Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3042/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego przez organy podatkowe, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec K. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. ("Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie należności głównej 4.658.442,50 zł plus należne odsetki.

W celu wyegzekwowania dochodzonych należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 20 lipca 2015 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Powyższe zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 22 lipca 2015 r., natomiast zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Spółce również w dniu 22 lipca 2015 r.

W odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu, pismem z dnia 27 lipca 2015 r., [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny, że istnieje przeszkoda w realizacji zawiadomienia nr [...], ponieważ wystąpił zbieg egzekucji na rachunkach dłużnika z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w W.. Wskazał ponadto, że saldo na zajętym rachunku wynosi 0.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2015 r. Skarżąca wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu podniesiono, że egzekucja z rachunków bankowych w przedmiotowej sprawie może mieć doniosłe i trudne do odwrócenia skutki, ponieważ Zobowiązany jest Spółką pozostającą w likwidacji. Z uwagi na powyższe egzekucja z rachunku bankowego ze względu na kwotę dochodzonych należności powoduje zaistnienie przesłanek prowadzących do ogłoszenia upadłości w związku z niewypłacalnością Spółki.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. odmówił uwzględnienia powyższych zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony Spółce w dniu 22 lipca 2015 r. Zatem siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów, o którym Spółka została prawidłowo pouczona upływał w dniu 29 lipca 2015 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że pełnomocnik Spółki wniósł zarzuty w dniu 4 sierpnia 2015 r. czyli z uchybieniem ustawowego terminu.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 32 oraz art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.",) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że upłynął termin do złożenia zarzutu, skoro odpis tytułu wykonawczego doręczono jedynie Spółce z pominięciem ustanowionego pełnomocnika co należy uznać za bezskuteczne.

Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że Skarżąca wniosła zarzuty po upływie ustawowego 7 - dniowego terminu, od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Uchybienie terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. uniemożliwiło więc organowi egzekucyjnemu wszczęcie postępowania w sprawie merytorycznej oceny podniesionych przez Spółkę zarzutów. Zatem organ I instancji powinien był odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a.

Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się następnie do zarzutu dotyczącego pominięcia pełnomocnika przy doręczaniu odpisu tytułu wykonawczego wyjaśnił, że doręczenie tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca postępowanie egzekucyjne, musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu zobowiązany ma prawo ustanowić pełnomocnika. W związku z powyższym organ I instancji prawidłowo skierował odpis tytułu wykonawczego bezpośrednio do Strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, zarzucając naruszenie:

- art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że upłynął termin do złożenia zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne skoro organ egzekucyjny doręczył Spółce tytuł wykonawczy nr [...] w dniu 22 lipca 2015 r., podczas gdy doręczenie tytułu wykonawczego w tym dniu jedynie do Spółki z pominięciem prawidłowo ustanowionego pełnomocnika należy uznać za bezzasadne;

- art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez błędne umorzenie postępowania przed organem I instancji w sytuacji, gdy zarzuty zostały złożone w postępowaniu egzekucyjnym.

Zdaniem Spółki w przypadku ustanowienia pełnomocnika organ egzekucyjny, który został poinformowany o udzieleniu pełnomocnictwa, ma obowiązek poinformować go o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w sposób określony w art. 40 § 2 k.p.a. W konsekwencji niezasadne jest powoływanie się przez organ w zaskarżonym postanowieniu na doręczenie Spółce tytułu wykonawczego w dniu 22 lipca 2015 r., skoro doręczenie zostało skierowane do zobowiązanego z pominięciem prawidłowo ustalonego pełnomocnika.

Ponadto, zdaniem Spółki organ odwoławczy na gruncie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. nie mógł uchylić postanowienia organu I instancji i umorzyć postępowania odwoławczego, a co najwyżej powinien uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyć całe postępowanie egzekucyjne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a") stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 119 pkt 1 – 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli:

1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;

2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;

3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, ponieważ zakwestionowane przed Sądem zostało postanowienie w przedmiocie uchybienia terminowi do zgłoszenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., uchylające postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. oraz umarzające postępowanie organu pierwszej instancji, w przedmiocie uchybienia terminowi do zgłoszenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Jak wynika z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego, w terminie 7 dni, zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o czym zobowiązany musi zostać pouczony w treści tytułu wykonawczego. Termin 7 dniowy na wniesienie zarzutów biegnie od chwili doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W niniejszej sprawie pierwszą kwestią sporną jest czy zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu. Zdaniem organów egzekucyjnych – tak, gdyż odpis tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącej w dniu 22 lipca 2015 r., a zarzuty wniesiono dopiero 4 sierpnia 2015 r., a więc z uchybieniem terminu. Natomiast Skarżąca podnosi, że nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia zarzutów, gdyż doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nastąpiło z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, a więc było nieskuteczne.

