Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 873/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 13v ust. 1-6, § 13c, USTAWA O UBEZPIECZENIACH UPRAW ROLNYCH I ZWIERZĄT GOSPODARSKICH (brak w systemie): art. 3 ust. 2 pkt 10, ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 7b, art. 8 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 4 i nast., art. 10a ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 106 § 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w Z. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu d. w Z.

z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu – J. G. (dalej: "Strona"

lub Skarżący’), w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły

co najmniej 30% danej uprawy.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor ARiMR wskazał

art. 138 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") w związku z § 13v ust. 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015.187 ze zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie zadań ARiMR" ,

w związku z art. 3 ust. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r.

o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U.2019.477 ze zm.; dalej: "u.u.r.").

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wpłynął wniosek Strony o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego. przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Strona wskazała, że wnioskuje o pomoc publiczną. Wnioskodawca złożył protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie sporządzony przez komisję powołaną przez Wojewodę [...].

Kierownik ARiMR wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień i dokumentów w sprawie nieścisłości danych zawartych w protokole z szacowania dotyczących działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz [...]. W odpowiedzi strona wskazała, że złożyła poprawnie wypełniony wniosek wraz z wymagany protokołem, w związku

z czym nie uważa za zasadne dokonywanie jakichkolwiek zmian.

Wymienioną decyzją z [...] czerwca 2020 r. Kierownik ARiMR odmówił Stronie przyznania wnioskowanej pomocy, ponieważ oszacowane straty w uprawie rolnika

na części działek nie mogły zostać uznane za straty spowodowane suszą.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że wniesione przez Stronę odwołanie nie zasługuje

na uwzględnienie.

Organ odwoławczy wskazał, że sporne grunty strony zlokalizowane

są w pow. d. , gm. D. , obr. J. , a Strona zadeklarowała

na nich rośliny pastewne objętościowe z użytków rolnych (dz. [...], [...]), trawy w uprawie polowej na zielonkę (dz. [...], [...], [...]). Dyrektor ARiMR wskazał,

że użytki zielone uznaje się za rośliny o analogicznych wymaganiach wodnych co zboża ozime i jare. Sporne grunty zostały przez Instytut Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa zakwalifikowane do kategorii gleb II i III.

Na podstawie danych lUNG - Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach organ stwierdził, że na wymienionych działkach Strony nie stwierdzono w dowolnym sześciodekadowym okresie od 21 marca do 30 września 2019 r. spadku klimatycznego bilansu wodnego (KBW) poniżej wartości określonej dla zboża ozimego i jarego. W gminie D. stwierdzono jedynie wystąpienie suszy na glebach kategorii I na zbożach ozimych w miesiącach lipiec-sierpień, na zbożach jarych w miesiącach maj-sierpień. Na glebach kategorii II, III, IV oraz nieklasyfikowanej

na zbożach ozimych i jarych nie wystąpiło zjawisko suszy.

Organ uznał, że zobowiązany był odmówić mocy dowodowej protokołowi szacowania szkód, który stanowi załącznik do wniosku o przyznanie pomocy. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że jest zobligowany do korzystania z danych IUNG. ARiMR przyznaje pomoc na podstawie prawidłowo sporządzonych przez komisję protokołów, jednak organ odrzucił protokół szacowania suszy w całości, ponieważ komisja oszacowała straty z pominięciem ustawowej definicji suszy.

Dyrektor ARiMR ocenił, że trawy w uprawie polowej na zielonkę (UZ) oraz rośliny pastewne objętościowe z użytków rolnych (UZ), na których nie jest prowadzony monitoring suszy, posiadają wymagania wodne analogiczne do zbóż jarych i ozimych.

Organ odwoławczy nie podzielił również pozostałych zarzutów odwołania i stwierdził, że przywołane przez Stronę opracowanie nie podważa ustaleń

co do stosowania analogii występowania suszy w przypadku traw jak na zbożach.

