Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 133/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 84c, art. 79 - 79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1, art. 83 ust. 1, 2 i 3, art. 84 d, art. 83 ust. 2 pkt 6.
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2007 nr 50 poz 331
law: Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów.
article: art. 78.
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 133.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 172-174, art. 194 par. 1.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 6e.
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 372/09 w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie czynności kontrolnych w czasie kontroli celnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 listopada 2009 r. o sygn. III SA/Łd 372/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. – Wydział III oddalił skargę W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. o nr [...] w przedmiocie czynności kontrolnych w czasie kontroli celnej. Postanowienie to utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] maja 2009 r. o nr [...].

Sąd I instancji uznał, że wyznaczenie nowego terminu zakończenia kontroli w Wielobranżowym Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym "W." W. W. w M. na podstawie imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celnej nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. na dzień 29 maja 2009 r. było uzasadnione. Umożliwiało dokładne przeanalizowanie obszernej dokumentacji składanej do dnia 27 kwietnia 2009 r. Kontrola prowadzona była w oparciu o przepis art. 78 rozporządzenia Rady ( EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny ( Dz.Urz. UE L 302 z 19.10.1992 r. z późn. zm.- Dz.U.UE Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r. - rozdz. 02, tom 4, str. 307). Przedmiotem kontroli była dokumentacja celna, ewidencja oraz dane księgowe, handlowe i finansowe dotyczące deklarowanej wartości celnej importowanych towarów.

Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach organów, które stwierdziły, że powyższy zespół kontrolujący w dniu 31 marca 2009 r. wezwał W. W. do przedstawienia szeregu dokumentów i wyjaśnień. Zażądał zgłoszeń celnych importowych z okresu od 1 lipca 2007 r. do dnia rozpoczęcia kontroli. Z treści pisma skarżącej z dnia 17 kwietnia 2009 r. wynika, że W. W. złożyła zgłoszenia celne importowe w kilku partiach, a w dniach 3, 15 i 17 kwietnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2009 r. wezwał właścicielkę kontrolowanej jednostki do złożenia w terminie trzech dni brakujących dokumentów wskazanych przez zespół kontrolny. Chodziło o zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] maja 2008 r., a także wszystkich dokumentów handlowych, księgowych, finansowych, bankowych, magazynowych i transportowych dotyczących towarów zgłoszonych do odprawy na podstawie ww. zgłoszenia celnego. W tym samym dniu Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wyznaczył postanowieniem nowy termin zakończenia kontroli celnej na dzień 29 maja 2009 r. Wskazał, że zakres kontroli powoduje konieczność pozyskania i analizy dodatkowych dowodów. Ze względu na to, że okazany przez kontrolowanego materiał jest obszerny, a dowody zostaną przygotowane przez kontrolowanego nie wcześniej niż 27 kwietnia 2009 r. nie ma możliwości zakończenia kontroli w pierwotnie wyznaczonym terminie. Strona wniosła sprzeciw, powołując się na art. 84 "c" ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1096 z późn. zm.). Czas trwania kontroli organu u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym określony został w art. 83 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jednakże przepis art. 83 ust. 2 pkt 6 tej ustawy stanowi, że ograniczeń czasu kontroli nie stosuje się w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest realizacją obowiązków wynikających z przepisów prawa wspólnotowego o ochronie konkurencji lub przepisów prawa wspólnotowego w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej. Kontrolę niniejszą prowadzono na podstawie art. 78 WKC, a jej celem była ochrona interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej.

W ocenie Sądu I instancji trafnie organy obu instancji przyjęły, że w sprawie nie miały zastosowania przepisy art. 83 ust. 1 ustawy dotyczące ograniczenia czasu kontroli. Organ I instancji po rozpatrzeniu sprzeciwu postąpił właściwie wydając postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Istniały uzasadnione podstawy do wyznaczenia nowego terminu zakończenia kontroli celnej. Z akt sprawy wynika, że zespół kontrolny wzywał kilka razy właścicielkę kontrolowanej jednostki do złożenia pełnej dokumentacji celnej. Dokumentacja ta przekazywana była partiami w okresie od 3 do 27 kwietnia 2009 r., dlatego też organ kontrolny z przyczyn od niego niezależnych nie był w stanie zakończyć czynności kontrolnych do dnia 27 kwietnia 2009 r.

