Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1312/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 106 ust.5 w zw. z art. 149 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 156 § 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 lipca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2013 roku, sygn. akt I SA/Wa 2189/12 w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. H. kwotę 317 (trzysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem o sygn. akt I SA/Wa 2189/12 z dnia 20 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Dyrektor Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Starosty Powiatu Warszawskiego, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. skierował M. H. do Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w Warszawie na pobyt stały i ustalił decyzją miesięczną opłatę za pobyt w wysokości 428,93 zł (200% kryterium dochodowego, nie więcej jednak niż 70% otrzymywanej renty).

Decyzja ta została następnie zmieniona decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. w zakresie odpłatności za pobyt. Organ ustalił odpłatność do wysokości 954 zł miesięcznie, na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966).

W dniu 26 marca 2012 r. zawiadomiono opiekuna prawnego M. H. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w ww. placówce. W zawiadomieniu wskazano przyczynę wszczęcia postępowania, tj. zmianę sytuacji dochodowej strony.

Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód M. H. stanowi od 12 marca 2012 r. wojskowa renta rodzinna w wysokości 3716,05 zł.

Decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. ustalono, że od dnia 1 kwietnia 2012 r. miesięczna odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Warszawie przy ul. [...] wynosi 2.601,24 zł. W uzasadnieniu wskazano, ze kwota ta jest równa pełnemu miesięcznemu kosztowi utrzymania w domu pomocy społecznej, nie więcej jednak niż do 70% uzyskiwanego dochodu. Organ podniósł, że wymieniony Dom Pomocy Społecznej osiągnął wymagany przepisami standard i decyzją Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] września 2007 r. uzyskał zezwolenie na prowadzenie placówki na czas nieokreślony. Skoro dochód M. H. stanowi renta rodzinna w wysokości 3.716,05 zł, 70% tego dochodu to suma 2.601,24 zł, W związku z tym tyle wynosi odpłatność za pobyt w przedmiotowej placówce.

Od decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. W. H., opiekun prawny strony złożył w terminie odwołanie. W odwołaniu powołał się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] uchylającą decyzję Prezydenta m. st. Warszawy, w której stwierdzono wygaszenie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. Odwołujący się uważa, że w takiej sytuacji decyzja ta obowiązuje i niedopuszczalne jest wydanie nowej w tym samym przedmiocie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w pkt 1 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. orzekającą o ustaleniu od dnia 1 kwietnia 2012 r. miesięcznej odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Warszawie przy ul. [...] w wysokości 2.601,24 zł oraz w pkt 2 usunęło rygor natychmiastowej wykonalności tej decyzji. W uzasadnieniu kolegium wskazało, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odpowiada przepisom obowiązującego prawa. Kolegium wskazało, że M. H. skierowana została do Domu Pomocy Społecznej w listopadzie 2001 r. oraz została zobowiązana do opłacania pobytu w tej placówce. Wysokość opłaty ustalono zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), który stanowił, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, z zastrzeżeniem ust. 2g i 2h według następujących zasad. Miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1, opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej Natomiast ust. 3 tego unormowania stanowił, że opłata, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż do 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie, po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu, zgodnie z art. 20 ust. 2. Zgodnie z tym przepisem domy pomocy społecznej, które nie osiągają obowiązującego standardu, są obowiązane do opracowania i realizacji programu naprawczego do 2006 r. Zatem, zgodnie z powyższymi regulacjami, opłata za pobyt w domu pomocy społecznej wynosiła 200 % kryterium dochodowego, ale jeżeli dochód uzyskiwany przez pensjonariusza był niższy od tej kwoty, to wówczas odpłatność nie mogła przekroczyć 70 % ustalonego dochodu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że art. 87 ust. 8. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi, że osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach.

Organ odwoławczy stwierdził, że według brzmienia art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej osobami zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej byli kolejno: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (ust. 2). M. H. nie ma małżonka, ani zstępnych, rodzice jej nie żyją, zatem do wnoszenia opłaty zobowiązana jest ona sama jako mieszkaniec domu. Opłata ta powinna wynosić tyle, ile wynosi rzeczywisty koszt pobytu pani H. w DPS, ale nie może być wyższa, niż 70% jej dochodu (ust. 3 pkt 1), przy czym opłata ta podnoszona jest do kwoty pełnego kosztu utrzymania po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej określonego standardu. Opisany stan prawny obowiązywał do czasu wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej, tj. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593), czyli do 1 maja 2004 r. Wówczas utraciła moc ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r., zaś zgodnie z art. 149 ust. 1 nowej ustawy, z dniem wejścia w życie ustawy wygasały decyzje wydane na podstawie dawnej ustawy, z wyjątkiem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzji o umieszczeniu w takiej placówce wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 3). Oznacza to, że z dniem 1 maja 2004 r. z mocy prawa wygasły decyzje, którymi ustalono odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej według zasad ustanowionych przepisami ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., zatem również decyzja z dnia [...] listopada 2001 r., którą ustalono skarżącej odpłatność w wysokości 70% dochodu.

