Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1161/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 2, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 134, art. 166, art. 170
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania stanowi jedną z postaci niedopuszczalności odwołania przewidzianą w art. 134 Kpa i następuje w formie ostatecznego postanowienia organu II instancji.

2. W sprawach zobowiązań podatkowych rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego nie stanowiło podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania, lecz ustawodawca pozostawił to ocenie organu podatkowego. Skoro podatkowy organ odwoławczy w ramach pozostawionej mu oceny przyjął, iż wszczęcie postępowania karnego nie uzasadniało zawieszenia postępowania odwoławczego, gdyż wynik postępowania karnego nie będzie miał wpływu na wymiar podatku, to brak jest podstaw do uznania, że naruszył w ten sposób prawo. Fakultatywność oceny w kwestii zawieszenia postępowania powoduje, że ocena taka uchyla się spod kontroli Sądu.

TEZY

1. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania stanowi jedną z postaci niedopuszczalności odwołania przewidzianą w art. 134 Kpa i następuje w formie ostatecznego postanowienia organu II instancji.

2. W sprawach zobowiązań podatkowych rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego nie stanowiło podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania, lecz ustawodawca pozostawił to ocenie organu podatkowego. Skoro podatkowy organ odwoławczy w ramach pozostawionej mu oceny przyjął, iż wszczęcie postępowania karnego nie uzasadniało zawieszenia postępowania odwoławczego, gdyż wynik postępowania karnego nie będzie miał wpływu na wymiar podatku, to brak jest podstaw do uznania, że naruszył w ten sposób prawo. Fakultatywność oceny w kwestii zawieszenia postępowania powoduje, że ocena taka uchyla się spod kontroli Sądu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28.10.1996 r. Urząd Skarbowy w W. określi zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od 5.07.1993 r. do 31.01.1995 r. wraz z sankcją przewidzianą w art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

Pismem z dnia 12.11.1996 r. pełnomocnik podatnika zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w W. o stwierdzenie nieważności m. in. powyższej decyzji Urzędu Skarbowego w sprawie podatku VAT lub potraktowanie tego pisma jako odwołania oraz o zawieszenie postępowania do uprawomocnienia się decyzji ostatecznych.

W piśmie tym stwierdzono, że Izba Skarbowa uchyliła poprzednią decyzję w sprawie VAT i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Urzędowi Skarbowemu jednakże Urząd ten nie naprawił błędów i wad poprzedniego postępowania.

Pismo to Izba Skarbowa w W. potraktowała jako odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 28.10.1996 r. w sprawie podatku VAT i na podstawie art. 64 par. 2 i art. 170 Kpa wezwała pełnomocnika podatnika do usunięcia braków odwołania przez sformułowanie zarzutów przeciwko tej decyzji, gdyż odwołanie z dnia 12.11.1996 r. tego wymogu nie spełniało. Izba poinformowała, że jeżeli braki odwołania nie zostaną usunięte w terminie 7 dni od doręczenia wezwania to odwołanie zastanie pozostawione bez rozpoznania.

W odpowiedzi na wezwanie Izby Skarbowej do usunięcia braków odwołania pełnomocnik podatnika w piśmie z dnia 12.05.1997 r. zgłosił wniosek o zawieszenie z urzędu postępowania w przedmiocie odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w sprawie podatku VAT do czasu zapadnięcia prawomocnego orzeczenia w sprawie "Zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa" przez byłą pracownicę Urzędu Skarbowego A. Z. Podał, że trzech podatników stwierdziło, iż osoba ta w trakcie pełnienia obowiązków pracownika Urzędu wymusiła lub usiłowała wymusić prowadzenie księgowości ich firm łącznie ze składaniem deklaracji podatkowych i odprowadzaniem podatków do Urzędu.

Postanowieniem z dnia 26.06.1997 r. Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 134 Kpa w zw. z art. 64 par. 2 i art. 170 Kpa stwierdziła niedopuszczalność odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 28.10.1996 r. określającej zobowiązanie w podatku VAT ponieważ ani odwołanie ani uzupełniające je pismo z 12.05.1997 r. nie zawierały zarzutów przeciwko decyzji Urzędu Skarbowego.

W uzasadnieniu postanowienia Izba Skarbowa podała, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków odwołania strona złożyła wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego. Wśród 78 załączonych dokumentów znajdowały się m. in. orzeczenia dyscyplinarne w I instancji US W. wobec (...) protokół spisany przez J. K. pismo do Dyrektora Izby Skarbowej z 12.11.1996 r., które wcześniej zostało potraktowane jako odwołanie, nie było natomiast wśród tych dokumentów zarzutów przeciwko decyzji Urzędu Skarbowego w sprawie podatku od towarów i usług. Nie zostały więc spełnione wymogi określone w art. 170 Kpa.

