Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 571/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Bożena Suleja –Klimczyk (spr.), Anna Tyszkiewicz - Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej ZUS lub organ rentowy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266), zwanej dalej "u.s.u.s." utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż zmarły L. P. figurował jako płatnik składek od 8 listopada 2006 r. do 31 lipca 2014 r. W tym okresie nie wywiązał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności. Zobowiązany zmarł [...] r. Wobec powyższego w dniu [...] r. ZUS Oddział w C. wydał decyzję nr [...] stwierdzając, między innymi o odpowiedzialności J. P. (dalej strona skarżąca lub zobowiązana) za zobowiązania spadkodawcy L.P.,

Pismem z dnia 25 kwietnia 2019 r. zobowiązana zwróciła się z wnioskiem o umorzenie zadłużenia, którym została obciążona po zmarłym mężu. W uzasadnieniu wniosku powołała się na swoją sytuację finansową oraz zdrowotną.

ZUS Oddział w R., działając jako organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, ww. decyzją z dnia [...] r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ w jego ocenie:

1) nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.;

2) strona nie wykazała, zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego;

3) strona nie wykazała, aby powstanie zadłużenia było następstwem jakiegoś szczególnego zdarzenia;

4) strona nie wykazała, aby przewlekła choroba lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiła ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;

W dniu 4 października 2019 r. do ZUS wpłynął wniosek, w którym strona zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zaległych składek po zmarłym małżonku. Na jej wniosek ww. postępowanie zostało zawieszone od 6 listopada 2019 r. do 5 grudnia 2019 r. We wniosku wskazała, że przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji sytuacje nie są prawdziwe. Zaznaczyła, że syn K.P. wraz z córką A. P. nie mieszkają pod tym samym co strona adresem. Na dowód tego do wniosku dołączyła oświadczenie syna o zamieszkaniu pod innym adresem, co zostało potwierdzone przez sąsiadów. Dołączyła także wykaz z [...] Spółdzielni Mieszkaniowej potwierdzający uiszczanie opłat za jedną osobę. Strona podniosła również, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych Wyjaśniła też kwestię związaną z posiadanym samochodem osobowym marki Citroen C3 wskazując, że [...] r. został on skradziony, a następnie po umorzeniu postępowania przez policję wyrejestrowany [...] r. Poinformowała, że na potwierdzenie swoich wydatków przedstawiła dokumentację o konsolidacji kredytu na kwotę 120.000 zł płatną po 1520 zł miesięcznie oraz dokumenty o posiadanym na rachunku bankowym debecie w wysokości 8.500 zł, za który comiesięczne koszty odsetek wynoszą 64 zł.

Strona wniosła o uwzględnienie w jej sytuacji zdrowotnej [...] co zobowiązała się udokumentować po wizycie lekarskiej. Jednocześnie wskazała, że wniesienie przez ZUS o ustanowienie hipoteki tuż przed otrzymaniem decyzji pozwala przypuszczać, że zobowiązana nie ma szans na skorzystanie z prawa umorzenia.

Po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz biorąc pod uwagę analizę materiału dowodowego i jednocześnie ustosunkowując się do argumentów strony ZUS zaznaczył, że podejmując w sprawie decyzję organ oparł rozstrzygnięcie na wnikliwej analizie zebranych w trakcie prowadzonego postępowania dokumentów oraz dostępnych informacji. Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osób fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z dnia 2 maja 2019 r. ustalono, że: zobowiązana jest wdową, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo, od 1 marca 2006 r. pobiera świadczenie rentowe, nie posiada dochodów z innych źródeł, nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy. Stałe wydatki związane z utrzymaniem strona oszacowała i na łączną kwotę 1030 zł w tym: 580 zł - czynsz, 250 zł - opłaty eksploatacyjne, 200 zł - koszty związane z leczeniem. Ma też inne zobowiązania pieniężne w bankach (konsolidacja kredytów) w wysokości 120.000 zł płatne po 1510 zł miesięcznie. Posiada lokal mieszkalny w C. o powierzchni [...] m2, nie posiada ruchomości oraz wierzytelności. Zobowiązana jest całkowicie niezdolna do pracy oraz samodzielnej egzystencji, wymaga stałej opieki osób trzecich (syna, synowej, siostry).

