Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1147/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: |Art. 7, 77  par. 1, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c, art. 135, art. 250
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1147/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek, Sędziowie: WSA Maria Zawadzka, WSA Janusz Kasprzycki (spr.), , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2019 r., sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. P. - Kancelaria Adwokacka K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez K. C. (dalej skarżący) decyzją z dnia 18 września 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. z 2018, poz. 554 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2018 r., znak: [...], odmawiającą umorzenia skarżącemu należności powstałych z tytułu pobieranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami za zwłokę przez osoby uprawnione.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:

Skarżący zwrócił się do organu I instancji - Burmistrza Miasta i Gminy - pismem z dnia 26 stycznia 2018 r. o umorzenie w całości zadłużenia alimentacyjnego, uzasadniając wniosek trudną sytuacją dochodową spowodowaną pogarszającym się stanem zdrowia i licznymi schorzeniami. Do wniosku załączył karty informacyjne z leczenia szpitalnego z lat 2015 – 2017, wyniki badań oraz orzeczenia lekarskie, w tym, aktualne orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy do dnia 31 grudnia 2019 r.

Organ ustalił, że ogólne zadłużenie alimentacyjne z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 25 lipca 2018 r. wyniosło kwotę 51 312,65 zł.

Wskazał, że sprawa z wniosku skarżącego była trzykrotnie odmownie rozpoznawana przed organem I instancji: w dniach: [...] 2018 r. decyzja nr [...], [...] 2018 r. decyzja nr [...].

Ostatecznie, po uchyleniu decyzji z [...] 2018 r. nr [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] – Burmistrz Miasta i Gminy w dniu [...] 2018 r. decyzją nr [...] odmówił skarżącemu umorzenia przedmiotowych należności wraz z odsetkami za zwłokę przez osoby uprawnione.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że sytuacja zdrowotna skarżącego jest niewątpliwie trudna, jednakże kwota potrąceń egzekucyjnych została pomniejszona na jego wniosek z dnia 15 marca 2017 r. do kwoty 400 zł miesięcznie. Organ doszedł do przekonania, że sytuacja dochodowa wnioskodawcy, jakkolwiek jest trudna, to jednak nie uzasadnia umorzenia w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący podniósł, że nie zgadza się z zawartym w niej rozstrzygnięciem, gdyż w ponownie przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym stwierdzono wprawdzie, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i zamieszkuje w oddzielnym pomieszczeniu, to jednak błędnie ustalono jakoby korzystał z pomocy finansowej od swoich rodziców, których nie stać na taką pomoc. Wskazał także, że pierwszą pomoc finansową z GOPS otrzymał dopiero w 2016 r. po rozpoznaniu u niego przewlekłej cukrzycy i choroby żołądka, a wywiad środowiskowy potwierdził, iż jego obecny stan zdrowia, koszty leczenia oraz utrzymania powodują braki finansowe na podstawowe potrzeby życiowe. Wskazał też, że pomniejszenie kwoty spłaty alimentów o 400 zł na rzecz syna J. nie nastąpiło na jego wniosek, ale wynikało to z orzeczenia Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2017 r., mocą którego stwierdzono o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego względem syna.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO przytoczyło ustalony stan faktyczny, z którego wynikało, że skarżący we wniosku o umorzenie należności alimentacyjnych akcentował zły stan zdrowia. Z pisma tego wynika, że skarżący niespodziewanie zachorował na cukrzycę (stopa cukrzycowa), która to choroba uszkodziła mu obydwie nerki oraz żołądek. Skarżący ma problemy z poruszaniem się i jest zmuszony posługiwać się kulami, mieszka w domu siostrzenicy i w związku z tym musi partycypować w opłatach za media, a po potrąceniu rat komorniczych pozostaje mu jedynie 800 zł z wypłacanej mu renty z tytułu niezdolności do pracy. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 22 grudnia 2016 r., z treści którego wynika, że został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy na okres do dnia 30 czerwca 2019 r. oraz obszerną dokumentację medyczną, w tym m.in. karty informacyjne leczenia szpitalnego oraz wyniki badań potwierdzających zdiagnozowane u niego schorzenia w postaci cukrzycy insulinozależnej, miażdżycy kończyn dolnych, zatoru tętnicy udowej prawej kończyny dolnej, stopy cukrzycowej prawej, guza nerki prawej i nadnercza lewego i stan po cholecystektomii.

