Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1130/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Siegień Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [...] [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r., nr [...], orzekającą o odmowie przyznania [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [....] [...] w W. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], nr hip. [...], który obecnie stanowi działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], uregulowaną w KW [...].

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Do 1942 r. stanowiła ona własność [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [...] [...] w W.. Aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1942 r., rep. nr [...] ustanowiono odrębną własność 24 lokali mieszkalnych oraz współwłasność 2 lokali mieszkalnych (nr [...] i [...]) i 4 lokali użytkowych (nr [...], [...],[...] i[...]) na rzecz dotychczasowych członków Spółdzielni. [...] Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa [...] [...] [...] w W. została rozwiązana w 1949 r.

Z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 dekretu przeszły na własność Gminy W. , a z dniem 13 kwietnia

1950 r., tj. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa. Następnie grunt przedmiotowej nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. stał się własnością Dzielnicy Gminy O., co potwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1991 r., nr [...].

Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu

25 listopada1948 r., tj z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Termin na złożenie wniosku w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu upływał w dniu 25 maja 1949 r.

W dniu 26 stycznia 1949 r. Zarząd działając w imieniu właścicieli nieruchomości przy ul. [...] wystąpił zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279) o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości.

Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1952 r., nr [...] rozstrzygnięto wyżej wymieniony wniosek odmownie. Decyzją z dnia [...] marca 1952 r., nr [...] Minister Gospodarki Komunalnej utrzymał w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej stwierdzając, zgodnie z art. 8 dekretu, że wszystkie budynki na tym gruncie, a co za tym idzie i wszystkie lokale znajdujące się w tych budynkach, przeszły na własność Skarbu Państwa.

Uchwałą nr 311 Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1965 r. w sprawie przejęcia niektórych budynków spółdzielni budownictwa mieszkaniowego na własność Państwa, zasad rozliczeń z tego tytułu oraz uregulowania niektórych innych spraw z zakresu spółdzielni budownictwa mieszkaniowego (M.P. nr 71, poz. 406, załącznik nr 3, zm. M.P. z 1972 r., nr 35, poz. 1921) dom przy ul. [...] zakwalifikowany został do budynków obejmujących lokale, których właściciele mogą utworzyć spółdzielnię i przewłaszczyć lokale na jej rzecz. Właściciele lokali w wymienionym domu z możliwości tej skorzystali i utworzyli ponownie [...] Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową [...] [...] [...], a następnie przewłaszczyli całkowicie na jej rzecz 23 lokale mieszkalne, stanowiące własność indywidualną członków Spółdzielni oraz częściowo w [...]% dwa lokale mieszkalne nr [...] i [...] i cztery lokale użytkowe nr [...], [...],[...] i [...]. Nie przewłaszczono w całości lokalu mieszkalnego nr [...], który były właściciel J. B. zbył na mocy aktu notarialnego z dnia [...] maja 1947 r., rep. nr [...] Skarbowi Państwa dla celów i potrzeb Centrali Zbytu [...] Przedsiębiorstwo Państwowe oraz częściowo w [...]% dwóch lokali mieszkalnych nr [...] i [...] i czterech lokali użytkowych nr [...], [...], [...] i [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 1981 r. (nr [...]) Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 155 kpa, uchyliło decyzję z dnia [...] marca 1952 r. Ministerstwa Gospodarki Komunalnej ([...]) oraz orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1952 r. (nr [...]). Powyższe stworzyło podstawy do ponownego rozpoznania wniosku dekretowego.

W dniu 5 czerwca 1986 r. Zarząd [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [...] [...] w W. wystąpił do Naczelnika Urzędu Dzielnicowego W. z wnioskiem o przyznanie Spółdzielni prawa użytkowania wieczystego działki gruntu, na której znajduje się budynek przy ul. [...].

W dniu [...] sierpnia 1987 r. została wydana decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. (nr [...]) o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu położonego w W. przy ul. [...] na rzecz [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [...] [...] w oparciu o art. 4 ust. 3 pkt. 1, 20 i 22 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Do dnia wydania niniejszej decyzji nie doszło do zawarcia umowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu na rzecz skarżącej Spółdzielni.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia

1995 r. (nr [...]) nie stwierdziło nieważności w/w decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] sierpnia 1987 r.

