Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1194/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 pkt 6 , art. 292 pkt 2, art. 190 ust. 1, art. 181 ust. 3, art. 193 ust. 2, art. 193 ust.5
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.
article: art.134 ust. 1-2, art. 135, art. 140 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 494 par.2
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi A Spółka Akcyjna w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości różnicy pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] znak: [...] z dnia [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją znak: [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania A S.A. z siedzibą w O. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] znak: określającej dla Spółki Akcyjnej A wysokość różnicy pomiędzy opłatą należną a wynikającą

z wykazu zawierającego informacje i dane z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w 2013 r., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 273 ust. 1 pkt 2, art. 275, art. 276 ust. 1, art. 279 ust. 1 pkt 1, art. 285 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2, art. 292 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.), art. 53 § 1, art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) w związku z art. 281 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art.1 ust. 1, art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r.

o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu, Marszałek Województwa [...] orzekł o wymierzeniu A S.A. opłaty w wysokości 3.632.00 zł (słownie: trzy tysiące sześćset trzydzieści dwa złote), stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną za wprowadzanie przez ten podmiot ścieków do wód lub do ziemi w 2013 r. a wynikającą ze złożonego wykazu, zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za ten okres.

Sentencja decyzji została sformułowana w taki sposób, że oprócz ustalenia opłaty, o której mowa w art. 288 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (dalej zwanej P.o.ś.), organ pierwszej instancji określił łączną wysokość zobowiązania Spółki A z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w 2013 r. w kwocie 4.358,00 zł, odpowiadającą sumie wysokości ww. opłaty i opłaty wynikającej ze wzmiankowanego wykazu (opłaty podstawowej), a także wskazał na obowiązek uiszczenia odsetek należnych na dzień dokonania zapłaty. W uzasadnieniu decyzji Marszałek Województwa [...] przytoczył przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia, zamieszczone w P.o.ś. i ustawie - Ordynacja podatkowa (dalej zwanej O.p.). Następnie przedstawił stan faktyczny rozpatrywanej sprawy, wywodząc z niego, iż Spółka nieprawidłowo wyliczyła opłatę z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, ponieważ nie naliczyła opłaty podwyższonej z ww. tytułu. Zaznaczono przy tym, że decyzją z dnia [...] znak [...] Starosta [...] zezwolił Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością B na wprowadzenie do cieku C. wód opadowych lub roztopowych pochodzących z terenu zakładu . Przy czym w dniu [...] Sąd Rejonowy dla [...]-[...] w Ł., XX Wydział Krajowego Rejestru Sądowego wydał postanowienie o przejęciu spółki z o.o. B przez spółkę Akcyjną A w trybie art. 492 §1 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych. Organ I instancji zaznaczył, że na podstawie art. 3 pkt 30 oraz art. 138 P.o.ś. pozwolenie wodnoprawne wydawane jest na rzecz prowadzącego instalację, czyli podmiotu posiadającego tytuł prawny do instalacji. Utrata takiego tytułu prawnego do instalacji skutkuje wygaśnięciem pozwolenia chyba, że tytuł ten jest przenoszony na inny podmiot, który wcześniej złożył wniosek o przeniesienia na niego praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących instalacji. Dalej organ I instancji wywodził, że w świetle powyższego spółka z ograniczoną odpowiedzialnością B jako spółka przejmowana w wyniku łączenia przez przejęcie, utraciła tytuł prawny do instalacji i to skutkowało wygaśnięciem udzielonych jej pozwoleń. Zdaniem organu spółka przejmująca nie mogła uzyskać praw i obowiązków, które nie istniały (wygaśnięcie decyzji administracyjnej). Organ uznał, że pozwolenie wodnoprawne udzielone spółce z o.o. B wygasło z mocy prawa z chwilą utraty przez ten podmiot bytu prawnego, a więc spółka akcyjna A korzystała ze środowiska w 2013 r., w zakresie wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, wskutek czego jest zobowiązana do uiszczania z tego tytułu opłaty podwyższonej o 500%. Dalej przedstawiono przebieg postępowania zaznaczając, że organ I instancji wezwaniem z dnia 4 czerwca 2014 r. wezwał spółkę do przesłania korekty wykazu dotyczącego wprowadzania ścieków do wód lub ziemi za 2013 r. Z uwagi na to, że strona nie sporządziła takiej korekty organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia opłaty stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub ziemi w 2013 r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono szczegółowo sposób wyliczenia opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wskazując, iż łączna opłata z tego tytułu za 2013 r. wynosi 4.358,00 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji A S.A. zarzuciła naruszenie przepisów prawa poprzez błędne zastosowanie art. 190 § 1 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz błędną wykładnię art. 193 ust. 5 ustawy prawo ochrony środowiska oraz art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Skarżąca spółka wskazała w istocie, że organ I instancji nie uwzględnił konieczności zastosowania w sprawie art. 193 ust. 5 Prawa ochrony środowiska, a zamiast tego błędne oparł swoje rozstrzygniecie na art. 190 tej ustawy (P.o.