Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 455/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Powołane przepisy: article: art. 41a
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2020 roku sprawy ze skargi E. K. na uchwałę Rady Miejskiej w R. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2) zasądza od Gminy Miasta R. na rzecz E. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 455/20

UZASADNIENIE

W dniu 28 marca 2020 r. EK działając na podstawie art. 50 § 1, art. 53 § 2a w zw. z art. 3 §2 pkt 5 p.p.s.a wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...]., nr [...] podjętej w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. W skardze strona zarzuciła niezgodność § 3 ust. 2, ust. 3 pkt 1 i pkt 2, ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7, § 4 ust. 3, § 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6, §7 ust. 1, ust. 2 uchwały z art. 41a ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 506) - dalej: u.s.g., poprzez podjęcie uchwały z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencje organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego i materialnego oraz wadliwą interpretację przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał.

Uzasadniając wniesioną skargę EK w pierwszej kolejności wywiodła przysługującą jej legitymacje skargową. Dalej skarżąca odwołała się do treści art. 41a ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym grupa mieszkańców gminy, posiadających czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego, może wystąpić z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą. W myśl ust. 2 powołanego przepisu grupa mieszkańców, o której mowa w ust. 1, musi liczyć: 1) w gminie do 5000 mieszkańców - co najmniej 100 osób; 2) w gminie do 20 000 mieszkańców - co najmniej 200 osób; 3) w gminie powyżej 20 000 mieszkańców - co najmniej 300 osób. Projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej staje się przedmiotem obrad rady gminy na najbliższej sesji po złożeniu projektu, jednak nie później niż po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia projektu (ust. 3). W myśl art. 41a ust. 4 u.s.g. komitet inicjatywy uchwałodawczej ma prawo wskazywać osoby uprawnione do reprezentowania komitetu podczas prac rady gminy. Natomiast jak wynika, z ust. 5 powołanego przepisu rada gminy określi w drodze uchwały: szczegółowe zasady wnoszenia inicjatyw obywatelskich, zasady tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasady promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych, formalne wymogi, jakim muszą odpowiadać składane projekty, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.

Wskazując na zasadność podniesionych zarzutów, co do poszczególnych zakwestionowanych jednostek redakcyjnych zaskarżonej uchwały, skarżąca podniosła, iż określony w § 3 ust. 3 pkt 1 uchwały wymóg, że "projekt uchwały w ramach inicjatywy uchwałodawczej musi spełniać wymogi formalne określone w Statucie Gminy Miasta [...]" wychodzi poza ustawowe upoważnienie art. 41a ust. 5 u.s.g., który to przepis nie zawiera żadnego odesłania do jakiegokolwiek innego aktu prawnego, w tym do statutu.

Zdaniem skarżącej, za uchwalone z przekroczeniem ustawowej delegacji uznać należy także: § 3 ust. 4 uchwały, z którego wynika, iż Przewodniczący Rady Gminy w terminie 7 dni przekazuje projekt uchwały Prezydentowi Miasta [...] w celu jego analizy pod względem formalnym, to jest zgodności z wymogami określonymi w Statucie Miasta [...]; § 3 ust. 5 uchwały, zgodnie z którym Prezydent Miasta [...] przekazuje opinię, o której mowa w ust. 4 w terminie 14 dni od przekazania projektu uchwały; oraz § 3 ust. 6 uchwały, w zakresie w jakim dopuszcza pozostawienie wniosku o wszczęcie inicjatywy ustawodawczej bez rozpoznania. W ocenie skarżącej pierwsze dwie z powołanych regulacji dotyczą kwestii wewnętrznego obiegu dokumentów, która to kwestia pozostaje poza zakresem upoważnienia wynikającego z art. 41a ust. 5 u.s.a.g, natomiast trzecia regulacja, wobec brzmienia art. 41a ust. 3 u.s.g., zgodnie z którym, "projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej staje się przedmiotem obrad rady gminy po złożeniu projektu, nie później niż po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia projektu", istotnie narusza powołany wyżej przepis i wykracza poza ramy ustawowego upoważnienia, o którym mowa w art. 41a ust. 5 u.s.g.

