Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 649/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 207
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Zarząd Województwa Śląskiego, działający jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego (dalej jako: "IZ RPO WSL") na postawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: Kpa), ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. 2017 poz. 2077 ze zm.: dalej: ufp) oraz ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekt j.dn Dz. U. z 2018 r., poz. 1431, ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa") – po rozpoznaniu odwołania T. G. (dalej także: wnioskodawca, strona, skarżący, Beneficjent) od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z [...] r. nr [...] określającej mu przypadającą do zwrotu kwotę z uwagi na stwierdzenie nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania, przyznanej na realizację projektu pn. [...], współfinansowanego ze Środków Europejskiego Funeluszu Społeczirego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 - 2020, na podstawie umowy o dolinansowanie projektu w łącznej wysokości [...] zł, powiększonej o wysokość ociselek określonych jak tlla zaległości podatkowych – uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] r. oraz zobowiązał Beneficjenta prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A z siedzibą w O. do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej kwoty [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości przy wykorzystaniu środków finansowych otrzymanych przez Beneficjenta z płatności ze środków europejskich w ramach RPO WSL 2014–2020 na realizację projektu pn.: [...], (zwanej dalej "Projektem").

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy po zaakceptowaniu ustaleń organu pierwszoinstancyjnego przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. Równocześnie zaznaczył, że uchylenie decyzji w całości uzasadnia wyłącznie brak podziału rozstrzygnięcia decyzji I instancji na części odpowiednio do stwierdzonych poszczególnych nieprawidłowości (naruszenia procedur tj. postanowień umowy). Zaakcentował, że uchylenie decyzji w całości z uwagi na nieprawidłowe stwierdzenie w decyzji I instancji naruszeń postanowień umowy - nie wpływa na zmianę kwoty do zwrotu, która nadal wynosi [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Tym samym wskazał, że orzekł co do istoty zobowiązując do zwrotu tej kwoty w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w zakresie naruszeń § 3 ust. 3, § 4 ust.1, § 7 ust. 2 umowy § 10 ust. 4, § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu i § 36 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu. Naruszenie wskazanych postanowień umowy o dofinansowanie i stwierdzenie nieprawidłowości - wpisuje się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jako "wykorzystanie z naruszeniem procedur".

Argumentując rozstrzygnięcie odnotował, że w dniu [...] r. Województwo Śląskie – Wojewódzki Urząd Pracy w K., działający jako Instytucja Pośredniczącą (dalej także: IP), zawarło ze skarżącym prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą A z siedzibą w O., umowę o dofinansowanie projektu pn. [...]. Zaakcentowął, że umowa określała szczegółowe zasady, tryb i warunki, na jakich przekazywane, wykorzystywane i rozliczane miały być środki na realizację projektu. Przypomniał także, że projekt realizowany był w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Osi Priorytetowej XI Wzmocnienie potencjału edukacyjnego, Działania 11.4 – Podnoszenie kwalifikacji zawodowych osób dorosłych, Poddziałania 11.4.3 – Kształcenie ustawiczne – konkurs, w okresie od dnia [...] r. i miał zakończyć się dnia [...] r. Na mocy tej umowy Beneficjentowi przyznane zostało dofinansowanie na pokrycie wydatków kwalifikowalnych projektu w łącznej kwocie nieprzekraczającej [...]zł. Ponadto Beneficjent zobowiązał się do wniesienia wkładu własnego pieniężnego pochodzącego ze środków prywatnych w kwocie [...]zł, w tym część wkładu w wysokości [...]zł miało zostać pokryte z opłat uczestników za udział w projekcie. Całkowita wartość projektu opiewała zatem na kwotę [...]zł. W dniu [...] r. Beneficjentowi przekazane zostało na konto projektu dofinansowanie w kwocie [...]zł w ramach płatności ze środków europejskich. Złożone przez Beneficjenta wnioski o płatność (nr 2 – nr 4) zostały ocenione przez Instytucję pośredniczącą negatywnie, tj. stwierdzono, że postęp rzeczowy nie jest zgodny z harmonogramem realizacji projektu.

W związku z pojawiającymi się wątpliwościami dotyczącymi realizacji projektu, w dniu [...] r. na podstawie § 21 umowy o dofinansowanie projektu, w związku z art. 9 pkt 7 oraz zapisami Rozdziału 7 ustawy wdrożeniowej, IP przeprowadziło wizytę monitoringową nr [...]. W wyniku tej kontroli, m.in.: stwierdzono, że 3 z 4 biur projektów nie funkcjonują, a 1 biuro ma siedzibę w innym miejscu niż to zostało zgłoszone. Strona postępowania pismem z [...]r., przekazała informację o zaakceptowaniu ustaleń zawartych w Informacji z wizyty monitoringowej.

Mając to na uwadze — jak również znaczne opóźnienia w realizacji projektu, gdyż nie przystąpił do niego ani jeden uczestnik, nie rozpoczęto żadnych szkoleń, nie udzielono wsparcia żadnemu uczestnikowi oraz nie rozliczono żadnych wydatków — IP pismem z [...] r. o sygn. [...] poinformowała stronę, iż rozwiązuje z nią umowę o dofinansowanie projektu w trybie natychmiastowym zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 3 umowy. Strona postępowania odebrała przedmiotowe pismo [...] r. Jednocześnie IP, pismem z [...] r. o sygn. [...] , na podstawie art. 207 ust. 1 ufp, wezwała Beneficjenta do zwrotu dofinansowania w wysokości [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie czternastu dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania, na rachunek Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. Dokonując ustaleń, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, odwołano się do dokumentacji z postępowania administracyjnego, jako dowody w sprawie, włączone zostały wszystkie dokumenty dotyczące przebiegu realizacji projektu, będące się w posiadaniu IP, w tym w szczególności: umowa o dofinansowanie, harmonogramy składania wniosków o płatność, wnioski o dofinansowanie, wnioski beneficjenta o płatność wraz z dokumentacją związaną z ich weryfikacją, dokumentacja z przeprowadzonej wizyty monitoringowej, pismo dot. rozwiązania umowy o dofinansowanie wraz z wezwaniem do zwrotu całości przekazanego dofinansowania oraz pozostała korespondencja dotycząca przedmiotu sprawy, a także dokumety przedstawione przez stronę, jak m.in.: wydruk z rachunku bankowego projektu (stan salda), a także przedstawiony, po rozwiązaniu umowy, Program naprawczy oraz wniosek o uchylenie decyzji w sprawie rozwiązania umowy, wskazujący, iż do projektu przystąpiło [...] uczestników oraz zrekrutowanych jest ok. [...] osób. Nadto strona przekazała dwie listy osób, które przystąpiły/bądź wyraziły chęć przystąpienia do projektu, a także dodatkowe wyjaśnienia do sporządzonych wcześniej zestawień.

