Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 802/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 10 - 13
journal: Dz.U. 2007 nr 230 poz 1694
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych
article: art. 10d ust. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za rok [...] uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (dalej powoływanego jako "MOPS") w odpowiedzi na wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("PFRON") do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za rok 2016, złożony przez skarżącego D. C. dnia [...] maja 2016 r. w Dziale Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych MOPS - poinformował, że ww. wniosek rozpatrzony został pozytywnie, a skarżącemu przyznane zostało dofinansowanie w wysokości: [...] zł – do pobytu uczestnika oraz [...] zł – do pobytu opiekuna.

Od powyższego pisma skarżący odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej powoływanego jako "SKO"), które postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 985/16, uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego.

Następnie organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. uchylił rozstrzygnięcie zawarte w ww. piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. Kierownika MOPS, uznając je zgodnie ze stanowiskiem WSA w Bydgoszczy zawartym w ww. wyroku, za decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, który wydał w dniu [...] sierpnia 2017 r. decyzję odmawiającą skarżącemu zwiększenia wysokości wnioskowanego dofinansowania do 150%.

W odwołaniu od ww. decyzji wniesionym do SKO, skarżący domagał się przyznania zwiększonego maksymalnie (do wysokości 40% przeciętnego wynagrodzenia) dofinansowania w określonej prawem wysokości zarówno dla niego jak i osobno dla opiekuna. W uzasadnieniu odwołania wskazał również na okoliczność niezasadnego w jego uznaniu obniżenia należnego mu dofinansowania, bez wskazania podstawy prawnej.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami oraz legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2015 r., k. 3 akt administracyjnych organu I instancji). Wskazał ponadto, że wysokość środków finansowych PFRON przeznaczonych na realizację przedmiotowego dofinansowania wynosi [...] zł, a kwota wnioskowana przez wszystkie osoby niepełnosprawne w sprawie dofinansowania w turnusie rehabilitacyjnym wynosi [...] zł., w związku z czym uchwałą Rady M. B. z dnia [...] marca 2016 r., przyjęto, że dofinansowanie w roku 2016 otrzymają osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat, osoby niepełnosprawne w wieku powyżej 16 do 24 lat, które jednocześnie pobierają naukę, a także osoby niepełnosprawne dorosłe posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło, również że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana, a organy pomocy społecznej nie są w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organ wyjaśnił, że ograniczone środki finansowe nie pozwoliły na udzielenie dofinansowania dla części osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz wszystkim wnioskodawcom posiadającym umiarkowany i lekki stopień niepełnosprawności. Podniósł jednocześnie, że z uwagi na ciążące na organie dysponującym określonymi środkami, zobowiązanie do udzielenia dofinansowań dla jak największej liczby osób niepełnosprawnych, niemożliwym było przyznanie zwiększonego dofinansowania skarżącemu, gdyż ze względu na ograniczone środki finansowe, organ ten nie mógł przyznać tej formy pomocy wszystkim wnioskodawcom posiadającym znaczny stopień niepełnosprawności. Organ wskazał ponadto, że jak wynika z akt sprawy, wniosek lekarza o skierowanie skarżącego na turnus rehabilitacyjny dołączony do wniosku o przedmiotowe dofinansowanie nie zawiera stwierdzenia o wyjątkowych potrzebach skarżącego, wynikających z jego stanu zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi skarżącego, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 346/18, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organy obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy i nie wykazały spełnienia przesłanek z § 5 ust. 10 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 230, poz. 1694 ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie MPiPS"). Jak zaznaczył Sąd, w toku postępowania nie został spełniony wymóg dokonania oceny sytuacji społecznej osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb w zakresie rozwijania umiejętności społecznych przez pracownika socjalnego lub specjalistę do spraw społecznych, o czym świadczy brak w aktach sprawy odpowiedniego dokumentu, z którego wynikałoby, że powyższy wymóg został spełniony. Ponadto Sąd wskazał, że w decyzjach organów obu instancji w ogóle nie odniesiono się do sytuacji społecznej skarżącego i jego potrzeb w zakresie rozwijania umiejętności społecznych, a samo stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, że dołączony do wniosku strony z [...] maja 2016 r. wniosek lekarza o skierowanie na turnus rehabilitacyjny, nie zawiera stwierdzenia o wyjątkowych potrzebach wnioskodawcy wynikających z jego stanu zdrowia - uznać należy za niewystarczające.

