Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1547/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Mirosław Bator / spr. / Jacek Bursa Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwo Łosie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 15 lipca 2009 r. nr SKO.I-01/887/GNp/2009 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z dnia 14 kwietnia 2009 r. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz Skarbu Państwa -Lasów Państwowych Nadleśnictwo Łosie kwotę 440 / czterysta czterdzieści / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1956 r., znak: [...] wydanym na podstawie art. 1 - 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz.U. R.P. Nr 59, poz. 318) i art. 1 - 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. R.P. Nr 46, poz. 339) stwierdzono przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi Ł. , powiat G.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wymienionego orzeczenia w części dotyczącej przejęcia nieruchomości należącej do A.D. i J.D. wystąpił M.D. , jako spadkobierca poprzednich właścicieli.

Decyzją z dnia [...] października 2007r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o stwierdzeniu nieważności w/w orzeczenia z dnia [...] października 1956r. w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej we wsi Ł. , stanowiącej w dacie przejęcia własność małżonków A. i J.D. W uzasadnieniu wskazano, że w orzeczeniu tym brak jest prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskich stanowiącego osnowę decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.), które należy ocenić jako rażące naruszenie art. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Kolegium wskazało, że wydane w wyniku tej delegacji przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416) w § 1 wskazywały, że musi nastąpić określenie przejmowanych gruntów, czy to przez opis granic zespołów gruntów składających się na przejmowaną nieruchomość, czy przez wymienienie sąsiadujących nieruchomości o ustalonych granicach, które otaczają ten zespół gruntów. A zatem, brak określenia w osnowie decyzji przedmiotu przejęcia ocenić należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, bowiem prowadziło ono do nie wykonalności takiej decyzji i nie mogło być tytułem wykonawczym skierowanym na odebranie nieruchomości. Kolegium jednocześnie wyjaśniło, że po wnikliwej analizie przedmiotowego orzeczenia doszło do przekonania, że orzeczenie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, które wskazywałyby na konieczność wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 k.p.a w związku z art. 156 § 2 k.p.a.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2008 r. Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. w Ł. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją z dnia [...] października 2007 r. Zdaniem wnioskodawcy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 28 k.p.a. gdyż postępowanie w sprawie dotyczyło interesu prawnego Nadleśnictwa, obecnego właściciela nieruchomości objętych przedmiotowym orzeczeniem, które nie zostało zawiadomione o toczącym się postępowaniu, zatem bez własnej winy nie brało udziału w postępowaniu.

Uwzględniając ten wniosek, po wznowieniu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. akt [...] odmówiło uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] października 2007 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 145 § 1 pkt 4, w związku z art. 147 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 1 ust. 1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. R.P. Nr 46 poz. 339). W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w całości podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie. Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1956 r. rażąco naruszało prawo, gdyż nie zawierało prawidłowego, a nawet żadnego określenia nieruchomości, stanowiącej własność A. i J.D. , które tym orzeczeniem zostały przejęte na własność Państwa. W orzeczeniu tym nie zostały wykazane numery działek, ich powierzchnia jak również brak w nim innych danych, na podstawie, których można by obecnie stwierdzić jakie nieruchomości zostały tym orzeczeniem przejęte. Kolegium wskazało ponadto, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ nie może ustalać jaka powinna być prawidłowa treść badanej decyzji i w tym zakresie dokonywać stosownych ustaleń, lecz ma obowiązek dokonać jej oceny pod kątem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania. Kolegium podkreśliło, że organ administracyjny, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka, co do istoty sprawy rozstrzygniętej wadliwą decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny, wyłącznie, co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Organ zaznaczył także, że w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę dokonywanie dodatkowych ustaleń faktycznych.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Skarb Państwa - Nadleśnictwo Ł. w Ł. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2007 r. a także o nieuwzględnienie wniosku M.D. o uchylenie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] 1956r. Strona skarżąca zarzuciła, że zarówno decyzja z dnia [...] października 2010r. jaki i decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. wydane zostały z naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 107 § 1, art. 7, art. 77, art. 80, a także art. 156 § 2 k.p.a. Podniesiono, że osnowy zaskarżonych decyzji nie zostały sformułowane w taki sposób, aby możliwe było późniejsze wykonanie tych decyzji. Decyzja będąca przedmiotem wznowienia postępowania nie określała bowiem bliżej nieruchomości stanowiącej własność A. i J.D. w dacie jej przejęcia. Podniesiono także, że nieruchomość ta stanowi obecnie pięćdziesięcioletni las zasadzony uprzednio przez Nadleśnictwo, obszar włączony do planowanej gospodarki leśnej. Nieruchomość zmieniła zatem strukturę, inna jest także jej wartość i przeznaczenie. Obecnie taki stan winien być traktowany jako nieodwracalne skutki prawne objęte przepisem art. 156 § 2 k.p.a. Ponadto wskazano, iż skarżona decyzja narusza interes społeczny tj. interes Skarbu Państwa poprzez brak ustaleń dotyczących przedmiotu niniejszego postępowania, w tym oznaczenia nieruchomości, której dotyczy. Wnioskodawca wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł także, że poważne wątpliwości budzi uprawnienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98, poz. 1071 z 2000r. ze zm.) utrzymało o mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w jej uzasadnieniu. Kolegium podniosło, ze zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., orzeczenie o przejęciu nieruchomości ziemskiej na własność Państwa stanowi podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych i w zbiorach dokumentów na wniosek powiatowej władzy administracji ogólnej przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa. Zatem orzeczenie wydane w trybie przepisów tego dekretu powinno określać nieruchomość ziemską poprzez wskazanie danych dotyczących obszaru, granic, położenia, numerów działek, a jeżeli granice były zatarte to należało przejmowaną nieruchomość określić przez opis granic zespołu gruntów składających się na tę nieruchomość lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które otaczały ten zespół gruntów zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. Orzeczenie z dnia [...] października 1956 r., jak Kolegium wykazało w decyzji z dnia [...] października 2007 r., rażąco naruszało prawo gdyż nie zawierało prawidłowego, a nawet żadnego określenia nieruchomości, stanowiącej własność A. i J.D. , które tym orzeczeniem zostały przejęte na własność Państwa. Kolegium zaznaczyło też, że organ administracyjny, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej orzeka jako organ kasacyjny, a zatem wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. W ocenie organu orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1956r., nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, które wskazywałyby na konieczność wydania decyzji w trybie art.158 § 2 kpa w związku z art. 156 § 2 k.p.a. Kolegium doszło do przekonania, że jedynym skutkiem prawnym jaki wywołało to orzeczenie jest nabycie własności przez Państwo z równoczesnym pozbawieniem własności dotychczasowego właściciela nieruchomości objętej orzeczeniem. Skutek ten nie należy do nieodwracalnych skutków prawnych, a zatem nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia.

Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył Skarb Państwa – Nadleśnictwo Ł. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając m.in. naruszenie przepisów art. 7, art. 77, art. 157 § 1 ust. 1 i 2, , art. 156 § 2, art. 107 § 1, art. 80 k.p.a., a także nadinterpretację art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Strona skarżąca zarzuciła dodatkowo, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy nie został w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy. Nieruchomość A. i J.D. nie została indywidualnie oznaczona, zatem nie został ustalony przedmiot postępowania. Strona skarżąca wskazała także na niewłaściwą wykładnię przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1947r., dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Przepisy dekretu zdaniem strony skarżącej nie nakładały na organy administracji obowiązku precyzyjnego określenia nieruchomości stanowiących przedmiot przejęcia przez Skarb Państwa. W skardze wskazano ponadto, że roszczenia osób pozbawionych władności lasów mogą być zaspakajane w formie rekompensat. Podniesiono również, że nieruchomość zmieniła swoją strukturę, zmieniła się jej wartość i przeznaczenie. Obecnie stanowi strategiczny zasób kraju, co należy potraktować jako powstanie nieodwracalnych skutków prawnych. Zaznaczono również, że zgodnie z aktualną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, do rozpoznania sprawy o nieważność orzeczenia, w tego typu sprawach właściwy jest Wojewoda .

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swojej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z rządzącą postępowaniem administracyjnym zasadą oficjalności, wynikającą z przepisu art. 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, a mających wpływ na wynik sprawy. Już na wstępie stwierdzić należy, że w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu dotknięte są wadą skutkującą stwierdzeniem ich nieważności.

Zgodnie z regulacją art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi z kolei, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. W myśl art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. O tym jakie organy są organami wyższego stopnia mówi art. 17 k.p.a.

Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 maja 2005r. sygn. akt I OW 17/05 wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości, przez organy które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane. W doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz CH Beck, Warszawa 1996).

Materialonoprawną podstawę kwestionowanego w niniejsze sprawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. stanowiły przepisy dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318) oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województw: białostockiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339).

Jak wspomniano powyżej, kwestia jakie organy są właściwe do orzekania w sprawie nieważności orzeczeń Prezydiów Rad Narodowych wywołuje w orzecznictwie administracyjnym rozbieżności. W związku z przeprowadzonymi reformami w systemie organów administracji publicznej nie funkcjonują obecnie prezydia wojewódzkich rad narodowych, ani prezydia powiatowych rad narodowych. Taki stan prawny może stwarzać trudności w ustaleniu organu właściwego do stwierdzenia nieważności tychże orzeczeń.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt I OW 70/08 oraz z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I OW 152/08, a także w wyroku z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt I OW 28/09 uznając, że skoro w rozpoznawanym przypadku przedmiotowe orzeczenie wydane zostało przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej czyli organ szczebla "podstawowego", a nie "wojewódzkiego" to organem właściwym do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia jest Wojewoda.

