Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3721/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 236/19 w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 grudnia 2018 r., nr NP.906.2.27.2018 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 236/19, oddalił skargę T. J. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 grudnia 2018 r., nr NP.906.2.27.2018, w przedmiocie kary pieniężnej.

Powyższą decyzją organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 2 października 2018 r., nr 632/HP/14/2018, wydaną na podstawie art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 9a, art. 12 ust. 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1490), art. 1, art. 2, art. 4 pkt 11a i pkt 27 oraz pkt 34, art. 44b ust. 1 i art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2018 r. poz. 1030, zwana dalej: "u.p.n."), wymierzającą T. J. karę pieniężną w wysokości 20.000 złotych za wprowadzanie do obrotu środka zastępczego w dniu 10 maja 2017 r. poprzez zakup i przekazanie jednego opakowania produktu nieletniemu T. M., tj. naruszenie "art. 44b" ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożył T. J., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez ich błędną wykładnię i w efekcie tej wykładni niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnej wykładni pojęcia wprowadzania do obrotu oraz pojęcia osobom trzecim poprzez uznanie, że wprowadzenie do obrotu oznacza jakąkolwiek czynność psychofizyczną polegającą na przekazaniu innej osobie posiadania środka zastępczego; a pojęcie osobom trzecim dotyczy liczby pojedynczej, a także, iż pojęcie to obejmuje osobę, która dokonała wraz ze skarżącym nabycia środka zastępczego; podczas gdy, pojęcie "wprowadzenia do obrotu" oznacza przeniesienie własności rzeczy celem jej dalszego rozporządzenia; za "wprowadzenie do obrotu" nie można uznać przekazania rzeczy przez jednego współwłaściciela drugiemu współwłaścicielowi; pojęcie "osobom trzecim" oznacza osoby, które nie były stronami czynności, na podstawie której doszło do nabycia środka zastępczego; osobą trzecią nie jest współwłaściciel; konsekwencją błędnej wykładni było niezasadne zastosowanie ww. przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosowanie do zarządzenia z dnia 29 sierpnia 2022 r. wydanego na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia pojęć zawartych w art. 52a ust. 1 u.p.n. oraz w art. 4 pkt 34 u.p.n., tj. pojęcia "wprowadzania do obrotu" oraz pojęcia "osobom trzecim". Skarżący kwestionuje zasadność wykładni przyjętej przez organy oraz uznanej przez Sąd I instancji tychże pojęć, a sprowadzającej się do uznania, że wprowadzanie do obrotu dotyczy wszystkich czynności, odpłatnych i nieodpłatnych, nawet o charakterze jednorazowym w stosunku do osoby trzeciej i to bez względu na to, czy zbycie następuje w celu dalszego rozporządzenia środkiem czy jego konsumpcji.

Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku mające swoje oparcie w przytoczonych orzeczeniach NSA i sądów wojewódzkich. Należy więc za Sądem I instancji wskazać, że pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.o.n. obejmuje wszystkie wymienione w nim formy. Może więc być to działanie skierowane i odnoszące się zarówno do osób niebędących konsumentami, jak i będących konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Prowadząc postępowanie organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzania do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (zob. wyroki NSA: z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14; z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 768/17; z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13). Prawidłowa była konstatacja Sądu Wojewódzkiego, że nie ma racji skarżący, że okoliczność zakupu przez niego środków zastępczych dla konsumpcji we własnym zakresie przez inną osobę powoduje niemożność uznania tego rodzaju jego aktywności za "wprowadzanie do obrotu" w rozumieniu ustawy. Za absurdalną należało ocenić tę argumentację, która zasadza się na twierdzeniu, że z wprowadzaniem do obrotu środka zstępczego mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy dochodzi do udostępnienia tego środka "osobom trzecim", a jednorazowe zdarzenie - zakup jednej osobie ("osobie trzeciej") jest zupełnie prawnie relewantne. Nawet jednorazowe udostępnienie środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy, jest wprowadzaniem środka do obrotu. Jednorazowy więc zakup dla innej osoby (za jej pieniądze) i na jej własny użytek, czy nawet jedynie "poczęstowanie" znajomych tego rodzaju substancją jest w świetle art. 4 pkt 34 u.p.n. "wprowadzaniem do obrotu" środka, za czym przemawia, choćby użyte przez ustawodawcę w treści przepisu słowo "udostępnienie" i jego normatywne znaczenie. Stanowisko skarżącego kasacyjnie, że "trudno jest mówić o wprowadzeniu do obrotu w stosunku do czynności psychofizycznej wydania nabytej rzeczy przez jednego współwłaściciela drugiemu współwłaścicielowi. Jak wynika wyjaśnień skarżącego i zeznań świadka środek został nabyty tak naprawdę wspólnie przez te osoby, za pieniądze pochodzące od obu tych osób. Aktywność obu tych osób do wniosku, że T. M. oraz skarżący wspólnie nabyli środek zastępczy. Fakt, że fizycznie odebrał go skarżący i później wydał część T. M. jest obojętne z punktu widzenia reguł sensu, które nadają znaczenie czynności konwencjonalnej. Praktycznie zawsze w przypadku nabycia pewnej rzeczy przez więcej niż jedną osobę, gdy nabycie to połączone jest z wydaniem rzeczy, to odbiorcą jest jednej z kupujących", należy ocenić jako nieskuteczną próbę uwolnienia się od odpowiedzialności. Ponadto, powyższe twierdzenie stoi w opozycji do oświadczenia skarżącego zawartego w protokole przesłuchania podejrzanego z dnia 10 maja 2017 r. "(...) pod sklepem przy ul. K. spotkałem się ze swoim kolegą T. M., który nie wchodził ze mną do sklepu jedynie czekał na zewnątrz, a po zakupieniu tego towaru jedno opakowanie z tym środkiem przekazałem T. On od początku chciał abym mu kupił jedno takie opakowanie z tym środkiem odurzającym na którego zakup przekazał mi pieniądze, a ja mu to kupiłem gdyż on nie posiadał dowodu osobistego (...). W tym miejscu pragnę powiedzieć iż ja te środki zakupiłem na własny użytek nikomu nie miałem zamiaru ich udzielać jak też ich sprzedawać następnym osobom, a jedno z opakowań kupiłem dla T. M. na jego prośbę i za jego pieniądze". Ww. wyjaśnienia są zbieżne ze złożonymi przez T. M. także podczas przesłuchania w dniu 10 maja 2017 r. "(...) kolega T. J. wszedł do sklepu ja natomiast pozostałem na zewnątrz i nie wchodziłem do tego sklepu jedynie poprosiłem kolegę aby kupił mi jedno opakowanie z takim środkiem na którego zakup ja przekazałem mu pieniądze".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na aprobatę stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną odwołujące się do wyroku Sądu Najwyższego w sprawie karnej o sygn. akt III KK 36/08 - na tle interpretacji art. 4 pkt 34 u.p.n. W tym względzie Skład obecnie orzekający podziela pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14, że "nie ma bowiem podstaw do przenoszenia na grunt rozdziału 6a niedotyczących go orzeczeń odnoszących się do przestępstw i wykroczeń zawartych w rozdziale 7 u.p.n. Ocena, w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, w oparciu o reguły i zasady prawa karnego, jest nie do pogodzenia z ratio legis nowelizacji ustawy z 2010 r. Niewątpliwie wykładnia postanowień art. 52a ust. 1-3 u.p.n. powinna uwzględniać cel wprowadzenia tej regulacji oraz jej miejsce w systematyce ustawy, a także związek normatywny z postanowieniami art. 44b i 44c u.p.n. W konsekwencji w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a u.p.n., nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r., albowiem ugruntowały się one na tle innego reżimu normatywnego, penalizującego wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków. W tej sytuacji nie ma także zastosowania zasada interpretacyjna wykluczająca na gruncie jednego aktu prawnego nadawanie takim samym wyrażeniom odmiennego znaczenia". Można także przywołać wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 315/19, w którym Sąd ten zaznaczył, że "ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zwalczaniu tego negatywnego zjawiska społecznego posługuje się przepisami z różnych dziedzin prawa. Są to przepisy prawa karnego (np.: art. 53, art. 54, art. 55), przepisy prawa wykroczeń (np.: art. 65, art. 66), przepisy postępowania cywilnego (np.: art. 44 ust. 4) jak również przepisy prawa administracyjnego (np.: art. 52a). Zawarcie w ustawie przepisów z różnych dziedzin prawa jest argumentem przemawiającym za tym, że użyte w nich sformułowania o tożsamym brzmieniu mogą być odmiennie rozumiane. W przepisach karnych ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawodawca oprócz sformułowania "wprowadzenie do obrotu" środka odurzającego (art. 56 ust. 1) użył również sformułowania "udziela" środka odurzającego (art. 58 ust. 1). Okoliczność ta daje podstawę do zawężającej wykładni zawartego w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pojęcia "wprowadzenia do obrotu" w odniesieniu do przepisów karnych. Rozróżnienia takiego nie ma natomiast w art. 52a ww. ustawy, która wprowadza odpowiedzialność administracyjną za określone zachowania związane z postępowaniem ze środkami zastępczymi lub substancjami psychoaktywnymi. Nie ma tym samym podstaw, by zawarte w tym przepisie pojęcie "wprowadzenie do obrotu" wykładać zawężająco w stosunku do tego co wynika z wykładni językowej art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. To nie organy administracji, stosując art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, dokonały rozszerzającej wykładni pojęcia "wprowadzenia do obrotu" tylko sądy karne dokonały wykładni zawężającej tego pojęcia w odniesieniu do przepisów prawa karnego. Organy administracji zasadnie dokonały wykładni pojęcia "wprowadzenie do obrotu" stosując wykładnię językową albowiem przy stosowaniu przepisu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii o charakterze administracyjnym nie było podstaw do stosowania odmiennej wykładni".

Prawidłowo zatem organy orzekające i Sąd I instancji przyjęły, że T. J. wprowadzał do obrotu środki zastępcze, co warunkowało wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 52a ust. 1 u.p.n.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.