Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 468/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Mariola Kowalska WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej również jako organ)decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S., od decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...] orzekającej o wykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków władających działką nr [...] E. i L. S. oraz odmawiającej wpisania M. S., jako władającego działką [...] położoną w obrębie [...] gm. [...] – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskiem z [...] października 2018 r. M. S. zwróciła się do Starosty [...] o wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków E. i L. S. i wpisanie M. S. jako osoby współwładającej w [...] części działką [...] położonej w S. Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku m. in. dowody potwierdzające następstwo prawne po E. i L. S. oraz ugodę dotyczącą ustanowienia służebności przejścia i przejazdu przez działkę [...].

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym po dokonanych

[...] maja 2019 r. oględzinach działki nr [...], Starosta [...] decyzją

z [...] czerwca 2019 r., nr [...] orzekł o wprowadzeniu w ewidencji gruntów

i budynków zmiany w zakresie działki nr [...], położonej w obrębie S., gmina W., polegającej na wykreśleniu dotychczasowych współwładających: M. W. z udziałem [...] oraz E. i L. małż. S. z udziałem [...] i wykazaniu w ich miejsce jako współwładających bez określonych udziałów: M. W. oraz M. S.

Na skutek rozpatrzenia odwołania M. W., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem istniejącego stanu prawnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...] orzekł o wykreśleniu z jednostki rejestrowej [...], obręb [...], gm. [...], działka nr [...], władających E. i L. małż. S., oraz odmówił wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykazaniu M. S. jako współwładającej do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], gm. [...], jednostka rejestrowa [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że aktualnie samoistnym posiadaczem działki nr [...] jest M. W., ponieważ tam mieszka i opłaca podatki za tę nieruchomość. Organ zwrócił uwagę na fakt, że w aktach sprawy znajduję się ugoda sądowa z [...] stycznia 2004 r. o ustanowieniu służebności drogi koniecznej na działce nr [...]. W ocenie organu, M. S. ma prawo korzystania z drogi koniecznej ustanowionej na działce nr [...], co nie jest tożsame

z samoistnym posiadaniem działki nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji Starosty [...] wniosła M. S.

Po rozpatrzeniu odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...].

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...], i że od 1945 r. znajdowała się

w samoistnym posiadaniu – według stanu na dzień [...] listopada 1971 r. – E. i L. małż. S. w części [...] oraz J. L. w części [...]. Działka ta była wspólnie użytkowana przez ww. osoby, które również wspólnie opłacały należny podatek od nieruchomości.

Następnie organ wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. z [...] maja 2002 r., sygn. akt [...] J. S. – spadkobierca E. S. L. S., nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 położonej w L.. Organ ustalił następnie, że część działki nr [...] posiada dostęp do drogi publicznej w formie służebności drogowej przez działkę [...], która to działka nie ma ustalonego stanu prawnego i znajduje się we władaniu na zasadach posiadania samoistnego. Organ wskazał w tym zakresie na ugodę sądową zawartą przed Sądem Rejonowym w W. [...] stycznia 2004 r., na mocy której M. W. (spadkobierca J. L.) – posiadaczka działki nr [... ] ustanowiła służebność przejazdu i przechodu, zgodnie ze sporządzoną w tym celu mapą [...], na rzecz każdoczesnego właściciela działki [...]. Z kolei J. S. ustanowił służebność osobistą przejazdu i przechodu przez działkę nr [...], na rzecz M. W., do działki nr [...].

Organ wskazał także na brzmienie poszczególnych przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.), w szczególności na przepis art. 20 ust. 2 pkt. 1 lit. b tej ustawy, zgodnie

z którym w ewidencji gruntów i budynków ujawnia się właścicieli nieruchomości,

a w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli ujawnia się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Organ wyjaśnił następnie, że posiadanie należy do sfery uprawnień faktycznych i jest to sytuacja, w której określona osoba włada rzeczą, natomiast posiadanie samoistne jest formą posiadania charakteryzującą się tym, że posiadacz działa i zachowuje się jak właściciel rzeczy tj. sam rzecz pielęgnuje i pobiera z niej pożytki, obciążają go koszty związane z utrzymaniem rzeczy w tym np. podatek gruntowy.