W ocenie organów, na podstawie zgromadzone, pełnej, dokumentacji ustalno, że Beneficjent:

po pierwsze – nie przedstawił wniosków o płatność w wymaganym terminie, czym naruszył § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Wniosek o płatność za okres [...] r. powinien zostać złożony do IP w terminie do 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego, tj. do dnia [...] r. (a nie [...]r.) Natomiast wniosek o płatność za okres [...]r. - w terminie do dnia [...]r. ( a nie [...]r.) Beneficjent zgodnie z umową i harmonogramem był zobowiązany do złożenia wniosków w określonym czasie - warunek ten nie został spełniony,

po drugie - nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia otrzymanego dofinansowania, w formie wniosków o płatność, a to z kolei stanowi naruszenie § 36 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent na podstawie umowy i harmonogramu składania wniosków o płatność był zobowiązany do składania do IP wniosków o płatność nie tylko w określonym czasie ale również o odpowiedniej treści tj. m.in. rozliczających uzyskaną zaliczkę,

po trzecie - nie wywiązał się z rozpoczęcia i realizacji poszczególnych zadań w założonym terminie. Zarówno Szkolenia językowe: Język angielski i język niemiecki (Zadanie 1), jak i Szkolenia [...] wraz z certyfikacją [...] (Zadanie 3) powinny rozpocząć się od dnia [...]r. Z kolei Zadanie - Certyfikacja [...][...] kończąca szkolenia językowe (Zadanie 2) - przewidziano do realizacji, począwszy od dnia [...]r. W okresie do dnia [...]r. do dnia [...] r. nie uruchomiono żadnego z ww. szkoleń;

po czwarte - nie przedstawiając wydatków w ramach kolejnych wniosków o płatność - nie potwierdził zrealizowania zaplanowanych zadań, a tym samym nie mógł być z tego rozliczony zgodnie z § 10 ust. 6 umowy.

Tym samym organ odwoławczy wyeksponował, że na ich podstawie udowodniono: brak starannej realizacji projektu w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku, czym naruszono § 3 ust. 3, § 4 ust.1 oraz § 10 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu, brak postępu rzeczowego projektu, w tym przyrostu wskaźników, czym naruszono § 3 ust. 1 pkt 1–3, ust. 2 pkt 1–3, ust. 2 pkt 1–3 oraz ust. 3 tej umowy, brak realizacji zadań zgodnie z okresem realizacji projektu, czym naruszono § 7 ust. 2 umowy, brak realizacji projektu zgodnie z aktualnym (zatwierdzonym) wnioskiem, czym naruszono § 7 ust. 2 umowy, niezłożenie drugiego i kolejnego wniosku beneficjenta o płatność w terminie wynikającym z harmonogramu płatności, czym naruszono § 12 ust. 2 umowy i jej § 36 ust. 2.

Organy tak I jak i II instancji podkreśliły, że Beneficjent nie przedstawił wniosków o płatność w wymaganym terminie, czym naruszył § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Stwierdziły, że wniosek o płatność za okres styczeń – marzec 2017 r. powinien zostać złożony do IP w terminie do 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego, tj. do [...]r., a nie [...]r. Natomiast wniosek o płatność za okres [...]r. w terminie do [...]r., a nie [...]r. Podniosły, że Beneficjent zgodnie z umową i harmonogramem był zobowiązany do złożenia wniosków w określonym czasie, a warunku tego nie spełnił.

Nadto podkreśliły, że Beneficjent nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia otrzymanego dofinansowania, w formie wniosków o płatność, a to z kolei stanowi naruszenie § 36 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu. Zaznaczyły przy tym, że Beneficjent na podstawie umowy i harmonogramu składania wniosków o płatność był zobowiązany do składania do IP wniosków o płatność nie tylko w określonym czasie ale również o odpowiedniej treści tj. m.in. rozliczających uzyskaną zaliczkę. W ich ocenie Beneficjent nie wywiązał się z rozpoczęcia i realizacji poszczególnych zadań w założonym terminie. Zarówno szkolenia językowe: język angielski i język niemiecki (zadanie 1), jak i Szkolenia [...] wraz z certyfikacją [...] (zadanie 3) powinny rozpocząć się od [...] r. Z kolei Zadanie – Certyfikacja [...][...] kończąca szkolenia językowe (zadanie 2) – przewidziano do realizacji, począwszy od [...]r. Niemniej jednak z treści trzech sprawozdawczych wniosków beneficjenta o płatność wynika, iż w okresie do [...]r. do [...] r. nie uruchomiono żadnego z tych szkoleń. Beneficjent nie przedstawiając wydatków w ramach kolejnych wniosków o płatność, nie potwierdził zrealizowania zaplanowanych zadań, a tym samym nie mógł być z tego rozliczony zgodnie z § 10 ust. 6 umowy.

Organy orzekajace w sprawie zauważyły także, że strona we wniosku beneficjenta o płatność nr [...] , deklarowała rozpoczęcie form wsparcia od kolejnego okresu sprawozdawczego, tj. [...]r. Natomiast we wniosku beneficjenta o płatność nr [...] , wskazano, iż nie rozpoczęto szkoleń i zainteresowanie szkoleniami zwiększy się od [...]r. Z kolei w treści wniosku beneficjenta o płatność nr [...] , ponownie wskazano, iż nie rozpoczęto szkoleń, a zainteresowanie projektem zwiększy się od [...]r.

W tych realiach stwierdziły, że w żadnym ze złożonych i zatwierdzonych trzech wniosków beneficjenta o płatność, za okres od [...]do [...]r. strona nie wykazała wydatków do rozliczenia oraz nie objęła wsparciem żadnego uczestnika, tj. nie wykazała żadnej osoby w PEFS. Strona, na co zwróciły uwagę organy, nie realizowała żadnych działań, gdyż wartości wskaźników produktu były zerowe. Natomiast zgodnie z regulaminem konkursu, wskaźniki produktu odnoszą się do osób we wniosku o płatność. Wnioskodawca wykazuje postęp finansowy i rzeczowy z realizacji projektu, przy czym co do zasady postęp rzeczowy powinien korespondować z przedstawionymi wydatkami (postępem finansowym). Tymczasem, co podniosły organy, strona postępowania w żadnym wniosku beneficjenta o płatność nie wykazała postępu rzeczowego, nie rozliczyła wydatków w ramach zadań, na realizację których uprzednio otrzymała dofinansowanie. Ocena kwalifikowalności poniesionych wydatków dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu, poprzez weryfikację wniosków beneficjenta o płatność.

Organy wskazały nadto, że pomimo tego, iż na moment stwierdzenia nieprawidłowości (czy też rozwiązania umowy o dofinansowanie) termin realizacji jeszcze nie minął, to Beneficjent nie wywiązywał się do tego czasu z obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie. W ciągu 12 miesiącu jego realizacji (z planowanych 30 miesięcy okresu trwania projektu) strona nie odnotowała w kolejnych wnioskach beneficjenta o płatność, faktycznego przyrostu zarówno wskaźników produktu, jak i wskaźników rezultatu. W obu przypadkach wartość wskaźnika wyniosła O (zero). Obowiązki w zakresie wniosków o płatność (przedkładania w konkretnym terminie, na odpowiednie kwoty, czy rozliczające zaliczkę) – wynikają wprost z postanowień umowy i harmonogramu składania wniosków o płatność – co oznacza, brak potrzeby dalszej wykładni postanowień umowy.

Zdaniem organów istotnym jest, że w trakcie trwania projektu – na cele związane z realizowanym projektem kwota w wysokości [...] zł, nie została przez stronę w żaden sposób udokumentowana. Organy podniosły także, że to we wniosku o płatność wnioskodawca wykazuje postęp finansowy i rzeczowy z realizacji projektu, przy czym co do zasady postęp rzeczowy powinien korespondować z przedstawionymi wydatkami (postępem finansowym). Tymczasem, co wskazały, strona w żadnym wniosku beneficjenta o płatność nie wykazała postępu rzeczowego, a co za tym idzie nie rozliczyła wydatków w ramach zadań, na realizację których uprzednio otrzymała dofinansowanie.