Ponadto zdaniem skarżącej uregulowane: w § 4 ust. 1 terminy rozpoczęcia i zakończenia zbierania podpisów; w § 5 ust. 1 - 60 dniowy termin zbierania podpisów pod projektem uchwały; w § 6 uchwały 14 dniowy termin do przedłożenia projektu uchwały Przewodniczącemu Rady stanowią istotne naruszenie art. 41a ust. 3 i ust. 5 u.s.g., gdyż w sposób nieuprawniony modyfikują ustawowe terminy, bądź też wprowadzają dodatkowe terminy i wymagania, nieznane ustawie.

Za sprzeczne z obowiązującym prawem uznać, zdaniem skarżącej, należy zapisy § 3 ust. 3 pkt 2 uchwały obligujące komitet do wskazanie pełnomocnika oraz zastępcy pełnomocnika, w sytuacji, gdy kwestia reprezentacji komitetu została normatywnie i klarownie określona w art. 41a ust. 4 u.s.g., że wskazanie osoby uprawnionej do reprezentacji jest uprawnieniem komitetu inicjatywy uchwałodawczej, a nie obowiązkiem.

Dalej skarżąca podniosła, iż uchwalone w § 5 ust. 2 uchwały ograniczenie kręgu osób do osób wpisanych do stałego rejestru wyborców, jako uprawnionych do złożenia podpisu pod projektem uchwały, pozostaje w sprzeczności z art. 41a ust. 1 u.s.g., z którego wynika, że z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą może wystąpić grupa mieszkańców gminy posiadających czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego. Tym samym powyżej wskazany zapis uznać również należy za sprzeczny z art. 41a ust. 5 u.s.g. Za uchwalony z przekroczeniem ustawowej delegacji, uznać także należy, zdaniem skarżącej § 5 ust. 5 uchwały wyłączający możliwość wycofania poparcia udzielonego projektowi, gdyż kompetencje rady ograniczają się jedynie do określenia zasad wnoszenia inicjatyw obywatelskich.

Skarżąca zakwestionowała również § 4 ust. 3 uchwały odnoszący się do kwestii kosztów promocji inicjatywy uchwałodawczej oraz § 5 ust. 3 uchwały obligujący osobę popierająca projekt uchwały do wskazania nr PESEL, który w świetle ustawodawstwa krajowego, jak i wspólnotowego należy do kategorii danych osobowych podlegających ochronie.

Reasumując skarżąca stwierdziła, że zawarte w kwestionowanej uchwale regulacje, ograniczają prawa mieszkańców do aktywnego uczestniczenia w życiu wspólnoty i jako takie pozostają w sprzeczności z założeniami, jakie przysługiwały ustawodawcy.

Z uwagi na powyższe, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w [...] wnosiła o jej oddalenie. Wskazała, że kwestionowana uchwała, opublikowana w Dz.Urz. Woj. Łódzkiego z 6 listopada 2018r., poz. 5739, podlegała kontroli legalności organu nadzoru, który nie wnosił zastrzeżeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 - 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi EK uczyniła uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...]., nr [...] w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, zarzucając niezgodność § 3 ust. 2, ust. 3 pkt 1 i pkt 2, ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7, § 4 ust. 3, § 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6, § 7 ust. 1, ust. 2 uchwały z art. 41a ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 506) - dalej: u.s.g., jako podjętych z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencje organów samorządu terytorialnego do stanowienia aktów prawa miejscowego.

W pierwszej kolejności konieczne jest odniesienie się do kwestii legitymacji skargowej strony skarżącej.

