Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2839/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa - Płudowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 494/13 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od A. W. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 494/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 11 lipca 2011 r. A. W. wystąpiła do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreślenie z rejestru zabytków chałupy nr [...] w C., gm. C., pow. [...], wpisanej do rejestru zabytków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Nowym Sączu z dnia [...] r. [...], pod numerem [...].

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego działając w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. C, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) odmówił skreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w C.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] r. wniosła A. W.

Następnie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] r., znak: [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1, 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że sprawa skreślenia chałupy nr [...] w C. z rejestru zbytków na wniosek A. W. była już rozpatrywana przez ten organ, zakończyła się odmową skreślenia zabytku z rejestru. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Nowym Sączu, decyzją z dnia [...] r., wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...]: chałupę nr [...] z ok. połowy XIX w. znajdującą się w C. W uzasadnieniu tej decyzji umieszczono dokładny opis przedmiotu ochrony. Ponadto wskazano, że ww. budynek podlega ochronie konserwatorskiej ze względu na tradycyjną formę architektoniczną. W sporządzonej w [...] roku karcie ewidencyjnej obiektu zawarto informację, że dom powstał w pierwszej połowie XIX wieku, stanowiąc rzadki już wówczas przykład góralskiego

1

Sygn. akt II OSK 2839/13

domu jednoizbowego. Pierwotnie budynek znajdował się w C., a z końcem XIX wieku został przeniesiony do C. Stan zachowania w dniu sporządzenia karty, tj. w roku [...] oceniano jako średni: pokrycie dachowe zniszczone w 40 procentach, porośnięte mchem, komin w złym stanie, drewutnia od zachodu zniszczona w 70 procentach. Dlatego też zalecono objęcie obiektu ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków, stwierdzając ponadto: należy unikać nadmiernej modernizacji, zadbać o naprawy pokrycia.

Minister podniósł, że w aktach sprawy znajduje się specjalistyczna opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...] r., dotycząca skreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w C. Opinia, o sporządzenie której zwrócił się Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismem z dnia [...] r., została opracowana po dokonaniu oględzin budynku w dniu [...] r. z udziałem stron. W trakcie oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną, którą dołączono do opinii. Opinię, wbrew zarzutom A. W., sporządzono w oparciu o analizę wszystkich zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów przekazanych przy ww. wniosku Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Do akt postępowania włączono całość materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie wcześniejszego postępowania dotyczącego skreślenia przedmiotowej chałupy, zakończonego prawomocną decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] r. znak: [...], odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków tego obiektu.

We wnioskach opinii z dnia [...] r., stwierdzono, że obiekt istnieje, jest co prawda w złym stanie technicznym, ale jest kompletny. Obiekt kwalifikuje się do remontu i utrzymania lub przeniesienia na inną lokalizację. Chałupa stanowi element zabytkowej zabudowy C. (układ ruralistyczny wsi wpisano do rejestru decyzją z dnia [...] r.) należąc do grupy 186 obiektów objętych indywidualną ochroną konserwatorską. W konkluzji tej opinii stwierdzono, że wniosek o skreślenie obiektu z rejestru zabytków pozbawiony jest uzasadnienia merytorycznego i należy zaopiniować go negatywnie. Omawiana opinia zawiera ocenę stanu zachowania wartości zabytkowych chałupy nr [...] w C., z uwagi na które obiekt został wpisany do tego rejestru oraz opis stanu technicznego obiektu. Opis ten znajduje potwierdzenie w wykonanej podczas oględzin dokumentacji fotograficznej. Awaryjny stan techniczny obiektu nie budzi wątpliwości, w opinii

Sygn. akt II OSK 2839/13

potwierdzono podnoszony przez Wnioskodawczynię zły stan zachowania budynku. Rozbieżność dotyczy zawartych w opinii wniosków dotyczących możliwości przeprowadzenia remontu obiektu, stopnia jego zniszczenia i utraty wartości historycznych i naukowych, z uwagi na które został wpisany do rejestru zabytków. Stwierdzony i udokumentowany w omawianej opinii stan zachowania obiektu nie odbiega od stanu zachowania obiektu utrwalonego w dokumentacji fotograficznej przedstawionej przy piśmie z dnia [...] r.