Powyższe w ich opinii potwierdza: brak realizacji zadań w okresie zgodnym z okresem realizacji projektu oraz brak postępu rzeczowego projektu, w tym przyrostu wskaźników projektu oraz brak rozliczenia otrzymanych transz dofinansowania, w formie wniosków o płatność.

Ze stanowiskiem tym nie zgodziła sie strona wnosząc, na przytoczone na wstępie rozstrzygnięcie, tj. decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z [...] r., nr [...] skargę do tut. Sądu.

Autor skargi zarzuciła w niej:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 i 2 Kpa oraz 107 § 3 Kpa, które – w jego ocenie – miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie poprzez: (1) nie przesłuchanie w charakterze świadków: K.W.(konsultanta generalnego projektu), A.T. (koordynatorką projektu, rekrutującej w subregionie K.), A.Z. (koordynatorki projektu), A.S. (pracownika strony, odpowiedzialnej za realizację projektu), A. M. (osoby rekrutującej w subregionie C.), A. O. (osoby rekrutującej w subregionie W.), I. A. (osoby rekrutującej w subregionie B.), pomimo, że świadkowie zgłoszeni zostali celem wyjaśnienia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia: (a) prawidłowości realizacji przez stronę umowy o dofinansowanie projektu, (b) prowadzenia przez stronę biura projektu poprzez cztery oddziały terenowe, (c) udzielania przez stronę rzetelnych informacji o możliwości zgłoszenia się do udziału w projekcie dla potencjalnych uczestników, w szczególności za pośrednictwem informacji udostępnionych w internecie, jak również udzielanych przez osoby rekrutujące i wynikające z materiałów promocyjnych, (d) stworzenia przez stronę postępowania warunków do uzyskania pełnych informacji o chęci udziału w projekcie w miejscowościach województwa śląskiego, (e) podjęcia przez stronę właściwych działań mających na celu umożliwienie rekrutowania grupy docelowej projektu, tj. zgodnych z wnioskiem o dofinansowanie projektu i dokumentacją konkursową, (f) bieżącego informowania przez stronę IP o wszelkich okolicznościach istotnych dla realizacji projektu, (g) dostosowania oddziału biura projektu w K. do potrzeb osób niepełnosprawnych, (h) braku należytej współpracy ze strony Instytucji Pośredniczącej, (2) nie przesłuchanie strony postępowania, na okoliczności jak wyżej, 3) nie przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci: wykazu uczestników projektu (osób uczestniczących w zajęciach w ramach realizacji projektu), wykazu miejsc realizacji projektu – pomimo, że zostały one zgłoszone na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, tj. m.in.: na okoliczność sposobu wykorzystania kwoty dofinansowania przez stronę, realizowania projektu przez stronę postępowania zgodnie z umową o dofinansowanie projektu i Regulaminem projektu, jak również (4) nie przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci historii rachunku bankowego pomimo zgłoszenia tego dowodu na okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia, tj. wpłat dokonywanych przez uczestników projektu, a w konsekwencji na okoliczność podjęcia przez stronę właściwych działań mających na celu umożliwienie zrekrutowania grupy docelowej projektu, tj. zgodnych z wnioskiem o dofinansowanie projektu i dokumentacją konkursową;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do nieuzasadnionego przyjęcia, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, warunkujące możliwość wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki, w efekcie błędnego przyjęcia, jakoby doszło do nieprawidłowego wykorzystania kwoty dofinansowania przez stronę postępowania, co z kolei wynikało z bezzasadnego oparcia ustaleń wyłącznie na zapisach informacji z wizyty monitoringowej z [...] r. – w sytuacji, gdy ustalenia w/w kontroli były niezgodne z rzeczywistością, a strona postępowania szczegółowo wyjaśniła w toku postępowania poprzedzającego i następującego po rozwiązaniu umowy o dofinansowanie projektu przez IP, jak i w toku postępowania administracyjnego – brak naruszenia przez Beneficjenta umowy jej warunków;

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 ust. 1 i 2 Kpa, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na naruszeniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażające się w uwzględnieniu wyjaśnień strony z dnia [...] r., dopuszczeniu dowodu na mocy postanowienia z [...] r. z wyciągu z rachunku bankowego przedłożonego przez stronę, na okoliczność rzetelności wydatkowania środków przyznanych w ramach dofinansowania przez IP, dopuszczeniu dowodu z programu naprawczego zawierającego informację o szkoleniu [...] uczestników projektu i zrekrutowaniu następnych [...] uczestników, zobowiązaniu skarżącego do przedłożenia imiennej listy wyżej wymienionych, co zostało wykonane [...] r. wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami z [...] r., uwzględnieniu powyższego, przy jednoczesnym poprzestaniu na wynikach wizyty monitoringowej z dnia [...] r.;

4) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 207 ust. 9 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ustawy o finansach publicznych w związku z § 1 pkt 8 oraz §34 ust. 1 pkt 3 umowy o dofinansowanie projektu, jak również art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, zwanego dalej "Rozporządzeniem ogólnym'' w zakresie oparcia rozstrzygnięcia o definicję "nieprawidłowości" – podczas, gdy nie doszło do ich zaistnienia stosownie do art. 2 pkt 36 Rozporządzenia ogólnego w zw. z § 1 pkt 8 umowy o dofinansowanie projektu;

5) naruszenie art. 139 Kpa które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegającej na z jednej strony, wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Dyrektora WUP w K., a z drugiej strony – z naruszeniem zasady dwuinstancyjności i z naruszeniem zakazu reformationis in peius, tj. w ramach postępowania odwoławczego wydano kolejną decyzję na niekorzyść strony odwołującej się poprzez zobowiązanie skarżącego do zwrotu kwoty [...]zł.

Formułując powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od Zarządu Województwa Śląskiego na rzecz strony skarżacej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Ponadto, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: ppsa), wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi zakwestionował w całości zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia przytaczając rozwinięte argumenty przedstawione w jej petitum. Zaprezentował ocenę prawną podstawy działania organu, podnosząc, że organ zaniechał podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. W jego ocenie decyzje zarówno organu administracji I, jak i II instancji, zapadły w zasadzie wyłącznie w oparciu o zapisy tzw. Informacji z wizyty monitoringowej, datowanej na [...] r., w ramach której wadliwie stwierdzono szereg, w istocie, nieistniejących uchybień. Jego zdaniem organ II instancji nie wziął pod uwagę kluczowej okoliczności, że ten sam argument, czyli konieczność rozważenia, czy doszło do naruszenia umowy przez skarżącego, należało ocenić w szerszej perspektywie, czyli mając na uwadze cały okres realizacji projektu ([...]r. – [...]r.), a nie jedynie ustalenia (notabene błędne) poczynione w trakcie wizyty monitorującej.

W obszernych motywach wskazał także, że na organie odwoławczym ciążą te same, obowiązki, co na organie I instancji w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Na poparcie wyrażanego poglądu przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 352/18, LEX nr 2516956, nadto wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOIS.

W jego opinii organ drugiej instancji zaniechał przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego w sprawie, poprzestając jedynie, co powtórzył, na powieleniu szczątkowych ustaleń opartych jedynie o zapisy Informacji z wizyty monitoringowej z [...] r.

