Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 264/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia WSA Barbara Koś as. sąd. Szymon Widłak (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Z.L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów oddala skargę /-/Sz. Widłak /-/T.M. Geremek /-/B. Koś


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. o numerze [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z powołaniem się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 Ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98 poz.1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...].12.2004 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w m. T. w działce [...] stanowiącej własność H.B. wspólnego podwórza, wjazdu i wyjazdu zgodnie z przedłożonym aktem notarialnym nr [...] z 1936r.

W uzasadnieniu podano, że w rzeczy samej chodziło o wpisanie działki będącej wspólnym podwórzem, wjazdem i wyjazdem jako współwłasność Z.L. Przy czym wniosek o identycznej treści był już rozpoznawany przez Kierownika Urzędu Rejonowego w T., który odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, a organ II- instancji decyzje te utrzymał w mocy. Skargę na tę decyzję oddalił Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 stycznia 1998r. w sprawie oznaczonej sygn. II SA/PO 676/97.

Zdaniem organu zatem postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, albowiem sprawa rozstrzygnięta została decyzja ostateczną, co stwarza podstawy do umorzenia postępowania. Nadto sprawa z powództwa Z.L. przeciwko H.B. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zakończona została oddaleniem powództwa przez Sąd Rejonowy w T. wyrokiem z [...].04.1996 r. Sąd Wojewódzki w K. oddalił rewizję wyrokiem z dnia [...].07.1996 r. Sąd Najwyższy oddalił także, wyrokiem z dnia [...].09.1996 r., kasację Z.L. od wyroku Sądu Wojewódzkiego. Z wyroków tych wynika, że Sądy te określiły "wspólność podwórza, wjazdu i wyjazdu" jako służebność, a nie współwłasność, wyjaśniając równocześnie okoliczności w jakich doszło do wpisania w akcie notarialnym powierzchni 0,0357 ha zamiast 0,0716 ha.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. L. podała, iż w akcie notarialnym z 1936r. zawarte są jednoznacznie zapisy dotyczące nabycia przez jej poprzednika prawnego wspólnego podwórza, wjazdu i wyjazdu, które powinny być ujawnione w operacie geodezyjnym. Nadto kwestionowała powierzchnię i prawidłowość jej obliczenia co do działek należących do niej i H.B.

W ocenie organu II- giej instancji okoliczność, iż sprawa w której wniosek złożyła Z.L. rozstrzygnięta została decyzją ostateczną powoduje, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpoznania sprawy. W tych warunkach brak było podstaw do kwestionowania decyzji organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Z.L. kwestionując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, podając równocześnie okoliczności w jakich jej zdaniem dopuszczono się naruszeń prawa przy wyznaczaniu granic działki oraz jej powierzchni. Zarzuciła nadto organom brak staranności przy rozpoznawaniu jej wniosku oraz niezasadne pominięcie wniosków dowodowych. Skarżąca twierdziła, że organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły w sposób dokładny stanu faktycznego i prawnego nieruchomości oznaczonej nr geodezyjnym [...] położonej w T. przy ul. T. [...], co doprowadziło do pozbawienia jej prawa współwłasności do części nieruchomości przy wymienionej ulicy. Prawo to zaś - zdaniem skarżącej - wynika bezpośrednio z aktu notarialnego z [...] sierpnia 1936 r. Z aktu tego wynika, że ojciec skarżącej - według jej twierdzeń - nabył wspólne podwórze, wjazd i wyjazd od strony frontowej nieruchomości. Tym samym ojciec skarżącej kupił prawo współwłasności podwórza, wjazdu i wyjazdu. Odmowa zatem wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów miasta T. polegających na wydzieleniu z działki [...] wspólnego podwórza, wjazdu i wyjazdu spowodowała, że pozbawiono skarżącą prawa gwarantowanego aktem notarialnym.

