Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 195/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ryszard Maliszewski (spr.) Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka Asesor WSA - Renata Kantecka Protokolant - Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 XI 2004r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002 i 2003 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną Decyzja, z dnia 9 IV 2004 r., nr "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję, z dnia 21.01.2004r., znak: "[...]", Naczelnika Urzędu Skarbowego, odmawiającej B. G. umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002 i 2003 w łącznej kwocie 7.393,50 zł wraz z należnymi odsetkami. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia 15 XI 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej odpowiedzialności B. G., I. S. i B. K. jako wspólników Spółki jawnej "A" ZP-H, za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002 i 2003 w łącznej kwocie 7.393,50 zł wraz z należnymi odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Dnia 4 XII 2003 r. B. G. złożyła wniosek o umorzenie przedmiotowej zaległości, motywując go trudną sytuacją osobistą i materialną. Podkreśliła, iż do powstania zaległości podatkowej doszło na skutek pogarszającej się stopniowo sytuacji gospodarczej kraju i na rynku lokalnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2002 i 2003 w łącznej kwocie 7.393,50 zł wraz z należnymi odsetkami.

W odwołaniu od ww. decyzji B. G. wniosła o jej całkowite uchylenie i pozytywne rozpatrzenie wniosku w sprawie umorzenia przedmiotowej zaległości. Stwierdziła, że stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego jest niesłuszne i bardzo krzywdzące. Podkreśliła, iż do powstania zaległości podatkowej doszło na skutek pogarszającej się stopniowo sytuacji gospodarczej kraju i na rynku lokalnym, a także na skutek postępowania kontrolnego Urzędu Kontroli Skarbowej. Coraz słabsza podaż, brak płynności i nieterminowe płatności kontrahentów doprowadziły Spółkę do bankructwa. W chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedynym dochodem, pozwalającym na utrzymanie jej i nieletniego syna jest otrzymywane wynagrodzenie w kwocie 800 zł miesięcznie. Po opłaceniu należnych zobowiązań pozostaje do dyspozycji kwota około 300 zł. W związku z powyższym nie ma możliwości spłaty kwot wymienionych w tytułach egzekucyjnych. Ponadto podkreśla, iż w/w zobowiązanie nigdy nie wynikało z celowego, czy świadomego działania. W związku z powyższym wnosiła o uchylenie decyzji i umorzenie przedmiotowej zaległości.

Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując przedmiotowe odwołanie, stwierdził co następuje. Zgodnie z art. 67 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997r., Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja wydana na podstawie ww. przepisów ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie szczególnych okoliczności uzasadniających żądanie podatnika, nie tworzy po stronie organu obowiązku jego spełnienia. Organ podatkowy może bowiem, ale nie musi skorzystać z przysługującego mu uprawnienia do zastosowania ulgi podatkowej, nawet jeśli w sprawie zachodzi przesłanka jej zastosowania, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Rozpatrując niniejszą sprawę organ I instancji, a za nim organ odwoławczy, w celu ustalenia, czy istnieje przesłanka zastosowania ulgi dokonał oceny sytuacji materialnej, rozważył też okoliczności powstania zaległości podatkowej.

Z akt sprawy wynika, że strona jest osobą samotnie wychowującą 7-letniego syna. Tytułem wynagrodzenie z pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 800 zł brutto w stosunku miesięcznym. Zgodnie z wyjaśnieniami złożonym do protokołu otrzymuje ona również dobrowolne alimenty od ojca dziecka w wysokości 200 zł miesięcznie, ponadto otrzymuje pomoc ze strony rodziny w formie posiłków i świadczeń rzeczowych, których wartość określiła na kwotę 350 zł miesięcznie. Ustalono ponadto, że nie posiada oszczędności na kontach bankowych. Zamieszkuje w spółdzielczym własnościowym mieszkaniu o pow. 75 m2, na zakup, którego zaciągnęła kredyt bankowy. Na spłat tego kredytu przeznacza 600 zł w stosunku miesięcznym. Na utrzymanie lokalu wydaje 380 zł miesięcznie. Z posiadanych środków zaspokajają wierzycieli, w tym Urząd Skarbowy. Podkreśliła, że Spółka nie uchyla się od zapłaty podatku, nie uregulowała go z powodu niezależnych od niej trudności finansowych, związanych z pogarszającą się sytuacją gospodarczą. W związku z uczęszczaniem syna na lekcje języka angielskiego ponosi ona wydatki w wysokości 15 zł miesięcznie. Ponadto spłaca zaległe wynagrodzenia pracownikom, które w zależności od środków finansowych jakimi dysponuje kształtują się w wysokości około 150-300 zł miesięcznie. Nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej. Dokonując oceny całokształtu zebranego w ww. zakresie materiału dowodowego, uwzględniając informacje przekazane przez stronę i przytoczone wyżej, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i udzielenia przedmiotowej ulgi. Podkreślił, że instytucja umorzenia jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana przez organy podatkowe tylko w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami. Z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Udzielenie ulgi powoduje zawsze uszczerbek w dochodach budżetowych, a dochody te służą przecież finansowaniu potrzeb ogólnospołecznych. Ważąc zatem słuszny interes podatnika, organ podatkowy musi mieć na uwadze zarówno interes fiskalny Państwa, interes publiczny, ale także interes innych podatników, szczególnie tych, którzy terminowo i prawidłowo wywiązują się ze swoich obowiązków wobec Skarbu Państwa.

Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych stanowią istotne odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Za ich stosowaniem przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu.