Stwierdził także, że zupełnie zignorowano działania naprawcze przedsięwzięte przez stronę po wizycie monitoringowej wprost zakładając, że zakończyła ona postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy wadliwie w jego ocenie pogląd ten powielił. Rozumowanie organu, któremu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji można sprowadzić do konstatacji, że wszelkie dalsze działania strony o charakterze naprawczym, powzięte bezpośrednio po otrzymaniu wytycznych i zaleceń z kontroli były bezprzedmiotowe dla kwestii rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu, a w konsekwencji dla zasadności decyzji o zwrocie dofinansowania. Tymczasem istotą wizyty kontrolnej było sformułowanie zaleceń, których dopiero ewentualne niewykonanie przez stronę, mogłoby skutkować rozwiązaniem umowy. Wskazał także, że sam organ w opisanej informacji pokontrolnej wprost sformułował określone zalecenia cytując, m.in.: że IP zaleca, aby realizacja projektu odbywała się zgodnie z zapisami umowy, wniosku o dofinansowanie oraz z dokumentacją konkursową. Oddziały biura projektu powinny być otwarte i dostępne dla wszystkich potencjalnych uczestników projektu wskazanych we wniosku. Ponadto strona internetowa oraz miejsca prowadzenia oddziałów biura projektu powinny posiadać niezbędne informacje o projekcie. Zaznaczył, że organ nie zakreślił terminu na realizację powyższych wskazań pokontrolnych. Uznał przy tym, że organ II instancji nie wziął pod uwagę faktu, że IP z pogwałceniem własnych zaleceń, bez przeprowadzenia kolejnej wizyty weryfikującej wdrożenie zaleceń pokontrolnych przez stronę, bez uwzględnienia wyjaśnień i dowodów przedłożonych przez stronę na okoliczność wykonania zaleceń z wizyty monitoringowej z [...] r., poprzestała na ustaleniach faktycznych z wizyty monitoringowej. W konsekwencji – zdaniem organu – Instytucja Pośrednicząca pismem z [...] r. rozwiązała umowę w trybie natychmiastowym na podstawie § 34 ust. 1 pkt 3 umowy, nie wyczerpując obowiązku polubownego rozwiązania sporu. Zauważył także, że zgodnie z umową IP może w trybie natychmiastowym rozwiązać umowę, w przypadku gdy Beneficjent ze swojej winy nie rozpoczął realizacji projektu w ciągu 3 miesięcy od ustalonej w umowie początkowej daty okresu realizacji projektu, zaprzestał realizacji projektu lub realizuje go w sposób niezgodny z nią. Wskutek tego oświadczenia doszło do wydania uchylonej przez organ II instancji decyzji, ale również powielono te ustalenia w zaskarżonej decyzji. Stwierdził zatem, że organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, nawet nie próbował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w jakikolwiek sposób wykazać winy beneficjenta.

Podobnież uznał, że zostały zupełnie zignorowane wyjaśnienia strony. Powyższe stanowi w jego ocenie rażące naruszenie zasad rzetelnej procedury, które muszą być respektowane w państwie prawa, określone w przepisie art. 7 Kpa, a także, jak wskazał, podniósł to NSA w wyroku z 20 kwietnia 2000 r. sygn. akt V SA 1609/99, ONSA 2001, nr 3, poz. 121.

Zupełnie niezrozumiale dla niego jest postępowanie Instytucji Pośredniczącej, która w okresie od [...]r. do końca [...]r. i następnie od [...] r. do [...]r., za pośrednictwem swoich przedstawicieli podejmowała rozmowy ze stroną w celu kontynuowania współpracy, by ostatecznie decyzji o rozwiązaniu umowy nie zmienić. Stanowisko takie jest – w jego opinii – sprzeczne z prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym konsekwentnie wskazuje się, że "nie będzie sprzyjać realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej podejmowanie w tej samej sprawie przeciwstawnych działań przez organy państwa" (por. wyrok NSA z 26 listopada 1999 r. sygn. akt V SA 978/99, LEX nr 49942). Podniósł także, że organ II instancji, aprobując postępowanie Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K., nie dostrzegł, że postępowanie Instytucji Pośredniczącej względem skarżącego rażąco naruszało § 40 pkt 1 umowy o dofinansowanie, zgodnie z którym jej strony miały obowiązek w pierwszej kolejności dołożyć starań w celu polubownego rozwiązania każdego sporu. Podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poza permanentnym odwoływaniem się przez Zarząd Województwa Śląskiego (w ślad za organem I instancji) do Informacji pokontrolnej z [...] r., wskutek nieuwzględnienia następujących po kontroli wyjaśnień i działań naprawczych podjętych przez skarżącego, w żadnym wypadku nie wykazano, by strona realizowała ze swojej winy projekt w sposób niezgodny z umową. Nie wykazano również, by istniało prawdopodobieństwo nie osiągnięcia wskaźników produktu na zakończenie realizacji projektu lub wskaźników rezultatu, o których mowa w § 3 ust. 1 i 2 umowy. Powtórzył, że strona pozyskała, do momentu rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu przez Instytucję Pośredniczącą, około [...] uczestników, gdzie Beneficjent miał jeszcze około 1,5 roku na osiągnięcie docelowej liczby [...] uczestników. Strona przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego dokumentujący w sposób obiektywny i bezsporny rzetelność wszystkich wydatków pozyskanych w ramach dofinansowania projektu.

W dalszych motywach wskazał, że organy obydwóch instancji nie wzięły pod uwagę faktu, że realizacja projektu ma charakter dynamiczny. Wyjaśnił także, że sam fakt otwarcia oddziału terenowego nie powoduje automatycznie wzrostu napływu uczestników projektu. Znacznie istotniejsze były aktywne działania prowadzone w tym zakresie przez stronę, skutkujące znacznym zainteresowaniem projektem i pozyskaniem bardzo dużej (zważywszy na wczesny etap realizacji wniosku) liczby uczestników, tzn. działania rekrutacyjne, udostępnianie informacji w różnej przedstawionej w skardze formie. Wyjaśnił także, że wszystkie biura projektu były należycie oznaczone stosownymi plakatami oraz tabliczkami informującymi o realizacji projektu. Dodatkowo, jak wzmiankowano wyżej, skarżący prowadził stronę internetową na powszechnie używanym portalu społecznościowym [...] z przeznaczeniem dla projektu, która niewątpliwie również stanowiła rzetelną i powszechnie dostępną informację na temat projektu. Wbrew zastrzeżeniom Instytucji Pośredniczącej, numer telefonu podany do Biura Regionalnego był prawdziwy i czynny, co oznacza, że osoby zainteresowane uczestnictwem w projekcie miały pełną możliwość zgłoszenia swojego udziału. Z kolei na potwierdzenie braku zasadności – powiązanego z powyższym – zarzutu rzekomo braku działań celem umożliwienia zrekrutowania grupy docelowej projektu, z uwagi na zignorowanie tych dowodów przez organ I instancji, skarżący załączył do odwołania list pozyskanych uczestników, wobec których prowadzono intensywne szkolenia oraz listę ośrodków, w których prowadzona była rekrutacja i szkolenia. jednakże organ II instancji bezzasadnie, jak przypomniał i powtórzył, dowodu tego nie uwzględnił. Jego zdaniem nie jest również zasadny zarzut niedostosowania oddziału biura projektu w K. do potrzeb osób niepełnosprawnych, gdyż Beneficjent stworzył warunki umożliwiające przyjmowanie uczestników lub potencjalnych uczestników będących jednocześnie osobami niepełnosprawnymi na parterze w budynku, w którym mieści się biuro.

