Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 745/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 95 ust.  3   pkt  3
journal: Dz.U. 1997 nr 44 poz 277
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 kwietnia 1997 r. w sprawie domów pomocy społecznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B. P., S. P., P. P. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. P. pismem z dnia 7 czerwca 2011 r. zwróciła się do Komendanta Miejskiego Policji w B z prośbą o wyrażenie zgody na scedowanie na siebie praw głównego najemcy lokalu mieszkalnego po zmarłych rodzicach.

Komendant Miejski Policji w B. w dniu [...] r. na podstawie art. 61 K.p.a., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia uprawnień B.P do lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...].

Komendant Miejski Policji w B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał opróżnienie wyżej wymienionego lokalu przez B.P wraz z wszystkimi osobami w nim zamieszkującymi.

Komendant Wojewódzki Policji w K., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...} r. nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w postępowaniu administracyjnym nie zapewniono wszystkim stronom czynnego udziału, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawierał ustaleń odnośnie osób zamieszkujących we wskazanym lokalu, jak też brak było informacji o osobach uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, zajmującym lokal od roku 1961.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Komendant Miejski Policji w B. decyzją z dnia r. nr [...], na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2007 r. nr 43, poz. 277 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawa o Policji", zobowiązał B.P do opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...] wraz ze wszystkimi zamieszkałymi tam osobami.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż zajmowane przez stronę wraz z córką S. P. i synem P.P. mieszkanie - część lokalu mieszkalnego nr [...]w budynku przy ul. [...] - zostało przekazane decyzją administracyjną z dnia [...] r. nr [...], Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. do dyspozycji Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w B. ze wskazaniem przydziału przedmiotowego mieszkania na rzecz ówczesnego funkcjonariusza K. D. (ojca strony). Osoby uprawnione do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu już nie żyją, tj. K. D. (zm. [...] 1982 r.) i K. D. (zm. [...] 2011 r.), a ich córka B.P i inni członkowie rodziny (wnuczka i wnuk) utracili prawo zamieszkiwania w tym lokalu, w myśl obowiązujących przepisów, ponieważ nie są już członkami rodziny policjanta w rozumieniu art. 89 ustawy o Policji, jak również nie spełniają przesłanek określonych w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 67 ze zm.).

Od powyższej decyzji B.P, S. P. oraz P. P. złożyli odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w ., w którym nie zgodzili się z jej treścią.

Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 268 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "K.p.a.", art. 95 ust. 3 pkt 3, art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. nr 105, poz. 884 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wywiódł, iż po śmierci K. D.(w dniu [...] 1982 r.) jego żona, K. D. jako wdowa, mogła pozostać w przedmiotowym mieszkaniu na podstawie § 4 pkt 4 lit. a i b obowiązującego ówcześnie zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 listopada 1974 r. w sprawie mieszkań przeznaczonych dla funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Na tej podstawie K. D. , jako żona zmarłego funkcjonariusza, mogła kontynuować dotychczasową umowę najmu zajmowanego lokalu mieszkalnego w B. przy ul. [...], co więcej w oparciu o umowę z dnia [...] r. nr [...], stała się głównym najemcą przedmiotowego mieszkania. Zgodnie z § 7 umowy najmu do zamieszkania w przedmiotowym lokalu z głównym najemcą uprawnione zostały następujące osoby: B.P - córka, P. P. - wnuk, S.P. - wnuczka. W dniu [...] 2011 r. nastąpił zgon K. D. - matki B.P. W stosunku do osoby nieuprawnionej, przepisy dopuszczają jedynie możliwość wydania decyzji administracyjnej o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Zajmujący mieszkanie nie są funkcjonariuszami Policji, nie są również osobami uprawnionymi do policyjnej renty rodzinnej po zmarłym ojcu, czy też dziadku. Tym samym nie posiadają tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie mogą takiego tytułu prawnego uzyskać.

Wyżej wymieniona decyzja została zaskarżona przez B. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 237/12 oddalił skargę.

Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Sąd zważył, że zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także: w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 tej ustawy, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby bez tytułu prawnego. Zatem decyzja taka może zostać wydana wówczas, gdy będący w dyspozycji organów Policji lokal mieszkalny jest zajmowany przez osoby niemające do niego tytułu prawnego. Rozważając cel przepisów Rozdziału 8 ustawy o Policji, którym jest zapewnienie prawa do lokalu mieszkalnego funkcjonariuszom Policji i członkom jego rodziny, Sąd wskazał, iż tytułem prawnym do lokalu jest decyzja o jego przydziale, a nie umowa. Załatwianie spraw mieszkaniowych dokonywane jest w trybie decyzyjnym, na co wskazują przywołane przezeń normy. Przy czym umowę najmu zawiera się na podstawie decyzji o przydziale (§ 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych pozostających w zarządzie jednostek organizacyjnych Policji (Dz. U. Nr 167, poz. 1754). Zdaniem Sądu sporny lokal pozostaje w dyspozycji organów Policji, bo wyraźnie wynika to z brzmienia decyzji z dnia [...] r. o przydziale na rzecz Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej części spornego lokalu. Przyznała to skarżąca w swym wniosku z dnia 7 czerwca 2011 r., nie kwestionując tamże zresztą zamieszkiwania w lokalu bez tytułu prawnego. Nie wykazała ona także uprawnień do jego zajmowania wynikających z przepisu art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), jak też z art. 89 ustawy o Policji.