W toku postępowania organ pomocowy uzyskał również informację od Kierownika GOPS, zawartą w piśmie z dnia 4 maja 2018 r., że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, którzy są emerytami. Zarówno skarżący, jak i jego rodzice, są osobami przewlekle chorymi i stale przyjmują leki, które są w ich przypadku znacznym obciążeniem finansowym. Dochód trzyosobowej rodziny wynosi łącznie 3.614,65 zł a z pobieranej przez skarżącego renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.241,39 zł netto potrącana jest kwota 399,00 zł miesięcznie z tytułu zadłużenia alimentacyjnego.

Organ pomocowy, na skutek zaleceń organu odwoławczego przeprowadził w dniu 16 lipca 2018 r. wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego, w trakcie którego z kolei ustalił, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmując jeden pokój w budynku jednorodzinnym, którego właścicielem jest jego siostrzenica. Źródłem "utrzymania wnioskodawcy jest pobierana renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.241,39 zł netto, po potrąceniach egzekucyjnych wynosząc 841,39 zł. Skarżący podkreślił, że z powodu cukrzycy oraz wielu innych chorób nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, a koszty leczenia powodują znaczne obciążenie finansowe. Ponadto partycypuje także w comiesięcznych stałych opłatach związanych z utrzymaniem budynku mieszkalnego. Uwzględniając koszty leczenia i dojazdu do placówek służby zdrowia oraz wydatków na opłaty pozostaje mu niewielka kwota na bieżące potrzeby. Pracownik socjalny stwierdził, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji zarówno finansowej jak i zdrowotnej. Z oświadczenia wnioskodawcy z dnia 16 lipca 2018 r. wynika ponadto, że skarżący dokłada się finansowo do opłat za energię elektryczną w wysokości 50 zł, za gaz w kwocie 25 zł oraz za wodę w wysokości 25 zł. Na lekarstwa wydaje miesięcznie około 100-120 zł a na wizyty lekarskie (głównie paliwo) około 150 zł. Wyjaśnił, iż w miesiącu lipcu br. odbywał 10-dniową rehabilitację, przeznaczając na ten cel 150 zł. Skarżący przedłożył także kartę informacyjną z pobytu w szpitalu na oddziale chorób wewnętrznych w okresie od dnia 15 czerwca 2018 r. do dnia 20 czerwca 2018 r., na który został przyjęty w trybie nagłym w wyniku przekazania przez zespół ratownictwa medycznego z powodu złego wyrównania cukrzycy.

Wobec powyższego Kolegium uznało, że zarówno sytuacja zdrowotna, jak i materialna skarżącego jest bardzo trudna, jednakże organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję w ramach uznania administracyjnego nie przekroczył jego granic. Zdaniem Kolegium brak było podstaw do zastosowania najdalej idącej ulgi w postaci umorzenia skarżącemu należności alimentacyjnych wypłaconych przez państwo w zastępstwie zobowiązanego na rzecz jego dzieci.

SKO podkreśliło, że skarżący urodzony w roku 1962 r. jest osobą w wieku produkcyjnym i pomimo konieczności wydatkowania środków na leczenie i rehabilitację oraz opłaty za korzystanie z możliwości mieszkania w domu siostrzenicy, to jednak posiada stałe źródło dochodu w postaci pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.241, 39 zł netto, po potrąceniach komorniczych w wysokości 841,39 zł.

Kolegium zwróciło też uwagę, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego z dniem 16 lutego 2017 r. wygasł jego obowiązek alimentacyjny względem syna J. C., co skutkowało umorzeniem postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej egzekucji alimentów bieżących na rzecz wierzyciela od wskazanej daty.

Następnie zwróciło uwagę, że zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci mają charakter obligatoryjny, co wynika wprost z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Przewidziana w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów możliwość udzielenia, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, ulgi w spłacie należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych, stanowi wyjątek od zasady obowiązku zwrotu tych należności. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego ustanowione zostały w interesie uprawionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych i nie stanowią pomocy bezzwrotnej. Przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego stosowane jest w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych, zwłaszcza, gdy sytuacja dłużnika alimentacyjnego jest ciężka i nie rokuje żadnych szans poprawy. Jeżeli jednak położenie dłużnika alimentacyjnego pozwala na stwierdzenie, że będzie on w stanie uregulować wymaganą należność w dłuższej perspektywie czasowe, wówczas należy wziąć pod uwagę możliwość odroczenia terminu płatności a następnie rozłożenie należności na raty.

Kolegium ostatecznie uznało, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, rozstrzygając sprawę w oparciu o przesłanki z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący powtórzył argumentację odwołania.

