Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1034/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę 1 skarżącego
odrzucono skargę 1 skarżącego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia [...] w K. oraz Biura Finansowego [...] sp. j. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r.; znak [...] w przedmiocie obowiązku udostępnienia nieruchomości w celu usunięcia nielegalnie zgromadzonych odpadów 1. odrzucić skargę Biura Finansowego [...] sp. j. w G.; 2. oddalić skargę Stowarzyszenia [...] w K.. [...]


UZASADNIENIE

Uzasadnienie do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 wyroku

Strona skarżąca Biuro Finansowe [...] sp. j. w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 czerwca 2020 r. (znak [...]) w przedmiocie obowiązku udostępnienia nieruchomości w celu usunięcia nielegalnie zgromadzonych odpadów. Należy podkreślić, że dopuszczalność merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny skargi uzależniona jest m.in. od terminowego jej wniesienia do sądu. Stosownie bowiem do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325.; ustawa powoływana dalej jako p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni, licząc od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji (k. 28 akt administracyjnych organu II instancji) wynika, iż decyzja ta odebrana została przez skarżącą spółkę w dniu 24 czerwca 2020 r. Termin do wniesienia skargi do sądu upływał więc w dniu 24 lipca 2020 r. Tymczasem, z pieczęci znajdującej się na kopercie, w której znajdowała się skarga (k. 12 akt sądowych o sygnaturze II SA/Kr 1035/20) wynika, że skarga zaś do sądu administracyjnego została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 27 lipca 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu określonego cytowanym wyżej przepisem art. 53 § 1 p.p.s.a. Z tego też względu skarga Biura Finansowego [...] sp. j. w G., jako spóźniona, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.

Uzasadnienie pkt 2 wyroku z dnia 11.08.2021 r. (sygn. akt II SA/Kr 1034/20)

Burmistrz Miasta G. prowadził postępowanie w sprawie odpadów magazynowanych na terenie byłej Rafinerii Nafty [...]" znajdującej się przy ul. [...] w G.. W związku ze stwarzanym przez te odpady zagrożeniem dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska, stwierdzona została konieczność ich usunięcia. Powyższe ustalenie skutkowało wydaniem przez Burmistrza Miasta G. decyzji z dnia 17.12.2019 r., znak: [...] Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 26a ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2019, póz. 701) W pkt l decyzji, organ administracji nałożył na władających działkami, na których znajdują się nielegalnie zgromadzone odpady, obowiązek udostępnienia nieruchomości, wg zasad szczegółowo opisanych w pkt II.l decyzji, celem usunięcia nielegalnie zgromadzonych odpadów. Obowiązek udostępnienia nieruchomości nałożony został na: [...] sp. z o.o. w G., Stowarzyszenie [...] w K. oraz Biuro Finansowe [...] Sp. J. w D. G. , stosownie do posiadanego przez każdy z tych podmiotów tytułu prawnego do danej działki. W punkcie II decyzji określony został zakres i termin udostępnienia obiektów i miejsc w których znajdują się odpady. Zakres udostępnienia określono w następujący sposób:

a) na działce nr [...] budynki magazynowe l, II, III o powierzchni 419 m2 oraz place pobliżu tych budynków i dołów mazutowych o pow. ok. 3000 m2,

b) place przy budynku byłej straży pożarnej o powierzchni ok. 2600 m2 mieszczce się na działce nr [...], [...], [...],

c) place o łącznej powierzchni ok. 1350 m2 mieszczące się na działce [...], [...], [...],

d) place o łącznej powierzchni ok. 4400 m2 mieszczące się na działce [...],

e)zbiorniki usytuowane na działce nr [...], oznaczone [...],

f) zbiorniki usytuowane na działce nr [...], oznaczone [...]

g) zbiorniki usytuowane na działce nr [...], oznaczone [...]

•

h) zbiornik na działce nr [...], oznaczony [...],

i) drogi dojazdowe do powyższych obiektów i miejsc położone na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Termin udostępnienia nieruchomości (pkt 11.2) określono na okres od 2 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2022 r.