W skardze na powyższe postanowienie Waldemar D. wniósł o stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa z powodu rażącego naruszenia prawa oraz o wstrzymanie wykonania decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia 28.10.1996 r. do czasu zapadnięcia prawomocnego orzeczenia w tej sprawie /na rozprawie wniosek ten zastał cofnięty/.

Zdaniem skarżącego stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z powodu braku zarzutów przeciwko skarżonej decyzji wykracza poza najbardziej nawet swobodną interpretację art. 134 Kpa i uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej.

Nie jest prawdą, że odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego nie zawierało zarzutów przeciwko tej decyzji. Zarzuty natury procesowej /nie rozpatrzony wniosek o wyłączenie konkretnych pracowników US od udziału w sprawie/ jak i merytorycznej były zawarte we wniosku z dnia 12.11.1996 r. do Dyrektora Izby Skarbowej oraz w piśmie uzupełniającym z dnia 12.05.1997 r. Izba Skarbowa przemilczała, że wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego był wnioskiem o zawieszenie tego postępowania z urzędu ze względu na postępowanie wszczęte przez Prokuraturę Rejonową w W. na skutek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez b. pracownicę Urzędu Skarbowego Izba miała więc w tym wypadku obowiązek zawieszenia postępowania wynikający z art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.

W konkluzji skarżący stwierdził, że przy okazji jednego postanowienia Izby wystąpiło dwukrotne rażące naruszenie prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności tego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie wskazując m. in. na treść art. 166 Kpa, z którego wynika fakultatywność zawieszenia postępowania w sprawach podatkowych i wyrażając pogląd, że postępowanie karne przeciwko A.Z. wszczęte przez Prokuraturę nie ma wpływu na treść decyzji wymiarowej.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty podniesione w skardze należało uznać za nieuzasadnione. Analiza treści pisma pełnomocnika skarżącego do Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12.11.1996 r. potwierdziła ocenę Izby Skarbowej, że pismo to w części dotyczącej decyzji w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług nie czyniło zadość wymaganiom określonym w art. 170 Kpa, tj. nie zawierało konkretnych zarzutów przeciw decyzji, nie określało istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania oraz nie wskazywało dowodów uzasadniających to żądanie.

Tego rodzaju braki powodowały, że pismo to nie mogło wywołać skutku prawnego wszczęcia postępowania odwoławczego zakończonego wydaniem decyzji.

W tej sytuacji Izba Skarbowa była nie tylko uprawniona, ale zobowiązana z mocy art. 64 par. 2 Kpa do wezwania strony do usunięcia tych braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Strona braków tych nie usunęła lecz w piśmie z dnia 12.05.1997 r. wniosła o zawieszenie z urzędu postępowania odwoławczego.

Również i to pismo nie zawierało zarzutów w stosunku do decyzji będącej przedmiotem odwołania, tj. określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług, a powołane w nim dokumenty Izba Skarbowa oceniła także jako nie zawierające zarzutów przeciw skarżonej decyzji w tym przedmiocie.

W tym stanie zaistniały faktycznie i prawnie /art. 64 par. 2 Kpa/ uzasadnione przesłanki do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, tak jak każdego innego podania.

Jeżeli chodzi o formy prawną rozstrzygnięcia, kwestionowaną w skardze, to należy zauważyć, że w orzecznictwie NSA prezentowany jest tu pogląd, iż formą tą dla odwołania, jest ostateczne postanowienie organu II instancji. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania stanowi jedną z postaci niedopuszczalności odwołania przewidzianą w art. 134 Kpa /wyrok NSA z dnia 11 marca 1992 r., III SA 261/92/.

Natomiast w kwestii wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego skarżący pominął fakt, że art. 166 Kpa wprowadził rozwiązanie szczególne w stosunku do przyjętego w art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.

W sprawach zobowiązań podatkowych rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego nie stanowiło podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania, lecz ustawodawca pozostawił to ocenie organu podatkowego. Skoro w sprawie niniejszej podatkowy organ odwoławczy w ramach pozostawionej mu oceny przyjął, iż wszczęcie postępowania karnego nie uzasadniało zawieszenia postępowania odwoławczego, gdyż wynik postępowania karnego nie będzie miał wpływu na wymiar podatku, to brak jest podstaw do uznania, że naruszył w ten sposób prawo.

Fakultatywność oceny w kwestii zawieszenia postępowania powoduje, że ocena taka uchyla się spod kontroli Sądu.

Skoro więc z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie naruszało przepisy prawa obowiązany był na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.