ś.), który wiąże przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia dotyczącego instalacji (w tym wodnoprawnego) z wydaniem stosownej decyzji administracyjnej przed nabyciem tytułu prawnego do instalacji. Równocześnie zarzucono nieuwzględnienie dyspozycji art. 494 Kodeks spółek handlowych przez nieuznanie następstwa prawnego strony po B sp. z o.o. w zakresie praw i obowiązków wynikających z udzielonego tej Spółce pozwolenia wodnoprawnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu odwołania wydało decyzję wskazaną na wstępie. Organ odwoławczy uznało za niebudzący wątpliwości fakt, iż wprowadzanie do cieku C. wód opadowych lub roztopowych pochodzących z terenu Zakładu przez B sp. z o.o., a po jej przejęciu przez A spółka akcyjna - przez tę drugą Spółkę jest bezpośrednio związane z eksploatacją instalacji. Kolegium stwierdziło, że wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska, obciążającej z tego tytułu A spółka akcyjna, jako podmiotu korzystającego ze środowiska (prowadzący instalację), jest ściśle uzależniona od istnienia w obrocie prawnym stosownego pozwolenia. Jeżeliby bowiem przyjąć, iż przejęcie B sp. z o.o. nie spowodowała wygaśnięcia pozwolenia udzielonego przez Starostę [...], a prawa i obowiązki wynikające z decyzji tego organu przeszły na A spółka akcyjna, to należałoby uznać, że Spółka ta jest zobowiązana (choć jedynie formalnie - vide art. 289 ust. 1 P.o.ś.) do uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska w wysokości ustalonej według stawki podstawowej, określonej w złożonym przez nią wykazie. Gdyby natomiast opowiedzieć się za poglądem przeciwnym, to należałoby przyjąć, że zachodzi sytuacja określona w art. 276 ust. 1 P.o.ś., uzasadniająca naliczenie opłaty podwyższonej w wysokości wynikającej z art. 292 P.o.ś. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że w omawianym zakresie należy przyznać rację Marszałkowi Województwa [...]. Zgodnie z art. 181 ust. 2 P.o.ś. warunki i tryb wydawania, wygasania, cofania i ograniczania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz właściwość organów określają przepisy ustawy Prawo wodne, z zastrzeżeniem ust. 3. Zacytowana norma odsyła m.in. do stosowania art. 134 P.w., w którego ust. 1 wprowadzono ogólną zasadę, iż następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Wyjątek od tej reguły został przewidziany w art. 134 ust. 2 P.w., zgodnie z którym, jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie -Prawo ochrony środowiska. Przepis ten zawiera więc, choć tylko w zakresie ograniczonym do treści jego hipotezy, odesłanie zwrotne do stosownych regulacji prawnych P.o.ś. Kwestię przeniesienia praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących instalacji regulują bezpośrednio normy zamieszczone w art. 190 P.o.ś. W świetle art. 190 ust. 1 i 3 P.o.ś. przejście ww. praw i obowiązków nie następuje z mocy prawa z chwilą nabycia tytułu prawnego do instalacji (niezależnie od sposobu i formy nabycia), lecz wymaga uprzedniego złożenia przez zainteresowanego nabyciem tego tytułu prawnego wniosku o przeniesienie na niego praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących instalacji oraz wydania decyzji uwzględniającej ten wniosek przez organ właściwy do wydania pozwolenia. Dodać należy, że stosownie do art. 191 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. decyzja o przeniesieniu praw i obowiązków, o których mowa powyżej, wywołuje skutki prawne po uzyskaniu tytułu prawnego do instalacji lub jej oznaczonej części. Równocześnie Kolegium wskazuje, że wart. 181 ust. 3 P.o.ś. określono w formie zamkniętego katalogu przepisy tej ustawy, które mają odpowiednie zastosowanie do pozwoleń wodnoprawnych na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (w ramach wyjątku od reguły nakazującej stosowanie przepisów P.w.). Katalog tych unormowań obejmuje m.in. wzmiankowane wyżej przepisy art. 190 i art. 191 P.o.ś., natomiast - co jest szczególnie istotne wobec zarzutów sformułowanych przez stronę w odwołaniu od decyzji Marszałka Województwa [...] - nie mieści się w nim art. 193 ust. 5 P.o.ś. Prowadzi to do konkluzji, że ww. regulacja prawna odnosi się do ogółu pozwoleń, ale z wyłączeniem pozwoleń wodnoprawnych na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Zdaniem Kolegium przedstawiony wywód nie jest też sprzeczny z art. 494 § 2 K.s.h., statuującym zasadę, że na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. Stronie umknęło bowiem, że - jak wprost wynika z treści przytoczonej normy - zasada ta nie jest bezwzględna, gdyż wyjątki od niej mogą wynikać z ustawy bądź decyzji o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi. Wprawdzie przepis art. 494 § 2 K.s.h. odnosi się co do zasady do następstwa prawnego między B sp. z o.o., a A spółka akcyjna, ale nie obejmuje ono uprawnień i obowiązków określonych w decyzji Starosty [...] z dnia [...] znak: [...], jako że w tym zakresie zastosowanie ww. regulacji prawnej jest wyłączone z mocy przepisów szczególnych, tj. art. 190 i art. 191 P.o.ś. Reasumując, Kolegium uznało, iż pozwolenie wodnoprawne udzielone B sp. z o.o. wygasło z mocy prawa z chwilą utraty przez ten podmiot bytu prawnego, a więc A spółka akcyjna korzystała ze środowiska w 2013 r., w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, bez wymaganego pozwolenia, wskutek czego jest zobowiązana do uiszczenia z tego tytułu opłaty podwyższonej o 500%.

