Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 135/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 145, art. 151, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 7, art. 77 , art. 80, art. 107, art. 156
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 15 , art. 50, art. 67
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 25 listopada 2021 r. nr 552/06/2021/KL w przedmiocie obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych skarżącemu D. S. w dniu 25 kwietnia 2017 roku na kwotę 1768,45 (jeden tysiąc siedemset sześćdziesiąt osiem złotych 45/100) złotych. 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego D. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 listopada 2021 r., nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił: obowiązek poniesienia przez D. S., (dalej: "skarżący") kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych mu w dniach 25 kwietnia oraz 9 maja 2017 roku pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, w wysokości 3536,90 zł (słownie: trzy tysiące pięćset trzydzieści sześć złotych 90/00) (punkt 1) oraz obowiązek zapłaty ww. kosztów w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji na rachunek bankowy OW NFZ (punkt 2). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 50 ust. 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm.; powoływanej danej jako "ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej").

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniach 25 kwietnia i 9 maja 2017 r. (leczenie ambulatoryjne) zostały skarżącemu udzielone świadczenia opieki zdrowotnej w Zespole Poradni Specjalistycznych "C" s.c. w G, a równocześnie w tym okresie nie stwierdzono posiadania przez skarżącego prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 28 czerwca 2021 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, prowadzącego do wydania przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, ich wysokości oraz terminu płatności za udzielone świadczenia opieki zdrowotnej. W powyższym piśmie poinformowano także o możliwości dokonania wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 50 ust. 18a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący złożył druki ZUS P ZCNA – Zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego, wypełnione 16.11.2015 r. i 7.04.2017 r., w którym jako datę zarówno uzyskania uprawnień, jak i utraty uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego przez członka rodziny D. S. wskazano 10.11.2015 r. oraz druk wypełniony 10.04.2017 r., w którym jako datę uzyskania uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego wskazano 2 sierpnia 2015 r. Jako główny ubezpieczony został wskazany A. S., natomiast jako płatnik składek firma A Sp. z o.o. A. S. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez tego płatnika od dnia 3 sierpnia 2015 r., w związku z czym zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z datą wcześniejszą niż zgłoszenie głównego ubezpieczonego należy uznać za nieskuteczne. W dniu 6 września 2021 r. skarżący złożył pismo informujące, że był nieświadomy, że nie posiadał w danym okresie ubezpieczenia, a błąd był spowodowany przez firmę A Sp. z o.o., gdyż zgłosiła skarżącego do ubezpieczenia z błędną datą i nie poinformowała, że zgłoszenie zostało wycofane. Na wezwanie organu skarżący złożył zaświadczenie o stanie odbytych studiów wyższych z 21 września 2021 r. wydane przez Akademię [...] w D informujące, że skarżący studiował w latach 1.10.2015 – 15.09.2016 (rezygnacja). Zostało także złożone zaświadczenie wydane 21 września 2021 r. przez Uniwersytet [...] w K wskazujące, że skarżący studiował od 1.10.2016 r. do 21.10.2019 r. Z kolei firma A Sp. z o.o. pismem z dnia 24 września 2021 r. poinformowała, że zgłoszenie skarżącego jako członka rodziny A. S. dokonanego 24.08.2021 r. z datą uzyskania uprawnień od 3 sierpnia 2015 r. jest korektą zgłoszenia dokonanego błędnie 10 kwietnia 2017 r. z datą uzyskania uprawnień od 2 sierpnia 2021 r. Skarżący wniósł kolejne pismo, w którym poinformował, że posiadał status studenta do 30 września 2016 r. Organ stwierdził, że skarżący w celu skorzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej złożył pisemne oświadczenie o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z art. 50 ust. 6 ustawy, pomimo, że w dniach, w których udzielano świadczeń, tego prawa nie posiadał.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 66 ust. 1 pkt 20 i art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych polegające na ich błędnej wykładni i pominięciu okoliczności, że w okresie udzielonego świadczenia posiadał status studenta, który nabył ponownie z dniem 1 października 2016 r. i w związku ze zgłoszeniem go do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny uzyskał prawo do opieki zdrowotnej,

- art. 67 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nie potwierdził posiadania ciągłości statusu studenta w okresie od 3 sierpnia 2015 r. do 31 stycznia 2018 r., podczas gdy status studenta ponownie nabył z dniem 1.10.2016 r., a więc w okresie, w którym nie upłynął 4 miesięczny okres przewidziany w tym przepisie,