W wyniku wniesionej przez B.P. skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt I OSK 1046/13 uchylił powyższy wyrok WSA w Gliwicach oraz decyzję z dnia [...]r. nr [...].

W uzasadnieniu NSA wskazał, że skarżąca prezentuje stanowisko, wedle którego sporny lokal nie pozostaje w dyspozycji organów Policji, a w konsekwencji, że nie mogą one decydować o jego przydziale i opróżnieniu. Zadaniem NSA Sąd I instancji tę okoliczność rozważył i swój odmienny pogląd umotywował. W istocie zgromadzone dowody w tej materii doń przekonują, bo lokal może przecież należeć do zasobu gminy i pozostawać w dyspozycji Policji, a umowy najmu czy dokumenty stwierdzające warunki najmu, mają wówczas charakter porządkujący i stanowiący podstawę do ustalenia wysokości czynszu oraz opłat związanych z najmem. Jednakże w ocenie NSA ta kwestia powinna zostać jednoznacznie wyjaśniona przez organ ponownie rozpoznający sprawę. Zdaniem Sądu odwoławczego zasadny jest zarzut naruszenia art. 95 ust. 4 ustawy o Policji, gdyż decyzję o opróżnieniu lokalu winno się skierować w stosunku do wszystkich osób w nim zamieszkałych. Zdaniem tego Sądu konieczne jest zatem wyraźne określenie w osnowie decyzji o opróżnieniu lokalu wszystkich osób, które mają to uczynić. Zatem jeżeli w lokalu zamieszkują osoby dorosłe, które nie mają tytułu prawnego, to należy je wymienić w decyzji z imienia i nazwiska, bowiem matka nie reprezentuje ich w takim zakresie, który ten obowiązek wyłączałby. Nadto Sąd podał, że materia tytułu skarżącej do zajmowania spornego mieszkania jest pochodną ustalenia przynależności do zasobu mieszkaniowego i pozostawania w dyspozycji pokreślonego podmiotu i powinna zostać jednoznacznie wyjaśniona. W przypadku podzielenia stanowiska organu i Sądu I instancji skarżąca nie ma tytułu do dalszego jego zajmowania, gdyż nie legitymuje się stosownymi uprawnieniami, wynikającymi z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. Wobec tego Sąd jako przedwczesny uznał zarzut naruszenia art. art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Zdaniem NSA oczywiście chybiony jest natomiast zarzut naruszenia art. 691 § 1 i 2 K.c., albowiem w przedmiocie wstąpienia w stosunek najmu po pierwsze lokalu gminnego nie orzekają ani organy administracyjne, ani sądy administracyjne, po drugie w odniesieniu do lokali policyjnych tego przepisu się nie stosuje. Jest on instytucją prawa cywilnego, wynikającą ze stosunku najmu "cywilnego" lokalu, podczas gdy prawo do lokali służb mundurowych jest uregulowane w sposób szczególny.

[...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 127 § 2, art. 268 a K.p.a., art. 95 ust. 3 pkt 3, art. 95 ust. 4, art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia utrzymał decyzję z dnia [...]r. nr [...] w części, w której zobowiązuje B.P do opróżnienia lokalu mieszkalnego w B. przy ul. [...] oraz uchylił w części, w której zobowiązuje wszystkie osoby w nim zamieszkałe do opróżnienia lokalu i orzekł o zobowiązaniu S.P. oraz P.P. do opróżnienia lokalu.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu obszernie opisał przebieg dotychczasowego postępowania. Wskazał, że kierując się wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu wyroku NSA uzyskał pismo ZGM w B. z dnia 2 lutego 2015r. L.dz. [...], z którego wynika, że w 1961 r. lokal przy ul. [...] w B. przekazany został do dyspozycji Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej, a w aktach Zakładu brak jest dokumentów potwierdzających zrzeczenie się przez Policję dyspozycyjności przedmiotowym lokalem. Ponadto otrzymał pismo Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji [...] w B. z dnia 30.01.2015 r. L.dz. [...] z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego potwierdzającego, iż w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w B. zamieszkuje B.P wspólnie z dziećmi P.P. oraz S.P.

Pełnomocnik odwołujących w dniu 16 marca 2015 r. zapoznał się z materiałem dowodowym i złożył oświadczenie, że w terminie 3 dni przedłoży pismo z zastrzeżeniami w sprawie. Do akt sprawy w dniu 23 marca 2015 r. dołączył pismo, w którym stwierdził, iż zajmowany lokal mieszkalny nie pozostaje w dyspozycji Komendy Miejskiej Policji w B., a na zasadność tak przedstawionego twierdzenia wskazał uregulowania zawarte w ustawie Policji oraz w rozporządzeniu MSW z dnia 4 września 1990 r. w sprawie stopniowego przekazywania kompetencji i mienia Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa jednostkom Policji i Urzędu Ochrony Państwa. Ponadto żądał przedstawienia decyzji administracyjnej, stwierdzającej uprawnienie wdowy po funkcjonariuszu MO do dalszego zajmowania lokalu, inaczej uznając, że wyłączną podstawą do korzystania z przedmiotowego mieszkania przez K.D. i jej córkę były wyłącznie umowy najmu, do których stosuje się art. 691 K.c..

Komendant przedstawił regulacje art. 88 i 98 ustawy o Policji i art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) akcentując, że tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni. Ponadto istnieje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym. Nie ma również prawnego znaczenia fakt, że dany członek rodziny zamieszkiwał z emerytem policyjnym, jeżeli nie jest uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym emerycie policyjnym.