Organ odwoławczy ocenił także jako prawidłowe określenie przez Marszałka Województwa [...]: - wysokości opłaty należnej w kwocie 4.358,00 zł; - wysokości różnicy w kwocie 3.632,00 zł pomiędzy opłatą należną (4.358,00 zł) a wynikającą z wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (726,00 zł); oraz łącznej wysokości zaległości A spółka akcyjna z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w 2013 r. w kwocie 4.358,00 zł, z uwzględnieniem faktu, że opłata wynikająca z ww. wykazu nie została uiszczona, jako nieprzekraczająca kwoty 800 zł, określonej w art. 289 ust.1 P.o.ś. w brzmieniu sprzed nowelizacji tego przepisu w dniu 1 stycznia 2013 r.; a także - obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę należnych na dzień zapłaty. Odnośnie odsetek za zwłokę Kolegium wyjaśniło, iż datą wymagalności zobowiązania pieniężnego strony, od której są one naliczane, jest dzień 1 kwietnia 2014 r. W myśl bowiem art. 285 ust. 2 P.o.ś w związku z art. 25 ust.1 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz. U. z 2012 r. póz. 1342) A spółka akcyjna powinna była wnieść opłatę należną za 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A S.A. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 6 i 7 oraz art. 156 § 1 pkt 2 ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 494 § 2 ustawy kodeks spółek handlowych. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżąca podniosła, iż pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. Starostwo Powiatowe w Ł. poinformowało A S.A. że w przypadku przejęcia spółki w trybie art. 492 § 1 pkt 1 w zw. z art. 516§1,§5,§6 K.s.h. organ nie musi przenosić pozwolenia wodnoprawnego, bowiem z treści art. 494 § 2 K.s.h. wynika, że z dniem przejęcia na spółkę przejmującą przechodzą w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi. Marszałek Województwa - odmiennie od stanowiska Starostwa Powiatowego w Ł. - przyjął, że do możliwości dalszego korzystania z pozwolenia wodnoprawnego przez spółkę przejmującą konieczne jest wydanie decyzji przez starostę.