Strona reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła w całości decyzję Dyrektora ARiMR, zarzucając naruszenie:

- § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione warunki niezbędne do przyznania pomocy, podczas gdy faktycznie zostały spełnione - w tym, bezpodstawne uznanie wskazanych bezpośrednio w ww. przepisach dokumentów i informacji, prawidłowo i wyczerpująco załączonych do mojego wniosku, za niewystarczające do wydania pozytywnej decyzji, a jednocześnie uznanie innych dokumentów i informacji, nie wskazanych w przedmiotowych przepisach, za kluczowe i decydujące w sprawie;

- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2019 r. w sprawie klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych

i gleb, poprzez ich błędne i bezpodstawne zastosowanie do użytków zielonych oraz dowolne zastosowanie analogii w zakresie wymagań wodnych poszczególnych gatunków roślin uprawnych nie figurujących w przepisach;

- art 80 K.p.a. poprzez ocenę materiału dowodowego w sposób wybiórczy,

bez szczegółowego ustalenia czynników (w tym niezależnych od ARiMR badań czy opinii naukowych), które obniżają wartość lub pozbawiają mocy dowodowej lub wiarygodności dowodu w postaci protokołu szkodowego sporządzonego przez Wojewodę [...], pominięcie faktów mających istotne znaczenie, w tym nieuwzględnienie protokołu o wystąpieniu suszy na użytkach zielonych, będącego podstawowym dowodem w sprawie oraz nieustaleniu

w toku postępowania, w sposób prawidłowy, wymagań bilansu wodnego i innych czynników powodujących suszę na użytkach zielonych znajdujących

się na działkach skarżącego – w zastępstwie ww. przepisów, wtrącenie

i zastosowanie samowolnie w nieuprawniony przepisami sposób

i bez szczegółowego uzasadnienia koncepcji "upraw analogicznych",

nie znajdującej oparcia ani w przepisach (do czego organ się przyznał

na s. 7 decyzji), ani w powszechnej wiedzy rolniczej;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak rzetelnego uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji, w szczególności dotyczącego podstaw i przyczyn bezprawnego przyjęcia założenia (do którego się organ przyznaje w decyzji

na stronie 7), że użytki zielone w przedmiotowym okresie suszy mają analogiczne wymagania wodne co zboża jare i ozime, w szczególności, brak wyjaśnienia, w jaki sposób koncepcja upraw analogicznych może być w ogóle zastosowana

do użytków zielonych w gospodarstwie skarżącego w okresie suszy w roku 2019, biorąc pod uwagę brak danych KBW dla zbóż jarych i ozimych w Załączniku Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019,

w którym w okresie od 21 czerwca do 30 września KBW dla zbóż jarych i ozimych figuruje z symbolem "x" ("... 'brak obniżenia plonów z powodu suszy..."), tzn. zboża zostały skoszone i zebrane. Brak również w decyzji wyjaśnienia, w jaki sposób wymagania wodne rosnących użytków zielonych w okresie letnim mogą być

(ze względów fizycznych) analogiczne w tym okresie do wymagań wodnych skoszonych zbóż. Jedyne dostępne rzetelne dane porównawcze, niewygodne

dla ARiMR lub dane z lUNG, które wskazują na znacznie wyższe wymagania wodne użytków zielonych w danym okresie, zostały skwitowane w decyzji jako jedynie przedstawiające "optymalne ilości opadów" - a nie przedstawiające relatywność wymagań wodnych (!!!) tych właśnie opadów. Po czym. organ gołosłownie stwierdził, że tabela podana przez Instytut nie podważa koncepcji zastosowanej przez ARiMR – pomimo 70% różnicy pomiędzy naukowo stwierdzoną i udokumentowaną nadwyżką wymagań wodnych rosnących użytków zielonych nad wymogami skoszonych zbóż, nie tłumacząc dlaczego tak uważa. Absurdalność przyjętej koncepcji i brak jakichkolwiek wspierających ją dowodów nie przeszkadza ARiMR w przyjęciu stanowiska, że protokół z oszacowania szkód, będący dokumentem urzędowym, został skutecznie przez ARiMR podważony;

- art. 76 § 3 K.p.a poprzez zakwestionowanie dokumentu urzędowego, sporządzonego przez Komisję do spraw szacowania szkód, powołaną przez Wojewodę [...], bez przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi i bez podstawy prawnej dającej Agencji uprawnienia

do przeprowadzenia takiego dowodu wynikającego z zakresu jej kompetencji.

Jest to szczególnie rażące, albowiem i Załącznik do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019, jak i również wszelkie inne dostępne informacje, dokumenty i dowody, jak i również powszechna i podstawowa wiedza rolnicza, wskazują na to, iż wymagania wodne użytków zielonych w lipcu i sierpniu są znacznie większe niż wymagania wodne zbóż - brak jakichkolwiek podstaw prawnych czy botanicznych uzasadniających koncepcję zastosowaną przez ARiMR.

