Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 374/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 2022 r. nr 355/2022 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w R. (dalej: ZUS, organ), zaskarżoną decyzją z 21 lutego 2022 r., nr 355/2022 ( 380000/71/341748/2021), na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 – dalej: jako u.s.u.s) oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, - dalej: rozporządzenie), odmówił A. G. (dalej: strona, skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 1169 136,57 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres: maj 1999 r., lipiec 1999 r., od października 1999 r. do listopada 1999 r., marzec 2000 r., wrzesień 2000 r., listopad 2000 r., od maja 2001 r. do grudnia 2001 r., styczeń 2002 r., kwiecień 2002 r., czerwiec 2003 r., marzec 2004 r., od maja 2004 r. do czerwca 2004 r., od sierpnia 2004 r. do grudnia 2004 r., od stycznia 2005 r. do sierpnia 2005, r., od października 2005 r. do listopada 2005 r., od maja 2006 r. do września 2006 r., listopad 2006 r., styczeń 2007 r., od kwietnia 2007 r. do grudnia 2007 r., od stycznia 2008 r. do kwietnia 2008 r., od lipca 2008 r. do grudnia 2008 r., od stycznia 2009 r. do lutego 2009 r., od maja 2010 r. do kwietnia 2011 r., od czerwca 2011 r. do października 2014 r., od stycznia 2015 r. do marca 2015 r. w łącznej kwocie 116.418,83 zł, w tym z tytułu:

- składek - 56.929,41 zł,

- odsetek liczonych na 15 czerwca 2020 r.- 59 212,00 zł,

- opłaty dodatkowej - 207,02 zł,

- kosztów upomnienia - 70,40 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres: listopad 2000 r., od sierpnia 2001 r. do grudnia 2001 r., czerwiec 2004 r., od września 2004 r. do grudnia 2004 r., od stycznia 2005 r. do sierpnia 2005 r., listopad 2005 r., od maja 2006 r. do września 2006 r., listopad 2006 r., styczeń 2007 r., od kwietnia 2007 r. do września 2007 r., od listopada 2007 r. do stycznia 2008 r., kwiecień 2008 r., od lipca 2008 r. do grudnia 2009 r., od kwietnia 2010 r. do października 2014 r., od stycznia 2015 r. do marca 2015 r. w łącznej kwocie 47.772,39 zł, w tym z tytułu:

- składek - 24.451,43 zł,

- odsetek liczonych na 15 czerwca 2020 r. - 23.171,00 zł,

- opłaty dodatkowej - 88,36 zł,

- kosztów upomnienia - 61,60 zł,

c) Fundusz Pracy - za okres: od maja 2006 r. do września 2006 r., listopad 2006 r., styczeń 2007 r., od lutego 2008 r. do marca 2008 r., od lipca 2008 r. do sierpnia 2008 r., grudzień 2008 r., od kwietnia 2011 r. do października 2014 r., od stycznia 2015 r. do marca 2015 r. w łącznej kwocie 4.945,35 zł, w tym z tytułu:

- składek - 2.820,95 zł,

- odsetek liczonych na 15 czerwca 2020 r. - 2.098,00 zł,

- kosztów upomnienia - 26,40 zł.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 15 czerwca 2020 r. strona złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. We wniosku wskazała, że ma trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Poinformowała, że pracodawca wypowiedział jej umowę o pracę z uwagi na kilkumiesięczną nieobecność w pracy spowodowaną chorobą. W tym okresie przebywała na zasiłku chorobowym, a następnie na świadczeniach rehabilitacyjnych. Nadmieniła również, że składała wniosek o przyznanie renty i ma wydane zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy z powodu złego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego. Stan jej zdrowia z wiekiem tylko się pogarsza, w związku z tym nie ma pozytywnych perspektyw do podjęcia pracy, ani pozyskania środków na spłatę zadłużenia. Dodatkowo jest w wieku przedemerytalnym. Podała, że nie posiada również żadnego majątku.

