Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 353/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235, art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w D. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej w skrócie jako: "k.p.a.") i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), stwierdził u J. F. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnię Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nr [...] oraz ocenę narażenia zawodowego J.F.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył pracodawca –A sp. z o. o. z siedzibą w D. (dalej w skrócie: "skarżąca Spółka"), wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia w części dotyczącej jej jako pracodawcy. Organowi administracji zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i niedokonanie całościowej oceny pracy J. F. u każdego z pracodawców, w tym w okresie od dnia 7 listopada 2005 r. do dnia 20 kwietnia 2007 r. w "[...]" Spółka Jawna w S. na stanowisku pracownika fizycznego, oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 107 k.p.a., polegające na braku podstawowych elementów decyzji m.in. powołania podstawy prawnej, rozstrzygnięcia i uzasadnienia. Podniosła, że orzeczenie lekarskie J. F. nie pozwalało na jednoznaczne ustalenie, z pracą u którego pracodawcy łączyć należy powstanie u niej choroby zawodowej. Organ miał jednak możliwość uzupełnienia orzeczenia w tym zakresie, ale tego bezpodstawnie zaniechał. Dodatkowo, z powodu jej częstych i długotrwałych nieobecności w pracy, realny czas pracy w warunkach narażenia był znacznie krótszy niż ustalił organ, tym samym zaniechał szczegółowej analizy warunków pracy, co daje podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji w części dotyczącej skarżącej Spółki.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, to jest ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpiło w czasie i miejscu pracy oraz w związku z wykonywanym zawodem. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u J. F. organ odwoławczy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 1666, zwanej dalej w skrócie jako: "K.p."), która stanowi, iż "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym"". Organ odwoławczy po dokonaniu oceny narażenia zawodowego uznał, iż J. F. pracowała w latach 2005-2007 w "[...]" Spółka Jawna w S. na stanowisku pracownika fizycznego, następnie od 2007 r. do nadal w skarżącej Spółce na stanowisku pracownika produkcji. Zdaniem organu przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że sposób wykonywania przez nią pracy związany był z wykonywaniem monotypowych ruchów w stawach nadgarstkowych, zatem stwarzał możliwość powstania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. J. F. była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]nr[...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 K.p. W wywiadzie sama zgłaszała dolegliwości - drętwienia wszystkich palców ręki prawej od 2 lat, bóle nocą kończyny górnej prawej, ból łokcia prawego, wypadanie przedmiotów z ręki prawej. W dniu 30.03.2016 r. przeprowadzono u niej zabieg uwolnienia prawego nerwu pośrodkowego, a w dniu 31.08.2016 r. operację łokcia prawego z powodu zespołu rowka nerwu łokciowego. Przeprowadzone badania laboratoryjne (poziom we krwi glukozy, kwasu moczowego, RF-faktor reumatoidalny, CRP, TSH, odczyn Waalera-Rose’a) nie wykazały odchyleń od normy. Orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. podkreślili, iż w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę’ udostępnionej dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania neurograficznego rozpoznali stan po uwolnieniu prawego nerwu pośrodkowego z utrzymującymi się elektroneurograficznymi objawami obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Dodatkowo, biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy, z którego wynika, iż jej praca wykazywała cechy monotypii w zakresie stawów nadgarstkowych, a także uwzględniając przeprowadzoną diagnostykę różnicową stwierdzili, że istnieją wystarczające podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia i do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Organ odwoławczy odpowiadając na zarzuty odwołania zauważył, że rozpoznana u J. F. choroba (zespół cieśni w obrębie nadgarstka) jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Dodatkowo, decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, gdyż nie taka jest jej rola. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są zobowiązane do udowodnienia, że praca u konkretnego pracodawcy chorobę tę spowodowała. Wniosek taki płynie również z treści § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowiącego, że państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję wydaną w przedmiocie choroby zawodowej pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia tej choroby. W omawianym przepisie chodzi więc o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnieniu w warunkach, które te skutki spowodowały. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym stanowi zupełnie odrębną kwestię (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17.03.2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1331/15). Jednocześnie organy administracji są związane ustaleniami orzeczenia lekarskiego. Inspektor sanitarny nie posiada kompetencji do rozpoznania choroby zawodowej, lecz jest właściwy wyłącznie do stwierdzenia choroby zawodowej, bądź orzeczenia o braku podstaw do jej stwierdzenia. W tym zakresie zobowiązany jest on uwzględnić treść orzeczenia lekarskiego oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Dla stwierdzenia choroby zawodowej decydujące jest jej rozpoznanie przez lekarza orzecznika i zawarcie tego w orzeczeniu, co więcej dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby i nie jest konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części jej dotyczącej, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wstrzymania jej wykonania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako naruszających prawo. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 235¹ K.p., poprzez jego błędne zastosowanie, co doprowadziło do przyjęcia, że praca J. F. w skarżącej Spółce mogła spowodować powstanie u niej choroby zawodowej, zamiast jednoznacznego rozstrzygnięcia, czy praca ta przyczyniła się do jej powstania lub ją spowodowała, czy też nie. Dodatkowo, zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak analizy wszystkich okoliczności sprawy i nie ustalenie prawdy obiektywnej, czyli brak działania na podstawie przepisów prawa, a także art. 124 § 4 i art. 126 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów i wniosków skarżącej Spółki. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej Spółki powtórzył częściowo zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślił, że J. F. pracowała u skarżącej Spółki na stanowisku pracownika produkcji i wykonywała prace związane z produkcją szyb samochodowych, ich obróbką podczas procesów enkapsulacji, klinerowania, primerowania i lutowania elementów, a wcześniej w okresie od dnia 7 listopada 2005 r. do dnia 20 kwietnia 2007 r. była zatrudniona w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym "[...]" Spółka Jawna w S. na stanowisku pracownika fizycznego, gdzie również wykonywała pracę, która mogła spowodować powstanie choroby zawodowej. Opierając się na treści art. art. 235¹ K.p. w związku z § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wywiódł, że organ powinien bezspornie wypowiedzieć się, czy praca w skarżącej Spółce spowodowała powstanie stwierdzonej choroby, czy też nie, bądź też czy mogła ją spowodować. Jest bowiem różnica między tym, że sposób wykonywania pracy "mógł spowodować" chorobę, czy też stwierdzeniem, że "z wysokim prawdopodobieństwem choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy". Organ nie dokonał również całościowej oceny pracy J. F. u każdego z pracodawców, ograniczając się do stwierdzenia, że praca w skarżącej Spółce stała się przyczyną powstania u niej choroby zawodowej. Zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki, opartego na przytoczonym orzecznictwie sądów administracyjnych, zaniechanie szczegółowej analizy warunków pracy pracownika i nie podanie żadnych przekonywujących argumentów przez organ odwoławczy prowadzi do wniosku, że nie ustosunkował się on do kwestii nieobecności J. F. w pracy, w czasie zatrudnienia w skarżącej Spółce, a było to łącznie 449 dni roboczych. Stąd też realny czas pracy w warunkach narażenia był znacznie krótszy, niż ustalił organ odwoławczy. Zdaniem skarżącej Spółki z tego powodu obie wydane w sprawie decyzje nie posiadają w tym zakresie rzetelnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, czym naruszają art. 107 k.p.a. oraz skutkują błędnym zastosowaniem w sprawie przepisu prawa materialnego, tj. art. 235 ¹ K.p.

