Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 375/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 134, art. 101, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi N.N. na decyzję Rektora Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie spraw studentów stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału Lekarskiego [...] Uniwersytetu Medycznego w K., decyzją z dnia [...] nr [...], postanowiła nie przyjąć N.N. na I rok stacjonarnych studiów magisterskich na Kierunek Lekarski na Wydziale Lekarskim [...] Uniwersytetu Medycznego w K. w roku akademickim 2009/2010.

Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 169 ust. 7 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 104 k.p.a. oraz uchwałę Nr 100/2008 Senatu [...] Uniwersytetu Medycznego w K. z dnia 28 maja 2008r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji, form studiów w roku akademickim 2009/2010 i uchwałę nr 7 z dnia 15 września 2009r. Wydziałowych Komisji Rekrutacyjnych Wydziału Lekarskiego w K. i Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Z.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że liczba punktów kwalifikująca do przyjęcia na kierunek lekarski na Wydziale Lekarskim w roku akademickim 2009/2010 wynosiła 168. Tymczasem N.N. uzyskał [...] punktów.

Pismem datowanym na dzień [...], nadanym w dniu [...], N.N. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyjęcie na studia. Jego zdaniem w trakcie prowadzonej rekrutacji zostały złamane pkt 1 i 3 § 7 oraz pkt 2 § 4 załącznika nr 1 do uchwały Rekrutacyjnej Senatu Uczelni z dnia 1 października 2008r. Stanowią one, iż wyniki postępowania kwalifikacyjnego są jawne oraz przewidują utworzenie jednej, wspólnej listy dla Wydziału Lekarskiego w K. i Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Z. Do dnia [...] w Internecie dostępna była lista, która nie wyczerpywała limitu przyjęć 390 miejsc na kierunek lekarski, ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 9 lipca 2009r. w sprawie limitu przyjęć na studia medyczne na rok akademicki 2009/2010. Natomiast w tym dniu Uczelnia opublikowała komunikat o wyczerpaniu limitu. Na liście rankingowej zajmował [...] miejsce, które w jego ocenie gwarantowało mu przyjęcie na kierunek lekarski, uwzględniając fakt pojedynczej listy oraz limit miejsc. Zamieszczona lista obejmowała 304 osoby. Podniósł także, że w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikami Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej oraz Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej dowiedział się, iż istnieją dwie listy kandydatów na ten kierunek. W procesie rekrutacji dostępna była jednak tylko jedna lista zawierajaca 304 osoby zakwalifikowane na studia. Jednocześnie N.N. w piśmie tym zwrócił się o pisemną odpowiedź wraz z uzasadnieniem w terminie 14 dni.

Dalej, jak wynika z akt sprawy, pismem datowanym na dzień [...], nadanym w dniu [...] N.N. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyjęcie na studia powtarzając argumentację zawartą w wyżej wskazanym piśmie z dnia [...].

W związku z uzyskaniem pisemnych wyjaśnień sekretarza Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej, w kolejnych pismach z dnia [...] (adresowanego do Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej) oraz z dnia [...] (adresowanego do Rektora) N.N. wniósł o wyjaśnienie odmowy przyjęcia na kierunek lekarski powtarzając wcześniejszą argumentację, a w tym ostatnim piśmie o rozpatrzenie jego odwołania od decyzji z dnia [...].

Prorektor [...] Uniwersytetu Medycznego w K., działając z upoważnienia Rektora tej Uczelni, na podstawie art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z wnioskiem Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej [...] Uniwersytetu Medycznego w K. z dnia [...], w związku z pismami N.N. z dnia [...] (nadanym w placówce pocztowej w dniu [...]). oraz z dnia [...] i [...], decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...], nr [...].

Zdaniem organu zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z uchwałą nr 100/2008 z dnia 28 maja 2008r. Senatu [...] Uniwersytetu Medycznego w K. w sprawie warunków i trybu rekrutacji, form studiów w roku akademickim 2009/2010. Stosownie bowiem do uregulowań powyższej uchwały podstawowym warunkiem przyjęcia na I rok studiów jest uzyskanie lokaty na liście rankingowej mieszczącej się w limicie punktów kwalifikujących do przyjęcia na dany rok studiów, a następnie dopiero limit przyjęć określony rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Organ wyjaśnił, że limit punktowy w roku akademickim 2009/2010 na kierunki lekarskie w [...]UM w K. określony uchwałą nr 7/2009 z dnia 15 września 2009r. Wydziałowych Komisji Rekrutacyjnych Wydziału Lekarskiego w K. i Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko – Dentystycznym w Z. wynosił 168 pkt, a skarżący uzyskał jedynie [...] pkt. Natomiast pełne listy rankingowe umieszczone w Dziekanatach Wydziałów Lekarskich prezentowały kolejność kandydatów zgodnie z uzyskaną listą punktów i zawierały próg punktowy kwalifikujący do przyjęcia na studia. N.N. znajdował się na listach na pozycji [...].