W następstwie ww. wyroku, decyzją z dnia [...] października 2018 r. SKO uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], Prezydent M. B., działając na podstawie m.in. art. 35a ust.1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 511, dalej powoływanej jako "ustawa o rehabilitacji"), § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, § 5 ust. 10-13 oraz § 6 ust. 1-4 rozporządzenia MPiPS, w związku z uchwałą Nr [...] Rady M. B. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie określenia zadań z zakresu rehabilitacji osób niepełnosprawnych które finansowane będą z zaliczki przekazywanej przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie w roku 2016 (powoływaną dalej jako "uchwała nr [...]"), odmówił skarżącemu dofinansowania ze środków PFRON do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym za rok 2016.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wysokość dofinansowania przyznanego skarżącemu pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. określona została w oparciu o § 6 ust. 1 rozporządzenia MPiPS – zgodnie z którym dofinansowanie dla osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym wynosi 30% przeciętnego wynagrodzenia, a dla opiekuna osoby niepełnosprawnej 20% przeciętnego wynagrodzenia – oraz § 6 ust. 3 tego rozporządzenia, co umożliwiło obniżenie podanych wyżej kwot o 20% w przypadku ograniczonych środków finansowych, przy czym jak zaznaczył Prezydent, powyższe uregulowania dotyczyły dofinansowań wszystkich wnioskodawców. Jednocześnie wskazał, że z uwagi na brak środków finansowych, nie było możliwości zastosowania postanowień § 6 ust. 2 rozporządzenia MPiPS o zwiększeniu dofinansowania. Organ I instancji zaznaczył, że z dotychczas prowadzonego postępowania wynika, w szczególności, że: skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe; jego gospodarstwo domowe składa się z trzech osób; przeciętny miesięczny dochód netto obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku wyniósł na osobę [...] zł; wniosek lekarski o skierowanie go na turnus rehabilitacyjny zawiera uwagę o konieczności pobytu na turnusie rehabilitacyjnym opiekuna osoby niepełnosprawnej oraz, że skarżący nie wykorzystał przydzielonej kwoty dofinansowania w roku 2016. W toku obecnie prowadzonego postępowania uzupełniono natomiast dokumentację o opinię Specjalisty pracy socjalnej, pracownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w B., w sprawie funkcjonowania społecznego skarżącego. Następnie Prezydent wyjaśnił w decyzji, że - z powodu ograniczonych środków finansowych PFRON, przy uwzględnieniu uchwały nr [...] - w 2016 r. przyjęto zasadę, że do wyczerpania środków finansowych przedmiotowe dofinansowania będą udzielane osobom niepełnosprawnym w wieku do lat 16 oraz uczniom i studentom niepracującym w wieku do 24 lat, a także dorosłym osobom niepełnosprawnym legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub równoważne), które w ogóle nie korzystały z przedmiotowego dofinansowania. W następnej kolejności dofinansowanie mogły otrzymać osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, które nie otrzymały dofinansowania do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym w latach poprzednich (od jak najpóźniejszego). W celu udzielenia dofinansowań jak największej liczbie wnioskodawców, wysokość wszystkich dofinansowań została obniżona zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia MPiPS. Stosując powyższe kryteria udzielono [...] dofinansowań na łączną kwotę [...]zł, co spowodowało wyczerpanie środków finansowych. Organ podkreślił ponadto, że wydatkowanie środków na zadania z roku 2016 zostało zakończone i rozliczone w dniu [...] grudnia 2016 r. oraz, że skarżący nie skorzystał z pobytu na turnusie rehabilitacyjnym. Wskazał jednocześnie, że wyczerpanie środków finansowych nie pozwoliło na możliwość dofinansowania części osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz wszystkich osób, które posiadają orzeczenie o zaliczeniu do umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący wniósł o przyznanie wnioskowanego dofinansowania w pełnej (podwyższonej do maksymalnej) wysokości.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, SKO decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], na podstawie m.in. art. 10e ustawy o rehabilitacji w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1, § 4 ust. 2 pkt 2, § 5 ust. 10-13, § 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia MPiPS w zw. z uchwałą nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zaleceniami wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 346/18, akta niniejszej sprawy uzupełniono o opinię specjalisty pracy socjalnej, z której to wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, wymagającą wsparcia i pomocy innych osób we wszystkich czynnościach życiowych, porusza się przy pomocy wózka inwalidzkiego, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami, tworząc trzyosobową rodzinę. Wskazał ponadto, że z uwagi na brak środków finansowych nie można było zastosować postanowień § 6 ust. 2 rozporządzenia MPiPS. Powołując sią na powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zasady dofinansowania uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym określone z uwzględnieniem uchwały nr [...], organ II instancji podkreślił, że w 2016 r. przyjęto zasadę o udzielaniu dofinansowania osobom niepełnosprawnym w wieku do lat 16 oraz uczniom i studentom niepracującym w wieku do 24 lat, a także dorosłym osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności, które w ogóle nie korzystały z tego dofinansowania. Zaznaczył również, że w zaskarżonej decyzji przedstawiono podstawę prawną jak i sposób obliczenia przyznanego dofinansowania, że wydatkowanie środków na zadania z roku 2016 zostało zakończone i rozliczone w dniu [...] grudnia 2016 r. oraz, że skarżący nie wykorzystał przydzielonej mu kwoty dofinansowania w roku 2016 i nie skorzystał z pobytu na turnusie rehabilitacyjnym. Podniósł także, że skarżący i jego rodzina w ostatnim dziesięcioleciu otrzymywali m.in. dofinansowanie do turnusów rehabilitacyjnych, z których niejednokrotnie rezygnowali, żądając dofinansowania dla całej rodziny, przy czym jak podkreślił Prezydent, trzy osoby niepełnosprawne w trzyosobowej rodzinie nie są czymś wyjątkowym w B., ponieważ jest wiele rodzin gdzie wszyscy członkowie są osobami niepełnosprawnymi, a ponadto każdy w stopniu znacznym. Wobec tego, traktowanie rodziny C. w sposób wyjątkowy byłoby niesprawiedliwe.

