Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 236/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 135, art. 200 i art. 205 par. 2, art.119 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 18, art. 27
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 61a par. 1 i art. 44
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 2 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Asesor WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych numer [...] z dnia [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz A.W. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz w związku z art. 61 a § 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz w związku z art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie z [...] Nr [...], którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów A. W. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach od [...] z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do wniesienia zarzutów.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A. W. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 29.06.2015 r. o nr od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Podstawę wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] nr[...], określająca wysokość należności na koncie pracowniczym [...] za okres od grudnia 1994 r. do listopada 1995 r. w kwocie 1 939,73 zł, wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 9 217,00 zł.

Na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny w dniu 29 czerwca 2015 r. skierował zawiadomienia o numerach: od [...] do [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do A S.A. Powyższe zawiadomienia wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 17.07.2015 r. w trybie art. 44 k.p.a.

Następnie, na podstawie ww. tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny skierował zawiadomienia z dnia 20.09.2019 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. Powyższe zawiadomienia zostały zwrócone z adnotacją: "Zwrot adres niedostateczny". Jak wynika z adnotacji na zawiadomieniu, jego doręczenie nastąpiło w dniu 23.09.2019 r. za pośrednictwem gońca.

W dniu 28.10.2019 r. pełnomocnik A. W. złożył do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Ł. pisma z 28.10.2019 r. zatytułowane "Skarga na zajęcie egzekucyjne", w których wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na "zawisłość sprawy przed Sądem Okręgowym w Ł. (sygn. akt: [...])" oraz o uchylenie zajęcia. W uzasadnieniu powyższych wystąpień pełnomocnik wskazał, iż 15.05.2018 r. organ rentowy wydał decyzję, w której stwierdzono wysokość zadłużenia A. W. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Pełnomocnik podniósł ponadto, iż zobowiązany skierował do Sądu Okręgowego w Ł. odwołanie od ww. decyzji. W powyższym wystąpieniu wskazano również, iż dochodzone przez organ rentowy należności uległy przedawnieniu.

Z uwagi na wątpliwości, co do charakteru prawnego żądania zobowiązanego, Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. pismem z 2 grudnia 2019 r. wezwał zobowiązanego do sprecyzowania pism z 28.10.2019 r. zatytułowanych "Skarga na zajęcia egzekucyjne", poprzez wskazanie, czy ww. wystąpienia należy kwalifikować jako zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, skargę na czynności egzekucyjne, wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnych, wniosek o zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych, wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, czy też wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W wezwaniu zawarto pouczenie, iż w przypadku nieustosunkowania się w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, pismo z 28.10.2019 r. potraktowane zostanie jako wniosek o umorzenie należności z tytułu składek.

Następnie organ egzekucyjny skierował do pełnomocnika zobowiązanego pismo z dnia 13.12.2019 r., o tożsamej treści do pisma z dnia 02.12.2019 r., ponownie wzywające pełnomocnika strony do wskazania charakteru prawnego wystąpień z dnia 28.10.2019 r. zatytułowanych "Skarga na zajęcia egzekucyjne".

Powyższe wezwania doręczono pełnomocnikowi zobowiązanego w dniu odpowiednio 1.12.2019 r. i 07.01.2020 r.

W odpowiedzi, pismami z 16.12.2019 r. zatytułowanymi "Ostateczne sformułowanie stanowiska", pełnomocnik zobowiązanego poinformował, iż pisma z dnia 28.10.2019 r. stanowiły zarzuty dotyczące czynności zajęcia egzekucyjnego dokonanego przez Dyrektora [..] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, iż podtrzymuje wniosek o zwieszenie postępowania z uwagi na "zawisłość sprawy przed Sądem Okręgowym w Ł. (sygn. akt:[...] )". Ponadto na podstawie art. 33 ust. 1 oraz art. 33 ust. 7 u.p.e.a., pełnomocnik zobowiązanego wniósł zarzuty przedawnienia i niedoręczenia upomnienia.

W dniu 28 stycznia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał postanowienie, którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do wniesienia zarzutów.

W dniu 20 lutego 2020 r. pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, któremu zarzucił naruszenie:

• art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, iż upłynął termin do wniesienia zarzutów,

• art. 61a § 1 k.p.a., z uwagi na jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

W związku z powyższym, pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...].