Ze skargi wynika, iż skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona albowiem wbrew jej twierdzeniom zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na wstępie przywołać należy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia – tj. przepis art. 105§ 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Stanowi on, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest zaś bezprzedmiotowość tego postępowania. Przesłanka ta została przy tym określona w sposób szeroki. W doktrynie przyjmuje się w związku z tym, iż zachodzi ona m.in. wtedy, gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty" (vide: B. Adamiak, J. Borkowski - "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" - wyd. C. H. Beck, W-wa 1996 r., str. 462). Innymi słowy bezprzedmiotowość postępowania oznacza powstanie sytuacji, w której sprawa administracyjna przestaje istnieć (por.: W. Dawidowicz - "Zarys procesu administracyjnego", W - wa 1989 r., str. 134). Aby więc taki stan rzeczy zaistniał, nastąpić musi takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć relacja między sytuacją faktyczną danego podmiotu a prawem (sytuacją prawną), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej przez organ (por.: J. Zimmermann - "Komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa. Dział IV postępowanie podatkowe" - publ. w Zbiorze komentarzy, Wyd. C. H. Beck, W - wa 1999 r., str. 167). Sprawa administracyjna bowiem musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). "Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (wyr. NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, niepubl.);

W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca Z.L. w kwietniu 1991 r. zwróciła się do Urzędu Rejonowego w T. z wnioskiem o wprowadzenie w ewidencji gruntów w miejscowości T., obręb "B", zmiany polegającej na wydzieleniu z działki nr [...] powierzchni określonej jako wspólność podwórza, wjazdu i wyjazdu, stanowiącej różnicę między powierzchnią całej działki - 0,0713 ha, a powierzchnią 0,0375 ha ujawnioną w aktach notarialnych H.B. i wpisania tej powierzchni na współwłasność H.B., Z.L. i Lucyny P. Nie ulega także wątpliwości, iż ostatecznie sprawa zakończyła się wyrokiem z dnia [...] stycznia 1998r. Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającym skargę Z.L. na decyzję Wojewody K. z dnia [...] kwietnia 1997r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany do ewidencji gruntów. Pozostaje także bezspornym fakt założenia dla spornej nieruchomości w Państwowym Biurze Notarialnym w T. w dniu [...].04.1991 r. księgi wieczystej nr [...] z wpisem tytułu własności na rzecz H.B. i z zatwierdzeniem w dziale III wspólności podwórza, wjazdu i wyjazdu oraz prawem wieczystego przechodzenia przez sień domu L.

Wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów o jakie wnosiła skarżąca było możliwe - jak to wcześniej trafnie przyjęły orzekające w sprawie organy administracyjne – po uregulowaniu stanu prawnego na gruncie. W tym celu skarżąca usiłowała doprowadzić do korzystnych dla niej rozstrzygnięć przez sądy powszechne jedynie właściwe do rozstrzygania w tej materii. Sądy powszechne jednak nie podzieliły stanowiska Z.L. i oddaliły powództwo skarżącej przeciwko H.B. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sprawy toczyły się w okresie od 1991 r. do 1996 r.), stwierdzając tym samym o zgodności wpisów w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 22.11.1996 r. o sygn. I CKN 10/96 oddalił także kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. w sprawie z powództwa skarżącej przeciwko H.B.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 stycznia 1998r. w sprawie oznaczonej sygn. II SA/PO 676/97 oddalił skargę na decyzje w przedmiocie wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów.

Tym samym wniosek skarżącej z dnia [...] sierpnia 2004r. (uzupełniony kolejnymi pismami) o przeprowadzenie postępowania w celu ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków w działce nr [...] stanowiącej własność H.B. wspólnego podwórza, wjazdu i wyjazdu zgodnie z przedłożonym aktem notarialnym nr [...] z 1936r. był faktycznie drugim wnioskiem złożonym w tej samej sprawie, zakończonej już decyzją ostateczną, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie. W konsekwencji tego organy administracyjne orzekając w przedmiocie wniosku niewątpliwie miały podstawy do uznania, iż postępowanie wszczęte tym wnioskiem jest bezprzedmiotowe. Fakt wcześniejszego rozstrzygnięcia wniosku Z.L. jest bowiem okolicznością tego rodzaju, że przedmiotowa sprawa w tym zakresie przestała istnieć, w związku z czym organy te nie miały podstaw do jej powtórnego merytorycznego rozpatrywania.

