Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2445/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1 pkt 2 art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygnatura akt VII SA/Wa 2445/18

UZASADNIENIE

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2018r. znak. [...], na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, z późn. zm.), po rozpoznaniu zarzutów K. S. wniesionych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego o poddanie małoletniego W. S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym - oddalił zarzuty.

K. S. wniosła zażalenie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r.

Podnosiła naruszenie:

1) art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych;

2) art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej, mimo iż dziecko było w trakcie diagnostyki lekarskiej mającej na celu ustalić dopuszczalność szczepienia, zaś tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów z art. 27 § 1 ww. ustawy,

3) art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo nieistnienia obowiązku;

4) nieważność polegającą na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.,

5) art. 124 § 2 k.p.a. - poprzez brak uzasadnienia,

6) art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, złożenia dowodów,

7) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

8) art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 47 Konstytucji RP.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wskazała, że nikt nie może być zmuszony do poddania się określonemu leczeniu czy innym świadczeniom zdrowotnym.

Nie jest dopuszczalne nakładanie obowiązków, w tym w zakresie terminów i ilości podania poszczególnych dawek szczepień w drodze Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego.

Rada Ministrów nie wydała programu zwalczania chorób zakaźnych w zakresie szczepień ochronnych, zatem jedynym aktem wiążącym obywateli w tym zakresie jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 18 sierpnia 2011 r.

Przedmiotowy akt prawny określa, iż obowiązek szczepienia przeciw Haemophilus influenzae typu b obejmuje dzieci od 7 tygodnia życia do ukończenia 6 roku życia, przeciw gruźlicy obejmuje dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia, a przeciwko pozostałych chorobom do ukończenia 19 roku życia. Skarżąca ma zatem czas na zaszczepienie dziecka przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia 24 lipca 2017 r.

Rzekomy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, w istocie nie istnieje.

Stosowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej szczepionki zawierają w swoim składzie aluminium i rtęć. Zawarte w absolutnej większości szczepionek aluminium (glin), stosowane jako wzmacniacz (adjuwant), wprowadzone bezpośrednio do krwi powodują ekstremalnie silną reakcję układu immunologicznego, co rozregulowuje go na trwałe. Aluminium jest także silną neurotoksyną i powoduje lawinę chorób takich jak alergie, padaczka, choroba Altzheimera, Parkinsona, nowotwory, zapalenie ucha, kilkadziesiąt chorób z autoagresji, które ujawniają się w wieku dojrzałym.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie był uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych dotyczących szczepień ochronnych ani też do prowadzenia w tym zakresie postępowania egzekucyjnego.

W dniu wystawienia tytułu wykonawczego, a także w dniu wydania przedmiotowego postanowienia dziecko skarżącej nie miało wykonanego ważnego badania kwalifikacyjnego i było w trakcie diagnostyki, o której organ został poinformowany.

Organ wydający postanowienie nie powiadomił skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i przedstawionych stanowisk oraz o możliwości zgłoszenia żądań i wniosków.

Minister Zdrowia postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.) oraz art. 18 w zw. z art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia K. S., na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...] - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. skarżąca złożyła zarzuty do postępowania egzekucyjnego, które zostały rozpoznane przez wierzyciela jako nieuzasadnione.

Postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. polegającego na zaszczepieniu małoletniego dziecka, było prowadzone w sposób prawidłowy przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) i zakończyło się wydaniem w dniu [...] lipca 2017 r. tytułu wykonawczego o numerze: [...].

PPIS upomnieniem z dnia 4 lipca 2017 r. wezwał skarżącą do wykonania szczepień u dziecka oraz zapłaty kosztów upomnień, a także pouczył ją o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Upomnienie zostało doręczone w dniu 5 lipca 2017 r.

Pismem z dnia 24 lipca 2017 r. PPIS wniósł do Wojewody o wszczęcie wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, przesyłając jednocześnie tytuł wykonawczy. Następnie Wojewoda postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 500 zł.

Podstawą prawną obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2016 r., poz. 1866, z późn. zm.).

Przepis ten zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, a zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle rodzice).

Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określają one wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych.

W przypadku obowiązkowych szczepień, konieczność ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie działał w przedmiotowej sprawie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podejmował czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym.

Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...]. Zgodnie z art. 2 oraz art. 5 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1261 z późn. zm.) do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym.

Zatem Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1 a pkt 13 ww. ustawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez wydanie postanowienia w sytuacji nieistnienia obowiązku, Minister Zdrowia stwierdził, iż wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753, z późn. zm.).

Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.

Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Obowiązek szczepienia staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę. Wobec powyższego Minister Zdrowia stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na rodzicu małoletniego dziecka spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Skarżąca nie podejmowała żadnych działań w kierunku zaszczepienia małoletniego dziecka, w tym w pierwszej kolejności zgłoszenia się na wykonanie badania kwalifikacyjnego.

Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być natomiast trudności w jego wyegzekwowaniu wiążące się z takim działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy. Badanie kwalifikacyjne, którego brak według twierdzeń skarżącej - stanowi przeszkodę w uznaniu obowiązku szczepienia za wykonalny jest koniecznym elementem realizacji obowiązku szczepień.

Szczepieniu może bowiem zostać poddane dziecko, którego stan zdrowia pozwala na przeprowadzenie szczepienia. Natomiast z art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wprost wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny, liczone od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza.

Zatem egzekwowanie obowiązku szczepień oznacza równoczesne egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Nie można faktem nieprzeprowadzenia badania dziecka, którego matka odmówiła, uzasadniać niewykonalności szczepienia".

Zarzut niewykonalności obowiązku zaszczepienia dziecka z uwagi na niewykonanie badania kwalifikacyjnego do szczepień, w ocenie Ministra Zdrowia stanowi wyłącznie polemikę i nie może być uznany za zasadny, nie można stwierdzić naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

W rozumieniu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Według przedmiotowej ustawy szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1793, z późn. zm.) mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania.

Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.

Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej.

Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 849, z późn. zm.) lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.

Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych.

Nie doszło także do naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. - poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia o oddaleniu zarzutów. Brak było zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych u dziecka skarżącej, ani też dokumentów potwierdzających fakt, że skarżąca informowała Wojewodę o konsultacjach lekarskich mających na celu ustalić dopuszczalność szczepienia.

Skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania przez podnoszącego, Iż uchybienie organu pozbawiło go możliwości dokonania konkretnej czynności. Skarżąca nie wykazała, aby Wojewoda uniemożliwił jej dokonanie konkretnej czynności procesowej.

K. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r.

Domagała się uchylenia zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia.

Nadto wnosiła o zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, o zbadanie zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień. Ewentualnie o zwrócenie się Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego,

2. art. 5 ust. 1 pkt 1 a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego W. S. jest wymagalny, mimo braku zakwalifikowania go przez lekarza do szczepień,

3. art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych;

4. art. 29 § 1 ww. ustawy poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS, mimo iż dziecko skarżącej było w trakcie diagnostyki lekarskiej mającej na celu ustalić dopuszczalność szczepienia,

5. art. 119 § 1 ww. ustawy polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego mimo nieistnienia obowiązku:

6. nieważność polegająca na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.,

7. art. 124 § 2 kpa - poprzez brak uzasadnienia,

8. art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, złożenia dowodów,

9. art. 27 § 1 pkt 6 ww. ustawy poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji,

10. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez przyjęcie, iż powyższy przepis stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji w sytuacji, gdy nie konkretyzuje on obowiązku co do czasu i rodzaju szczepienia,

11. art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi w związku z art. 87 oraz 92 Konstytucji,

12. art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi,

13. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ,

14. art. 47 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że wymagalności obowiązku szczepień u dziecka nie można wywodzić z Programu Szczepień Ochronnych, który nie jest źródłem prawa powszechnego, a ponadto nie uwzględnia sytuacji zdrowotnej konkretnego dziecka.

Przyjęcie, iż przekroczenie przez dziecko wieku podanego w treści Programu szczepień ochronnych automatycznie skutkuje wymagalnością obowiązku zaszczepienia przeciwko konkretnej chorobie jest sprzeczne z zasadami państwa prawnego oraz dobrem dziecka. Ewentualnie lekarz mógłby zdecydować czy u konkretnego dziecka ten obowiązek jest wymagalny czy też nie.

