Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 544/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący as. sąd. Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2007r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę /-/ I.Kucznerowicz TZ/


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] na podstawie art. 154 § 1 kpa w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371) odmówiono uchylenia decyzji własnej z dnia [...].05.2001 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].11.2000 r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja z dnia [...].05.2001 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].11.2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie tworzą dla strony żadnych praw i dlatego też mogłyby być wzruszone w myśl art. 154 kpa tylko wówczas gdyby strona wykazała istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu własnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w przedmiotowej sprawie uznał, że decyzja Kierownika Urzędu o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich była zgodna z prawem. Strona nabyła uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Milicji Obywatelskiej. Nadto organ ustalił, że strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów na okoliczność pełnienia służby w Armii Krajowej. W toku tego postępowania organ jedynie badał czy w sprawie mają zastosowanie przesłanki z art. 154 kpa. Zdaniem organu takie przesłanki nie występują.

E.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie mu uprawnień kombatanckich.

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. /K- § 1 Kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c z zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 lit a i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002, nr 42, poz. 371 ze zm. dalej zwanej ustawą) utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...].

E.K. wniósł skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie i przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. Zdaniem skarżącego został on przymusowo wcielony do służb milicyjnych. Pozbawienie go uprawnień bez zbadania konkretów jest niesprawiedliwe pod względem ludzkim i formalnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej.

W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny i w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne.

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.

Uprawnienia Kombatanckie E.K. uzyskał z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. z tytułu udziału w utrwalaniu władzy ludowej. Decyzją z dnia [...].11. 2000 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...].05.2001 r. Kierownik Urzędu pozbawił E.K. uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach. Zgodnie z Jego żądaniem rozstrzygnięcie podlegało kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia [...].10.2003 r. oddalił skargę E.K. na decyzję organu orzekającego.

Pismem z dnia [...].01.2004 r. Skarżący wystąpił o przywrócenie uprawnień kombatanckich powołując się na pełnienie służby w szeregach Armii Krajowej. Oceniając przedstawione dowody organ orzekający uznał, iż nie mogą one stanowić podstawy podjęcia pozytywnej decyzji. W konsekwencji decyzją z dnia [...].08.2006 r. odmówiono przywrócenia wnioskowanych uprawnień.

Dnia [...].12.2006 r. (data wpływu) E.K. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z weryfikacją decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Podkreślić należy, iż organ orzekający pismem z dnia [...].02.2007 r. prosił o sprecyzowanie charakteru wniesionego podania. Jak wynika z uzyskanej odpowiedzi wzruszenia decyzji ostatecznej E. K. domaga się w trybie art. 154 kpa.

Decyzją z dnia [...].02.2007 r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w sprawie brak jest podstaw do wzruszenia prawomocnej decyzji gdyż wśród przesłanek wymienionych w art. 154 kpa ziściła się tylko jedna, a mianowicie wydanie w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej.

Pismem z dnia [...].03.2007 r. wnioskodawca wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. W podaniu ponownie zarzucono błędne ustalenia organu orzekającego w okresie prowadzenia działalności kombatanckiej w organizacji podziemnej. W ocenie skarżącego przedstawione dowody jednoznacznie potwierdzają pełnienie służby w AK i jako taki stanowią podstawę do przywrócenia uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Kierownik zasadnie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 16 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach kpa.

Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 kpa., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby naruszenie wskazanych wyżej przepisów ustawy, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa) i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do zachowania wnioskowanych uprawnień zobowiązane są do podjęcia decyzji odmownej. Jak zauważono wyżej interes społeczny lub słuszny interes strony, to pojęcia nieokreślone w kpa. Jednakże nie można uznać za słuszny interes wnioskodawcy w świetle art. 154 kpa, jego dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Artykuł 154 nie może stanowić bowiem tzw. "wentyla bezpieczeństwa" polegającego na tym, że Strona dąży do wzruszenia prawomocnej niekorzystnej dla niej decyzji. Zmiana zasad polityki administracyjnej, dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego, zmiana wykładni przepisów prawa - nie stanowią "słusznego interesu strony" w świetle art. 154 kpa (por wyrok WSA w Białymstoku z dnia 05.10.2004r. sygn. akt II SA/Bk 428/04). Trudno również stwierdzić, aby w niniejszej sprawie wystąpił interes społeczny.