W ocenie organu, ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje na to, że M. S. - jako spadkobierca J. S. - korzysta z wydzielonego pasa drogowego zlokalizowanego na działce nr [...], zaś M. W., która na działce nr [...] ma swój dom oraz opłaca za nią podatek gruntowy, jest posiadaczem samoistnym tej działki. Organ uznał, że M. S. mieszka i korzysta z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...], zaś z działki nr [...] korzysta jedynie w zakresie przynależnej służebności. Zdaniem organu, brak jest dowodów potwierdzających korzystanie przez M. S. z działki nr [...] w takim zakresie, o którym jest mowa w art. art. 20 ust. 2 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne tj. władającego przedmiotową nieruchomością na zasadach samoistnego posiadania. W szczególności organ wskazał, że w 2012 r. J. S. wraz z M. W. wspólnie realizowali, co prawda z opóźnieniem, ustalenia z ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w [...], w zakresie wycinki drzew na obszarze objętym służebnością, w celu umożliwienia wjazdu na działkę nr [...] i [...] nieposiadających dojazdu do drogi publicznej. Z kolei, postanowienie stwierdzające nabycie spadku nie może samo w sobie potwierdzać, zdaniem organu, że dana rzecz, w tym przypadku nieruchomość, została objęta w posiadanie samoistne.

Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] grudnia 2019 r. wywiodła M. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła natomiast naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na załatwienie sprawy, niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i nie zgromadzenie wystarczającej ilości dowodów;

2) art. 20 ust. 2 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, powołanego w osnowie skarżonej decyzji, poprzez uznanie, że domniemane prawo władztwa jest tożsame z samoistnym posiadaniem w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że materiał dowodowy zebrany

w sprawie świadczy niezbicie, że to skarżąca włada gruntem stanowiącym przedmiot jej wniosku, a czego błędnie nie dostrzegły orzekające w sprawie organy. Zdaniem skarżącej, nie istnieją przeszkody w ujawnieniu – w miejsce dotychczasowych posiadaczy samoistnych i władających E. i L. małż. S. – skarżącej jako ich następczyni prawnej. Powołując się na poglądy judykatury, skarżącą podniosła, że dziedziczenie posiadania rzeczy polega na przejściu na spadkobierców z mocy prawa, z chwilą otwarcia spadku wszystkich skutków prawnych, jakie wynikały z jej posiadania przez spadkodawcę, i nie zależy od tego, czy spadkobiercy objęli w faktyczne władztwo rzecz znajdującą się dotychczas w posiadaniu spadkodawcy, a więc czy kontynuują jego posiadanie.

Skarżąca zarzuciła także, że organy obydwu instancji nie wzięły pod uwagę stanu prawnego nieruchomości, zgodnie z którym działka nr [...] nie jest i nie była wyłączną własnością M. W., a ustanowiona służebność obciąża prawo własności w [...] częściach i [...] części – aktualnie należącej do skarżącej. Zdaniem skarżącej, ugoda ta obarczona jest wadą prawną skutkującą jej nieważnością, ponieważ na nieruchomości o nie ustalonym prawie własności, zgodnie z obowiązującym w tym względzie prawem, nie można ustanawiać innych służebności jak służebności osobiste. Nie bez znaczenia jest też fakt, zdaniem skarżącej, że wspomniane prawo rzeczowe, mające charakter de facto służebności osobistej, wygasło z chwilą śmierci ojca skarżącej – J. S. - a więc od chwili jego śmierci, władztwo nad częścią działki związane z dojazdem do nieruchomości sąsiedniej (działka ewidencyjna nr [...]), sprawuję skarżąca.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargę jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia

17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.), dalej jako: "p.g.k.", oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego

i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393) dalej jako: "rozporządzenie".

Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.k., ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie (art. 22 ust. 1 p.g.k.). Obejmuje ona informacje wskazane w art. 20 p.g.k., w tym w szczególności informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Zgodnie zaś z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b) p.g.k., w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

W myśl art. 24 ust. 2a pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 2b p.g.k., aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa

w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania i w zależności od jej podstawy, następuje w drodze czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej. Obowiązek dokonywania ciągłej aktualizacji danych ewidencyjnych oznacza zatem wprowadzanie udokumentowanych zmian do ewidencji. Według ust. 2c powyższego przepisu, odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Natomiast zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian unormowane zostały przepisami rozporządzenia. Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia, obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi spoczywa na staroście. Według treści § 45 ust. 1 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych. który dokonuje aktualizacji poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

W ramach powyższych zadań starosta stosuję odpowiednio przepisy § 35 i § 36 rozporządzenia (§ 45 ust. 2 rozporządzenia).

W świetle zacytowanych powyżej przepisów prawa, podstawowym więc obowiązkiem organu ewidencyjnego jest utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Ewidencja gruntów i budynków jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Jej zadaniem jest odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 698/07, Lex nr 351329, wyrok NSA w Warszawie

z 4 marca 1999 r., sygn. akt II SA 17/99, Lex nr 46214). Techniczny charakter ewidencji powoduje zatem, że osoba kwestionująca jej zapisy nie może doprowadzić do modyfikacji stanu prawnego nieruchomości poprzez wprowadzenie zmian

w ewidencji, a dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Właśnie

z uwagi na techniczno-rejestracyjny charakter ewidencji niedopuszczalne jest odwrócenie przedmiotowej kolejności (wyrok WSA w Białymstoku z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 450/09, Lex nr 582923).

