Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1626/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Nieruchomość położona w W. przy [...] stała się z mocy prawa z dniem z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy Gminy W.

Wnioskami z dnia 8 kwietnia 2004 r. złożonym przez [...] S.A oraz z dnia 17 września 2008 r. złożonym przez [...] Sp. z o.o wystąpiono w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego powyższego gruntu.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

Powyższa decyzja uchylona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...]

Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Zakład Energetyczny W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m kw., uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie, z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek określonych w art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.)

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w W.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 roku.

W uzasadnieniu organ orzekający wskazał, że przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest pozostawanie gruntu i urządzeń stanowiących własność gminy w zarządzie osób prawnych w dniu 5 grudnia 1990 r. W ocenie organu zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż wnioskodawca dysponował prawem zarządu przedmiotowej nieruchomości udowodnionym jednym z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Dokumentem takim nie jest pismo Prezydium Rady Narodowej W. z dnia 12 grudnia 1969 r. znak [...] ustalające opłaty roczne z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości, ponieważ brak jest decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania do ww. nieruchomości bądź ustanawiającej prawo zarządu odnośnie przedmiotowej nieruchomości.

Zarząd w sensie prawnym, mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości.

Nie ma zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy pismo z 12 grudnia 1969 r. stanowi decyzję administracyjną czy też nie. Brak jest bowiem decyzji ustanawiającej prawo użytkowania bądź zarządu przedmiotowej nieruchomości na rzecz skarżącej.

Skoro zatem w sprawie tego rodzaju decyzja nie została wydana, a żaden inny dokument z akt sprawy nawet nie nawiązuje do takiej decyzji, to brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...] Sp. z o.o z siedzibą w W., reprezentowany przez radcę prawnego P. K., wnosząc o jej uchylenie.

W treści skargi zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania:

1. § 4 ust. 1 pkt 7 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez błędne uznanie, że dla wykazania istnienia prawa zarządu nieruchomością, przysługującego jego poprzednikowi prawnemu Zakładowi Energetycznemu W. ([...]), nie jest wystarczające wykazanie się decyzją o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli decyzja ta została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., oraz wskazanie, że konieczne jest posiadanie przez skarżącego jeszcze dodatkowych dokumentów wymienionych w treści § 4 ust. 1 Rozporządzenia, podczas gdy prawidłowe rozumienie § 4 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia nakazuje uznanie, że dla potwierdzenia istnienia prawa zarządu wystarczające jest wykazanie się jednym z dokumentów wskazanych w § 4 ust. 1 Rozporządzenia, jak również - że prawo to można wykazać innymi metodami, niż wymienione w tym ustępie;

2. art. 80 Kpa polegające na niedokonaniu wszechstronnej oceny materiału dowodowego,

3. art. 77 § 1 w związku z art. 7 kpa polegające na niepełnym i powierzchownym rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co spowodowało, że organ błędnie określił stan faktyczny,

4. art. 136 kpa - poprzez zaniechanie przez SKO przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy w archiwach państwowych, innych niż te, do których zwrócił się Prezydent W., oraz w aktach ksiąg hipotecznych prowadzonych dla nieruchomości nie znajdują się dokumenty potwierdzające przyznanie [...] prawa zarządu (użytkowania) nieruchomości.

5. art. 107 § 1 kpa oraz art. 8 kpa - poprzez brak poprawnego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego, organ dopuścił się również naruszenia prawa materialnego tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami -poprzez niezastosowanie wskazanego przepisu, podczas gdy okoliczności sprawy uzasadniały jego zastosowanie i ustalenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności posadowionych na niej budynków i urządzeń;

2. art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) oraz art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych oraz § 9 Zarządzenia Ministra Przemyślu i Handlu z dnia 19 sierpnia 1948 r. o utworzeniu "Zjednoczenia [...] - przedsiębiorstwa państwowego wyodrębnionego" poprzez błędne uznanie, że do powstania prawa użytkowania, o którym mowa wart. 38 ww. ustawy, konieczne było wydanie decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej ustanowienie ww. prawa, podczas gdy ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie zawiera normy kompetencyjnej upoważniającej organ do wydania takiej decyzji, a do uzyskania prawa zarządu i użytkowania wystarczające było dochowanie formy przewidzianej w ww. dekrecie oraz w zarządzeniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami o stwierdzenie nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali mogą ubiegać się te państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. Jedynymi dowodami na istnienie prawa zarządu do wnioskowanej do uwłaszczenia nieruchomości, jaki przedstawiła skarżąca spółka jest pismo Prezydium Rady Narodowej W. z dnia 12 grudnia 1969 r. ustalające opłaty roczne z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości.

