Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1565/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2, art. 3, art. 54
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: Art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy, działając przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...]:

1. odmówił skierowania do domu pomocy społecznej B. K., przebywającej w Domu Pomocy Społecznej w B,

2. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 2, art. 3, art. 7, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54,art. 59 ust. 1, art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 , art. 100 ust. 1, art.104, art.106, art. 107, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2013 r., poz.182 ze zm.), dalej "u.p.s.", rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823), art. 104, art. 107, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że pismem z dnia 19 listopada 2012 r. B. K. zameldowana na pobyt stały w S, zwróciła się o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w B.

Przeprowadzono wywiad rodzinny środowiskowy z wnioskodawczynią w Domu Pomocy Społecznej w B gdzie przebywała gościnnie od października 2012 r. W czasie wywiadu strona podała następujące informacje.

B. K. jest wdową, ma 84 lata. Otrzymuje rentę rodzinną z ZUS w wysokości; 2211,54 zł. Na oświadczeniu złożonym do akt sprawy poinformowała również, że otrzymuje 150 dolarów amerykańskich [równowartość stan na dzień 11.07.2013r. 498,37 (kurs; 3.3225)] od znajomej na koszty utrzymania w tym Domu. Zatem łączny miesięczny dochód B. K. wynosi. 2709,91 zł. Poinformowała również, że w DPS w B przebywa gościnnie. Z oświadczenia jakie złożyła do akt sprawy wynika, że posiada zasoby majątkowe tj.; 2 obrazy, parę sztuk złotej biżuterii, której wartości nie podała.

W testamencie notarialnym Repertorium A nr [...] wydziedziczyła ze spadku swoje dwie wnuczki, powołując do całości spadku po ½ części swoich przyjaciół będącymi jednocześnie ustanowionymi przez nią pełnomocnikami do reprezentowania jej spraw. W czasie wywiadu nie podała informacji co jest przedmiotem spadku i jaka jest jego wartość.

Wnioskodawczyni utrzymuje, że nie ma żadnych kontaktów ze swoją rodziną, którą są wyłącznie wnuczki zamieszkujące w S. Jest z nimi skonfliktowana. Kontakty utrzymuje wyłącznie z przyjaciółmi tj. pełnomocnikami/spadkobiercami, którzy obecnie mieszkają na terenie K.

W zaświadczeniu lekarskim przedłożonym w dniu 11.07.2013 r. stwierdzono, iż B. K. jest osobą przewlekle somatycznie chorą i wymaga całodobowej opieki, a zakres świadczeń niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania to: pielęgnacja i opieka nad chorymi, leczenie, badania i porady lekarskie.

W dniu przeprowadzenia wywiadu rodzinnego środowiskowego tj. 11 lipca 2013 r. funkcjonowanie B. K. nie budziło zastrzeżeń, wnioskodawczyni poruszała się samodzielnie bez użycia sprzętu pomocniczego (laski, chodzika) była w logicznym kontakcie słownym. Swoje oczekiwania odnosiła do wydania jej decyzji kierującej do DPS, ponieważ twierdziła, że nie jest w stanie sama opłacać kosztu jakiego się od niej oczekuje za pobyt w tym Domu. B. K. poinformowała, że nie posiada żadnej umowy najmu lokalu w tym Domu, jednakże za umożliwienie jej zamieszkania musi wpłacać równowartość średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w tym Domu. Ze względu na tę sytuację oczekuje decyzji kierującej do domu pomocy społecznej, co w konsekwencji spowoduje dla niej zmniejszenie ciężaru opłat. B. K. nie bierze pod uwagę proponowanej formy pomocy w postaci usług opiekuńczych utrzymując, że jej głównym problemem są koszty pobytu w tym Domu. Ponadto - jak oświadczyła - miejsce, w którym aktualnie przebywa nie spełnia jej oczekiwań. Nie wiąże się ostatecznie z tym Domem, nie czuje się dobrze wśród jego mieszkańców, chętnie zmieniłaby miejsce swojego zamieszkania byle by miała jednoosobowy pokój do dyspozycji.