Powyższą decyzję D. C. zaskarżył do WSA w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia wszelkich "informacji" i decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł o przyznanie mu dofinansowania w najwyższej dopuszczalnej przez prawo wysokości do turnusu rehabilitacyjnego w 2016 r. W uzasadnieniu skargi skarżący obszernie opisał swoją ciężką sytuację zdrowotną, a także nieprawidłowości procedujących w sprawie organów - takie jak: naruszenie przez organ I instancji prawa strony do wniesienia odwołania z uwagi na zastosowanie niezgodnej z prawem procedury (brak decyzji), przewlekłe prowadzenie postępowania, niestosowanie się organów do zaleceń wyroków wydawanych w tej sprawie - w wyniku których to skarżący poniósł wymierną szkodę materialną i ostatecznie nie otrzymał żadnego dofinansowania.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i podkreślił dodatkowo, że negatywne rozstrzygnięcie wniosku skarżącego jest konsekwencją braku wystarczających środków finansowych przeznaczonych na przedmiotowe dofinansowania przez Radę M. B. oraz zastosowania kryteriów określonych w uchwale nr [...], które to kryteria odpowiadają zasadom określonym w rozporządzeniu MPiPS, w szczególności w zakresie zasad wynikających z § 5 ust. 11 i 12 tego rozporządzenia. Wskazał ponadto na treść art. 10e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, podnosząc że spełnienie wszystkich przesłanek określonych w ustawie nie skutkuje obowiązkiem przyznania dofinansowania i nie rodzi roszczenia po stronie wnioskodawcy. Wyjaśnił również, że kwota [...]zł, przeznaczona na przedmiotowe dofinansowania do turnusów w roku 2016, pozwoliła przyznać dofinansowanie grupie [...] osób, przy wpływie wniosków w ilości [...] na łączną kwotę [...]zł. W praktyce więc dofinansowanie otrzymały głównie dzieci i młodzież do 16 lat; osoby w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności oraz osoby z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, które w okresie wcześniejszym nie korzystały z takiego dofinansowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Ocena kontrolowanych w sprawie decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako "ppsa"), doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu i materialnemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Dla przedmiotowej sprawy zasadnicze znaczenie ma fakt, że kontrolowane decyzje organów obu instancji zostały poprzedzone wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 346/18. Wyrok ten – w zakresie wyrażonej w nim oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania - z mocy art. 153 ppsa wiązał zarówno organy obu instancji, jak i wiąże Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie. Oznacza to, że pomimo faktu, że wydatkowanie środków na zadania z roku 2016 zostało zakończone i rozliczone w dniu 31 grudnia 2016 r., to postępowanie w przedmiotowej sprawie nie stało się z tej przyczyny bezprzedmiotowe. Należy przy tym zauważyć, że ww. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 czerwca 2018 r. wydany został już po wskazanej dacie rozliczenia środków z roku 2016 oraz, że okoliczność niewykorzystania przez skarżącego przydzielonej mu kwoty dofinansowania w 2016 r., była podnoszona w postępowaniu administracyjnym objętym kontrolą sądową w ww. sprawie o sygn. akt I SA/Bd 346/18. Tymczasem z uzasadnienia wydanego w tej sprawie wyroku wynika, że organy ponownie rozpatrując sprawę powinny były uwzględnić przede wszystkim konieczność wyeliminowania wskazanych przez WSA w Bydgoszczy uchybień, co oznaczało prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o rehabilitacji, jak i rozporządzenia MPiPS, z uwzględnieniem sytuacji społecznej i potrzeb skarżącego. Co więcej, wydane w ten sposób decyzje organy powinny były należycie uzasadnić, wskazując i wyjaśniając przesłanki na których oparły swoje rozstrzygnięcia, wraz z odniesieniem ich do indywidualnej sytuacji skarżącego. Do tego bowiem obligują je obowiązujące przepisy prawa (art. 107 § 3, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), w tym zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa).