Z akt sprawy wynika, że Spółka jawna "A" ZP-H, pomimo złożonych deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy od łącznej kwoty wypłat dokonanych (PIT-4) za m-ce X, XI, XII 2002 r. oraz I 2003 r., nie przekazała wykazanych w deklaracjach kwot na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Nie wypełniła tym samym obowiązku płatnika, wynikającego z art. 38 ust. l ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j .t. Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.). Sytuacja gospodarcza w kraju i kłopoty z płynnością finansową nie mogą być traktowane jako okoliczność uzasadniająca zaniedbania w tym zakresie. Budżet Państwa nie może ponosić konsekwencji działań płatników, którzy nie dopełniają swoich podstawowych powinności. Ponadto, podejmując działalność gospodarczą winna być strona świadoma ryzyka, jakie niesie ze sobą jej prowadzenie. Przedstawiona przez podatniczkę sytuacja majątkowa i finansowa nie stanowi również sama w sobie podstawy do zastosowania ulgi. Znajduje się ona obecnie w trudnej sytuacji materialnej, niemniej jednak brak jest wyjątkowych okoliczności, uzasadniających umorzenie przedmiotowej zaległości. Ponadto, odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki ponoszą również pozostałe wspólniczki.

W skardze skierowanej do Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji, umorzenie przedmiotowej zaległości i obciążenie organu podatkowego kosztami postępowania. Stwierdziła, iż nie rozumie stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, który z jednej strony przyznaje, iż jej sytuacja jest trudna, a z drugiej odmawia uwzględnia jej wniosku. Powołała się na art. 67 ustawy Ordynacja podatkowej i wskazała na ważny interes podatnika i interes publiczny, które tworzą podstawę do zastosowania instytucji umorzenia zobowiązania podatkowego. Wyjaśniła, że do powstania przedmiotowej zaległości doszło na skutek pogarszania się sytuacji gospodarczej w kraju i na rynku lokalnym. Coraz słabsza podaż, brak płatności, nieterminowe płatności kontrahentów na rzecz spółki jawnej "A", której była wspólniczką, doprowadziły ją na skraj bankructwa.

Zdaniem Skarżącej, do utraty płynności finansowej przyczyniło się również postępowanie prowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej, który na kilka miesięcy zablokował Spółce zwrot podatku Vat o łącznej kwocie około 60.000 zł. Skarżąca podniosła, iż obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Jedynym źródłem dochodu jej i małoletniego syna jest otrzymywane wynagrodzenie w kwocie 800 zł miesięcznie. Poza zwykłymi kosztami utrzymania, spłaca kredyt mieszkaniowy oraz pragnie regulować zobowiązania wobec byłych pracowników Spółki. Na życie pozostaje jej i jej synowi 300 zł. Nie posiada żadnego majątku. Podkreśla, że powstanie przedmiotowej zaległości nie wynikało z jej celo działania. Dodała, że zastosowanie wnioskowanej ulgi przyspieszy spłatę zobowiązań na rzecz byłych pracowników Spółki "A" oraz wobec ZUS. Wskazała również na dobro syna, który żyje w ciągłym stresie z powodu kłopotów matki oraz ciągłych wizyt komorników. Podniosła, iż brak wykształcenia utrudnia jej znalezienie pracy. Nawet po podjęciu zatrudnienia jej zarobki nigdy nie przekroczą minimalnego wynagrodzenia i nie pozwalają na spłatę zobowiązania. Natomiast dalsze podtrzymywanie roszczeń Urzędu Skarbowego spowoduje systematyczne naliczanie odsetek, co doprowadzi do sytuacji, w której o przerosną wartość zaległości podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej, odpowiadając na skargę, podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł, że skarżąca nie wskazała w skardze żadnych nowych okoliczności, ani dowodów, które mogłyby mieć wpływ na inne, niż podjęte rozstrzygnięcie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania podatkowego. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi art. 67 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej. Decyzje wydane w oparciu o ten przepis są decyzjami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, że ustalenie przez organy podatkowe okoliczności stanowiących ważny interes podatnika uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej, stanowi konieczną przesłankę dla wydania decyzji, ale samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej. W zakresie uznaniowym decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 122, art. 187 par. l i art. 191 Ordynacji podatkowej dokonano ustaleń stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym i uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z art. 210 par. 1 i 4 Ordynacji.

Takich naruszeń w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził. Przedmiotem rozważań organów podatkowych były wszystkie podnoszone przez skarżącą okoliczności mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, a w szczególności jej kłopoty finansowe wynikające z prowadzenia w przeszłości przez nią działalności gospodarczej oraz jej sytuację majątkową i osobistą. Zważywszy na powyższe, oraz wyjątkowy charakter ulg podatkowych - bowiem zasadą jest płacenie podatków - brak jest podstaw do uznania, iż w rozpatrywanej sprawie przekroczone zostały zakreślone przez prawo granice uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że instytucja umorzenia jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana przez organy podatkowe tylko w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami. Z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Udzielenie ulgi powoduje zawsze uszczerbek w dochodach budżetowych, a dochody te służą przecież finansowaniu potrzeb ogólnospołecznych. Ważąc zatem słuszny interes podatnika, organ podatkowy musi mieć na uwadze zarówno interes fiskalny Państwa, interes publiczny, ale także interes innych podatników, szczególnie tych, którzy terminowo i prawidłowo wywiązują się ze swoich obowiązków wobec Skarbu Państwa. Nie można zatem uznać, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem treści art. 67 O. p ..

Skarga po myśli art. 151 p. s. a. podlega oddaleniu.