Z kolei art. 24 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) stanowi, iż renta rodzinna przysługuje na zasadach i w wysokości określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z tym, że renta rodzinna przysługuje małżonkowi bez względu na wiek i stan zdrowia. Przywołana ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w art. 67 ust. 1 wskazuje osoby uprawnione do renty rodzinnej i są to m.in. dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione. Jednak zgodnie z art. 68 ust. 1 tej ustawy dzieci mają prawo do renty rodzinnej: I) do ukończenia 16 lat; 2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo 3) bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2.

Organ zaznaczył, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r. sygn. akt III ARN 62/93, przewidziane w art. 44 ustawy z 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (identycznie w art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnymi funkcjonariuszy Policji) nabycie prawa do lokalu mieszkalnego po zmarłym emerycie, byłym funkcjonariuszu Milicji Obywatelskiej, następuje z mocy prawa pod warunkiem posiadania przez członków rodziny zmarłego uprawnień do renty rodzinnej po nim. W przypadku gdy osoby wymienione w art. 24 ust. 1 ustawy z 1959 r. (małżonek, dzieci, wnuki, rodzeństwo i rodzice) spełniają takie warunki, wówczas nie jest dopuszczalne wydawanie odrębnej decyzji o przydziale lokalu, niezależnie od tego, czy decyzja taka miałaby mieć konstytutywny czy też deklaratoryjny charakter. Szczególna ochrona prawa członków rodziny nieuprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym emerytowanym funkcjonariuszu MO (w tym przypadku B., S. i P.P.) do zamieszkiwania w przydzielonym temu funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnym rozciąga się tylko na okres, w którym najemcą lokalu jest osoba, która wstąpiła w stosunek najmu na podstawie art. 44 ustawy emerytalnej (w niniejszej sprawie, dopóki żyła K.D.). W razie utraty przez takiego najemcę uprawnień do renty rodzinnej prawa i obowiązki najemcy wynikające ze stosunku najmu nie przechodzą na nieuprawnionych do rodzinnej renty milicyjnej członków rodziny funkcjonariusza MO, wymienionych w decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego temu funkcjonariuszowi i zamieszkujących wspólnie ze zmarłym najemcą w lokalu mieszkalnym, lecz wygasają.

Wobec powyższego jako bezpodstawne organ uznał żądanie pełnomocnika przedstawienia do wglądu decyzji administracyjnej organów MO przyznającej uprawnienie do pozostania w służbowym mieszkaniu K.D., uprawnionej do milicyjnej renty rodzinnej. Jej śmierć jako uprawnionej do policyjnej renty rodzinnej spowodowała wygaśnięcie stosunku najmu.

Komendant podał, że B.P ani żadne z jej dzieci nie są funkcjonariuszami Policji, nie są również osobami uprawnionymi do policyjnej renty rodzinnej po zmarłym ojcu lub dziadku. Tym samym nie posiadają tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie mogą takiego tytułu prawnego uzyskać.

Organ zacytował art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r. poz. 150) podając, że do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów (...) przepisy tej ustawy stosuje się, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Wskazane przepisy odrębnie uregulowały w sposób szczególny możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów Policji, przez członka rodziny po śmierci osoby uprawnionej, wyłączając możliwość stosowania instytucji wstąpienia w najem uregulowanej w art. 691 K.c.

Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowy lokal pozostaje w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w B., gdyż na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...]r. został przekazany na rzecz Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w B. W decyzji tej wyraźnie zaznaczono, że przedmiotowe mieszkanie znajduje się w dyspozycji Policji, a nie Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w B. Dlatego też organ odwoławczy nie podzielił zarzutu skarżącej o braku legitymacji prawnej organu policji do występowania o opróżnienie lokalu. Aktualnie dyspozycję lokalem sprawuje Komendant Miejski Policji w B. jako następca prawny Komendanta MO w B. Powyższe potwierdził ZGM w B. w piśmie z dnia 2 lutego 2015 r.

W ocenie organu przedmiotowy lokal mieszkalny należy więc do kategorii mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji. Skoro lokal mieszkalny stanowił już w 1961 r. mieszkanie funkcyjne dla funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej i tego rodzaju unormowanie było zgodne z ówcześnie obowiązującym i późniejszym ustawodawstwem, to brak jest podstaw do kwestionowania przez stronę faktu, że przedmiotowy lokal mieszkalny pozostawał i pozostaje w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych. Dlatego też powoływanie się przez skarżącą na rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 września 1990 r. w sprawie zasad stopniowego przekazywania kompetencji i mienia Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa jednostkom Policji i Urzędu Ochrony Państwa jest błędne.

Organ podał, że powyższe rozporządzenie stanowiło wykonanie delegacji ustawowej zawartej w art. 146 ust. 4 ustawy o Policji i pozwoliło m.in. na zachowanie zasady indywidualnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie, zawężając zakres kompetencji do gospodarowania mieniem oraz odpowiedzialności cywilno-prawnej za szkody wyrządzone przez byłych funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa oraz policjantów i funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa. Rozporządzenie to w zakresie budynków, lokali mieszkalnych i innych nieruchomości odnosi się do nieruchomości będących w trwałym zarządzie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych, czyli tych mieszkań, o których mowa w rozporządzeniu MSWiA z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych pozostających w zarządzie jednostek organizacyjnych Policji (Dz.U. Nr 167, poz. 1754). Zaś pojęcie z art. 90 ustawy o Policji - lokale mieszkalne przeznaczone do dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrzny lub podległych mu organów należy rozumieć szerzej, są to lokale, co do których decyzja o ich przydziale i opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi

Wobec powyższego Komendant stwierdził, że organy Policji nie muszą, zgodnie z art. 90 ustawy o Policji, wykazywać swojego prawa własności do danego lokalu mieszkalnego.