Następnie zanegował uznanie wystąpienia nieprawidłowości, podnosząc m.in., że "nieprawidłowość w postaci jakiegokolwiek naruszenia przepisu prawa wspólnotowego, wynikająca z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, wystąpiłaby tylko wówczas, gdyby ze względu na niezgodne z prawem działanie beneficjenta nastąpił rzeczywisty lub potencjalny dodatkowy wydatek środków z budżetu UE". W przedmiotowej sprawie, jak stwierdził, organ obydwóch instancji niejako automatycznie przyjęły, że każde naruszenie stanowi wydatkowanie środków z naruszeniem przepisów prawa, a to z kolei zawsze wywołuje potencjalną szkodę w budżecie UE.

Podsumowując wskazał, że z naruszeniem art. 139 Kpa w zw. z art. 15 Kpa orzeczono o zwrocie dofinansowania w kwocie [...]zł.

Na zakończenie uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonalności objętej skargą decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w decyzji. Zarzuty skarżącego ocenił jako nieuzasadnione podkreślając, że postępowanie zostało przeprowadzone uczciwie i rzetelnie, z poszanowaniem dla zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z 2 września 2019 r. Sąd uwzględnił wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i orzekł o wstrzymaniu jej wykonania.

Stanowiska prezentowane w toku dotychczasowego postępowania oraz wyrażone tak w skardze jak i w odpowiedzi na nią strony podtrzymały na rozprawie w dniu 18 listopada 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm., dalej: pusa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 pusa, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej ppsa).

Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Orzekanie – na podstawie art. 135 ppsa – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ppsa wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego.

Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (zob. w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ustalenia, dokonane tak w trakcie kontroli, jak i w toku całego postępowania nie zostały skutecznie podważone przez stronę skarżącą, dlatego Sąd akceptuje je w pełni i uznaje stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji za prawidłowe.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności. Ma więc obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem.

Tym samym z uwagi na uwzględnienie skargi wskazania wymaga, że rację ma organ uznając obowiązek zwrotu dofinansowania wskutek naruszenia postanowień umowy z [...] r., której celem była realizacja projektu zgodnie z jego założeniami, postanowieniami umowy i przepisami prawa krajowego i unijnego (z uwzględnieniem zasady "kwalifikowalności wydatków"). Realizacja projektu zgodnie z umową o dofinansowanie stanowi kluczową procedurę obowiązującą przy wydatkowaniu środków unijnych. Jej mocą – co wymaga przypomnienia z uwagi na ujawnione nieprawidłowości i stanowisko strony skarżącej w ich przedmiocie, Beneficjentowi przyznane zostało dofinansowanie na pokrycie wydatków kwalifikowalnych projektu w łącznej kwocie nieprzekraczającej [...]zł. Ponadto Beneficjent zobowiązał się do wniesienia wkładu własnego pieniężnego pochodzącego ze środków prywatnych w kwocie [...]zł, w tym – co istotne – [...]zł wkładu miało zostać pokryte z opłat uczestników za udział w projekcie. Tym samym całkowita wartość projektu opiewała na kwotę [...]zł. W dniu [...] r. Beneficjentowi przekazane zostało na konto projektu dofinansowanie w kwocie [...]zł w ramach płatności ze środków europejskich. Tymczasem, co zostało udokumentowane, w trakcie trwania projektu doszło do naruszeń jej postanowień skutkujących naruszeniem zasad wydatkowania środków publicznych. I o ile autor skargi przytacza orzeczenia sądowoadministracyjne wskazujące na zasady prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu środków pochodzących z dofinansowania unijnego, to całkowicie pomija ich odmienność w stanie faktycznym i podnoszone w nich obowiązki Beneficjentów, a także to, iż Sądy podkreśliły również, że aby stwierdzić "nieprawidłowość" w rozumieniu prawa unijnego organ musi wykazać – co wymaga podkreślenia – potencjalną lub rzeczywistą szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, sprowadzającą się do potencjalnego lub rzeczywistego finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, co w sprawie rzetelnie uczyniły podnosząc, tak na czas trwania umowy, jej realizację i sposób dokumentowanie jej zdarzeń faktycznych i prawnych w tym wydatkowania i gospodarowania środkami stanowiącymi o jej kształcie.

Beneficjent realizując umowę ale także na etapie jej zawierania zminimalizował swoje powinności i obowiązki zapominając – tak, że pozyskanie środków jest pod ochroną prawną (jak chociażby ochroną prawnokarną ustanowioną m.in. w art. 297 kk), jak także to, że pozyskane środki muszą być wydatkowe zgodnie z prawem, zatem także zgodnie z umową na dofinansowanie. Relacja prawna pomiędzy stroną a instytucją choć ukształtowana jest w drodze umowy cywilnoprawnej, której treść w przeważającym stopniu określona jest przez przepisy prawa UE i prawa krajowego, to zasady jej realizowania oraz kontroli jej wykonania poddane są reżimowi prawa administracyjnego i związanego z nim obowiązku działania organu. Jest to także umowa adhezyjna, na której postanowienia beneficjent nie ma wpływu ale podpisując ją godzi się na jej warunki. Ponadto obowiązki beneficjenta określa nie tylko treść umowy, ale również złożony przez niego wniosek o dofinansowanie, cele projektu oraz harmonogram rzeczowy i finansowy. Z kolei obowiązki organu określają, przytoczone powyżej regulacje ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz ustawy wdrożeniowej.

Ustawodawca normując w art. 207 ufp rozwiązania dotyczące zwrotu środków zawarte w poprzednio obowiązującej ustawie o finansach publicznych ustanowił, że przesłanką zwrotu środków jest: wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, pobranie środków nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Ponadto przypomnienia wymaga, zgodnie z art. 98 ust. 1 rozporządzenia Rady 1083/2006, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Zgodnie z art. 98 ust. 2 w/w rozporządzenia, państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.

Pojęcie nieprawidłowości definiowane jest w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. UE. L. 2006.210.25 ze zm.), które w art. 2 pkt 7 określa, że nieprawidłowość występuje w sytuacji, w której spełnione zostaną następujące przesłanki:

1) dopuszczenie się przez beneficjenta jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa wspólnotowego,

2) naruszenie prawa wspólnotowego wynika z działania lub zaniechania beneficjenta,

3) działanie lub zaniechanie beneficjenta spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie UE w związku ze sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku.

Zgodnie z pkt 1 ust. 8 art. 207 ustawy ufp, w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, tj. w razie wykorzystania środków z naruszeniem procedur wskazanych w jej art. 184, bądź w razie pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości – instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Zaś po bezskutecznym upływie ww. terminu, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, na podstawie art. 207 ust. 9 ustawy ufp wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Przypomnienie to jest istotne albowiem strona skarżąca jakby nie dostrzega ani skutków prawnych, ani mocy prawnej zawiadomienia z [...] r. o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie projektu w trybie natychmiastowym zgodnie z jej art. 34 ust. 1 pkt 3 umowy.

Z akt sprawy wynika, że strony sporu łączyła wskazana powyżej umowa o dofinansowanie, z której wynika, że Beneficjent zobowiązuje się do realizacji Projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we Wniosku o dofinansowanie projektu (tak chociażby § 4 i 10). Zgodnie z § 10 ust. 4 "Beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu na podstawie wniosku. W przypadku dokonania zmian w projekcie, o których mowa w § 33 umowy. Beneficjent zobowiązuje się do realizacji projektu zgodnie z aktualnym wnioskiem". W związku z czym zalecenia w zakresie realizacji projektu zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie, wniosku o dofinansowanie oraz dokumentacją konkursową były spójne z tym postanowieniem, które wiązało strony umowy, a czego nie zrealizowała strona skarżąca.

