 roku (Dz.Urz.UE.L Nr 302, str.l), (dalej: rozporządzenie 1031/2010) ustanowiono przepisy dotyczące harmonogramu, kwestii administracyjnych oraz pozostałych aspektów sprzedaży uprawnień do aukcji na mocy Dyrektywy 2003/87/WE. Aukcje, o których mowa powyżej, stanowią podstawową zasadę przydziału uprawnień do emisji przy czym art. 10 Dyrektywy 2003/87/WE zobowiązuje państwa członkowskie do sprzedaży na aukcji uprawnień objętych przepisami rozdziału 111 tej dyrektywy, które nie są przydzielone jako bezpłatne uprawnienia. Państwa członkowskie mają zatem obowiązek sprzedawać na aukcji uprawnienia, które nie są przydzielone jako bezpłatne uprawnienia.

Art. 10 ust. 4 Dyrektywy 2003/87/WE ustanawia natomiast szereg celów procesu aukcyjnego. Proces ten powinien być przewidywalny, w szczególności w odniesieniu do harmonogramu oraz przebiciu aukcji, a także szacunkowych wolumenów uprawnień, które mają być udostępnione.

W Preambule do rozporządzenia 1031/2010 dodano również, że cele te powinny być interpretowane w kontekście nadrzędnych celów Dyrektywy 2003/87/WE, m.in. zwiększenia harmonizacji, unikania zakłóceń konkurencji i poprawy przewidywalności, które to cele powinny wzmocnić sygnał cenowy dotyczący emisji dwutlenku węgla w celu ograniczenia emisji jak najmniejszym kosztem. W Preambule dodano również, że "kontrakty (...) są instrumentami finansowymi pozwalającymi zarówno prowadzącemu aukcje, jak i oferentom na korzystanie z takiej samej ochrony, jaka przysługuje im w kontekście uregulowań dotyczących rynków finansowych".

W konsekwencji, na mocy rozporządzenia 1031/2010, które weszło w życie w dniu 13 listopada 2010 roku, które wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, w celu sprzedaży uprawnień do emisji CO2 koniecznym jest wyznaczenie platformy aukcyjnej przez państwa członkowskie, w tym Polskę. Planuje się, jak już wspomniano, że platformę taką w Polsce stworzy TGE, i w konsekwencji rozliczeń transakcji z tego tytułu dokonywać będzie Spółka.

Skarżąca wskazała na przepis art. 26 ust. 1 rozporządzenia 1031/2010, zgodnie z którym państwa członkowskie wyznaczają w drodze procedury udzielania zamówień publicznych prowadzonej wspólnie przez Komisję i państwa członkowskie uczestniczące we wspólnym działaniu, jedną platformę aukcyjną prowadzącą sprzedaż uprawnień na aukcji na podstawie art. 27 oraz na przepis art. 26 ust. 2 rozporządzenia 1031/2010, zgodnie z którym państwa członkowskie wyznaczają w drodze procedury udzielania zamówień publicznych prowadzonej wspólnie przez Komisję i państwa członkowskie uczestniczące we wspólnym działaniu, jedną platformę aukcyjną prowadzącą sprzedaż uprawnień na aukcji na podstawie art. 28.

Również na mocy rozporządzenia 1031/2010 określono, że dla jego celów kontrakty terminowe typu futures oznaczają uprawnienia sprzedawane na aukcji jako instrumenty finansowe na mocy art. 38 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1287/2006, z dostawą w uzgodnionym terminie w przyszłości, po cenie rozliczenia aukcji określonej na mocy art. 7 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, w przypadku, których wymagane jest dokonywanie płatności w gotówce z tytułu wezwań do uzupełnienia zmiennego depozytu zabezpieczającego w związku ze zmianami ceny (art. 1 ust. 1). Natomiast kontrakty terminowe typu forward oznaczają uprawnienia sprzedawane na aukcji jako instrumenty finansowe, na mocy art. 38 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1287/2006, z dostawą w uzgodnionym terminie wykonania kontraktu, po cenie rozliczenia aukcji określonej na mocy art. 7 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, w przypadku, w którym zabezpieczenie wezwań do uzupełnienia zmiennego depozytu zabezpieczającego w związku ze zmianami ceny jest możliwe w formie zabezpieczenia niegotówkowego lub za pomocą uzgodnionej gwarancji rządowej, zgodnie z wyborem kontrahenta centralnego.

Powyżej cytowane rozporządzenie 1031/2010, odwołuje się do przepisu art. 38 ust. 3 Rozporządzenia Komisji WE nr 1287/2006 z dnia 10 sierpnia 2006 roku wprowadzającego środki wykonawcze do dyrektywy MIFID w odniesieniu do zobowiązań przedsiębiorstw inwestycyjnych w zakresie prowadzenia rejestrów, sprawozdań z transakcji, przejrzystości rynkowej, dopuszczania instrumentów finansowych do obrotu oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy (Dz.U.) (dalej: rozporządzenie 1287/2006). Rozporządzenie 1287/2006 stanowi o środkach wykonawczych do dyrektywy MIFID, która ustanawia ramy regulacyjne systemu regulacji rynków finansowych we Wspólnocie, określając między innymi: warunki działalności związane z wykonywaniem przez przedsiębiorstwa inwestycyjne usług inwestycyjnych, usług dodatkowych i działalności inwestycyjnej; wymogi organizacyjne w odniesieniu do przedsiębiorstw inwestycyjnych wykonujących zawodowo takie usługi i działalność oraz w odniesieniu do rynków regulowanych; wymogi w zakresie sprawozdawczości z transakcji na instrumentach finansowych; wymogi w zakresie przejrzystości transakcji na aukcjach.