Nadto organ przywołał treść uregulowań § 7 ust. 1, 2 i 3 załącznika nr 1 do wskazanej wyżej uchwały Senatu z dnia 28 maja 2008r, zgodnie z którymi kandydaci legitymujący się nową maturą, starą maturą i maturą międzynarodową IB będą przyjmowani w oparciu o utworzoną jedną, wspólną listę rankingową odrębną dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych z zastrzeżeniem ust. 2. Dla kierunku lekarskiego zostanie utworzona zostanie wspólna lista dla Wydziału lekarskiego w K. i Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Z. Podkreślił, że o kolejności umieszczenia na liście rankingowej decydować będzie suma punktów uzyskanych z matury lub egzaminów. Ponadto wskazał, iż stosownie do § 9 ust. 7 jednym z warunków przyjęcia na I rok studiów jest uzyskanie lokaty na liście rankingowej mieszczącej się limicie przyjęć na danych kierunek i formę studiów. Natomiast w myśl § 9 ust. 6 wyniki postępowania rekrutacyjnego (pierwsze oraz ewentualne kolejne listy rankingowe) zostaną podane do wiadomości przez wywieszenie na tablicach ogłoszeń poszczególnych wydziałów oraz zamieszczenie na stronie internetowej Uczelni.

Stwierdził, że lista rankingowa została wywieszona w dniu [...] między innymi na tablicy ogłoszeń Dziekanatu Wydziału Lekarskiego w K. N.N. znalazł się poniżej progu osób przyjętych na studia, zaś podstawą przyjęcia na studia jest wynik egzaminu maturalnego i uzyskanie określonej liczby punktów. Ponadto organ wskazał, iż poinformował skarżącego o okolicznościach sprawy pismami z dnia [...] i [...].

Jednocześnie podkreślił, iż pomimo uchybienia przez odwołującego terminu do wniesienia odwołania (doręczenie decyzji skarżącemu nastąpiło w dniu [...], a odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...]), kierując się dobrem kandydata, rozpatrzył jego odwołanie.

Powyższą decyzję N.N. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzucił naruszenie art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005r Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U z 2005r, Nr 164, poz. 1365 ze zm.) poprzez niewydanie decyzji przez Rektora uczelni lub przez osobę przez niego upoważnioną, ustosunkowującej się do odwołania z dnia [...] od decyzji odmawiającej przyjęcia na studia z dnia [...]. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów art. 6 i 8 K.p.a. w związku ze wskazanym wcześniej naruszeniem przepisów i idącym za tym naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli. Zarzucił także naruszenie art. 15 k.p.a. w związku z niezastosowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania. Podnosząc te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącego w trakcie procesu rekrutacyjnego zostały naruszone § 7 pkt 1 oraz § 4 pkt 2 załącznika nr 1 do uchwały nr 100/2008 z dnia 28 maja 2008r w sprawie warunków i trybu rekrutacji. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lipca 2009r. w sprawie limitów przyjęć na studia medyczne oraz regulamin rekrutacji nie określają bowiem progu punktowego na kierunek lekarski. Wskazał, że na liście zamieszczonej na stronie internetowej uczelni z dnia [...] zajmował [...] miejsce. Lista ta nie była dalej aktualizowana, pojawił się jedynie komunikat o wyczerpaniu limitu miejsc oraz o konieczności dostarczenia przez 304 osoby zakwalifikowane kompletu dokumentów.

W dalszej części skargi skarżący podniósł, iż nie rozumie rozbieżności wynikającej z tego, że pierwotnie Uczelnia poinformowała go o zajmowaniu na wspólnej liście rankingowej [...] miejsca, a w zaskarżonej decyzji wskazano [...] miejsce. W jego ocenie mając na względzie wymienione wyżej rozporządzenie i liczbę miejsc w nim określoną, kwestia ta ma istotne znaczenie.

Ponadto skarżący wskazał, iż zgodnie z art. 169 ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Rektor powinien wydać decyzję dotyczącą odwołania od decyzji organu I instancji. Tymczasem jedynymi pismami, jakie otrzymał były wyjaśnienia podpisane przez Sekretarza Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej. Zdaniem skarżącego naruszona została w ten sposób zasada praworządności, zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasada dwuinstancyjności. Ponadto zwrócił uwagę na to, iż do decyzji wydanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Nadto ponownie wskazał, że od pracowników Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej oraz Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej dowiedział się o istnieniu dwóch list kandydatów na ten kierunek, a w toku rekrutacji była jedna lista, dostępna w Dziekanacie Wydziału Lekarskiego przy ulicy [...]. Do tej pory w internetowym systemie rekrutacji dostępna jest tylko jedna lista, na której zajmuje [...] miejsce.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] Uniwersytetu w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,b,c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w skrócie P.p.s.a.) w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję w całości lub w części. Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt. 2 Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Ponadto, co istotne, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione, a które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął pod rozwagę z urzędu.