Zdaniem Sądu organy zasadnie uznały, że Beneficjent nie przedstawił wniosków o płatność w wymaganym terminie, czym naruszył § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Wniosek o płatność za okres [...]r. powinien zostać złożony do IP w terminie do 10 dni roboczych od zakończenia okresu rozliczeniowego, tj. do [...]r., a nie [...]r. Zaś wniosek o płatność za okres [...]r. – w terminie do [...]r., a nie [...] r. Podkreślenia wymaga, że Beneficjent zgodnie z umową i harmonogramem był zobowiązany do złożenia wniosków w określonym czasie – warunek ten, co nie jest kontestowane, nie został spełniony. Rację mają także orzekające organy, że Beneficjent nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia otrzymanego dofinansowania, w formie wniosków o płatność, co stanowi naruszenie § 36 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu. Beneficjent na podstawie umowy i harmonogramu składania wniosków o płatność był zobowiązany do składania do IP wniosków o płatność nie tylko w określonym czasie ale również o odpowiedniej treści tj. m.in. rozliczających uzyskaną zaliczkę. Beneficjent nie wywiązał się z rozpoczęcia i realizacji poszczególnych zadań w założonym terminie. Zarówno Szkolenia językowe: język angielski i język niemiecki (Zadanie 1), jak i Szkolenia [...] wraz z certyfikacją [...](Zadanie 3) powinny rozpocząć się od [...]r. Z kolei Zadanie – Certyfikacja [...] [...] kończąca szkolenia językowe (Zadanie 2) – przewidziano do realizacji, począwszy od [...]r. Istotne jednakże jest, iż z treści trzech sprawozdawczych wniosków beneficjenta o płatność wynika, iż w okresie od [...]r. do [...]r. nie uruchomiono żadnego z tych szkoleń. Beneficjent nie przedstawiając wydatków w ramach kolejnych wniosków o płatność nie potwierdził zrealizowania zaplanowanych zadań, a tym samym nie mógł być z tego rozliczony zgodnie z § 10 ust. 6 umowy. Strona postępowania we wniosku beneficjenta o płatność nr [...] , deklarowała rozpoczęcie form wsparcia od kolejnego okresu sprawozdawczego, tj. [...]r. Natomiast we wniosku beneficjenta o płatność nr [...] , wskazano, iż nie rozpoczęto szkoleń i zainteresowanie szkoleniami zwiększy się od [...]r. Z kolei w treści wniosku beneficjenta o płatność nr [...], ponownie wskazano, iż nie rozpoczęto szkoleń, a zainteresowanie projektem zwiększy się od [...]r. W żadnym ze złożonych i zatwierdzonych trzech wniosków Beneficjenta o płatność, za okres od [...]r. do [...]r. nie wykazał on wydatków do rozliczenia oraz nie objął wsparciem żadnego uczestnika, tj. nie wykazał żadnej osoby w PEFS. Strona postępowania nie realizowała żadnych działań, gdyż wartości wskaźników produktu były zerowe. Natomiast zgodnie z regulaminem konkursu, wskaźniki produktu odnoszą się do osób we wniosku o płatność. Wnioskodawca wykazuje postęp finansowy i rzeczowy z realizacji projektu, przy czym co do zasady postęp rzeczowy powinien korespondować z przedstawionymi wydatkami (postępem finansowym). Nie wykazała także postępu rzeczowego, nie rozliczyła wydatków w ramach zadań, na realizację których uprzednio otrzymała dofinansowanie. Ocena kwalifikowalności poniesionych wydatków dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu, poprzez weryfikację wniosków beneficjenta o płatność. Na moment stwierdzenia nieprawidłowości i rozwiązania umowy o dofinansowanie jakkolwiek termin realizacji jeszcze nie minął, to Beneficjent nie wywiązywał się do tego czasu z obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie, co stanowiło podstawę do działania organu w przedmiocie określonym niniejszym postępowaniem. W ciągu 12 miesiącu jego realizacji (z planowanych 30 miesięcy okresu trwania projektu) strona nie odnotowała w kolejnych wnioskach beneficjenta o płatność, faktycznego przyrostu zarówno wskaźników produktu, jak i wskaźników rezultatu, którego wartość wskaźnika w obu przypadkach wyniosła zero (0). W żadnym ze złożonych i zatwierdzonych trzech wniosków beneficjenta o płatność, za okres od [...] do [...]r. nie wykazała wydatków do rozliczenia oraz nie objęła wsparciem żadnego uczestnika, tj. nie wykazała żadnej osoby w PEFS. W toku postępowania prawidłowo ustalono, iż w okresie trwania projektu strona kilkukrotnie aktualizowała Harmonogram płatności, zmieniając rodzaj z wniosku rozliczającego zaliczkę na wniosek sprawozdawczy. Tym niemniej, co wymaga podkreślenia, skarżący nie realizował żadnych działań, gdyż wartości wskaźników produktu były zerowe, i nie zostało to obalone żadnym dowodem przeciwnym. Zdaniem Sądu zasadnie uznały orzekające w sprawie organy, że strona nie spełniła wszystkich warunków w zakresie realizacji obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie projektu w okresie jej trwania. W konsekwencji prawidłowo przyjęły za podstawę rozwiązania umowy § 34 ust. 1 pkt 3 zgodnie z którym "IP może rozwiązać niniejszą umowę w trybie natychmiastowym, w przypadku, gdy Beneficjent ze swojej winy nie rozpoczął realizacji projektu w ciągu 3 miesięcy od ustalonej we wniosku początkowej daty okresu realizacji projektu, zaprzestał realizacji projektu lub realizuje go w sposób niezgodny z niniejszą umową", a tym samym nie może ostać się zarzut rozwiązania umowy bez podjęcia prób polubownego rozwiązania sporu nie znajduje potwierdzenia.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że w okresie od [...]do [...] r., kiedy Beneficjent zgłaszał zmiany w realizacji projektu – Instytucja Pośrednicząca – wyrażała na nie zgodę. Odchodząc od bezpośredniego znaczenia zwrotu "polubownego rozwiązania sporu". Sąd nie podziela stanowiska, że Instytucja Pośrednicząca przed rozwiązaniem umowy o dofinansowaniem nie współpracowała (na zasadach określonych w umowie) z Beneficjentem. Potwierdzeniem tego jest, że IP wychodziła naprzeciw zmianom zgłaszanym przez Beneficjenta, była ich akceptacja i zgoda na realizację projektu w inny sposób niż było to założone we wniosku o dofinansowanie. Nadto pomimo upływu czasu projekt nie był realizowany zgodnie z aktualnym wnioskiem o dofinansowanie, czym Beneficjent naruszył postanowienia umowy (procedur). W okresie trwania projektu, a więc przed rozwiązaniem umowy o dofinansowanie projektu, niejednokrotnie prowadzono rozmowy dotyczące realizacji projektu, czego dowodzi materiał zgromadzony w aktach sprawy. Pierwsze z takich spotkań miało miejsce w siedzibie IP w drugiej połowie [...] r. W wyniku podjętych na tym spotkaniu rozmów Beneficjent zobowiązał się do opracowania planu naprawczego oraz przedstawienia go do akceptacji IP. Do momentu rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu – taki plan nie został przedłożony. Kolejne spotkanie strony postępowania z IP miało miejsce [...] r., (a zatem jeszcze przed rozwiązaniem umowy o dofinansowanie projektu oraz przed przeprowadzeniem wizyty monitoringowej).