Warunki przyznawania świadczeń ze środków PFRON na dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym ustawodawca określił w art. 10e ustawy o rehabilitacji, uzależniając uprawnienie do tego świadczenia od spełnienia kryterium niepełnosprawności oraz kryterium dochodowego. Obowiązkiem organów było więc poczynienie ustalenia, czy skarżący kryteria te spełnia. Jakkolwiek organy nie wypowiedziały się w tym zakresie, to należało uznać, że uchybienie to było nieistotne, skoro poczyniły ustalenia co do faktu niepełnosprawności w stopniu znacznym skarżącego, oraz co do okoliczności, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego z kwartału poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł [...] zł. Oznacza to spełnienie kryteriów ww. przepisu, które umożliwiały dochodzenie przez stronę dofinansowania uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym.

Szczegółowe natomiast warunki, jakie powinny spełniać osoby niepełnosprawne ubiegające się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie, tryb składania i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania tego dofinansowania ze środków Funduszu, zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 10d ust. 8 pkt 2 powołanej ustawy, określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych.

Na mocy § 5 ust. 10 tego rozporządzenia w rozpatrywaniu wniosku bierze udział pracownik socjalny lub specjalista do spraw społecznych, oceniający sytuację społeczną osoby niepełnosprawnej i jej potrzeby w zakresie rozwijania umiejętności społecznych. Zgodnie zaś z § 5 ust. 11 rozporządzenia MPiPS, przy rozpatrywaniu wniosku o dofinansowanie bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim. W myśl § 5 ust. 12 rozporządzenia MPiPS pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności. Z kolei § 6 ust. 3 rozporządzenia MPiPS określa, że w przypadku znacznego niedoboru środków Funduszu w danym roku w stosunku do istniejących potrzeb w zakresie dofinansowania uczestnictwa osób niepełnosprawnych w turnusach rehabilitacyjnych oraz pobytu ich opiekunów, można obniżyć wysokość tego dofinansowania, nie więcej jednak niż o 20% kwot, o których mowa w ust. 1, albo przyjąć zasadę przyznawania dofinansowania tej samej dorosłej osobie niepełnosprawnej raz na dwa lata.

Organy obu instancji powyższych kryteriów jednak nie zastosowały, ponieważ, jak wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji, oparły się one o inne kryteria, które określiły z uwzględnieniem regulacji uchwały nr [...].