W związku z powyższym należy wskazać, iż zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., jeżeli tylko przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 32 k.p.a. strona postępowania może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W myśl art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. do wszczęcia egzekucji dochodzi, gdy spełnione są łącznie dwa warunki, tj. gdy dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, a zobowiązanemu zaś – odpisu tytułu wykonawczego.

W powyższej kwestii rację należało przyznać organom, tzn. zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., gdyż początek biegu terminu do ich wniesienia miał miejsce w dniu doręczenia odpisu tytułu wykonawczego Skarżącej, a więc w dniu 22 lipca 2015 r. Wniesienie tego środka zaskarżenia w dniu 4 sierpnia 2015r. nastąpiło więc z uchybieniem terminu.

Sąd nie podzielił w związku z tym stanowiska Skarżącej o wadliwym doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego Skarżącej, zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2011r., sygn. akt II FSK 2075/09) dopiero skuteczne wszczęcie egzekucji umożliwia ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika. Przed wszczęciem postępowania zobowiązany nie może być uznany za jego stronę, a tym samym nie jest możliwe, aby mógł działać przez pełnomocnika. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie mógł doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania, pełnomocnikowi strony skarżącej - zobowiązanemu, który status strony uzyskał dopiero z chwilą doręczenia tych dokumentów. Powyższy pogląd wzmacnia treść art. 33 § 2 i 3 k.p.a., w myśl którego pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu, jeżeli zaś jest udzielone na piśmie, to pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Przepis art. 33 § 3 k.p.a. wyraźnie stanowi, że chodzi o akta sprawy, nie zaś o akta dowolnej sprawy prowadzonej wcześniej przez organ. Tym samym pełnomocnictwo złożone do akt sprawy innej nie może wywoływać skutku w postaci zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika, tym pełnomocnictwem ustanowionego. Zatem złożenie w kontrolowanym postępowaniu pełnomocnictwa jeszcze przed wszczęciem egzekucji nie mogło odnieść skutku w zakresie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

A zatem dopiero od chwili wszczęcia egzekucji, czyli w tym przypadku od dnia doręczenia Skarżącej odpisu tytułu wykonawczego możliwe było ustanowienie pełnomocnika.

W związku z tym stanowisko pełnomocnika Skarżącej, że odpis tytułu wykonawczego wystawionego na Zobowiązaną winno zostać doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi uznać należało za niezasadne.

Kolejną kwestią sporną jest sposób rozstrzygnięcia podjęty w zaskarżonym postanowieniu. Zdaniem Spółki, organ odwoławczy na gruncie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. nie mógł uchylić postanowienia organu I instancji i umorzyć postępowania odwoławczego, a co najwyżej powinien uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyć całe postępowanie egzekucyjne.

Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje sposobu rozstrzygnięcia na wypadek wniesienia zarzutów z uchybieniem terminu, tak jak to uczyniono w k.p.a., czy w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., zwanej dalej "O.p.") w odniesieniu do złożonego po terminie odwołania, czy zażalenia (art. 134 k.p.a., art. 228 § 1 pkt 2 O.p.). W praktyce stosowania prawa przyjmuje się jednak zasadnie, że w takim przypadku zarzuty należy oddalić na ogólnej zasadzie przewidzianej na wypadek odmowy ich uwzględnienia (art. 34 § 4 u.p.e.a.). W związku z tym rozstrzygnięcie wydane w tym zakresie przez Dyrektora Izby Skarbowej nie jest prawidłowe, gdyż brak było przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Mimo to Sąd uznał, że wadliwość ta nie jest na tyle istotna, że powinna skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż kierunek rozstrzygnięcia, a więc stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów, był prawidłowy. Zgodnie bowiem z 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie taka przesłanka do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie zaistniała.

Reasumując, Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zarzutów i organy administracji z tego powodu trafnie odmówiły ich uwzględnienia.

Z powyższych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.