Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 166/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 5  par. 1  pkt  2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Teresa Randak (spr.),, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Marek Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 ( trzysta czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. – po rozpoznaniu zażalenia A, dalej określanego zamiennie A utrzymał w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm., powoływanej dalej jako k.p.a./ oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 oraz art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm., powoływanej dalej jak u.p.e.a./ – postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] Nr [...] w sprawie zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...] wystawionego na M.Ś.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując w tym zakresie, że A wystawił tytuł wykonawczy przeciwko M.Ś., zam. w J., a obejmującego należności z tytułu pobytu w A w dniu 15 sierpnia 2010 r. w kwocie należności głównej [...] zł. Tytuł ten został opatrzony pieczęcią urzędową A, a podpisany przez pracownika, działającego z upoważnienia dyrektora A. Wystawienie tytułu zostało poprzedzone doręczeniem upomnienia.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B., postanowieniem z dnia 3 października 2011 r. zwrócił wierzycielowi tytuł wykonawczy, wskazując, że z przepisów prawa wynika – w tym zakresie organ egzekucyjny odwołał się do art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 u.p.e.a. – że wierzycielem dochodzonej należności jest Prezydent Miasta W. i to jego pieczęć winna znaleźć się na tytule. W konsekwencji, organ uznał, że tytuł wykonawczy zawiera błędne określenie wierzyciela i na podstawie art. 27 § 1 i § 7 dokonał zwrotu tytułu wykonawczego jego wystawcy tj. A.

W zażaleniu na w/w postanowienie, A wskazał, że podstawę prawną żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z nieuregulowania należności za pobyt w izbie wytrzeźwień stanowi art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot na którego rzecz zostało wydane orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Skarżący w swoim wystąpieniu przytoczył również pogląd wyrażony w artykule NZS.2009.1.4 Krzysztofa Sobieralskiego pt. "Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień i organ wyższego stopnia nad tym wierzycielem" wyrażający tezę, iż izba wytrzeźwień jest wierzycielem opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień, zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wskazano także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 320/11. Odwołując się do regulacji zawartych w art. 41 u[...]3 i u[...]4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowie z dnia 04.02.2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2004 r. Nr 20, poz. 192), wierzyciel wskazał, że ustawodawca uważa izbę wytrzeźwień za wierzyciela należności z tytułu pobytu w izbie i że jest on bezpośrednio zainteresowany w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku uiszczenia tej należności. Ponadto skarżący zauważył, iż organ egzekucyjny błędnie wskazał, iż A jest zakładem budżetowym, gdyż z uchwały Rady Miasta [...] W. nr [...] z dnia [...], wynika wprost, iż jest on jednostką budżetową Miasta [...] W.

Rozpoznając zażalenie, organ nadzoru, wskazał na regulacje zawartą w treści art. 26 § u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł wykonawczy, będący podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego winien zawierać elementy zawarte w art. 27 § 1 i 2 ustawy, w tym między innymi oznaczenie wierzyciela. Zgodnie natomiast z treścią przepisu art. 29 § 2 ustawy jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Z przepisem tym koresponduje przepis art. 29 § 1 ustawy stanowiący, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazano, że jednym z wymogów tytułu wykonawczego określonych w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest oznaczenie wierzyciela. Chodzi o wierzyciela, który jest uprawniony do wystawienia administracyjnego tytułu wykonawczego.