Podsumowując całość materiału zgromadzonego w sprawie organ stwierdził, że B. K. jest osoba samotną, wdową w podeszłym wieku. Jej dzieci (dwie córki) nie żyją. Ma rodzinę tj. dwie wnuczki, ale jest z nimi skonfliktowana - notarialnie wydziedziczyła je ze spadku. Testamentem sporządzonym w 2011 r. w Kancelarii Prawnej powołała do spadku swoich przyjaciół, którzy pełnia także rolę jej pełnomocników. Nie udzieliła informacji co jest przedmiotem spadku, nie podała też jego wartości. Poinformowała natomiast, że posiada dwa obrazy i kilka sztuk złotej biżuterii - również nie podając wartości. Spadkobiercy, a zarazem jej pełnomocnicy przywieźli ją do Domu Pomocy Społecznej w B w listopadzie 2012 r. gdzie przebywa do obecnej chwili. B. K. nie przedłożyła do wglądu żadnej umowy najmu lokalu, nie przedłożyła też żadnego dokumentu potwierdzającego ponoszenie kosztu za umożliwienie jej zamieszkania w tym Domu.

Z akt sprawy nie wynika, aby Dom, w którym mieszka, podejmował jakiekolwiek czynności związane z eksmisją wnioskodawczyni z zajmowanego lokalu, czy też egzekucji nieuiszczonej opłaty za ten pobyt. Brak też jest pisemnej umowy dotyczącej pobytu wnioskodawczyni w Domu czy też dokumentu potwierdzającego faktyczne ponoszenie kosztu z tytułu zamieszkania w tym Domu.

W trakcie wywiadu rodzinnego środowiskowego stwierdzono, że B. K. nie jest zainteresowana uzyskaniem usług opiekuńczych w miejscu jej zamieszkania - oczekuje natomiast zminimalizowania kosztu jej pobytu w domu pomocy społecznej przez wydanie decyzji administracyjnej w sprawie skierowania jej do DPS. Z oświadczenia strony wynika także, że nie wiąże się ona z zamiarem stałego pobytu w DPS w B - oczekując bardziej komfortowego miejsca zamieszkania.

W czasie postępowania administracyjnego pełnomocnicy B. K. powiadomieni zostali o wszczęciu postępowania w sposób prawidłowy - nie nawiązali kontaktu z Ośrodkiem, nie wyrazili zainteresowania sprawą.

Organ przywołując treść art. 54, art. 2, art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. wskazał, że jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, B. K. zamieszkała w Domu Pomocy Społecznej w B od października 2012 r. Jako zameldowana w S na pobyt stały miała prawo przebywania w lokalu mieszkalnym w S ul. S. Przed opuszczeniem tego miejsca pobytu miała prawo ubiegać się o skierowanie do domu pomocy społecznej lub zakładu opiekuńczo leczniczego zgodnie z właściwością terytorialną tj. na terenie S. Będąc mieszkanką S podjęła czynności celem wydziedziczenia spadkobierców tj. swoich wnuczek powołując jednocześnie do spadku swoich przyjaciół, których ustanowiła swoimi pełnomocnikami do wszystkich swoich spraw życiowych. Pobyt B. K. w DPS w B ustalony został z Dyrekcją Domu - bez decyzji administracyjnej.

Organ nie stwierdził przesłanek uzasadniających skierowanie do domu pomocy społecznej B. K. Wskazał, że wnioskodawca posiada zasoby pieniężne które pozwalają na organizację innej formy zamieszkania np. przez wynajęcie lokalu mieszkalnego. W tej czynności winni udzielić jej pomocy przede wszystkim pełnomocnicy/spadkobiercy. W ramach pracy socjalnej pomocy tej może udzielić także Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej.

Wnioskodawca posiada zaświadczenie lekarskie o potrzebie umieszczenia w domu pomocy społecznej, jednakże zastany sposób funkcjonowania B. K. nie wskazuje aby była ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagała konieczności zapewnienia całodobowej opieki i pielęgnacji. B. K. jest osobą chodzącą, komunikatywną, dobrze zorientowaną w sytuacji społecznej i życiowej. W pojawiających się trudnościach organizacyjnych ma prawo oczekiwać pomocy od swoich pełnomocników-spadkobierców.