Zarzucił zatem organom błąd w ustaleniach faktycznych, mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że nie można wobec jego osoby zastosować "ulgi" w postaci umorzenia należności powstałych z tytułu pobieranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, pomimo ustalenia w toku postępowania, iż jego sytuacja finansowa i zdrowotna jest szczególnie ciężka i nic nie rokuje na jej poprawę.

Wniósł wobec tego o uchylenie zaskarżonej decyzji i "przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia", ewentualnie o "zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie zadłużenia (...)" oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola według wyżej wskazanych kryteriów zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że przy ich wydawaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu skutkującym ich uchyleniem (art. 145 § pkt 1 lit. c P.p.s.a.).

Sąd administracyjny jest sądem prawa i orzeka wyłącznie kasacyjnie poza jedynym przypadkiem przewidzianym w art. 145 § 3 P.p.s.a., gdzie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylając akt administracyjny z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego oraz istnienia wad skutkujących stwierdzeniem jego nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie, zastępując tym samym rozstrzygnięcie organu administracji publicznej.

Z powyższych względów Sąd nie mógł więc wydać merytorycznego rozstrzygnięcia, jak tego oczekiwał skarżący, lecz tylko kasacyjne – uchylające kontrolowane decyzje.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( t. jedn., Dz. U. z 2018, poz. 554 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).

Zgodnie tym przepisem organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Analiza treści powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że uprawnienie organu do orzekania w zakresie wskazanym w tym przepisie realizowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wyraźnie wskazuje na to użyte przez ustawodawcę w jego treści sformułowania "może". To bowiem do uznania organu administracji ustawodawca pozostawił odmowę lub uwzględnienie wniosku dłużnika alimentacyjnego.

Wobec tego organ administracji, mając na względzie ogólne zasady udzielania wsparcia z pomocy społecznej, ma co do zasady swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy, jak i jej wysokości. Zatem nawet wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy, umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami nie jest obligatoryjne.

Działanie organu w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednakże dowolności, gdyż warunkowane jest dokonaniem w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych oraz wymogiem należytego i przekonującego uzasadnienia rozstrzygnięcia w świetle postanowień artykułów 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.). "Uznanie nie może mieć charakteru dyskryminującego oraz powinno zostać oparte na jasnych i czytelnych, a więc poddających się kontroli kryteriach, które tak jak w rozpoznawanej sprawie muszą dotyczyć spełnienia przesłanek wymienionych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy. O ile bowiem samo uznanie administracyjne nie podlega kontroli Sądu, skoro z woli ustawodawcy organy administracji publicznej zostały wyposażone w pewien zakres swobody decyzyjnej, to kontroli podlega sposób skorzystania z tego uprawnienia, który wyznaczają normy kompetencyjne organu administracji oraz zgodność rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego." (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 407/18).

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem składu orzekającego Sądu, organy przekroczyły ramy uznania administracyjnego.

Istotnie, umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy traktować jako szczególnie wyjątkową instytucję. Zastosowanie jej jest więc możliwe, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a stan taki jest skutkiem czynników obiektywnych, tj. takich, na które zobowiązany nie miał wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wskazać zatem należy, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko aktualnie uzyskiwane dochody, ale także i inne okoliczności, w tym stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu w przyszłości. Te kwestie są bowiem o tyle istotne dla treści rozstrzygnięcia, ponieważ działający w ramach uznania administracyjnego organ powinien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i uzasadnia to umorzenie, czy też nie czyni on żadnych starań aby dług ten spłacić lub by on nie narastał.

Na sytuację rodzinną składa się z kolei ustalenie, czy gospodarstwo prowadzi on samodzielnie, czy też wspólnie z innymi osobami oraz czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w niniejszym przypadku orzekające organy nie dokonały właściwej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego – dłużnika alimentacyjnego – w szczególności w kontekście realnej możliwości spłacenia powstałego długu dopuszczając się tym samym naruszenia przepisów postępowania – artykułów 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów, zaś samo uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zauważyć jednak należy, że nie można również pominąć przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia, kwestii związanych z tym, czy ten obowiązek spłaty długu nie doprowadzi do takiego pogorszenia się sytuacji materialnej zobowiązanego, iż będzie on zmuszony ubiegać się o dodatkowe, jeszcze w wyższej wysokości świadczenia z pomocy społecznej, by móc tylko egzystować, ale także nie tylko, że nie pozwoli to do jego spłaty, to również nie zahamuje narastania powstałego zadłużenia.