Wynika to z regulacji zawartych w art. 110 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, które to przepisy określają zasadę związania organów wydanym przez nich rozstrzygnięciem. Zgodnie z nią organ ten jest związany własnym orzeczeniem od chwili jego doręczenia i organ ten nie może sam orzeczenia tego zmienić bądź uchylić (o ile możliwości takiej nie przewidują przepisy szczególne), jeżeli wydane orzeczenie zostało doręczone stronie. Strona zaś z tym momentem wie, że tylko w drodze jej własnego środka odwoławczego (odwołania bądź zażalenia) orzeczenie to może zostać zmienione (por.: J. Zimmermann - "Komentarz do ..." - op. cit., str. 184; B. Adamiak, J. Borkowski - "Kodeks ..." - op. cit., str. 500). Zasada ta funkcjonuje także w przypadku złożenia przez stronę nowego wniosku. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 03.06.1993 r. sygn. III ARN 27/93, stwierdził nawet, że organ administracji jest - na podstawie art. 110 Kpa związany wydaną decyzją także i wtedy, gdy strona składająca nowy wniosek powołuje się na zmianę podstawy prawnej rozstrzygnięcia administracyjnego, polegającą na rozszerzeniu kręgu przesłanek pozwalających na ewentualne uwzględnienie wniosku, jednakże nadal w granicach tej samej kategorii spraw i tego samego rodzaju uprawnień przysługujących tej stronie (OSNCP 1994 r., z. 2, poz. 43).

Tak więc stwierdzić należy, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (w ramach którego weryfikować można m. in. poprawność formy rozstrzygnięcia kończącego postępowanie oraz zarzuty będące pochodną tej kwestii) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (wyrok NSA w Katowicach z 19.06.2000. sygn. I SA/Ka 2247/98 LEX nr 44391). W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie wraz z wynikającymi z niego konsekwencjami.

Niejako na marginesie w tym miejscu należy przy tym wskazać, iż okoliczność, że w sprawie wydany został wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalający skargę ma zasadnicze znaczenie także dla oceny prawnej stanu faktycznego dotyczącego przedmiotowego wniosku Z. L. Zgodnie bowiem z art. 99 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przez Sądami Administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed 01 stycznia 2004r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Niezależnie zatem od związania organów administracyjnych wydanymi przez nich decyzjami, sąd orzekający w tej sprawie związany był oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 13 stycznia 1998r. w sprawie oznaczonej sygn. II SA/PO 676/97 ze skargi Z.L.

Sąd nie podzielił zarzutu zawartego w skardze dotyczącego nie zrealizowania przez organ wniosków dowodowych skarżącej. Przede wszystkim należy wskazać, iż zgodnie z art. 145§1 pkt 1 lit. c Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skutecznym zarzutem skargi jeśli wykaże się, iż było ono istotne oraz, iż mogło mieć wpływ na jego wynik. W niniejszej postępowanie jak słusznie orzekły organy nie mogło się toczyć, a więc wniosek Z.L. o przeprowadzenie określonych dowodów w żaden sposób nie mógł mieć wpływu na treść orzeczenia kończącego postępowanie administracyjne.

W tym stanie rzeczy nie dopatrzono się ani w materiałach sprawy, ani tym bardziej we wskazanej wyżej argumentacji skarżącej podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo i to w takim stopniu, że mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy. Kierując się zatem przedstawionymi wyżej względami Sąd, na mocy art. 151 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę – jako nieuzasadnioną – oddalił.

/-/Sz. Widłak /-/T. Geremek /-/B.Koś