Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 930/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3 pkt 19, art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2021 r. sprawy ze skarg L. K. i A. sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ") po rozpoznaniu odwołania L. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "R. L. K. oraz A. sp. z o. o. w restrukturyzacji od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2019 r. ([...]) nakazującej usunięcie odpadów z nieruchomości nr ewid. działki [...], będącej własnością J. M. uchyliło zaskarżoną decyzję i w to miejsce nakazało solidarnie L. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "R. L. K., A. sp. z o. o. w restrukturyzacji oraz Z. W. usunięcie z nieruchomości nr ewid. działki [...], obręb S., będącej własnością J. M., zgromadzonych odpadów w postaci: gleby i ziemi, w tym kamieni, innych niż wymienione w [...]), odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów ([...]), gruzu ceglanego ([...]), opakowań z tworzyw sztucznych ([...]), mieszanek bitumicznych innych niż wymienione w [...]), odpadów ulegających biodegradacji (20 02 01), w terminie 60 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, poprzez przekazanie odpadów do miejsc ich odzysku lub unieszkodliwianie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz przedłożenie dokumentów potwierdzający przekazanie tych odpadów w wydziale Ekologii i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta i Gminy S. przy ul. [...] w S. w terminie 7 dni od dnia ich przekazania.

Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

A. M. - działając jako pełnomocnik J. M. zawiadomił Burmistrza Miasta i Gminy S., że na teren nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] zwieziona została zanieczyszczona gleba, zmieszana z gruzem betonowym i ceglanym, folią, resztkami profili metalowych, drewnem, butelkami typu PET, opakowaniami po chemii gospodarczej, szkłem, styropianem.

W dniu [...] czerwca 2016 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości, podczas których potwierdzono zaleganie na przedmiotowej nieruchomości ww. odpadów.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. nakazał J. M. usunięcie odpadów z działki nr [...], obręb S.. Decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wezwał A. do przedłożenia dokumentów związanych z gospodarką odpadami powstałymi podczas prac budowlanych na inwestycji I. , przesłuchał świadków wskazanych przez właścicielkę działki nr [...], tj. U. S., A. i S. W., B. P., E. D., a także zwrócił się do Straży Miejskiej w S. o udostępnienie dokumentów dot. zwożenia na ww. nieruchomość odpadów.

Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. ([...]) nakazał L. K. - R. L. K., A. sp. z o. o. oraz Z. W. usunięcie odpadów z nieruchomości nr ewid. działki [...], będącej własnością J. M..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że odpady zgromadzone na nieruchomości pochodzą z realizacji inwestycji polegającej na budowie budynku usługowo-handlowego z parkingiem, garażem, obsługa funkcji dworca, przebudową zjazdów w miejscowości S., której inwestorem był I. [...] oraz przebudowy restauracji W. , której inwestorem był Z. W..

W ocenie organu posiadaczami odpadów zgromadzonych na przedmiotowej działce są firmy wykonujące inwestycję budowy obiektu handlowo-usługowego - R. L. K. i A. sp. z o. o. oraz inwestor przebudowy restauracji.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła L. K. zarzucając naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej jako k.p.a.) . Odwołująca podniosła, że brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych do stwierdzenia, że wywiozła jakikolwiek urobek (odpady) na określoną w decyzji nieruchomość, ponieważ stanowczo zaprzeczyła wywozowi odpadów, a organ nie przywołał na tę okoliczność żadnych dowodów. Ponadto, w ocenie odwołującej organ nie uzasadnił, dlaczego nie dał wiary zeznaniom odwołującej. Odwołująca wskazała, że wartości urobku podane w piśmie G. K. zostały określone w przybliżeniu, a ze względu na zerwanie kontraktu przerwanie prac budowlanych umowa nie została w całości wykonana. Odwołanie od ww. decyzji wniósł również r.pr. P. K. - pełnomocnik A. sp. z o. o. w restrukturyzacji zarzucając naruszenie art. 311 ustawy - Prawo restrukturyzacyjne, art. 10 § 1 k.p.a., art. 6 w zw. z art. 7 § 1 k.p.a., art. 8 i art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 19 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 poz. 797).