Zdaniem skarżącej spółki powyższe pismo stanowiące decyzję administracyjną, stosownie do § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, jest dowodem na istnienie prawa zarządu. Nieuwzględnienie tego dowodu oznacza, zdaniem skarżącej spółki, naruszenie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Jak wynika bowiem, z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] listopada 1999 r. sygn., akt [...] i z dnia [...] kwietnia 2002 r. sygn. akt [...] decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałoby niezgodność rozporządzenia z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji RP. Co prawda rozważania zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] listopada 1999 r. sygn. akt. [...] dotyczą stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni i § 6 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r., jednakże można je odnieść zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia [...] kwietnia 2008 r. sygn. akt [...](LEX nr 505282) także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych.

Sąd zauważa, iż znajdujące się w aktach sprawy pismo z dnia 12 grudnia 1969 r. dotyczące zawiadomienia o ustaleniu opłat z tytułu użytkowania przedmiotowej nieruchomości, nie nawiązuje w żaden sposób do jakiejkolwiek decyzji o ustaleniu prawa użytkowania, wobec czego nie może w ocenie Sądu stanowić podstawy do stwierdzenia prawa zarządu. Należy dodać, że nawet, jeżeli uznać, że pismo powyższe jest decyzją administracyjną, bo zawiera wszystkie niezbędne elementy decyzji, to jego treść ponad wszelką wątpliwość nie przesądza ( zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny ) istnienia prawa zarządu na nieruchomości.

W konsekwencji, w ocenie Sądu strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem, dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy – tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do poprzednika prawnego skarżącej spółki. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23.09.1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok NSA z 28.04.2010 r. I OSK 929/09).

Z ustaleń organów oraz dokonanej na ich podstawie oceny w żaden sposób nie można wywieść formalnego przekazania w zarząd poprzednikowi prawnemu skarżącej spółki spornej nieruchomości. Sąd uznał za zbędne rozważanie możliwości stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu nieruchomości w szczególnym trybie określonym w § 4 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nie zachowały się dokumenty pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu, może być ono dokonane na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. W ocenie Sądu § 4 ust. 3 rozporządzenia jest niezgodny z art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wykracza poza zawarte tam upoważnienie. Nie może więc stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu. Takie stanowisko potwierdził Trybunał Konstytucyjny przesądzając o niezgodności analogicznego § 6 ust. 3 rozporządzenia z art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami (we wskazanym wyżej wyroku z dnia 22 listopada 1999 r.). Uznał, że skoro w upoważnieniu ustawodawca wyraźnie umocował Radę Ministrów do określenia "rodzajów dokumentów stanowiących niezbędne dowody" w sprawach stwierdzania prawa zarządu, to w rozporządzeniu nie można było dopuszczać innych środków dowodowych na tę okoliczność (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2008 r. I OSK 570/07).

Sąd nie podziela poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1401/09, a przywołanego w skardze, że możliwe jest powoływanie się na akt prawny regulujący powstanie konkretnego podmiotu i wykazywanie, że zgodnie z jego regulacją całe określone w sposób niezindywidualizowany mienie przeszło w zarząd tego podmiotu.

W tej sytuacji Sąd uznał zarzuty skargi za chybione. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś przepisy zarówno prawa materialnego jak i postępowania administracyjnego zostały przez organy administracji właściwie zastosowane. Co prawda uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zbyt lakoniczne, jednakże to uchybienie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, które jest prawidłowe. Należy dodać, że zgodnie z art. 7 Kpa organ administracji publicznej ma obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Nie oznacza to jednak wbrew zarzutom skargi, że strona jest pozbawiona możliwości podejmowania działań, w szczególności takich, które leżą w jej interesie prawnym. Niewątpliwie zaś w interesie skarżącej spółki było przedstawienie dowodu wskazującego na wydanie decyzji przekazującej jej poprzednikowi prawnemu sporną nieruchomość w zarząd. Tymczasem strona skarżąca takiego dowodu nie przedstawiła.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

| |

| |