- art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy, dokonanie dowolnej zamiast swobodnej oceny materiału dowodowego i nierozważenie ewentualnej możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 w oparciu o przepis art. 50 ust. 17 ustawy,

- art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej poprzez jego niezastosowanie,

- art. 50 ust. 22 powyższej ustawy poprzez jego niezastosowanie,

- art. 50 ust. 16 powyższej ustawy poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie z pominięciem dyspozycji art. 50 ust. 17 ww. ustawy i art. 50 ust. 22 ustawy.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący podkreślił, że w okresie udzielania mu świadczeń był studentem Uniwersytetu [...] w K, a status studenta nabył ponownie zaledwie dwa tygodnie po utracie tego statusu w związku z rezygnacją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ przyznał, że skarżący potwierdził fakt posiadania statusu studenta w okresie od 1.10.2015 r. do 15.00.2016 r., a następnie od 1.10.2016 r. do 21.10.2019 r., zaprzeczył jednak, aby skarżący posiadał status studenta w całym okresie zgłoszenia, to jest od 3.08.2015 r. do 31.01.2018 r. Skarżący utracił bowiem status studenta z dniem rezygnacji ze studiów, to jest 15.09.2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne co do zasady nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1285; powoływanej dalej jako "u.ś.o.z.") świadczeniobiorcy mają, na zasadach określonych w ustawie, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie.

Zgodnie z art. 50 ust. 18 ustawy koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Art. 50 ust. 20 ustawy stanowi, że nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest zasadność zobowiązania skarżącego do poniesienia powyższych kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Według organu administracji skarżący w dniach, w których udzielono mu świadczeń, nie był osobą ubezpieczoną. Skarżący natomiast podnosi, że była posiadał status studenta i był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez członka rodziny A. S.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. stanowiącym - jak już była mowa wyżej – że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 50 ust. 16 u.ś.o.z., w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku:

1) posługiwania się kartą ubezpieczenia zdrowotnego albo innym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która utraciła to prawo w okresie ważności karty albo innego dokumentu, albo

1a) potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1, albo

2) złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6,

- osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1.

Jednakże w myśl art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

Z kolei zgodnie art. 50 ust. 18a u.ś.o.z. przepisów ust. 16 i 18 nie stosuje się w przypadku dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 67 ust. 1 i 3, w terminie 30 dni od dnia udzielenia świadczenia albo 30 dni od dnia poinformowania przez Fundusz o wszczęciu postępowania, o którym mowa w ust. 18, jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej było niezgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego mimo podlegania takiemu zgłoszeniu.

W sprawie bezspornym jest, że w dniach 25 kwietnia i 9 maja 2017 r. skarżącemu zostały udzielone świadczenia opieki zdrowotnej, o wartości łącznie 3536,90 zł. Świadczenia te zostały udzielone po złożeniu przez skarżącego Oświadczeń o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej.

Jak wynika z akt sprawy w dacie składania oświadczeń o przysługującym prawie do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej skarżący nie ukończył 26 roku życia – miał 21 lat, 22 lata ukończył w dniu 14 maja 2017 r. W okresie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej był studentem Uniwersytetu [...] w K (zaświadczenie z 21 września 2021 r.; k. 56 akt administracyjnych). Należy zaznaczyć, że dziecko osoby ubezpieczonej uczące się do 26 roku życia podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu po zgłoszeniu go do takiego ubezpieczenia przez rodzica. Zgłoszenia takiego dokonuje się u płatnika składek i wystarczające jest, że jedno z ubezpieczonych rodziców zgłosi dziecko do ubezpieczenia. Oznacza to, że rodzice dziecka (a co najmniej jeden z rodziców) winni zgłosić uczące się dziecko do ubezpieczenia.

Skarżący miał również status studenta w okresie od 1.10.2015 r. do 15.09.2016 r., kiedy to zrezygnował ze studiów w Akademii WSB w D (zaświadczenie z dnia 21.09.2021 r. k. 57 akt administracyjnych). Zgodnie z art. 67 ust. 5 u.ś.o.z. prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla osób, które ukończyły studia lub szkołę doktorską wygasa po upływie 4 miesięcy od ich ukończenia albo skreślenia z listy studentów lub listy doktorantów. W tej sytuacji w okresie od 16 do 30 września 2016 r. skarżący również posiadał prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, gdyż nie upłynął termin 4 miesięcy od skreślenia go z listy studentów. Z dniem 1 października 2016 r. skarżący podjął studia na Uniwersytecie [...] w K i był studentem tej uczelni w chwili udzielenia mu świadczeń zdrowotnych.