W tym zakresie jednoznacznego zweryfikowania wymagały, zatem okoliczności związane z samodzielnym prowadzeniem przez skarżącego gospodarstwa domowego i jego zamieszkiwaniem w oddzielnym pomieszczeniu w domu jednorodzinnym siostrzenicy oraz, że jest osobą niekorzystającą, jak podniósł skarżący, z pomocy finansowej rodziców skarżącego. Ustalenia organów pomocowych w tym względzie nie są bowiem spójne. Z informacji Kierownika GOPS w Somiance, zawartej w piśmie z dnia 4 maja 2018 r., na którą powoływały się organy, wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Z kolei z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 lipca 2018 r. wynika, że skarżący zamieszkuje w domu jednorodzinnym siostrzenicy, gdzie zajmuje pokój i prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Ponadto same organy powołując się na ww. informację Kierownika GOPS wskazały, że zarówno skarżący, jak i jego rodzice są osobami przewlekle chorymi i stale przyjmują leki, których koszty są w ich przypadku znacznym obciążeniem finansowym, z drugiej zaś strony stanęły na stanowisku, że nie wystąpiła w tym stanie faktycznym wyjątkowa sytuacja uzasadniająca zastosowanie instytucji umorzenia z art. 30 ust. 2 ustawy. Skoro tak, to organy orzekające powinny wnikliwie przeprowadzić ustalenia co do obiektywnych możliwości poniesienia przez skarżącego ciężarów spłaty długu nie tylko teraz, ale i na przyszłość. W kwestii tej bezwzględnie powinny uwzględnić aktualną sytuację dochodową skarżącego w zestawieniu z ponoszonymi przez niego wydatkami. Takich jednakże ustaleń organy nie poczyniły mimo, że pracownik socjalny stwierdził, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji zarówno finansowej jak i zdrowotnej, a z oświadczenia wnioskodawcy z dnia 16 lipca 2018 r. wynika ponadto, że dokłada się finansowo do opłat za energię elektryczną w wysokości 50 zł, za gaz w kwocie 25 zł oraz za wodę w wysokości 25 zł. Na lekarstwa wydaje miesięcznie około 100-120 zł, a na wizyty lekarskie (głównie paliwo) około 150 zł., koszty dziesięciodniowej rehabilitacji w lipcu br. wyniosły 150 zł. Co najważniejsze, organy nie uwzględniły przy tym okoliczności związanych z pogarszającym się stanem zdrowia skarżącego. Z samego już wniosku skarżącego, skierowanego do organu wynika, że zachorował niespodziewanie na cukrzycę (stopa cukrzycowa), która to uszkodziła mu obydwie nerki oraz żołądek. Skarżący ma problemy z poruszaniem się, jest zmuszony posługiwać się kulami. Okoliczności te nie są przecież bez znaczenia dla kwestii związanych z obiektywną możliwością spłaty długu i zahamowaniem jego narastania na przyszłość, w szczególności, że skarżący do wniosku dołączył również orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 22 grudnia 2016 r., z treści którego wynika, iż został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy na okres do dnia 30 czerwca 2019 r. oraz obszerną dokumentację medyczną, w tym m.in. karty informacyjne leczenia szpitalnego oraz wyniki badań potwierdzających zdiagnozowane u niego schorzenia w postaci cukrzycy insulinozależnej, miażdżycy kończyn dolnych, zatoru tętnicy udowej prawej kończyny dolnej, stopy cukrzycowej prawej, guza nerki prawej i nadnercza lewego stan po cholecystektomii.

W ocenie Sądu organy nie rozważyły wobec tego dostatecznie, czy te dodatkowe okoliczności związane z stanem zdrowia skarżącego nie wpływają na realną (obiektywną) możliwość spłaty powstałego zadłużenia.

Trafnie na te aspekty zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącego z urzędu w piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2019 r.

Bez wyjaśnienia powyższych kwestii nie sposób zgodzić się na obecnym etapie postępowania administracyjnego z kategorycznym stanowiskiem organów obydwu instancji, że wskazane okoliczności nie przekładają się definitywnie na realną możliwość uzyskiwania przez dłużnika dochodów, które pozwolą mu spłacić powstałe należności i nie wykluczają egzystencji w godziwych warunkach mając przy tym świadomość, że fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego dziecka, nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec niego oraz, że każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Nie można jednakże sprowadzać przesłanek umorzenia należności alimentacyjnych tylko do podstaw stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do dłużnika alimentacyjnego, które są przesłanką wypłaty przez fundusz alimentacyjny na rzecz osoby uprawnionej do alimentów.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organy rozważą zatem aktualną sytuację dochodową i zdrowotną dłużnika alimentacyjnego, biorąc pod uwagę wyrażoną przez Sąd orzekający ocenę prawną, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.