Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 190/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, art. 87 par. 1-2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 1446/19 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 29 lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. oraz podatku od towarów i usług za styczeń 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 23 stycznia 2020 r. w sprawie I SA/Kr 1446/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił P. Sp. z o.o. w K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 29 lipca 2019 r. w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. oraz podatku od towarów i usług za styczeń 2016 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że opisana wyżej decyzja została zaadresowana na pełnomocnika ww. spółki (L. G.) i nadana 30 lipca 2019 r., a następnie dwukrotnie awizowana (I awizo: 5 sierpnia 2019 r., II awizo: 13 sierpnia 2019 r.) - przesyłki nie podjęto w terminie. W dniu 27 listopada 2019 r. akta sprawy zostały udostępnione w siedzibie organu pełnomocnikowi spółki. W dniu 2 grudnia 2019 r. strona skarżąca nadała w placówce pocztowej pismo zatytułowane: "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skarg-odwołania do WSA w Krakowie", zaadresowane do Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie. W dniu 3 grudnia 2019 r. strona nadała w placówce pocztowej pismo zatytułowane: "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi" oraz skargę, zaadresowane do WSA w Krakowie za pośrednictwem ww. organu. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że został on złożony w siedmiodniowym terminie od ustania przyczyny uchybienia, tj. od daty, w której pełnomocnik spółki powziął wiadomość o wydaniu decyzji, przeglądając akta sprawy w siedzibie organu 27 listopada 2019 r. We wniosku argumentowano, że ww. decyzja nie została doręczona ani spółce, ani jej pełnomocnikowi. Pełnomocnik spółki nie otrzymał awiza, ani awiza powtórnego, ani też żadnej informacji o skierowaniu do niego decyzji listem poleconym. Zarówno pełnomocnik, jak i skarżąca, nie otrzymali w tej sprawie informacji żadną inną drogą, czy też poprzez wiadomość mailową, czy informację telefoniczną. Pełnomocnik spółki, przeglądając akta sprawy postępowania odwoławczego, uzyskał od organu informację, że termin do wniesienia skargi na ww. decyzję do WSA w Krakowie już upłynął. Zdaniem pełnomocnika, powyższe okoliczności wskazują na to, że spełniły się przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia przez spółkę skargi na przedmiotową decyzję, gdyż uprawdopodobniła ona brak winy w uchybieniu terminu procesowego, poprzez wykazanie, że decyzja ta nie została nigdy doręczona pełnomocnikowi spółki, ani samej spółce i do dnia 27 listopada 2019 r. nie została jej przekazana żadna informacja w tej sprawie.

Sąd pierwszej instancji - analizując regulacje z art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., w kontekście okoliczności opisanych we wniosku - stwierdził, że brak jest podstaw do przywrócenia skarżącej terminu do złożenia skargi. WSA w Krakowie przyjął, że strona nie uprawdopodobniła tak, jak tego wymaga art. 87 § 2 P.p.s.a., okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Wręcz przeciwnie, okoliczności sprawy nie pozwalają na uznanie, że strona dochowała należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy i dowód w postaci listu poleconego, zaadresowanego do pełnomocnika spółki, zawierającego przedmiotową decyzję, Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej, że decyzja ta nie została doręczona ani pełnomocnikowi, ani spółce. Za niezasadne i niepoparte żadnymi wiarygodnymi dowodami Sąd uznał twierdzenia pełnomocnika strony o tym, że nie otrzymał on awiza, ani awiza powtórnego, ani tez żadnej informacji o skierowaniu do niego decyzji listem poleconym. W ocenie Sądu, w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta z adnotacjami dokonanymi przez urząd pocztowy, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Zwykłe oświadczenie strony skarżącej, że nie otrzymała awiza, nie jest wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo. Z uwagi na to, że analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość danych zawartych na kopercie, która zawierała decyzję adresowaną do strony skarżącej, a strona nie przedłożyła żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybień w pracy listonosza albo skutecznego zareklamowania usługi pocztowej, należało - zdaniem Sądu - uznać, że doręczenie decyzji było skuteczne. Jednocześnie Sąd podniósł, że strona miała świadomość tego, iż zainicjowała postępowanie administracyjne i mogła spodziewać się ewentualnych pism od organu, związanych z toczącym się postępowaniem. Fakt, że strona złożyła skargę po terminie w okolicznościach tej sprawy, świadczy - zdaniem Sądu - o niedbalstwie i winie strony.

Przy piśmie procesowym z 8 lutego 2020 r. skarżąca nadesłała szereg dowodów świadczących - jej zdaniem - o nieprawidłowościach w doręczaniu jej przez Pocztę Polską przesyłek rejestrowanych w 2019 r.

