Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 760/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136 ust 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2018 r. sprawy ze skargi M. P. i W. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 22 grudnia 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 136 ust. 3 i ust. 4, art. 142 ust. 1 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147, ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku M. P. i W. P. o zwrot nieruchomości odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,02 ha położonej w obr. Z. jedn. ewid. Z.. W uzasadnieniu organ wskazał, że w oparciu o wykaz synchronizacyjny sporządzony w dniu 2 sierpnia 2011 r. przez geodetę uprawnionego ustalono, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] poł. w obr. Z., jedn. ewid. Z. powstała z części parceli l. kat. [...] poł. w b. gm. kat. Z.. Z powyższego dokumentu wynika także, że przedmiotowa parcela katastralna była objęta (częściowo zniszczonym) dawnym wykazem hipotecznym Iwh [...] gm. kat. P. C.. Zgodnie z zapisami karty B tegoż wykazu właścicielem m.in. parceli l. kat. [...] b. gm. kat. Z., (z części której powstała m.in. działka nr [...] poł. w obr. Z., jedn. ewid. Z.), był Skarb Państwa na podstawie podania Ekspozytury CK Prokuratorji Skarbu Państwa z dnia 1 maja 1901 r. Powyższe oznacza, że na podstawie art. 208 Traktatu pokoju pomiędzy Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi z jednej strony a Austrią z drugiej zawartego w dniu 10 września 1919 r. w Saint - Germain - en Laye (Dz.U. z 1925 r., Nr 17, poz. 114) rzeczona nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa. Dodatkowo organ pozyskał do akt sprawy protokoły parcelowe i wypisy hipoteczne - ciało hipoteczne Z., których analiza prowadzi do wniosku, że nieruchomość oznaczona jako parcelą l. kat. [...] b. gm. kat. Z., (z części której powstała m.in. działka nr [...] poł. w obr. Z., jedn. ewid. Z.), stanowiła własność Skarbu Państwa - Zarządu Wojskowego Z.. Zgodnie z treścią działu II księgi wieczystej nr [...] nieruchomość objęta żądaniem zwrotu stanowi własność Gminy Z. Podstawą wpisu prawa własności jest decyzja Wojewody z dnia 28 kwietnia 2014 r., ostateczna z dniem 14 listopada 2014 r. stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności m.in. prawa własności m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr. Z., jedn. ewid. Z.. Wskazana decyzja została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin z dniem wejścia w życie ww. ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Organ wskazał, że konstrukcja art. 136 ust. 3 i ust. 4 oraz art.. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona". Pod pojęciem tym należy rozumieć nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w znaczeniu przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw) regulujących zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem, jak również nieruchomość przejętą lub) nabytą na podstawie przepisów enumeratywnych wskazanych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W oparciu o zgromadzone w aktach sprawy materiały dowodowe, a zwłaszcza wykaz synchronizacyjny z dnia 2 sierpnia 2011 r., l. ks. rób. [...], protokoły parcelowe i wypisy hipoteczne - ciało hipoteczne Z., a także na podstawie zapisów wykazu hipotecznego Iwh [...] b. gm. kat. P. C., ustalono, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] pół. w obr. Z., jedn. ewid. Z. powstała z części parceli l. kat. [...] poł. w b. gm. kat. Z., która stanowiła własność Skarbu Państwa. Z powyższego wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nigdy nie była przedmiotem wywłaszczenia w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym stanie rzeczy pismem z dnia 13 kwietnia 2017 r. organ zwrócił się do wnioskodawców z prośbą o wskazanie dokumentu, na podstawie którego nastąpiło odjęcie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi pismem z dnia 12 maja 2017 r. W. P. przedłożył decyzję Wójta Gminy Z z dnia 13 lutego 1991 r. nr [...] w sprawie zmian w rejestrze gruntów. Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji wynika, że "w celu uzgodnienia treści księgi wieczystej ze stanem ewidencji gruntów działka nr [...] o pow. 0, 62 ha dzieli się na działkę [...] o pow. 0,60 ha i [...] o pow. 0,02 ha. Działka [...] powstała z części pgr. [...] obj. Iwh [...] - Skarb Państwa - Zarząd Wojskowy. Organ stwierdził, że przedłożona decyzja nie stanowiła podstawy przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie wywłaszczenia, a jedynie uzgadniała treść rejestru ewidencji gruntów z rzeczywistym stanem prawnym, albowiem nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa. Z całości zebranego materiału dowodowego wynika, że nieruchomości objętej żądaniem zwrotu nie można zaliczyć do kategorii nieruchomości wywłaszczonej.