W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.

Skarżący wniósł o: uwzględnienie przez Dyrektora ARiMR skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika ARiMR w całości, jak również przyznanie pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem Skarżącego; w przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku, o uchylenie przez sąd zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika ARiMR w całości i przyznanie pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem Skarżącego; przeprowadzenie dowodu z fragmentu publikacji Studia i Raporty lUNG-PIB nr 47(1), opracowanie

pod tytułem "Gospodarowanie wodą w rolnictwie" autorstwa prof. dr. hab. Jana Kusia (strony 83-104) na okoliczność wykazania różnic w zapotrzebowaniu na wodę użytków zielonych oraz zbóż jarych i ozimych; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z 15 grudnia 2020 r. Skarżący podtrzymał stanowisko, że organ

nie uzasadnił merytorycznie błędnie zastosowanej koncepcji "analogii".

Na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2021 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") postanowił oddalić wniosek dowody Skarżącego w zakresie dokumentów załączonych do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Stosownie

do art. 134 § 1 P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a, który jednakże nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Spór w sprawie koncentruje się wokół możliwości przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem w gospodarstwie rolnym Skarżącego szkody w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy.

Organy wskazały, że na niektórych działkach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i zgłoszonych do przyznania pomocy w 2019 r. nie powstała susza w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r., do której to odsyła § 13v ust. 1 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR. Z kolei według Skarżącego organy niezasadnie odmówiły mocy dowodowej protokołowi komisji powołanej przez wojewodę, która dokonała szacowania szkód w gospodarstwie rolnym, a nadto dowolnie zastosowały analogię w zakresie wymagań wodnych poszczególnych gatunków roślin uprawnych. Skarżący stawia ponadto m.in. zarzut dowolnej oceny materiału dowodowego, braku dostatecznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji,

w szczególności w zakresie odmiennego zakwalifikowania upraw Skarżącego.

Zakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie przy udzielaniu pomocy finansowej rolnikom, których uprawy dotknęły straty spowodowane suszą, zawarte są zarówno

w aktach prawa krajowego jak i w akrach prawa unijnego. Tym samym, określenie warunków koniecznych, których spełnienie jest niezbędne przy ubieganiu

się o przyznanie pomocy z tego tytułu, wymaga odwołania się do obu rodzajów aktów prawnych.

Jak wynika z art. 4 i nast. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2014.1438 ze zm.), podmiotem właściwym w sprawach szeroko rozumianego wpierania rolnictwa i obszarów wiejskich jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W art. 4 ust. 6 ustawy prawodawca krajowy zawarł delegację ustawową, stosownie do której szczegółowe zasady realizacji powierzonych Agencji zadań dookreślają przepisy wydanego przez Radę Ministrów rozporządzenia.

Korzystając z powyższej delegacji, Rada Ministrów wydała wymienione rozporządzenie w sprawie zadań ARiMR. Zgodnie z brzmieniem § 13v ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi,

o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych, i na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy

oraz jednocześnie będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE)

nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy

w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.L.193.1; dalej: "rozporządzenie nr 702/2014").

Stosownie do § 13v ust. 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych

w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym

z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody,

albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji,

albo zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia

18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze; dalej: "rozporządzenie

nr 1408/2013", oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.

Zgodnie natomiast z § 13v ust. 4 pomoc, o której mowa w ust. 1,

jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym

i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

W § 13v ust. 5 ww. rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR wskazane zostały wymogi, jakie powinien spełniać wniosek producenta rolnego o przyznanie pomocy,

zaś w § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia wskazano, że do wniosku, o którym mowa

w ust. 4, dołącza się kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi.

Zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/2014, do którego odwołuje się przytoczony § 13v ust. 2 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR: "niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej" oznacza: "niekorzystne warunki pogodowe, takie jak: mróz, burza i grad, lód, ulewny

lub długotrwały deszcz lub poważna susza, które niszczą ponad 30 % średniej produkcji wyliczonej na podstawie:

a) produkcji z ubiegłych trzech lat; lub

b) średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat,

z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej.".