Wymienione powyżej dekrety utraciły moc na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Ten akt prawny został z kolei uchylony ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1982 r. Nr 11, poz. 81). W ustawie uchylającej nie było żadnego odniesienia do decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych wymienionych w art. 18 ust. 1 pkt 3 i 4 powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r., w tym na podstawie dekretu z dnia z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r. Z powyższego wynika, że od dnia 4 listopada 1971 r. przestała istnieć podstawa prawna do przejmowania na własność Państwa nieruchomości rolnych w trybie przedmiotowego dekretów, a zadania i kompetencje dotychczasowych organów wynikających z przepisów obu dekretów nie zostały wymienione w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 34, poz. 198 ze zm.,). Ponieważ przepis art. 1 ustawy kompetencyjnej dotyczy przekazania do właściwości organów gminy dotychczasowych zadań i kompetencji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, jako zadań własnych gmin, to nie można na jego podstawie wywodzić uprawnienia samorządowego kolegium odwoławczego do orzekania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczeń wydanych na podstawie wyżej powołanych dekretów.

W dniu 1 lipca 1982 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79), która w art. 44 ust. 1 przewidywała przejęcie na własność Państwa gruntów rolnych odłogowanych na nieruchomościach opuszczonych przez właścicieli, natomiast w art. 39 ust. 4 - wydanie decyzji o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub nakazanie zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, a w przypadku odmowy przejęcia gruntów przez właściciela grunty te mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 39 ust. 6 tej ustawy. Przepis art. 45 ust. 1 tej ustawy upoważniał naczelnika gminy do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 39 ust. 6 i w art. 44 ust. 1 tej ustawy. Z powyższego uregulowania wynika, że sytuacja przejmowania nieruchomości rolnych na podstawie obu dekretów była najbardziej zbliżona do przejmowania gruntów rolnych na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 44 ust. 1 i art. 39 ust. 6 powołanej wyżej ustawy z dnia 26 marca 1982 r.

W wyniku przeprowadzonej reformy administracji państwowej sprawy określone w art. 39 ust. 4, a także w art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zostały przekazane do organów gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej.

Przepisy art. 44 i art. 45 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały skreślone z dniem 1 stycznia 1992 r. ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 114, poz. 494). W tym dniu przestała zatem istnieć kompetencja organów gminy do wydawania decyzji w tych sprawach. Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych została uchylona następnie przez ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dniem 25 marca 1995r., która nie zawierała nowych regulacji pozwalających na przymusowe, nieodpłatne (w drodze decyzji administracyjnej) przejmowanie gruntów rolnych na własność Państwa z powodu ich opuszczenia, degradacji itp. W reformie administracji publicznej przeprowadzonej w 1999 i 2000 r., w drodze ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126), ustawodawca nie uregulował kwestii właściwości organów w sprawach weryfikacji decyzji ostatecznych wydanych przed 1 stycznia 1992 r. o przejęciu gruntów rolnych na własność Państwa na podstawie wymienionych wyżej ustaw z 1957 r. i 1982 r. i taki stan prawny w tym zakresie istnieje nadal.

Mając na uwadze powyższe, Sąd rozpoznający niniejszą za błędny uznaje pogląd, że organem właściwym w sprawie stwierdzania nieważności decyzji administracyjnej jest na podstawie art. 17 k.p.a. samorządowe kolegium odwoławcze jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku sygn. akt I OW 28/09, jeżeli od dnia 1 stycznia 1992r. nie istnieje w prawie materialnym kategoria spraw dotyczących przymusowego, nieodpłatnego przejmowania przez państwo, mocą decyzji administracyjnej, opuszczonych gospodarstw rolnych i nie istnieją już naczelnicy miast i gmin, a ustawodawca po tej dacie, także dokonując reformy administracyjnej na podstawie ustawy z 1998 r., nie określił organów właściwych do weryfikowania decyzji ostatecznych wydanych w tych nieistniejących już rodzajach spraw z zakresu administracji rządowej, to nie można domniemywać właściwości organów gminy, skoro nie została ona wprost ustalona przepisami prawa, a jest oczywiste, że sprawy dotyczące przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa nie należały i nie należą do zadań własnych gminy. Zaznaczyć przy tym należy, że nieruchomości przejmowane przez Państwo na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949r. stawały się jego własnością i nie wchodziły do gminnego zasobu nieruchomości.

W powołanym postanowieniu sygn. akt I OW 152/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał z kolei, że sprawy zakończone wydaniem decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości opuszczonych na podstawie dekretów z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r., wtedy gdy istniały należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej. W związku z powyższym, badając właściwość organów administracji rządowej do weryfikacji wydanych wówczas orzeczeń, należy przede wszystkim mieć na uwadze czy ostateczna decyzja w stosunku do której toczy się obecnie postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności, została wydana przez organ I czy II instancji. Jeżeli decyzję ostateczną (orzeczenie) jako organ I instancji wydało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, organem właściwym do orzekania o jej nieważności będzie wojewoda, natomiast jeśli decyzję wydało prezydium wojewódzkiej rady narodowej, czyli organ II instancji, organem właściwym będzie minister.

W niniejszej sprawie przedmiotowe orzeczenie wydane zostało przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. W związku z powyższym uznać należy, iż organem właściwym do weryfikacji tego orzeczenia jest Wojewoda , jako organ administracji publicznej. Stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego obarczona jest wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 1 pkt 1 k.p.a. bowiem nie przekazuje sprawy organowi właściwemu do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia.

W ocenie Sądu decyzja zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. co w świetle art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. obliguje Sąd do stwierdzenia jej nieważności.