Zgodnie bowiem z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Natomiast w myśl art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Przy czym, co należy podkreślić, do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., legitymowany jest jedynie podmiot, który wykaże naruszenie prawnie chronionego interesu lub uprawnienia. Wnosząc skargę na podstawie powołanego przepisu należy wykazać się nie tylko interesem prawnym, ale także wykazać, że doszło do jego naruszenia. Konieczne jest zatem wykazanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego a kwestionowanym aktem, skutkujące naruszeniem jego interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2019., II OSK 3339/17; wyrok WSA w Szczecinie z 14 listopada 2019 r., II SA/Sz 741/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie EK wskazała, iż jako mieszkanka [...], wchodziła w skład Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Uchwałodawczej (pełniąc jednocześnie funkcję pełnomocnika Komitetu). Działając na podstawie przysługującego mieszkańcom gminy uprawnienia, wynikającego z art. 41a ust. 1 u.s.g., Komitet złożył w Radzie Miejskiej w [...] projekt uchwały dotyczący przyśpieszenia działań zmierzających do poprawy jakości powietrza w latach 2020-2022. Projekt ten został pozostawiony bez rozpoznania, w oparciu o przepisy zaskarżonej uchwały, które w ocenie skarżącej pozostają w sprzeczności z przepisami u.s.g. Tym samym, jak podnosi skarżąca zaskarżona uchwała wywołuje bezpośrednie i negatywne skutki w sferze interesów i uprawnień skarżącej, jako mieszkanki miasta [...], posiadającej czynne prawo wyborcze.

W ocenie Sądu skarżąca wykazała w sposób skuteczny przysługującą jej legitymację do zaskarżenia przedmiotowej uchwały.

Ponadto wskazać należy, iż skarga została wniesiona w terminie. Jak wynika bowiem z art. 53 § 2a p.p.s.a. w przypadku innych aktów (w tym, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. - uwaga Sądu), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.

Przepisy u.s.g. nie przewidują żadnych środków zaskarżenia, których uprzednie wyczerpanie, czyniłoby dopuszczalnym wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy, jak również nie zakreślają ustawowego terminu do wniesienia skargi.

Przechodząc do meritum skargi, wskazać na wstępie należy, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowana jest zatem normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest bowiem upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa. Każdorazowo zatem, w akcie rangi ustawowej musi być zawarte upoważnienie (delegacja) dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, do podjęcia aktu prawa miejscowego. Potwierdzenie w/w zasady konstytucyjnej stanowi przepis art. 40 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Podkreślić należy, iż uchwalając akt prawa miejscowego, w oparciu o normę ustawową organ stanowiący jest ściśle związany jej treścią. Organy samorządu terytorialnego mogą bowiem ustanawiać akty prawa miejscowego wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Materia prawa miejscowego nie może wykraczać poza zakres upoważnienia. Prawo miejscowe może wyłącznie uzupełniać przepisy prawa powszechnie obowiązującego w sposób zależny od aktów wyższego rzędu. W konsekwencji, skoro akty prawa miejscowego mają charakter źródeł prawa zależnych od źródeł wyższego rzędu, to nie mogą również regulować materii już uregulowanej aktami wyższego rzędu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 czerwca 2019 r., II SA/Bk 297/19; wyrok WSA w Gdańsku z 6 lutego 2019 r., II SA/Gd 704/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ stanowiący ma zatem obowiązek ścisłej interpretacji normy upoważniającej, nie może domniemywać swej kompetencji, dokonywać wykładni rozszerzającej czy wyprowadzać kompetencji w drodze analogii. Odstąpienie od wskazanych reguł narusza związek formalny i materialny między aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Ponadto wskazać należy, że w świetle art. 91 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.s.g., uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba, że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Zasadność powyższego potwierdza także § 143 w związku z § 115 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), z których wynika, że w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej została podjęta z istotnym naruszeniem prawa.

Kwestia przysługującego społeczności lokalnej uprawnienia, do wystąpienia z inicjatywą uchwałodawczą uregulowana została w art. 41a ust. 1 u.s.g., który stanowi, że grupa mieszkańców gminy, posiadających czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego, może wystąpić z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą.

W myśl art. 41a ust. 2 u.s.g. grupa mieszkańców, o której mowa w ust. 1, musi liczyć: 1) w gminie do 5000 mieszkańców - co najmniej 100 osób; 2) w gminie do 20 000 mieszkańców - co najmniej 200 osób; 3) w gminie powyżej 20 000 mieszkańców - co najmniej 300 osób.

Projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej staje się przedmiotem obrad rady gminy na najbliższej sesji po złożeniu projektu, jednak nie później niż po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia projektu (art. 41a ust. 3 u.s.g.). Zgodnie z ust. 4 przywołanego przepisu komitet inicjatywy uchwałodawczej ma prawo wskazywać osoby uprawnione do reprezentowania komitetu podczas prac rady gminy. Natomiast jak wynika z art. 41a ust. 5 u.s.g. rada gminy określi w drodze uchwały: szczegółowe zasady wnoszenia inicjatyw obywatelskich, zasady tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasady promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych, formalne wymogi, jakim muszą odpowiadać składane projekty, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.

W świetle przedstawionego wcześniej stanowiska Sądu, co do granic przysługującego organowi stanowiącemu gminy władztwa w zakresie stanowienia przepisów prawa miejscowego, zasadne jest stwierdzenie, że uchwała w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, podejmowana na podstawie wynikającego z art. 41a ust. 5 u.s.g. upoważnienia ustawowego, nie może wykraczać poza zakres tego upoważnienia, jak również musi uwzględniać kwestie już uregulowane ustawowo (w art. 41a ust. 1- 4 u.s.g.). Co więcej, obowiązujące powszechnie normy prawne rangi ustawowej nie mogą być w żaden sposób modyfikowane, czy też powtarzane w treści podejmowanej uchwały. Podkreślić również należy, że wymienione w art. 41a ust. 5 u.s.g. zagadnienia stanowią elementy kształtujące treść uchwały, które powinny zostać w niej uregulowane, z uwzględnieniem idei obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, z której wynika, że wnoszenie uchwał przez wskazaną w ustawie grupę mieszkańców gminy, powinno być realne i nieskomplikowane. To oznacza, iż organ stanowiący gminy, wykonując zawarty w art. 451a ust. 5 u.s.g. obowiązek, powinien dążyć do maksymalnego odformalizowania czynności związanych z podejmowaniem przez mieszkańców inicjatyw w tym zakresie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 października 2019 r., II SA/Ol 568/19; wyrok WSA w Poznaniu z 22 stycznia 2020 r., IV SA/Po 763/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu zaskarżona przedmiotową skargą uchwała powyższych warunków nie spełnia.

Sąd za uzasadnione uznał wątpliwości skarżącej, co do zgodności z obowiązującym prawem, § 3 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 uchwały, w myśl którego "komitet informuje Przewodniczącego Rady Miejskiej w [...] o wszczęciu inicjatywy uchwałodawczej składając wniosek zawierający: 1) projekt uchwały spełniający wymogi formalne określone w statucie Gminy Miasto [...]; 2) oświadczenie o utworzeniu komitetu według wzoru określonego w załączniku nr 1 do uchwały, ze wskazaniem pełnomocnika oraz zastępcy pełnomocnika, którzy reprezentują grupę inicjatywną w pracach nad projektem uchwały, w tym na posiedzeniach Komisji Rady Miejskiej w [...] oraz na sesjach Rady Miejskiej w [...]".