Podkreślić należy, iż wolą ustawodawcy niektóra działalność i to prowadzona w ściśle określonym okresie czasu stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień określonych w ustawie o kombatantach. Fakt ten w ocenie Sądu jednoznacznie przemawia za brakiem podstaw do rozszerzania kręgu tych osób jako zgodnego z interesem społecznym.

Nie budzi wątpliwości, że skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach MO. Potwierdzają to obiektywne dowody z wyjaśnień strony postępowania jak również z dokumentów w postaci akt ZBOWiD Zarząd Wojewódzki Z oświadczeń Skarżącego z dnia [...].09.1997r. i [...].08.2000r. wynika, że jako członek plutonu operacyjnego w K., brał osobisty udział w walkach z bandami "[...] ", "[...] " i "[...] ". Wskazane okoliczności zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / tekst. jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 z późn. zm. / stanowią podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednocześnie podkreślić należy, że skarżący w żaden sposób nie udowodnił, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej wyżej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947.

Powyższą ocenę zebranego materiału dowodowego podzielił również Sąd Administracyjny w wyroku, jaki zapadł w niniejszej sprawie. Na uwagę zasługuje fakt, iż zgodnie z art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2002r. Nr. 153 poz. 1271 z późn. zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W ocenie Sądu ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu, co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 §1 kpa . Za taką podstawę nie może być uznany podnoszony przez Stronę fakt rzekomej służby w Armii Krajowej. Pomijając fakt braku wiarygodnych dowodów na powyższą okoliczność oraz bardzo późnego powołania się przez Skarżącego na prowadzenie działalności kombatanckiej (blisko 4 lata po pozbawieniu uprawnień) kwestia ta podlegała ocenie Kierownika UdsKiOR w innym postępowaniu. W konsekwencji zarzuty dotyczące innej niż domaga się strona oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy wzruszenie decyzji negatywnej w trybie art. 154 kpa.

Na marginesie należy podkreślić, iż nawet bezsporne wykazanie przez E.K. prowadzenia działalności kombatanckiej w szeregach AK byłoby nieistotne dla sprawy. W sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w związku ze służbą Milicji Obywatelskiej. Akta sprawy zawierają dowody, iż wnioskodawca brał udział w akcjach przeciwko niepodległościowemu podziemiu. Weryfikowany podkreślił, iż osobiście brał udział w walkach z "bandami" - "[...] ", "[...] " i "[...] "- vide ww. oświadczenia Strony, akta ZBoWiD. Jak ustalono (m.in. w oparciu o "Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce ludowej w latach 1944-1956"- Wyd. Retro Lublin 1993r.) Skarżący osobiście zwalczał działający na terenie K. oddział niepodległościowy "[...] " którego dowódcą był J.P. (lub [...]) ps. "[...] ".

Kierownik Urzędu zasadnie podkreślił, iż służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te przysługują. Wnioskodawca zwalczając wyżej przywołane formacje wykonywał zadania związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) Ustawy o kombatantach.... Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2000r. (sygn. akt V SA 423/00; Palestra 2001/7-8/205) wskazał: Z punktu widzenia wymagań stwarzanych przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach (...) fakt udziału w walkach z podziemiem poakowskim (nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej) powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Z poglądów wyrażanych w judykaturze wynika też, że zwrot zadania śledcze i operacyjne zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) Ustawy o kombatantach... należy interpretować rozdzielnie. Zatem wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych (lub tylko zadań śledczych) upoważnia organ do zastosowania przywołanego przepisu i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu (odmowie przyznania, odmowie przywrócenia) uprawnień kombatanckich.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami adminiastracyjnymi (Dz. U. nr 153,poz. 1270 ze zm.) postanowił oddalić skargę.

/-/I. Kucznerowicz

MB