Dalej podniesiono, że w myśl art. 42 u[...]5 i 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, egzekucja opłat za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Za zasadniczą zatem kwestią uznał organ ustalenie czy A z siedzibą w W. jest wierzycielem w rozumieniu art. 1 a pkt 13 u.p.e.a. Kontynuując, organ nadzoru, podniósł, że gmina, jako jednostka samorządu terytorialnego, wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność za pośrednictwem organów stanowiących i wykonawczych. Organami gminy są rada miasta, która pełni funkcję organu stanowiącego i kontrolnego, oraz prezydent miasta, który wykonuje zadania gminy, działając jako organ wykonawczy i może organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Zgodnie z art. 30 u[...]2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, do zadań wójta, burmistrza, prezydenta miasta należy w szczególności zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Stosownie zaś do treści art. 33 u[...]5 w/w ustawy, wójt, burmistrz, prezydent miasta wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. W ocenie organu, A jest jedną z jednostek organizacyjnych, przy pomocy której prezydent miasta wykonuje zadania gminy. Prezydent miasta zatrudnia i zwalnia dyrektora A i jest jego przełożonym, a A wykonuje swoje obowiązki z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] W., w jego imieniu, a nie własnym. Powyższe potwierdza § 1 statutu A, zgodnie z którym A, jest jednostką organizacyjną miasta [...] W. nie posiadającą osobowości prawnej. W świetle w/w regulacji, organ przyjął, że wierzycielem należności, objętej tytułem wykonawczym z dnia [...] o nr [...] jest Prezydent Miasta [...] W., i to ten organ winien wystawić tytuł wykonawczy. W skierowanym do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. tytule wykonawczym wskazano natomiast jako wierzyciela A w W., co jest niezgodne z obowiązującymi, przepisami. Organ zauważył ponadto, że tytuł wykonawczy został opieczętowany pieczęcią urzędową A w W., a wniosek wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego został podpisany przez pracownika z upoważnienia Dyrektora tego A. Zgodnie z kolei ze statutem A, dyrektor działa na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta Miasta [...] W. i na tej podstawie może składać oświadczenia woli w zakresie praw i zobowiązań majątkowych. Nie posiada on natomiast na tej podstawie uprawnienia do podpisania wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji w sprawach opłat za doprowadzenie i pobyt w ośrodku. Ponadto, w ocenie organu, posiadane pełnomocnictwo nie upoważnia dyrektora do występowania w roli wierzyciela. Zauważono, że zgodnie z art. 1a pkt 13) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Pojęcie "uprawnionego podmiotu" zostało z kolei wyjaśnione w art. 5 tej samej ustawy. W rozpoznawanym przypadku, obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień wynika wprost z przepisów prawa, a więc zastosowanie ma punkt 1 § 2 tego przepisu, zgodnie z którym, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot na którego rzecz wydano orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W konsekwencji organ uznał, że skoro A jest jednostką organizacyjną gminy, a dyrektor wykonuje zadania z upoważnienia prezydenta, to uprawnionym do żądania wykonania obowiązku w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest prezydent miasta, gdyż to jemu przysługuje przymiot wierzyciela.

Odnosząc się do załączonych do zażalenia rozstrzygnięć, w tym wyroku WSA we Wrocławiu, organ nadzoru wskazał, że dotyczyły one innych stanów faktycznych, gdyż żadne z nich nie obejmowało bezpośrednio kwestii wierzyciela.

Końcowo, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. nie był właściwy do prowadzenia egzekucji, a to z tej przyczyny, że J. położona jest na terenie województwa [...], a nie [...], co wynika zarówno z kodu pocztowego, jak i ze zwrotnego potwierdzenia upomnienia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie:

1) art. 29 § 2 i art. 1 a pkt 13 u.p.e.a.,

2) § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych,

3) art. 27 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., art. 27 b u.p.e.a. w zw. z art. 2 a pkt 13 i art. 16 c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych,

4) art. 19 §1 i § 2 u.p.e.a. oraz art. 4 u[...]1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej w zw. z art. 42 u[...]5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi,

5) art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 kpa poprzez:

a. przyjęcie, że A nie jest wierzycielem,

b. przyjęcie, że organem uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności za pobyt w A jest Prezydent m.[...] W.,

c. bezpodstawny zwrot tytułu wykonawczego.

Uzasadniając skargę, A przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego oraz wnioski organów egzekucyjnych, a następnie podniósł, że status A jako wierzyciela określają przepisy prawa, w tym m.in. art. 1 a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 42 u[...]5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Zaznaczono, że podstawę prawną żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z nieuregulowania należności z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień stanowi art. 42 u[...]5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zgodnie z którym, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot na którego rzecz wydano orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W konsekwencji A przyjął, że przysługuje mu przymiot wierzyciela oraz podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym na podstawie art. 1 a pkt 13 u.p.e.a.