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. otworzył postępowanie sanacyjne wobec spółki, dlatego organ powinien zapewnić udział zarządcy w postępowaniu, co uniemożliwiło podjęcie działań nakierowanych na interes spółki i jej wierzycieli. Ponadto pełnomocnik spółki wskazał, że stanowisko organu nie ma uzasadnienia w stanie faktycznym w zakresie pierwotnej ilości odpadów, a żaden z przeprowadzonych dowodów nie potwierdza jednoznacznie, że A. sp. z o. o. zwiozła odpady na działkę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło zarządcę masy sanacyjnej A. sp. z o. o. w restrukturyzacji o toczącym się postępowaniu oraz pouczyło o prawie do brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Kolegium oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Zarządca masy sanacyjnej w odpowiedzi na zawiadomienie wskazał, że podtrzymuje odwołanie wniesione przez pełnomocnika spółki.

W dalszej części uzasadnienia organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że organ I instancji w sposób rzetelny i prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie rodzaju odpadów zgromadzonych na przedmiotowej nieruchomości oraz ustalenia posiadaczy tych odpadów. Organ przeprowadził kompleksowe postępowanie dowodowe obejmujące oględziny nieruchomości, przesłuchanie świadków, analizę dokumentacji Straży Miejskiej oraz dokumentów dot. gospodarowania odpadami przez podmioty odpowiedzialne za prace ziemne przy Inwestycji budowy budynku usługowo-handlowego z parkingiem, garażem, obsługa funkcji dworca, przebudową zjazdów w miejscowości S., której inwestorem był I. oraz przebudowy restauracji W. , której inwestorem był Z. W..

Niezasadne są więc zarzuty podniesione w odwołaniu L. K.. Organ szczegółowo wyjaśnił, na jakiej podstawie ustalił, że jest ona posiadaczem odpadów oraz wskazał, dlaczego nie dał wiary okolicznościom wskazywanym przez stronę.

Ponadto, niezasadne jest odwołanie A. sp. z o. o. w restrukturyzacji. Zarządca masy sanacyjnej został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu oraz pouczony o możliwości przedstawienia swojego stanowiska.

Jednocześnie organ zaznaczył, że art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach stanowi, iż za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. Wobec tego konieczna była zmiana zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła L. K. (dalej również jako "Skarżąca") zarzucając jej naruszanie:

- art. 140 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 pkt. 4 k.p.a poprzez brak podania podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji czego dowodem jest powołanie się tylko na przepisy proceduralne, dotyczące kompetencji rozstrzygnięcia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a brak podania podstawy materialno prawnej uniemożliwia ustalenie podstawy wydania zaskarżonej decyzji, co skutkować powinno jej uchyleniem co do zasady.

- rażące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż L. K. jako osoba wykonująca transport odpadów na zlecenie ich wytwórcy oraz przekazująca odpady w miejsce wskazane przez właściciela nieruchomości jest posiadaczem odpadów zobowiązanym do ich usunięcia,

- rażące naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie decyzji wobec L. K., co skutkowało obciążeniem jej wraz z dwoma innymi osobami obowiązkiem usunięcia odpadów w sytuacji kiedy L. K. nie spełnia przesłanki kwalifikujących ją jako posiadacza odpadów, w sytuacji kiedy art. 26 ust. 1 odnosi się tylko do posiadaczy odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, iż w zaskarżonej decyzji Organ przywołał tylko procesowego jako podstawę wydanego rozstrzygnięcia tj. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 k.p.a.

Takie oznaczenie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji narusza art. 107 § 1 pkt. 4 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., przy czym nie podano żadnej podstawy prawnej odnoszącej się do konkretnych przepisów prawa materialnego zastosowanego przez organ.

Wobec braku wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego niemożliwe jest ustalenie czy zachodzi zbieżność pomiędzy osnową zaskarżonej decyzji a uzasadnieniem, co powodować powinno uchylenie tej decyzji celem ponownego rozpoznania sprawy.

Skarżąca wskazała ponadto, iż organy nie dokonały ustalenia faktycznego aby L. K. była w posiadaniu nieruchomości na której złożono przedmiotowe odpady. W konsekwencji L. K., która była tylko i wyłącznie podmiotem przewożącym ziemię z miejsca wskazanego przez zleceniodawcę do miejsca przez niego wskazanego.