Dalej skarżąca zauważyła, iż w chwili orzekania w II instancji nie obowiązywały przepisy szczególne - art. 190 i art. 191 ustawy Prawo ochrony środowiska i dlatego – w ocenie strony - w niniejszej sprawie zastosowanie znaleźć powinna ogólna zasada wyrażona w art. 494 § 2 K.s.h. Jest to tzw. sukcesja cywilnoprawna, która oznacza, że do przejścia tych praw nie ma konieczności dokonania dodatkowych czynności.

Wobec powyższego z dniem przejęcia A S.A. nabyła tytuł prawny do instalacji, a samo pozwolenie nie wygasło. Zdaniem strony skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze przez rażące naruszenie prawa w postaci oparcia rozstrzygnięcia na nieobowiązujących przepisach prawa naruszyło tym samym art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. A S.A. nie może ponosić negatywnych skutków związanych z nieprawidłowym działaniem organów państwowych w zakresie stosowania przepisów prawa, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Ponadto skarżąca zaakcentowała, iż zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest znajomość zarówno przepisów ustawy na podstawie, której wydawana jest decyzja administracyjna, jak i jej nowelizacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że nowelizacja Prawa ochrony środowiska z dniem 5 września 2014 roku nie ma wpływu na niniejsze postępowania, bowiem zmiana praw materialnego może mieć wpływ na zezwolenia, ale od daty wejścia w życie tych zmian. W ocenie Kolegium niezasadne jest twierdzenie, iż zmiana , która weszła w życie w 2014 roku spowodowała, że w 2013 roku – a takiego okresu dotyczy skarżona decyzja – strona nie musiała dysponować stosownym zezwoleniem. SKO stwierdziło, iż skoro opłata dotyczy wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w 2013 roku to strona była zobowiązana do wystąpienia o uzyskanie zezwolenia, mimo iż jej poprzednik takim zezwoleniem dysponował.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej argumenty są zasadne.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] określającą dla Spółki Akcyjnej A wysokość różnicy pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu zawierającego informacje i dane z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w 2013 r. Istotą sporu jest zaś to czy pozwolenie wodnoprawne objęte decyzją Starosty [...] z dnia [...] wydane na rzecz poprzednika prawnego strony skarżącej wygasło i czy w konsekwencji skarżąca korzystała ze środowiska w 2013 r., w zakresie wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, wskutek czego jest zobowiązana do uiszczania z tego tytułu opłaty podwyższonej.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2012 roku, poz. 145 zez m.).

Bezpośrednią podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 292 pkt 2 Poś, który stanowi, iż w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% za pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Skład orzekający w tej sprawie podziela poglądy doktryny i tej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, w świetle której w celu określenia znaczenia pojęcia "braku wymaganego pozwolenia" należy oprzeć się na wykładni systemowej. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę przyczyny braku wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz ustalić przesłanki, które to spowodowały. Dlatego też biorąc pod uwagę stan faktyczny przedmiotowej sprawy należy jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca spółka nie ponosi odpowiedzialności za ewentualny brak pozwolenia wodnoprawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 785/09, LEX nr 597858). Wszak z dokumentacji zebranej w sprawie wynika, że skarżąca zwróciła się do Starosty [...] o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia udzielonego poprzednikowi i uzyskała odpowiedź, iż nie ma potrzeby przeniesienia powyższego, bowiem następuje kontynuacja z mocy prawa. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wymagane pozwolenie wodnoprawne wydano na okres do 14 czerwca 2015 roku i nie stwierdzono wygaśnięcia owego pozwolenia w drodze decyzji. Pozostała tylko do wnikliwego rozważenia kwestia czy pozwolenie przeszło na skarżącą.