W myśl przepisu art. 38 ust. 3 rozporządzenia 1287/2006, wpisującego się w Rozdział IV "Pochodne instrumenty finansowe", do celów sekcji C pkt 10 załącznika I do dyrektywy 2004/39/WH kontrakt pochodny odnoszący się do instrumentu bazowego, o którym mowa w tejże sekcji lub w art. 39, uznaje się za wykazujący właściwości innych instrumentów finansowych pochodnych, jeżeli spełniony jest jeden z następujących warunków: kontrakt ten jest rozliczany w gotówce lub może być rozliczany w gotówce na wniosek jednej lub kilku stron, inaczej niż w przypadku niewywiązania się z zobowiązań lub innego zdarzenia prowadzącego do rozwiązania kontraktu, kontrakt ten jest przedmiotem obrotu rynku regulowanym, w stosunku do kontraktu spełnione są warunki określone w ust. 1. Zgodnie z ust. 1 do celów sekcji C pkt 7 załącznika 1 do dyrektywy 2004/39/WE kontrakt, niebędący kontraktem na rynku kasowym w rozumieniu ust. 2 niniejszego artykułu, uznaje się za wykazujący właściwości innych instrumentów finansowych pochodnych i przeznaczony do celów handlowych, jeżeli spełnia następujące warunki: spełnia jedno z następujących kryteriów:

- jest przedmiotem obrotu na platformie obrotu w państwie trzecim, która spełnia funkcje podobne do rynku regulowanego lub MTF-u,

- stwierdza się jednoznacznie, że jest przedmiotem obrotu na ryku regulowanym, MTF-ie lub określonej wyżej platformie obrotu w państwie trzecim albo podlega ich zasadom,

- stwierdza się jednoznacznie, że jest odpowiednikiem kontraktu będącego przedmiotem obrotu na rynku regulowanym lub MTF-ie lub określonej wyżej platformie obrotu w państwie trzecim. Dodatkowo, kontrakt taki jest rozliczany przez izbę rozrachunkową lub inny podmiot spełniający te same funkcje, co kontrahent centralny lub istnieją ustalenia dotyczące opłacenia lub dostarczenia zabezpieczenia związanego z kontraktem, oraz kontakt taki jest znormalizowany tak, by w szczególności cena, partia, termin dostawy lub inne warunku określane były głównie w odniesieniu do regularnie publikowanych cen, standardowych partii lub standardowych terminów dostawy.

W związku z przewidywanym dokonywaniem przez członków Izby transakcji giełdowych na rynku praw do emisji CO2, zorganizowanym w oparciu o powyższe przepisy, należy podkreślić, że wśród głównych usług Izby mają znaleźć się usługi rozliczania transakcji dokonywanych na tym rynku, obejmujące m.in. następujące czynności:

1) po otrzymaniu odpowiednich danych o transakcjach, Izba zarejestruje na kontach ewidencyjnych rejestrów towarów giełdowych, pozycje będące przedmiotem rejestrowanych transakcji, a następnie obliczy wierzytelności pieniężne z tytułu zarejestrowanych pozycji;

2) Izba ustali zakres świadczeń pieniężnych, do spełnienia których zobowiązani będą rozliczający członkowie Spółki odpowiedzialni za ich rozliczenie w podziale na zobowiązania i należności z tytułu rozliczenia transakcji, zobowiązania i należności z tytułu depozytów zabezpieczających.

3) Izba umożliwia spełnienie powyższych świadczeń poprzez przygotowanie dyspozycji powodujących uznanie lub obciążenie rachunków bankowych Rozliczenie pieniężne transakcji prowadzone jest przez nią za pośrednictwem rachunków jej członków lub ich banków płatników.

Na tle tak przedstawionych okoliczności Izba zapytała:

1. Czy transakcje, które będą dokonywane na rynku praw do emisji CO2, w oparciu o przedstawione w stanie faktycznym przepisy, rozliczane przez Spółkę, będą korzystały ze zwolnienia w podatku VAT na mocy przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. – o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej: "ustawa o VAT"), w myśl którego zwalnia się usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 131, poz. 763), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie?

2. Czy świadczenie przez Izbę usług polegających na rozliczaniu transakcji na rynku praw do emisji CO2, przeprowadzanych w oparciu o przedstawione w stanie faktycznym przepisy, będzie korzystało ze zwolnienia w podatku VAT na mocy przepisu art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT lub opcjonalnie na mocy przepisu art. 43 ust. 13 ustawy o VAT?

Skarżąca powołała się na art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT i wskazała, że jej zdaniem w opisanym stanie faktycznym nie powinno budzić wątpliwości, że prawa do emisji CO2, tak w obowiązującym obecnie stanie prawnym wspólnotowym, jak i po 1 stycznia 2017 roku, kiedy to w Polsce w pełni implementowana zostanie dyrektywa MIFID II, powinny być traktowane jako instrumenty finansowe dla potrzeb rozliczania podatku VAT. Wypełniają one bowiem wprost kryteria wynikające z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi - odnoszą się one bowiem do praw do emisji, jak również wykonywane są przez rozliczenie pieniężne, którego dokonywać ma w przedstawionym stanie faktycznym Skarżąca.

Co więcej, ustawa o instrumentach finansowych, w celu oceny posiadania przez dany kontrakt właściwości pochodnych instrumentów finansowych, wprost odwołuje się do prawa wspólnotowego, przedstawionego w stanie faktycznym, mianowicie do rozporządzenia 1287/2006, dokładnie przepisu art. 38 tego aktu prawnego.