Organ podniósł, że dysponent lokalu – Komendant Miejski Policji w B. – nigdy nie podjął czynności zmierzających do zrzeczenia się posiadanej dyspozycji na rzecz gminy.

Lokale mieszkalne znalazły się w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów najczęściej w wyniku uzyskania od terenowych organów rządowej administracji ogólnej i obecnie stanowią własność gmin, ewentualnie od zakładów pracy lub w wyniku własnej działalności inwestycyjnej.

Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 1 i ust. 2 Prawa lokalowego z 1959 r. - stosunek najmu lokali i budynków zawiązywał się na podstawie umowy najmu albo na podstawie decyzji o przydziale lokali lub budynków; w przypadkach stosunku najmu, wynikającego z decyzji o przydziale, strony powinny stwierdzić szczegółowo przedmiot i warunki najmu w formie pisemnej. Stąd m.in. stwierdzenie przedmiotu i warunków najmu w 1972 r. wraz z protokołem pomiaru powierzchni i opisem instalacji technicznych lokalu mieszkalnego. Poza tym zgodnie z ówcześnie obowiązującym zarządzeniem nr 13 MSW z dnia 5 lutego 1969 r. w sprawie zasad i trybu przydzielania oraz opróżniania mieszkań służbowych przeznaczonych dla Milicji Obywatelskiej i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Dz.Urz. MSW Nr 2, poz. 6, Dz.Urz. MSW z 1972 r. Nr 7, poz. 22) obok pisemnej decyzji o przydziale, która stanowiła podstawę do zajęcia lokalu, istniał obowiązek zawarcia umowy najmu z wynajmującym (administracja budynku). W wyniku przemian ustrojowych i zmiany stosunków społecznych na gruncie powszechnie obowiązujących przepisów regulujących najem samodzielnych lokali mieszkalnych odstąpiono od przydzielania lokali mieszkalnych decyzją administracyjną. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych przez umowę najmu wynajmujący zobowiązywał się oddać najemcy lokal wraz z pomieszczeniami przynależnymi do używania na czas nieoznaczony, a art. 1 ust. 2 nakazywał stosować w zakresie nieuregulowanym ustawą do najmu lokali mieszkalnych przepisy Kodeksu cywilnego. Na mocy zaś art. 56 ust. 1 tej ustawy najem nawiązany na podstawie decyzji administracyjnych o przydziale lub na podstawie innego tytułu prawnego przed wprowadzeniem w danej miejscowości publicznej gospodarki lokalami albo szczególnego trybu najmu stał się, w rozumieniu ustawy, najmem umownym zawartym na czas nieoznaczony.

Organ zaznaczył, że na podstawie art. 2 ust. 2 w/w ustawy do lokali mieszkalnych będących m.in w dyspozycji jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stosowało się przepisy tej ustawy, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowiły inaczej. Tymi przepisami są ustawa o Policji i ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Obie ustawy w skrótowy sposób uregulowały kwestię mieszkań służbowych, w szczegółach odsyłając do aktów wykonawczych. W chwili wejścia w życie ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych obowiązywało zarządzenie Nr 49 MSW z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych (...), które było dostosowane do znowelizowanego Prawa lokalowego z 1974 r. i w § 11 przewidywało, że podstawę do zasiedlenia lokalu mieszkalnego stanowi decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego; najemca i wynajmujący określają ponadto na piśmie przedmiot i warunki najmu; przekazania lokalu policjantowi - najemcy dokonuje wynajmujący protokolarnie w obecności przedstawiciela dysponenta lokalu. W ten oto sposób usankcjonowano, pomimo likwidacji w powszechnie obowiązujących przepisach najmu wynikającego z decyzji o przydziale i osobnego określania na piśmie przedmiotu i warunków najmu przez strony tego stosunku, rozróżnienie dysponenta lokalu mieszkalnego - MSW lub podległe mu organy, i wynajmującego, którym jest właściciel lokalu mieszkalnego, czyli od dnia 2 7 maja 1990 r. gmina (miasto).

Organ podał, że w dniu 10 lipca 2001 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W ślad za zmianą powszechnie obowiązujących przepisów dotyczących najmu lokali mieszkalnych, które w art. 3 ust. 2 przewidują m.in., że do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, przepisy ustawy stosuje się, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej, dokonano również zmiany w przepisach odrębnych. W tym zakresie obecnie obowiązuje rozporządzenie MSWiA z dnia 18 maja 2005 r.

W przypadku lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach niezarządzanych przez Policję rola właściwych organów Policji sprowadza się tylko i wyłącznie do przydzielenia policjantowi w służbie stałej lokalu mieszkalnego oraz wydania decyzji o opróżnieniu przedmiotowych lokali mieszkalnych.