Zdaniem sądu powyższe okoliczności wskazują na to, że w dacie składania oświadczenia o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej skarżący istotnie mógł być przekonany, że przysługuje mu prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej. Organ administracji nie rozważył jednak w ogóle możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. w oparciu o przepis art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., który przewiduje możliwość takiego odstąpienia gdy osoba składająca oświadczenie działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

Zarówno w orzecznictwie, jak i w nauce prawa podkreśla się, że w odniesieniu do wyjątku uregulowanego w art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., skorzystanie z niego wiąże się z koniecznością ustalenia istnienia po stronie osoby nieuprawnionej "usprawiedliwionego błędnego przekonania" (por. wyrok NSA z 26 października 2021 r., II GSK 1828/21). Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń", w związku z tym – każdy taki przypadek "należy analizować i oceniać indywidualnie" (por. D. Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13). Ponadto w piśmiennictwie przyjmuje się, że "na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne" (por. D. Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13). Nie są to jednak jedyne przypadki, do których ma zastosowanie omawiany wyjątek (por. wyroki NSA z: 26 października 2021 r., II GSK 1828/21; 12 grudnia 2019 r., II GSK 1001/19; z 11 stycznia 2022 r., II GSK 1780/21).

W rozpoznawanej sprawie organ administracji w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie rozważył i nie podjął żadnych czynności celem ustalenia, czy skarżący w dacie składania oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej pozostawał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, co do posiadania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, o ile prawo to mu rzeczywiście nie przysługiwało i nie zachodziła podstawa do odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. określona w art. 50 ust. 18a u.ś.o.z. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ administracji nie pouczył skarżącego o treści art. 50 ust. 17 u.ś.o.z.

Reasumując sąd uznał, że organ administracji nie wykazał wystarczająco, że w dniach udzielania świadczeń skarżący nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji przyjmując, że skarżący nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, nie rozważył możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. w oparciu o przepis art. 50 ust. 17 u.ś.o.z. Wydanie decyzji w świetle obecnie zgromadzonego materiału dowodowego jest przedwczesne. Naruszone zostały przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy również podnieść, że zgodnie jednak z obowiązującym od 1 stycznia 2013 r. art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Powołany przepis określa maksymalny termin, do którego w ogóle może być wydana decyzja ustalająca obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, ich wysokość oraz termin płatności.

Skoro zatem udzielono skarżącemu świadczeń w dniu 25 kwietnia 2017 r., to w dniu dzisiejszym (29 kwietnia 2022 r.) nie jest już prawnie dopuszczalne wydanie decyzji, o której mowa w art. 50 ust. 18 ustawy w odniesieniu do świadczeń udzielonych w tym dniu. Powołany wyżej art. 50 ust. 20 ustawy przewiduje bowiem ustawowy brak prawa do ustalenia przez organ obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która nie posiadała w momencie udzielania jej świadczenia prawa do takich świadczeń finansowanych ze środków publicznych po upływie pięciu lat od ich udzielenia. Oznacza to, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ma kalendarzowe pięć lat, aby zebrać niezbędne dokumenty i przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji obciążającej pacjenta kosztami udzielonych mu świadczeń zdrowotnych.

Sąd stwierdził zatem, że w odniesieniu do wyżej wskazanego świadczenia w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W orzecznictwie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 20 lutego 2020 r., I SA/Po 961/19 i podane tam orzeczenia, CBOSA) wskazuje się, że umorzenie postępowania nie zależy od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Taką przyczyną jest niemożność wydania decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej z powodu upływu 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. Sąd skorzystał więc z uprawnienia umorzenia postępowania administracyjnego, aby zakończyć postępowanie prowadzone wobec skarżącego w zakresie, w którym nastąpił upływ terminu przedawnienia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Organ powinien mieć również na uwadze, że pozostałe świadczenia zostały udzielone w dniu 9 maja 2017 roku, a zatem w odniesieniu do nich termin przedawnienia upływa w dniu 9 maja 2022 roku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję (punkt 1 sentencji wyroku), a w zakresie świadczeń udzielonych w dniu 25 kwietnia 2017 r. na łączną kwotę 1768,45 zł umorzył postępowanie administracyjne, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, to jest zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) w związku z art. 205 § 1 tej ustawy. Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł tytułem wpisu od skargi.