Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 395/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił J. S. (dalej: Zobowiązana/Skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.

O takie zwolnienie ubiegała się Zobowiązana we wniosku z dnia [...]r., wskazując m.in., że w dniu [...]r. prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD nr 47.71.Z.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ powołał się na brzmienie przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842 ze zm. - dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach). Organ w wyniku weryfikacji wniosku stwierdził, iż na dzień [...] r. Zobowiązana nie była przedsiębiorcą który prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek na podstawie obowiązujących przepisów – Tarcza 6.0 Kod wiodący PKD na wskazany dzień był inny niż ten, który podała Zobowiązana we wniosku o zwolnienie.

W skardze na powyższą decyzję do tut. Sądu Skarżąca zakwestionowała powyższe ustalenia organu podnosząc, iż twierdzenie to jest nieprawdziwe i wprost narusza prawo do wnioskowanego zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Wskazała, iż prowadzi razem z mężem działalność gospodarczą nieprzerwanie od 1990 roku. Początkowo na imię obojga małżonków, a od 2006 roku jako spółka cywilna. Przez cały okres działalności gospodarczej prowadzony był sklep odzieżowy w Z. przy ulicy [...], gdzie miała miejsce sprzedaż detaliczna odzieży. W minionych 30-tu latach działalności wielokrotnie powstawała konieczność tworzenia dokumentacji wymaganej przez zmieniające się przepisy i regulacje. Często realizowane w mało zrozumiałych uwarunkowaniach z trudnymi do wyjaśnienia szczegółami.

Podczas kolejnej administracyjnej zmiany w dniu [...] r. w ewidencji działalności gospodarczej zapisano określenie przedmiotu działalności: 47.19.Z pozostała sprzedaż detaliczna w niewyspecjalizowanych sklepach, co wydawało się dobrze ujętym w sposób uogólniający nazwaniem handlowania zwykłymi rzeczami, nie wymagającymi specjalnych zezwoleń (jak np. handel bronią,...). A w istocie, to cały czas prowadzona była sprzedaż detaliczna odzieży w wyspecjalizowanym sklepie. Dowodem potwierdzającym w tym zakresie jest dokumentacja firmy: faktury zakupu, sprzedaży, coroczne spisy z natury. W wyniku realizacji zgłoszonego wniosku dokonano [...] r. korekty błędnego kodu PKD z 47.19.Z na 47.71.Z z okresem obowiązywania od [...] r. Oznacza to, że w rejestrach GUS jest obowiązujący stronę od [...] roku kod PKD 47.71.Z. Jednak jak strona zaakcentowała była to korekta błędnego zapisu, a nie zmiana kodu PKD przedmiotu działalności. W związku z dokonaną korektą, właściwym kodem PKD na dzień [...] roku jest kod 47.71.Z . W konsekwencji spełnione są kryteria zasad udzielania wnioskowanego zwolnienia. Wskazała, iż w sytuacji, gdy w zamyśle ustawodawcy tworzącego system pomocy w dobie pandemii COVlD-l9, jest umożliwienie przetrwania tego trudnego okresu dla przedsiębiorców uzyskanie ulgi w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek jest jak najbardziej zasadne i umożliwia firmie szansę przetrwania .

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał przy tym, iż w toku postępowania wyjaśniającego organ rentowy dokonał weryfikacji kodu PKD. Na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...]r. stwierdzono iż skarżąca nie była przedsiębiorcą, który prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem uprawniającym do zwolnienia z opłacenia składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz.137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień [...] r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] r. (ust. 11) .

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w w/w art. 31 z o ust. 10 przepisie rodzaje działalności gospodarczej w przeważającej części wg stanu na dzień [...] r., przy uwzględnieniu faktu, iż przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się na ocenie, czy Zobowiązana na dzień [...] r. prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD określonym w powołanym przepisie art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w rozpoznawanej sprawie nie jest bowiem kwestionowany warunek spadku przychodów.