Kontynuując, skarżący przytoczył pogląd zawarty w artykule NZS.2009.1.4 Krzysztofa Sobieralskiego pt. "Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień i organ wyższego stopnia nad tym wierzycielem" wyrażający tezę, iż izba wytrzeźwień jest wierzycielem opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień, zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wskazał także na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 320/11. Odwołując się do regulacji zawartych w art. 41 u[...]3 i u[...]4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowie z dnia 04.02.2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego skarżący podniósł, że z depozytów pieniężnych można dokonać potrącenia z tytułu opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień, a na innych przedmiotach zatrzymanych w depozycie, izbom wytrzeźwień służy ustawowe prawom zastawu celem zabezpieczenia tych należności. Oznacza to, że ustawodawca za wierzyciela uznaje właśnie izbę wytrzeźwień, a nie jakikolwiek inny podmiot – w przeciwnym bowiem razie (zgodnie z istotą instytucji zastawu) prawo zastawu nie przysługiwałoby izbie, lecz innemu podmiotowi, uważanemu przez ustawodawcę za wierzyciela.

Jak wskazał skarżący, zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowie w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego "osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki Policji wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni". Przepis ten jest kolejnym przykładem na to, że ustawodawca za wierzyciela należności z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień uważa izbę wytrzeźwień, a nie inne podmioty – jako że to na dyrektora izby, a nie na prezydenta miasta, nałożył obowiązek wykonywania czynności wierzyciela, tj. wystawiania wezwania do zapłaty. W ocenie strony skarżącej, argumentacja ta potwierdza, że A jest instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku (lub też powołaną do czuwania nad wykonaniem tego obowiązku) – co wyczerpuje definicję wierzyciela przyjętą w art. 5 § 1 pkt 2 w zw. z art. 1 a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący podkreślił, że prezentowane przez niego stanowisko odnośnie posiadania przez A statusu wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku NSA z dnia 22 września 2011 r. w sprawie II GSK 1020/11: "W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż strona skarżąca – A jako wierzyciel jest stroną postępowania egzekucyjnego przed organem egzekucyjnym (art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Skarżący podniósł dodatkowo, że pełnomocnictwo z dnia [...] nr [...] uprawnia Dyrektora A w punkcie 2 do reprezentowania m. [...] W. we wszystkich postępowaniach sądowych, administracyjnych i egzekucyjnych związanych z działalnością A. Tytuły wykonawcze nadesłane organowi były opatrzone pieczęcią nagłówkową A oraz pieczęcią okrągłą z wizerunkiem orła w koronie. W tej sytuacji – jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniach do wyroków: I SA/Rz 485/11 i I SA/Rz 490/11 – wymaganie przez organ, by na tytułach wykonawczych, umieszczona była pieczęć Prezydenta m. [...] W. lub też w pieczęci była zamieszczona treść: "z upoważnienia Prezydenta m. [...] W." jest zbytnią formalnością. Zdaniem skarżącego, słuszność tego stanowiska potwierdza także okoliczność bycia czynnym podatnikiem podatku VAT, co potwierdzają załączone do skargi interpretacje prawa podatkowego. Oznacza to, że przyjęcie za prawidłową konstrukcji forsowanej przez organy skarbowe prowadziłoby do wniosku, iż skarżący, mimo, że wystawia faktury VAT, jest jednocześnie pozbawiany przez organy prawa do dochodzenia zapłaty należności objętych ww. fakturami.

Powyższe wywody – zdaniem skarżącego – prowadzą do konstatacji, że tytuł wykonawczy spełniał wymogi formalne zawarte w art. 27 u.p.e.a, w szczególności tytuł ten posiadał prawidłowe oznaczenie wierzyciela tj. A.

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji – w całości;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżone postanowienie, zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2012 r. strona skarżąca – podtrzymując wnioski i żądania skargi – wskazała, że stanowisko jej zgodne jest z orzeczeniem NSA z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 355/12. Z uzasadnienia w/w wyroku wynika, że A przysługuje samoistny status wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym odnośnie dochodzenia opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Skarga okazała się uzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie wierzycielowi tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...].