Wnioskodawca może też skorzystać z pomocy oferowanej przez Gminę w formie usług opiekuńczych w miejscu jej aktualnego zamieszkania.

Organ nadmienił, że z art. 2 ust. 1 u.p.s. wywodzona jest zasada pomocniczości w systemie pomocy społecznej. Nie dopuszcza się wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków. Organ podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej w pierwszej kolejności przewiduje zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych osób i rodzin, które nie posiadają żadnego dochodu, bądź też ich dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 546 zł a na osobę w rodzinie 456 zł miesięcznie.

Analizując całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie organ nie stwierdził okoliczności uzasadniających wydanie decyzji kierującej do domu pomocy społecznej, ponieważ B. K. dysponuje zasobami, które umożliwiają jej zabezpieczenie swojego schronienia i opieki we własnym zakresie, może skorzystać z pomocy w formie usług opiekuńczych - ale nie jest tym zainteresowana. Funkcjonowanie pod kątem zdolności psychofizycznych nie wskazuje na to, aby była osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagała całodobowej opieki.

Przed wydaniem decyzji strona i pełnomocnicy zgodnie z art. 10 K.p.a., powiadomieni zostali o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o prawie zapoznania się z aktami sprawy, projektem decyzji oraz możliwością wniesienia uwag i wniosków. Z prawa tego nie skorzystano. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.

Zgodnie z art.108 K.p.a., decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

B. K. wniosła od powyższej decyzji odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 10 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie, w wyniku czego nie zapewniono skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji uniemożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów,

2. art. 11 K.p.a. w związku z art. 107 K.p.a. przez ich niezastosowanie, w wyniku czego nie wyjaśniono skarżącej podstaw prawnych i faktycznych rozstrzygnięcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w szczególności ustalając zdolność majątkową skarżącej,

3. art. 84 K.p.a. przez jego niezastosowanie, w wyniku czego organ I instancji ustalił stan zdrowia skarżącej nie posiadając umiejętności specjalnych w zakresie medycyny, a także w sprzeczności z zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym potrzebę objęcia skarżącej całodobową opieką,

4. art. 54 ust. 1 u.p.s. przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżąca nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku i choroby, a może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i zapewnienie skarżącej pomocy w formie usług opiekuńczych będzie dla niej wystarczające.

Ponadto wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego i przeprowadzenie dowodu z:

1. kopii zawiadomienia o zajęciu świadczenia przez Komornika sądowego z dnia 5 kwietnia 2013 r. - na okoliczność zajęcia części świadczenia rentowego przez Komornika sądowego, co znacznie zmniejsza zdolności finansowe skarżącej;

2. kopii karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 11 października 2012 r. - na okoliczność stanu zdrowia skarżącej.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca wskazała, że naruszono art. 10 § 1 K.p.a. w wyniku czego skarżąca została pozbawiona realnej możliwości podejmowania czynności procesowych mogących mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Pismo organu I instancji z dnia 5 sierpnia 2013 r. o zakończeniu postępowania dowodowego zostało doręczone skarżącej w dniu 14 sierpnia 2013 r., a zaskarżona decyzja jest datowana na dzień 16 sierpnia 2013 r., wobec czego pełnomocnik skarżącej nie miał realnych możliwości odniesienia się do materiału dowodowego. Skoro organ I instancji w drugim dniu upływu terminu na zapoznanie się z aktami wydał decyzję, to można twierdzić, że miało miejsce uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do materiału dowodowego.

Ponadto, pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r., czyli w zakreślonym, 7 dniowym terminie, pełnomocnik skarżącej informował organ I instancji, że chciałby zapoznać się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie.

