Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 722/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2a  2j
journal: Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 § 2, do art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], na podstawie m.in. art. 9 ust. 2i, 2j w zw. z ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. 1997 r., Nr 121, poz. 770 ze zm. – dalej: p.w.u. o KRS) stwierdził nabycie przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta [...] z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2016 r. prawa użytkowania wieczystego ustanowionego aktem notarialnym Repertorium A numer [...] z [...] września 1995 r. na nieruchomości, której właścicielem jest Skarb Państwa, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie M., Gminie M., powiat [...] wraz ze znajdującymi się na niej budynkami stanowiącymi odrębny przedmiot własności, dla której Sąd Rejonowy w S. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] prowadzi księgę wieczystą.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że powyższym aktem notarialnym z [...] września 1995 r. Akademia [...] w P. zbyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki nr [...] wraz ze znajdującymi się na niej budynkami, na rzecz "firmy A" Sp. z o.o. z siedzibą w B..

Spółka oddała umową z [...] stycznia 1997 r. w użyczenie wyżej opisaną nieruchomość wspólnikom firmie B Spółka Cywilna - W. Ż. i A. G., po zmianie nazwy BX s.c. - H. B. i W. Ż..

Sąd Rejonowy w B. Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pismem z [...] lutego 2020 r. poinformował, że "firma A" Sp. z o. o., nie złożyła wniosku o wpisanie do Krajowego Rejestru Sądowego. Ponadto organ przyjął, że po wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego, Spółka utraciła podmiotowość prawną i zgodnie z art. 9 ust. 2b p.w.u. o KRS przymiot strony w postępowaniu w sprawie decyzji deklaratoryjnej o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności znajdujących się na niej budynków, posiadają wspólnicy "firmy A" Sp. z o.o., której byt prawny ustał z mocy art. 9 ust. 2b p.w.u. o KRS. Ostatnią siedzibą podmiotu "firma A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. była miejscowość B..

W związku z tym nabycie przedmiotowego mienia następuje na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent Miasta [...] reprezentujący Skarb Państwa oraz H. B. i W. Ż. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą BX s.c.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2021 r., na podstawie m.in. art. 17 pkt 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735):

1. umorzyło postępowanie odwoławcze w stosunku do H. B. i W. Ż. prowadzących działalność gospodarczą pod firmą BX s. c.,

2. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, w stosunku do Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta.

Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji trafnie oznaczył jako nabywcę prawa użytkowania wieczystego Skarb Państwa - Prezydenta Miasta [...]. Wbrew stanowisku odwołującego dla określenia strony w postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań, o których mowa w art. 9 ust. 2b p.w.u. o KRS, nie ma znaczenia treść art. 9 ust. 2i, zgodnie z którym nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Przepis ten określa zatem organ właściwy do wydania decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej nabycie własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego. Natomiast stronę tego postępowania określa wprost art. 9 ust. 2j p.w.u. o KRS.

Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze w stosunku do H. B. i W. Ż. prowadzących działalność gospodarczą pod firmą BX s. c. Skarżący zawarli w dniu [...] stycznia 1997 r. z "firmą A" Sp. z o. o. umowę użyczenia działki [...]. Nie mają oni jednak statusu strony w postępowaniu w sprawie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

W skardze z [...] sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta [...] zaskarżył decyzję SKO [...] w części, tj. co do punktu 2 w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy decyzję Starosty [...] orzekającą o nieodpłatnym nabyciu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta [...].

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną wykładnię art. 9 ust. 2i i ust. 2j p.w.u. o KRS.

W uzasadnieniu skarżący poszerzył argumentację zarzutów. Wyjaśnił, że jako celowo i funkcjonalnie prawidłowa jawi się prezentowana przez skarżącego wykładnia, iż przepis ust. 2i jest przepisem szczególnym, wyłączającym określone w ust. 2j kompetencje starosty właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu będącego dotychczasowym właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości w sprawach dotyczących gospodarowania nią, na rzecz starosty właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do konkluzji, iż przepis ust. 2i jest zbędny, bowiem nabycie przez Skarb Państwa własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdzić mógłby również starosta właściwy ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu nieprzerejestrowanego w ramach kompetencji przyznanych mu ust. 2j. Brak w tym zakresie formalnych przeszkód innych, niż naruszenie właściwości miejscowej starosty gospodarującego zasobem nieruchomości Skarbu Państwa.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postepowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090). O terminie posiedzenia skarżący i organ zostały powiadomione.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Szczegółowy zakres kognicji sądów administracyjnych uregulowany został przede wszystkim w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Spór prawny koncentruje się wokół prawidłowej wykładni przepisów art. 9 ust. 2i i ust. 2j p.w.u. o KRS, stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji.

Wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, że z dniem 1 stycznia 2015 r. weszły w życie przepisy w art. 9 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, tj. ustępy 2a – 2j (na mocy art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2014 r., poz. 1924). Zgodnie z art. 9 ust. 2a p.w.u. o KRS, podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r.

W przypadku gdy wniosek o wpis złożony przed dniem 1 stycznia 2016 r. został po tej dacie zwrócony, odrzucony, oddalony albo postępowanie o wpis zostało umorzone, skutki określone w niniejszym przepisie oraz przepisach ust. 2b-2g i 2i powstają z dniem następującym po dniu zwrotu, odrzucenia, oddalenia wniosku albo umorzenia postępowania. Stosownie do art. 9 ust. 2b p.w.u o KRS, z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a.

Powyższe oznacza, że podmiot - wpisany do rejestru handlowego, który nie został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego, ani nie toczyło się żadne postępowanie o jego przerejestrowanie - uznaje się za wykreślony z rejestru z dniem [...] stycznia 2016 r., co ma taki skutek, że podmiot ten całkowicie traci byt prawny z tą datą, zaś Skarb Państwa z mocy prawa nabywa z tym dniem nieodpłatnie mienie tego podmiotu.

Stosownie do art. 9 ust. 2i p.w.u o KRS nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Użytkowanie wieczyste ustanowione na nieruchomości, której właścicielem jest Skarb Państwa, nie wygasa. Jeżeli nie ma praw obciążających użytkowanie wieczyste lub prawa takie wygasły ani nie zostało wszczęte postępowanie w celu dochodzenia lub zaspokojenia roszczeń określonych w ust. 2c, Skarb Państwa może złożyć wniosek o wykreślenie prawa użytkowania wieczystego z księgi wieczystej.

Zgodnie z art. 9 ust. 2j p.w.u o KRS w postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań, o których mowa w ust. 2b, oraz w innych sprawach dotyczących gospodarowania tym mieniem Skarb Państwa jest reprezentowany przez starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu, o którym mowa w ust. 2a.

W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości przysługiwało "firmie A" Sp. z o. o. z siedzibą w B.. Zgodnie z informacją z [...] lutego 2020 r. przekazaną przez Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego spółka nie złożyła wniosku o wpisanie do Krajowego Rejestru Sądowego (k. [...] akt).

Spółka utraciła podmiotowość prawną i zgodnie z art. 9 ust. 2b p.w.u. o KRS przymiot strony w postępowaniu w sprawie decyzji deklaratoryjnej o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności znajdujących się na niej budynków, posiadają wspólnicy "firmy A" Sp. z o.o., której byt prawny ustał z mocy art. 9 ust. 2b p.w.u. o KRS. Ostatnią siedzibą podmiotu "firma A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. była miejscowość B. (miasto na prawach powiatu). W związku z tym nabycie przedmiotowego mienia następuje na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...].

W konsekwencji Starosta [...] zasadnie stwierdził nabycie przez Skarb Państwa Prezydenta Miasta [...] prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości położonej w obrębie M., gminie M.. Organ pierwszej instancji trafnie oznaczył jako nabywcę prawa użytkowania wieczystego Skarb Państwa - Prezydenta Miasta [...]. Wynika to wprost z treści art. 9 ust. 2j p.w.u. o KRS. Wbrew stanowisku odwołującego dla określenia strony w postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań, o których mowa w art. 9 ust. 2b tej ustawy, nie ma znaczenia treść art. 9 ust. 2i, zgodnie z którym nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Przepis ten określa zatem organ właściwy do wydania decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej nabycie własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego. Natomiast stronę tego postępowania określa wprost art. 9 ust. 2j p.w.u. o KRS.

Zgodnie z art. 9 ust. 2j p.w.u. o KRS w postępowaniach dotyczących mienia i zobowiązań, o których mowa w ust. 2b, oraz w innych sprawach dotyczących gospodarowania tym mieniem Skarb Państwa jest reprezentowany przez starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, właściwego ze względu na ostatnią siedzibę podmiotu, o którym mowa w ust. 2a.

Tym samym chybiona jest argumentacja skarżącego, że art. 9 ust. 2i p.w.u. o KRS stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 9 ust. 2j p.w.u. o KRS.

Reasumując całokształt rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.