W odpowiedzi na skargę[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej w skrócie jako: "p.p.s.a."). Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ K.p., zgodnie z którym za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) oraz stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 235¹ K.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem".

W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać to schorzenie, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r. o sygn. akt II OSK 748/12, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej w skrócie "CBOS").

Na gruncie art. 235¹ K.p. nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Nadto, wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. Jednocześnie w art. 235² K.p. ustanowiono ramy czasowe możliwości rozpoznania choroby zawodowej, co musi nastąpić w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r. o sygn. akt II OSK 1872/13, CBOS). Dla jednostki chorobowej wymienionej w pozycji 20/1 wykazu okres ten wynosi 1 rok i został on zachowany, bowiem uczestniczka postępowania nadal pracuje w skarżącej Spółce, co wynika ze zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej znajdującego się w aktach administracyjnych i potwierdzonego przez skarżącą Spółkę.

Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego i w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia.

Organ inspekcji sanitarnej, wydając decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany danym orzeczeniem lekarskim i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2011 r. o sygn. akt II OSK 800/11 i powołane w nim orzecznictwo, CBOS). Orzeczenia lekarskie, wydane w toku takiego postępowania przez właściwe jednostki, mają bowiem wartość dowodową opinii biegłego (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. II OSK 9/11, CBOS).

W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 235¹ K.p. wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (utrwalony pogląd judykatury - por. między innymi wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy, z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 538/11, w Krakowie, z dnia 16 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1183/10 oraz we Wrocławiu, z dnia 12 czerwca 2012, sygn. akt IV SA/Wr 134/12, CBOS). Domniemanie to ma charakter wzruszalny co oznacza, że w sytuacji, gdy uczestnik postępowania jest zatrudniony w warunkach szkodliwych dla zdrowia i zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, to schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny albo z wysokim prawdopodobieństwem, że jego etiologia ma charakter pozazawodowy.

W orzecznictwie administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, CBOS).

Organ administracji ustala dodatkowo rodzaj pracy i warunki, w jakich osoba ją wykonywała bądź wykonuje, wskazując na występowanie w środowisku pracy obiektywnych czynników wpływających (narażających) na powstanie choroby zawodowej. Na samym końcu organ wykazuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy stwierdzonymi warunkami wykonywanej pracy bądź sposobem jej wykonywania a wpływem tych okoliczności na powstanie u danej osoby choroby zawodowej. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organ II instancji nie miał podstaw do poddania w wątpliwość orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą, w świetle wskazanych wyżej przepisów proceduralnych.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że rozpoznane u uczestniczki postępowania schorzenie odpowiada pozycji nr 20/1 wykazu chorób zawodowych. Istota sporu dotyczy natomiast rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym i prawnym sprawy można mówić o wysokim prawdopodobieństwie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy istniejącym w skarżącej Spółce.

Skarżąca Spółka wywodzi, że zaniechanie przeprowadzenia dowodu na okoliczność ustalenia, czy to u niej występujące warunki pracy stwarzały z wysokim prawdopodobieństwem ryzyko powstania u uczestniczki postępowania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia opartego na błędnych ustaleniach faktycznych. Dodatkowo, brak analizy czynności wykonywanych u wcześniejszego pracodawcy uczestniczki postępowania, jak też jej częsta abstynencja związana z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim, skutkowała zdaniem skarżącej Spółki błędnym zastosowaniem w sprawie przepisu prawa materialnego, tj. art. 235¹ K.p.

Zaznaczyć przyjdzie, że zgodnie z art. 235¹ K.p. choroba zawodowa jest pojęciem prawnym a nie medycznym. Lekarze orzecznicy nie orzekają więc w kwestii uznania danej choroby za chorobę zawodową, lecz stwierdzają jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy narażające na dane schorzenie. Z tego powodu, dla ustalenia choroby zawodowej koniecznym jest jedynie powołanie się przez inspektora sanitarnego na występowanie narażenia w środowisku pracy.