Nie ulegało wątpliwości Sądu, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020r. winien być oceniany na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w spornej decyzji odmawiając zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. wskazał jedynie, iż Zobowiązana nie prowadziła działalności oznaczonej kodem PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek w myśl obowiązujących przepisów tzw. Tarczy antykryzysowej 6.0. Organ w wyniku weryfikacji wniosku stwierdził jedynie, iż na dzień [...] r. Kod wiodący PKD był inny niż wskazany we wniosku o zwolnienie.

Uzasadnienie decyzji jest w tym względzie bardzo lakoniczne. Wskazując bowiem na ten fakt organ nie podał w oparciu o jaki rejestr dokonał tych ustaleń i na podstawie jakiego dowodu do takiego wniosku w sprawie doszedł. Organ nie podał także jaki w istocie jest to kod PKD. Organ wydając sporną decyzję i przywołując art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych nie przywołał także treści wskazanego wyżej ust. 11 art. 31 zo ustawy .

W aktach sprawy znajduje się natomiast wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z datą wygenerowania dokumentu [...] r. z uwagą, iż dokument odzwierciedla stanu wpisu historycznego po zmianach 09.04.2019 r. Oceniając powyższy fakt w zestawieniu z treścią dokumentu zawartego w aktach sprawy, wskazanego wyżej wydruku z CEDIG gdzie wskazano kod PKD 66.22.Z, zdaniem Sądu organ dokonując oceny okoliczności w zakresie ustalenia rodzaju przeważającej działalności Zobowiązanej na dzień [...] r. nie badał jej na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na ten dzień. Wprost przeciwnie istnienie w/w dokumentu (wydruk z CEDIG) w aktach sprawy wskazuje, iż to na jego podstawie orzekano w sprawie. To zaś oznacza w konsekwencji, iż przy wydaniu spornej decyzji doszło do naruszenia przepisów art. 31 zo ust. 11 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez niezastosowanie w zakresie braku oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] r .

Wskazania w tym miejscu wymaga treść art. 133 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności aktu bierze pod uwagą materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodać także należy, iż Sąd administracyjny nie ma obowiązku ustalania okoliczności sprawy.(por. wyrok NSA I OSK 1664/17,z dnia 31 października 2017 r.) publ. LEX nr 2400692. Opisane powyżej uwagi powodują, iż rzeczą Sądu w sprawie nie było uzupełnianie akt administracyjnych ani ustalanie z organem na podstawie jakich dowodów organ podjął decyzję w sprawie. To winno być jasno wyartykułowane w treści wydanej decyzji.

Podnoszenie zaś obecnie w odpowiedzi na skargę, iż ustalanie okoliczności faktycznych sprawy – kodu PKD miało miejsce na podstawie wypisu z REGON jest spóźnione i pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Kontroli sądowej podlega decyzja administracyjna wydana w wyniku rozpoznania wniosku strony, a w tej będącej istotą sporu okoliczność ta nie była zarówno podnoszona jak i nie była analizowana na podstawie stosownych dokumentów.

Sporządzona decyzja nie spełnia także wymogów z art. 107 § 1 pkt 6 kpa, zgodnie z którym decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Przepis ten obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn takiego a nie innego załatwienia żądania strony. Uzasadnienie decyzji winno być sporządzone w taki sposób, by możliwym było poznanie toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Skoro zaś decyzja nie zawiera wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności w zakresie wskazania na podstawie jakich danych, z jakich rejestrów wywiedziono wniosek o ustaleniu rodzaju prowadzonej przez skarżącego na [...]r. przeważającej działalności, według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 i jaki to był rodzaj działalności, to nie spełnia ona wymogów wskazanych w powołanym wyżej przepisie. Organ nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy uchybił wynikającej z art. 8 kpa zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu. Aby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję, sąd musi dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Braki uzasadnienia decyzji w zakresie podstawowych elementów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwiają dokonanie przez sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem a organ nie może konwalidować braków uzasadnienia decyzji argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2858/21).

Wskazane powyżej uchybienie decyzji wymagało jej uchylenia i ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ zgodnie z wymogami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów prawa. Ponownie rozpatrując sprawę organ wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne i dołączy do akt sprawy dokumenty na podstawie których decyzja zostanie podjęta.

W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

-----------------------

4/10