W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia pełnomocnik wskazał, iż w dniu 5 maja 2018 r. organ rentowy wydał decyzję, określającą wysokość zadłużenia zobowiązane wobec ZUS z tytułu niepłaconych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Pełnomocnik podkreślił, iż od ww. decyzji wniesiono odwołanie do Sądu Okręgowego w Ł. Ponadto pełnomocnik przywołując treść art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, podkreślił, iż dochodzone należności z tytułu niepłaconych składek uległy przedawnieniu. Dodatkowo zdaniem pełnomocnika strony, z uwagi na brak prawomocnego rozstrzygnięcie w sprawie wniesionego odwołania, należy zawiesić niniejsze postępowanie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności powołał w zaskarżonym postanowieniu treść art. 33 § 1 u.p.e.a., podkreślając, że instytucja zarzutów na postępowanie egzekucyjne, która służy ochronie interesu prawnego zobowiązanego, ma charakter sformalizowany zarówno w odniesieniu do zakresu zarzutów, jak również co do terminu ich wniesienia.

Organ wskazał następnie, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pouczenie to jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W związku z tym termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, należy liczyć od dnia, w którym zobowiązany otrzymał odpisy tytułów wykonawczych. Termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia zobowiązanego do skutecznego dokonania czynności. Zarzuty są więc środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu wyłącznie we wstępnej fazie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Organ powołując następnie treść art. 18 u.p.e.a. oraz przepisów k.p.a. dotyczących zasad doręczania pism, obliczania terminów, jak również warunków, na jakich można przywrócić uchybione terminy, tj.: art. 57, art. 44 § 1, 2 3 i 4 k.p.a., podniósł, że z akt sprawy wynika, iż wszystkie warunki wskazane w ww. przepisie zostały spełnione. W związku z niemożliwością doręczenia przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych z 29.06.2015 o numerach od [...] do [...] pod adresem [...] Ł., ul. A [...] nr[...], doręczyciel złożył je w Agencji Pocztowej ul. A [...] w Ł. O miejscu pozostawienia przesyłki A. W. został poinformowany poprzez stosowną informację umieszczoną w oddawczą skrzynce pocztowej adresata, co wynika z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru. O dwukrotnym awizowaniu przesyłki świadczą pieczęcie na kopertach o treści "awizowano w dniu 03.07.2015 r." oraz "awizo powtórne dnia 13.07.2015 r.". Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie czternastu dni od daty pierwszego awizowania, nastąpił zwrot przesyłki do ZUS [...] Oddział w Ł.

Mając na uwadze powyższe, w opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie budzi wątpliwości okoliczność doręczenia A. W. odpisów tytułów wykonawczych z upływem dnia 17 lipca 2015 r., co spowodowało zainicjowanie biegu siedmiodniowego terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Termin ten upłynął w dniu 24.07.2015 r. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, pisma zatytułowane "Skarga na zajęcie egzekucyjne" (uzupełnione pismami z 16.12.2019 r.), stanowiące zarzuty na postępowanie egzekucyjne, zostały wniesione przez pełnomocnika A. W. w 28.10.2019 r., zatem z uchybieniem ustawowego terminu do ich zgłoszenia.

Jednocześnie, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., prawidłowym było rozpatrzenie przez organ egzekucyjny, złożonych przez pełnomocnika zobowiązanego, wystąpień zatytułowanych "Skarga na zajęcie egzekucyjne", doprecyzowanych pismami z dnia 16.12.2019 r. zatytułowanymi "Ostateczne sformułowanie stanowiska" - jako zarzutów, gdyż pełnomocnik A. W. w wystąpieniu z 28.10.2019 r. wskazał, iż zaskarża zajęcie egzekucyjne dokonane przez organ egzekucyjny, jednakże argumentacja podniesiona w dalszej części przedmiotowego wystąpienia budziła wątpliwości organu egzekucyjnego, co do charakteru prawnego żądania zgłoszonego przez zobowiązanego.

Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skierował do strony pismo z 02.12.2019 r., a następnie z 13.12.2019 r. nr, w których przedstawiono przysługujące zobowiązanemu środki ochrony prawnej wraz ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi charakteru poszczególnych instytucji prawnych, a także wskazano przewidziane prawem terminy do dokonania czynności, w tym wyjaśniono również, iż zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Organ podkreślił, iż pełnomocnik działający w imieniu A. W. nie skorzystał z przysługującego stronie, na mocy art. 58 k.p.a. prawa i nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.