Istotną sporu z kolei była kwestia posiadania przez A w W. statusu wierzyciela w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym. Organy egzekucyjne przyjęły, że Dyrektor w/w A nie posiada takiego przymiotu, a zatem nie był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego, z czym nie zgadzała się strona skarżąca, wywodząc, że uprawnienie to przysługuje jej na mocy art. 42 u[...]5 a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Sąd uchylając w/w postanowienie uznał, że rację w tym sporze ma A. Wymaga przy tym zaakcentowania, że stan faktyczny sprawy nie był sporny i został opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, nie zachodzi w związku z tym potrzeba ponownego jego opisywanie. Sporną pozostała tylko i wyłącznie interpretacja przepisów, w tym wskazanego przez stronę skarżącą art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Przechodząc do prawnej oceny zaistniałego sporu, należy w pierwszej kolejności odwołać się do regulacji zawartej w art. 42 u[...]5 a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z tym przepisem, egzekucja należności z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przy takim brzmieniu w/w przepisu, nie budzi wątpliwości fakt, że status wierzyciela – w odniesiniu do opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień – należy ocenić z uwzględnieniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Definicja legalna wierzyciela została zawarta w art. 1 a pkt 13 u.p.e.a. Jak wynika z tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o wierzycielu, należy przez to rozumieć podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.

Zasadnicze zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ma odpowiedź na pytanie, kto ( jaka instytucja lub jaki organ ) uprawnione są do żądania od zobowiązanego uregulowania opłaty z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień. Zdaniem organów egzekucyjnych uprawnienia takie posiada Prezydent Miasta W., zdaniem skarżącego A. W tej materii zasadnym jest odwołanie się do regulacji zawartej w § 17 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego ( Dz. U. Nr 20, poz. 192 ), zgodnie z którym, osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki Policji wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni. Regulacja ta nadaje uprawnienia wskazanym w nim osobom, w tym dyrektorowi izby do umożliwienia zobowiązanemu dobrowolnego uregulowania należności z tytułu pobytu w ośrodku, bez konieczności uruchamiania na podstawie art. 42 u[...]5 a postępowania w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu uprawnienie to jest wstępnym etapem postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązku wierzyciela, mającego także odzwierciedlenie w art. 15 § 1 u.p.e.a, zgodnie z którym, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Skoro zatem uprawnienie do przesłania takiego upomnienia/wezwania zostało przepisem prawa (w/w przepisem rozporządzenia Ministra Zdrowia) przyznane dyrektorowi izby, to twierdzenie organu, że dyrektor ten – jako osoba uprawniona do reprezentacji A – nie była uprawniona do wystawienia tytułu wykonawczego – pozostaje w sprzeczności z wyżej wskazanymi przepisami. Nie bez znaczenia dla rozstrzyganej sprawy pozostaje także treść art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a, który rozstrzyga kwestię stosowania przepisów ustawy do postępowania w sprawie egzekwowania należności pieniężnych przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Przymiot takiej ustawy spełnia ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, a konkretnie wspomniany już art. 42 u[...]5 a tej ustawy. Wymaga ponadto zaakcentowania, że art. 5 u.p.e.a., określa podmioty uprawnione do żądania wykonania obowiązków określonych w art. 2 ( podkreślenie Sądu ), a więc konkretyzuje wierzyciela, określonego w definicji legalnej ustawy. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Jak wynika z zacytowanego przepisu, uprawnionym do żądania wykonania obowiązku wynikającego z przepisu prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu obowiązku. Wymaga przy tym podkreślenia, że przepis ten posługuje się alternatywą rozłączną, poprzez użycie spójnika "lub", a to oznacza, że przymiot wierzyciela nie przysługuje tylko i wyłącznie organowi, ale także instytucji, a więc jednostce organizacyjnej. Jedyny warunek, który należy spełnić według tego przepisu to ten, żeby instytucja była bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu obowiązku. Nie ulega przy tym wątpliwości – w ocenie Sądu – że bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu obowiązku, jakim jest uregulowanie należności/opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień jest właśnie ta izba, a nie organ, jakim jest prezydent miasta.