Spełnienie zatem przesłanek zawartych w przepisie art. 38 ust. 1 pkt 2 lit. i) oraz w ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi pozwala stwierdzić, że transakcje dotyczące praw do emisji CO2, których rozliczeniem zajmie się Izba, powinny korzystać ze zwolnienia przewidzianego na gruncie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Za takim wnioskiem przemawia również same umiejscowienie przepisów w prawic wspólnotowym odnoszące się do prawo do emisji CO2. Jak wynika bowiem z przedstawionego w sprawie stanu faktycznego, obejmującego również stan prawny odnoszący się do rynku praw do emisji, wszelkiego rodzaju transakcje na tych instrumentach określane są na zasadach właściwych dla transakcji dotyczących instrumentów finansowych. Więcej, sam rynek praw do emisji, jak również planowana platforma aukcyjna, określone zostały w oparciu o przepisy odnoszące się do rynku finansowego.

Nie powinno więc budzić wątpliwości, że prawa do emisji funkcjonują na rynku finansowym, ponieważ same noszą cechy instrumentu finansowego.

Skarżąca wskazała, że dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnień podatkowych, w tym oczywiście przepisów krajowych, takich jak ustawa o VAT, koniecznym jest dokonanie takiej interpretacji przepisów, która co prawda będzie ścisła, ale zarazem zgodna będzie z celami nadrzędnymi i będzie spójna z zasadami dotyczącymi konkretnych transakcji. W opisanym przypadku nie powinno budzić wątpliwości, że prawa do emisji, powinny być uznane za pochodne instrumenty finansowe, są one przecież przedmiotem obrotu rynku finansowego. Co więcej, taka interpretacja zgodna jest również z celami przyświecającymi prawodawcy wspólnotowemu tworzącemu filary dla obrotu prawami do emisji. W Preambule do rozporządzenia 1031/2010 czytamy, że cele procesu aukcyjnego dotyczącego praw do emisji należy interpretować w kontekście nadrzędnych celów, m.in. zwiększenia harmonizacji, unikania zakłóceń konkurencji i poprawy przewidywalności. Powyższe wskazuje jednoznacznie na to, że nie tylko literalne brzmienie przepisów ustawy o VAT pozwala na zastosowanie zwolnienia w podatku VAT dla transakcji dotyczących CO2, lecz również zasady wykładni prawa, tak krajowego, jak i wspólnotowego, wskazują na poprawność tej tezy.

Odnosząc się do pytania nr 2 Spółka wskazała, że przedmiotem transakcji dokonywanych na platformie aukcyjnej, których rozliczaniem zajmie się, zgodnie z założeniami, Izba, mają być kontrakty dotyczące praw do emisji CO2, które jak wynika ze stanowiska Spółki przedstawionego w odpowiedzi na pytanie 1 niniejszego wniosku, należy uznać za instrumenty finansowe korzystające ze zwolnienia na gruncie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Wskazuje to jednoznacznie, że usługi Izby, za które pobierać będzie opłaty od swoich członków, odnoszą się do rynku o charakterze finansowym, bezpośrednio odnoszącego się w zakresie przedmiotowym swoich transakcji do instrumentów finansowych. Stąd też, uznać należy, że z uwagi na charakter działalności Izby, obsługując w przyszłości transakcje zawierane na rynku CO2, będzie ona świadczyła usługi dotyczące wprost rynku o charakterze finansowym, jak również instrumentów finansowych, w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, stąd też uprawniona będzie do zastosowania zwolnienia przewidzianego na gruncie przepisu art. 43 ust. 13 ustawy o VAT, na mocy którego zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37- 41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 4 grudnia 2015 r. stanowisko Skarżącej uznał za nieprawidłowe.

Minister Finansów zgodził się z twierdzeniem Spółki, że w kontekście przedstawionych we wniosku okoliczności sprzedaż instrumentów pochodnych odnoszących się do uprawnień do emisji należy uznać za instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Jednakże obrót ww. instrumentami finansowymi nie może korzystać ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT z uwagi na treść art. 43 ust. 16 ustawy, zgodnie z którym zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są m.in. uprawnienia do emisji zanieczyszczeń i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

Wyjaśnił, iż powyższy przepis dotyczy instrumentów pochodnych, których instrumentem bazowym są m.in. uprawnienia do emisji zanieczyszczeń (a więc również do emisji CO2), i w odniesieniu do których istnieje możliwość realizacji kontraktu poprzez fizyczne dostarczenie tych uprawnień (która to czynność jest uznawana jako opodatkowane świadczenie usługi).

Zatem uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że transakcje, które będą dokonywane na rynku praw do emisji CO2, w oparciu o przedstawione w stanie faktycznym przepisy, rozliczane przez Spółkę, nie będą korzystały ze zwolnienia w podatku VAT na mocy przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, z uwagi na treść art. 43 ust. 16 ustawy o VAT i będą podlegały opodatkowaniu wg podstawowej stawki podatku VAT w wysokości 23%. na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy.

Odnosząc się do drugiego pytania Spółki Minister stwierdził, że brak jest podstaw do uznania świadczonych we wniosku czynności za usługi finansowe, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy. Przede wszystkim, nie można ich uznać za "wszelkiego rodzaju transakcje płatnicze", bądź "wszelkiego rodzaju transfery pieniężne", nie wywołują one bowiem dla podmiotów biorących udział w transakcji instrumentami pochodnymi żadnych zmian o charakterze prawnym lub finansowym. Usługi rejestracji na kontach ewidencyjnych rejestrów towarów giełdowych, obliczanie wierzytelności, ustalanie zakresu świadczeń pieniężnych, do spełnienia których zobowiązani są rozliczający członkowie Izby, przygotowanie dyspozycji powodujących uznanie lub obciążenie rachunków bankowych, w ocenie organu, mają charakter czynności technicznych, pozostających bezpośrednio bez wpływu na sytuację finansową samego kontrahenta.