Zdaniem skarżącej, zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, nie jest niewiążącą dyrektywą postępowania, a bezwzględnym obowiązkiem, który musi wypełnić organ administracyjny przed wydaniem decyzji. Komentatorzy postępowania administracyjnego jednoznacznie postulują, że obowiązek zapewnienia stronom cennego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia; organ ma także obowiązek wstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie. (A. Wróbel [w:] Jaśkowska M., Wróbel A., Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), LEX/el., 2012), wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 569/07, LEX 479288).

W przekonaniu skarżącej, organ I instancji nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, przy czym nie zaktualizowały się przesłanki, określone w art. 10 § 2 K.p.a., umożliwiające organowi I instancji odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Naruszono art. 11 § 1 K.p.a. w związku z art. 107 K.p.a. przez ich niezastosowanie, w wyniku czego nie wyjaśniono skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierował się organ I instancji przyjmując za wiarygodne ustalenia poczynione w toku postępowania, w szczególności ustalając zdolność majątkową skarżącej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że łączny dochód skarżącej wynosi 2 709,91 zł, na co składa się renta rodzinna wypłacana przez ZUS oraz równowartość 150 dolarów amerykańskich (USD). O ile skarżąca nie kwestionuje faktu ustalenia, a nie wypłaty, renty rodzinnej we wskazanej wysokości, to jej zdaniem, organ I instancji nie podaje, na jakiej zasadzie wliczono do dochodów skarżącej równowartość 150 dolarów amerykańskich (USD). Zdaniem skarżącej, wartość ta nie powinna być wliczana do określenia stanu majątkowego skarżącej, ponieważ otrzymanie jednorazowej darowizny przez skarżącą nie może być automatycznie traktowane jako swoistego rodzaju renta wypłacana przez znajomą skarżącej. Czynność ta nie ma charakteru zobowiązania trwałego, regularnego lub pewnego. Ponadto nie jest prawdą, że skarżąca otrzymuje regularnie kwotę 150 dolarów amerykańskich (USD), a 120 do 140 funtów brytyjskich (GPB), w miarę możliwości darczyńcy.

Co do kwestii wypłaty renty rodzinnej przez ZUS, to świadczenie jest w części zajęte przez D. G. - Komornika Sądowego. Komornik sądowy podejmuje czynności egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego uzyskanego przez wnuczki wobec swojej babki. Sąd zasądził wskazaną należność tytułem zwaloryzowanego czynszu za najem pokoju w lokalu mieszkalnym, który po śmierci córki skarżącej stał się własnością wnuczek. Najbliższa rodzina prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącej, która musiała się wyprowadzić z mieszkania w S, a teraz egzekwuje z jej świadczenia rentowego należności.

Co do kwestii posiadanej biżuterii i obrazów, to biżuteria i dwa obrazy faktycznie znajdują się w posiadaniu skarżącej, niemniej stanowią przedmioty użytkowe o znacznej wartości sentymentalnej, a nie rynkowej. Odnosząc się do kwestii wartościowych obrazów, to zostały one podarowane wnuczkom i znajdują się w ich mieszkaniu w S. Skarżąca nimi nie dysponuje, wobec czego nie powinny być wliczane w wartość jej majątku.

Organ I instancji wskazał, że skarżąca nie udzieliła informacji co jest przedmiotem spadku, nie podała jego wartości. Zdaniem skarżącej, jest to oczekiwanie niemożliwe do spełnienia przez osobę żyjącą, ponieważ zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, wobec czego organ I instancji niezasadnie żąda wyjawienia masy spadkowej przez skarżącą. Wydziedziczenie wnuczek, będące w istocie pozbawieniem ich prawa do zachowku, nie przesądza o istnieniu masy spadkowej, podobnie jak ustanowienie pełnomocników, którzy zajmują się częścią spraw skarżącej.

Naruszono art. 84 K.p.a. przez jego niezastosowanie, w wyniku czego ustalono stan zdrowia skarżącej w sprzeczności z zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym potrzebę objęcia skarżącej całodobową opieką. Organ I instancji, uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że stan zdrowia skarżącej nie wskakuje aby była ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagała konieczności zapewnienia całodobowej opieki i pielęgnacji. Zdaniem skarżącej, jest to twierdzenie zarówno wadliwe, jak i niepoparte odpowiednim materiałem dowodowym.