Odnośnie pkt 1 zakwestionowanego przepisu wskazać należy, na wynikający z art. 41a ust. 5 u.s.g. obowiązek/upoważnienie rady gminy do określenia, w drodze uchwały, między innymi wymogów formalnych, jakim odpowiadać winny składane projekty. W ocenie Sądu wymogi formalne jakim muszą odpowiadać projekty uchwał składane w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, jako istotny element, winny być uregulowane wyczerpująco w uchwale, bez konieczności odsyłania w tym zakresie do innych przepisów, w tym statutu jednostki samorządu terytorialnego. Za zasadnością powyższego stanowiska przemawia w ocenie Sądu, powołana już wyżej zasada realnego, nieskomplikowanego i maksymalnie odformalizowanego uprawnienia społeczności lokalnej do zgłaszania obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Realizacją powyższej zasady jest zatem wymóg organu stanowiącego gminy do ustalenia jasnych reguł postępowania w tym przedmiocie, w tym odnoszących się do wymogów formalnych zgłaszanych projektów, które będą stanowiły dla mieszkańców swoistą gwarancję, iż zgłoszony przez nich projekt będzie mógł być procedowany w ustawowym terminie i nie zostanie odrzucony przez radę, z uwagi na jego "niedopracowanie".

Natomiast odnośnie zakwestionowanego pkt 2, to jest wymogu wskazania, w oświadczeniu o utworzeniu komitetu, pełnomocnika i zastępcy pełnomocnika komitetu, Sąd stwierdza, że kwestia reprezentacji komitetu została normatywnie i klarownie określona w art. 41a ust. 4 u.s.g., zgodnie z którym komitet inicjatywy uchwałodawczej ma prawo wskazywać osoby uprawnione do reprezentowania komitetu podczas prac rady gminy. Zatem z wyraźnej woli ustawodawcy, komitetowi inicjatywy uchwałodawczej przyznano uprawnienie, a nie obowiązek do wskazania osób uprawnionych do jego reprezentowania. Ponadto w ocenie Sądu, kwestia ustanowienia przedstawiciela (oraz jego zastępcy) w ogóle nie mieści się w pojęciu "zasad tworzenia komitetu inicjatyw uchwałodawczych", lecz odnosi się do trybu jego działania, do określenia którego rada gminy nie została upoważniona. Przez "zasady tworzenia komitetu inicjatywy uchwałodawczej" należy natomiast rozumieć merytoryczne wymogi związane z jego tworzeniem, a zatem z jego formowaniem (konstruowaniem, kreowaniem).

Za naruszające obowiązujące normy prawne Sąd uznał § 3 ust. 4 – 8, § 6 i § 7 ust. 1-3 zaskarżonej uchwały, które jak słusznie podnosi skarżąca, odnoszą się do nieuprawnionego uregulowania w zaskarżonej uchwale, kwestii wprowadzenia dodatkowych, nieprzewidzianych ustawą terminów procedowania złożonego projektu, a ponadto bezpodstawnego przekazania wyłącznych kompetencji rady gminy, na rzecz jej przewodniczącego.

Jedyne ramy czasowe określone dotyczące projektów obywatelskich zostały określone w art. 41a ust. 3 u.s.g., który to przepis reguluje maksymalny termin, w jakim winno nastąpić rozpatrzenie zgłoszonego projektu uchwały. Rada gminy nie została natomiast w żaden sposób upoważniona do zakreślania, w drodze uchwały podejmowanej na podstawie art. 41a ust. 5 u.s.g., jakichkolwiek innych terminów, w tym regulujących kwestie wewnętrznego obiegu dokumentacji pomiędzy organem stanowiącym, a organem wykonawczym gminy, czy też terminów dotyczących zbierania podpisów pod projektem uchwały.

Podkreślenia również wymaga, że jedynym organem upoważnionym do decydowania, co do losów złożonego, w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, projektu uchwały jest wyłącznie rada gminy. Konsekwentnie, ustawodawca nie przewidział możliwości upoważniania przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego swych przewodniczących do podejmowania władczych, jednoosobowych decyzji w przedmiocie czy składany projekt uchwały spełnia określone wymogi i w związku z tym czy powinien być przedmiotem obrad rady. Przyznanie tak daleko idących kompetencji przewodniczącemu organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego oznaczałoby, że to on jednoosobowo podejmuje decyzję, czy poddać pod obrady organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, a takie postępowanie Sąd uznaje za istotne naruszenie prawa. Kwestię uprawnień przewodniczącego rady regulują wyczerpująco przepisy ustawy u.s.g., to jest art. 19 ust. 2 , który stanowi, że zadaniem przewodniczącego (jak i jego zastępców) jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady. Tym samym nie posiada on jakichkolwiek uprawnień weryfikacyjnych zgłaszanych projektów uchwał inicjatywy obywatelskiej, wzywania do uzupełnienia ich braków, czy też decydowaniu o pozostawieniu ich bez rozpoznania.

