Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 391/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 61 a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 49 f
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący, Sędzia WSA, Artur Kuś (spr.), , , Sędzia WSA, Sędzia WSA, , Wojciech Sawczuk, Andrzej Siwek, , , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uproszczonej procedury legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2021 r., nr [...],[...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", "[...]WINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej: "p.b."), po rozpoznaniu zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca") na postanowienie z [...] października 2021 r., nr [...]Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "organ I instancji", "PINB") odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uproszczonej procedury legalizacyjnej - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z 19 kwietnia 2021 r. skarżąca zwróciła się do PINB o legalizację w trybie art. 49f ust. 1 p.b. samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego masztu stalowego wysokości H=139,6m (RON [...] ), zlokalizowanego przy ul. [...] w miejscowości [...] na działce nr [...], pow. [...], woj. [...], stanowiące własność skarżącej.

Organ I instancji po zapoznaniu się z ww. pismem postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w ww. sprawie na wniosek skarżącej.

Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie zażalenie wniosła skarżąca.

[...]WINB w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest ww. postanowienie PINB z [...] października 2021 r. dotyczące odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego ww. rozstrzygnięcie powinno zostać utrzymane w mocy jako odpowiadające przepisom prawa. Podniósł jednocześnie, że art. 61 a § 1 k.p.a. wskazuje na trzy rodzaje przesłanek stanowiących podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że w pierwszej kolejności ustawodawca wskazuje na przesłanki o charakterze podmiotowym - w sytuacji, gdy podanie wnosi osoba niebędącą stroną. W zakresie tej przesłanki na organie spoczywa obowiązek badania czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny. Dalej wyjaśnił, że kolejna przesłanka - o charakterze przedmiotowym, pozostaje w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego czyli sprawą rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Wskazana podstawa do odmowy wszczęcia postępowania zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie może zostać załatwione w formie prawno-administracyjnej. Ponadto wyjaśnił, że trzeci rodzaj przesłanek wskazanych w art. 61 a k.p.a., dających podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, został określony przez ustawodawcę jako "inne uzasadnione przyczyny", do których komentatorzy zaliczają m.in. żądanie jednostki dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub żądanie jednostki dotyczące sprawy, w której prowadzone jest postępowanie.

Organ odwoławczy podniósł, że od lat dziewięćdziesiątych XX w. Urząd Rejonowy w [...] , obecnie Starostwo Powiatowe w [...] , prowadzi postępowanie legalizacyjne w sprawie ww. obiektu budowlanego. Postanowieniem z [...] sierpnia 1995 r. nr [...] ww. organ zawiesił prowadzone postępowanie legalizacyjne, które do dnia dzisiejszego nie zostało podjęte.

W związku z powyższym [...]WINB uznał wniosek skarżącej o wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej za chybiony i nieznajdujący podstaw prawnych. Jednocześnie odwołał się do art. 49f ust. 1 i ust. 2 p.b., art. 53a ust. 2 p.b. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym" tj. o treści obowiązującej przed dniem 19 września 2020 r. Zdaniem organu odwoławczego brak jest możliwości wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego umożliwiającego przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f p.b. obowiązującego od dnia 19 września 2020 r. Zaznaczył, że zgodnie z ww. przepisami procedura zawarta w art. 49f p.b. ma zastosowanie do obiektów, których budowa została zakończona co najmniej przed 20 laty, ale w przypadku braku prowadzenia wcześniej wszczętego postępowania administracyjnego przez organ nadzoru budowlanego w tym przedmiocie. W ocenie [...]WINB nowe regulacje nie mają zastosowania do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 19 września 2020 r. Wyjaśnił, że z taką sytuacją mamy do czynienia w omawianej sprawie. Ponadto wskazał, że stanowisko skarżącej w tym zakresie jest więc niezasadne.

Organ odwoławczy uznał, że niniejszej sprawie winny mieć zastosowanie przepisy p.b. obowiązujące od dnia 19 września 2020 r., albowiem wszczęcie postępowania nastąpiło przed wyżej wskazaną datą. Zaznaczył, że skoro postępowanie dotyczące ww. obiektu budowlanego zostało wszczęte jeszcze w latach dziewięćdziesiątych, w takim wypadku należy stosować przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Wskazał jednocześnie, że uproszczona procedura legalizacyjna mogłaby mieć zastosowanie wyłącznie w postępowaniu wszczętym po dniu 19 września 2020 r., a to nie miało miejsca w omawianej sprawie. W ocenie [...]WINB słusznie zatem organ odmówił wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn (tzn. z uwagi iż postępowanie w sprawie masztu stalowego zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr ew. [...], położonej przy ul. P. w miejscowości [...], gm. [...]prowadzone w Starostwie Powiatowym w [...]nie zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem, jak również prowadzenie tego postępowania nie zostało przekazane według właściwości PINB).