Organ odnosząc się do umowy nr [...] najmu lokalu mieszkalnego z czynszem regulowanym zawartej w dniu [...]r. pomiędzy ZGM w B. a K.D. stwierdził, że na jej podstawie nie nawiązano nowego stosunku najmu, gdyż jest to kontynuacja stosunku najmu nawiązanego w 1961 r. i następnie potwierdzonego w 1972 r., którego pierwotną stroną był funkcjonariusz M. K. D., a po jego śmierci uprawniona do pozostania w mieszkaniu służbowym i pobierająca milicyjną rentę rodzinną wdowa po funkcjonariuszu K.D.. Ponieważ lokale funkcyjne przekazane do dyspozycji organów Policji stanowią znikomą cześć mieszkaniowego zasobu miasta B, umowa nr [...] została sporządzona na standardowym druku ZGM w B.. Dyspozycja w odniesieniu do lokali stanowiących własność gminy - oznacza uprawnienie organów Policji do wydania decyzji w sprawach przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych. Sama jednak decyzja nie jest równoznaczna z zawarciem przez lokatora umowy najmu z wynajmującym - gminą. Ponieważ gmina władna jest do określenia w drodze uchwały zasad gospodarowania zasobem mieszkaniowym, a wydana przez organ Policji decyzja o przydziale mieszkania traktowana jest jako wskazanie najemcy. Dopiero umowa najmu lokalu normuje wzajemne prawa i obowiązki pomiędzy wynajmującym - gminą, a najemcą - wskazanym w decyzji funkcjonariuszem. Dlatego lokal przedmiotowy mieszkalny stanowiący własność jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy B., pozostaje od dnia 8 czerwca 1961 r. w dyspozycji organów podległych MSW, a obecnie Komendantowi Miejskiemu Policji w B. Obecnie żadna z zamieszkałych w nim osób nie posiada tytułu prawnego do jego zamieszkiwania, a zameldowanie na pobyt stały nie stanowi o posiadaniu takiego tytułu.

Pełnomocnik skarżących w skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucił naruszenie art. 90, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 146 i 147 ustawy o Policji w zw. z § 1, 3 i 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 września 1990 r. w sprawie zasad stopniowego przekazywania kompetencji i mienia Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa jednostkom Policji i Urzędu Ochrony Państwa oraz art. 14 K.p.a.. poprzez błędne przyjęcie, iż zajmowany przez skarżącą lokal położony w B. przy ul. [...] w dalszym ciągu znajduje się w dyspozycji organu administracji publicznej, jakim w tym wypadku jest Policja, podczas gdy w stosunku do tegoż lokalu brak jest jakiegokolwiek aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej lub protokołu zdawczo-odbiorczego), którego obowiązek wydania wynikał ze wskazanych powyżej przepisów rozporządzenia oraz art. 14 K.p.a., wskazującego, iż prawo do dysponowania nim przeszło w 1990 r. z Milicji Obywatelskiej na Policję.

W przypadku uznania, że to rozporządzenie nie obowiązuje, podniósł zarzut naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez:

1) błędne przyjęcie, iż Policja w sposób należyty wykazała fakt posiadania przez siebie uprawnienia do dysponowania przedmiotowym lokalem, podczas gdy:

- Milicja Obywatelska (ani też Policja po 1990) nie wydała po śmierci K. D. (ojca skarżącej) decyzji lub innego aktu administracyjnego stwierdzającego posiadanie przez jego żonę K. D. (jako osobę uprawnioną do renty rodzinnej) uprawnienia do dalszego zajmowania przedmiotowego lokalu, co wbrew twierdzeniom Policji jest w takiej sytuacji obowiązkowe, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie, którym domownikom i na jaki okres przysługuje tytuł prawny do przedmiotowego lokalu

- brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego, iż prawo do dysponowania przedmiotowym lokalem przysługujące Milicji Obywatelskiej na podstawie decyzji z 1961 roku przeszło po 1990 roku na Policję;

- przywołane w treści zaskarżonej decyzji pismo ZGM w B. z dnia [...] r. nie wskazuje na istnienie po stronie Policji uprawnienia do dysponowania przedmiotowym lokalem, a wskazuje jedynie, iż w posiadaniu ZGM brak jest dokumentu potwierdzającego zrzeczenie się tego uprawnienia przez Policję, co w swej istocie nie jest równoznaczne z istnieniem tego uprawnienia;

2) niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności niniejszej sprawy w tym kwestii:

- dlaczego pierwsza umowa najmu dotycząca przedmiotowego lokalu zawarta została dopiero w 1972 r.: skoro przekazanie lokalu w użytkowanie nastąpiło już w 1961 r.; w szczególności zaś na jakiej podstawie prawnej K.D. użytkował tenże lokal przez okres 11 lat;

- jakie znaczenie ma fakt, iż kolejna umowa najmu dotycząca lokalu zajmowanego przez skarżącą zawarta została dopiero 16 lat po śmierci K.D., co oznacza - z uwagi na brak możliwości wstąpienia przez K. D. w stosunek najmu w myśl art. 691 K.c., że przez ten okres stosunki prawne pomiędzy wynajmującym (BZGM a później ZGM) a najemcą nie były prawnie regulowane;

- jaki charakter prawny miała umowa najmu zawarta [...] r. pomiędzy K. D. (B.P) a ZGM w B.,

- dlaczego umowa z 1998 roku sporządzona została na standardowym druku ZGM, a w jej treści w żadnym miejscu nie wspomniano o uprawnieniu Policji do dysponowania objętym nią lokalem.

Ponadto pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez niezrealizowanie przez organ Policji wskazań co do dalszego postępowania, jakie zawarte zostały w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2014 roku, sygn. akt I OSK 1046/13, w którym wyraźnie wskazano, iż pozostawanie mieszkania w dyspozycji Policji winno być jednoznacznie wyjaśnione. Zarzucił także naruszenie art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia w sposób uniemożliwiający ustalenie na jakich konkretnie okolicznościach organ uznał, iż lokal zajmowany przez skarżących w dalszym ciągu znajduje się w dyspozycji Policji.