Od tej decyzji odwołanie złożyli M. i W. P., podnosząc, że w rejestrze ewidencji gruntów założonej w 1979 r. przedmiotowa nieruchomość oznaczona była jako działka nr [...], stanowiąca własność wnioskodawców na podstawie aktu własności ziemi nr [...], co potwierdził Starosta [...] w piśmie z 3 lutego 2017 r.

Wojewoda decyzją z dnia 17 kwietnia 2018 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 22 grudnia 2017 r. i w całości umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określają przepisy art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 tej ustawy. Zgodnie z art. 136 ust. 3, zwrotowi podlega nieruchomość lub jej część, jeżeli została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie indywidulanej decyzji administracyjnej. Z kolei art. 136 ust. 4 u.g.n. wskazuje, iż instytucję zwrotu stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 u.g.n., a więc części nieruchomości od początku zbędnej na cel wywłaszczenia, której przejęcie nastąpiło na wniosek poprzedniego właściciela z uwagi na fakt, iż wskutek wywłaszczenia innej części tej nieruchomości nie nadawała się ona do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Natomiast przepisy art. 216 ust. 1 i 2 ww. ustawy rozszerzają zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów i aktów prawnych oraz na rzecz podmiotów określonych taksatywnie w tym przepisie. Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego. Stosownie do treści art. 216 ust. 2, przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie: art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli; art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych; ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Ponadto, zgodnie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 39/15, którym stwierdzono, iż art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - w zakresie, w jakim wyłącza prawo do żądania przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze urnowy, o której mowa w art. 114 ust. 1 tej ustawy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny uzasadniający jej nabycie -jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zwrotowi może co do zasady podlegać nieruchomość lub jej część, której własność przeszła na Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego w drodze umowy zawartej na skutek rokowań poprzedzających wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Jak wynika z akt sprawy, zawnioskowana do zwrotu działka nr [...] powstała z części dawnej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z.. Zgodnie z wpisem w wykazie hipotecznym [...] właścicielem m.in. parceli l. kat. [...], b. gm. kat. Z., był Skarb Państwa (Państwo Polskie) - na podstawie art. 208 Traktatu pokoju pomiędzy Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi a Austrią podpisany w Saint - Germain - en Laye 10 września 1919 r., jako majątek dawnej monarchii austro-węgierskiej, który znalazł się na terytorium II Rzeczpospolitej Polskiej. Z pisma Starosty [...] z 3 lutego 2017 r. wynika, że decyzją z 13 lutego 1991 r. Wójt

Gminy Z - celem uzgodnienia treści księgi wieczystej ze stanem ewidencji gruntów - dokonał podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], która zgodnie z wykazem zmian gruntowych sporządzonym 19 lutego 1991 r. odpowiada części parceli l. kat. [...], której ówczesnym właścicielem był Skarb

Państwa - Zarząd Wojskowy. Działka nr [...], jako własność Skarbu Państwa przedmiotowa nieruchomość podlegała tzw. komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, co potwierdził Wojewoda ostateczną decyzją z 28 października 2014 r. Na podstawie zgromadzonej w aktach dokumentacji można bezsprzecznie stwierdzić, iż nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa,, a następnie przez Gminę Z, nie mieści się w katalogu przypadków, które objęte byłyby instytucją zwrotu nieruchomości, bowiem nie może zostać uznane za wywłaszczenie w ścisłym ujęciu, ani też nabycie to nie nastąpiło w jednym z trybów ujętych w art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. Wojewoda uwzględnił pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 września 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 874/15, w którym sąd stanął na stanowisku, że: "w sytuacji, gdy organ uznał, że nieruchomość nie była wywłaszczona, to brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż nieruchomość objęta wnioskiem M. i W. P. nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w sposób pozwalający na zastosowanie w stosunku do niej instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M. i W. P. wskazując, że narusza ona prawo. Wskazali, że brakuje dokumentów potwierdzających, że działka jest własnością Skarbu Państwa. W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszym postępowaniu jest ocena legalności decyzji Wojewody, którą uchylił decyzję organu I instancji - Starosty [...] o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i umorzył postępowanie. W ocenie organu odwoławczego, ustalenia organu I instancji są prawidłowe – działka nr [...] nie była w przeszłości przedmiotem wywłaszczenia, prawidłowym rozstrzygnięciem jednak w tej sytuacji jest nie odmowa zwrotu nieruchomości (brak podstaw do badania zbędności na cel wywłaszczenia) ale umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W ocenie sądu stanowisko organu jest prawidłowe.

Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz.U z 2010 r. Nr 102 poz. 651 (dalej; ustawa)poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ustawy.