Odnosząc się do zarzutów zażalenia [...]WINB wskazał, że zawieszone postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 1995 r. postępowanie oraz postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej z 19 kwietnia 2021 r. dotyczą tej samej sprawy. Ponadto z przyczyn formalnych wskazanych powyżej odstąpił od rozpatrzenia podnoszonych w zażaleniu merytorycznych zarzutów.

W związku z powyższym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie PINB z [...]października 2021 r., nr [...].

2. Skargę na postanowienie [...]WINB z [...] grudnia 2021 r. złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia PINB z [...]października 2021 r. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

a) art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw poprzez odmowę wszczęcia postępowania z powodu uznania, że zawieszone postanowieniem Urzędu Rejonowego w [...] (obecnie Starostwo Powiatowe w [...] ) nr [...] z [...] sierpnia 1995 r. postępowanie z wniosku [...]S.A. w [...]dotyczy tej samej sprawy, w której skarżąca złożyła wniosek o wszczęcie postępowania;

b) art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy obowiązkiem organu było uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Stanowisko skarżącej znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. Ponadto zdaniem skarżącej ustalenie, że postępowanie objęte jej wnioskiem oraz postępowanie zawieszone postanowieniem Urzędu Rejonowego w [...] (obecnie Starostwo Powiatowe w [...]) nr [...] z [...] sierpnia 1995 r. są postępowaniami w tej samej sprawie wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia podmiotowego następstwa prawnego pomiędzy [...]SA w [...], a skarżącą. Zaznaczyła jednocześnie, że nie wszczynając postępowania, dowodu takiego nie można przeprowadzić. Zauważyła również, że następstwo takie w rzeczywistości nie występuje, zaś organ odwoławczy (w ślad za organem I instancji) a priori istnienie takiego następstwa musiały w sprawie niniejszej przyjąć. Skarżąca wskazała jednocześnie, że stroną postępowania wskazanego przez organ, prowadzonego w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia i niezakończonego dotychczas w stosunku do przedmiotowego obiektu przez ówczesny Urząd Rejonowy w [...]- obecnie Starostwo Powiatowe w [...], znak [...], nie była spółka [...] sp. z o.o., ale [...]S.A., dla której nie jest następcą prawnym i w miejsce której w tym postępowaniu nie wstąpiła. Zaznaczyła, że [...]Sp. z o.o. w tamtym czasie jeszcze w ogóle nie istniała. Ponadto wskazała, że nie zachodzi pomiędzy tą sprawą, a sprawą niniejszą, tożsamość podstawy prawnej, a celem niniejszego postępowania jest legalizacja wynikająca z innych podstaw i prowadzona w odrębnym trybie, niż ta na jaką nakierowane było postępowanie prowadzone przez Urząd Rejonowy w [...]- obecnie Starostwo Powiatowe w [...], znak [...]. W ocenie skarżącej w związku z powyższym niezakończenie postępowania wszczętego w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia i niezakończonego dotychczas w stosunku do przedmiotowego obiektu przez ówczesny Urząd Rejonowy w [...]- obecnie Starostwo Powiatowe w [...], znak [...], którego stroną była [...] SA, nie może być uważane za podstawę odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.

Jednocześnie skarżąca wskazała, że celem wybudowania obiektu [...] była i jest nadal emisja programów radia i telewizji w Polsce, zarówno nadawców publicznych, jak i komercyjnych. Wyjaśniła, że przeznaczenie obiektu nie zostało zmienione, zamocowane na maszcie anteny faktycznie i nieprzerwanie służą do emisji takich programów naziemnej telewizji cyfrowej i radia. Obiekt ten został ujęty w planach cyfryzacji państwa na podstawie uzgodnień w 2006 r. w Genewie podczas konferencji dotyczącej rozlokowania allotmentów cyfrowych w Europie. Od tego czasu przebieg cyfryzacji państwa ujmował zawsze ten obiekt, jako istotny dla bezpieczeństwa informacyjnego Państwa i w celu ograniczania wykluczenia cyfrowego. W ocenie skarżącej legalizacja obiektu leży zatem nie tylko w interesie strony, ale także w interesie publicznym.

3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

1. Istota sprawy sprowadza się do oceny rozstrzygnięć organów, w których odmówiono skarżącej spółce wszczęcia postępowania (na podstawie art. 61 a §1 k.p.a.) w sprawie uproszczonej procedury legalizacyjnej (art. 49 f p.b.) wobec masztu stalowego zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], położonej przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...].