Również art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wskazuje, iż szczepienie musi być poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Po przeprowadzeniu takiego badania lekarz ma obowiązek wydania zaświadczenia ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Przedmiotowe zaświadczenie musi być zgodne z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (§ 7 pkt 4 tegoż rozporządzenia).

Wierzyciel nie przedstawił zaświadczenia o zakwalifikowaniu małoletniego W. S. do szczepień ochronnych, nie przedstawił dokumentów potwierdzających przeprowadzenie przez lekarza kwalifikującego do szczepienia badań w celu wykluczenia przeciwwskazań do podania szczepionek, w tym przeciwwskazań wymienionych przez producentów szczepionek w treści ulotek. Zatem obowiązek szczepień u małoletniego jest niewymagalny.

Nieuzasadnione jest powoływanie się przez organ na treść rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych jak i Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, jako podstawę konkretyzacji obowiązku przed 19 rokiem życia dziecka.

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażań i chorób zakaźnych u ludzi w art. 4 wskazuje, iż programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych oraz lekooporności biologicznych czynników chorobotwórczych może określić w drodze rozporządzenia Rada Ministrów. Zgodnie z definicją szczepienia ochronnego zawartą w art. 2 pkt 26 wymienionej wyżej ustawy, szczepieniem ochronnym jest podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.

Organem wyłącznie uprawnionym do ustalenia programu szczepień ochronnych jest Rada Ministrów, nie zaś Główny Inspektor Sanitarny, jak to przyjmuje Minister Zdrowia.

Nie jest dopuszczalnym nakładanie na obywateli dodatkowych obowiązków, w tym w zakresie terminów I Ilości podania poszczególnych dawek szczepień w drodze Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego.

W dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko skarżącej nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego. W związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego obowiązek był i jest niewykonalny i niewykonalność ta ma charakter trwały.

Zawarte w większości szczepionek aluminium (glin), stosowane jako wzmacniacz (adjuwant), wprowadzone bezpośrednio do krwi powodują ekstremalnie silną reakcję układu immunologicznego co rozregulowuje go na trwałe. Aluminium jest także silną neurotoksyną i powoduje lawinę chorób takich jak alergie, padaczka, choroba Altzheimera, Parkinsona, nowotwory, zapalenie ucha, kilkadziesiąt chorób z autoagresji, które ujawniają się w wieku dojrzałym.

W tej sytuacji wstrzymanie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie jest spowodowane lekceważeniem tego obowiązku, ale wynika z troski skarżącej jako matki o zdrowie dziecka.

Nawet gdyby przyjąć, że obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw wybranym chorobom zakaźnym wynika z przepisów prawa, to jednak błędne byłoby przyjęcie, że rozstrzyganie czy podejmowanie jakichkolwiek innych działań w zakresie tego obowiązku pozostaje we właściwości Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (i co za tym idzie w niniejszej sprawie nadaje się do egzekucji administracyjnej, jako objęte tytułem wykonawczym wystawionym przez uprawniony organ).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny bezzasadnie przypisał sobie kompetencję do działania, w szczególności do wystosowania upomnienia oraz tytułu wykonawczego.

Szczepienie jest procedurą medyczną, obarczoną określonym ryzykiem (o czym świadczy lista skutków ubocznych z ulotek preparatów szczepionkowych oraz Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania) i powinno podlegać takim samym ograniczeniom prawnym jak inne procedury medyczne.

Organ wydający postanowienie nie powiadomił skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i przedstawionych stanowisk oraz o możliwości zgłoszenia żądań i wniosków. Takie prawo gwarantuje art. 10 § 1 kpa. Na skutek zaniechania organu skarżąca została pozbawiona prawa do złożenia jakichkolwiek wyjaśnień i dowodów jak również do zapoznania się z już zgromadzonym materiałem dowodowym.

Przymusowe szczepienie obowiązujące na terytorium Polski są sprzeczne z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Minister Zdrowia w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skarga jest niezasadna.

Pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. skarżąca zgłosiła zarzuty do postępowania egzekucyjnego, które przez wierzyciela - PPIS w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. zostały rozpoznane jako nieuzasadnione. Skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego

Następnie [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., oddalił zarzuty.

Minister Zdrowia postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie Wojewody.