Ponadto wskazać należy, że błędnym jest oczekiwanie, iż w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o ustalenie granic nieruchomości, czy też powierzchni działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących

w ewidencji wpisów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 14 października 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 565/15, Lex nr 1936277). Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, Lex nr 505313).

Uwzględniając powyższe poglądy judykatury, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja organu oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] nie naruszają obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu stanowisko organów obu instancji w tej sprawie jest prawidłowe.

Skarżąca domagała się dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków jednostki rejestrowej [...], obręb [...], gm. [...] poprzez wykreślenia z ewidencji władających działką nr [...] E. S. i L. S. oraz wpisania skarżącej jako władającej działką [...] położoną na zasadzie samoistnego posiadacza.

Jak słusznie zauważył organ, mając na uwadze treść przepisu art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b) p.g.k., należało w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżącej przysługuje przymiot samoistnego posiadacza działki nr [...].

W ocenie skarżącej, o istnieniu po jej stronie władztwa obejmującego sporną działkę na zasadzie samoistnego posiadania świadczy przede wszystkim fakt, że E. i L. małż. S. (dziadkowie skarżącej) nie żyją, a jedyną ich następczynią prawną jest właśnie skarżąca. Ponadto skarżąca wskazała, że jest właścicielką działki nr [...] (sąsiadującej z działką nr [...]), dla której została ustanowiona, na mocy ugody sądowej z [...] stycznia 2004 r., służebność przejazdu i przechodu przez działkę nr [...]. Dodatkowo skarżąca wskazała, że jest zameldowana w L. (działka nr [...]), a jej rodzina, jak i ona sama korzystali z przejścia przez działkę nr [...] od lat powojennych.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że skarżąca nie wykazała, by w niniejszej sprawie rzeczywiście przysługiwał jej przymiot samoistnego posiadacza spornego gruntu, a zatem, by mogła z tego tytułu domagać się aktualizacji danych zawartych

w ewidencji gruntów i budynków.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w W. w dniu [...] stycznia 2004 r., na podstawie której na działce nr [...] ustanowiona została służebność przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...].

Zwrócić należy przy tym uwagę, że ugoda sądowa choć nie korzysta z przymiotu powagi rzeczy osądzonej, to jednak jest skuteczna i wiąże strony dopóki nie zostanie podważona w prawnie przewidzianej formie w toku procesu o ustalenie nieważności ugody sądowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 maja 1997 r., sygn. akt I PKN 143/97, OSP 1998/7-8 poz. 128, oraz wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 1972 r., sygn. akt III PRN 66/72, Lex nr 602642, wyrok Sądu Najwyższego

z 8 grudnia 2010 r., sygn. akt V CSK 157/10, LEX nr 688708). Ponadto, zgodnie

z przepisem art. 184 zdanie drugie k.p.c., sąd uzna ugodę za niedopuszczalną, jeżeli jej treść jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostają zarzuty skarżącej wobec ważności ustanowionej służebności przejazdu

i przechodu przez działkę nr [...], skoro skarżąca nigdy nie podjęła jakichkolwiek działań zmierzających do podważenia ugody sądowej z [...] stycznia 2004 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że na skutek zawartej w 2004 r. ugody sądowej każdoczesny właściciel działki nr [...], w tym skarżąca, jest uprawiony do korzystania z prawa przejścia i przejazdu przez ściśle wyznaczony pas gruntu działki nr [...].

W nauce prawa wskazuje się, że posiadanie służebności jest to posiadanie prawa (posiadanie służebne), a więc posiadanie odrębne w stosunku do posiadania rzeczy (posiadania samoistnego i zależnego). Należy jednak podzielić pogląd, że

w przypadku posiadania służebności gruntowej w rachubę nie wchodzi, jak przy własności, posiadanie samoistne prawa, lecz korzystanie (posiadanie) z cudzej rzeczy w zakresie odpowiadającym treści służebności czynnej. Jest to posiadanie swoiste, zwłaszcza w przypadku służebności gruntowej drogi, bowiem uprawnienia wynikające z tej służebności nie łączą się z określonym władztwem nad rzeczą

w dosłownym znaczeniu, co odróżnia je od posiadania rzeczy. Podmiot wykonujący służebność korzysta z cudzej rzeczy tylko w oznaczonym zakresie, nierzadko bardzo wąskim i sporadycznym, w istocie nie władając nią faktycznie. Powstającą w związku z tym wątpliwość, czy takie korzystanie z rzeczy można uznać za posiadanie, ustawodawca usunął przez stwierdzenie w art. 352 k.c., że kto faktycznie korzysta