Z kolei, wskazana w § 13v ust. 1 pkt 2 szkoda spowodowana suszą, zgodnie

z art. 3 ust. pkt 10 u.u.r., to szkoda spowodowana wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. Określenie wartości wymienionych w tym przepisie następuje stosownie do art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, z którego wynika, że minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia,

w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej (BiP) urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od 21 maja do 20 października, w terminie

do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem

na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy (w Puławach).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że suszą w rozumieniu u.u.r. jest tylko stan ustalony na podstawie danych Instytutu Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa

w Puławach (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 listopada 2010 r. V CSK 265/10 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2019 r. I GSK 2347/18, z 28 sierpnia 2019 r. I GSK 1244/18).

Podsumowując, wskazać należy, że - stosownie do przywołanych przepisów

i powołanego orzecznictwa - pomoc finansowa z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych suszą przysługuje, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:

- w gospodarstwie rolnym wystąpiła poważna susza, która zniszczyła ponad 30% średniej produkcji wyliczonej na podstawie produkcji z ubiegłych trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat,

z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej (warunek wynikający

z art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/1014);

- wystąpienie suszy dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb

na określonym terenie zostało ogłoszone w drodze obwieszczenia w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej BiP urzędu obsługującego tego ministra (warunek wynikający

z § 13c ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 10 i ust. 5 u.u.r.);

- ubiegający się o przyznanie pomocy złożył wniosek zawierający elementy określone w § 13c ust. 5 ww. rozporządzenia z dołączoną kopią protokołu sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego

ze względu na miejsce wystąpienia szkód (warunek wynikający z § 13c

ust. 4-6 pkt 1 w zw. z § 5 ust. 5 ww. rozporządzenia).

Wskazać w tym miejscu należy, że z żadnej regulacji nie wynika,

iż - aby producent mógł uzyskać pomoc - susza powinna wystąpić w całości jego gospodarstwa rolnego. Wręcz przeciwnie, wniosek o przyznanie pomocy może dotyczyć całości bądź części gospodarstwa rolnego, ustalenie zatem, że na części gospodarstwa producenta susza nie wystąpiła nie prowadzi do pozbawienia możliwości przyznania pomocy do tej części gospodarstwa, na której susza wystąpiła.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że we wniosku o udzielenie pomocy finansowej producent rolny zgłosił

92,63 ha powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na której wystąpiły szkody

w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej

niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem

w 2019 r. suszy. Organ stwierdził, że w odniesieniu do działek ewidencyjnych

nr [...], [...], [...], [...] oraz [...], na podstawie danych klimatycznego bilansu wodnego, udostępnionych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa

w Puławach dla zgłoszonych upraw w dowolnym okresie raportowania susza

nie wystąpiła. Organ uznał, że dysponuje nieprawidłowo sporządzonym protokołem

z oszacowania strat odmówił mu mocy dowodowej. Dodatkowo w zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR wskazał, że trawy w uprawie polowej na zielonkę

oraz rośliny pastewne objętościowe z użytków rolnych, na których

nie jest prowadzony monitoring suszy, posiadają wymagania wodne analogiczne

do zbóż jarych i ozimych i tym samym tak je zakwalifikował opierając

się na uwarunkowaniach pozaprawnych (botanicznych). Tym samym w odniesieniu do wymienionych w zaskarżonej decyzji działek nie został spełniony wymieniony

jako 2. warunek przyznania pomocy do części gruntów, a protokół szacowania szkód w zakresie, w jakim uznano w nim wystąpienie suszy na tych działkach,

co do zasady, jest wadliwy.

Nadto należy wskazać, że postępowanie przed organami Agencji uregulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosownie do którego, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1,

art. 77 § 1 oraz art. 81. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy Agencji

nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania

z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest co do zasady stronie. Zastosowanie jednak w pełni znajduje przepis art. 80 K.p.a. stanowiący,

że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Również przepis

art. 107 § 3 K.p.a, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno

w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, i art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania - znajdują w pełni zastosowanie w sprawie.

Dokonując oceny dowodów w rozpoznawanej sprawie, organy uznały

za niewiarygodny w całości przedłożony przez Skarżącego protokół komisji

ds. szacowania szkód. Tymczasem z art. 80 K.p.a. wynika, że - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - organ ocenia czy udowodniona została konkretna okoliczność.