Bezspornym jest zatem fakt wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uchybieniem ustawowego terminu do ich złożenia..

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik A. W. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:

- naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 21 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, iż w dniu 17 lipca 2015 roku upłynął termin do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, podczas gdy tytuły wykonawcze z 29 czerwca 2015 roku nie zostały faktycznie doręczone skarżącemu;

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa;

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- art. 44 § 1, 2 3 i 4 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do zastępczego doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych 17 lipca 2017 roku, podczas gdy, doręczenie faktycznie nie nastąpiło;

- art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] oraz poprzedzającego postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Pełnomocnik strony wniósł także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych nie zostały prawidłowo doręczone w trybie art. 44 k.p.a., zatem bieg terminu na zgłoszenie zarzutów nie zaczął faktycznie biec. Nie można zatem mówić o uchybieniu terminu ustawowego do zgłoszenia ewentualnych zarzutów, a organ powinien ponowić próbę doręczenia skarżącemu ww. tytułów wykonawczych i tym samym umożliwić stronie założenie zarzutów w terminie 7 dni od prawidłowego doręczenia. Wskazał ponadto, że w przypadku uznania, iż nastąpiło prawidłowe doręczenie odpisów tytułów wykonawczych, należności jakich domaga się organ rentowy z tytułu nieopłaconych składek są przedawnione (5 lat od daty wymagalności. Ponadto wobec niewydania orzeczenia przez Sąd Okręgowy w Ł., niniejsze postępowanie powinno ulec zawieszeniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu wskazać należy, że sąd administracyjny w rozstrzyganej sprawie orzekał na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

W świetle art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej zwanej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny jest uprawniony do badania legalności wszelkich aktów lub czynności w granicach sprawy.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów A. W. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z 29.06.2015 r. nr od [...] do [...] z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy zasadnie organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, z uwagi na to, że skarżący wniósł zarzuty z uchybieniem terminu.

Wobec powyższego, wskazać należy, że w art. 27 u.p.e.a. ustawodawca określił elementy jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z przytoczonego przepisu wynika, że zobowiązany ma prawo wnieść zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do organu egzekucyjnego w ściśle określonym terminie, tj. w ciągu 7 dni.

Wprawdzie ustawodawca w przytoczonym przepisie zakreślając termin do zgłoszenia zarzutów, nie określił wprost od kiedy powinien być on liczony, jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej wynosi 7 dni i liczy się od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., II FSK 2470/19 i orzeczenia w nim powołane). W powołanym wyroku, NSA wskazał także, iż termin 7-dniowy do wniesienia zarzutów ma charakter terminu zawitego, a więc jego niedochowanie powoduje bezskuteczność czynności prawnej, tj. wniesienia zarzutów. Pogląd ten jest podzielany zarówno przez doktrynę jak i judykaturę, bowiem powszechnie przyjmuje się, że zarzut, o którym mowa w art. 33 u.p.e.a., wniesiony przed terminem doręczenia tytułów wykonawczych nie może odnieść skutku, podobnie jak wniesiony po terminie (Z. Leoński (w:) R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz pod redakcją R. Hausera, A. Skoczylasa, Warszawa 2018, str. 255; wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., II FSK 1885/15 oraz z dnia 27 stycznia 2015 r., II FSK 3081/12, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 lipca 2017 r., I SA/Po 87/17, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 sierpnia 2008 r., I SA/Bd 104/08).

Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, wskazać należy, że stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, odpisy tytułów wykonawczych z 29 czerwca 2015 r. o numerach od [...] do [...] zostały wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres skarżącego, tj. na ul. A 116/120 nr 29, [...] Ł. i uznane przez organ za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 17 lipca 2015 r. (k. 11 dane z ZPO: z powodu niemożności doręczenia przesyłki w dniu 3 lipca 2015 r. – pierwsze awizo, 13 lipca 2015 r. - powtórne awizo, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni we właściwym urzędzie pocztowym). Następnie, w dniu 20 września 2019 r. organ egzekucyjny skierował zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych oraz rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do A S.A.