Na str. od 3 do 6 zaskarżonej decyzji organ wymienił zebrane w sprawie informacje i dokumenty, zarówno dostarczone przez stronę, jak i zgromadzone przez ZUS. Materiału dowodowy organ przeanalizował w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy, które organ przytoczył, i podniósł, że stanowią one zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Jak nadto zaznaczył ZUS, spełnienie którejkolwiek z przesłanek automatycznie nie powoduje podjęcia decyzji o umorzeniu należności, ponieważ przepisy art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy określają jedynie warunki, w których zaległości mogą być umorzone. Nie oznacza to, że spełnienie jednego z tych warunków skutkuje umorzeniem należności (wyrok NSA z 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05). Ponadto zgodnie z Wyrokiem NSA z 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08: "nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona została całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa, organ może odmówić ich umorzenia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 6/04).

Zdaniem organu, w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku zobowiązanej przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Z kolei wobec faktu, że wniosek dotyczy zaległości, za które strona odpowiada na podstawie wydanej decyzji o odpowiedzialności, przesłanki o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b us.u.s. nie mają zastosowania. Nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s, bowiem strona pobiera świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 3011,03 zł netto. Posiada lokal mieszkalny w C. o powierzchni [...] m2, dla którego Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą nr [...] (na ww. nieruchomości organ dokonał hipotecznego zabezpieczenia całości zadłużenia). Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zaś przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Dalej organ zauważył, że przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne aktualnie nie jest prowadzone, a strona uzyskuje dochód ze świadczenia rentowego, z którego można dokonać potrąceń egzekucyjnych.

ZUS podkreślił w tym miejscu, że w świetle orzecznictwa NSA, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA z 21 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 14/99).

Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) zwanego dalej "rozporządzeniem", należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu. Jak podkreślił, o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria, a odstąpienie od obowiązku zapłaty składek ma charakter wyjątkowy. Powołał się przy tym na wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2450/06

Powstanie zadłużenia po stronie zobowiązanej nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia. Za takie zdarzenie nie może być uznane powstanie odpowiedzialności za długi spadkowe, jak również określenie przez organ rentowy zakresu odpowiedzialności, gdyż takie działanie organu wynika z przepisów prawa (art. 100 oraz art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 O.p. oraz art. 31 i 32 u.s.u.s.).

Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia, uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem w postaci pozbawienia możliwości uzyskania dochodu. Zobowiązana przedłożyła dokumentację medyczną, z której wynika, że w 2005 r. przeszła zabieg usunięcia [...]. Od tego czasu występują u niej problemy z mową i pisaniem oraz narastające objawy depresji. Strona posiada orzeczony na stałe znaczny stopień niepełnosprawności. Jest zatem trwale i całkowicie niezdolna do pracy oraz samodzielnej egzystencji.

Odnosząc się ze zrozumieniem do stanu zdrowia zobowiązanej organ podkreślił, że nie ma on wpływu na wysokość pobieranego przez nią świadczenia, z którego może być prowadzona skuteczna egzekucja. W świetle powyższego nie można przyjąć spełnienia tej przesłanki. W ocenie ZUS zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego strony nie potwierdza, aby konieczność uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przykładowo w drodze układu ratalnego, uniemożliwiła jej zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Organ publiczny w ramach gospodarowania środkami publicznymi nie może natomiast pozwolić sobie na odstąpienie od dochodzenia należnych mu kwot, poprzez skorzystanie z instytucji umorzenia zaległości w sytuacji, gdy zobowiązany ma obiektywną możliwość ich spłacania.

Jak zauważył organ, strona pobiera świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 3011,03 zł netto. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a stałe wydatki związane z utrzymaniem oszacowała na łączną kwotę 1030 zł. Posiada także inne zobowiązania pieniężne w bankach (konsolidacja kredytów) W wysokości 120.000 zł płatne po 1510 zł. Wspomniane przez zobowiązaną wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ona ponosić. ZUS z kolei nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Dodatkowo podniesione przez stronę okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Natomiast posiadane zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Przepisy, na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.

Jak podkreślił organ rentowy strona posiada lokal mieszkalny w C. o powierzchni [...] m2, na którym ZUS dokonał zabezpieczenia całości zadłużenia. Aktualny dochód w gospodarstwie domowym strony to 3011,03 zł netto i kształtuje się on na poziomie znacząco wyższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w III kwartale 2019 r., które dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1206,65 zł. Wystarcza więc na pokrycie miesięcznych wydatków.

W tym miejscu organ podkreślił, iż decyzją z [...] r., nr [...] ZUS Oddział w C. przeniósł na stronę oraz małoletnią A. P., odpowiedzialność za długi spadkowe po zmarłym L. P. (data zgonu [...] r.). Wraz z wnuczką ponosi ona solidarną odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym.

Korzystając z uregulowań prawnych dotyczących możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy trudna sytuacja finansowa ma charakter okresowy, czy stały lub czy się pogłębia. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne oraz brak możliwości uzyskiwania dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala organowi na wydanie decyzji o umorzeniu należności.

Zaakcentowania wymaga i to, że umorzenie zaległości z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji organu z możliwości ich wyegzekwowania W związku z tym, biorąc pod uwagę ich publicznoprawny charakter oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ zobowiązany jest do szczególnej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania. Organ nie ogranicza się zatem wyłącznie do ustalenia sytuacji materialnej dłużnika w oparciu o zgromadzoną dokumentację, pod uwagę bierze się również możliwość odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego, czy też rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, zawartego na dogodnych warunkach.

Nie kwestionując możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości na sytuację bytową strony, organ uznał to za niewystarczające do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości. Płatnik składek odpowiada za zadłużenie całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym jak i przyszłym. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne,

Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (zob. wyrok NSA z 21 marca 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 577/00). Jak nadmienił organ rentowy, niejednokrotnie zobowiązani, znajdujący się również w trudnej sytuacji życiowej, czy to ze względu na zdrowie czy finanse, wywiązują się ze swoich zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty I terminowy, chociażby w systemach spłat ratalnych, które zostały ustalone na ich wniosek, a przy tym dostosowane do ich bieżącej sytuacji.

ZUS zaznaczył przy tym, iż dysponuje jedynie tym materiałem, który udostępni zainteresowany, nie ma natomiast realnych środków procesowych do ustalenia sytuacji materialnej płatnika. To na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (por. wyrok NSA z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1501/13.

W niniejszej sprawie organ zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 k.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a oraz art. 366 § 1 i § 2 K.c. Organ w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny), swoją oceną opierając na przekonywujących podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej.

Wskazanej wyżej decyzji strona reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata zarzuciła w skardze naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dowolną ocenę sprawy, przekroczenie granic uznania administracyjnego i tym samym ustalenie, że skarżąca nie spełnia przesłanek pozwalających na umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, określonych w przepisie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w. z § 3 rozporządzenia.

Z tego względu pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a w przypadku nieuwzględnienia tego żądania, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, iż zaskarżoną decyzją ZUS utrzymał w mocy decyzje z dnia [...] r. w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne z uwagi na jej trudną sytuację finansową oraz zdrowotną.

Według organu podjęte zostały czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w przepisie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z ww. rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W ocenie ZUS zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego skarżącej nie potwierdza, aby konieczność uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przykładowo w drodze układu ratalnego, uniemożliwiła jej zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Dalej ZUS wskazał, że w ramach gospodarowania środkami publicznymi nie może pozwolić sobie na odstąpienie od dochodzenia należnych mu kwot, poprzez skorzystanie z instytucji umorzenia zaległości w sytuacji, gdy zobowiązany ma obiektywną możliwość ich spłacenia. Na poparcie tej tezy organ przywołał treść uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 8 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2450/06. Skarżąca pobiera świadczenie rentowe w wysokości 3011,03 zł netto, co ma wystarczyć na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem oraz na pokrycie kredytu konsolidacyjnego w wysokości 120.000 zł płatnego po 1.510 zł miesięcznie. Nadto ZUS dostrzegł, że skarżąca przeszła wcześniej poważny zabieg operacyjny związany z usunięciem [...], co wywołało poważne następstwa w postaci postępującej utraty zdrowa i całkowitą niezdolnością do pracy.

Mimo tych faktów organ rentowy nie uwzględnił wniosku skarżącej o umorzenie składek i wskazał, że jej sytuacja finansowo-bytowa umożliwia spłatę zadłużenia bez uszczerbku dla dotychczasowego "komfortu" strony.

Z postawioną tezą pełnomocnik nie zgodził się. Jego zdaniem przedstawione argumenty w istocie wypaczają jakikolwiek sens instytucji umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne. Ocena materiału dowodowego jakiej dokonał ZUS przejawia cechy skrajnej dowolności co nie może mieścić się w ramach prawidłowego postępowania administracyjnego.

Jaskrawym przykładem tego jest stwierdzenie, że skarżąca jest w stanie ponieść dodatkowy koszt w postaci spłaty zaległych składek w sytuacji, gdy na codzienne życie pozostaje jej z otrzymywanej renty kwota ok. 500 zł. Pełnomocnik zaznaczył, że po pierwsze zobowiązanie finansowe skarżącej w postaci kredytu konsolidacyjnego, powstało znacznie wcześniej niż obowiązek spłaty zaległych składek. Po drugie obowiązek ten powstał wobec faktu dziedziczenia po zmarłym mężu. Oprócz aktywu tego majątku w postaci współwłasności lokalu mieszkalnego zajmowanego ze skarżącą spadek obciążony był zobowiązaniami, w tym zusowskimi. Odrzucenie spadku wiązałoby się automatycznie z faktyczną utratą jedynego mieszkania jakim skarżąca dysponuje. Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności jak i fakt trwałej, całkowitej niezdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, uznać obiektywnie należy, że skarżąca znalazła się w sytuacji, w której właściwie jedynym rozwiązaniem było przyjęcie spadku, co wiązało się z przyjęciem na siebie odpowiedzialności za długi spadkowe do wysokości aktywów nad zobowiązaniami majątku spadkowego.

Te okoliczności w sposób oczywisty winny znaleźć się u podstaw motywów jakimi kierował się ZUS, lecz niestety tak się nie stało. To z kolei nakazuje przyjąć, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnym błędem jakim jest pełna dowolność a nie swobodność oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W tym miejscu pełnomocnik przytoczył ugruntowaną w orzecznictwie linię interpretacyjną w zakresie zasad umarzania należności składkowych, zgodnie z którą: uznanie administracyjne na jakie wskazuje sformułowania "może" użyte w 3 ust. 1 rozporządzenia nie może oznaczać dowolności w podejmowaniu przez organ decyzji w sprawie złożonego wniosku. Kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1061/19).

Poza zakresem sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli administracji publicznej nie mogą jednakowoż pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Można zatem powiedzieć, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których poruszać się winien organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki ważnego

interesu podatnika lub interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; na podstawie fałszywych przesłanek (argumentów, które są nieprawdziwe) - tak w wyroku NSA z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK.

W ocenie pełnomocnika zaskarżona decyzja została wydana w sposób dowolny czy nawet celowy, z świadomym pominięciem faktów lub ich wypaczaniem. Z pewnością odwołanie się do wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2450/06, jawi się jako próba "naginania" rzeczywistości pod wcześniej ustaloną tezę. Powoływane przez ZUS orzeczenie zapadło w realiach znajdujących się na antypodach w stosunku do sytuacji życiowej skarżącej. Cytując fragment uzasadnienia tego wyroku autor skargi wywiódł, że już na pierwszy rzut oka w rażący sposób sytuacja ekonomiczno-bytowa strony, w przywołanej przez ZUS sprawie, różni się od sytuacji skarżącej. Ta bowiem żyje sama, utrzymuje się z jednego źródła dochodu jakim jest renta i ponadto zmaga się z poważnymi problemami zdrowotnymi,

uniemożliwiającymi podjęcie jakiejkolwiek innej pracy.

Tym samym nie można zgodzić się ze stwierdzeniem ZUS jakoby strona nie wykazała, iż okoliczności jej sytuacji życiowej w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz FP i FGŚP powstałych w okresie prowadzenia przez męża skarżącej działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] r. określono wysokość zobowiązań zmarłego L. P. z tytułu składek na dzień otwarcia spadku w łącznej wysokości 57.950,40 zł i orzeczono o odpowiedzialności spadkobierców za te zobowiązania. W toku postępowania skarżąca przedłożyła obszerną dokumentację medyczną dotyczącą zmarłego męża oraz dokumenty obrazujące jej sytuację zdrowotną i materialną. Podnosiła, że nie jest w stanie spłacić zaległości wobec ZUS z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Organy obu instancji przyjęły zaś, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia.

Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00). Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Decyzje "związane" podlegają ocenie Sądu na zasadach ogólnych. Badana jest zgodność z prawem procesu stosowania prawa i wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, zarówno w aspekcie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Wskazać bowiem należy, że wobec strony skarżącej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Strona osiąga bowiem stały dochód w postaci świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 3011,03 zł netto. Ponadto posiada mieszkanie położone w C. o pow. [...] m2. To oznacza, że skarżąca posiada majątek, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Wniosek organu, że nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, która daje organowi uprawnienie/prawo do ewentualnego uwzględnienia wniosku, znajduje zatem pełne oparcie w ustaleniach faktycznych sprawy. A skoro tak, to z przyczyn określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie było możliwe umorzenie należności. Okoliczności tej strona skarżąca w istocie nie kwestionowała.

Warto w tym miejscu przytoczyć tezę z wyroku NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 187/10, w którym Sąd ten wskazał: "Przesłanki i granice dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność składek".

W ocenie Sądu w składzie orzekającym ZUS wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów postępowania w aspekcie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia. W tym zakresie należało ocenić niebezpieczeństwo, w przypadku odmowy umorzenia, zbyt ciężkich skutków dla strony skarżącej. Do takich zagrożeń zaliczono w cyt. rozporządzeniu pozbawienie zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak również przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Punktem odniesienia przy ocenie czy spłata zadłużenia w przypadku skarżącego zagraża egzystencji zobowiązanego powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji.

Odwołując się ponownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać przyjdzie, iż skarżąca jest wdową, zamieszkuje we własnym lokalu mieszkalnym i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma innych osób na utrzymaniu. Jak wskazała, jej stałe koszty utrzymania w skali miesiąca zamykają się kwotą około 1030 zł, z czego kwotę 580 zł stanowią wydatki na czynsz, 250 zł - opłaty eksploatacyjne, 200 zł - to koszty leczenia. Nie określiła przy tym jakie konkretnie są miesięczne koszty wyżywienia, zakupu ubrań, środków czystości itp. Podniosła natomiast, że spłaca zobowiązania cywilnoprawne z tytułu zaciągniętego kredytu konsolidacyjnego w wysokości 120.000 zł, co zamyka się kwotą 1.510 zł miesięcznie. Posiada także debet na rachunku ROR - 8.500 zł.

Mając to na uwadze organ rentowy stwierdził, że jakkolwiek sytuacja finansowa skarżącej jest trudna to nie można przyjąć, iż wykazała ona, że w dłuższym okresie czasu (np. w układzie ratalnym) spłata składek wiązałyby się z brakiem zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Odniósł przy tym jej dochody do minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego w III kwartale 2019 r. i stwierdził, że skarżąca dysponuje znacznie większymi środkami.

Organ odniósł się także do stanu zdrowia skarżącej. W tym zakresie strona wskazała, że przeszła operację [...], od tego czasu ma orzeczony na stałe znaczny stopień niepełnosprawności, jest trwale niezdolna do pracy i wymaga opieki osób trzecich. Nie negując bardzo złej sytuacji zdrowotnej zobowiązanej organ zauważył jednak, że nie ma to wpływu na możliwość uzyskiwania przez nią dochodów, gdyż strona pobiera świadczenie wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w. ww. kwocie właśnie ze względu na przewlekłą chorobę.

Sąd nie znalazł podstaw by podważyć poczynione przez ZUS ustalenia i wyciągnięte na ich podstawie wnioski, że strona skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia. Wymaga przy tym zaakcentowania, że nawet gdyby w sprawie wystąpiły przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym, sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie ma charakteru dowolnego. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1818/19).

W kwestii tej wypowiadał się wielokrotnie NSA, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przykładowo, w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że: "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych". Niestwierdzenie przez organ braku majątku, pozwalającego choćby w części pokryć składki strony skarżącej, stanowi przeszkodę dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia składek (tak NSA w wyroku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1468/19)

Na gruncie rozpatrywanej sprawy trzeba szczególnie podkreślić, że skarżąca spłaca miesięcznie ratę kredytu w wysokości ok. 1500 zł. Z materiału dowodowego nie wynika zaś aby miała z tego tytułu zaległości. ZUS natomiast nie może uprzywilejowywać należności cywilnoprawnych kosztem należności z tytułu składek. Nie może zatem przesądzać o istnieniu przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych fakt posiadania przez stronę zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, z tytułu spłaty kredytu. Spłata zobowiązań prywatnych, jakim jest pożyczka/kredyt nie może uzasadniać umorzenia należności z tytułu składek uprzywilejowanych w ich egzekucyjnym dochodzeniu. Nawet zatem gdyby uwzględnić dodatkowe miesięczne wydatki skarżącej na wyżywienie, środki higieny osobistej, ubrania to nie można stwierdzić wadliwości zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1- 3 cyt. ustawy oraz § 3 rozporządzenia. ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącej, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Skoro zaś organ nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i poczynione ustalenia są wystarczające do merytorycznego załatwienia oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to zaskarżoną decyzję należało uznać za zgodną z prawem.

Końcowo warto zwrócić uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego strona może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.