Skargę na powyższą decyzję wniosła również spółka A. Sp. z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w B. (dalej również jako "Spółka") zarzucając jej naruszenie:

- art. 77 § 1, 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jak również przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów oraz nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka kierownika budowy A. sp. z o.o. w restrukturyzacji K. P. na okoliczność zakresu prac realizowanych przez spółkę, miejsca oraz sposobu składowania ewentualnego urobku;

- art. 8 oraz 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w związku z tym, że organ powinien w sposób wyczerpujący i jawny wskazać stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o odpowiedzialności A. sp. z o.o. w restrukturyzacji włącznie z uzasadnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia - czego w niniejszej sprawie organ nie uczynił;

- art. 19 ust. 1 oraz 2, art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 3 ust. 3 oraz art. 26 ustawy o odpadach poprzez poczynienie ustaleń, wbrew istniejącemu w sprawie stanowi fatycznemu, polegających na przyjęciu, iż wytwórcą odpadów była A. sp. z o.o. i ona jest także odpowiedzialna za ich usunięcie jak również pominięcie przy wydawaniu skarżonej decyzji okoliczności przemawiających za brakiem podstaw do obalenia domniemania odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego;

- art. 6 w zw. z art. 7 § 1 kpa w zw. z art. 311 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego bez udziału zarządcy sanacyjnego ustanowionego w postępowaniu restrukturyzacyjnym prowadzonym w stosunku do A. sp. z o.o. i wydanie decyzji w stosunku do podmiotu A. sp. z o.o. w restrukturyzacji, a nie zaś do podmiotu, który jest stroną w znaczeniu formalnym tj. Zarządcy masy sanacyjnej A. sp. z o.o. w restrukturyzacji;

- art. 10 § 1 k.p.a. polegające na braku zapewnienia stronie, tj. zarządcy masy sanacyjnej czynnego udziału w postępowaniu.

Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji względnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosłam iż stanowisko organu nie ma uzasadnienia w istniejącym w sprawie stanie faktycznym. Spółka podkreśliła, iż w sprawie brak jest ustaleń co do pierwotnej ilości odpadów na nieruchomości zawiadamiającej, tj. na dzień dokonania wizji terenowej. Idąc dalej, nie poczyniono żadnych ustaleń, a przede wszystkim obmiarów ilości odpadów na dzień rozpoczęcia prac przez A. na inwestycji oraz na dzień zakończenia robót, które potencjalnie mogły spowodować konieczność składowania urobku. Zdaniem Spółki organ pominął dowody wskazujące na fakt właściwego zagospodarowania odpadów pochodzących z prac realizowanych na inwestycji I. jak również nie wziął pod rozwagę okoliczność podnoszonych przez świadków. Jednocześnie żaden z dowodów przeprowadzonych w ramach postępowania nie dowodzi w sposób nie budzący wątpliwości, iż to właśnie A. zwoziła ziemię na w/w działkę. Wręcz przeciwnie, żaden dowód nie wiąże składowania z pracownikami A. u lub pojazdami należącymi do spółki. Żadne z interwencji straży miejskiej, poza ogólnymi stwierdzeniami: "pojazd pracujący na inwestycji "I. S." nie mogą być poczytywane jako jednoznacznie wskazujące na A.. Taka ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego świadczy o przekroczeniu granic swobodnej oceny.

Spółka podniosła, iż zgodnie z dyspozycją art. 311 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne organ administracyjny zapewnia udział w postępowaniu podmiotu uprawnionego, w tym przypadku zarządcy, czego nie uczyniono. Przywołana regulacja wprowadza zasadę, że postępowania administracyjne, dotyczące masy sanacyjnej, mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Przy czym utrata legitymacji przez A. w płaszczyźnie proceduralnej jest konsekwencją systemową pozbawienia dłużnika prawa zarządu masą sanacyjną w płaszczyźnie relacji podlegających prawu materialnemu. Postępowanie, o którym mowa w komentowanym przepisie, zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Legitymację zarządcy do występowania w postępowaniach można określić jako tzw. legitymację formalną, gdyż jest on inną osobą niż podmiot stosunku materialnoprawnego, którego dotyczy dane postępowanie. Dłużnik pozostaje stroną stosunku materialnoprawnego, w związku z którym toczy się dane postępowanie. Jest on zatem stroną w znaczeniu materialnym. Zdaniem skarżącego, w świetle powyższych wyjaśnień, należy zasadnie poddać w wątpliwość możliwość orzeczenia w stosunku do A. sp. z o.o. w restrukturyzacji a nie wobec zarządcy masy sanacyjnej.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów L. K. organ podniósł, że w sposób prawidłowy określono podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji poprzez przywołanie stosownych przepisów prawa procesowego (art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono podstawę prawną (art. 26 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 pkt 19 ustawy o odpadach i faktyczną nałożenia na Skarżącą obowiązku usunięcia odpadów.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie rodzaju odpadów oraz ustalenia posiadaczy tych odpadów. Organ przeprowadził kompleksowe postępowanie dowodowe i wyjaśnił, na jakiej podstawie ustalił, że L. K. jest posiadaczem odpadów. Wobec tego pełnomocnik Skarżącej bezzasadnie podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego.

Zaznaczyć przy tym należy, że zmiana decyzji dotyczyła wyłącznie kwestii procesowej. Organ I instancji nie wskazał, że obowiązek usunięcia odpadów nałożony został solidarnie na L. K., A. sp. z o. o. w restrukturyzacji oraz Z. W., co jednoznacznie wynika z art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach.

Podniesione przez A. sp. z o. o. w restrukturyzacji zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. w zakresie postępowania dowodowego oraz prawa materialnego (przepisów ustawy o odpadach) są bezpodstawne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję w oparciu o ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji. SKO nie znalazło podstaw do podważenia postępowania dowodowego j przeprowadzonego przez Burmistrza Miasta i Gminy S..

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi A. sp. z o. o. w restrukturyzacji z siedziba w B. oraz L. K..

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2021 r. L. K. podkreśliła, iż zgodnie z oświadczeniem z dnia czerwca 2014r., złożonego przez Z. G., zam. w miejscowości R. k. S., odpady w postaci ziemi i gruzu budowlanego, odpad zostały dostarczone do tej miejscowości, a nie do miejsca wskazanego w zaskarżonej decyzji. Potwierdzeniem tego faktu jest oświadczenie właściciela nieruchomości, który odpady przyjął.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3).

Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Podstawę materialnoprawną zapadłych w niniejszej sprawie decyzji stanowił m.in. art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, który stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Z kolei przepis art. 26 ust. 2 tej ustawy stanowi, że jeżeli to nie nastąpi to właściwy organ I instancji w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie z takiego miejsca, które nie jest przeznaczone do ich składowania lub magazynowania.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że na nieruchomości nr ewid. działki [...], będącej własnością J. M. znajdują się odpady. Zostały one zakwalifikowane jako odpady w postaci: gleby i ziemi, w tym kamieni, innych niż wymienione w [...]), odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów ([...]), gruzu ceglanego ([...]), opakowań z tworzyw sztucznych ([...]), mieszanek bitumicznych innych niż wymienione w [...]), odpadów ulegających biodegradacji ([...]).

Bezspornym również jest, iż działka, na której znajdują się sporne odpady, nie była przeznaczona do składowania ani przetwarzania odpadów.

Tym samym okolicznością sporną w niniejszej sprawie było ustalenie podmiotu, na który zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach należało nałożyć obowiązek ich usunięcia tj. ustalenia kto jest posiadaczem wskazanych odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach.

Art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wskazuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Przepis ten wprowadza zatem domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Nie definiuje przy tym kim jest władający powierzchnią ziemi. Skoro jednak, zgodnie z art. 1 ustawy o odpadach ustawa ta określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania, dlatego też w tym zakresie należy odwołać się do definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 ze zm.) i stwierdzić, że władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.

Jednakże jak każde domniemanie prawne może zostać ono obalone przeciwdowodem. Jak wskazuje się w orzecznictwie obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot (np. wyroki NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12, z dnia 6 marca 2019r., sygn. akt II OSK 816/18). Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi.

Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów obowiązek dociekania z urzędu, kto był faktycznym wytwórcą odpadów. Nie pozwala jednak im zignorować dowodów, które mogą doprowadzić do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów, innego niż właściciel nieruchomości, jeżeli zostaną one zaoferowane przez stronę (wyrok NSA z dnia 26 maja 2020r., sygn. akt II OSK 3271/19). Organ musi się odnieść do wszystkich dowodów wskazanych przez stronę, w szczególności gdy dotyczą one tak kluczowej dla sprawy kwestii jak prawidłowe ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów. Władający powierzchnią ziemi może się bowiem zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób – wykazując, że odpadami władał lub włada faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Nie jest wystarczające tylko uprawdopodobnienie przez władającego powierzchnią ziemi, że nie jest on posiadaczem odpadów, lecz inna bliżej nie ustalona osoba, czy też że toczy się spór między nim a rzekomym posiadaczem odpadów w tym przedmiocie. Jeżeli władającemu powierzchnią ziemi powiedzie się taki dowód nie ma podstaw prawnych do wydawania w stosunku do jego osoby decyzji w oparciu o art. 26 ustawy o odpadach.

W niniejszej sprawie władająca nieruchomością zaproponowała dowody, które to pozwoliły na ustalenia, iż kto inny faktycznie włada odpadami, a tym samym pozwalające na obalenie domniemania jej odpowiedzialności.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż na wniosek właściciela nieruchomości przesłuchano świadków oraz zwrócono się do straży miejskiej.

Świadek U. S., sąsiadując z terenem nieruchomości na które zwożone były odpady, oświadczyła, iż odpady zwożone były pod koniec 2015 r. i na początku 2016 r. A. i S. W. (k. 54 akt administracyjnych ) oświadczyli, iż najwięcej ziemi wywożono jesienią 2015 r.

W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. (k. 64 akt administracyjnych) Straż Miejska wskazała, iż w okresie od [...] kwietnia do [...] grudnia 2015 r. przyjęto tylko jedno zgłoszenie dot. zabrudzenia jezdni przez pojazdy z budowy centrum handlowego I. w S., o czym powiadomiono kierownik budowy. Ulica została uprzątnięta.

Odnośnie interwencji z dnia [...] grudnia 2015 r., [...] grudnia 2015 r. oraz [...] lutego 2016 r. Straż Miejska wskazała, że na miejscu nie zastano kierowców, a o fakcie zabrudzenia drogi powiadomiono kierownika budowy i jezdnia została uprzątnięta.

W ocenie składu orzekającego powyższe pozwoliło organowi na uznanie, iż część odpadów pochodzi z budowy "I. S.".

Z przedłożonych przez I. , będącego inwestorem, wynika, iż obowiązek zapewnienia wywozu odpadów z terenu budowy i związanych z tym opłat na podstawie umowy o roboty budowlane w systemie generalnego wykonawstwa obciążał generalnego wykonawcę tj. A. Sp. z o.o. oraz M. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (k. 12 i nast. Akt administracyjnych)

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. (k. 68 akt administracyjnych) M. Sp. z o.o. z siedzibą w T. poinformowało, iż prace ziemne wykonywane były przez podwykonawcę R. L. K., a w zakres prac wchodził wykop pod budynek wraz z wywozem i utylizacją urobku, co wynika z załączonej do pisma umowy.

Wobec powyższego zasadnie organ uznał, iż podmiotami odpowiedzialnymi za gospodarowanie odpadami pochodzącymi z realizacji inwestycji "IN. S." są L. K. oraz spółka A. Sp. z o.o. (będąca na dzień wydawania decyzji w restrukturyzacji).