W punkcie III decyzji określono zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów. W tym- zakresie wskazano, że w ramach czynności prowadzonych przez Burmistrza Miasta G., podmiot działający w oparciu o zawartą umowę usunąć ma odpady nielegalnie zgromadzone w latach 2016-2017, które magazynowane są przy ul. [...] w G. w różnego rodzaju pojemnikach, a także luzem, w miejscach wymienionych w pkt. 11.1. decyzji oraz w stacjonarnych zbiornikach wielkogabarytowych wyszczególnionych w pkt. 11.1 niniejszej decyzji, poprzez:

1) przeładowanie (w razie potrzeby) odpadów w pojemnikach do pojemników

zastępczych lub zbiorczych w których będą transportowane;

2) załadunek (w razie potrzeby) odpadów znajdujących się luzem do pojemników w

których będą transportowane;

3) przepompowanie odpadów znajdujących się w stacjonarnych zbiornikach

wielkogabarytowych bezpośrednio do cystern lub do odpowiednich do danego rodzaju

odpadów pojemników;

4) załadowanie odpadów przy użyciu odpowiedniego sprzętu na środki transportowe,

którymi zostaną wywiezione z nieruchomości przy ul. [...] w G.;

5) wywiezienie odpadów z nieruchomości przy ul. [...] w G. wraz

z dokonaniem ich utylizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz technologią

właściwą dla poszczególnych rodzajów odpadów.

W punkcie IV decyzji określony został termin rozpoczęcia i zakończenia działań o których mowa w pkt. III. Termin rozpoczęcia tych działań ustalono na 3 lutego 2020 r., zaś zakończenie na dzień 31 grudzień 2022 r.

W punkcie V decyzji nadano orzeczeniu rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając rozstrzygnięcie Burmistrz Miasta G. podał, że w trakcie postępowania prowadzonego w oparciu o art. 26a ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2019, póz. 701) ustalił, iż na terenie byłej Rafinerii Nafty "[...]" w G. (ul. [...] ma miejsce nielegalne składowanie

(magazynowanie) znacznych ilości różnego rodzaju odpadów. Organ l instancji podał, że magazynowanych jest około 5 tysięcy ton różnych odpadów. Wykazał szczegółowo ich rodzaje, miejsce i sposób magazynowania. Podał, że pobrane podczas rozprawy administracyjnej w dniu 8 maja 2019 r. próbki odpadów zostały zbadane przez akredytowane laboratorium Ośrodka Badań i Kontroli Środowiska sp. z o.o. w K. (analiza jakościowa związków organicznych). Podkreślił, że sporządzone zostało sprawozdanie z wykonanych badań, stanowiące dowód w sprawie. W ocenie Burmistrza, dokument ten jest w całości rzetelny i wiarygodny, a nadto nie był kwestionowany przez żadną ze stron postępowania. W badanych odpadach stwierdzono obecność różnych związków chemicznych (opisanych w decyzji), którym zgodnie z załącznikiem nr VI (część 3, tabela 3) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniającego i uchylającego dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 - przypisane zostały kody zagrożeń. Ponadto w niektórych próbkach pobranych ze zbiorników zidentyfikowano węglowodory ropopochodne o różnej długości łańcucha (od Cio do Cn) oraz zawartość fenolu. Organ l instancji wskazał, że w,śród zidentyfikowanych związków występujących w próbkach odpadów poddanych badaniu przez Ośrodek Badań i Kontroli Środowiska sp. z o.o. z siedziba w K. (sprawozdanie z badań nr [...] w aktach sprawy) występują związki należące do grupy lotnych związków organicznych (ŁZO), wykazujących łatwość przechodzenia w postać pary lub gazu, a także charakteryzujące się wysoką prężnością par i niską rozpuszczalnością w wodzie, a ich temperatura wrzenia mieści się w zakresie 50-250°C. Należą do nich m.in.: benzen, toluen, o-ksylen, p-ksylen, etylobenzen, 1,1,2,2-tetrachloro-etan, 1,1,2-trichloro-etan. mezytylen, oktan. Organ prowadzący postępowanie wyjaśnił, że lotne związki organiczne to grupa substancji organicznych, które - jeśli znajdą się w powietrzu -powodują szereg negatywnych oddziaływań na środowisko i zdrowie ludzi. Przypisuje się im również znaczący udział w kształtowaniu poziomów stężeń ozonu w powietrzu atmosferycznym. Z tego też względu w Polsce istnieją normy ograniczające ich emisję do środowiska, poprzez określenie dopuszczalnych wartości maksymalnej zawartości

•

ŁZO w produktach.