Zdaniem Kolegium opłatę tę nieprawidłowo zmieniono decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., ustalając odpłatność w wysokości 954,00 zł. Nieprawidłowość ta polegała na ustaleniu opłaty decyzją zmieniającą decyzję z 2001 r., choć w tym zakresie decyzja z 2001 r. już wygasła. Wobec wskazanej wadliwości i jednocześnie wobec odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej, po uzyskaniu informacji o zmianie wysokości dochodu podopiecznej, organ pierwszej instancji zasadnie wszczął postępowanie w trybie art. 155 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w stosunku do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. decyzje zmieniające decyzje o odpłatności i o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje starosta właściwy ze względu na położenie domu. Zatem w obecnym stanie prawnym z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej skarżąca zobowiązana jest do wnoszenia opłaty w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania pensjonariusza, nie więcej jednak niż 70 % uzyskiwanego dochodu. Koszt utrzymania jednego mieszkańca w domu pomocy społecznej przy ul. Odrębnej 10 w Warszawie wynosi 3.539,63 zł. Wynika to z zarządzenia Nr 2254/2012 Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 27 marca 2012 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie m. st. Warszawy w 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Mazow. z 2012 r., poz. 3028). Dochód M. H. wynosi 3.716,05 zł. Odpłatność za pobyt we wskazanej placówce nie może przekroczyć 70 % jej dochodu. W takiej też wysokości ustalono odpłatność zaskarżoną decyzją. Zatem ustalona opłata w kwocie 2.601,24 zł naliczona została zgodnie z prawem.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie uzasadnił w żaden sposób nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, co jest niezbędnym warunkiem zastosowania tego przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uznało, że rygor ten należało uchylić.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2012 r., nr [...] M. H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu poprzez brak umorzenia postępowania w sprawie; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niepodjęciu niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z słusznym interesem strony, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji, gdzie organ administracji - poza zawarciem ogólnych stwierdzeń, że Dom "[...]" osiągnął już w 2007 r. wymagany standard, co potwierdził stosowną decyzją Wojewoda Mazowiecki i od tej pory corocznie wpisuje Dom do publikowanego rejestru - nie wykazał dostatecznie, czy Dom Pomocy Społecznej, którego mieszkanką jest M. H. w rzeczywistości spełnia na dzień wydania decyzji określone przepisami prawa standardy; 3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 8 K.p.a. polegające na braku pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz na naruszeniu przez organ zasady słusznego interesu stron; 4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 155 ust. 3 w zw. z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie możliwe jest wydanie decyzji zmieniającej decyzję o odpłatności, w sytuacji gdy w świetle stanowiska organu decyzja Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. zmieniająca z dniem 1 października 2006 r. decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. ustalającą wysokość odpłatności M. H. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, wygasła z mocy prawa. W skardze M. H. wniosła o: 1) uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych; 3) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi.

W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Prezydent m. st. Warszawy przy wydawaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], w zakresie określonym w pkt 1 decyzji, działał w ramach obowiązujących w przypadku M. H. przepisów prawa. Zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] ustalająca odpłatność za pobyt skarżącej w DPS przy ul. [...] pozostaje w obrocie prawnym, skoro SKO w Warszawie uchyliło decyzję Prezydenta m. st. Warszawy stwierdzającą wygaśnięcie tej decyzji i umorzyło postępowanie zmierzające do wygaszenia tej decyzji (twierdzenia skarżącego zawarte w skardze, którym organ nie zaprzeczył). Błędne jest natomiast stanowisko skarżącego, co do tego, ze skoro decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z 2006 r. funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty nie jest dopuszczalna jej zmiana odrębną decyzją. Skarżący pomija to, że Prezydent m. st. Warszawy jako organ pomocy społecznej ma kompetencje do zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, nawet gdy decyzja ta jest ostateczna. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z 2004 r. o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Skoro zatem organ pomocy społecznej uzyskał decyzję ustalającą dla skarżącej nową wysokość wojskowej renty rodzinnej, to miał podstawę do zmiany wcześniej obowiązującej decyzji z 2006 r. ustalającej opłatę za pobyt w DPS, ponieważ zmieniła się sytuacja dochodowa strony.

Odnosząc się do argumentów skarżącej dotyczących treści pisma SKO w Warszawie z dnia [...] marca 2012 r., które otrzymał jej opiekun prawny W. H. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w piśmie tym Kolegium błędnie interpretuje przepis art. 149 ustawy z 2004 r. o pomocy społecznej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przepis art. 149 jest przepisem przejściowym, a zatem reguluje sytuację prawną, jeżeli chodzi o skutki prawne decyzji wydanych przed wejściem w życie ustawy z 2004 r. o pomocy społecznej (ustawa ta, jeżeli chodzi o przepis art. 149, weszła w życie 1 maja 2004 r.). Wobec tego art. 149 należy rozumieć w ten sposób, że wygasły z mocy samego prawa decyzje ustalające odpłatność za pobyt w DPS wydane przed dniem 1 maja 2004 r.

