Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 50/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszenim prawa
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 września 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2014 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego A. P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 03 kwietnia 2014 r. A. P. (dalej jako: "Wnioskodawca" lub "Skarżący"), zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, adwokata Ł. L., zwrócił się do [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako: "Spółka") o udostępnienie informacji publicznej poprzez:

1) wskazanie, czy linie elektroenergetyczne zlokalizowane na nieruchomości położonej w miejscowości [...] (dalej jako: "Nieruchomość"), stanowią własność Spółki, a w przypadku odpowiedzi negatywnej – o wskazanie, czy Spółce przysługuje jakikolwiek inny tytuł prawny do tych linii elektroenergetycznych;?

2) wskazanie, jakiego rodzaju linie elektroenergetyczne zlokalizowane są na Nieruchomości, wskazanie parametrów tych linii poprzez określenie w szczególności ich numerów ewidencyjnych, poziomu napięcia, ilości oraz rozmieszczenia słupów, długości linii, odległości w jakiej względem siebie znajdują się skrajne przewody linii elektroenergetycznych, powierzchni, jaką zajmują linie elektroenergetyczne zlokalizowane na Nieruchomości, z wyszczególnieniem powierzchni zajmowanej przez słupy i ewentualnie inne elementy infrastruktury przesyłowej posadowione na Nieruchomości oraz powierzchni zajmowanej przez przewody linii elektroenergetycznych zlokalizowanych na Nieruchomości;

3) wskazanie, kiedy i na jakiej podstawie Spółka nabyła własność lub inny tytuł prawny do linii elektroenergetycznych zlokalizowanych na Nieruchomości?

4) wskazanie, kiedy i na jakiej podstawie ewentualni poprzednicy prawni (począwszy od dnia powstania linii) Spółki nabyli własność, lub inny tytuł prawny do linii elektroenergetycznych zlokalizowanych na Nieruchomości?

5) wskazanie, kiedy i na jakiej podstawie zostały wybudowane linie elektroenergetyczne zlokalizowane na Nieruchomości?

6) wskazanie, kiedy i na jakiej podstawie zostały oddane do użytku linie elektroenergetyczne zlokalizowane na Nieruchomości?

7) wskazanie, czy Spółka posiada tytuł prawny do korzystania z Nieruchomości, polegający na eksploatacji zlokalizowanych na tej nieruchomości linii elektroenergetycznych?

8) wskazanie, kiedy i w jaki sposób Spółka nabyła tytuł prawny do korzystania z Nieruchomości, polegający na eksploatacji zlokalizowanych na tej nieruchomości linii elektroenergetycznych?

9) wskazanie, kiedy i w jaki sposób ewentualni poprzednicy prawni (począwszy od dnia powstania linii) Spółki nabyli tytuł prawny do korzystania z Nieruchomości, polegającego na eksploatacji zlokalizowanych na tej nieruchomości linii elektroenergetycznych?

10) wskazanie, jakie działania podejmuje Spółka celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania linii elektroenergetycznych zlokalizowanych na [zapewne: Nieruchomości – uw. Sądu]?

11) wskazanie, z jakiej części nieruchomości korzysta Spółka celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania linii elektroenergetycznych?

12) wskazanie, jakie ograniczenia w korzystaniu z Nieruchomości wiążą się z istnieniem na niej linii elektroenergetycznych, w tym w szczególności wskazanie, w jakiej minimalnej odległości od linii elektroenergetycznych możliwa jest swobodna zabudowa, składowanie maszyn i urządzeń lub sadzenie drzew oraz wskazanie, w jakiej minimalnej odległości od linii elektroenergetycznych możliwe jest prowadzenie prac budowlanych lub rolnych z wykorzystaniem służących do tego maszyn i urządzeń, przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i higieny pracy?