Sąd I instancji uznał za trafny zarzut niepouczenia strony przez organ o terminie przewidzianym na zgłoszenie sprzeciwu. W punkcie 29 pouczenia dołączonego do upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, pouczono kontrolowany podmiot o możliwości wniesienia sprzeciwu, nie informując o terminie w jakim sprzeciw powinien być wniesiony. Uchybienie to nie rzutowało negatywnie na sytuację prawną strony, skoro wniesiony sprzeciw został rozpatrzony.

W związku z tym, że wydany wyrok nie naruszał prawa, dlatego skarga podlegała oddaleniu.

W skardze kasacyjnej W. W. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji i zarzuciła naruszenie prawa materialnego. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienia skargi. Powołując się na naruszenie prawa materialnego zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 9 w zw. z art. 83 ust. 3, art. 80b i art. 84c w zw. z art. 84d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, a ponadto art. 78 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, a także art. 172–174 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu podała, że Sąd I instancji nie uwzględnił dokumentacji urzędowej złożonej na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. Chodzi o postanowienie i decyzję organu celnego z dnia 15 października 2009 r. Postępowanie w tych sprawach obejmowało swoim zakresem materiał, który był przedmiotem badania kontrolnego. Organ ten potwierdził prawidłowość dokumentacji celnej i prawidłowo odprowadzone należności celne. Skarżąca podczas kontroli także powoływała się na tę dokumentację, a to oznacza, że przedłużenie tej kontroli było niezasadne. Kontrola dotyczyła zaś czynności, które wcześniej przez gdyńskie organy celne zostały uznane za prawidłowe. Organ celny za każdym razem powinien spisywać protokół z dokonywanych czynności kontrolnych i przedkładać go kontrolowanemu do wglądu i do podpisu. W czasie kontroli u skarżącej nigdy takich protokołów nie spisywano i dlatego twierdzeń kontrolujących nie można zweryfikować. Brak protokołów z takich czynności jest istotnym brakiem formalnym powodującym nieważność kontroli. W ocenie skarżącej nie mogą wymagać przedłożenia dokumentacji niezwiązanej z obrotem celnym a zwłaszcza niemożliwej do uzyskania. Nie można też żądać powtórnego przedłożenia i uwierzytelnienia tej samej dokumentacji, skoro znajduje się już w aktach kontrolnych. Sprzeciw zaś można wnieść na każdą czynność kontrolującego, a nie tylko na sam fakt wszczęcia lub zakończenia kontroli. Przedłużanie kontroli w sposób dowolny nie świadczy o poszanowaniu przedsiębiorcy i jego uzasadnionych interesów. W art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego nie ma mowy o przedłużaniu kontroli w dowolny sposób z wątpliwym uzasadnieniem. Nie można też szukać pretekstu do przedłużania kontroli, o ile inne organy uznały ją za prawidłową. Powyższe zarzuty w pełni uzasadniają złożenie skargi.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej z uwzględnieniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od strony skarżącej. Podał, że zarzuty nie zasługują na uwzględnienie a wydany wyrok Sądu I instancji jest w pełni uzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Wynikające z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej – z wyjątkiem branej z urzędu pod rozwagę nieważności postępowania oznacza, że Sąd ten nie może wyjść poza jej zakres i sformułowane zarzuty.

W świetle powyższego wskazać należy, że zgodnie z powołanym w zarzutach skargi kasacyjnej art. 84 "c" ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.) przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem wymienionych tam przepisów. Chodzi o art. 79–79"b", 80 ust. 1 i 2, 82 ust. 1 oraz 83 ust. 1 i 2 z zastrzeżeniem art. 84"d". Wymienione przepisy sposób przeprowadzenia kontroli w znacznej części opierają o przepisy ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.). W zarzutach skargi kasacyjnej brak jest odwołania się do wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. A to oznacza zawężenie zarzutów do regulacji wynikającej z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Argumentacja podniesionych zarzutów skoncentrowana jest wokół braku zasadności przeprowadzenia kontroli a następnie jej przedłużenia i w konsekwencji do jej unieważnienia.