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wbrew zarzutom skargi L. K. nie zajmowała się wyłącznie wykonywaniem usług transportu. Z przedłożonej do akt przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w T. umowy jednoznacznie wynika, iż Skarżąca w ramach zleconych prac miała wykonać wykopy oraz zając się wywozem i utylizacją urobku. Zatem twierdzenia jakoby Skarżąca świadczyła wyłącznie usługi transportowe pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

W toku prowadzonego postępowania pomimo kilku wezwań dopiero w pismie z dnia [...] lutego 2018 r. L. K. oświadczyła, iż jej firma nie składowała urobku na działce [...] oraz że urobek pochodzący z wykopu został przetransportowany w ilości 3000 m3 do gospodarstwa Z. G., a pozostałe 4000 m3 zostało wywiezione na składowisko w C. . Na dowód skarżąca przedłożyła oświadczenie Z. G. z datą czerwiec 2014 r., w którym ww. oświadczył, że w kwietniu i maju 2014 r. przyjął ziemię z wykopu który był wykonywany w S. – stary dworzec autobusowy.

Natomiast strona nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających wywóz urobku na składowisko w Ceradzu Dolnym.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ nie dał wiary oświadczeniom Skarżącej.

Kwestionując stanowisko Skarżącej organ wskazał, iż okres wykonywania robót budowlanych pokrywa się z datami interwencji Straży Miejskiej oraz datami wskazanymi przez świadków. Ponadto organ słusznie zwrócił uwagę, iż w dzienniku budowy Kierownik Budowy M. K. dokonał wpisu, iż w trakcie prowadzenia prac ziemnych wywieziono orientacyjnie [...] m3 (str. 19 dziennika budowy).

W tym miejscu podkreślić należy, iż wpis ten został dokonany z uwagi na zerwanie ze Skarżącą przez inwestora umowy i zakończenia pełnienia preze M. K. funkcji kierownika budowy.

Tym samym zestawienie wpisu z dziennika budowy z oświadczeniami Skarżącej wskazują, że nawet gdyby przyjąć prawidłowość twierdzeń Skarżącej, to nie jest wiadomym w jaki sposób Skarżąca zagospodarowania pozostałą część urobku.

Ponadto wskazać należy, iż na skutek interwencji Straży Miejskiej w związku z zabrudzeniem ulicy i powiadamianiu kierownika budowy M. K. o tym fakcie ulica została uprzątnięta.

Zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż gdyby drogę zabrudziły inne pojazdy niż pochodzące z budowy I. S., to kierownik budowy nie zleciłby jej uporządkowania poprzez wskazanie, iż to nie pojazdy budowy odpowiadają za zanieczyszczenie.

Wobec tych dowód słusznie uznał organ, iż L. K. jest jednym z podmiotów, który władał odpadami nawiezionymi na działkę nr [...].

Za prawidłowo uznać należało również ustalenie przez organ, że podmiotem władającym jest również Z. W..

Podkreślić należy, iż podczas interwencji w dniu [...] marca 2016 r. Straż Miejska zastała kierowcę pojazdu S. o nr. [...]

Z oświadczenia złożonego przez S. G. (kierowcy ww. pojazdu ) wynika, że urobek pochodził z remontu restauracji "W. ", i wywożony był przez dwa dni w łącznej ilości około 225 t.. Ponadto wskazał on, iż miejsce wywozu wskazał Z. W..

Natomiast przesłuchany Z. W. (k. 105 akt administracyjnych) oświadczył, iż nie zlecał wywozu urobku z remontu restauracji "[...]" na teren nieruchomości oraz że nie posiada zgody właściciela tej działki. Ponadto oświadczył, iż w umowie o roboty budowlane nie było zapisu, iż wykonawca jest obowiązany do zagospodarowania odpadów.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż podmiotem władającym odpadami był również Z. W..

Ponadto za prawidłowe Sąd uznał nałożenie obowiązku usunięcia odpadów na A. Sp. z o.o. w restrukturyzacji.

Należy podkreślić, iż w dzienniku budowy nr [...] (str. 16) kierownik budowy dokonał w dniu 11, [...] grudnia 2015 r. adnotacji, iż wznowiono prace dotyczące wymiany gruntu. Data ta pokrywa się zaś z datą interwencji Straży Miejskiej na skutek której po powiadomieniu kierownika budowy została posprzątana ulica.

Ponadto w niniejszej sprawie na co słusznie zwrócił organ I instancji, w załączniku do umowy (kosztorys ślepy k. 58 akt administracyjnych) przewidziono roboty ziemne z transportem na odległość 5 km. w ilości [...].