Skarżąca jest osobą w wieku 84 lat, z dolegliwościami układu pokarmowego, krwionośnego, kostnego (przebyta operacja stawu biodrowego), wobec czego nie jest uprawnione twierdzenie jakoby nie wymagała całodobowej opieki. Zgodnie z przedłożoną kartą informacyjną leczenia szpitalnego, sugerowane są konsultacje specjalistyczne w związku z zaburzeniem zachowania i kontaktu oraz ograniczonymi zaburzeniami osobowości i zachowania. To, że skarżąca nie jest osobą obłożnie chorą, nie oznacza, że jest zdolna do samodzielnej egzystencji, a wszelkie orzeczenia w tym zakresie powinny pochodzić od osób mających wiedzę specjalistyczną, czyli lekarzy. Odnoszenie się więc do stanu zdrowia wymaga zasięgnięcia wiadomości specjalnych, których przeprowadzenie nie zostało udokumentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto skarżąca uważa, że dopuszczono się naruszenia art. 54 ust. 1 u.p.s. przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżąca nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku i choroby, a może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym. Zdaniem skarżącej, wadliwie ustalono stan faktyczny w efekcie czego naruszono wskazany przepis prawa materialnego, w szczególności przez przyjęcie, że zapewnienie skarżącej pomocy w formie usług opiekuńczych będzie dla niej wystarczające. Stan psychofizyczny skarżącej uzasadnia objęcie jej całodobową - a co ważniejsze profesjonalną opieką, jakiej mogłaby uświadczyć w Domu Pomocy Społecznej w B, której nie zapewni jej nikt, a w szczególności najbliższa rodzina.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 lipca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 54 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 54 ust. 1 u.p.s. i wskazał, że warunkiem skierowania do domu pomocy społecznej jest ustalenie, że osoba ubiegająca się o takie skierowanie z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające, a swoje stanowisko oparte na dokonanych ustaleniach przekonująco uzasadnił, w szczególności wskazał, że istnieje możliwość zapewnienia skarżącej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, którymi jednak wnioskodawczyni nie jest zainteresowana.

Nie znajdują uzasadnienia zarzuty dotyczące niezapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie. Organ I instancji zawiadomił tak skarżącą jak i jej pełnomocników o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy jak również przysługującym prawie do wnoszenia ewentualnych uwag i wniosków (z którego to prawa strona oraz jej pełnomocnicy nie skorzystali).

B. K. wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzuciła naruszenie :

1. art. 10 § 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo, iż organ I instancji nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji uniemożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów,

2. art. 75 w związku z art. 77 w związku z art. 84 K.p.a. przez ich niezastosowanie, w wyniku czego organ odwoławczy, tak jak organ I instancji, dowolnie i wadliwie ustalił stan zdrowia skarżącej, to jest zarówno nie posiadając wiadomości specjalnych w zakresie medycyny, jak i w sprzeczności z istniejącą dokumentacją medyczną skarżącej,

3. art. 7 w związku z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. przez przyjęcie przez organ odwoławczy wadliwie ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego, a w efekcie przyjęcie, że skarżąca nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku i choroby, a może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i zapewnienie skarżącej pomocy w formie usług opiekuńczych będzie dla niej wystarczające.

Skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. przeprowadzenie - na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. - dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 sierpnia 2014 r. na okoliczność wykazania przez lekarza specjalność choroby wewnętrzne, iż stan zdrowia skarżącej jest zgoła odmienny od tego, który ustaliły organy.

W uzasadnienie zarzutów skarżąca częściowo powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu.