Świadczone przez Spółkę usługi nie będą mogły również korzystać ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie ww. art. 43 ust. 13 ustawy w związku z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy. Usługi te stanowią niewątpliwie element usług związanych z transakcjami dotyczącymi instrumentów finansowych, o których mowa w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi. Jednakże transakcje, które będą dokonywane na rynku praw do emisji CO2, w oparciu o przedstawione w stanie faktycznym przepisy, rozliczane przez Izbę nie będą korzystały ze zwolnienia w podatku VAT na mocy przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, z uwagi na treść art. 43 ust. 16 ustawy o VAT, zatem również usługi stanowiące element tej transakcji nie będą mogły korzystać ze zwolnienia z podatku VAT.

Reasumując Minister stwierdził, że wymienione we wniosku usługi nie mogą korzystać z omówionych powyżej zwolnień od podatku VAT, gdyż nie wypełniają warunków do uznania ich usługi stanowiące element usługi finansowej bądź usługi, której przedmiotem są instrumenty finansowe, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej. W konsekwencji więc usługi świadczone przez Izbę podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według podstawowej stawki podatku VAT, tj. 23%.

Skarżąca, po wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji. Spółka zarzuciła naruszenie:

1. art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że transakcje dokonywane na finansowym rynku (platformie aukcyjnej) praw do emisji CO2 nie korzystają ze zwolnienia przewidzianego na gruncie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41, uznając jednocześnie, błędnie, że zastosowanie znajduje w przedstawionym stanie faktycznym przepis art. 43 ust. 16 pkt 5 ustawy o podatku VAT,

2. art. 135 ust. 1 lit. d) Dyrektywy Rady nr 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.L 347 z 11.12.2006 r.) (dalej: "Dyrektywa 112"), jak również naruszenie naczelnych zasad wspólnego systemu podatku VAT poprzez uznanie, że transakcje dokonywane na finansowym rynku (platformie aukcyjnej) praw do emisji CO2 nie korzystają ze zwolnienia przewidzianego na gruncie przepisu art. 43 ust 1 pkt 41 ustawy o podatku VAT,

3. art. 43 ust. 1 pkt 40 oraz art. 43 ust. 13 ustawy o VAT poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż świadczone przez Spółkę usługi nie mieszczą się w zakresie któregokolwiek ze zwolnień wskazanych w ww. przepisach, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające w istocie na ich niezastosowaniu.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podtrzymała stanowisko prezentowane na wcześniejszym etapie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty zyskały aprobatę Sądu.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zastosowania zwolnienia w podatku od towarów i usług do czynności wykonywanych przez Skarżącą i szczegółowo opisanych w ramach zdarzenia przyszłego wniosku o interpretację prawa podatkowego.

W związku z tym opisem Skarżąca zadała dwa pytania:

1) czy transakcje, które będą dokonywane na rynku praw do emisji CO2, w oparciu o przedstawione w stanie faktycznym przepisy, rozliczane przez Spółkę, będą korzystały ze zwolnienia w podatku VAT na mocy przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, w myśl którego zwalnia się usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 131, poz. 763), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie?

2) czy świadczenie przez Izbę usług polegających na rozliczaniu transakcji na rynku praw do emisji CO2, przeprowadzanych w oparciu o przedstawione w stanie faktycznym przepisy, będzie korzystało ze zwolnienia w podatku VAT na mocy przepisu art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT lub opcjonalnie na mocy przepisu art. 43 ust. 13 ustawy o VAT?

W obu kwestiach Minister Finansów uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe.

Organ doszedł bowiem do wniosku, że zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania z uwagi na treść art. 43 ust. 16 pkt 5 tej ustawy. W odniesieniu natomiast do możliwości skorzystania przez Skarżącą ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT Minister Finansów wskazał, że również to zwolnienie nie może być zastosowane, a to z uwagi na techniczny charakter czynności opisanych w stanie faktycznym wniosku, pozostających bezpośrednio bez wpływu na sytuację finansową samego kontrahenta.

Ponadto Minister Finansów wskazał, że świadczone przez Spółkę usługi nie będą mogły również korzystać ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie ww. art. 43 ust. 13 ustawy w związku z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy, gdyż transakcje, które będą dokonywane na rynku praw do emisji CO2, w oparciu o przedstawione w stanie faktycznym przepisy, rozliczane przez Izbę nie będą korzystały ze zwolnienia w podatku VAT na mocy przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, z uwagi na treść art. 43 ust. 16 ustawy o VAT, zatem również usługi stanowiące element tej transakcji nie będą mogły korzystać ze zwolnienia z podatku VAT.

Skarżąca, nie zgadzając się z tym stanowiskiem organu, argumentowała w odniesieniu do pierwszej kwestii, że sposób interpretacji ww. przepisu przyjęty przez organ ma charakter zawężający, który czyni to zwolnienie w stosunku do praw do emisji CO2, bezskutecznym oraz jest sprzeczny z zasadami prowspólnotowej wykładni przepisów prawa.

Natomiast co do drugiej kwestii wskazywała, że opisane we wniosku czynności nie mają charakteru technicznego, przywołując na poparcie swojego stanowiska wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2015r., sygn. akt I FSK 942/14, wydanego wobec Skarżącej, w podobnym stanie faktycznym i tożsamym stanie prawnym.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podzielił stanowisko Ministra Finansów w odniesieniu do pytania nr 1, natomiast w odniesieniu do pytania nr 2 – przyznał rację Skarżącej.