Burmistrz Miasta G. ocenił, że niewłaściwe warunki magazynowania odpadów

dotyczą m.in.:

3

- braku zabezpieczenia miejsc magazynowania odpadów przed wpływem czynników

atmosferycznych, w tym działania wysokich temperatur i promieni słonecznych;

- magazynowania odpadów różnego rodzaju w tym samym miejscu, w sposób

wykazujący brak organizowania i kontroli;

- stosowania pojemników nieprzystosowanych do magazynowania substancji

żrących i szkodliwych;

- rozszczelnienia pojemników, w których magazynowane są odpady;

oraz ze względu na ilości odpadów zdeponowanych na analizowanym terenie; W ocenie organu l instancji, brak wiedzy na temat składu chemicznego i właściwości części magazynowanych odpadów mogą łącznie stanowić szczególne niebezpieczeństwo dla środowiska, w tym życia lub zdrowia ludzi, także na wielka skale.

Następnie Burmistrz Miasta G. podniósł, iż działając zgodnie z 26a ust. 5 ustawy o odpadach, pismami z dnia 15 października 2019 r. znak: [...] wystąpił do:

1. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K.,

2. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G..

3. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K..

4. Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w G.

- o wydanie opinii dotyczących spełnienia przesłanek konieczności niezwłocznego

usunięcia przedmiotowych odpadów.

Wszystkie wymienione wyżej organy opiniujące zgodnie uznały, iż zachodzi konieczność niezwłocznego usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie byłej Rafinerii Nafty [...]" w G., z uwagi na zagrożenie jakie stwarzają dla życia, zdrowia ludzi oraz środowiska.

Organ l instancji odniósł się także do przyjętego kręgu stron postępowania ustalając, że grunty, na których ,ma miejsce magazynowanie przedmiotowych odpadów, stanowią, zgodnie z treścią wpisów w księgach wieczystych, własność Skarbu Państwa i znajdują się w użytkowaniu wieczystym [...] Śp. z o.o. z siedzibą w G.. Zgodnie natomiast z ewidencją gruntów, wobec wszystkich wyżej działek na których znajdują się odpady, jako podmiot władający figuruje [...] Sp. z o.o.

Natomiast zgodnie z posiadanymi przez organ z urzędu informacjami oraz pozyskanymi dokumentami ustalono, że w większości tereny na których ma miejsce magazynowanie odpadów dzierżawione są przez Biuro Finansowe [...] spółka jawna. Dostęp do terenów dzierżawionych przez wskazany podmiot odbywa się poprzez tereny pozostające w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o.o. Ponadto teren byłej Rafinerii został w całości wydzierżawiony na rzecz Stowarzyszenia [...] w K.. Taki stan rzeczy wynika z umowy dzierżawy z dnia 30.09.2017 r. zawartej pomiędzy [...] Sp. z o.o. a wymienionym Stowarzyszeniem.

2.

Od opisanej wyżej decyzji, odwołanie wniosło Stowarzyszenie [...] w K.. Zarzuciło rażące naruszenie prawa w zakresie prowadzonego postępowania.

3.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16.06.2020 r. (znak [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji.

4

Powołało podstawę prawną rozstrzygnięcia (art. 26 a ustawy o odpadach) oraz wskazało, że w sprawie ustalone zostało, iż na nieruchomości przy ul. [...] w G. ma miejsce składowanie/magazynowanie znacznych ilości (ok. 5 tysięcy ton) różnego rodzaju odpadów. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. 2014. póz. 1923) są to odpady zaliczane do niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne. Grupy tych odpadów zostały wymienione w decyzji organu l instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Burmistrz Miasta G. w wydanej decyzji szczegółowo opisał sposób w jaki magazynowane są przedmiotowe odpady. Są to różnego rodzaju pojemniki, w tym głównie typu mauzer o pojemności 1000 l, w plastikowe i metalowe beczki o różnej o pojemności (w tym 10 l, 20 l, 200 l), worki foliowe, worki typu "big-bag" oraz inne opakowania (ofoliowane i nieofoliowane palety). Podkreślił organ II instancji, że pojemniki z odpadami znajdują się w zdecydowanej większości na placach, na otwartej przestrzeni, bez zabezpieczenia przed oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Część znajduje się w obiekcie (budynek w rejonie dołów mazutowych). W sprawie ustalono też, że pojemniki z odpadami znajdują się w różnym stanie, hp. część