Następnie skarżąca zaskarżyła opisane wyżej postanowienie WSA w Krakowie w całości. W zażaleniu strona zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:

1) przyjęcie błędnych ustaleń, że skarżącej w sposób prawidłowy doręczono decyzję nr [...] z dnia 29 lipca 2019 r. wydaną przez Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego,

2) naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez wadliwe przyjęcie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi,

3) naruszenie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), dalej: O.p., poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że przesyłkę zaadresowaną do pełnomocnika skarżącej należało uznać za skutecznie doręczoną.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości i przywrócenie jej terminu do wniesienia skargi na opisaną wyżej decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, ewentualnie - uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Do zażalenia strona dołączyła kolejne dowody z dokumentów, które - w jej ocenie - uprawdopodabniają, iż strona bez swojej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Dokumenty te - zdaniem skarżącej - potwierdzają, że przesyłki polecone kierowane przez organy podatkowe na adres jej pełnomocnika w 2019 r. były doręczane w sposób wadliwy, co powinno być wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu w zakresie należytej dbałości strony o jej sprawy w kontekście okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie strona wskazała, że nie była w stanie przedłożyć przedmiotowych dokumentów na wcześniejszym etapie sprawy, gdyż czekała na wyniki postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ w zakresie sposobu doręczania przesyłek od organu na adres pełnomocnika skarżącej za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A.

W piśmie procesowym z 24 marca 2020 r. strona uzupełniła argumentację zażalenia, załączając kolejne dokumenty na potwierdzenie tezy o wadliwym doręczaniu przesyłek organów podatkowych przez Pocztę Polską kierowanych na adres pełnomocnika skarżącej.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie, podnosząc w szczególności, że przedłożone przez stronę dowody z dokumentów dotyczyły doręczeń przesyłek organu innemu podmiotowi - spółce z o.o. S., i w innym trybie, a zatem okoliczności wynikające z tych dokumentów nie powinny rzutować na ocenę Sądu pierwszej instancji w kwestii przywrócenia stornie terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie Sądu pierwszej instancji, mimo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że w myśl art. 86 § 1 zd. 1. P.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2).

Z powyższego wynika, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności zasadniczo przysługuje w sytuacji, gdy strona jest świadoma tego, że ustawowy termin do dokonania danej czynności procesowej już upłynął, a zatem nie kwestionuje tego, że uchybiła temu terminowi, jednakże podnosi, że uchybienie to nie nastąpiło z jej winy.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że głównym i w zasadzie jedynym argumentem skarżącej spółki przemawiającym – w jej ocenie – za zasadnością przywrócenia jej terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie jest ten, iż nie została ona (jej pełnomocnik) w sposób prawidłowy zawiadomiona o możliwości odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu odwoławczego w placówce pocztowej (doręczenie w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.)). Tym samym swój wniosek o przywrócenie terminu strona oparła na stwierdzeniu, że nie została jej w sposób zgodny z prawem doręczona kwestionowana decyzja. Działania skarżącej, polegające - z jednej strony - na kwestionowaniu skuteczności doręczenia decyzji, a z drugiej - na żądaniu przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi na tę decyzję, są – zdaniem Sądu – wzajemnie sprzeczne. Skarżąca wywodzi bowiem, że nie doszło do skutecznego doręczenia jej decyzji organu odwoławczego w trybie zastępczym, co w istocie sprowadza się do tezy, że termin do złożenia skargi do WSA nie rozpoczął biegu, a zatem skargi z dnia 3 grudnia 2019 r. nie można uznać za wniesioną po upływie ustawowego terminu. Równolegle jednak skarżąca żąda przywrócenia uchybionego terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie może domagać się przywrócenia terminu w sytuacji, gdy uważa, że termin ten nie rozpoczął swojego biegu (a w konsekwencji nie został uchybiony). Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem – jak już wyżej wskazano – zastosowanie do sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie dopełniła czynności procesowej w ustawowym terminie, a twierdzi jedynie, że uchybienie to nastąpiło z powodu zaistnienia okoliczności faktycznych niezawinionych przez nią.

W kontekście powyższego jako nietrafne należy ocenić uzasadnienie skarżonego postanowienia WSA w Krakowie, który - rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu - dokonał jednocześnie analizy skuteczności doręczenia decyzji organu odwoławczego. Tymczasem kwestia ta wykracza poza ramy postępowania w zakresie przywrócenia terminu. Jeżeli bowiem strona wnosi o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności, to - jak już wyżej wskazano - nie może jednocześnie w ramach takiego postępowania twierdzić, że termin do dokonania tej czynności nie upłynął (por. dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA: postanowienie NSA z 13 listopada 2014 r., I FZ 366/14; wyrok NSA z 28 lutego 2019 r., I FSK 475/17 - wprawdzie wyrok ten zapadł na tle regulacji O.p. dotyczących przywrócenia terminu, jednakże na zasadzie analogii tezy w nim zawarte należy odnieść do instytucji przywrócenia terminu uregulowanej w P.p.s.a.).

W sytuacji zatem, gdy wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję organu odwoławczego w niniejszej sprawie koncentrował się jedynie na kwestii wadliwego doręczenia skarżonej decyzji i strona na tym opierała argumentację o braku jej winy w nieterminowym złożeniu skargi, nie było podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ust. 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.