Termin "nieruchomość wywłaszczoną" w świetle art. 136 ust. 3 ustawy należy rozumieć wyłącznie, jako nieruchomość, w stosunku do której, Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricte, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Zakres przedmiotowy nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w art. 136 i nast. ustawy określony jest również w art. 216, który nakazuje stosować przepisy rozdziału 6 działu III ustawy do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie ustaw, a nawet przepisów poszczególnych ustaw. Zgodnie z regulacją tego artykułu przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego. Jak stanowi § 2 tego artykułu przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli; art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych; ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby przedmiotowa nieruchomość na podstawie decyzji wywłaszczeniowej lub innego aktu prawnego wymienionego w art. 216 ustawy została przez Skarb Państwa przejęta lub nabyta. Organ I instancji wobec braku ustaleń, co do tego, że działka nr [...] czy też działka nr [...] z podziału której powstałą działka [...] była przedmiotem wywłaszczenia, wezwał wnioskodawców – skarżących o wskazanie dokumentu na podstawie którego nastąpiło odjęcie im prawa własności tej nieruchomości. W odpowiedzi przedłożono decyzję Wójta Gminy Z z 13 lutego 1991 r. o wprowadzeniu zmian w rejestrze gruntów na mocy której, działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i [...]. Za organem stwierdzić należy, iż nie jest to żaden akt w oparciu, o który dokonano wywłaszczenia (odjęcia własności) tej nieruchomości. Jest to dokument wykazujący jedynie fakt, że działka nr [...] uległa podziałowi. Z uzasadnienia tej decyzji wynika też, że działka nr [...] powstała z części parceli pgr [...] obj. Lwh (wykazem hipotecznym) P. C. natomiast z zapisu Skarb Państwa - Zarząd Wojskowy należy wnosić, że stanowiła własność Skarbu Państwa i była w zarządzie wojskowym. Nie jest to zatem decyzja wywłaszczeniowa czy inny akt w oparciu o który Skarb Państwa nabył prawo własności nieruchomości stanowiącej wcześniej własność skarżących czy ich poprzedników prawnych.

Także akt własności ziemi na który powołują się skarżący, nie jest jednym z aktów, o którym mowa wyżej. Akty własności ziemi były deklaratoryjnymi decyzjami, które potwierdzały nabycie własności (tzw. uwłaszczenie) nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych przez samoistnych posiadaczy tych nieruchomości. Akt ten potwierdzał nabycie własności (nabycie własności nieruchomości następowało z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu gospodarstw rolnych) i stanowiły podstawę do ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów. Jeżeli nawet skarżący czy ich poprzednicy prawni nabyli w drodze uwłaszczenia własność działki nr [...] czy jej części i nie ujawnili tego faktu w księdze wieczystej (w dalszym ciągu jako właściciel wpisany był Skarb Państwa a po komunalizacji Gmina Z), to kwestia wyjaśnienia stanu prawnego tej nieruchomości może być dokonana jedynie w postępowaniu cywilnoprawnym a nie na drodze administracyjnej, w szczególności w postępowaniu o zwrot nieruchomości na podstawie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czego we wniosku inicjującym niniejsze postepowanie domagali się skarżący. W postępowaniu tym można jedynie domagać się zwrotu nieruchomości, która była wcześniej wywłaszczona - jeżeli stała się zbędna na cel tego wywłaszczenia, a nie uregulowania stanu prawnego nieruchomości, co do której roszczą sobie prawa inne podmioty, niż ujawnione w księdze wieczystej jako właściciel.

Także stanowisko organu co do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w sytuacji kiedy nie zachodzi podstawa do wydania decyzji merytorycznej jest prawidłowe. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r. I OSK 266/16 zajął stanowisko, iż w sytuacji gdy organ uznał, że nieruchomość nie była wywłaszczona, to brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej. Przedmiotem analizy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie przepisów art. 136 i 137 u.g.n. jest kwestia zbędności tej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Taka jest przesłanka zwrotu nieruchomości i to po jej zbadaniu można wydać decyzję merytoryczną, tj. decyzję o zwrocie albo o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. To, czy objęta wnioskiem działka jest "nieruchomością wywłaszczoną" jest okolicznością decydującą o tym, czy postępowanie w sprawie zwrotu w ogóle posiada przedmiot, czy może się toczyć. Jeżeli wniosek o zwrot nie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej, to postępowanie administracyjne w tej sprawie powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W przypadku zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości, która nie była przedmiotem wywłaszczenia, organ zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, bowiem brak jest w takiej sytuacji materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia. Podobne stanowisko zajmował NSA w wyroku z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1698/13, w wyroku z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1673/09, w wyroku z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1539/99 - LEX nr 75555; wyroku z dnia 27 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Ka 60/91, OSP 1993/7/147 oraz wyroku z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 276/99 - OSP 2001/5/80; zob. też M. Wolanin, "Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej", Przegląd Sądowy 2000/7-8/18

Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 1270) orzekł jak w sentencji.