Minister odnosząc się do argumentacji wnioskodawczyni dotyczącej śmierci technicznej obiektu i powiązania jej z utratą jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej stwierdził, że ocena ta pozostaje w oderwaniu od zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przedstawionej przez stronę dokumentacji fotograficznej obiektu. Przypomnienia wymaga, że w świetle art. 6 pkt 1 ww. ustawy, w myśl którego ochronie podlegają m.in. dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan zachowania, nie ma decydującego znaczenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie skreślenia obiektu z rejestru zabytków. Od czasu wpisania do rejestru zabytków i objęcia prawną ochroną konserwatorską, chałupa nr [...] w C. nie uległa destrukcji lub przekształceniu w stopniu powodującym utratę wartości zabytkowych. Nie można również stwierdzić, że jego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków, nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Zatem, w świetle powyższych przepisów brak jest przesłanek do skreślenia z rejestru zabytków, tj. merytorycznego uzasadnienia. Zebrany materiał dowodowy spełnia warunki przepisu art. 77 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił dopuszczenia żądanego dowodu z ponownych oględzin obiektu i ponownego zwrócenia się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Uzasadniając to postanowienie powołał się na art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. i stwierdził, że do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zarówno ponowne przeprowadzenie dowodu jak i zwracanie się do biegłego o wydanie opinii, o które wniosła Strona, stanowiłoby jedynie zbędne przedłużanie postępowania. Istotne dla sprawy okoliczności zostały już stwierdzone innymi dowodami. Chałupa nr [...] w C., pomimo zaniedbania, zachowała wartości wskazane w decyzji z dnia [...] r. wpisującej obiekt do rejestru zabytków. Jak wynika ze sporządzonego protokołu z wizji lokalnej oraz zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej budynek znajduje się w złym stanie zachowania. Szczególnie zły jest

Sygn. akt II OSK 2839/13

stan techniczny dachu, którego elementy konstrukcyjne są na tyle osłabione, że nie zapewniają mu stabilności - stąd częściowe zawalenie i osunięcie się części północnej oraz przesunięcie całości konstrukcji. Ponadto dach nie zapewnia szczelności, tym samym jego uszkodzenia przekładają się na osłabienie i niszczenie całej konstrukcji budynku. Taki stan obiektu sprawia, że jest on zagrożony katastrofą budowlaną. Budynek, na polecenie policji i nadzoru budowlanego, został zabezpieczony przed dostępem osób postronnych taśmą ostrzegawczą. Niemniej budynek, pomimo częściowych zniszczeń jego substancji budowlanej (głównie elementów konstrukcji więźby oraz pokrycia dachu) nadal posiada czytelną bryłę i formę oraz zachowane charakterystyczne elementy oryginalnej struktury. Budynek pozostaje jednym z nielicznych przykładów tradycyjnego budownictwa góralskiego o bardzo prostym programie funkcjonalnym z jedną izbą. To co decyduje o jego niskiej użyteczności funkcjonalnej współcześnie, jest jednocześnie bardzo ważną cechą zabytkową przemawiającą za zachowaniem budynku, jako ważnego świadectwa historii materialnej. Ze względu na swoją unikalność obiekt ma również wysokie walory naukowe utrwalając wiedzę dotyczącą lokalnych, XIX-wiecznych technik budowlanych na O. i P.

W kontekście podnoszonego przez Wnioskodawczynię obecnego stanu technicznego budynku chałupy nr [...] w C., organ podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 5 pkt 2, 3 i 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela polega w szczególności na prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych, na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] r. złożyła A.W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 494/13, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w Nowym Sączu, decyzją z dnia [...] r., wpisał chałupę nr [...] z ok. połowy XIX w. znajdującą się w

4

Sygn. akt II OSK 2839/13

C. do rejestru zabytków pod numerem [...]. Tego właśnie budynku dotyczy wniosek A. W. o wykreślenie z rejestru zabytków. Bezspornym jest również, że sprawa wykreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w C. była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ ochrony zabytków, postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji odmownej (decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] r.). W związku z wydaniem decyzji odmownej A. W. w piśmie z dnia 11 lipca 2011 r. ponownie zwróciła się do organu o pozwolenie na rozbiórkę tej chałupy, a po sprecyzowaniu wniosku wskazała, że chodzi o wykreślenie z rejestru zabytków.

Z uwagi na kolejny wniosek organ w dniu [...] r. przeprowadził kolejną wizję, podczas której stwierdził, że zrąb w części mieszkalnej jest kompletny, substancja budowlana zawilgocona, spróchniała. Dach w ruinie, od strony północnej bez poszycia, porośnięty mchem. Budynek (zrąb) w części mieszkalnej jest kompletny. Komora w stanie ruiny. Sporządzono również dokumentację fotograficzną, która potwierdza zawarte w protokole ustalenia.