Wskazane działanie organów stanowiło naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy stwierdzić, że ww. uchwała została przyjęta na podstawie art. 35a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Z przepisu tego wynika, że rada powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1 (środki z PFRON). Zakres delegacji ustawowej nie obejmował więc uregulowania w zakresie kryteriów udzielenia dofinansowania ze środków PFRON do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym. Tymczasem w ww. uchwale kryteria takie przyjęto i to w dodatku w sposób nieodpowiadający regulacjom rozporządzenia. Poprzez przyjęcie w ww. uchwale, że w 2016 r. preferowane są m.in. wnioski osób niepełnosprawnych, które dotychczas nie korzystały z dofinansowań i refundacji i posiadają niskie dochody, przyjęto zasadę pierwszeństwa w uzyskaniu dofinansowania niezgodną z zasadą pierwszeństwa określoną w § 5 ust. 12 rozporządzenia MPiPS, w ramach której wskazano jednoznacznie, że pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności. W ramach przyjętych w przytoczonym przepisie rozporządzenia MPiPS warunków pierwszeństwa, prawodawca nie wymienił warunku preferencji w postaci nie korzystania dotychczas przez osobę niepełnosprawną z dofinansowań i refundacji oraz posiadania przez nią niskich dochodów. W § 5 ust. 11 rozporządzenia MPiPS określono jedynie, że na korzyść wnioskodawcy uwzględnia się fakt niekorzystania z dofinansowania, ale wyłącznie w roku poprzednim.

Należy ponadto podkreślić, że z zapisów rozporządzenia MPiPS wynika wprost, że rozpatrując wniosek o dofinansowanie uwzględnia się ocenę pracownika socjalnego lub specjalisty do spraw społecznych, oceniających sytuację społeczną osoby niepełnosprawnej i jej potrzeby w zakresie rozwijania umiejętności społecznych (§ 5 ust. 10), bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim (§ 5 ust. 11). Ponadto w rozporządzeniu tym wskazuje się, jako podkreślono powyżej, że pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają w szczególności osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne oraz osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności (§ 5 ust. 12). Oznacza to, że rozpatrując wniosek o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, te wszystkie wymienione kryteria i warunki należy wziąć pod uwagę i przeanalizować je w stosunku do osoby ubiegającej się o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, czego jednak (o czym poniżej) orzekające w niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy nie uczyniły. Co istotne skarżący, jako osoba posiadająca znaczny stopień niepełnosprawności, znajdował się w grupie osób, które w świetle ww. regulacji rozporządzenia MPiPS miały pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania.

Wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie, orzekające organy oprały swoje rozstrzygnięcia, o określone z uwzględnieniem postanowień uchwały nr [...] kryteria dofinansowania i przyjęły zasadę udzielenia dofinansowania w 2016 r. osobom niepełnosprawnym w wieku do 16 lat oraz uczniom i studentom niepracującym w wieku do lat 24, a także dorosłym osobom niepełnosprawnym legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub równoważnym), które w ogóle nie korzystały z przedmiotowego dofinansowania. Organ I instancji wskazał ponadto, że w następnej kolejności dofinansowania mogły otrzymać osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, które nie otrzymały dofinansowania do pobytu w turnusie rehabilitacyjnym w latach poprzednich (od jak najpóźniejszego). Brzmienie powyższych kryteriów, na których to oprały decyzje orzekające w sprawie organy, nie odpowiada treści przytoczonych wcześniej kryteriów preferencji wymienionych w rozporządzeniu MPiPS (nie wymienia się w nim warunki preferencji w postaci nie korzystania z dofinansowania przez osobę ze znacznym stopniem niepełnosprawności), i nie uwzględnia wszystkich określonych w rozporządzeniu MPiPS warunków rozpatrywania wniosków o dofinansowanie (np. warunku z § 5 ust. 10 dotyczącego wpływu niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych). Skoro więc decyzje orzekających w sprawie organów oparte zostały o kryteria, które zdaniem Sąd nie odpowiadają kryteriom i nie uwzględniają warunków sformułowanych na gruncie rozporządzenia MPiPS, to tym samym oczywistym jest, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia prawa.