W dniu [...] października 2005 r. Prezydent W. decyzją nr [...] odmówił [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [...] [...] przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] położonego w W. przy ul. [...], który obecnie stanowi działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...].

Odmawiając ustanowienia na rzecz [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [...] [...] prawa użytkowania wieczystego organ pierwszej instancji uznał, że wnioskująca Spółdzielnia nie jest następcą prawnym przeddekretowych właścicieli wyodrębnionych lokali. Wprawdzie Spółdzielnia wykazuje to następstwo przedstawiając odpisy umów notarialnych o przeniesieniu własności lokali przez ich "właścicieli" na rzecz Spółdzielni w zamian za spółdzielcze prawo do tych lokali oraz zaświadczenia z właściwych ksiąg wieczystych założonych dla tych lokali, jednakże, w ocenie organu pierwszej instancji, treść powyższych dokumentów budzi zasadnicze zastrzeżenia. W szczególności Prezydent W. zakwestionował skuteczność wyżej wymienionych umów o przeniesienie własności lokalu w zamian za spółdzielcze prawo do lokalu. Umowy te były bowiem zawierane w latach 1967-1973, podczas gdy w tym okresie lokale stanowiły własność Skarbu Państwa.

Powyższy stan był skutkiem pozostawania w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia

[...] stycznia 1952 r. (nr [...]), którym organ ten odmówił właścicielom poszczególnych lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości i jednocześnie stwierdził, że wszystkie budynki na tym gruncie, a co za tym idzie i wszystkie lokale znajdujące się w tych budynkach przeszły na własność Skarbu Państwa.

Skoro zatem lokale stanowiły w okresie 1967-1973 r. własność Skarbu Państwa, to wyżej opisane umowy, na mocy których byli właściciele tych lokali przenosili ich własność na Spółdzielnię, należało uznać za nieskuteczne, zgodnie z zasadą prawną, że nikt nie może przenieść więcej praw niż sam posiada. Wobec powyższego organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że własność lokali i związana z nimi ułamkowa część praw do części wspólnych budynku i roszczeń do gruntu nigdy nie przeszła na rzecz wnioskującej Spółdzielni.

W opinii Prezydenta W. powyższej oceny nie zmienia fakt wydania decyzji z dnia [...] lutego 1981 r. (nr [...]) przez Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, którą została uchylona decyzja z dnia [...] marca 1952 r. Ministerstwa Gospodarki Komunalnej (nr [...]) oraz orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1952 r. (nr [...]). Decyzja Ministerstwa została bowiem wydana w oparciu o art. 155 kpa w związku z czym rodzi ona skutki prawne dopiero od dnia, gdy stała się ostateczna (ex nunc) a nie z datą wsteczną, od chwili wydania uchylonych decyzji (ex tunc). Organ pierwszej instancji stwierdził zatem, że wnioskująca Spółdzielnia nie była i nie jest właścicielem przeddekretowym przedmiotowej nieruchomości ani następcą prawnym przeddekretowych właścicieli wyodrębnionych lokali.

Organ pierwszej instancji nadto wskazał, że decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia

[...] sierpnia 1987 r. grunt położony w W przy ul. [...] został oddany w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni w oparciu o art. 4 ust. 3 pkt 1, art. 20 i art. 22 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W ocenie Prezydenta W. wydanie decyzji w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz wnioskującej Spółdzielni na podstawie dekretu byłoby równoznaczne z wydaniem ponownej decyzji w przedmiocie użytkowania wieczystego przez organ pierwszej instancji, co obciążałoby taką decyzję kwalifikowaną wadą prawną stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

