Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 615/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 04 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w P. na decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Na wniosek Komendy Powiatowej Policji w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. wszczęte zostało przez Starostę wobec K. C. postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy kierowcy na okres 3 (trzech) miesięcy, który w dniu [...] listopada 2019r. w miejscowości [...], woj. wielkopolskie, dopuścił się wykroczenia drogowego polegającego na tym, że w obszarze zabudowanym przekroczył dopuszczalną prędkość o 51 km/h. Zatrzymanie prawa jazdy przez funkcjonariusza Policji nastąpiło na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018r., poz. 1990, dalej jako "p.r.d.").

Decyzją z dnia [...] listopada 2019r. znak [...], Starosta umorzył postępowanie w sprawie zatrzymania Panu K. C. prawa jazdy i postanowił o jego zwrocie zainteresowanemu.

W uzasadnieniu swojej decyzji Starosta wskazał na to, że wraz z wejściem w życie nowelizacji ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami, a w szczególności zmianą przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c tej ustawy konstrukcja tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, co do ciążącego na organie obowiązku wydania przez starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Jednak w ocenie organu I instancji nie było w ogóle podstaw do wydania decyzji w niniejszej sprawie na powołanej powyżej podstawie prawnej, gdyż wynik urządzenia kontrolno - pomiarowego trzeba pomniejszyć o wartość błędu granicznego przyjmując ostatecznie, iż kierujący nie przekroczył prędkości powyżej 50 km/h na obszarze zabudowanym.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł Prokurator Rejonowy w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Decyzji zarzucono naruszenie art. 102 ust. 1 pkt. 4 i art. 102 ust.1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019r., poz. 341, dalej jako "u.k.p" ) w związku z art. 7 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 541 ze zm.) poprzez nieprawidłową ich interpretację i w konsekwencji błędne uznanie, że powołane powyżej przepisy nie stanowią podstawy prawnej do zatrzymania prawa jazdy na okres 3 (trzech) miesięcy w związku z ukaraniem kierującego mandatem karnym za przekroczenie na obszarze zabudowanym prędkości o ponad 50 km/h, który to organ dokonał własnych ustaleń i zakwestionował wynik urządzenia do pomiaru prędkości pojazdów mechanicznych pomniejszając go o wartość błędu granicznego i przyjmując ostatecznie, iż kierujący nie przekroczył prędkości powyżej 50 km/h.

W ocenie prokuratora decyzja organu I instancji została wydana w skutek błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje to, że kierujący pojazdem K. C. w dniu [...] listopada 2019 r. w miejscowości [...] woj. [...], przekroczył na obszarze zabudowanym dopuszczalną prędkość o 51 km/h i za to wykroczenie został na niego nałożony przez funkcjonariusza Policji mandat kredytowany numer i seria [...] w kwocie [...]zł ([...] złotych), na co kierujący wyraził zgodę przyjmując mandat i godząc się tym samym na ukaranie za ten czyn zabroniony. Z pisemnej informacji Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2020r. wynika, że ukarany mandatem K. C. nie złożył wniosku o jego uchylenie do Sądu Rejonowego w [...].

Prokurator podkreślił, że starosta w sprawie o wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt. 4 u.k.p. nie jest uprawniony do ustalania, czy faktycznie doszło do przekroczenia przez kierującego pojazdem dozwolonej prędkości w terenie zabudowanym o ponad 50 km/h. Zaskarżona decyzja, w wyniku badania przez ten organ stanu faktycznego i dokonywanie w tym zakresie własnych ustaleń, co do stanu faktycznego, a w szczególności, czy doszło do przekroczenia dozwolonej prędkości, narusza przywołany wyżej przepis art. 7 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.

W sytuacji bowiem, gdy organ dysponował informacją o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.r.d. jego obowiązkiem było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy ma charakter aktu związanego tzn. w określonym stanie prawnym i faktycznym organ jest zobowiązany do wydania decyzji o treści ściśle wynikającej z zobowiązujących przepisów prawa. Ustawodawca jasno sprecyzował w art. 7 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r., co stanowi źródło ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości na terenie zabudowanym o 50 km/h. Wśród tych źródeł wskazał obok prawomocnego rozstrzygnięcia za naruszenie polegające na przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, także informację o ujawnieniu popełnienia tego naruszenia udzieloną przez podmiot, który ujawnił naruszenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, umorzenie postępowania oraz wzajemne zniesienie między stronami kosztów postępowania sadowego.

W ocenie Starosty zastosowanie w sprawie miały przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lutego 2014r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości w ruchu drogowym oraz szczególnego zakresu i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2014 poz. 281). Zgodnie z § 19 ww. cyt. rozporządzenia błąd pomiaru wykonanego przyrządem w warunkach znamionowych użytkowania nie powinien przekraczać wartości błędów granicznych dopuszczalnych określonych w § 21 pkt. 2, a więc w warunkach poza laboratoryjnych +/- 3 km/h.