Za wykraczające poza zakres ustawowego upoważnienia Sąd uznał także treść § 4 ust. 3 uchwały, zgodnie z którym komitet promuje swoją inicjatywę na własny koszt i we własnym zakresie działań korzystając z zgodnych z prawem metod popularyzacji. Podkreślić także należy, że o obciążeniach finansowych obywateli i zakładanych przez nich komitetów może decydować jedynie ustawodawca.

W ocenie Sądu za uzasadnione uznać również należało zarzuty skargi, odnoszące się do § 5 ust. 2, ust. 3 i ust. 5 uchwały.

Zawarte w ust. 2 § 5 uchwały zastrzeżenie, że uprawnionym do złożenia poparcia podpisu pod projektem uchwały jest osoba posiadająca czynne prawo wyborcze do organów gminy Miasta [...], wpisana do stałego rejestru wyborców na dzień opublikowania informacji o, której mowa w § 3 ust. 8 stanowi pozbawione podstawy prawnej, dodatkowe uszczegółowienie cech mieszkańców posiadających prawo wyborcze do wystąpienia z inicjatywą uchwałodawczą. Jak wynika bowiem z treści art. 41a ust. 1 u.s.g. z inicjatywą uchwałodawczą może wystąpić grupa mieszkańców posiadających czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego.

Uchwalony w § 5 ust. 3 uchwały obowiązek podania, przez osobę udzielająca poparcia projektowi uchwały, nr PESEL pozostaje w sprzeczności zarówno z przepisami prawa krajowego, jak i wspólnotowego, regulujących kwestie ochrony danych osobowych. Wskazać również należy, że PESEL stanowiący jedenastocyfrowy symbol numeryczny, zawiera informacje w zakresie daty urodzenia, numeru porządkowego, płci oraz nr kontrolnego, nie obejmuje danych dotyczących miejsca zamieszkania. Tym samym uznać należy, że do określenia liczby mieszkańców występujących z inicjatywą obywatelską i potwierdzenia, czy dana osoba jest mieszkańcem danej gminy, nie jest niezbędne podanie nr PESEL. Co więcej, wprowadzenie takiego unormowania w uchwale jest nie tylko nieuprawnionym tworzeniem przez organ stanowiący dodatkowych, nieprzewidzianych ustawowo kryteriów niesłużących przecież (jak wykazano wcześniej) określeniu "mieszkańca gminy", ale stanowi także ograniczenie kręgu "mieszkańców gminy" do osób legitymujących się numerem PESEL, a więc pomija przypadki, w których mieszkaniec gminy nie dysponuje takim kodem.

Natomiast uchwalony w § 5 ust. 5 brak możliwości wycofania poparcia udzielonego projektowi uchwały wykracza poza zakres ustawowego upoważnienia udzielonego radzie w art. 41a ust. 5 u.s.g., który nie obejmuje kwestii wycofania poparcia i jego skutków.

Ponadto Sąd, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., nie będąc związanym zarzutami skargi, w wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej uchwały, za sprzeczny z obowiązującym prawem uzanł § 1 uchwały, zgodnie z którym "grupa co najmniej 300 mieszkańców Gminy Miasto [...], posiadających czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego, może wystąpić z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą". Powyższy przepis stanowi nieuprawnione powtórzenie, a nadto niedopuszczalną modyfikację art. 41a ust. 1 pkt. 1-3 u.s.g.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

ab/