Organy orzekające wykazały powyższe, prawidłowo ustalając, że w świetle uregulowań art. 235¹ K.p. wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 5 lutego 2008 r. o sygn. akt II SA/Op 573/07 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2011 r. o sygn. akt III SA/Kr 1113/10, CBOS). Wbrew przekonaniu skarżącej Spółki organy inspekcji sanitarnej nie miały obowiązku zlecać przeprowadzenia dodatkowej specjalistycznej opinii z zakresu medycyny pracy, czy też uzupełnienia już posiadanej w sprawie opinii właściwej jednostki diagnostycznej wobec jednoznacznego rozpoznania choroby zawodowej w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] Tylko wyłącznie jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, wówczas lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wskazanych w § 6 ust. 5 pkt 1-5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Wskazać należy, iż na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. nr 65, poz. 294) ugruntowany został pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1984 r. o sygn. akt II PRN 9/84, publ. OSNCP 1985/4 poz. 53 i z dnia 3 lutego 1999 r. o sygn. akt III RN 110 /98, publ. OSNAP i US 1999/22 poz. 709). Taką linię orzeczniczą przyjął też Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegając, że tego rodzaju domniemanie prawne ma charakter wzruszalny, i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, np. w sytuacji, gdy wykazane zostanie, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą lub, że czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy, nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt II OSK 7/05, CBOS). Oznacza to, że jeśli pracownik zatrudniony jest przez pracodawcę w warunkach narażających na powstanie danej choroby, a następnie zostanie stwierdzona u niego choroba mogąca być wywołana przez te czynniki, to zasadą jest przyjęcie (przez domniemanie związku przyczynowego) powstania tej choroby w wyniku istniejących warunków pracy. Takie prawne domniemanie istnieje i może być jednoznacznie wykluczone konkretnym dowodem, a nie przypuszczeniem. Organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do ustalenia innych przyczyn powstania zdiagnozowanej choroby, gdy potwierdzą lub wykluczą działanie czynników środowiska pracy jako przyczynę powstania choroby zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 234/08; z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 9/11; z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 912/11, CBOS).

W przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie było podstawowym, ale nie jedynym dowodem do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy sanitarne uwzględniły również ocenę narażenia zawodowego, opis stanowiska pracy i charakter wykonywanych obowiązków przez uczestniczkę postępowania.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że uczestniczka postępowania podczas całego okresu zatrudnienia począwszy od dnia 7 listopada 2005 r. do nadal wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe, która również stwarzała obciążenie dla łokcia.

Potwierdzają to informacje zawarte w aktach administracyjnych, tj. karta oceny występującego w skarżącej Spółce narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 30.09.2016 r. (k. 7). W związku z powyższym nie budzi wątpliwości fakt istnienia narażenia uczestniczki postępowania na działanie szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy w skarżącej Spółce. Natomiast sami lekarze orzecznicy ustalili, że przeprowadzona diagnostyka różnicowa dawała podstawę do stwierdzenia istnienia uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Jednocześnie skarżąca Spółka jako pracodawca nie negowała w toku postępowania ustalonego zakresu obowiązków uczestniczki postępowania jako pracownika i nie podała okoliczności, które podważyłyby przyjęcie, że nie znajdowała się ona w tym narażeniu.

W sprawie nie powołano żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że uczestniczka postępowania nie realizowała swoich obowiązków służbowych w sposób określony w karcie narażenia zawodowego. Zatem nietrafny okazał się zarzut, że organ odwoławczy dokonał oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie bez wnikliwej analizy czynników środowiska pracy, występujących w skarżącej Spółce jako pracodawcy, bez uwzględnienia narażenia u wcześniejszego pracodawcy uczestniczki postępowania administracyjnego.

Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem doktryny organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, wyd. PWN Warszawa 1988r, s. 197). Przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności" (E. Iserzon, Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz IV, 1970, s. 156). W niniejszej sprawie wymogi te zostały spełnione.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż materiał dowodowy, zgromadzony w postępowaniu administracyjnym był kompletny i wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Z tego powodu niesłusznie w skardze zarzuca się organom inspekcji sanitarnej uchybienia proceduralne, skoro w ramach przyznanych im uprawnień podjęły wymagane działania, a w szczególności wyczerpały możliwości dowodowe niezbędne do dokonania ustaleń stanowiących podstawę orzeczenia co do rozpoznania u uczestniczki postępowania choroby zawodowej, a następnie rozstrzygnięć w przedmiocie jej stwierdzenia.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.