Organ podniósł, że jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego zmierzona wartość prędkości przekroczyła o 51 km/h prędkość dopuszczalną na danym odcinku, a więc o 1 km/h dla zasadności zastosowania art. 102 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1 lit c u.k.p. Oznacza to, że wartość przekroczenia jest o 3 km/h niższa aniżeli przewidziany § 21 pkt. 2 rozporządzenia z dnia 17 lutego 2014r. tzw. "błąd pomiarowy" urządzenia mierzącego prędkość, którego użyto. W konsekwencji może to oznaczać, że faktyczna prędkość pojazdu, którym poruszał się odwołujący mogła przekraczać dopuszczalną prędkość o mniej niż 51 km/h, co bez wątpienia czyni postępowanie bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przedmiotem skargi Prokuratora jest decyzja Starosty z dnia [...] listopada 2019r. znak [...], którą umorzono postępowanie w sprawie zatrzymania K. C. prawa jazdy i postanowiono o jego zwrocie wyżej wymienionemu

W niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019r., poz. 341, dalej jako "u.k.p" ) oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji – Dz. U. z 2015 r., poz. 541).

Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018r., poz. 1990, dalej jako "p.r.d."), policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczaną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.

Do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy niezbędne jest zatem stwierdzenie, że kierujący pojazdem faktycznie przekroczył dopuszczalną prędkość w ustawowej wysokości i na określonym ustawą obszarze.

Stosownie zaś do art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zmieniającej

1) podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy wymienionej w art. 4 lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem;

2) podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3.

Podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest więc informacja pochodząca od uprawnionego podmiotu.

Przepis art. 7 ustawy zmieniającej jednoznacznie wskazuje organ właściwy, procesową formę, charakter oraz przesłanki wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

Nie ulega wątpliwości, że dla starosty wiążące jest prawomocne rozstrzygnięcie stwierdzające naruszenie, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d., zaś przekazanie informacji jest tylko czynnością techniczną, z którą jednak ustawodawca wiąże daleko idące konsekwencje. Sama informacja jest bowiem wystarczająca do wydania decyzji. Nie jest jednak czynnikiem konstytutywnym, a formalno-dowodowym. Dzięki temu rozwiązaniu starostę wiąże już sama informacja o zatrzymaniu prawa jazdy, a nie dopiero przedstawienie prawomocnego rozstrzygnięcia stwierdzającego naruszenie.

Literalne brzmienie przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. (użyto w nim sformułowania "starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy") dowodzi, że przedmiotowe orzeczenie ma charakter związany. Samo rozstrzygnięcie oraz jego zakres nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, że w razie otrzymania zawiadomienia o naruszeniu wskazanego wyżej przepisu ruchu drogowego - na skutek zawiadomienia właściwego organu - starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ ten nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym. W żadnym wypadku nie może on prowadzić postępowania administracyjnego zmierzającego do weryfikacji zasadności nałożenia na kierowcę mandatu karnego za ujawnione wykroczenie gdyż do tego uprawniony jest sąd powszechny.

Nie oznacza to oczywiście, że w razie wątpliwości związanych z treścią pisma zawiadamiającego o wykroczeniu organ nie może zwrócić się o stosowne wyjaśnienia. W żadnym jednak wypadku nie może on prowadzić postępowania administracyjnego zmierzającego do weryfikacji zasadności nałożenia na kierowcę mandatu karnego, do tego uprawnione są sądy powszechne (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 490/17, LEX nr 2387343; z 29 maja 2018r., sygn. akt I OSK 2190/16, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym miejscu wskazać należy na treść uchwały NSA z dnia z dnia 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18, zgodnie z którą: "Podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (...).

Skoro decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydawana w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., ma charakter związany to właściwy starosta wydaje taką decyzję, po uzyskaniu informacji o zatrzymaniu prawa jazdy, bez uprzedniego postępowania wyjaśniającego czy do wykroczenia drogowego w ogóle doszło i czy ukaranie obwinionego było zasadne. Potwierdza to także treść art. 102 ust. 3 u.k.p., zgodnie z którym, jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d-w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi.

Reasumując, należy zgodzić się ze Skarżącym, że Starosta dokonał błędnej interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie i w sposób nieuprawniony umorzył postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy Panu K. C.. Wątpliwości co do prawidłowości pomiaru prędkości nie mogą stanąć na przeszkodzie wydania decyzji w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. (tak też wyrok NSA z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 802/17, LEX nr 2744067).

Na marginesie Sąd wskazuje, że zakończenie postępowania administracyjnego ostateczną decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy będzie uprawniało stronę do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeżeli później rzeczywiście zostanie ustalone, że pomiar prędkości został błędnie dokonany.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jak Sąd orzekł w wyroku.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia [...] października 2020 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.