Jednocześnie pełnomocnik Wnioskodawcy wniósł o precyzyjne określenie dokumentów (aktów normatywnych) potwierdzających okoliczności, których dotyczą ww. zapytania, oraz o przesłanie kserokopii tych dokumentów, lub wskazanie terminu i miejsca, w którym pełnomocnik będzie mógł zapoznać się z tymi dokumentami stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2014 r. poz. 782; dalej w skrócie: "u.d.i.p.").

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Wnioskodawcy podkreślił, że do udostępniania informacji publicznej są zobowiązane nie tylko organy władzy publicznej lecz także podmioty prywatne, w zakresie, w jakim wykonują one zadania publiczne. Podmiotami takimi są w szczególności przedsiębiorstwa energetyczne, w tym także Spółka. Zarazem żaden przepis prawa nie wymaga od wnioskodawcy wykazywania interesu prawnego lub faktycznego w dostępie do informacji publicznej. Fakt, że informacje publiczne, których udostępnienia domaga się wnioskodawca, mogą być w przyszłości wykorzystane celem dochodzenia roszczeń przysługujących temu wnioskodawcy, pozostaje bez znaczenia dla obowiązku udostępnienia informacji publicznej.

W odpowiedzi na ww. wniosek Dyrektor [...] Spółki pismem z [...] maja 2014 r. (znak: [...]) poinformował, że żądana informacja należy do kategorii informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, w związku z czym prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu, a w konsekwencji przedmiotowa informacja nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowanym.

Pismem z [...] maja 2014 r. A. P., zastępowany przez dotychczasowego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Spółki w udzieleniu informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 u.d.i.p., polegające na nierozpoznaniu w terminie wniosku Skarżącego o udzielenie informacji publicznej, oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p., polegające na niewydaniu decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, mimo odmowy udostępnienia żądanej informacji. Z powołaniem się na ww. zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o: (1.1) zobowiązanie Spółki do rozpatrzenia wniosku z 03 kwietnia 2014 r. w terminie 14 dni licząc od dnia wydania wyroku w sprawie, (1.2) stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, (2) wymierzenie Spółce grzywny oraz (3) zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem opłaty od skargi oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona skarżąca podkreśliła, że z treści pisma Spółki z [...] maja 2014 r. wynika, iż, zdaniem Spółki, wszelkie żądane informacje, jako stanowiące "tajemnicę przedsiębiorcy" nie podlegają udostępnieniu w trybie przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze uzasadniony jest wniosek, iż w ocenie Spółki informacje, których ujawnienia zażądał Skarżący, są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jednakże nie podlegają one ujawnieniu z uwagi na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy. W związku z tym pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że żaden przepis u.d.i.p. nie przewiduje możliwości merytorycznego załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie pisemnej odpowiedzi, iż w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę udzielenia żądanej informacji. Adresat wniosku może poprzestać na udzieleniu wnioskodawcy pisemnej informacji jedynie wówczas, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, bądź też gdy organ takiej informacji nie posiada.

W ocenie strony skarżącej, mimo odmowy udostępnienia żądanych informacji, i to z przyczyn merytorycznych (tajemnica przedsiębiorcy), pismo Spółki z [...] maja 2014 r. nie stanowi decyzji administracyjnej. Zarazem ocenił, że trudno uznać, iż wnioskowane informacje można zakwalifikować jako objęte "tajemnicą przedsiębiorcy" i podlegające utajnieniu. Tym bardziej, że Spółka nie wskazała na działania, które podjęła w celu zachowania poufności wnioskowanych informacji.

W odpowiedzi na skargę Spółka, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, radcę prawnego K. S., wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu stwierdzono, że żądana przez wnioskującego informacja ma charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, a więc takiej informacji, wobec której przedsiębiorca podjął kroki mające na celu zachowanie jej poufności – umieszczając w obowiązującym w przedsiębiorstwie Spółki "Wykazie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...]" kategorię dokumentacji budowy linii elektroenergetycznej i dokumentacji eksploatacyjnej linii elektroenergetycznej. Zatem, zdaniem pełnomocnika Spółki, w niniejszej sprawie wypełnione zostały przesłanki art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. uzasadniające ograniczenie prawa dostępu do tych informacji ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki.

Na rozprawie w dniu 04 września 2014 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał wnioski i wywody skargi, i podkreślił, że samo zakwalifikowanie określonej informacji wewnętrznymi aktami Spółki jako "tajemnicy przedsiębiorcy’ nie oznacza, że dane informacje taką tajemnicę rzeczywiście stanowią.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., tj. mających za przedmiot: (1) decyzje administracyjne; (2) postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (3) postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; (4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także (4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Stosownie do generalnej reguły z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten uznaje, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną, i czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się jej udostępnienia.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA").

Wobec powyższego skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał za dopuszczalną.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi stwierdzić należy, że jej przedmiotem była bezczynność Spółki, będącej przedsiębiorstwem energetycznym, w zakresie udostępnienia Skarżącemu informacji określonych w jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r., dotyczących linii elektroenergetycznej zlokalizowanej na nieruchomości [...] stanowiącej własność Skarżącego. Zdaniem strony skarżącej owa bezczynność wyrażała się w tym przypadku w fakcie nieuzasadnionej odmowy przez Spółkę – dokonanej "zwykłym" pismem z [...] maja 2014 r. – udostępnienia żądanych informacji, z powołaniem się na ich objęcie tajemnicą przedsiębiorstwa Spółki.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest wstępne ustalenie, czy żądana informacja jest informacją publiczną oraz czy Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Wprawdzie, jak trafnie podkreślono w skardze, Spółka tych okoliczności w niniejszej sprawie wyraźnie nie kwestionowała, ale Sąd w granicach swej kognicji był zobligowany z urzędu przeprowadzić w tym zakresie własne rozważania.

Pojęcie "informacji publicznej" określone zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p, zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p.. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się treścią art. 61 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, statuującego prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane "każdemu" (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Co do zasady nie wymaga się zatem od osoby wykonującej to prawo wykazania interesu prawnego lub faktycznego (wyjątki dotyczą przede wszystkim tzw. informacji publicznej przetworzonej). Zgodnie jednak z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, a także przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Na tym tle normatywnym Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, w myśl którego informacje (w tym zwłaszcza decyzje) dotyczące lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na określonej działce są informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. np.: wyrok NSA z 12.03.2014 r., I OSK 2753/13; wyrok WSA z 27.06.2013 r., II SAB/Po 24/13 – CBOSA). W tym więc zakresie wniosek Skarżącego musi być uznany za wniosek o udostępnienie informacji publicznej, podlegający rozpoznaniu na zasadach określonych w u.d.i.p.

Rozważając z kolei podmiotowy aspekt niniejszej sprawy należy zauważyć, że w świetle wprowadzenia do wyliczenia zawartego w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., podmiotami obowiązanymi do udzielenia informacji publicznej na podstawie powołanej ustawy są nie tylko szeroko rozumiane "władze publiczne", ale także "inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd zaakceptowany m.in. w wyroku NSA z 18 sierpnia 2010 r. (I OSK 851/10, CBOSA), w myśl którego zakres terminu "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu terminu "zadania władzy publicznej". Pierwsze z tych pojęć abstrahuje bowiem od elementu podmiotowego, a zatem zadania publiczne mogą być wykonywane także przez podmioty niemające statusu władzy publicznej. Zadania publiczne są przy tym realizowane powszechnie i użytecznie dla ogółu, służąc zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (por. wyrok TK z 25.07.2006 r., P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Do tych ostatnich należy również zaliczyć przedsiębiorstwa energetyczne, które de facto posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Szeroki krąg uprawnień przypisanych takim przedsiębiorstwom i ich przedstawicielom, w zestawieniu z brzmieniem art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 z późn. zm.) – w którym jest mowa o polityce energetycznej i bezpieczeństwie energetycznym państwa – a także rola, jaką przedsiębiorstwa te odgrywają w systemie gospodarczym kraju, muszą prowadzić do wniosku, że wykonują one zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. A zatem są podmiotami obowiązanymi do udostępniania informacji publicznej (por. wyrok WSA z 02.02.2010 r., II SAB/Kr 112/09, CBOSA). Pogląd, że przedsiębiorstwo energetyczne w sprawach związanych z dystrybucją energii elektrycznej oraz innymi zadaniami przezeń wykonywanymi, noszącymi znamiona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jest zobowiązane do przekazywania odnośnych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, należy już uznać za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z 18.08.2010 r., I OSK 851/10; z 04.04.2013 r., I OSK 102/13; z 12.03.2014 r., I OSK 2753/13; ponadto liczne orzeczenia WSA, jak np.: wyrok z 02.02.2010 r., II SAB/Kr 112/09; postanowienie z 16.11.2010 r., II SAB/Wa 268/10; postanowienie z 05.12.2012 r., II SAB/Sz 49/12; wyrok z 20.12.2012 r., IV SAB/Po 87/12; wyrok z 10.01.2013 r., II SAB/Po 70/12; wyrok z 15.01.2013 r., II SAB/Po 65/12; wyrok z 05.09.2013 r., IV SAB/Po 61/13 – wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, Spółka, jako przedsiębiorstwo energetyczne, jest bez wątpienia podmiotem obowiązanym do udzielania posiadanych informacji publicznych.

Udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną – "zwykłym" pismem. Zastosowanie w takim przypadku formy decyzji byłoby równoznaczne z jej wydaniem bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. wyrok WSA z 10.07.2013 r., II SA/Gd 295/13, CBOSA, i tam powołane orzecznictwo NSA). Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – tj. gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

W myśl przywołanego art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednym z takich przepisów jest art. 5 ust. 2 zd. pierwsze u.d.i.p., który stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Właśnie na tę ostatnią tajemnicę: tajemnicę przedsiębiorcy, a ściślej: "tajemnicę przedsiębiorstwa" – które to pojęcie, o ile nie jest tożsame, to niewątpliwie zawiera się w pojęciu tajemnicy przedsiębiorcy (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych (wybrane problemy), ZNSA 2014, nr 1, s. 21-22; por. też M. Zaremba, Prawo dostępu do informacji publicznej. Zagadnienia praktyczne, Warszawa 2009, s. 227) – powołała się Spółka odmawiając w piśmie z 07 maja 2014 r. udostępnienia Skarżącemu wnioskowanych informacji

W ocenie Sądu nie można uznać, iż ww. pismo Spółki załatwiło wniosek Skarżącego o udzielenie informacji publicznej. W świetle bowiem art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej winna nastąpić w drodze decyzji.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do badania czy organ (wyjątkowo: inny skarżony podmiot – tu: Spółka) miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w zakreślonym przez ustawodawcę terminie. W postępowaniu tym sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu. Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności (zob. wyrok NSA z 15.12.2011 r., I OSK 1721/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

W okolicznościach badanej sprawy oznacza to, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie był władny rozstrzygać, czy żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa – zarówno w aspekcie formalnym, jak i materialnym (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych (wybrane problemy), ZNSA 2014, nr 1, s. 22) – lecz zmuszony był poprzestać ma konstatacji, że jeżeli, jak twierdzi Spółka, informacje te rzeczywiście taką tajemnicę stanowią, to ich odmowa została dokonana w niewłaściwej formie, bo "zwykłym" pismem, zamiast w drodze decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., do której stosuje się przepisy k.p.a. z uwzględnieniem szczególnych wymogów określonych w art. 16 ust. 2 pkt 1 i 2 u.d.i.p. Tym samym należało stwierdzić, że Spółka pozostaje w bezczynności w wydaniu takiego aktu. W myśl bowiem art. 17 ust. 1 u.d.i.p., do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej o odmowie udostępnienia informacji przepisy art. 16 u.d.i.p. stosuje się odpowiednio.

Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z 07 maja 2013 r. (II SAB/Po 28/13, CBOSA), w myśl którego, wyrażony w art. 17 u.d.i.p. nakaz ustawodawcy odpowiedniego stosowania do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej niebędących organami władzy publicznej przepisów art. 16 u.d.i.p. oznacza, że w ten sposób ustawodawca stwarza w zakresie procedur udostępniania informacji publicznej w trybie wnioskowym nową kategorie specyficznego rozstrzygnięcia, zbliżonego do decyzji administracyjnej, lecz różniącego się od niej przede wszystkim podmiotem wydającym rozstrzygnięcie. Biorąc pod uwagę cel ustawy o dostępie do informacji publicznej – jakim jest zagwarantowanie obywatelom realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej –przepisy tej ustawy winny być tak wykładane, by zapewnić obywatelom możliwie szeroki dostęp do informacji publicznej, a w przypadku niezbędnego przecież niekiedy ograniczenia tego dostępu ze względu na potrzebę zabezpieczania innych podlegających ochronie prawnej interesów, zapewnić obywatelom możliwość poznania i zrozumienia przesłanek odmowy udostępnienia im informacji publicznej oraz możliwość poddania tej odmowy kontroli sądowej. Stąd też uznać należy, iż odpowiednie stosowanie do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, niebędących organami władzy publicznej, przepisu art. 16 u.d.i.p. oznacza, iż rozstrzygnięcia tych podmiotów – niezależnie od tego, czy zostaną formalnie nazwane decyzjami, orzeczeniami, czy po prostu rozstrzygnięciami, względnie nie zostaną opatrzone jakąkolwiek nazwą – winny odpowiadać wymogom określonym w art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. oraz w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zakresie, w jakim wymogi te są adekwatne dla sprawy udostępnienia informacji publicznej.

Podejmując próbę takiego odpowiedniego zastosowania przywołanych wyżej przepisów do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej niebędących organami władzy publicznej uznać należy – w ślad za cytowanym wyżej wyrokiem WSA o sygn. akt II SAB/Po 28/13 – iż rozstrzygnięcia takowe winny zawierać: oznaczenie podmiotu, datę wydania, oznaczenie wnioskodawcy, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska osoby upoważnionej do wydania rozstrzygnięcia, a rozstrzygnięcie, w stosunku do którego może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego – ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi. Uzasadnienie stanowiska podmiotu, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.d.i.p., winno zaś zawierać: imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji oraz wskazanie, jakich informacji dotyczyło żądanie, czy informacje te stanowiły informacje publiczną i podanie przyczyn, z powodu których odmówiono udostępnienia żądanej informacji, z wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia i z przytoczeniem przepisów prawa.

W świetle powyższych rozważań uznać należy, iż w badanej sprawie wymagane przepisami prawa rozstrzygnięcie nie zostało przez Spółkę wydane, gdyż nie można uznać za nie pisma z [...] maja 2014 r., znak: [...].

W orzecznictwie sądu administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że treść, a nie forma, przesądza o tym, czy dany akt jest decyzją administracyjną. Jeżeli więc sprawa administracyjna podlega załatwieniu w drodze decyzji, to za decyzję należy uznać pismo organu rozstrzygającego zawierające co najmniej: oznaczenie tego organu, oznaczenie adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis upoważnionego pracownika organu, gdyż spełnia to minimum podstawowych warunków wymienionych w art. 107 § 1 k.p.a. (por. orzeczenia NSA: z 22.09.1981 r., SA 791/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 91; z 08.02.1983 r., SA/Wr 559/82, ONSA 1983, nr 1, poz. 3, z 21.03.2002 r., II SA 2213/01, LEX nr 157973; z 15.03.2001 r., V SA 2938/99, LEX nr 51259; z 21.07.2011 r., II OSK 1225/10, CBOSA). Rozważania te znajdą odpowiednie zastosowanie również w stosunku do rozstrzygnięć podmiotów, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 u.d.i.p. (tak trafnie wyrok WSA z 07.05.2013 r., II SAB/Po 28/13, CBOSA).