ZUS, decyzją z 16 października 2020 r., nr [...], odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi strony, wyrokiem z 10 marca 2021 r., sygn. I SA/Gl 1689/21 uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd wskazał na konieczność ponownej oceny zebranego materiału dowodowego, a w szczególności odniesienia się do kwestii przedawnienia. ZUS powinien ustalić i udokumentować okoliczności skutkujące przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Ponadto powinien ustalić czy w sprawie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 i 6 u.s.u.s. oraz czy zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia;

ZUS ponownie rozpoznając wniosek skarżącej oraz uwzględniając wskazania WSA zawarte w ww. wyroku, pismem z 2 sierpnia 2021 r. zawiadomił stronę o konieczności dostarczenia we wskazanym terminie dokumentów potwierdzających jej aktualną sytuację materialno-bytową. W odpowiedzi, skarżąca przedłożyła żądane dokumenty.

Organ dokonując ustaleń skorzystał również z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.

Następnie, organ przedstawił dokonaną analizę kwestii przedawnienia należności. Stwierdził, że należności z tytułu składek figurujące na koncie skarżącej są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

Wyjaśnił zmiany art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poczynając od 1 stycznia 1999 r. dotyczące terminów przedawnienia. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei, zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U, nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych, co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. W związku z powyższym tylko upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do 31 grudnia 2002 r. - 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu. Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Natomiast skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por: wyrok NSA z 30 września 2009 r., sygn. akt II GSK 72/09 dostępny www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Na podstawie wskazanej wyżej ustawy z 18 grudnia 2002 r. dodano w art. 24 ust. 5a-5d regulujący przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w tym przepis ust. 5b zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Przepis art. 24 ust. 5b - z dniem 1 lipca 2004 r. - uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264) i otrzymał brzmienie: "Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego".

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia należności z tytułu składek z 10 lat do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Powyższe oznacza, że do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.

Zgodnie z art. 24 ust 4 u.s.u.s (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Organ w uzasadnieniu decyzji (str. 9-15 ) w zbiorczym zestawieniu wskazał, że bieg terminu przedawnienia należności został zawieszony w podanych datach oraz, że odnośnie większości składek egzekucja jest w toku.

Następnie, organ ustalił, że w stosunku do skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b, 4c u.s.u.s. nie zachodzą co do jej zadłużenia. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 tej ustawy. Organ stwierdził, że zobowiązanie przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust.3 pkt 4a u.s.u.s. również w sytuacji skarżącej nie zachodzi. Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Od 25 lipca 2021 r. uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego. Wobec zaległości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, które zostało zawieszone na okres od września 2015 r. do listopada 2020 r. tj. na okres zawartej umowy układu ratalnego, która ze względu na niewywiązanie się z terminowych wpłat została zerwana. W prowadzonym postępowaniu na przestrzeni ostatnich miesięcy została wyegzekwowana kwota 1 168,29 zł. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, nie można więc uznać należności za całkowicie nieściągalne. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 5. Wykonując wskazanie Sądu w wyroku z 10 marca 2021 r. sygn. akt I SA/GI 1689/20, organ dokonał analizy sytuacji skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w ww. przepisach.

Odnosząc się do racjonalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w kontekście art. 28 ust 3 pkt 6 u.s.u.s. przywołał wyrok NSA z 15 maja 2018 r. w sprawie I GSK 1146/18, zgodnie, z którym ocena czy ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyść, należy wyłącznie do wierzyciela. Wydatki egzekucyjne, o których mowa w tym przepisie, to koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, które nie są tożsame z kosztami egzekucyjnymi, które co do zasady obciążają zobowiązanego. Stwierdził, że dopóki postępowanie egzekucyjne się toczy, nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Podsumowując stwierdził, że okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. nie zaistniały w przypadku skarżącej, co oznacza, że w rozpatrywanym przypadku całkowita nieściągalność nie może być stwierdzona.

Dalej, organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie organu, powyższe okoliczności w przypadku skarżącej nie zachodzą.

Organ wskazał, że skarżąca nie wykazała braku możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Z kolei, wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia, bowiem skarżąca od 24 lipca 2021 r. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1 557,73 zł brutto, tymczasem minimum socjalne, dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1 323,25 zł. W ocenie organu, kontynuacja postępowania egzekucyjnego nie zagrozi egzystencji skarżącej.