Skarżąca jako rodzić małoletniego W. S., ur. [...] czerwca 2011 r., sprawuje nad nim opiekę, a więc spoczywa na niej odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r., poz. 151), zgodnie z którym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r. poz. 1318 i 1524).

Rodzice, którym przysługuje władza rodzicielska, są odpowiedzialni za wypełnienie obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Każde z rodziców może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka, dlatego tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zmierzający do przymusowego wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu może być wystawiony przeciwko każdemu z rodziców z osobna (wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r. , sygn. akt II OSK 97/13), co oznacza, że w stosunku do każdego z nich może być prowadzone postępowanie egzekucyjne związanie z niepoddaniem dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Wydając zaskarżone postanowienie organ nie naruszył przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, z późn. zm., dalej u.p.e.a.) i prawidłowo przyjął, że egzekucja jest dopuszczalna.

Ustawodawca w art. 33 u.p.e.a. wskazał zamknięty katalog przesłanek, na które może powołać się zobowiązany, chcąc obronić się przed wszczętą przeciwko niemu egzekucją. Wśród nich znajduje się np. nieistnienie obowiązku, brak jego wymagalności, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 5 u.p.e.a.).

Sąd zauważa, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby osobą małoletniej obowiązek ten ciąży na rodzicach.

Realizację tego obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym.

Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3).

Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Przy czym, treści ww. przepisów nie można wykładać tak jak prezentuje to skarżąca, czyli że dopiero badanie kwalifikacyjne jest przesłanką, od której zależy powstanie prawnego obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

Zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (...), urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią o obowiązku poddania się szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 753). Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów.

W konsekwencji, obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 ww. rozporządzenia.

Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).

Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (wyroki NSA z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13; z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13).

Powoływanie się przez skarżącą na konstytucyjną gwarancję wolności i praw człowieka, w tym art. 31 ust. 2 Konstytucji RP nie znajduje uzasadnienia. Wbrew argumentom skarżącej, obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu ma silne oparcie w przepisach Konstytucji RP, a przede wszystkim w art. 31 ust. 3, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia społeczeństwa jest oczywisty, przede wszystkim chronione powinny być inne osoby narażone w ten sposób na rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych (wyroki NSA z 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1312/13 i II OSK 97/13, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Rozporządzenie odsyła do tzw. kalendarza szczepień. Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie zaś wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko.

Do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta. Tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie obejmuje zaś obowiązek szczepień niezrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień i mimo ukończenia przez dziecko skarżącego wieku wymaganego kalendarzem do odbycia tych szczepień.

Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka skarżącej szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy.

Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (NSA w wyroku z 12 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 1312/13).

Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych.

W związku z tym nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta.

Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta.

Zwrócić należy uwagę, że jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym.

Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.

Na gruncie niniejszej sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się rodzica wraz z małoletnim dzieckiem – na badanie kwalifikacyjne i szczepienie w podmiocie leczniczym.

Skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u małoletniego syna. Dziecko nie otrzymało szczepionki zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

Mając na uwadze zarzut w którym skarżąca podnosi, iż nie była powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk w sprawie oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków, stwierdzić należy, że skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania, iż uchybienie organu pozbawiło skarżącego możliwości dokonania konkretnej czynności. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło dokonanie jakiejś konkretnej czynności procesowej.

Minister Zdrowia słusznie nie dopatrzył się zarzucanego przez skarżącą naruszenia art. 27 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. W tytule wykonawczym jest wyraźnie wskazana podstawa prawna, tj. ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymagania art. 124 § 2 k.p.a.

Skoro zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mogą być zgłaszane tylko na podstawie art. 33 pkt 1-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to, żadna inna przyczyna, nie może stanowić podstawy do uruchomienia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu i wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

Brak jest zatem podstaw do rozpatrzenia, zarzutu naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W odniesieniu do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, jak również do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i zawieszenie postępowania, Sąd podziela pogląd ukształtowany w orzecznictwie, zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które, zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowo-administracyjnej. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunałów we wnioskowanym w skardze zakresie.

Wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które uniemożliwiałyby zaaprobowanie wydanych rozstrzygnięć. Sąd uznał za prawidłową szeroką argumentację organu zawartą w zaskarżonym postanowieniu jak i odpowiedzi na skargę.

W takim stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3. p.p.s.a.