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że błędne są twierdzenia Policji, jakoby posiadała uprawnienia do dysponowania lokalem położonym w B. przy ul. [...]. Jak wynika bowiem z art. 146 ust. 2 ustawy o Policji obowiązkiem MSW było przekazanie dotychczasowego mienia MO utworzonym w jej miejsce organom Policji lub UOP. Sposób tego przekazania regulowany był rozporządzeniem z 4 września 1990 r. Zdaniem pełnomocnika zgodnie z § 1 tegoż rozporządzenia przez mienie rozumieć należy lokale mieszkalne będące w dyspozycji MSW i wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych. W konsekwencji decydujące znaczenie dla przesłanek zastosowania tegoż rozporządzenia będzie miało pojęcie "lokale mieszkalne będące w dyspozycji MSW". Jak wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2002 roku, sygn. akt I CKN 683/00 "lokalem będącym w dyspozycji MSW w rozumieniu art. 90 ust. 1 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi". Dlatego też powyższe rozporządzenie winno znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie.

Jak wynika z przepisów tego rozporządzenia, Policja teoretycznie dysponować powinna 3 dokumentami potwierdzającymi jej uprawnienie do dysponowania lokalem: zajmowanym przez skarżących: wykazem nieruchomości, decyzją mocą której dokonano przekazaniami oraz protokołem zdawczo – odbiorczym. Pomimo tego Policja nie przedstawiła żadnego z tych dokumentów.

Pełnomocnik podkreślił, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy w żadnym wypadku nie wskazuje, iż przedmiotowy lokal znajduje się w dalszym ciągu w dyspozycji Policji. Po śmierci K. D. organy MO nie wydały żadnego aktu administracyjnego potwierdzającego uprawnienie jego żony K. lub innego domownika zamieszkałego w przedmiotowym lokalu do jego dalszego zajmowania. Warto w tym miejscu podkreślić, iż wbrew twierdzeniom Policji uprawnienie takie niewątpliwie powinno znaleźć odzwierciedlenie w stosownym akcie administracyjnym wydanym przez organ MO. Jego istnienie nie zostało jednak w sposób wykazane w toku niniejszego postępowania. W ocenie pełnomocnika w toku postępowania nie ustalono istnienia żadnego dokumentu potwierdzającego fakt przejęcia przez Policję uprawnienia do dysponowania przedmiotowym lokalem. W istocie przeświadczenie Policji w tym zakresie opiera się na niczym niezmąconym przekonaniu, iż pomimo reorganizacji struktur siłowych polegającej na likwidacji MO i utworzeniu w jej miejsce Policji i UOP, a nadto związanym z tym przekazywaniem mienia, prawo do dysponowania przedmiotowym lokalem niewątpliwie zostało objęte dokonanym przekazaniem na rzecz Policji. Z treści pisma ZGM z 2 lutego 2015 r. wynika jedynie, że w aktach ZGM brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, że Policja (bądź wcześniej Milicja) zrzekła się uprawnienia do dysponowania tymże lokalem. W konsekwencji fakt posiadania albo braku posiadania przez ZGM dokumentu o zrzeczeniu się przez Policję (Milicję) uprawnienia do dysponowania przedmiotowym lokalem nie może stanowić wyznacznika tego, czy w dalszym ciągu uprawnienie to istnieje.

Organ nie wyjaśnił także, dlaczego zawarcie pierwszej umowy najmu przedmiotowego lokalu nastąpiło dopiero w 1972 r., skoro jego objęcie w posiadanie nastąpiło już w 1961 roku. Ponadto organy nie poczyniły ustaleń co do tego, na jakiej podstawie K. D. kontynuowała stosunek najmu, którego pierwotną stroną był jej mąż K.. Zdaniem pełnomocnika brak podjęcia przez BZGN, a potem ZGM działań w okresie 16 lat, mających na celu uregulowanie stanu prawnego dotyczącego tegoż lokalu oznacza, że kwalifikował tak zaistniały stan rzeczy jako zgodny z obowiązującym prawem. Organ nie wyjaśnił także kwestii charakteru prawnego umowy z 1998 r., w tym w szczególności znaczenia zawartego w jej § 1 stwierdzenia, iż "Wynajmujący oświadcza, iż posiada tytuł prawny do dysponowania lokalem mieszkalnym będącym przedmiotem najmu"

Zdaniem pełnomocnika powyższe okoliczności wskazują na brak uprawnienia Policji do dysponowania przedmiotowym lokalem.

Pełnomocnik wskazał na zarzut braku wyjaśnienia, czy lokal dalej pozostaje w dyspozycji Policji. Ponadto uzasadnienie zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia w żaden sposób nie odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w art. 107 § 3 K.p.a. Podstawą uznania uprawnienia Policji było przeświadczenie organu, iż od 1961 roku stan prawny lokalu nie uległ zmianie. Następnie organ przytaczał argumenty, które w istocie istnienia tego uprawnienia bądź to nie wykazywały (fakt, iż to skarżąca zwróciła się do Policji o scedowanie praw głównego najemcy lokalu) bądź też nie mogły stanowić podstawy tak daleko idących wniosków (pismo z ZGM). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. w skrócie P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy, sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt I OSK 1046/13 uchylił poprzedni wyrok tut. Sądu z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 237/12 i decyzję z 11 grudnia 2012 r. Sąd odwoławczy wskazał, że decyzja o opróżnieniu lokalu powinna zostać wydana w stosunku do wszystkich zamieszkałych w niej osób. Ponadto pozostawanie lokalu w dyspozycji Policji powinno zostać jednoznacznie wyjaśnione, jednak nie była to okoliczność, z powodu której doszło do uchylenia wyroku.