W ocenie Sądu - stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1c - zły stan techniczny obiektu nie przesądza o utracie przezeń wartości zabytkowej i nie stanowi wystarczającej podstawy do skreślenia obiektu z rejestru zabytków - trafnie zatem organ przyjął, że nie jest to wystarczająca podstawa do wykreślenia obiektu z rejestru. Fakt bardzo złego stanu technicznego obiektu nie spowodował utraty jego wartości historycznej o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W świetle tego przepisu, przesłanką, która musi być spełniona, aby nastąpiło wykreślenie zabytku z rejestru jest bowiem nie tyle sam fakt zniszczenia zabytku, lecz jego zniszczenie w takim stopniu, który powoduje utratę wartości historycznej i naukowej, oraz brak możliwości odzyskania tych wartości w wyniku przeprowadzenia remontu, przy czym skreślenie z rejestru zabytków powinno być traktowane w kategoriach wyjątku. Analizie na etapie prowadzonego postępowania podlega zatem, zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ww. ustawy, stopień zniszczenia obiektu powodujący utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, a nie sam stan techniczny budynku.

Organ oparł się na opinii wydanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy w K. wydanej dnia [...] r. po przeprowadzeniu wizji lokalnej przedmiotowego budynku, na protokole wizji przeprowadzonej w dniu [...] r. i zawartych w nim wnioskach oraz dokumentacji fotograficznej.

Sygn. akt II OSK 2839/13

W tej sytuacji, ponieważ przepis art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie wiąże wykreślenia z rejestru wpisanego zabytku od możliwości jego naprawy i usunięcia powstałych zniszczeń i bez znaczenia w postępowaniu opartym o wymieniony przepis, jest kwestia czy obiekt wymaga wykonania prac budowlanych polegających na remoncie, czy też wymaga robót rekonstrukcyjnych, a nadto, iż przy ocenie czy zachodzą przesłanki określone w art. 13 ust. 1 ustawy, pozwalające na skreślenie zabytku z rejestru nie bierze się pod uwagę czynnika ekonomicznego, np. kosztów koniecznych prac -w ocenie Sądu-rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji odmawiające wykreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w C., jest zgodne z prawem.

Zdaniem Sądu nie można się zgodzić ze skarżącą, że w sprawie konieczne było przeprowadzenie dodatkowych oględzin, czy powołanie biegłego w celu sporządzenia dodatkowej rzetelnej i kompletnej opinii w tym zakresie. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, w oparciu o którą organy obu instancji orzekły o odmowie wykreślenia zabytku z rejestru jest kompletna i wystarczająca do wydania decyzji o takiej treści. Organy przeprowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 85 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a., a zarzuty stawiane pod tym kątem są bezpodstawne. Organ zebrał materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości, przeprowadził wizję (art. 85 § 1 k.p.a.), tam gdzie wymagane są wiadomości specjalne (art. 84 § 1 k.p.a.) zwrócił się o wydanie opinii do jednostki uprawnionej - Narodowego Instytutu Dziedzictwa, jako dowód dopuścił także dokumentację fotograficzną (art. 75 § 1 k.p.a.), a następnie w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) rozpatrzył tak zebrany materiał dowodowy, zaś wnioski, konkluzje oraz odniesienie do podstawy prawnej znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), któremu również nie można zarzucić uchybień. Ponadto - wbrew twierdzeniom skarżącej - miała ona możliwość uczestniczenia w postępowaniu na każdym jego etapie, a zatem nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Odnośnie zaś szybkości postępowania oraz informowania o niezałatwieniu sprawy w terminie - stwierdzić należy, że rację ma skarżąca, jednak szybsze wydanie decyzji nie miałoby wpływu na końcowe rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. W. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

Sygn. akt II OSK 2839/13

naruszenie prawa materialnego:

1. art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego

błędną wykładnię, polegającą na mylnym uznaniu, iż chałupa nr [...] położona w

C. nie uległa zniszczeniu w stopniu powodującym utratę wartości

będącej podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków;

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

2. art. 134 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w wyczerpujący sposób do

wszystkich zarzutów wskazanych w skardze (w tym w braku stwierdzenia, iż

organ II instancji nie ustalił aktualnego stanu zabytku, tj. stanu w jakim obiekt

znajduje się po zimie w [...] r.), a dotyczących w szczególności naruszenia art.

7, art. 75 § 1 w zw. z art. 85 § 1, art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1, art. 77 § 1 oraz

art. 107 § 1 k.p.a. przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego;

3. art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a, poprzez nieuchylenie decyzji Ministra Kultury i

Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków

chałupy nr [...] położonej w C. pomimo, iż owa decyzja naruszyła art. 13

ust. 1 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;

Skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji MKiDN z dnia [...] r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz organu.

W piśmie z dnia 16 listopada 2013 r. A. W. podtrzymała skargę kasacyjną. A w piśmie z dnia 28 października 2014 r. skarżąca kasacyjnie podniosła, że przedmiotowy budynek jest po katastrowi budowlanej. Do pisma skarżąca dołączyła kopię pisma Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] r. w którym wskazano, że budynek po anomaliach pogodowych, istnieje w stanie szczątkowym. Zachowana została jedna izba, która znajduje się w stanie katastrofy budowlanej. Do pisma skarżąca dołączyła dokumentację fotograficzną.