Zdaniem organów, nie ma podstaw prawnych aby uznać wniosek skarżącej spółki o wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej. Uproszczona procedura legalizacyjna zawarta w art. 49f p.b. mogłaby mieć zastosowanie wyłącznie w postępowaniu wszczętym po 19 września 2020 r., a to nie miało miejsca w omawianej sprawie, gdyż wszczęcie postępowania nastąpiło przed wyżej wskazaną datą.

Zdaniem skarżącej, niezakończenie postępowania wszczętego w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia i niezakończonego dotychczas w stosunku do przedmiotowego obiektu przez ówczesny Urząd Rejonowy w [...] - obecnie Starostwo Powiatowe w [...], którego stroną była [...]SA, nie może być uważane za podstawę odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a §1 k.p.a.

Zdaniem Sądu, skarga jest zasadna, chociaż nie ze względów wskazywanych przez skarżącą spółkę.

2. Wskazać trzeba, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w powyżej zakreślonych granicach stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

3. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepisami art. 49f–49i p.b. zostało wprowadzone uproszczone postępowanie legalizacyjne odnoszące się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu. Zgodnie z art. 49f ust. 1 p.b., w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Nowa procedura w ocenie ustawodawcy, powinna zachęcić właścicieli do legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo (zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 p.b.).

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia przypomnieć należy, że jego przedmiotem jest odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 49 f p.b.) celem legalizacji masztu stalowego zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], położonej przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...].

W okolicznościach niniejszej sprawy organy uznały, że art. 49f p.b. nie ma zastosowania, gdyż w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Jak wynika zaś z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek Skarżącej z 19 kwietnia 2021 r. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczy obiektu, wobec którego zostało już wszczęte postępowanie administracyjne, gdyż postanowieniem z [...] sierpnia 1995 r. Nr [...] Urząd Rejonowy w [...] (obecnie Starostwo Powiatowe w [...]) zawiesił prowadzone postępowanie legalizacyjne, które do dnia dzisiejszego nie zostało podjęte. Zatem w niniejszej sprawie organy odmówił wszczęcia postępowania z "innych uzasadnionych przyczyn" (tzn. z uwagi iż postępowanie w sprawie masztu stalowego prowadzone w Starostwie Powiatowym w [...]nie zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem). W ocenie organów, zawieszone postanowieniem Nr [...]z [...] sierpnia 1995 r. postępowanie oraz postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej spółki z 19 kwietnia 2021 r. dotyczą tej samej sprawy.

Wskazać należy, że art. 49f p.b. (dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy zmieniającej, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r.), wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1 p.b.). W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, tj. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 p.b.). Nie można natomiast wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 (art. 49f ust. 5 p.b.). Jednocześnie w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze postanowienia, bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie stanu zagrożenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 49f ust. 3 i 4 p.b.).

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej (druk nr 121, s. 43 i nast., dostępny na: https://www.sejm.gov.pl) wprowadzenie uproszczonej procedury administracyjnej w odniesieniu do samowoli budowlanych starszych niż sprzed 20 lat jest konieczne ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. W Polsce istnieje i jest użytkowany szereg obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mają wiedzy, a tym samym nie mogły podjąć przewidzianych w p.b. działań. Właściciele zwykle nie podejmują bowiem prób legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce - przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto obowiązek przechowywania co najmniej przez okres istnienia obiektu dokumentacji związanej z wydanym pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem został wprowadzony dopiero na mocy przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W związku z tym, niejednokrotnie jest wręcz niemożliwe do ustalenia, czy dana inwestycja zrealizowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane została wybudowana bez wymaganej zgody. W sytuacji zatem wzniesienia obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r. brak możliwości okazania przez aktualnego właściciela tego obiektu decyzji o pozwoleniu na budowę sam w sobie nie oznacza jeszcze, że jest to samowola budowlana (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 928/17). Podkreślono również, że nowa procedura daje możliwość wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego w formie uproszczonej i tym samym legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo, bowiem zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 p.b.

Powyższe oznacza, że zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie nowej regulacji - uproszczonego postępowania legalizacyjnego - do starych samowoli budowlanych.

Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 32 ustawy zmieniającej nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do dnia 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.

W ocenie Sądu, a contrario, należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie (tak też zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 listopada 2021 r.. sygn. akt II SA/Bd 858/21).

W rozpoznawanej sprawie bezspornie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki obejmująca maszt stalowy zlokalizowany na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], położonej przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...]. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie było przeszkód do zastosowania w tym przypadku przepisów regulujących uproszczone postępowanie legalizacyjne. Co istotne - organy nie kwestionują faktu, że niniejszej sprawie przedmiotowy budynek został zrealizowany przed 1995 r. Tym samym, odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego możliwa była jedynie w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 32 ustawy zmieniającej. Inaczej mówiąc, organy w niniejszej sprawie zauważyły wyłącznie art. 25 ustawy zmieniającej zupełnie ignorując treść art. 32 ustawy zmieniającej.