W pierwszej kolejności należy się odnieść do relacji zachodzącej pomiędzy uregulowaniem następstwa prawnego w Kodeksie spółek handlowych, Prawem ochrony środowiska i Prawem wodnym. Przepisy te, stanowiąc zasady ogólne i liczne wyjątki, nie ułatwiają podmiotom prawa ale i organom właściwego ich stosowania, zwłaszcza że po wydaniu decyzji I instancji nastąpiła zmiana stanu prawnego (ustawa z dnia 11 lipca 2014 roku o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014r., poz. 1101) znowelizowała Prawo ochrony środowiska z dniem 5 września 2014 roku). W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż oceny czy doszło do przejęcia lub wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego należy dokonać na podstawie przepisów obowiązujących w momencie przekształcenia spółek (w dniu 23 listopada 2012 roku), a więc wtedy, kiedy mogło do takiego przejęcia lub wygaśnięcia dojść. W tym zakresie zarzuty skargi, iż organ oparł się na nieobowiązujących przepisach nie są zasadne. Wszak zasada niedziałania prawa wstecz nie zezwala na ocenę zdarzeń z 2012 roku przez pryzmat przepisów obowiązujących od dnia 5 września 2014 roku. Natomiast niewątpliwie postępowanie w przedmiocie określenia wysokości różnicy pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu począwszy od dnia 5 września 2014 roku należy prowadzić w oparciu o przepisy znowelizowane. Oczywiście kontrolowane postępowanie dotyczy emisji z roku 2013, jednak ustawa nie przewiduje cezury czasowej dla zastosowania art. 292 Poś i określenie opłaty podwyższonej może nastąpić w każdym czasie po stwierdzeniu przesłanek do jej nałożenia. Taki wniosek płynie z braku przepisów przejściowych w zakresie tego typu postępowań w ustawie z dnia 11 lipca 2014 roku o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne (tak: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06, OTK-A 2006 nr 10, poz. 149).

Zatem zauważyć należy, iż art. 494 § 1 K.s.h. stanowi zasadę, że spółka przejmująca (w tym wypadku skarżąca) wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej (spółki, na rzecz której wydano pozwolenie wodno prawne). Na spółkę przejmującą przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej (art. 494 § 2 K.s.h.). Z powyższego wynika, że co do zasady zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej przechodzą na spółkę przejmującą, jednak ustawodawca przewidział, że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi może stanowić inaczej. Skoro sprawa dotyczy pozwolenia wodnoprawnego o istnieniu takiego wyjątku od art. 494 § 2 K.s.h. można się przekonać po lekturze Prawa wodnego. Otóż art. 134 ust. 1 Prawa wodnego w brzmieniu obowiązującym w dacie przekształcenia spółek stanowił, iż następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia, z zastrzeżeniem ust. 2. Jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska (art. 134 ust. 2 Prawa wodnego). Z powyższego wynika, że art. 134 ust. 1 Prawa wodnego nie stanowi przepisu szczególnego względem art. 494 § 2 K.s.h. Dopiero art. 134 ust. 2 Prawa wodnego wprowadza wyjątek, jednak w wąskim zakresie, albowiem odnoszącym się do przejęcia tylko pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji i to na zasadach określonych w Prawie ochrony środowiska. Z treści ówcześnie obowiązującego art. 190 ust. 1 P.o.ś. oraz art. 134 ust. 2 prawa wodnego wynika, że aby podmiot zainteresowany nabyciem tytułu prawnego całej instalacji, w tym spółka przejmująca inną spółkę, nabyła prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń dotyczących instalacji, związanych z ochroną środowiska, a także pozwoleń wodnoprawnych dotyczących eksploatacji instalacji, winna wcześniej wnieść o przeniesienie praw i obowiązków wynikających z pozwoleń, o których mowa (przejęcie praw nie następowało z mocy prawa) (por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 roku, sygn. akt II OSK 1449/11, LEX nr 1367275). Jednak aby wiedzieć czy w sprawie miała zastosowanie zasada z art. 134 ust. 1 Prawa wodnego (przejęcie z mocy prawa) czy wyjątek z art. 134 ust. 2 Prawa wodnego ( i w efekcie przeniesienie w trybie art. 190 P.o.ś.) należało najpierw ustalić czy pozwolenie wodnoprawne dotyczyło w istocie eksploatacji instalacji. Niewątpliwe ustalenie tej okoliczności jest o tyle nieodzowne, iż stanowi jedyną podstawę do zastosowania wyjątku wynikającego z art. 134 ust. 2 Prawa wodnego. Prawo wodne nie definiuje pojęcia instalacji, natomiast robi to Prawo ochrony środowiska, określając, że instalacją jest:

a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję (art. 9 pkt 6 Poś). Tymczasem z pozwolenia wodno prawnego udzielonego w dniu 14 czerwca 2010 roku na rzecz poprzednika prawnego skarżącej wynika, iż dotyczy ono odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych z utwardzonego terenu zakładu. Nie wiadomo na jakiej podstawie organy ustaliły, iż czym w istocie jest "utwardzony teren" oraz czy jest instalacją w rozumieniu art. 9 pkt 6 P.o.ś., a wszak właśnie to ustalenie organu doprowadziło do zastosowania art. 134 ust. 2 Prawa wodnego i w dalszej konsekwencji do przyjęcia, że pozwolenie nie mogło przejść na skarżącą z mocy prawa, lecz wymagało zastosowania trybu z art.190 P.o.ś. Organ I instancji w swej decyzji nie przeprowadził żadnych rozważań na temat kwalifikacji utwardzonego terenu jako instalacji, zaś Kolegium już tylko jednym zdaniem autorytatywnie stwierdziło, że na podstawie zgromadzonego materiału ustaliło, iż wprowadzanie do cieku C. wód opadowych lub roztopowych pochodzących z terenu Zakładu przez B sp. z o.o., a po jej przejęciu przez A spółka akcyjna - przez tę drugą Spółkę jest bezpośrednio związane z eksploatacją instalacji. Powyższe braki w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji narażają je na zarzut naruszenia również art. 107 § 3 kpa i nie pozwalają na skontrolowanie prawidłowości toku rozumowania. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę nieprawidłowe jest stanowisko Kolegium, iż pozwolenie wodnoprawne wydane na okres do 14 czerwca 2015 roku na rzecz poprzednika prawnego strony skarżącej wygasło z chwilą utraty przez ten podmiot bytu prawnego. Wskazując na zasadność powyższego przywołać należy rozważania, które poczynił tutejszy Sąd w wyroku z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn.akt II SA/Łd 422/11 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazując, że dla stwierdzenia, iż strona nie posiada pozwolenia wodnoprawnego konieczne jest ustalenie, że wydano decyzję stwierdzającą wygaśnięcie takiego pozwolenia, która ma charakter decyzji konstytutywnej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 marca 2009 r., sygn.akt II SA/Kr 1224/08; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn.akt II SA/Bk 832/06; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn.akt II SA/Wr 462/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2010 r., sygn.akt II SA/Gd 219/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to nadal zachowuje swoją aktualność (wyroki WSA w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn.akt IV SA/Po 419/14 oraz z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn.akt IV SA/Po 1257/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zatem wydane stronie pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki dopóty, dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja o stwierdzeniu jego wygaśnięcia, bądź nie upłynie okres na jaki zostało udzielone.