Zasadność tego stanowiska potwierdza dodatkowo § 13 w/w rozporządzenia Ministra Zdrowia, które przyznaje izbom wytrzeźwień zarówno prawo potrącenia opłaty z depozytu pieniężnego, jak i prawo zastawu na innych przedmiotach przejętych przez izbę do depozytu, a należących do zobowiązanego.

Odnosząc się końcowo do twierdzeń organu nadzoru dotyczących braku uprawnienia Dyrektora A do działania we własnym imieniu oraz wykonywania wszystkich czynności w ramach upoważnienia otrzymanego przez Prezydenta Miasta, należy podnieść, że zasady działania jednostek samorządowych w znaczeniu ogólnym określa tzw. ustawa ustrojowa tj. ustawa o samorządzie gminnym, jednakże nie można jej przepisów interpretować z pominięciem regulacji innych przepisów. Przyjęcie bowiem za zasadne twierdzenia organu, że tylko prezydent ma określone kompetencje, w tym kompetencje wierzyciela, oznaczałoby, że regulacje odrębne takie jak regulacje czy to ustawy o drogach, czy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, czy wreszcie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – nie byłyby stosowane – zgodnie z ich brzmieniem i sensem.

Wypada także zaakcentowania, że jakkolwiek orzecznictwo w tej materii wojewódzkich sądów nie było jednolite, to ostatecznie kwestia posiadania przez izby wytrzeźwień statutu wierzyciela została rozstrzygnięta przez NSA, który m.in. w wyroku z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 355/12 stwierdził, że "Wierzyciel, w rozumieniu u.p.e.a., pełni jedynie procesową funkcję wierzyciela i nie rozporządza przedmiotem postępowania, co nie zwalnia go z obowiązków podejmowania działań w celu zaspokojenia należności. Funkcja wierzyciela przysługuje w pierwszej kolejności organowi lub instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku. Instytucja wierzyciela w ustawie egzekucyjnej nie jest tożsama z instytucją wierzyciela w rozumieniu przepisów postępowania cywilnego (wyrok NSA z 17 kwietnia 2008 r II FSK 338/07 LEX nr 686475). NSA zwrócił uwagę na treść art. 5 § 1 pkt 2 in fine, gdzie ustawodawca, definiując wierzyciela używa zwrotu "którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku". Zdaniem NSA, co do zasady podmiotem takim może nie być organ administracji publicznej, gdyż nie ma on "swoich" interesów prawnych (jak też inne organy w państwie). Sąd zwraca uwagę na fakt rozszerzania zakresu przedmiotowego obowiązków egzekwowanych w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: coraz częściej są to obowiązki nawiązujące do stosunków cywilnoprawnych (podobnie Dariusz R. Kijowski, Komentarz do art.5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Dlatego konieczne jest miarkowanie podejścia do kwestii typu instytucji i organu, które mają występować w roli żądającego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przydając główne znaczenie dla interesu w żądaniu wykonania obowiązku. Jeżeli chodzi o pojęcie instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku, należy łączyć je z faktem wskazania w odpowiednim przepisie prawa, określającym dany obowiązek, także innej jednostki organizacyjnej niż organ państwa lub organ jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.) jako tej, która ma być co do zasady odbiorcą egzekwowanych w trybie administracyjnym świadczeń pieniężnych lub zachowań niemających charakteru pieniężnego, o jakich mowa w art. 2 § 1 pkt 10 i 11 u.p.e.a. Tymi przepisami w niniejszej sprawie są regulacje art. 41 i art. 42 ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz § 18 rozporządzenia, w którym ustawodawca wprost wskazał na obowiązek dochodzenia przez wybrane podmioty – zaległych opłat – i kompetencje w dochodzeniu tych należności".

Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Skarbowej, uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, organ nadzoru "zweryfikuje" stanowisko tego organu co do zasadności/zgodności z prawem zwrotu tytułu wykonawczego, wystawionego przez stronę skarżącą z tytułu nie przysługującego jej statusu wierzyciela.

Z uwagi na naruszenia prawa wskazane powyżej, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania sądowego, w tym kosztach zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.