Jak można wywnioskować z zestawienia tabelarycznego przedstawionego

na s. 4-5 decyzji organu I instancji, zakwestionowane działki odpowiadają pozycjom 1, 4, 5 i 6 załącznika do protokołu z oszacowania szkód i obejmują powierzchnię 86,97 ha. Powierzchnia 5,66 ha odpowiadająca pozycji 3 załącznika, na której wystąpiły szkody powyżej 30%, nie została zatem zakwestionowana. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przyznał przy tym, że w gminie D. susza wystąpiła na glebach kategorii I na zbożach ozimych w miesiącach lipiec – sierpień oraz na zbożach jarych w miesiącach maj-sierpień" (s. 6-7 zaskarżonej decyzji).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w żadnej procedurze,

czy to regulującej postępowanie administracyjne, postępowanie karne,

czy też cywilne nie ma przepisów, które uniemożliwiałyby uznanie za wiarygodny dowód w części. Zarówno dowód w postaci zeznań świadka, strony, czy dokumentu może w części nie zasługiwać na danie mu wiary, a w części może to być dowód wiarygodny.

W rozpoznawanej sprawie zatem za nieprawidłowe i sprzeczne z cytowanym przepisem art. 80 K.p.a. należy uznać stanowisko organów uznające

za niewiarygodny sporny protokół komisji ds. szacowania szkód w całości.

Organy – co do zasady – miały podstawy uznać, że na działkach, co do których

na podstawie danych klimatycznego bilansu wodnego, udostępnionych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach dla danych upraw w dowolnym okresie raportowania susza nie wystąpiła - nie wystąpiło zjawisko suszy, natomiast na pozostałych działkach zgłoszonych przez Skarżącego do przyznania pomocy zjawisko takie wystąpiło.

W ocenie Sądu nie można zatem podzielić stanowiska organów co do tego,

że odmowa uznania mocy dowodowej omawianego dokumentu w całości

była usprawiedliwiona.

W tym kontekście organ powinien odnieść się do możliwości określenia poprawnej kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym nawet w przypadku częściowej wadliwości protokołu szacowania szkód.

Dodatkowo wskazać w tym miejscu należy, że - stosownie do art. 7b K.p.a.

– w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli

oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Przepis ten reguluje zasadę współdziałania organów administracji publicznej i nakłada na te organy obowiązek współdziałania

w takim zakresie, jaki jest niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawego sprawy. Jednocześnie, owo współdziałanie przy wyjaśnieniu stanu sprawy

jest ograniczone interesem społeczny i słusznym interesem obywateli a także sprawnością postępowania i użyciem adekwatnych środków do konkretnej sprawy. Innymi słowy, jeżeli do wyjaśnienia konkretnej sprawy niezbędne jest podjęcie

przez organy administracji publicznej współdziałania, to organy współdziałanie

to co do zasady powinny podjąć, chyba że interes społeczny lub interes obywateli stoją takiemu współdziałaniu na przeszkodzie, bądź podjęcie współdziałania wiązałoby się z koniecznością użycia nadmiernych środków.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w sytuacji, gdy organ I instancji zapoznał się z treścią protokołu komisji

ds. szacowania szkód i uznał, że nie jest on w całości prawidłowy ze względu na to,

że na niektórych działkach zjawisko suszy nie wystąpiło, to w pierwszej kolejności powinien był podjąć współpracę z komisją, celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości. Sąd zauważa, że organ wystosował do Skarżącego pismo z 14 lutego 2020 r., w którym wskazał działki, na których w ocenie organu susza nie wystąpiła i wezwał Skarżącego

do złożenia wyjaśnień. Jednocześnie poinformował Skarżącego, że brak złożenia wyjaśnień będzie miał wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności,

ale nie poinformował, że wpływ ten polegać będzie na odrzuceniu protokołu

z szacowania szkód w całości i odmowie przyznania pomocy. Skarżący nie uważał

za zasadne dokonywanie jakichkolwiek zmian we wniosku i protokole sporządzonym przez komisję ds. szacowania szkód, co wynika z jego pisma z 26 lutego 2020 r.