Zdaniem tegoż Sądu uszło uwadze skarżącej, że wydając w 2012 r. decyzję zmieniającą opłatę za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] Prezydent m. st. Warszawy nie mógł czynić ustaleń, czy Dom w którym przebywa skarżąca spełnia obowiązujące standardy świadczonych usług. To, czy określony dom spełnia wymagany przepisami standard świadczonych usług jest przedmiotem ustaleń w sprawie o udzielenie zezwolenia na prowadzenie domu pomocy społecznej.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ przepisów art. 7 i 8 K.p.a. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że dla niniejszej sprawy nie ma znaczenia to z jakich powodów organ wcześniej nie zmienił decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt skarżącej w DPS przy ul. [...].

W ocenie Sądu pierwszej instancji dla niniejszej sprawy nie miało znaczenia to, że na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy z 2004 r. o pomocy społecznej wygasła decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. w zakresie ustalającym odpłatność za pobyt w DPS i to, że decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] zmieniająca tę decyzję przez lata nie była kwestionowana przez organy różnego szczebla. W niniejszej sprawie istotne jest to, że w dacie wydania przez Prezydenta m. st. Warszawy decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. decyzja z 2006 r. istniała w obrocie prawnym, a zatem mogła być zmieniona.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku reprezentowana przez pełnomocnika M. H. zaskarżyła go w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła mu:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez niedopatrzenie się naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania i niestwierdzenie nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa: art. 106 ust. 5 w zw. z art. 149 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Wskazując na powyższe wniosła o:

1) na podstawie art. 176 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Ponadto wnosi o:

3) na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym;

4) na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji SKO w Warszawie z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] w całości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca podniosła, że w mając w rozpatrywanej płaszczyźnie prawnej na względzie dyspozycję art. 134 § 1 P.p.s.a., WSA zupełnie pominął kwestię konieczności dokonania oceny zgodności z prawem decyzji organu I i II instancji – w szczególności pod kątem art. 156 § 1 K.p.a. oraz zapisów ustawy o pomocy społecznej z 2004 r. o do skutków prawnych decyzji wydanych przed wejściem w życie tej ustawy – bezwiednie opierając się jedynie na ww. decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] bez dokonania głębszej analizy prawnej pod kątem stwierdzenia wszelkich możliwych naruszeń prawa, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W związku z powyższym oraz z uwagi na ściśle określone wymogi formalne i materialne, jakie musi spełniać skarga kasacyjna (art. 176 P.p.s.a.), nie ulega wątpliwości, że skuteczność takiego środka zaskarżenia w znacznej mierze zależy od sposobu sformułowania przez stronę podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W podstawach kasacyjnych należy bowiem sprecyzować wszystkie przepisy, którym miał uchybić Sąd pierwszej instancji, a w uzasadnieniu przytoczyć niezbędną argumentację jurydyczną wskazującą na postać kwestionowanego naruszenia prawa oraz jego wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na zakreślone granice i charakter postępowania kasacyjnego ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, co miało gwarantować sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym.

Oceniając zasadność skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że w ramach kontrolowanego przez Sąd pierwszej instancji postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. dokonywana była wyłącznie ocena tej decyzji pod kątem jej kwalifikowanej niezgodności z prawem (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W rozważanym przypadku kontrola ta ogranicza się – ze względu na treść zarzutów kasacyjnych - jedynie do oceny, czy decyzja ta rażąco narusza art. 106 ust. 5 w zw. z art. 149 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Zgodnie z art. 149 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 maja 2004 r., wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), z wyłączeniem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, jeżeli zostały wydane przed dniem wejścia w życie ustawy.

Oznacza to, że z dniem 1 maja 2004 r. z mocy prawa wygasły decyzje lub części decyzji, którymi ustalono odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej według zasad ustanowionych przepisami ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. Z powyższego wynika zatem, że Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. orzekł o zmianie decyzji Dyrektora Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] w zakresie odpłatności za pobyt. Decyzja z dnia [...] listopada 2006 r. została wydana na podstawie obowiązującego w tym dniu art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Jednakże, skoro decyzja Dyrektora Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] listopada 2001 r. w części dotyczącej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej wygasła z mocy prawa, zatem nie mogła być przedmiotem zmiany. Postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego istniejącego w obrocie prawnym, ponieważ celem takiego postępowania jest wyeliminowanie decyzji lub jej części z obrotu prawnego. Jeśli natomiast decyzja wygasła, to znaczy, że nie istnieje już w obrocie prawnym, a zatem nie można jej zmienić - bowiem została już wyeliminowana z obrotu prawnego z mocy samego prawa.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 1 i 3 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 205 pkt 2 wyżej wskazanej ustawy.