W wyniku odwołania wniesionego przez [...] Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową [...] [...] [...] w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r. organ odwoławczy uznał, że słusznie organ pierwszej instancji zakwestionował fakt następstwa prawnego pomiędzy przeddekretowymi właścicielami a Spółdzielnią. Nie ulega wątpliwości, że decyzja z dnia [...] lutego 1981 r. uchylająca decyzję z dnia [...] marca 1952 r. wydana została na podstawie art. 155 kpa, a zatem odniosła skutek prawny na przyszłość. Nie znosiła zatem skutków prawnych decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej pomiędzy 12 marca 1952 r. a 19 lutego 1981 r. W konsekwencji należy uznać, że w tym czasie właścicielem budynku pozostawał Skarb Państwa a zatem właściciele wyodrębnionych lokali nie mogli przenieść na rzecz wnioskującej Spółdzielni prawa własności posiadanych lokali, ponieważ prawo to w okresie dokonywania przewłaszczenia im nie przysługiwało.

Ponadto organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz wnioskodawcy ze względu na rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną. W obrocie prawnym pozostaje bowiem decyzja z dnia [...] sierpnia 1987 r., na mocy której grunt położony przy ul. [...] został już oddany w użytkowanie wieczyste Spółdzielni. Nie można podzielić stanowiska Spółdzielni, że decyzję tę można będzie uchylić lub zmodyfikować w przyszłości, ponieważ organy administracji publicznej obowiązuje stan prawny w dacie orzekania. Okoliczność, iż podmiot zobowiązany nie wykonuje decyzji uchylając się od obowiązku zawarcia notarialnej umowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie ma znaczenia dla sprawy. Spółdzielni przysługuje roszczenie cywilnoprawne do Gminy W. o wykonanie decyzji poprzez zawarcie umowy. Roszczenie to może zostać zrealizowane jedynie przez postępowanie przed sądem powszechnym.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. [...] Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa [...] [...] [...] w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:

1) art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przez bezpodstawne stwierdzenie, że skarżąca nie jest następcą prawnym ani przeddekretowych właścicieli wyodrębnionych lokali ani istniejącej do 1949 r. Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [...] [...] w W. oraz przez odmowę przyznania wieczystego użytkowania opartą na przesłankach nie przewidzianych w tym przepisie jako przesłanki negatywnej,

2) art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych przez nieuwzględnienie celu i pełnej treści uchwały Rady Ministrów nr 311 z dnia 18 grudnia 1965 r. jako podstawy prawnej dla reaktywowania w 1966 r. skarżącej Spółdzielni oraz przez zakwestionowanie ważnych i będących w obrocie prawnym aktów notarialnych przeniesienia własności lokali w budynku przy

ul. [...] w W.,

3) art. 7, 8 i 9 kpa przez powołanie się na błędne działanie organu administracji publicznej jako uniemożliwiające pozytywne załatwienie wniosku dekretowego, mimo istnienia przesłanek do załatwienia sprawy zgodnie z prawem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem.

Przedmiotem rozstrzygnięcia decyzjami podlegającymi kontroli w niniejszym postępowaniu był wniosek złożony w dniu 26 stycznia 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] na rzecz obecnie [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] [...] [...] w W., która powołuje się na następstwo prawne po przeddekretowych właścicielach wyodrębnionych lokali w budynku zlokalizowanym na przedmiotowym gruncie. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu na rzecz wnioskodawcy powołując się na fakt, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] sierpnia 1987 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu na rzecz tej samej Spółdzielni. Organ odwoławczy argumentację tę podzielił. Sąd również podziela to stanowisko. Wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 1987 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu na rzecz skarżącej Spółdzielni nastąpiło w uwzględnieniu wniosku tej Spółdzielni z dnia 5 czerwca 1986 r. o przyznanie tego prawa. Decyzja została wydana w oparciu o art. 4 ust. 3 pkt 1, 20 i 22 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. W tej sytuacji nie jest możliwe pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie do tego gruntu prawa użytkowania wieczystego w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Grunt ten został bowiem już obciążony prawem użytkowania wieczystego podmiotu, który domaga się przyznania takiego prawa ale na innej podstawie prawnej niż określa to decyzja z dnia [...] sierpnia 1987 r.

Z tego względu utrzymanie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną decyzją decyzji organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem i dlatego Sąd na zasadzie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.