Natomiast w świetle oświadczeń Spółki, iż 4600 ton przyjął P. N. oraz 4.000 m3 wykorzystano na potrzeby własne przez K. B. i E. B. wynika, że w ten sposób nie zagospodarowano całego urobku.

Ponadto należy mieć na uwadze, iż podwykonawca Spółki E. B. oświadczył, iż usługi świadczył w okresie styczeń, marzec i kwiecień 2016 r., a P. N. wskazał, że ziemię od A. Sp. o.o. przyjął w miesiącu lutym 2016 r.

Tym samym brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących w jaki sposób zagospodarowano urobek w pozostałe miesiące, a w szczególności w grudniu 2015 r. ,kiedy to wznowiono prace związane z wymianą gruntu oraz kiedy zgłaszano Straży Miejskiej zabrudzenie drogi (interwencje z dnia 14 i [...] grudnia 2015 r.).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 77 § 1, 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jak również przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, prawidłowo oceniony przez organy, był wystarczający dla rozpoznania niniejszej sprawy. Organ w sposób czytelny i przekonujący wyjaśnił przesłanki którymi kierował się rozpoznając sprawę.

Odnosząc się natomiast do zarzutu nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka kierownika budowy A. sp. z o.o. w restrukturyzacji K. P. na okoliczność zakresu prac realizowanych przez spółkę, miejsca oraz sposobu składowania ewentualnego urobku wskazać należy, iż żadna ze stron stosownego wniosku nie składała. Ponadto należy mieć na uwadze, iż K. P. jako kierownik projektu budowy brał w dniu [...] czerwca 2016 r. (protokół k. 7 akt administracyjnych) udział w kontroli nieruchomości [...], w trakcie której pełnomocnik właściciela nieruchomości wskazywał, iż nawiezienia urobku w ilości ok. 20-25 tyś m3 i podniesienia terenu ok. ok. 3 m dokonała spółka A. Sp. zo.o.. Obecny w takcie kontroli K. P. nie składał żadnego oświadczenia ani zastrzeżeń.

Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 6 w zw. z art. 7 § 1 k.p.a. w zw. z art. 311 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego bez udziału zarządcy sanacyjnego ustanowionego w postępowaniu restrukturyzacyjnym prowadzonym w stosunku do A. sp. z o.o. i wydanie decyzji w stosunku do podmiotu A. sp. z o.o. w restrukturyzacji, a nie zaś do podmiotu, który jest stroną w znaczeniu formalnym tj. Zarządcy masy sanacyjnej A. sp. z o.o. w restrukturyzacji.

W świetle tego zarzutu skargi do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia co do właściwego oznaczenia adresata zaskarżonej decyzji tj. czy adresatem decyzji powinna być "A. Sp. zo.o. w restrukturyzacji" jak uczynił to organ czy też zarządca masy sanacyjnej A. sp. z o.o. w restruktuiryacji" jak twierdzi Spółka.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż zgodnie z art. 311 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo adresatem decyzji uczynił przedsiębiorstwo w restrukturyzacji.

W tym miejscy wskazać należy, iż rozróżnić pojęcie "strony postępowania w znaczeniu materialnym" oraz "strony postępowania w znaczeniu formalnym (procesowym)", rozumianych w ten sposób, że:

– stroną w znaczeniu materialnym jest podmiot prawa, obowiązku albo innej sytuacji prawnej;

– stroną w znaczeniu procesowym jest ten, kto jest oznaczony jako strona danego procesu, a więc przede wszystkim ten, kto we własnym imieniu wytoczył powództwo oraz ten, przeciwko komu powództwo zostało wytoczone, a także ten, kto imiennie stał się stroną w wyniku podmiotowego przekształcenia procesu.