Przechodząc zatem do zagadnienia związanego z pytaniem nr 1 wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 131. poz. 763), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie. Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 16 pkt 5 zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 41 nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

W związku z tym, zdaniem Sądu, Minister Finansów zasadnie wskazał, że choć sprzedaż instrumentów pochodnych odnoszących się do uprawnień do emisji CO2 należy uznać za instrumenty finansowe, to jednak obrót tymi instrumentami nie może korzystać ze zwolnienia w podatku VAT na mocy przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, z uwagi na treść art. 43 ust. 16 tej ustawy o VAT.

Zauważenia wymaga, że z treści tego przepisu wyraźnie wynika, że zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są m.in. uprawnienia do emisji zanieczyszczeń i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku. Zarówno Skarżąca jak i organ są zgodni co do tego, że przedmiotem czynności opisanych we wniosku o interpretację są uprawnienia do emisji CO2, a więc są to uprawnienia do emisji zanieczyszczeń. Spór w istocie sprowadza się do sposobu interpretacji powołanych przepisów.

Zdaniem Sądu w tym zakresie należało przyznać rację Ministrowi Finansów, który przy interpretacji art. 43 ust. 1 pkt 41 w związku z art. 43 ust. 16 ustawy o VAT posłużył się wykładnią literalną, a nie wykładnią systemową, prowspólnotową, jak tego chce Skarżąca.

W związku z tym należy wskazać, że dokonując wykładni ww. przepisów należało sięgnąć po dyrektywę interpretacyjną, dotyczącą interpretacji przepisów wprowadzających wszelkie wyjątki w prawie, według której nie można ich interpretować rozszerzająco. Konsekwencją przyjęcia w polskiej praktyce stosowania prawa powyższej dyrektywy jest obowiązek interpretowania przepisów prawa, które zawierają normy wprowadzające wyjątki od norm ogólnych, w sposób literalny, tzn. ani zawężająco ani rozszerzająco. Należy przy tym podkreślić, że literalna wykładnia prawa podatkowego nie jest wykładnią "ścisłą" lub "zawężającą", gdyż taka wykładnia w odniesieniu do przepisów wprowadzających zwolnienia podatkowe nie ma uzasadnienia ani normatywnego ani racjonalnego (por. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 147). Takie stanowisko zostało wyrażone również w orzecznictwie (np. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1691/11, z dnia 4 grudnia 2014r., sygn. akt II FSK 2860/12; CBOSA). Przeciwnie, natomiast wykładnia literalna jest związana z ostrożnym i sceptycznym podejściem do tych dyrektyw wykładni, które mogą służyć zawężeniu lub rozszerzeniu zakresu podmiotowego lub przedmiotowego normy prawnej, zawartej w interpretowanym przepisie. Wykładnia literalna oparta jest bowiem na pełnym respektowaniu granic językowych wykładni, których naruszenie prowadzi do wykładni contra legem.

Zdaniem Sądu, zaprezentowana wyżej wykładnia art. 43 ust. 1 pkt 41 w związku z art. 43 ust. 16 ustawy o VAT respektuje językowe granice dopuszczalnego rozumienia tego przepisu. Natomiast zastosowanie wykładni zaproponowanej przez Skarżącą prowadziłoby do rozumienia art. 43 ust. 16 ustawy o VAT wbrew jego oczywistej treści.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niezastosowania przez Ministra Finansów dyspozycji art. 135 ust. 1 lit. d) Dyrektywy 112 oraz naruszenie naczelnych zasad wspólnego systemu podatku VAT poprzez uznanie, że transakcje dokonywane na finansowym rynku (platformie aukcyjnej) praw do emisji CO2 nie korzystają ze zwolnienia przewidzianego na gruncie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, należy ponownie podkreślić, że przesłanką skorzystania z ww. zwolnienia jest nie tylko świadczenie usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe (o których mowa w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi), ale także, że świadczone usługi nie zostały wymienione w art. 43 ust. 16 tej ustawy.

Reasumując, Sąd uznał zarzuty skargi w ww. zakresie za niezasadne.

W odniesieniu natomiast do zagadnienia związanego z pytaniem nr 2 wniosku o interpretację Sąd przyznał rację Skarżącej, która swoją argumentację zasadnie wsparła wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2015r., sygn. akt I FSK 942/14, wydanego wobec Skarżącej, którego tezy Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za swoje.

A zatem, jak wskazał NSA w ww. wyroku, aby ustalić czy usługi świadczone przez Skarżącą w odniesieniu praw do emisji CO2, objęte są zwolnieniem przewidzianym w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT należy dokonać analizy w szczególności brzmienia tego przepisu, kontekstu, w jaki wpisują się pojęcia w nim zawarte oraz celów zwolnienia, które przepis ten ustanawia.

W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług. Powyższy przepis, podobnie jak 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, stanowi implementację art. 135 ust. 1 lit. d) Dyrektywy 112.