Wydaje się, że organ nie dostrzegł, iż do pozwoleń wodnoprawnych nie stosowało się art. 193 P.o.ś. w całości, a jedynie ust. 2 tego artykułu, co wynikało z art. 181 ust. 3 P.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w listopadzie 2012 roku. Wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego ówcześnie regulował (i nadal reguluje w niezmienionej postaci) art. 193 ust. 2 P.o.ś, lecz w ograniczonym zakresie: pozwolenia, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 2-4 P.o.ś. (o pozwoleniu wodnoprawnym na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi mowa w art. 181 ust. 1 pkt 3 P.o.ś.) wygasają w części dotyczącej instalacji wymagającej pozwolenia zintegrowanego z chwilą upływu terminu, w którym prowadzący instalację powinien uzyskać pozwolenie zintegrowane, chyba że prowadzący instalację uzyskał pozwolenie zintegrowane przed tym terminem. Na marginesie warto tylko zaznaczyć, iż - wbrew twierdzeniom skarżącej - do pozwoleń wodnoprawnych nie można stosować art. 193 ust. 5 P.o.ś. (określającego przesłanki negatywne wygaśnięcia pozwolenia) z uwagi na treść art. 181 ust.3 P.o.ś. (zezwalającego na odpowiednie stosowanie do pozwoleń wodno prawnych tylko wybranych przepisów, wśród których nie wskazano art. 193 ust. 5 P.o.ś.).

Z analizy wszystkich tych przepisów wynika, że wygasnąć mogło tylko pozwolenie wodnoprawne, które spełnia łącznie następujące przesłanki: dotyczy eksploatacji instalacji i obejmuje pobór wód albo wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Na dodatek takie pozwolenie mogło wygasnąć tylko w części dotyczącej instalacji wymagającej pozwolenia zintegrowanego.

Ponadto przesłanki wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego w listopadzie 2012 roku i obecnie wskazuje art. 135 Prawa wodnego, zgodnie z którym pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli:

1) upłynął okres, na który było wydane;

2) zakład zrzekł się uprawnień ustalonych w tym pozwoleniu;

3) zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 3 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne.

Żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie wskazuje utraty bytu prawnego jako powodu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, wbrew temu co forsował organ.

W swych rozważaniach organ również pominął, iż zgodnie z art. 140 ust. 3 prawa wodnego organ właściwy do wydawania pozwolenia wodnoprawnego jest także właściwy w sprawach stwierdzenia wygaśnięcia, cofnięcia lub ograniczenia tego pozwolenia. Jeżeli zatem sporne pozwolenie wodnoprawne wydał Starosta [...], to tylko ten organ może stwierdzić wygaśnięcie pozwolenia, nie zaś Marszałek Województwa. Mamy więc do czynienia ze swoistym "utrwaleniem" właściwości. Trudno bowiem zaakceptować stanowisko, zgodnie z którym właściwym do stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego byłby organ, który nie był uprawniony do jego wydania (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II OW 129/12, Lex nr 1270264). W tym miejscu podkreślić należy, że skarżąca dostarczyła organowi pisemne stanowisko Starosty [...] z dnia [...], w którym Starosta wypowiedział się, że sporne pozwolenie nie wygasło i przeszło na skarżącą. Tej okoliczności organy w niniejszym postępowaniu zdały się nie dostrzegać. Już chociażby takie postępowanie organów prowadzące do rozważenia materiału dowodowego z naruszeniem zasady wszechstronności oraz z naruszeniem prawa materialnego stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ II instancji zobligowany będzie uwzględnić wyrażoną przez Sąd ocenę prawną oraz poczynione wyżej uwagi. Przeprowadzić wszechstronną analizę całokształtu zebranego materiału w świetle obowiązujących przepisów prawa rozważając, czy rzeczywiście istnieją przesłanki do wymierzenia stronie skarżącej podwyższonej opłaty administracyjnej. Wydając rozstrzygnięcie, organ winien je uzasadnić stosownie do reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a. dbając, aby wydane w sprawie rozstrzygnięcie uzasadnić z należytą starannością, tak by strona nie miała żadnych wątpliwości co do przesłanek, które zadecydowały o wydaniu takiej, a nie innej decyzji.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, iż organy naruszyły prawo materialne oraz prawo procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. i lit. c. p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono stosownie do art. 152 p.p.s.a.

a.bł.