Na ogół strona w znaczeniu materialnym jest jednocześnie stroną w znaczeniu procesowym. Jednakże niekiedy następuje rozdzielenie tych ról, co w szczególności ma miejsce w postępowaniu restrukturyzacyjnym (podobnie jak w postępowaniu upadłościowym), w którym:

– stroną postępowań dotyczących masy sanacyjnej, w znaczeniu materialnym, jest przedsiębiorstwo w restrukturyzacji, gdyż pomimo wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego właścicielem całego majątku jest nadal przedsiębiorstwo, a więc to jego praw lub obowiązków dotyczy postępowanie;

– stroną w znaczeniu procesowym postępowań dotyczących masy sanacyjnej jest zaś zarządca masy sanacyjnej, gdyż przedsiębiorca nie może samodzielnie występować w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

Z powyższych względów zgodzić należy się ze Spółką, iż legitymację zarządcy do występowania w postępowaniach można określić jako tzw. legitymację formalną, gdyż jest on inną osobą niż podmiot stosunku materialnoprawnego, którego dotyczy dane postępowanie. Dłużnik pozostaje stroną stosunku materialnoprawnego, w związku z którym toczy się dane postępowanie

A skoro w postępowaniach dotyczących masy sanacyjnej to zarządca tej masy jest stroną w znaczeniu formalnym, zaś w znaczeniu materialnym stroną pozostaje przedsiębiorca, to oznacza, że jako strona – a co za tym idzie: jako adresat przyznanego decyzją uprawnienia lub nakładanego obowiązku – powinien nadal być przedsiębiorca (por. wyrok NSA wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2449/04, 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1149/11, CBOSA, wyroku te zapadły co prawda na gruncie Prawa upadłościowego, to jednakże z uwagi na identyczna regulację uznać je należy za aktualne w odniesieniu do omawianej regulacji).

W tym miejscy dodatkowo Sąd zauważa, iż nawet gdyby przyjąć koncepcję, iż adresatem decyzji winien być zarządca masy sanacyjnej, to w orzecznictwie wskazuje się, iż wydane w sprawie decyzje będą realizowane nie w odniesieniu do zarządcy, lecz masy sanacyjnej. Wyrazem skrajnego formalizmu procesowego byłoby uchylenie zaskarżonej decyzji tylko po to, aby wydać decyzję, której adresatem byłby zarządca, będący reprezentantem przedsiębiorcy w restrukturyacjiz, którego obciążą i tak wynikające z tego aktu administracyjnego konsekwencje (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2010 r., I GSK 975/09, CBOSA).

Mając powyższe na uwadze organ zasadnie, wobec prawidłowego ustalenia iż podmiotami władającymi odpadami byli A. Sp. z o.o. (na dzień wydawania decyzji będącej w restrukturyzacji), L. K. oraz Z. W. nałożył solidarnie na wyżej wskazane podmioty obowiązek usunięcia odpadów.

Z tych tez względów za niezasadne należało uznać zarzuty skarg naruszenia art. 19 ust. 1 oraz 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 140 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. wskazać należy, iż zarzuty te nie mogły odnieś zamierzonego skutku.

Wskazać należy, iż uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest dość lakoniczne, to jednakże wbrew zarzutom skargi zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast sam fakt nie przytoczenia w rubrum decyzji przepisów prawa materialnego, a przytoczenie ich w uzasadnieniu decyzji nie oznacza, iż decyzja nie powołuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Ponadto rozpoznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy mieć na uwadze, iż ich naruszenia stanowi podstawę uchylenia decyzji wyłącznie w sytuacji gdy naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W tym aspekcie odnieść należy się również do zarzutu Spółki naruszenia art. 10 k.p.a.. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy przed wydaniem decyzji poinformował zarządcę masy sanacyjnej (pismo z dnia [...] maja 2020 r. k. 19) o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Dodać ponadto należy, że dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. konieczne jest wykazanie przez stronę powołującą się na owo naruszenie prawa, jakich czynności nie mogła ona dokonać, bądź jakich dowodów nie mogła zawnioskować wskutek naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. W orzecznictwie zasadnie podnosi się, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości składania uwag i wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA: z 18.5.2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157; z 1.2.2011 r., II OSK 1098/10, CBOSA). Strona powinna zatem wykazać, że brak takiego zawiadomienia przed wydaniem decyzji uniemożliwił jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. zgłoszenia wniosków dowodowych z zeznań świadków, dokumentów, itp.). Tymczasem w kontrolowanej sprawie Spółka stawiając zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., nie wskazała, jakich to czynności z powodu tego naruszenia nie mogła dokonać.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.