Jak wskazał NSA w ww. wyroku "zgodnie z orzecznictwem TSUE wyrażenia użyte celem oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 13 Szóstej dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG; Dz. Urz. UE z dnia 13 czerwca 1977r. Nr L 145, s. 1 i nast. ze zm.; dalej: VI dyrektywa; obecnie art. 132 i nast. dyrektywy 112), stanowią autonomiczne pojęcia prawa Unii, które służą unikaniu rozbieżności w stosowaniu systemu VAT w poszczególnych państwach członkowskich (por. wyrok TSUE w sprawie Nordea Pankki Suomi Oyj, C-350/10, EU:C:2011:532, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo) i że wyrażenia te powinny być interpretowane w sposób ścisły, ponieważ wspomniane zwolnienia stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą VAT objęta jest każda usługa świadczona odpłatnie przez podatnika (wyroki TSUE w sprawie: Stichting Uitvoering Financiële Acties, 348/87, EU:C:1989:246, pkt 13; Skandinaviska Enskilda Banken, C-540/09, EU:C:2011:137, pkt 20). Jednakże interpretacja tych pojęć powinna być zgodna z celami, do jakich dążą owe zwolnienia, oraz powinna spełniać wymogi zasady neutralności podatkowej, na której zasadza się wspólny system VAT. Tym samym owa zasada ścisłej interpretacji nie oznacza, że pojęcia użyte w celu opisania zwolnień z art. 13 powinny być interpretowane w sposób, który czyniłby je bezskutecznymi (por. wyrok TSUE w sprawie Skandinaviska Enskilda Banken AB Momsgrupp, C-540/09, pkt 20 i powołane tam orzecznictwo).

Ponadto nie ulega wątpliwości, że zgodnie z orzecznictwem TSUE transakcje zwolnione z VAT na mocy art. 13 część B lit. d) VI dyrektywy (obecnie art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy 112) należą jako całość, ze względu na ich charakter, do transakcji finansowych (por. wyroki TSUE w sprawie: Granton, C-461/12, EU:C:2014:1745, pkt 35; Velvet & Steel Immobilien, C-455/05, EU:C:2007:232, pkt 21). Pomimo, że transakcje te zostały zdefiniowane ze względu na charakter świadczonych usług, to niekoniecznie muszą być dokonywane przez banki lub instytucje finansowe (zob. wyrok TSUE w sprawie: Granton, EU:C:2014:1745, pkt 29; Velvet & Steel Immobilien, EU:C:2007:232, pkt 22 i powołane tam orzecznictwo) czy określony rodzaj zakładu lub osoby prawnej (por. wyroki TSUE w sprawie: SDC, C-2/95, EU:C:1997:278, pkt 38; AXA UK, EU:C:2010:646, pkt 26). Trybunał orzekł wreszcie w odniesieniu do różnych zwolnień ustanowionych na mocy art. 13 część B lit. d) VI dyrektywy, że aby móc je zaklasyfikować jako czynności zwolnione z opodatkowania, omawiane usługi powinny tworzyć odrębną całość, która, oceniana całościowo, wypełnia szczególne i istotne funkcje usługi opisanej w tym przepisie (zob. podobnie wyroki TSUE w sprawie: SDC, EU:C:1997:278, pkt 66, 75; AXA UK plc, EU:C:2010:646, pkt 27).

Trybunał orzekł również, że przelew jest operacją polegającą na realizacji dyspozycji przekazania określonej sumy pieniędzy z jednego konta bankowego na drugie. Operacja ta cechuje się w szczególności tym, że powoduje zmianę sytuacji prawnej i finansowej istniejącej z jednej strony między udzielającym dyspozycji a beneficjentem a z drugiej strony między nimi a ich bankiem, jak również, w odpowiednim przypadku, między bankami. Ponadto czynnością powodującą tę zmianę jest sam przelew środków między kontami, niezależnie od jego kauzy (zob. wyroki TSUE w sprawie: SDC, EU:C:1997:278, pkt 53; Nordea Pankki Suomi Oyj, EU:C:2011:532, pkt 25). Interpretacja ta nie przesądza sposobów dokonywania przelewów, bowiem te ostatnie mogą być realizowane w drodze zapisów na rachunku. Takie czynności, niezależnie od tego, czy zostaną dokonane w drodze przelewu, któremu towarzyszy transfer środków, czy też w drodze zapisów na rachunkach, stanowią usługi objęte zwolnieniem przewidzianym w art. 13 część B lit. d) pkt 3 VI dyrektywy (por. wyrok TSUE w sprawie ATP PensionService A/S, C-464/12, EU:C:2014:139, pkty 79-81). Dodatkowo zauważono, że czynności rejestracji wpłat na kontach klientów, nie mają charakteru czysto technicznego, lecz materializują prawa klientów wobec funduszy emerytalnych poprzez przekształcenie wierzytelności pracownika wobec pracodawcy w wierzytelność wobec funduszu emerytalnego, do którego należy pracownik (por. wyrok TSUE w sprawie ATP PensionService A/S, EU:C:2014:139, pkt 82). Ponadto z orzecznictwa TSUE wynika, że celem zwolnienia transakcji finansowych jest zmniejszenie trudności związanych z ustaleniem podstawy opodatkowania i kwoty podlegającego odliczeniu VAT (por. wyrok TSUE w sprawie Granton, EU:C:2014:1745, pkt 35).

Wypada też przypomnieć, że z orzecznictwa Trybunału wynika, że w przypadku gdy transakcja składa się z zespołu świadczeń i czynności, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności, w jakich jest ona dokonywana, w celu określenia, po pierwsze, czy chodzi o dwa lub więcej świadczenia odrębne, czy też o świadczenie jednolite (zob. podobnie m.in. wyroki TSUE w sprawie: Faaborg-Gelting Linien, C-231/94, EU:C:1996:184, pkt 12–14; CPP, C-349/96, EU:C:1999:93, pkt 28; Levob Verzekeringen i OV Bank, C-41/04, EU:C:2005:649, pkt 19; Aktiebolaget NN, C-111/05, EU:C:2007:195, pkt 21; Bog i in., C-497/09, EU:C:2011:135, pkt 53). Należy stwierdzić istnienie jednego świadczenia, jeżeli czynności wykonane przez podatnika na rzecz klienta są ze sobą tak ściśle związane, że obiektywnie tworzą jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze, którego podział miałby charakter sztuczny (wyroki TSUE w sprawie: Levob Verzekeringen i OV Bank, EU:C:2005:649, pkt 20, 22; Aktiebolaget NN, EU:C:2007:195, pkt 22, 23; Bog i in., EU:C:2011:135, pkt 53).