Podkreślenia wymaga także, że przyczyną rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu nie były, wbrew twierdzeniu strony, wyłącznie ustalenia poczynione podczas wizyty monitoringowej, albowiem – na co zwrócił uwagę organ odwoławczy i co zostało udokumentowane – najistotniejsze w tym zakresie były ustalenia IP co do stanu faktycznego, począwszy od momentu podpisania umowy o dofinansowanie, poprzez kolejno proponowane zmiany w projekcie, przedkładane wnioski o dofinansowanie, harmonogramy składania wniosków o płatność i sprawozdawcze wnioski beneficjenta o płatność, itp. Natomiast decyzja o przeprowadzeniu wizyty monitoringowej została podjęta dopiero pod koniec pierwszego roku trwania projektu ([...]r.), w momencie kiedy brak było finansowego i rzeczowego postępu w realizacji projektu oraz w momencie powzięcia przez IP wątpliwości, dotyczących prowadzenia przez stronę postępowania oddziałów biura projektu we wszystkich wskazanych we wniosku o dofinansowanie lokalizacjach, wynikających m.in. z braku odpowiednich informacji zawartych na stronie internetowej Beneficjenta, braku możliwości znalezienia informacji o otwarciu i funkcjonowaniu oddziałów biura projektu w Internecie oraz braku możliwości telefonicznego skontaktowania się pracownikami oddziałów biura projektu. Zatem, co wymaga podkreślenia, wespół tych wszystkich okoliczności faktycznych (zarówno z etapu obsługi projektu, jak i poczynione podczas wizyty monitoringowej) oraz z uwagi na znaczne opóźnienia w realizacji projektu, a w szczególności fakt, iż do projektu nie przystąpił ani jeden uczestnik, nie rozpoczęto żadnych szkoleń, nie udzielono wsparcia determinował procedowanie w tej sprawie i zapadłe w nim ostateczne rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do programu naprawczego przedstawionego przez stronę po zawiadomieniu jej o rozwiązaniu umowy, organy – w ocenie Sądu – prawidłowo zweryfikowały przekazane dowody dotyczące, co wymaga podkreślenia, jedynie [...] osób, w tym: [...] uczestników projektu i [...] osób, które wyraziły chęć przystąpienia do projektu (w tym [...] osób w [...] r., a w przypadku [...] osób brak daty wypełnienia formularza). Dokumentacja ta była niepełna i nierzetelna, gdyż zabrakło w niej szczególności: zaświadczeń o zatrudnieniu, regulaminów uczestnictwa w projekcie, regulaminów rekrutacji czy innych oświadczeń uczestników projektu. Poza tym, co pomija strona skarżąca, w ogóle nie zrealizowała planu zrekrutowania do [...] r. przynajmniej 30 % grup, tj. ponad [...] osób, nie mówiąc już o planach zrekrutowania do dnia [...] r. ok. 50 % grup, tj. ponad [...] osób. Przy czym słusznie wskazał organ odwoławczy, że strona nie wywiązała się nawet z deklaracji posiadania zrekrutowanych ok. [...] osób ([...]r.), które wyraziły chęć przystąpienia do projektu i które "(...) rozpoczną zajęcia w [...]r.", a przekazana dokumentacja nie potwierdza spełnienia założeń przez Beneficjenta. W analogiczny sposób, także prawidłowo organ ocenił, przekazane przez stronę dowody dotyczące [...] osób, w tym: ponownie [...] uczestników projektu (zakwalifikowanych w [...] r.), ponownie [...] uczestników (zakwalifikowanych w [...] r.) oraz [...] osób, które wyraziły chęć przystąpienia do projektu (w tym ponownie [...] osób), podnosząc, ze strona w ogóle nie zrealizowała planu zrekrutowania zarówno ok. [...] osób, jak i ok. [...] osób (w późniejszym terminie). Zaakcentował przy tym również zasadnie, że strona nie wywiązała się z deklaracji posiadania w [...] r. zrekrutowanych ok. [...] osób, które wyraziły chęć przystąpienia do projektu i "(...) czekają na sygnał rozpoczęcia zajęć".

Mając powyższe na uwadze podkreślenia wymaga, że nie budzi wątpliwości, iż umowa o dofinansowanie niniejszego projektu została zawarta w celu wykonania przepisów TFUE, w tym m.in. przywoływanego powyżej rozporządzenia Rady (WE). Tym samym jej realizacja winna pozostawać w zgodzie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i aktami prawnymi mającymi na celu wykonywanie postanowień TFUE (wykładnia zgodna). Dyrektywa interpretacyjna nakazująca uwzględnianie zamiaru stron i celu umowy wydaje się być szeroko akceptowaną zasadą interpretacji umów. W świetle prawa krajowego obowiązek wykładni umowy zgodnie z prawem UE może wynikać z zastosowania dyrektyw interpretacji umów. Ponieważ celem umowy jest realizacja projektu dofinansowanego ze środków UE zgodnie z TFUE i rozporządzeniami, wykonującymi założenia i cele TFUE, to w przypadku takich umów stanowiących jednocześnie realizację celów unijnych (dotyczących np. implementacji dyrektywy lub dysponowania środkami unijnymi) można zasadnie zakładać (argumentować), że strony wiedziały o celu umowy (związanym z realizacją celów unijnych) i obejmowały go swoim zamiarem, a w przypadku naruszenia dyrektyw poddają się rygorom będących ich skutkiem. Naruszenie zaś opisanej procedury stanowi nieprawidłowość w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Rady (WE) nr 1303/2013. Wykazane przez IZ RPO WSL naruszenie zostało zbadane pod kątem definicji nieprawidłowości, ze wszystkimi jej konsekwencjami.

Naruszenie to dotyczy po pierwsze: obowiązujących Beneficjenta procedur, po drugie: wynika z jego zaniechania, a po trzecie: w konsekwencji powoduje, że mamy do czynienia z nieuzasadnionymi wydatkami (m.in. wypłacona kwota zaliczki [...]zł nie została rozliczona) i w tym znaczeniu zawinionym ze szkoda dla budżetu Unii. W takim stanie rzeczy, IZ RPO WSL zobowiązana jest do odzyskania dofinansowania ("anulowania całości wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego") zgodnie z przepisami unijnymi oraz zobowiązania Beneficjenta do zwrotu wszystkich otrzymanych środków, co w niniejszej sprawie zasadnie zrealizowała. Beneficjent naruszając zapisy wytycznych naruszył tym samym postanowienia umowy o dofinansowanie projektu, a w konsekwencji tego wydatkował środki niezgodnie z procedurami, wypełniając przesłankę wskazaną w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp.

Z treści art. 184 tej ustawy wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Do obowiązujących procedur zalicza się w szczególności: umowę o dofinansowanie. Jednocześnie zgodnie z § 15 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu, w przypadku stwierdzenia, iż na skutek działania lub zaniechania beneficjenta doszło do nieprawidłowości lub innego wydatkowania środków dofinansowania niezgodnie z zapisami umowy, IZ RPO WSL ma obowiązek wszczęcia procedury odzyskania środków zgodnie z przepisami rozporządzenia ogólnego, ustawy wdrożeniowej oraz ustawy o finansach publicznych.

