Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 295/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. [...] z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 498/13 w sprawie ze skargi A. [...] z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 20 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 498/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek A. [...] (dalej: spółka, strona) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka nie spełniła przesłanki umożliwiającej udzielenie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka oświadczyła, że nie miała i nie ma żadnych dochodów, przez co nie składała rocznych zeznań podatkowych. Strona podała, że z kredytu pokrywa koszty utrzymania lokalu oraz pozostałe koszty związane ze swą działalnością. Jest zadłużona na ok. 23.000 zł. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie posiada również sprawozdań finansowych, o które została wezwana. Kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł i dzieli się na 100 równych niepodzielnych udziałów, po 50 zł każdy. Z akt administracyjnych wynika, że strona wystąpiła do Sądu Rejonowego w Poznaniu ze zgłoszeniem rejestracyjnym, do którego należy dołączyć m.in. oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione.

Sąd zauważył, że wniesienie wkładów pieniężnych do spółki, wniesienie aportu do spółki, poniesienie wydatków w celu rejestracji spółki czy zaciągnięcie kredytu lub pożyczki jest zdarzeniem o charakterze majątkowym lub finansowym powodującym zmianę w aktywach lub pasywach. Wystąpienie chociażby jednego takiego zdarzenia powoduje obowiązek otwarcia ksiąg rachunkowych w ciągu 15 dni od daty wystąpienia zdarzenia. Podmioty, które prowadzą księgi rachunkowe muszą sporządzić na dzień bilansowy sprawozdanie finansowe. W przypadku gdy rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, dniem bilansowym jest 31 grudnia. Od tego momentu spółki mają trzy miesiące na ukończenie sprawozdania, które składa się z bilansu rachunku zysków i strat, a także informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. Z umowy spółki wynika, że jej rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Pierwszy rok obrotowy skończył się 31 grudnia 2012 r. W związku z czym skarżąca za 2012 r. miała obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki wniósł o jego uchylenie w całości.

Naczelny Sąd administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że spółka nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Strona została wezwana do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu, dokumentów źródłowych obrazujących jej aktualną sytuację materialną, czego nie uczyniła. Tym samym spółka uniemożliwiła sądowi zapoznanie się z jej realnymi możliwościami finansowymi i stanem majątkowym.

NSA pragnie podkreślić, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Ponadto należy zauważyć, że to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Istotnym jest również, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powołać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że ich nie ma, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11).

Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.