W ocenie Sądu, odmienna wykładnia przepisów przejściowych byłaby sprzeczna z założeniami racjonalnego ustawodawcy, prowadząc do sytuacji, w której obowiązująca norma prawna w istocie nie miałaby zastosowania w jakimkolwiek stanie faktycznym. Zauważyć przy tym należy, że systematyka przepisów przejściowych zawartych w ustawie zmieniającej również pozwala na uznanie, że przepis art. 32 wskazanej ustawy stanowi niejako lex specialis wobec art. 25 tej ustawy, wyłączając jego stosowanie we wskazanych stanach faktycznych. Celem przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań legislacyjnych (jak wynika to z wyżej zaprezentowanego uzasadnienia do projektu ustawy) było bowiem jak najszersze uporządkowanie kwestii samowoli budowlanych, powstałych jeszcze w czasie obowiązywania uprzednich przepisów budowlanych. Tym samym, od zasady stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 p.b. ustawodawca przewidział wyjątek jedynie w art. 32 ustawy zmieniającej. Ponadto wykładnia przepisów zaprezentowana przez organy jest sprzeczna z założeniami racjonalnego ustawodawcy, które zabraniają interpretowania norm w ten sposób, że niektóre fragmenty ustawy stają się zbędne. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania prawne mają charakter kompromisowy, zgodnie z którymi można wszcząć postępowanie uproszczone w stosunku do każdego obiektu budowlanego, wobec którego nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki do dnia 19 września 2020 r. i to niezależnie od tego, czy w stosunku do niego wszczęto już postępowanie legalizacyjne.

Inaczej mówiąc, regulacja intertemporalna z art. 25 ustawy zmieniającej w ogóle nie odnosi się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Rolą art. 49f p.b. nie było zmodyfikowanie reguł, wedle których prowadzone są procedury legalizacyjne "zwykłe". Przepisem tym dodano, niejako "obok", postępowanie nowe, wszczynane w odrębnym i szczególnym trybie - które, jeżeli zostanie zainicjowane i są ku niemu przesłanki - tworzy nową konkurencyjną sprawę administracyjną (por. wyrok WSA w Olsztynie z 24 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 988/21).

3. W niniejszej zaś sprawie - co ponownie należy podkreślić - do dnia złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie wydano nakazu rozbiórki wskazanego masztu stalowego. Tym samym, należało dojść do wniosku, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a.

Podkreślić należy, że uproszczone postępowanie legalizacyjne jest nową instytucją. W poprzednio obowiązującej wersji ustawy takie rozwiązanie nie funkcjonowało. W związku z powyższym przyjąć trzeba, że art. 25 ustawy zmieniającej nie mógł odsyłać w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego do rozwiązań dotychczasowych. Te bowiem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej nie funkcjonowały. To generalne odesłanie ustawodawcy nie ma więc zastosowania do przepisów określonych w art. 32 ustawy zmieniającej w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, organy uwzględnią powyższe rozważania Sądu.

Obowiązkiem organu będzie również prawidłowe ustalenie stron postępowania legalizacyjnego i ewentualnego następstwa prawnego pomiędzy [...]SA w [...], a skarżącą spółką. Sąd wskazuje, że kwestię następstwa procesowego reguluje art. 30 § 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Na gruncie prawa budowlanego oznacza to, że zbycie cywilnego prawa podmiotowego, jakim jest przeniesienie własności nieruchomości stanowiącej teren inwestycji (czy też samowoli budowlanej), wywołuje taki skutek, że nabywca tej nieruchomości wstępuje w sytuację procesową poprzedniego właściciela. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. odczytywać trzeba łącznie z art. 28 k.p.a., według którego przymiot strony postępowania administracyjnego przysługuje wyłącznie temu, kto ma interes prawny. W sytuacji przejścia osobistego prawa podmiotowego, na przykład skutkiem przeniesienia własności nieruchomości, dana osoba traci w postępowaniu administracyjnym swój interes prawny wypływający z prawa własności.

W ponownym postępowaniu organy powinny zatem ustalić w sposób właściwy strony postępowania i dalsze postępowanie prowadzić z udziałem następcy prawnego pierwotnego podmiotu (właściciela obiektu). Przy czym organ powinien mieć na względzie również to, że przekształcenie podmiotowe w postępowaniu nie oznacza konieczności ponowienia czynności procesowych. Jak słusznie wyjaśnił to bowiem NSA w wyroku z 18 kwietnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 1262/16) wszystkie czynności procesowe dokonane przed zaistnieniem następstwa przez organ lub poprzednika prawnego pozostają ważne (wiążące) i nie muszą być powtarzane.

4. W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie [...]WINB z [...] grudnia 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.