pojemników ma oznaki znacznego zużycia - rdza widoczna na opakowaniach metalowych, przebarwienia opakowań plastikowych, wybrzuszenie pokryw, część pojemników jest niedomknięta lub pozbawiona pokryw. W wielu przypadkach pojemniki z odpadami ustawione są jeden na drugim. Pojemniki z różnego rodzaju odpadami ustawione są w jednym miejscu. Część opakowań z odpadami ustawiona jest w nieładzie.

Kolegium Odwoławcze w N. S. podzieliło stanowisko organu l instancji, iż magazynowanie odpadów w zbiornikach nieprzeznaczonych do tego celu przy równoczesnym ich złym stanie technicznym stwarza zagrożenie przedostania się odpadów do środowiska. Istotną okolicznością w sprawie było też stwierdzenie faktu trzykrotnego rozszczelnienia zbiorników, w których miało miejsce magazynowanie odpadów. Jak wynika z akt sprawy, pierwsze zdarzenie miało miejsce w sierpniu 2017 r. Wówczas rozszczelnieniu uległ zbiornik [...], w którym znajdował się poreakcyjny kwas siarkowy. Następnie zdarzenie miało miejsce w październiku 2017 r. Wówczas nastąpił wyciek ze zbiornika oznaczonego [...], do którego przepompowana została zawartość zbiornika [...], w związku z rozszczelnieniem się tego zbiornika. Odpad w postaci poreakcyjnego kwasu siarkowego (pierwotnie magazynowanego w zbiorniku oznaczonym 014) został usunięty w ramach wykonania zastępczego przez Burmistrza Miasta G.. Niemniej jednak, w ocenie SKO w N. S., zdarzenie to potwierdza, iż magazynowanie odpadów w sposób jaki został w sprawie stwierdzony stwarza zagrożenie rozprzestrzenienia się odpadów i ich przeniknięcia do środowiska. Ponowny wyciek miał miejsce w marcu 2019 r. i został on stwierdzony przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K. w obrębie tacy zbiorników [...] Powyższe zdarzenie jest udokumentowane w protokóle kontrolnym nr [...] znajdującym się w aktach sprawy.

Organ odwoławczy podkreślił także, iż z materiału dowodowego wynika, iż podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia 8 maja 2019 r. dokonano analizy próbek odpadów znajdujących się w zbiornikach stacjonarnych [...]. Badanie wykonało akredytowane laboratorium Ośrodka Badań i Kontroli Środowiska Sp. z o.o. w K. (analiza jakościowa związków organicznych). Na podstawie przeprowadzonych badań sporządzone zostało sprawozdanie z dnia 19.06.2019 r. W badanych odpadach stwierdzono obecność związków, którym przypisano kody zagrożeń stosownie do

obowiązujących regulacji prawnych. SKO w N. S. podzieliło stanowisko organu l instancji, iż z uwagi na fakt magazynowania na nieruchomości przy ul. [...] w G. znacznej ilości odpadów - ok. 5 000 Mg, zawartość w magazynowanych odpadach związków o działaniu toksycznym, rakotwórczym, mutagennym, wpływającym szkodliwie na rozrodczość, drażniącym, stwarzającym zagrożenie dla środowiska wodnego, magazynowanie odpadów w sposób stwarzający zagrożenie ich rozprzestrzenienia się (w środowisku gruntowo-wodnym oraz w powietrzu - ŁZO) w przedmiotowej sprawie niewątpliwie istnieje w znacznych rozmiarach zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz środowiska.

Kolegium Odwoławcze stwierdziło także, iż wydając zaskarżoną decyzję Burmistrz Miasta G. prawidłowo zastosował art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach. W szczególności w zaskarżonej decyzji określono zakres i termin udostępnienia przez władających terenami na których magazynowane są odpady - obiektów i innych miejsc, w których znajdują się odpady, zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów przez Burmistrza Miasta G. oraz podano termin rozpoczęcia i zakończenia działań związanych z usuwaniem odpadów.

Jak przy tym wynika z akt sprawy, realizując obowiązek wynikający z art. 26a ust. 5 ustawy o odpadach, organ l instancji uzyskał również stosowne opinie odnośnie spełnienia przesłanek konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów. Opinie te pochodziły od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G., Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K., Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w G.. Wszystkie organy opiniujące zgodnie uznały, iż zachodzi konieczność niezwłocznego usunięcia odpadów zgromadzonych na terenie byłej Rafinerii Nafty "[...]" w G., z uwagi na zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi oraz środowiska, a swoje opinie wyraziły w swoich postanowieniach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło także stanowisko Burmistrza Miasta G. odnośnie ustalonego kręgu stron postępowania. Zwróciło uwagę, ze zgodnie z art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach, decyzja winna zostać skierowana do władającego powierzchnią ziemi. Ponieważ ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi", przyjęto definicje z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 3 pkt 44 tej ustawy, przez władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela

7

nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Posiłkując się wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3167/16) ustalono, że pod pojęciem władającego należy także rozumieć podmioty, które władają nieruchomością (powierzchnią ziemi) w oparciu również np. o umowy cywilnoprawne, tj. najem, dzierżawa. Grunty, na których ma miejsce magazynowanie przedmiotowych odpadów stanowią, zgodnie z treścią wpisów w księgach wieczystych, własność Skarbu Państwa i znajdują się w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o.o. w G.. Nadto, w oparciu o dokumenty dołączone do akt niniejszego postępowania, w większości tereny na których ma miejsce magazynowanie odpadów dzierżawione są przez Biuro Finansowe [...] Spółka Jawna. Dostęp do terenów dzierżawionych przez wskazany podmiot odbywa się poprzez tereny pozostające w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o.o. Ponadto teren byłej Rafinerii został w całości wydzierżawiony na rzecz Stowarzyszenia [...] w K.. Taki stan rzeczy wynika z umowy dzierżawy z dnia 30.09.2017 r. zawartej pomiędzy [...] Sp. z o.o. a Stowarzyszeniem [...]. W związku z tym ustalono, iż stronami niniejszego postępowania są: zarówno [...] Sp. z o.o. w G.; Biuro Finansowe [...] Spółka Jawna w D. G. oraz Stowarzyszenie [...] w K..

SKO w N. S. podkreśliło, iż podstawowym celem określenia podmiotów do których ma być skierowana decyzja z art. 26a stawy o odpadach jest zapewnienie możliwości skutecznego wejścia w teren i usunięcia zgromadzonych tam odpadów. Nadto zapewni należytą ochronę praw władającego powierzchnią ziemi (w tym również posiadaczy zależnych) jak również umożliwić wykonanie decyzji w sytuacji, gdy inny podmiot niż ujawniony w ewidencji jest faktycznym dysponentem nieruchomości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję SKO w N. S. wniosły:

1. Biuro Finansowe [...] Sp. J. w D. G. (sprawa zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Kr 1035/20) oraz

2. Stowarzyszenie [...] (sprawa zarejestrowana została pod sygn. akt II SA/Kr 1034/20).

Postanowieniem z dnia 11.08.2021 r., w oparciu o art. 111 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymienione wyżej sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzone były pod sygnaturą II SA/Kr 1034/20.

W pkt 1 wydanego w sprawie wyroku z dnia 11.08.2021 r., sąd odrzucił skargę Biura Finansowego [...] sp. j. w G., z uwagi na wniesienie tej skargi po terminie.

W skardze Stowarzyszenia [...] w K. podano, że zaskarżona decyzja SKO w N. S. z dnia 16.06.2020 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa w zakresie postępowania administracyjnego oraz została wydana na podstawie nieprawdziwych przesłanek. Nie przedstawiono jednak argumentów na poparcie zaprezentowanego stanowiska. Skarga zawierała żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz "dostępu do prawidłowo sporządzonych akt postępowania."

*

W odpowiedzi na tę skargę SKO w N. S. domagało się jej oddalenia wskazując, że zaskarżoną decyzję podjęło na podstawie rzetelnie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak i w oparciu o obowiązujące przepisy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sądowoadministracyjna kontrola decyzji SKO w N. S. z dnia 16.06.2020 r. wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Skarga Stowarzyszenia [...] w K. podlegała zatem oddaleniu, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., póz. 2325; dalej p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 26a ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach (Dz. U. 2021 r., póz. 779). Stosownie do ustępu 1 tego przepisu, w przypadku, gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Wg

ustępu 3 powoływanego przepisu, w celu wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1, właściwy organ określa, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi:

1) zakres i termin udostępnienia przez niego powierzchni ziemi, obiektów lub innych

miejsc, w których znajdują się odpady;

2) zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów

przez ten organ;

3) termin rozpoczęcia i zakończenia działań, o których mowa w pkt 2.

Nadto, wg art. 26a ust. 4 ustawy o odpadach, wydawana w sprawie decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu, a przepisów art. 61 § 3 i 4 p.p.s.a. (dotyczących wstrzymania wykonania decyzji przez sąd administracyjny) nie stosuje się. Z kolei ustęp 5 powoływanego przepisu przewiduje, że decyzję wydaje się po zasięgnięciu opinii w sprawie spełnienia przesłanek konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów:

1) wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska;

2) organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej;

3) regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz

4) komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej.

Z cytowanej wyżej regulacji wynika więc, że dopuszczalność zastosowania szczególnego trybu podjęcia przez organ administracji działań zmierzających do niezwłocznego usuwania odpadów i gospodarowania nimi uzależniona jest zasadniczo od stwierdzenia, że stanowią one zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska. Ustaleniu wystąpienia takiej przesłanki (okoliczności) służy należyte ukierunkowanie postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie, jak też -określony art. 26a ust. 5 ustawy-tryb uzyskiwania opinii organów wyspecjalizowanych w sprawach środowiskowych, a przez to uprawnionych do należytej oceny niebezpieczeństwa stwarzanego przez odpady. Zdaniem sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające i dowodowe, które doprowadziło do pozyskania do akt sprawy obszernej dokumentacji - było wystarczające dla stwierdzenia występowania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, a w związku z tym do wydania decyzji o niezwłocznym usunięciu odpadów znajdujących się na terenie dawnej rafinerii Nafty [...]" przy ul. [...] w G.. Zwrócić trzeba bowiem uwagę, że bezspornym w sprawie był zarówno fakt zgromadzenia na terenie wskazanego zakładu znacznej ilości (około 5 tysięcy ton)

10

odpadów, jak i to, że stanowiły one w większości odpady kwalifikowane na podstawie stosownych przepisów jako niebezpieczne. W kontrolowanym postępowaniu nie zostały zakwestionowane też wyniki analizy pobranych próbek odpadów, która doprowadziła do wniosku, że w ocenianych odpadach zawarte są związki o działaniu toksycznym, rakotwórczym, mutagennym, wpływającym szkodliwie na rozrodczość, drażniącym oraz stwarzającym zagrożenie dla środowiska wodnego. Nadto, nie ulegało w sprawie żadnej wątpliwości to, że sam sposób przechowywania spornych odpadów stwarza zagrożenie dla dóbr wymienionych w przepisie art. 26a ust. 1 ustawy o odpadach. W tym zakresie podkreślić należy, że trafne było zarówno stwierdzenie przez organ l instancji szeregu przypadków przechowywania odpadów w nieszczelnych, zużytych opakowaniach, w nieładzie, na otwartej przestrzeni bez zabezpieczenia przed oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Powyższe okoliczności zostały w sposób należyty udokumentowane w aktach sprawy. Bezsprzecznie też stwierdzone zostały trzy przypadki wycieku odpadów (m.in. poreakcyjnego kwasu siarkowego) z rozszczelnionych zbiorników (w sierpniu i październiku 2017 r. oraz w marcu 2019 r.). Powyższe jednoznacznie zatem świadczy o tym, że sposób magazynowania odpadów zgromadzonych na terenie dawnej Rafinerii Nafty [...] wskazuje na brak należytego zabezpieczenia spornych odpadów, a przez to stwarza zagrożenie ich przedostania się do w środowiska gruntowo-wodnego oraz do powietrza. Dopełnieniem powyższych ocen są pozyskane na potrzeby kontrolowanego postępowania stanowiska organów opiniujących, wskazanych w art. 26a ust. 5 ustawy o odpadach. W aktach sprawy znajdują się cztery opinie, tj. Komendanta Powiatowej Straży Pożarnej w G. z 12.11.2019 r., Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 13.11.2019 r., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 5.11.2019 r. oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 21.10.2019 r. Wszystkie wymienione organy opiniujące jednoznacznie wskazały na spełnienie w sprawie przesłanek niezwłocznego usunięcia odpadów, potwierdzając zarazem fakt istnienia zagrożenia stwarzanego przez te odpady dla życia lub zdrowia ludzi oraz środowiska. W przedstawionych okolicznościach, wobec wystąpienia przesłanek z art. 26a ust. 1 ustawy o odpadach, trafnie więc wydana została decyzja nakazująca udostępnienie nieruchomości w celu usunięcia odpadów. Kontrola tej decyzji wskazuje przy tym, że zawiera ona wymagane prawem elementy (art. 26a ust. 3 ustawy). Decyzja ta określa władającego powierzchnią ziemi w stosunku do którego określony został obowiązek, jak też zakres i termin udostępnienia nieruchomości, ha których

znajdują się odpady (pkt 11.1 i pkt II.2.); zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów przez ten organ (pkt III) oraz termin rozpoczęcia i zakończenia działań, o których mowa powyżej (pkt IV). W ocenianej decyzji zawarto też rygor natychmiastowej wykonalności (pkt V). W tym ostatnim zakresie zauważyć jednak należy, że choć natychmiastowa wykonalność przysługuje wydanej decyzji z mocy ustawy (art. 26a ust. 4 ustawy), to jednak nadanie wskazanego rygoru nie wpływa na odmienną, od przyjętej, ocenę legalności kontrolowanej decyzji.

W ocenie sądu, poprawnie zostali określeni adresaci przedmiotowej decyzji. Stosownie bowiem do art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach, decyzja ta jest kierowana do "władającego powierzchnią ziem?'. Należy zauważyć, że ustawa o odpadach nie definiuje wskazanego wyżej pojęcia. Uprawnione zatem jest szerokie określenie kręgu podmiotów uznawanych za "władającymi daną powierzchnią ziem?' i nie może być ono ograniczone wyłącznie do właściciela nieruchomości. W ocenie sądu, trafnie więc przyjęły orzekające w sprawie organy administracji, iż za władającego uznać należy również podmioty, które w oparciu także o umowy cywilnoprawne dysponują tytułem prawnym do nieruchomości, na których znajdują się sporne odpady. W przeciwnym przypadku, tj. w sytuacji gdyby kierowanie decyzji z art. 26a ust. 1 ustawy miało odnosić się tylko do podmiotów mających tytuł rzeczowy do nieruchomości, oceniany tryb usuwania takich odpadów byłby wysoce nieefektywny, a sama decyzja kierowana byłaby częstokroć do podmiotów niemających żadnego związku ze zgromadzonymi na nieruchomości odpadami. Zasadne jest więc szerokie rozumienie wskazanego wyżej pojęcia. Dostrzec przy tym należy, że stosownie do art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach, domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Ani skarżący, ani inne podmioty względem których wydana została sporna decyzja, nie wykazali w postępowaniu, że nie są władającymi powierzchnią ziemi (posiadaczami odpadów), zatem w ocenie sądu, kontrolowana decyzja skierowana została do właściwych adresatów.

Przeprowadzona analiza akt sprawy wskazuje zarazem, że nie wystąpiły określone art. 26a ust. 12 przesłanki wykluczające możliwość zastosowania trybu będącego materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji. W tym zakresie brak było przy tym uzasadnionych twierdzeń bądź wniosków stron.

Mając powyższe na uwadze, sąd w pkt 2 wyroku oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w K., za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.