Zdaniem Sądu kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że organ odwoławczy uczynił zadość wskazaniom co do dalszego postępowania w sprawie zawartym w powołanym wyżej wyroku.

Przeprowadzając zatem ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć Sąd stwierdził, że nie naruszają one przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w części zobowiązującej B.P do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B. oraz uchylająca tę decyzję w części zobowiązującej wszystkie osoby w nim zamieszkałe do opróżnienia lokalu i orzekająca o zobowiązaniu S. P. i P. P. do jego opróżnienia.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy (czyli pozostającego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów) wydaje się w przypadku zajmowania takiego lokalu przez policjanta lub członków jego rodziny albo przez inne osoby – bez tytułu prawnego.

Niewątpliwie tytułem prawnym będzie decyzja o jego przydziale i jej brak świadczy o tym, że osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zajmowania w rozumieniu ustawy o Policji.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną pozostaje fakt, że lokal mieszkalny przy ul. [...]w B. został przekazany w części na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] r. nr [...] Komendzie MO w B. . Mocą tej decyzji w trybie natychmiastowym wezwano H. T. do opróżnienia dwóch pokoi i przydzielono te pokoje wraz z prawem używania kuchni i innych przynależnych pomieszczeń na rzecz Komendy, która wskazała na konieczność ulokowania w tym mieszkaniu funkcjonariusza MO, nieżyjącego obecnie K. D. oraz nadano temu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności. Lokal ten znajduje się zatem dalej w dyspozycji MSW lub podległych mu organów. Po śmierci K. D., jego żona K. D. jako uprawniona do renty rodzinnej wdowa, mogła pozostawać w lokalu na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy MO i ich rodzin. K. D. zmarła w dniu [...] 2011 r. Jak ustalono w trakcie postępowania, w lokalu obecnie zamieszkują B.P oraz jej dzieci S. i P.P..

Zdaniem Sądu lokal mieszkalny zajmowany przez skarżących należy do zasobów mieszkaniowych, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji i tym samym pozostaje obecnie w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w B.. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej.

Wobec lokalu będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji. Omawiana regulacja znajduje bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) w stosunku do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym.

Regulacje prawne dotyczące policyjnych mieszkań służbowych, zawarte między innymi w ustawie o Policji stanowią rozwiązania szczególne wobec przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz Kodeksu cywilnego.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 88 ustawy o Policji, policjantowi na służbie przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast art. 89 tej ustawy wskazuje dokładnie kogo można uznać za członka rodziny policjanta, których to uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego. Są to małżonek, dzieci pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia oraz rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub, jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia.

Uprawnienie osób wymienionych w art. 89 do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego, jaki posiada policjant i osoby te nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu.

Zdaniem Sądu Administracyjnego należy podzielić ustalenia organów administracji, że skarżący nie posiadają jakiegokolwiek tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego przy [...] w B., gdyż nie spełniają warunków określonych w przepisach prawa.

Skarżący nie są funkcjonariuszami Policji oraz nie spełniają przesłanek z art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) gdyż nie są emerytami lub rencistami policyjnymi albo osobami uprawnionymi do renty rodzinnej po funkcjonariuszu policji, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania renty lub emerytury policyjnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r. sygn. akt III ARN 62/93 określone w art. 44 ustawy z 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (identycznie jak w art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin) nabycie prawa do lokalu mieszkalnego po zmarłym emerycie, byłym funkcjonariuszu Milicji Obywatelskiej, następuje z mocy prawa pod warunkiem posiadania przez członków rodziny zmarłego uprawnień do renty rodzinnej po nim. Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, prawa i obowiązki najemcy ze stosunku najmu nie wygasają lecz stosownie do art. 44 ustawy emerytalnej przechodzą na członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym. Zatem szczególna ochrona skarżących, nieuprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym K. D., rozciągała się na okres, w którym najemcą lokalu była jego żona K. D.. Jej śmierć, jako uprawnionej do renty rodzinnej, spowodowała zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego wygaśnięcie najmu przedmiotowego lokalu. Skutkiem tego uprawnienia i obowiązki wynikające z umowy najmu nie przeszły na osoby wspólnie zamieszkałe z głównym najemcą, lecz wygasły.

Podkreślenia wymaga, że B.P wnioskiem z dnia 7 czerwca 2011 r. wystąpiła do Komendanta Miejskiego Policji w B. o scedowanie praw głównego najemcy po zmarłych rodzicach. Ponadto od wydania decyzji z [...] r. o przekazaniu lokalu na rzecz Komendy MO w B. nie wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu wskazanego wyżej lokalu. Lokalem będącym w dyspozycji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ust. 1 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Skoro natomiast sporny lokal stanowił już w roku 1961 mieszkanie funkcyjne dla funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej i tego rodzaju unormowanie było zgodne z ówcześnie obowiązującym i późniejszym ustawodawstwem, to brak jest podstaw prawnych do kwestionowania faktu, że przedmiotowy lokal pozostawał i pozostaje w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych (por. wyrok NSA z 17 marca 2011 r., sygn. I OSK 1878/10).

Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że powoływanie się przez pełnomocnika na rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 września 1990 r. w sprawie zasad stopniowego przekazywania kompetencji i mienia Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa jednostkom Policji i Urzędu Ochrony Państwa jest błędne. Rozporządzenie to w zakresie budynków, lokali mieszkalnych i innych nieruchomości odnosi się do nieruchomości będących w trwałym zarządzie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych, czyli tych mieszkań, o których mowa w rozporządzeniu MSWiA z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych pozostających w zarządzie jednostek organizacyjnych Policji (Dz.U. Nr 167, poz. 1754). Organy Policji nie muszą zgodnie z art. 90 ustawy o Policji wykazywać swojego prawa własności do danego lokalu mieszkalnego. Prawo do jego dysponowania jest przesłanką faktyczną i ma charakter niezależny od prawa własności danego lokalu.

Nadmienić w tym miejscu wypada, że obowiązujący w dacie przydziału lokalu mieszkalnego przepis art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (t. j. Dz. U. z 1962 r. nr 47, poz. 227) przewidywał, że nie podlegają publicznej gospodarce lokalami budynki i lokale przeznaczone na zakwaterowanie MO oraz funkcjonariuszy służby więziennej i zakładów poprawczych. Podobne regulacje zawierały również kolejne ustawy poświęcone tej materii, tj. ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe, ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych i obecnie obowiązująca ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Podkreślenia wymaga, że z dniem wejścia w życie ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych z 2 lipca 1994 r. obowiązywało zarządzenie Nr 49 MSW z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych (...), które w § 11 przewidywało, że podstawę do zasiedlenia lokalu mieszkalnego stanowi decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego; najemca i wynajmujący określają ponadto na piśmie przedmiot i warunki najmu; przekazania lokalu policjantowi - najemcy dokonuje wynajmujący protokolarnie w obecności przedstawiciela dysponenta lokalu. W ten rozróżniono dysponenta lokalu mieszkalnego - MSW lub podlegle mu organy, i wynajmującego, którym jest właściciel lokalu mieszkalnego, czyli od dnia 27 maja 1990 r. gmina (miasto).

Odnosząc się do zarzutu braku wydania po śmierci K. D. aktu administracyjnego stwierdzającego posiadanie przez jego żonę K. D. uprawnienia do zajmowania lokalu należy wskazać, że w przypadku lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach niezarządzanych przez Policję obowiązkiem organów policji jest wyłącznie potwierdzenie byłemu małżonkowi policjanta rozwiedzionego możliwości pozostania w przydzielonym lokalu mieszkalnym do czasu uzyskania lub nabycia przez niego innego lokalu mieszkalnego albo domu (§ 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005 r.) lub potwierdzenia członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach policyjnych prawa do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych im organów do czasu przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego, nie krócej jednak niż na czas posiadania uprawnień do policyjnej renty rodzinnej (art. 29 ust. 2-3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji). W tej sytuacji wystarczające zdaniem Sądu byłoby okazanie decyzji ustalającej prawo do takiej renty i niewątpliwie K. D. legitymowała się takim dokumentem. Zatem nie było konieczności wydawania odrębnego aktu administracyjnego potwierdzającego to uprawnienie.

W ocenie Sądu umowa najmu lokalu mieszkalnego zawarta w dniu [...]r. pomiędzy ZGM w B. a K. D. nie kreowała nowego stosunku prawnego, lecz była kontynuacją stosunku najmu nawiązanego w 1961 r., którego stroną był K. D.. Trafne są spostrzeżenia organu w zakresie obowiązku zawarcia przez ZBM takiej umowy już wcześniej, po śmierci głównego najemcy w 1981 r. Obowiązek taki kreowało zarządzenie nr 12 MSW z dnia 16 stycznia 1962 r. Brak realizacji obowiązków przez ZBM nie może jednak w żaden sposób podważyć uprawnienia organu policji do dysponowania przedmiotowym lokalem.

W świetle wszystkich powyższych wywodów Sądu należy wskazać, że nieuzasadniony jest zarzut pełnomocnika dotyczący naruszenia art. 90, art. 95 ust. 3 pkt 3, art. 146 i art. 147 i art. 147 ustawy o Policji, gdyż lokal stanowiący własność gminy, znajduje się w dyspozycji organów podległych MSW od wydania decyzji przydziałowej w 1961 r. Umowy najmu oraz dokumenty stwierdzające warunki najmu, mają charakter porządkujący i stanowią podstawę do ustalenia wysokości czynszu.

Jako bezpodstawne należy uznać także zarzuty naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zdaniem Sądu w trakcie postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpujący i rozpatrzono cały materiał dowodowy zgodnie z art. 7 i 77 K.p.a. oraz ustalono, że skarżący nie posiadają uprawnień do spornego lokalu. Organ odwoławczy wykonał obowiązki wynikające z orzeczenia NSA i prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Ustalił, jakie osoby zamieszkują faktycznie w lokalu oraz jednoznacznie ustalił pozostawanie spornego lokalu w dyspozycji Komendy Miejskiej Policji w B.. Pełnomocnik skarżących w trakcie postępowania administracyjnego nie przedstawił dokumentów mogących podważyć ustalenia poczynione w sprawie.

Przeprowadzona przez Sąd analiza wykazała, że braku było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 K.p.a.).

W związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a wobec tego podlegała ona oddaleniu, zgodnie z art. 151 P.p.s.a.