Ponadto podniosła, że pismo organu I instancji z dnia 5 sierpnia 2013 r. o zakończeniu postępowania dowodowego zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 14 sierpnia 2013 r., a decyzja organu I instancji jest datowana na dzień 16 sierpnia 2013 r., wobec czego pełnomocnik skarżącej nie miał realnych możliwości odniesienia się do materiału dowodowego. Okoliczność ta - pomimo podniesionego zarzutu w odwołaniu - została całkowicie pominięta przez organ odwoławczy, co stanowi o wadliwości postępowania. Skoro organ I instancji, w drugim dniu upływu terminu na zapoznanie się z aktami, wydał decyzję, to można twierdzić, że miało miejsce uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do materiału dowodowego.

Ponadto, pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r., czyli w zakreślonym 7 dniowym terminie, pełnomocnik skarżącej informował organ I instancji, że chciałby zapoznać się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie. Naruszenie powyższych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ gdyby organ odwoławczy nie zaniechał uchylenia decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a., to skarżąca nie utraciłaby możliwości zaprezentowania swojego stanowiska w toku dwuinstancyjnego postępowania.

Skarżąca uważa, że organ odwoławczy powielając błędne ustalenia organu I instancji, naruszył przepisy postępowania przez ich niezastosowanie. Naruszenie powyższych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ gdyby organ odwoławczy, a wcześniej organ I instancji, prawidłowo przeprowadził postępowanie, to mogłoby dojść do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy i skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej.

W związku z podnoszonymi zarzutami odnośnie nieprawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz bezpośrednim związkiem pomiędzy ustaleniem stanu zdrowia skarżącej, a oceną legalności zaskarżonej decyzji, skarżąca pozyskała odpowiednie zaświadczenie wydane przez osobę mającą wiadomości specjalne, to jest lekarza. Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu uzupełniającego, ponieważ jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (ustalenie stanu zdrowia skarżącej) i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Zastosowanie powyższego kryterium legalności do sprawy poddanej kontroli Sądu wskazuje, że skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 54 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby niepełnosprawności, nie mogącej funkcjonować w codziennym życiu której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Niewątpliwie też ustawa uzależnia jednak korzystanie z systemu pomocy społecznej od sytuacji osobistej i majątkowej osób i rodzin, odwołując się do uprawnień zasobów i możliwości samych wnioskodawców.

Art. 2 u.p.s. stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 3 ust. 3 u.p.s. uzależnia rodzaj formę i rozmiar pomocy od okoliczności udzielenia uzasadniających jej udzielenie. Ust. 4 ww. artykułu stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Prowadząc zatem postępowanie w sprawie wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej organ obowiązany jest ustalić zakres koniecznej dla wnioskodawcy pomocy. Niezbędne jest w związku z tym ustalenie, że z jednej strony istnieją okoliczności kwalifikujące wnioskodawcę do umieszczenia w domu pomocy społecznej — wiek, choroba, niepełnosprawność - z drugiej strony organ winien ustalić, że nie jest w stanie zapewnić wnioskodawcy niezbędnej pomoc w formie usług opiekuńczych w niezbędnym zakresie. Należy pamiętać, że umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest rozwiązaniem ostatecznym i wymaga dokładnego zbadania okoliczności faktycznych, w celu dokonania oceny, czy osobie tej nie można udzielić pomocy w miejscu jej zamieszkania, bez konieczności opuszczania przez nią tego miejsca. Kwestiami mającymi istotne znaczenie w tej sytuacji są: stan zdrowia osoby, której dotyczy przedmiot sprawy, okoliczności środowiskowe, w których się znajduje, możliwość skorzystania przez nią z pomocy ze strony osób trzecich, w tym z usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, w zakresie zaspokajania jej podstawowych potrzeb.

Skierowanie zatem do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia, jak i możliwości korzystania przez daną osobę z pomocy środowiskowej. Z treści przepisu wynika pewna kolejność zapewnienia pomocy, z pierwszeństwem dla zapewnienia pomocy w miejscu zamieszkania.

Zdaniem Sądu, zasadnie Kolegium w zaskarżonej decyzji – podzielając stanowisko organu I instancji - uznało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej.

Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca, jest osobą w podeszłym wieku, przewlekle chorą - nie wymagającą leczenia szpitalnego. Skarżąca cierpi na reumatoidalne zapalenie stawów, stwierdzono u niej nadciśnienie tętnicze, cukrzycę miażdżycę oraz okresowe zaburzenia osobowości i zachowania. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż wymaga ona pielęgnacji i opieki, leczenia, korzystania z badań i porad lekarskich.

Jednakże przeprowadzony przez organ I instancji wywiad środowiskowy pozwolił na stwierdzenie, iż sposób funkcjonowania skarżącej nie wskazuje aby była ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagała konieczności zapewnienia całodobowej opieki i pielęgnacji. Jak ustalono, skarżąca jest osobą chodzącą, komunikatywną, dobrze zorientowaną w sytuacji społecznej i życiowej. Trafnie też organy wskazały, że niewątpliwie liczne schorzenia jak i podeszły wiek mogą sprawiać skarżącej trudności w funkcjonowaniu, jednakże istnieje możliwość udzielenia pomocy oferowanej przez Gminę w formie usług opiekuńczych w miejscu jej aktualnego zamieszkania z której jednak skarżąca nie chce korzystać.

Warunkiem skierowania do domu pomocy społecznej jest ustalenie, że osoba ubiegająca się o takie skierowanie z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej.

W ocenie Sądu, zasadnie Kolegium uznało, że organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie wyjaśniające, a swoje stanowisko oparte na dokonanych ustaleniach przekonywająco uzasadnił, w szczególności wskazał, że istnieje możliwość zapewnienia skarżącej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, którymi jednak skarżąca nie jest zainteresowana.

Nie mogła przynieść zamierzonego skutku zawarta w skardze argumentacja odnosząca się do dołączonego do skargi dokumentu w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 sierpnia 2014 r. przywołana na okoliczność wykazania przez lekarza specjalność choroby wewnętrzne, iż stan zdrowia skarżącej jest zgoła odmienny od tego, który ustaliły organy.

Zdaniem Sądu, z treści art. 54 ust. 1 u.p.s. nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, nawet gdyby miała zaświadczenie lekarskie, że wymaga stałej całodobowej opieki. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, iż wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający.

Nie były również trafne zarzuty dotyczące nie zapewnienia skarżącej czynnego udziału w sprawie. Organ I instancji zawiadomił tak skarżącą jak i jej pełnomocników o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy jak również przysługującym prawie do wnoszenia ewentualnych uwag i wniosków z którego to prawa skarżąca oraz jej pełnomocnicy nie skorzystali.

Niewątpliwie pismo organu I instancji z dnia 5 sierpnia 2013 r. o zakończeniu postępowania dowodowego zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 14 sierpnia 2013 r., a decyzja organu I instancji jest datowana na dzień 16 sierpnia 2013 r. Zatem pełnomocnik skarżącej wbrew twierdzeniom skargi miał możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i odniesienia się do niego, z czego nie skorzystał przesyłając od organu jedynie pismo z dnia 20.08.2013 r. o "przekazanie decyzji". Zatem w tej sytuacji wydanie przez organ decyzji przed upływem zakreślonego w zawiadomieniu terminu nie stanowiło naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Ponadto skarżąca wbrew twierdzeniom skargi, nie utraciła możliwości zaprezentowania swojego stanowiska w toku dwuinstancyjnego postępowania, ponieważ z tego uprawnienia skorzystała zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w skardze.

Należy zauważyć, że organ I instancji wadliwie nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie z treścią art. 108 § 1 K.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Nadając rygor natychmiastowej wykonalności organ obowiązany jest go uzasadnić przesłankami z art. 108 K.p.a. Rygor natychmiastowej wykonalności wskazuje na możliwość egzekucji danej decyzji administracyjnej. Skoro na skarżącą nie nałożono prawa lub obowiązku, a jedynie odmówiono skarżącej pewnego prawa, to nie istnieje możliwość wyegzekwowania takiego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu to naruszenie przepisów postępowania nie mogło mieć jednakże istotnego wpływu na wynik sprawy.

Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a.– tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.