Podsumowując, podkreślił brak podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

W skardze na decyzję ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, zakwestionowała wydaną decyzję, zarzucając, że decyzja jest dla niej niezrozumiała i krzywdząca.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Ponadto Sąd miał na uwadze, że w przedmiotowej sprawie, organ zgodnie z art. 153 p.p.s.a. był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tut. Sądu z 10 marca 2021 r. w sprawie sygn. I SA/Gl 1689/20. W szczególności organ, przed rozstrzygnięciem wniosku o umorzenie należności, w pierwszej kolejności został zobowiązany do wyjaśnienia i wykazania w decyzji, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu. Jeżeli natomiast zaistniały okoliczności skutkujące przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek ZUS powinien je ustalić i stosownie udokumentować w aktach sprawy. Z tego obowiązku organ nie wywiązał się w sposób umożliwiający Sądowi kontrolę zajętego w tym przedmiocie stanowiska.

W zaskarżonej decyzji organ wskazał w ogólnym, zbiorczym zestawieniu, że co do większości zaległych należności egzekucja jest w toku. Jednak co do zaległości z września 2006 r., grudnia 2008 r., lutego 2009 r., maja 2010 r., lutego 2015 r., stycznia 2007 r., października 2010 r., lutego 2015 r., marca 2015 r., kwietnia 2011r. i maja 2011r. organ takiej informacji nie wskazał. Ponadto z zawartego w uzasadnieniu decyzji zestawienia wynika, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony: od wskazanych dat wystawienia tytułu wykonawczego, od dnia złożenia wniosku abolicyjnego do 18 stycznia 2022 r. tj. do uprawomocnienia się decyzji, od dnia podpisania umowy układu ratalnego do dnia zerwania układu ratalnego. Powyższych informacji organu nie sposób jednak zweryfikować. W szczególności nie pozwalają na to znajdujące się w aktach sprawy tabelaryczne wydruki zawierające zestawienia stanu należności objętych postępowaniem egzekucyjnym jak również tabelaryczne zestawienie działań egzekucyjnych organu co do poszczególnych należności, w którym co do części należności brak informacji o doręczeniu stronie upomnienia i z których wprost wynika brak ostatecznej decyzji w przedmiocie abolicji. Powyższe informacje są wydrukami, których nie potwierdził własnym podpisem żaden pracownik organu. Akta nie zawierają przy tym żadnych źródłowych dokumentów (upomnień z dowodem doręczenia, tytułów wykonawczych czy też decyzji na które organ się powołuje). Zatem sposób wykazania przez organ, że należności objęte decyzją nie uległy przedawnieniu nie wypełnia wskazania Sądu w tym przedmiocie. Wydaje się nieprawdopodobne, aby organ egzekucyjny nadal prowadził, bez powodzenia, postępowanie w odniesieniu do należności z 1999 r., tj. sprzed ponad dwudziestu lat. Kwota zaległości jest bardzo wysoka i Sąd nie neguje przy tym uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie umorzenia. Jednak postępowanie organu nie może być dowolne i wymykać się spod kontroli Sądu.

Przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności.

Zbiorcze przedstawienie ram czasowych w odniesieniu do wszystkich zaległości nie jest wystarczające, skoro każda z należności ma odrębny termin wymagalności, a zatem i odrębny początek biegu terminu przedawnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1046/20). Organ w ramach ustaleń dotyczących wymagalności dochodzonych składek winien wziąć pod uwagę zmieniające się unormowania dotyczące terminu przedawnienia dochodzonych należności.

Podsumowując, doszło zatem do naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., a zatem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali daty wymagalności poszczególnych należności z tytułu składek, obliczy termin przedawnienia każdej z nich, ustali, czy i które składki wygasły, oraz wyjaśni i udokumentuje okoliczności przerywające bądź zawieszające bieg terminu przedawnienia i których należności dotyczyły. Dopiero tak ustalony stan faktyczny pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności.

W tym stanie sprawy rozstrzygnięcie co do zasadności umorzenia jest przedwczesne

Dopiero rzetelne udokumentowanie i wyjaśnienie kwestii przedawnienia poszczególnych składek pozwoli na rozstrzygnięcie organu co do wniosku o umorzenie składek w granicach wyznaczonych przez tut. Sąd w wyroku z 10 marca 2021 r., sygn. I SA/Gl 1689/20.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.