z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności, zaznaczając, że do tak rozumianego posiadania stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu. Posiadanie służebności gruntowej jest więc posiadaniem specyficznym (art. 336 k.c.). A zatem przy ocenie charakteru posiadania służebności gruntowej należy mieć na uwadze, że chodzi o faktyczne korzystanie z gruntu w takim zakresie i w taki sposób, w jaki czyniłaby to osoba, której przysługuje służebność, władanie zaś w zakresie służebności gruntowej kwalifikuje się, zgodnie z art. 336 k.c., jako posiadanie zależne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I CSK 392/08 i z 11 lutego 2010 r., sygn. akt I CSK 181/09, Izba Cywilna 2011, nr 5, s. 28, oraz wyroki Sądu Najwyższego z 31 maja 2006 r., sygn. akt IV CSK 149/05 oraz z 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I CSK 171/08, OSNC 2010, nr 1, poz. 15).

Mając zatem na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organy słusznie uznały, że obciążenie części działki nr [...] służebnością gruntową, z której korzysta skarżąca, nie świadczy o tym, że wobec tego fragmentu spornego gruntu działki nr [...], a tym bardziej pozostałej jego części, skarżąca wykonuje posiadanie samoistne, skoro takie posiadanie, w myśl art. 336 k.c., polega na dysponowaniu rzeczą

z wyłączeniem innych osób, na zasadach właścicielskich, a z takim rodzajem posiadania przez skarżącą nie mamy do czynienia. W przypadku posiadania skarżącej można mówić jedynie o posiadaniu zależnym – jedynie w zakresie posiadania służebności gruntowej. Ponadto, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym z protokołu oględzin spornej nieruchomości z [...] maja 2019 r. (k.141 akt administracyjnych), samoistnym posiadaczem całości działki nr [...] jest M. W., która mieszka w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na tej działce, i która opłaca podatek za tę nieruchomość (k.35-38 akt administracyjnych). O tym, że to M. W., a nie skarżąca traktuję działkę nr [...] jako swoją własność świadczy dodatkowo fakt, że wzniosła na tym terenie betonowe ogrodzenie oraz wystąpiła do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia własności działki nr [...] przez zasiedzenie, które jak wynika z oświadczenia pełnomocnika M. W. złożonego na rozprawie w dniu 14 października 2020 r., zostało stwierdzone przez sąd I instancji na rzecz poprzednika prawnego M. W. – J. L. (k.35 akt sądowych). Należy zatem uznać, że to właśnie M. W., a nie skarżąca, jest samoistnym posiadaczem całości działki nr [...].

Sąd w składzie orzekającym nie neguję przy tym zaprezentowanego przez skarżącą poglądu judykatury dotyczącego generalnej zasady dziedziczenia posiadania. Niemiej jednak należy mieć na uwadze, że w realiach niniejszej sprawy brak jest uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że skarżąca nabyła od swojego bezpośredniego poprzednika prawnego – J. S., samoistne posiadanie części spornej działki nr [...]. Faktem natomiast jest, że w momencie otwarcia spadku po J. S., był on uprawiony jedynie do korzystania z części działki nr [...] na zasadzie służebności gruntowej, co jak Sąd wyjaśnił już powyżej, należy zaliczyć do kategorii posiadania zależnego, a nie jak podnosi skarżąca – samoistnego. Konkludując, skarżąca odziedziczyła po J. S. jedynie posiadanie służebności ustanowionej na tym gruncie, a nie posiadanie samoistne tej części działki nr [...].

W świetle powyższego, już tylko z faktu niewykazania przez skarżącą przymiotu samoistnego posiadacza należy uznać, że decyzje organów obu instancji były słuszne. W ocenie Sądu, skarżąca błędnie próbowała jednak przerzucić ciężar dowodzenia w sprawie na organy nieskutecznie zarzucając im naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i nie zgromadzenie wystarczającej ilości dowodów. Należy jednak ponownie przywołać wcześniejsze rozważania, w myśl których postępowanie aktualizacyjne, co do zasady, służy utrzymaniu aktualności ewidencji, a podmiot domagający się dokonania w niej zmian musi być do tego uprawniony i jest zobowiązany przedstawić w sposób niebudzący wątpliwości dokumenty świadczące o konieczności dokonania aktualizacji. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17, Lex nr 3031035). Tym samym to na wnioskodawcy, zdaniem Sądu, ciąży obowiązek wykazania, że dane zawarte w ewidencji należy zweryfikować zgodnie z jego żądaniem. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, zebrany przez organy materiał dowodowy jest kompletny, a dokonane na jego podstawie – analiza oraz wnioski, są prawidłowe, wobec czego za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia w niniejszej sprawie prawa materialnego,

w tym naruszenia art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k.

W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała skutecznie, że jest samoistnym posiadaczem spornej części działki nr [...], wobec czego Starosta [...] zasadnie odmówił rozpatrzenia jej wniosku o dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków,

a [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego prawidłowo, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.