Zgodnie z art. 169 ust. 7 zdanie drugie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia. Zarazem art. 169 ust. 8 tej ustawy stanowi, że od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna. Nadto art. 207 ust. 1 tej ustawy stanowi między innymi, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie k.p.a.), organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

W świetle powyższych uregulowań należy stwierdzić, iż warunkiem skuteczności czynności polegającej na wniesieniu odwołania jest zachowanie ustawowego terminu przewidzianego do jej dokonania. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy po wniesieniu odwołania obowiązany jest zatem, przed przystąpieniem do jego merytorycznego rozpoznania, w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zostało ono wniesione w przewidzianym w ustawie terminie. W sytuacji zaś stwierdzenia, iż zostało ono wniesione po terminie obowiązany jest, stosownie do treści art. 134 k.p.a., stwierdzić tą okoliczność w ostatecznym postanowieniu. Uchybienie zaś temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego po terminie stanowi rażące naruszenie prawa.

Tymczasem w niniejszej sprawie działający z upoważnienia Rektora – Prorektor [...]UM w K., pomimo stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż odwołanie skarżącego z dnia [...] (data nadania w urzędzie pocztowym) od decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...]UM w K. z dnia [...] doręczonej skarżącemu w dniu [...] (zwrotne potwierdzenie odbioru dołączone do decyzji, k- 1 akt adm.) zostało złożone z uchybieniem 14 dniowego terminu, odwołanie to rozpatrzył merytorycznie wydając zaskarżoną decyzję. Działanie takie należy jednak uznać za pozbawione podstaw prawnych. Podkreślenia wymaga, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści tego przepisu. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może zatem przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, kierując się przesłankami nieznanymi w przepisach prawa takimi jak np. szczególne okoliczności, czy dobro strony, a ma bezwzględny obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a., o ile nie przywróci terminu do dokonania tej czynności na wniosek strony (art. 58 k.p.a.). Jak podkreśla się w orzecznictwie obowiązek ścisłego przestrzegania terminów w postępowaniu odwoławczym wynika bowiem z potrzeby zapewnienia pewności i trwałości stosunków w obszarze regulowanym przez prawo (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2294/96, LEX nr 45698).

Natomiast w aktach znajduje się pismo skarżącego skierowane do Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej [...]UM w K. datowane na dzień [...] nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] (co potwierdza pieczęć na kopercie dołączonej do tego pisma, k-4 akt adm.) oraz dowód doręczenia w dniu [...] przesyłki skierowanej na adres skarżącego dołączony do decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...], zawierającej prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania (k-1 akt adm.). Powyższe wskazuje, że pismo skarżącego z dnia [...] (nadane w dniu [...]), potraktowane jako odwołanie od wskazanej wyżej decyzji doręczonej w dniu [...], zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu (tj. 14 dni od daty doręczenia decyzji).

Rozpoznanie zatem przez Rektora odwołania pomimo stwierdzenia, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu decyzji, od której nie przysługują zwykłe środki zaskarżenia (odwołanie), a więc decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 k.p.a.). Powyższe uchybienie skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym stwierdza się nieważność decyzji w części lub w całości, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Przyjdzie natomiast zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia [...] (nadane w dniu [...], a więc przed doręczeniem decyzji), w którym skarżący zwrócił się do Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej [...]UM w K. o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyjęcie na studia, a także pismo Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] wzywające skarżącego do uzupełnienia braków jego pisma z dnia [...] poprzez jego podpisanie. W aktach brak jest jednak wskazanego pisma z dnia [...] (sporządzonego przed doręczeniem decyzji). Natomiast z treści pisma skarżącego nadanego w dniu [...] oraz daty jego sporządzenia ([...]), nie można stwierdzić, że w istocie stanowi ono uzupełnienie pisma z dnia [...] poprzez jego podpisanie. Bynajmniej kwestia ta wymagała wyjaśnienia w zakresie ustalenia terminowości wniesienia odwołania.

Niemniej jednak należy także wskazać, że wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywoływać skutków prawnych. Oznacza to, że odwołanie wniesione przed wejściem do obrotu prawnego decyzji, co ma miejsce w dacie jej doręczenia stronie (art. 101 k.p.a. w zw. z art. 169 ust. 8 oraz 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), nie może prowadzić do jego merytorycznego rozpatrzenia, skutkuje natomiast stwierdzeniem niedopuszczalności tego środka zaskarżenia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 661/09, Lex 519823, wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 831/07, Lex 523914,).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Sad pozostał zwolniony od obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań Sądu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy orzeczono jak sentencji wyroku.

-----------------------

8