Nie można zapominać, że zasada neutralności podatkowej sprzeciwia się w szczególności temu, aby towary lub usługi podobne, które są zatem konkurencyjne wobec siebie, były traktowane odmiennie z punktu widzenia VAT (zob. w szczególności wyroki: z dnia 3 maja 2001 r. w sprawie Komisja/ Francja, C-481/98, EU:C:2001:237, pkt 22; Kingscrest Associates i Montecello, C-498/03, EU:C:2005:322, pkt 41, 54; Marks & Spencer, C-309/06, EU:C:2008:211, pkt 47; Komisja/ Królestwo Niderlandów, C-41/09, EU:C:2011:108, pkt 66; The Rank Group plc, C-259/10 i C-260/10, EU:C:2011:719, pkt 32)."

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że ze stanu faktycznego – opisu zdarzenia przyszłego - przedstawionego we wniosku o interpretację wynika, że Skarżąca prowadzi na podstawie zezwolenia udzielonego przez ministra właściwego do spraw instytucji finansowych działalność giełdowej izby rozliczeniowej i giełdowej izby rozrachunkowej w rozumieniu art. 68a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Stosownie do treści art. 68a ust. 1 tej ustawy przez izbę rozliczeniową rozumie się zespół osób, urządzeń i środków technicznych utworzony w celu organizacji i prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych: 1) w obrocie zorganizowanym lub 2) poza obrotem zorganizowanym - jeżeli na podstawie przepisów prawa podlegają obowiązkowi rozliczenia przez podmiot rozliczający - których przedmiotem są instrumenty finansowe. Przez izbę rozrachunkową rozumie się zespół osób, urządzeń i środków technicznych utworzony w celu organizacji i prowadzenia rozrachunku transakcji, o których mowa w ust. 1 (art. 68a ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi). Izba rozliczeniowa lub izba rozrachunkowa mogą być prowadzone wyłącznie przez spółkę akcyjną (art. 68a ust. 3). Przedmiotem działalności spółki prowadzącej izbę rozliczeniową lub izbę rozrachunkową może być wyłącznie prowadzenie izby lub wykonywanie innych czynności związanych z organizowaniem i prowadzeniem odpowiednio rozliczeń lub rozrachunku transakcji, o których mowa w ust. 1 i 2. Spółka prowadząca izbę rozliczeniową lub izbę rozrachunkową może także, w ramach prowadzenia izby rozliczeniowej lub izby rozrachunkowej, odpowiednio rozliczać lub dokonywać rozrachunku innych, niż wskazane w ust. 1 pkt 2, transakcji zawartych poza obrotem zorganizowanym (art. 68a ust. 4). Przepisy art. 68a ust. 5 -16 wskazują warunki na jakich odbywa się działalność takiego podmiotu.

Dodatkowo z treści wniosku wynika wyraźnie, że na podstawie art. 68a ust. 14 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, spółka prowadzi giełdową izbę rozrachunkową w rozumieniu ustawy o giełdach towarowych. W tym zakresie, do spółki, która posiada zgodę Komisji Nadzoru Finansowego na swoją działalność, stosuje się, co do zasady, odpowiednio przepisy tej ustawy, dotyczące giełdowej izby rozrachunkowej.

Wskazana wyżej ustawa giełdach towarowych wskazuje, że zgodnie z art. 2 pkt 4 ilekroć w ustawie jest mowa o: giełdowej izbie rozrachunkowej - rozumie się przez to zespół osób, urządzeń i środków technicznych utworzony w celu organizacji i prowadzenia rozliczeń transakcji giełdowych. Zgodnie z art. 14 ust. 2 tej ustawy giełdową izbę rozrachunkową tworzy się wyłącznie w formie spółki akcyjnej. Giełdową izbę rozrachunkową tworzy się w celu dokonywania obsługi finansowej transakcji giełdowych oraz w celu realizacji zadań określonych w art. 15 ust. 5 i 6 (art. 14 ust. 2 ustawy o giełdach towarowych). Giełdowa izba rozrachunkowa może zawierać umowy określające tryb, terminy i warunki przekazywania zbywcom towarów giełdowych środków pieniężnych otrzymanych przez izbę od nabywców tych towarów (art. 14 ust. 2b ustawy o giełdach towarowych). Giełdowa izba rozrachunkowa nie może prowadzić działalności innej niż określona w ust. 2 i 2b (art. 14 ust. 3 tej ustawy). Zaś krąg potencjalnych akcjonariuszy spółki jest ograniczony stosownie do treści art. 14 ust.4 ustawy o giełdach towarowych albowiem mogą nimi być wyłącznie spółki prowadzące giełdę, akcjonariusze spółki prowadzącej giełdę, banki, Skarb Państwa oraz Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. Wartym wspomnienia jest także sposób funkcjonowania giełdowej izby rozrachunkowej, gdyż świadczy ona jedynie usługi na rzecz swoich członków (art. 15 ust. 1 ustawy o giełdach towarowych). Członkami giełdowej izby rozrachunkowej, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą być wyłącznie jej akcjonariusze, spółki prowadzące giełdę, towarowe domy maklerskie, domy maklerskie oraz podmioty, o których mowa w art. 9 ust. 3 pkt 4 (przedsiębiorstwa energetyczne) i w art. 50 ust. 1 (zagraniczna osoba prawna prowadząca działalność maklerską), o ile są członkami giełdy (art. 15 ust. 2 ustawy o giełdach towarowych). Członkami giełdowej izby rozrachunkowej mogą być również inne krajowe instytucje finansowe, w tym banki, jeżeli zamierzają współdziałać z giełdową izbą rozrachunkową w zakresie wykonywania jej zadań oraz, za zgodą i na warunkach określonych przez Komisję, osoby prawne lub inne jednostki organizacyjne z siedzibą za granicą, wykonujące zadania w zakresie rozliczania transakcji zawieranych w obrocie towarami giełdowymi (art. 15 ust. 3 ustawy o giełdach towarowych).