W rozpoznawanej sprawie zagadnienie wymagające rozstrzygnięcia sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zastosował przepisy postępowania, tj. art. 44 k.p.a., poprzez przyjęcie, że doręczenie stronie skarżącej odpisów tytułów wykonawczych z 29 czerwca 2015 r. o nr od [...] do [...] było skuteczne i nastąpiło w dniu 17 lipca 2015 r.

Stosownie do treści art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu tym będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące doręczeń, tj. art. 42 - 44 k.p.a. Doręczenie tytułu wykonawczego będzie zatem mogło być dokonane w sposób określony w tych przepisach. Skuteczne doręczenie nastąpi zatem wówczas, gdy dokonane zostało z zachowaniem wszystkich warunków wymaganych przepisami prawa dla danego, wykorzystanego w praktyce przez organ sposobu doręczenia. Ocena skuteczności doręczenia pisma zależy zatem od dochowania warunków formalnych ściśle określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, co musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy.

Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie w myśl art. 44 § 4 k.p.a. uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Z uregulowania art. 44 k.p.a. wynika zatem, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych we wskazanym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 k.p.a.), zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza.

W aktach administracyjnych sprawy, w toku której zapadło zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne, znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych adresowanej do A. W. , ul. A 116/120 nr 29, [...] Ł., na odwrocie którego brak jest zakreślenia (ew. wpisania) przez doręczyciela, w jakim miejscu (na drzwiach mieszkania, w skrzynce pocztowej oddawczej, czy też w określonym ściśle miejscu na posesji) zostało pozostawione awizo zawierające zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Wbrew zatem stanowisku organu wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu, brak jest na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych stosownej adnotacji doręczyciela o umieszczeniu informacji w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.

Wskazane wady doręczenia zaliczyć należy do istotnych, z powodu których należy uznać, iż doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych z 29 czerwca 2015 r. o nr od [...] do [...] w stosunku do skarżącego nie nastąpiło.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym niejednokrotnie już wyjaśniano, że aby uznać za skutecznie doręczone pismo organu w tym trybie (art. 44 k.p.a.), musi w aktach sprawy znajdować się dowód, z którego jednoznacznie i jasno wynikać będzie, jak działał doręczający. Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. Konieczne jest więc dokonanie przez doręczyciela wszystkich czynności przewidzianych tym przepisem, by można było uznać przesyłkę za skutecznie doręczoną w trybie zastępczym. Jeżeli nie wiadomo jak działał doręczający (brak informacji o miejscu pozostawienia awiza), to doręczenia nie można uważać za dokonane (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 23/07, Lex nr 360227, wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2011 r. sygn. akt II GSK 794/10, Lex nr 1068869, także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 201/08, Lex nr 518516, wyrok NSA z 7 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 920/19, Lex nr 3036953).

Skoro - jak wynika ze znajdującego się w aktach zwrotnego poświadczenia odbioru - brak jest zamieszczenia na nim przez doręczyciela informacji o sposobie zawiadomienia adresata o przesyłce, to nie było podstaw do zastosowania instytucji doręczenia zastępczego, gdyż przesłanki uzasadniające jego zastosowanie nie zostały spełnione. Nie było więc podstaw do uznania, że datę doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych z 29 czerwca 2015 r. o nr od [...] do [...] można ustalać na zasadzie określonej w art. 44 k.p.a.

Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r. (sygn. akt II GSK 1761/11), że "adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść".

Trzeba mieć na również względzie, że stwierdzenie wniesienia zarzutów z uchybieniem terminu zamyka stronie drogę do rozpatrzenia jej sprawy, co ingeruje w konstytucyjne prawo każdego do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji). Z tego powodu środki procesowe skutkujące niemożnością realizacji tego prawa muszą być przez organy administracji publicznej stosowane z ostrożnością.

W tym stanie rzeczy, zarzuty skargi Sąd uznał za usprawiedliwione. W ocenie Sądu, organ w sposób nieprawidłowy, z naruszeniem art. 80 k.p.a., ocenił materiał dowodowy i uznał, że doszło do doręczenia zastępczego tytułów wykonawczych w rozumieniu art. 44 k.p.a. Oznacza to, iż brak było również podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów A. W. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29.06.2015 r. o numerach od [...] do [...] z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na zasądzoną kwotę 497 złotych składa się: wynagrodzenie radcy prawnego – 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.

d.j.