Wobec powyższego, jakkolwiek można uznać, iż pismo Spółki z [...] maja 2014 r. zawiera oznaczenie podmiotu, od którego pochodzi, oznaczenie adresata i podpis osoby upoważnionej do reprezentowania Spółki, to jednak, w ocenie Sądu, nie zawiera ono wskazania zakresu żądania strony wraz z wyraźnym przesądzeniem, czy żądane informacje (w całości, a jeśli tylko w części, to w jakiej) stanowią informację publiczną oraz jednoznacznego rozstrzygnięcia o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej – co powoduje, iż nie można uznać go za wymagane prawem rozstrzygnięcie. Tym bardziej, że w piśmie tym brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 17 ust 2 u.d.i.p.), którego zamieszczenie wskazywałoby, że Spółka traktuje swoje pismo z [...] maja 2014 r. jako rozstrzygnięcie, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. Analizowane pismo Spółki z [...] maja 2014 r. nie umożliwia Skarżącemu w dostatecznym stopniu poznania rzeczywistych motywów rozstrzygnięcia podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji (już choćby z uwagi na brak wyjaśnienia, jakiego rodzaju tajemnice przedsiębiorcy i w jakim trybie (jakim aktem) ustanowione mogłyby zostać naruszone poprzez udostępnienie Skarżącemu wnioskowanej informacji oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej zajętego stanowiska), oceny zgodności z prawem stanowiska podmiotu oraz poddania go kontroli sądowej.

Z tych wszystkich przyczyn ww. pismo nie mogło zostać uznane przez Sąd za rozstrzygnięcie, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.d.i.p. W konsekwencji należało stwierdzić, iż Spółka dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W niniejszej sprawie wszystkie te terminy upłynęły bezskutecznie przed dniem wydania wyroku.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 286 § 2 p.p.s.a. i art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zobowiązał Spółkę do załatwienia przedmiotowego wniosku Skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia Spółce odpisu prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).

Zarazem Sąd stwierdził, że bezczynność Spółki nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, uwzględniając fakt, iż Spółka nie pozostawiła wniosku Skarżącego bez odpowiedzi, lecz w ciągu miesiąca się doń ustosunkowała, a niezgodny z prawem sposób rozpoznania wniosku wynikał nie tyle z lekceważenia przepisów prawa, ile raczej z błędnej ich interpretacji (pkt 2 sentencji wyroku).

Z tych samych powodów Sąd nie uwzględnił żądania Skarżącego wymierzenia Spółce grzywny, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesione przez Skarżącego: koszty wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika, ustalone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) w wysokości 240 zł, a także koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – tj. łącznie 357 zł.

Rozpatrując ponownie, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, wniosek Skarżącego z 03 kwietnia 2014 r. Spółka uwzględni powyższe wskazania i oceny prawne, a w szczególności sklasyfikuje żądane informacje (które posiada) w ten sposób, że jednoznacznie wskaże, treść których z nich:

– stanowi informację publiczną, która może zostać udostępniona Wnioskodawcy – i tę w formie zgodnej z wnioskiem udostępni, względnie poda przyczyny niemożności ich udostępnienia w żądanej formie i podejmie dalsze czynności wskazane w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.;

– stanowi informację publiczną, która jednak nie może zostać udostępniona Wnioskodawcy ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki – wydając co do niej decyzję (rozstrzygnięcie) o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jak tego wymaga art. 16 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (w zw. z art. 17 u.d.i.p.)

– nie stanowi informacji publicznej – o czym powiadomi Wnioskodawcę pismem, zawierającym należyte uzasadnienie.

W sytuacji, gdyby jakichś informacji publicznych spośród żądanych przez Skarżącego Spółka nie posiadała, winna ich brak uprawdopodobnić, zwłaszcza poprzez wyjaśnienie przyczyn tego stanu rzeczy. Należy podkreślić, że powiadomienie wnioskodawcy o braku żądanej informacji publicznej nie wymaga solennej formy (zwłaszcza wydania decyzji administracyjnej), lecz dokonuje się go "zwykłym" pismem;