W przedmiotowej sprawie przeprowadzenie kontroli odbywało się na podstawie art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. A to oznacza, że prowadzona kontrola była realizacją obowiązków wynikających z przepisów prawa wspólnotowego w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej, o której mowa w art. 83 ust. 2 pkt 6 cytowanej wyżej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Materiał sprawy wskazuje, że kontrolą został objęty okres po pierwszym maja 2004 r., a zatem okres po przystąpieniu Polski do Wspólnoty Europejskiej. Tym samym kontrola dotyczyła wszelkiej dokumentacji związanej z importem towarów na obszar Unii Europejskiej, mającym miejsce w okresie poakcesyjnym i miała na celu sprawdzenie czy nie zostały naruszone interesy finansowe Wspólnoty Europejskiej. Skoro znalazł zastosowanie przepis art. 83 ust. 2 pkt 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej kontrola nie podlegała ograniczeniom czasowym. Nie ma zatem podstaw do twierdzeń o naruszeniu art. 83 ust. 3 ustawy. O ile nastąpiło przedłużenie czasu trwania kontroli, to w związku z zakresem czynności kontrolnych z przyczyn niezależnych od organu kontrolnego.

Nie można podzielić wywodów skargi kasacyjnej o braku zasadności przeprowadzonej kontroli, jak też przyczyn jej przedłużenia. Wykonywanie działalności kontrolnej związane jest z zadaniami zakreślonymi art. 9 ustawy. Organy w zakresie nadzoru i kontroli działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, z poszanowaniem uzasadnionych interesów przedsiębiorcy. Skarga kasacyjna kwestionując zasadność przeprowadzonej kontroli zarzuty swoje sprowadza do kwestionowania także wykonanych czynności kontrolnych. Nie wskazuje przy tym naruszenia swoich uzasadnionych interesów. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia o naruszeniu art. 80"b". O ile powołany wyżej art. 84 "c" ustawy wymienia naruszenie przepisów przez organy kontroli podczas wykonywanych czynności, to zarzuty skargi w zakresie tych czynności się nie mieszczą. Nawet jeśli dokonano kontroli czynności uznanych za prawidłowe, to nie można z tego powodu czynić zarzutu organom o braku podstaw do prowadzonej kontroli. Zaznaczyć przy tym należy, że dane z przeprowadzonej kontroli zostały wykorzystane przez organy celne w G.. O ile Sąd I instancji nie uwzględnił tej dokumentacji, to wynika z istoty sądowej kontroli administracji, Sąd I instancji orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności a wynikającej z akt sprawy. Stanowi o tym art. 133 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Data wydanych orzeczeń organów celnych jest z 15 października 2009 r. zaś wyrok Sądu I instancji z 18 listopada 2009 r.

Naruszenie art. 172–174 oraz 194 § 1 Ordynacji podatkowej też nie jest uzasadnione, skoro czynności kontrolne realizowane były w oparciu o ustawę z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.). Przepisów tych skarga kasacyjna nie zakwestionowała. Wprawdzie art. 6"e" powyższej ustawy o Służbie Celnej odwołuje się do Ordynacji podatkowej, ale przepisów tam wymienionych skarga także nie zakwestionowała.

Powyższe rozważania jednoznacznie wskazują na brak podstaw do kwestionowania założeń art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w ramach których prowadzono kontrolę. W sprawie nie miały zastosowania przepisy art. 83 ust. 1 z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej a dotyczące ograniczeń czasowych kontroli. Skoro organ kontrolny z przyczyn od siebie niezależnych nie był w stanie zakończyć czynności kontrolnych w wyznaczonym pierwotnie terminie a kontrola była realizacją obowiązków wynikających z przepisów prawa wspólnotowego w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej, to wyznaczenie nowego terminu było uzasadnione i prawa nie naruszyło.

Mając powyższe na uwadze – Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.