Sygn. akt II OSK 2839/13

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie zasługują na uwzględnienie. Zarzuty te sprowadzają się z jednej strony, do tego, że zdaniem skarżącej wadliwie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów administracji, że nie zachodzą przesłanki do skreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w C., w sytuacji gdy nastąpiła utrata wartości będącej podstawą do wpisu do rejestrów zabytków, co stanowi podstawę do jego wykreślenia z rejestru. Z drugiej strony skarżąca twierdzi, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający i budzi wątpliwości.

Należy podkreślić, że w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wymieniono dwie przesłanki (okoliczności), których zaistnienie powoduje skreślenie zabytku z rejestru zabytków. Stosownie do treści tego przepisu, zabytek wpisany do rejestru zostaje z niego skreślony, jeżeli uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona. W rozpoznawanej sprawie żadna z wymienionych przesłanek nie zachodzi. Nie ma podstaw do przyjęcia, że chałupa nr [...] w C. uległa zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej lub naukowej. Wartości te, będące podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nieruchomości skarżącego, nie zostały również podważone w wyniku nowych ustaleń naukowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stwierdzenia zostały oparte na podstawie prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego.

Z akt sprawy wynika bowiem, że organ wziął pod uwagę zarówno sporządzoną na jego zlecenie opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział

8

Sygn. akt II OSK 2839/13

Terenowy w K. z dnia [...] r., jak i przeprowadził oględziny zabytkowego obiektu. Z akt sprawy wynika, że chałupa pomimo złego stanu technicznego nie utraciła wartości historycznej, artystycznej i naukowej. Należy mieć na uwadze, że przedmiotowy budynek został wpisany do rejestru zabytków przede wszystkim ze względu na fakt posiadania waloru tradycyjnej formy architektonicznej i wartości te w pewnej części zachowały się do chwili obecnej.

Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że chałupa nr [...] w C., pomimo złego stanu technicznego nie utraciła swojej wartości naukowej i historycznej.

Relewantną normatywną przesłanką, która musi być spełniona, by nastąpiło wykreślenie z rejestru zabytków jest nie tyle sam fakt zniszczenia zabytku, lecz zniszczenie w takim stopniu, który powoduje utratę wartości historycznej, naukowej lub artystycznej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy ochronie i opiece podlegają wyszczególnione w tym przepisie zabytki nieruchome (pkt 1), ruchome (pkt 2) i archeologiczne, bez względu na stan ich zachowania. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika wprost, że zły stan zachowania obiektu zabytkowego (np. stan techniczny budynku) nie uniemożliwia objęcia go ochroną konserwatorską, jeżeli nadal spełnia on przesłanki z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków. W literaturze wskazuje się, że o istnieniu wartości zabytkowej decyduje zachowanie substancji, która inkorporuje rdzeń wartości zabytkowej; zniszczenie elementów zabytku, których zachowanie nie miało wpływu na istotę tego zabytku, powoduje uszczerbek w wartości zabytkowej, choć nie może powodować skreślenia (K. Zalasińska, Ochrona zabytków. Orzecznictwo z komentarzem, Warszawa 2010, s. 62).

Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że wbrew zarzutom skarżącej, prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w tym zakresie byłoby zbędne, ponieważ prowadziłoby przede wszystkim do przedłużenia postępowania w tej sprawie. Sama skarżąca nie wskazywał zaś na jakiekolwiek inne ustalenia naukowe, z których można by wyciągnąć odmienne wnioski.

Skoro ustawa o ochronie zabytków nakazuje chronić zabytek bez względu na stan zachowania, to dopiero całkowita, utrata wartości wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy, a nie pogorszenie stanu technicznego przedmiotowej chałupy, pozwala na jej skreślenie z rejestru zabytków.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują

Sygn. akt II OSK 2839/13

wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem ocena, czy zabytek wpisany do rejestru, uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej kwalifikującym go do skreślenia z rejestru, nie należy do sądów administracyjnych. Niezasadny więc jest całkowicie zarzut, że zaskarżonym wyrokiem został naruszony art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez jego błędną wykładnię.

Wskazując na powyższe również zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w wyczerpujący sposób do wszystkich zarzutów wskazanych w skardze, a dotyczących w szczególności naruszenia art. 7, art. 75 § 1 w zw. z art. 85 § 1, art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a. przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie zasługuje na uwzględnienie.

Pismo skarżącej z dnia 28 października 2014 r. dotyczące aktualnego stanu technicznego przedmiotowego zabytku (chałupa nr [...] w C.), nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie Sądu w tej sprawie, której przedmiotem była kontrola zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. Zdarzenia mające miejsce po tej dacie powinny być uwzględniane przez organy w dalszym postępowaniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 §2 p.p.s.a.