Naruszenie prawa wspólnotowego, co wymaga powtórzenia, obejmuje zatem zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Oznacza to, że do popełnienia nieprawidłowości, z punktu widzenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia, dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii. Dlatego też zarówno wykrycie naruszenia prawa Unii Europejskiej, jak też naruszenia prawa krajowego takiego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia i skutkuje powstaniem obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w tym nałożenia korekty finansowej (art. 98). Dodać trzeba, że szkoda, o której mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia, powstaje niejako automatycznie, gdy beneficjent otrzymujący dofinansowanie realizuje Projekt niezgodnie z prawem, a przy tym do powstania szkody w budżecie UE nie jest wymagane powstanie faktycznego uszczerbku majątkowego w budżecie. Przyjęcie, że doszło do naruszenia przepisów regulujących realizację dofinansowywanego Projektu nie wymaga więc dodatkowo wystąpienia rzeczywistego uszczerbku finansowego, lecz wystarczy sama możliwość jego wystąpienia. Szkoda nie musi być konkretną stratą finansową, gdyż do stwierdzenia, że miała miejsce nieprawidłowość wystarczy, że istniało zagrożenie, że szkoda powstanie (zob. wyrok NSA z 19 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 51/13).

Innymi słowy przesłanką żądania zwrotu dofinansowania jest m.in. wykazanie naruszenia procedur, które mogło doprowadzić do uszczuplenia środków unijnych. Między innymi powyższe regulacje prawne dają IZ RPO kompetencje do badania sposobu realizacji Projektu, a także nakładania korekt finansowych. Uprawnienie to może być jednak realizowane jedynie w granicach czasowych, jakie ustanowił prawodawca (w granicach wyznaczonych upływem terminu przedawnienia).

Zasadnicza część sporu i najdalej idący zarzut skargi, a wcześniej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczy niezasadności przyjęcia wystąpienia nieprawidłowości, będące wynikiem wadliwie przeprowadzonego postępowania skutkującego nieuzasadnionym żądaniem zwrotu wypłaconych środków w ramach Programu finansowanego z udziałem środków europejskich. Stanowiska strony skarżącej nie można podzielić. Nie ulega wątpliwości, że działające w sprawie organy stojąc na straży zgodnego z prawem wydatkowania środków publicznych, udowodniły, czego nie udało się skutecznie zakwestionować skarżącemu, że naruszył on warunki umowy i zasady rozdysponowania pozyskanych środków unijnych. Mając to na uwadze, jak również znaczne opóźnienia w realizacji projektu, gdyż: po pierwsze – brak wymaganej prawem ilości uczestników, po drugie – nie rozpoczęto żadnych szkoleń, po trzecie – nie udzielono wsparcia żadnemu uczestnikowi, po czwarte – nie rozliczono żadnych wydatków IP, zdaniem Sądu, zasadnie rozwiązano umowę o dofinansowanie projektu w trybie natychmiastowym zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 3 ww. umowy. Prawidłowo zatem organ odwoławczy orzekł co do istoty zobowiązując do zwrotu ww. kwoty w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w zakresie naruszeń § 3 ust. 3, § 4 ust.1, § 7 ust. 2 umowy § 10 ust. 4, § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu i § 36 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu. Naruszenie wskazanych postanowień umowy o dofinansowanie i stwierdzenie nieprawidłowości - wpisuje się w hipotezę normy prawnej przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, jako "wykorzystanie z naruszeniem procedur".

Stwierdzając prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia i nie uwzględniając zarzutów skargi tak w zakresie sformułowanych zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, nie podzielając tym samym poglądów co wskazanych w niej naruszeń procedowania przez organ odwoławczy wskazania wymaga, że rozporządzenia unijne zobowiązują państwa członkowskie do zapobiegania nieprawidłowościom w wydatkowaniu środków z budżetu UE, a także do odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zwrotu tych kwot po terminie. Beneficjent naruszając umowę musi się liczyć z koniecznością zwrotu dofinansowania. Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. finansowanie z funduszy strukturalnych oparte było o ramy finansowe określone dla okresów 2000-2006, 2007-2013 oraz 2014-2020. W tym czasie obowiązywały trzy unijne rozporządzenia: rozporządzenie Rady 1260/1999, rozporządzenie Rady 1083/2006 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 1303/2013. Wspomnianym regulacjom unijnym odpowiadały trzy polskie ustawy: ustawa o Narodowym Planie Rozwoju (NPR), ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020. Wszystkie wspomniane rozporządzenia unijne zobowiązywały i zobowiązują państwa członkowskie do zapobiegania nieprawidłowościom w wydatkowaniu środków oraz do ich wykrywania i korygowania, a także do odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zwrotu tych kwot po terminie. Rozporządzenia te pozostawiają państwom członkowskim kwestię ustalenia procedur odzyskiwania nienależnie wypłaconych kwot. Z przepisów ustawy wdrożeniowej wynika, iż zarząd województwa jako instytucja zarządzająca (art. 5 pkt 2) jest odpowiedzialny za przygotowanie i realizację regionalnego programu operacyjnego (art. 25). Do zadań instytucji zarządzającej należy między innymi (art. 26 pkt 11, 12, 14 i 15) dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów, a także monitorowanie postępów w realizacji, ewaluacji programu operacyjnego oraz stopnia osiągania jego celów, a także prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów oraz odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych. Realizując ww. zadania, instytucja zarządzająca korzysta z instrumentów prawnych zawartych ustawie o finansach publicznych. Należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie w ramach RPO, zgodnie z art. 60 pkt. 6 ufp zaliczane są do środków publicznych. Zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 2 i 3 tej ustawy środkami publicznymi są środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2. Zgodnie z jej art. 44 ust. 3 ustawy wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów oraz sposób umożliwiający terminową realizację zadań, a także w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Jeżeli środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art.184 bądź zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, to środki takie podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy (art. 207 ust.1 pkt 2 i 3 ufp). Zgodnie z przytaczanym powyżej art.184 ust.1 ufp, wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Za procedury, o których mowa w art. 184 ufp, uważa się procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków publicznych, zarówno wynikające z aktu prawa powszechnie obowiązującego, jak i z umowy o dofinansowanie, obligującej beneficjenta do działania w określony w umowie sposób. Przyjmuje się, że naruszenie postanowień umowy należy traktować jak naruszenie procedur, o którym mowa w art.184 ust.1 ufp, co wystąpiło w przedmiotowej sprawie. Stanowisko zbieżne z prezentowanym powyżej wyraził NSA w wyroku z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16, argumenty w nim zawarte Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że organ podjął wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego analizowanej sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy został zebrany i zbadany w sposób wyczerpujący, a organ nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów. W zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, organ odwoławczy w sposób precyzyjny i klarowny wskazał wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, podał i wyjaśnił podstawy prawne decyzji, wskazał fakty i dowody, na których oparł zaskarżone rozstrzygnięcie i z jakich powodów innym dowodom odmówił wiarygodności.

Resumując w ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i umożliwił poczynienie prawidłowych, ustaleń faktycznych. Organy dokonały jego należytej oceny, dochowując przy tym zasad stypizowanych w określonych powyżej aktach prawnych. Wyrazem tego jest materiał dowodowy i uzasadnienie zapadłego w rozstrzygnięcia, w pełni oddające rzeczywisty, wynikający z materiału dowodowego stan rzeczy i zawierające przekonywującą oraz logiczną argumentację, a także wskazujące i należycie wyjaśniające jego podstawę prawną. Sąd nie znalazł zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego i trafności oceny przeprowadzonych dowodów. W kontrolowanej sprawie podjęte zostały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Wyciągnięte zaś w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, także przy uwzględnieniu ich wzajemnej łączności. Organy dokonały również należytej oceny argumentów i twierdzeń przedstawianych przez skarżącego. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów, które udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organy wyjaśniły też stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Przeprowadzone postępowanie i podjęte rozstrzygnięcie w pełni odpowiadają przepisom postępowania oraz przepisom prawa materialnego, o czym szerzej powyżej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu skargi.