Ponadto organy powołując się na określone kryteria przyznania dofinansowania (sformułowane, jak wykazano, niezgodnie z treścią rozporządzenia MPiPS), nie wskazały nawet, które z nich mają zastosowanie w realiach rozpatrywanej sprawy wprost do skarżącego, tj. nie określiły, których z przyjętych przez organ kryteriów dofinasowania (kryteriów preferencji) skarżący nie spełnił i dlaczego. Tym samym dopuściły się one kolejnego uchybienia polegającego na nienależytym wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy oraz w konsekwencji na wadliwym uzasadnieniu podjętych decyzji. O powyższej wadliwości świadczy również okoliczność, że w 2016 r. pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. skarżącemu przyznano przecież wnioskowane dofinansowanie, uznając że skarżący spełnia kryteria dofinasowania, a z akt sprawy nie wynika, żeby sytuacja skarżącego w zakresie ww. kryteriów uległa od tego czasu istotnym zmianom, na co nie wskazywały również organy. Jednocześnie, na marginesie, wskazać należy, na treść protokołu posiedzenia Komisji z dnia [...] marca 2019 r. (k. 66 akt administracyjnych), gdzie w pkt 3 Komisja podtrzymała stanowisko z 2016 roku dotyczące dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego D. C. – przy czym, należy zauważyć, że stanowisko to było pozytywne co do kwestii udzielenia przedmiotowego dofinansowania (a zatem odnośnie spełnienia kryteriów dofinasowania) – oraz na następującą po tym posiedzeniu decyzję organu I instancji odmawiającą udzielenia dofinansowania w całości, wbrew stanowisku ww. Komisji. Z uwagi zatem na złożony charakter dotychczas prowadzonego w tej sprawie postępowania, a mianowicie: pierwotne przyznanie skarżącemu dofinansowania (pismem z dnia [...] czerwca 2016 r.), następnie odmowa zwiększenia dofinansowania do 150% (decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r.), aż wreszcie odmowa dofinansowania (obecnie kontrolowana decyzja organu I instancji z dnia [...] maja 2019 r.) oraz na okoliczność, że sprawa toczy się już od 2016 r. – jednoznaczne wskazanie i wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia wraz z ich odpowiednim uzasadnieniem i odniesieniem ich oraz wynikających z nich konsekwencji do sytuacji skarżącego było szczególnie ważne, czego jednak organy w sprawie nie uczyniły, czyniąc tym samym wydane w sprawie decyzje niejasnymi co do przyczyny odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego dofinansowania.

Ponadto wbrew wytycznym zawartym w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 346/18, nie został należycie spełniony wymóg dokonania oceny przez pracownika socjalnego lub specjalistę do spraw społecznych, sytuacji społecznej osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb w zakresie rozwijania umiejętności społecznych. Jakkolwiek akta administracyjne zawierają notatkę służbową sporządzoną przez specjalistę pracy socjalnej, która wskazuje, że "skarżący jest osobą niepełnosprawną, wymagającą wsparcia i pomocy innych osób we wszystkich czynnościach życiowych, mieszka z rodzicami, porusza się niesamodzielnie za pomocą wózka inwalidzkiego, źródło utrzymania stanowi renta inwalidzka, kontakt skarżącego z otoczeniem możliwy jest wyłącznie za pośrednictwem internetu i komputera", to jednak treść tej notatki nie zawiera oceny potrzeb skarżącego w zakresie rozwijania umiejętności społecznych, a przecież przedmiotowe dofinansowanie ma na celu wspomaganie procesu rehabilitacji społecznej. Ocena ta stanowi również konieczny element weryfikacji sytuacji skarżącego, który winien zostać wzięty pod uwagę przez organy przy rozpoznawaniu wniosku o dofinansowanie.

W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu obydwie kontrolowane w sprawie decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa, przede wszystkim ze względu na oparcie podjętych rozstrzygnięć na kryteriach nieodpowiadających regulacjom obowiązującego rozporządzenia MPiPS, zastosowanie uchwały, wydanej w zakresie analizowanych kryteriów z przekroczeniem delegacji ustawowej, uchybienie zaleceniom wiążącego organy oraz Sąd orzekający w obecnym składzie - wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2018 r., niewyjaśnienie w sposób jednoznaczny przesłanek, na których oparto wydane rozstrzygnięcia, a tym samym także nienależyte uzasadnienie wydanych decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, w zw. z art. 135 ppsa orzeczono, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący jest zwolniony od obowiązku ich uiszczenia.