Do zadań giełdowej izby rozrachunkowej należy organizacja i prowadzenie rozliczeń transakcji giełdowych, w szczególności: 1) badanie stanu finansowego członków w zakresie możliwości terminowego wywiązywania się z zobowiązań wynikających z transakcji giełdowych; 2) organizowanie i zarządzanie systemem gwarantującym prawidłowe wykonanie zobowiązań wynikających z transakcji; wyrażanie zgody na zawarcie przez członka giełdowej izby rozrachunkowej umowy o rozliczanie transakcji, o której mowa w art. 50b ust. 1 pkt 1 (art. 15 ust. 5 ustawy o giełdach towarowych).

Giełdowa izba rozrachunkowa zapewnia przeprowadzanie rozliczeń członków z tytułu transakcji giełdowych, w szczególności przez zagwarantowanie ich zobowiązań i wierzytelności wynikających bezpośrednio z tych transakcji (art. 15 ust. 6 ustawy o giełdach towarowych). Giełdowa izba rozrachunkowa może prowadzić rachunki pieniężne, dokonywać rozliczeń pieniężnych, udzielać pożyczek oraz uczestniczyć - za pośrednictwem swojego banku - w rozrachunkach dokonywanych przez Narodowy Bank Polski na zasadach stosowanych w przypadku rozrachunków międzybankowych, w zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych w ust. 1 oraz w ust. 5 i 6 (art. 15 ust. 7 tej ustawy).

Z opisu zdarzenia przyszłego zawartego we wniosku wynika również, że wśród głównych usług świadczonych przez Skarżącą mają znaleźć się usługi rozliczania transakcji dokonywanych przez członków Izby na rynku praw do emisji CO2, zorganizowanym w oparciu o przywołane we wniosku przepisy prawa, obejmujące m.in. następujące czynności:

1) po otrzymaniu odpowiednich danych o transakcjach, Izba zarejestruje na kontach ewidencyjnych rejestrów towarów giełdowych, pozycje będące przedmiotem rejestrowanych transakcji, a następnie obliczy wierzytelności pieniężne z tytułu zarejestrowanych pozycji;

2) Izba ustali zakres świadczeń pieniężnych, do spełnienia których zobowiązani będą rozliczający członkowie Spółki odpowiedzialni za ich rozliczenie w podziale na zobowiązania i należności z tytułu rozliczenia transakcji, zobowiązania i należności z tytułu depozytów zabezpieczających.

3) Izba umożliwia spełnienie powyższych świadczeń poprzez przygotowanie dyspozycji powodujących uznanie lub obciążenie rachunków bankowych Rozliczenie pieniężne transakcji prowadzone jest przez nią za pośrednictwem rachunków jej członków lub ich banków płatników.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że przeprowadzenie przez członków giełdy transakcji na TGE, skutkuje dokonaniem transferów pieniężnych pomiędzy stronami transakcji. Nie można zapominać, że obrót na giełdzie towarowej ma charakter anonimowy, tym samym to Skarżąca staje się stroną rozliczeń i rozliczenia odbywają się poprzez rachunek Skarżącej. Usługę tę należy rozpatrywać w kategorii usługi złożonej, na którą składa się szereg czynności, w tym czynności natury technicznej, lecz nie mają one waloru przesądzającego o charakterze rzeczonej usługi patrząc z punktu widzenia beneficjenta takiej usługi. Elementem dominującym jest bowiem to, że spółka reguluje zobowiązania i przyjmuje płatności od członków należne z tytułu wykonanych transakcji. Działania spółki mają realny wpływ na wysokość realizowanych płatności i faktyczne przelewy pieniężne. Powyższe wskazuje, że w wyniku czynności spółki dochodzi do zmian w charakterze finansowym. Zaś z prawnego punktu widzenia na skutek dokonania przez spółkę płatności dochodzi do wygaśnięcia zobowiązania spółki o zapłatę ceny za nabyty przez członka izby instrument. Spółka też oprócz wykonywania działalności w zakresie transakcji płatniczych jest również gwarantem wypłacalności poszczególnych członków. Tym samym czynności spółki związane z obsługą finansową transakcji dotyczących CO2 nie mają charakteru technicznego, lecz materializują prawa członków izby zarówno co do realizacji transakcji, jak i dokonania zapłaty. Należy tym samym uznać, że ww. usługa ma charakter usługi finansowej, która mieści się w kategorii zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT.

Reasumując Sąd stwierdza, że w odniesieniu do odpowiedzi na pytanie 2 wniosku Minister Finansów dopuścił się naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Finansów będzie zobowiązany uwzględnić zaprezentowane powyżej stanowisko Sądu, także w odniesieniu do kwestii podniesionej przez Skarżącą we wniosku (w pytaniu 2) odnośnie do możliwości skorzystania przez Stronę ze zwolnienia z art. 43 ust. 13 tej ustawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, stosownie do dyspozycji art. 146 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku. Zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej zasądzono na podstawie art. 200 tej ustawy.