Sąd dostrzegł również wymianę pism, jaka miała miejsce pomiędzy Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR a Wojewodą [...] dotyczącą dokonywania ewentualnych zmian w protokołach z zakresu i wysokości szkód oszacowanych

w gospodarstwach rolnych w 2019 r. w wyniku wystąpienia suszy (znajdujące

się w aktach sprawy pisma z: 12 marca – jednak bez załącznika określającego beneficjentów, 19 marca, 10 kwietnia 2020 r.). Niemniej jednak - zdaniem Sądu

- w realiach rozpoznawanej sprawy nie zwalniało to organu od podjęcia realnej współpracy z komisją na gruncie indywidualnej sprawy zgodnie z zasadą wynikającą

z przywołanego art. 7b K.p.a. celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości,

czy też podjęcia ewentualnego współdziałania mającego na celu rozpoznanie wniosku Skarżącego jedynie w części uznanej przez organ jako kwalifikująca się do przyznania pomocy finansowej. Warto też zauważyć, że o ile intencją organu przy formułowaniu zobowiązania z 14 lutego 2020 r. skierowanego do Skarżącego było uzyskanie poprawionego protokołu, to zobowiązanie to powinno być w sposób jasny i precyzyjny sformułowane.

Odnosząc się z kolei do zarzutu w zakresie naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., w szczególności w odniesieniu do przekwalifikowania przez organ upraw Skarżącego wskazanych we wniosku, Sąd uznał, że organy winny w sposób wyczerpujący wykazać uprawnienie i uzasadnienie do takiego działania, czego jednak nie uczyniły. Organ odwoławczy wskazał jedynie, że organ I instancji dokonał w ww. zakresie prawidłowego uznania, opierając się nie na przepisach prawa a na uwarunkowaniach botanicznych, analogicznych wymaganiach glebowych oraz systemie korzeniowym. Twierdzenia organu w tym zakresie zawarte w odpowiedzi na skargę nie mogą zastąpić uzasadnienia decyzji poddanych kontroli sądu.

Ponadto, również w zakresie art. 107 § 3 K.p.a. sąd zauważa,

że przedstawienie okoliczności faktycznych w zakresie granic wniosku Skarżącego, zakresu upraw i ich powierzchni zakwalifikowanych przez organ jako objętych zjawiskiem suszy uprawniającym do płatności oraz zakresu upraw i ich powierzchni zakwalifikowanych jako nie objęte zjawiskiem suszy, powinny być czytelne. Organy powinny jednoznacznie wykazać, odnosząc się do wniosku Skarżącego wyznaczającego granice rozpoznawanej sprawy, które z upraw, o jakiej powierzchni, na których działkach rolnych lub ewidencyjnych nie kwalifikują się do płatności,

a które do takiej płatności się kwalifikują w ocenie organu.

W toku rozprawy 28 kwietnia 2021 r. sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe Skarżącego w zakresie dokumentów dołączonych do skargi. Zawarty w art. 106 § 3 P.p.s.a. zwrot normatywny "dowody uzupełniające" uzasadnia twierdzenie, że chodzi w nim o dowody z dokumentów, które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym zaś istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego

przez organ. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Sąd administracyjny nie dokonuje przy tym ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą. Sąd ten bada jedynie, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzji zostały zaskarżone, odpowiadają prawu.

Mając powyższe okoliczności na uwadze sąd - na podstawie art. 145 § 1

pkt 1 lit. c) P.p.s.a. - uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, orzekł

jak w sentencji w pkt 1.

Na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a., sąd wskazuje, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wzięły pod uwagę przedstawione zastrzeżenia dotyczące oceny dowodu w postaci protokołu komisji, podjęły współpracę z komisją i następnie wydały rozstrzygnięcie, odnosząc się również do ewentualnej możliwości przyznania Skarżącemu pomocy w zakresie, w jakim wnioskowane działki spełniają stosowne wymogi prawne. Wydane rozstrzygnięcie winno spełniać wymagania art. 107 K.p.a., w tym w szczególności § 3 tego przepisu w odniesieniu do wykazania podstaw zasadności zastosowania analogii przy przekwalifikowaniu upraw Skarżącego. Organy winny również jednoznacznie wykazać, odnosząc się do wniosku Skarżącego wyznaczającego granice rozpoznawanej sprawy, które z upraw, o jakiej powierzchni, na których działkach rolnych lub ewidencyjnych nie kwalifikują

się do płatności, a które do takiej płatności się kwalifikują w ocenie organu.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis od skargi

w wysokości 200 zł pobrany od Skarżącego na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U.221.2193 ze zm.).

Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl.