Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 132/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42 par.1, art. 57 par. 1, art. 58 par. 1 i 2, art. 141 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzzzzn2 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., działając na podstawie art. 58, art. 59, art. 123, art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 15zzzzzn2 ust.1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P.B.o m.in. na podstawie tytułów wykonawczych z 13 sierpnia 2018 r. o numerach od [...] do [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. skierował do Ax. Spółka Akcyjna zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 16 sierpnia 2018 r. o numerach: [...], [...], [...]. Ww. zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone P.B. 31 sierpnia 2018 r.

Następnie 19 stycznia 2021 r. organ egzekucyjny skierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego o numerach: [...], [...], [...] do Powszechnej Kasy Oszczędności Bx. Powyższe zawiadomienia doręczono P.B. 27 stycznia 2021 r.

12 lutego 2021 r. do Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wpłynęło pismo P.B. z 9 lutego 2021 r., zatytułowane "Sprzeciw od decyzji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego".

Po uzupełnieniu przez stronę braków formalnych powyższego pisma organ egzekucyjny 31 marca 2021 r. wezwał P.B. do sprecyzowania treści przedmiotowego pisma poprzez wskazanie, czy ww. pismo stanowi:

• sprzeciw, którego podstawą jest art. 27f u.p.e.a., który przysługuje małżonkowi zobowiązanego w zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym,

• czy zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.

Pismem z 26 kwietnia 2021 r. P.B. wskazał, że jego żądanie stanowi zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] nr [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. Ww. postanowienie zostało doręczone P.B. 31 maja 2021 r.

23 czerwca 2021 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wpłynęło przekazane przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. - zażalenie P.B. (opatrzone datą 7 czerwca 2021 r., złożone bezpośrednio w Kancelarii I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. 11 czerwca 2021 r.) na ww. rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

Zawiadomieniem z 8 lipca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. poinformował P.B., że zażalenie z 7 czerwca 2021 r., złożone 11 czerwca 2021 r. (data wpływu do Kancelarii ZUS I Oddział w Ł.) zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia i wyznaczył termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia ww. zażalenia. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone P.B. 21 lipca 2021 r.

18 sierpnia 2021 r. P.B. złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. pismo zatytułowane "wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia - wniosek o nadesłanie wskazanych dokumentów". W treści pisma wnioskodawca wniósł o rozpatrzenie zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego nr [...], nadesłanie odpisów lub wyznaczenie terminu do wglądu w akta sprawy - dokumentów potwierdzających uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, zwolnienie z egzekucji oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

W uzasadnieniu ww. pisma P.B. wskazał, że wobec braku nadesłania przez organ dokumentów, które stwierdzają faktyczne powstanie uchybienia terminu do złożenia zażalenia, nie może w sposób merytoryczny oraz faktyczny odnieść się do terminów wpływu dokumentów wskazanych w zawiadomieniu z 8 lipca 2021 r. Wnioskodawca zakwestionował również zasadność oraz prawidłowość podstawy prawnej, na mocy której wydane zostało zawiadomienie o uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Ponadto podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. nie wskazał, czy wniesione zażalenie z 7 czerwca 2021 r. zostało złożone w I Oddziale ZUS, za pośrednictwem Poczty Polskiej, czy w inny sposób. W ocenie wnioskodawcy organ podatkowy powinien przestrzegać przepisów prawa i informować w sposób szczegółowy stronę postępowania o terminach składania skarg, zażaleń oraz innych wniosków, przysługujących stronie postępowania administracyjnego.

Zawiadomieniem z 1 września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. przekazał do Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. - jako organu właściwego do jego rozpatrzenia - pismo P.B. z 18 sierpnia 2021 r., w części, która dotyczy wniosku o zwolnienie z egzekucji oraz wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przypomniał, że Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. postanowieniem z [...] nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec P.B. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. Postanowienie doręczono P.B. 31 maja 2021 r., zaś siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego upłynął 7 czerwca 2021 r. Natomiast zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zostało wniesione 11 czerwca 2021 r. bezpośrednio do Kancelarii I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. bezspornie zatem zażalenie zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu.

W dalszej kolejności organ zażaleniowy wskazał na przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej wynikające z art. 58 k.p.a. Zauważył również, że regulacja prawna dotycząca uchybienia terminu oraz możliwości jego przywrócenia doznała modyfikacji na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 r.. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.). W świetle przepisów tej ustawy w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu i wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Regulacja ta została zastosowana w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do argumentacji złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu organ podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, a kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Aby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi, strona we wniosku o przywrócenie terminu powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna.

We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia P.B. podniósł, że nie otrzymał dokumentów, które potwierdzają uchybienie terminu do złożenia zażalenia. Podkreślił również, że nie został poinformowany, w jaki sposób zostało wniesione zażalenie z 7 czerwca 2021 r.: czy bezpośrednio w I Oddziale ZUS, czy za pośrednictwem operatora pocztowego - Pocztę Polską, czy w inny sposób.

W odniesieniu do powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że pismem z 31 sierpnia 2021 r. Nr [...] udzielił wnioskodawcy wyjaśnień w przedmiocie zawartego w piśmie z 18 sierpnia 2021 r. wniosku o nadesłanie odpisów dokumentów, które potwierdzają uchybienie terminu do wniesienia zażalenia lub wyznaczenie terminu do wglądu w akta sprawy. Przedstawił regulacje prawne zawarte w art. 10 § 1, art. 73 § 1 i § 2 k.p.a., które dotyczą zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności poprzez zapewnienie stronie skorzystania z uprawnienia do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Poinformował również wnioskodawcę o terminie i zasadach zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy. Zaznaczył przy tym, że po upływie wskazanego terminu (7 dni od dnia otrzymania ww. pisma), podejmie rozstrzygnięcie w przedmiocie zażalenia, w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Jednocześnie wnioskodawca został poinformowany o obowiązujących w Izbie Administracji Skarbowej w Ł. rozwiązaniach, które mają zastosowanie przy ww. czynnościach procesowych, a wynikają z utrzymującej się epidemii wirusa SARS-CoV-2. Ww. pismo z 31 sierpnia 2021 r. zostało doręczone wnioskodawcy 16 września 2021 r., natomiast pismem z 23 września 2021 r. wnioskodawca złożył wniosek o wyznaczenie nowego terminu do wglądu w akta sprawy. Pismem z 30 września 2021 r. Nr [...] organ udzielił P.B. odpowiedzi i poinformował o prawie wglądu w akta sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe pismo wnioskodawca odebrał 19 października 2021 r., jednakże nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów.

Biorąc pod uwagę powyższe organ zażaleniowy uznał, że wyżej wskazana argumentacja nie uprawdopodobniła braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia.

Zdaniem organu również argumentacja, oparta na twierdzeniu, że wnioskodawca nie został poinformowany o terminach składania skarg, zażaleń oraz innych wniosków, które przysługują stronie postępowania administracyjnego, również nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego środka zaskarżenia. W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zawarł bowiem poprawne pouczenie, że w ciągu 7 dni od otrzymania postanowienia stronie służy prawo wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., za pośrednictwem Dyrektora ZUS I Oddział w Ł.

W ocenie organu, we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia P.B. nie wskazał żadnych okoliczności, które uprawdopodabniają brak winy strony w uchybieniu terminu. Tym samym nie została spełniona obligatoryjna przesłanka, która warunkuje przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie, określona w art. 58 § 1 k.p.a. W takiej zaś sytuacji nie ma konieczności badania pozostałych przesłanek ustanowionych w art. 58 k.p.a., gdyż nawet ewentualne ich zaistnienie nie zmieniłoby faktu, że przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia, jest niemożliwe. Z tego względu brak jest podstaw do przywrócenia P.B. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. P.B. wniósł o jego zmianę oraz przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez błędną interpretację w odniesieniu do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez ZUS I Oddział w Ł. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o błędną interpretację przepisów w postępowaniu administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej zakresie nie wykazała, by zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów w stopniu obligującym do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego, do którego zalicza się termin do wniesienia zażalenia. Instytucja ta pełni dla jednostki funkcję ochronną w postępowaniu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, bowiem stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Powyższa regulacja prawna doznała modyfikacji mocą ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U.z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Stosownie bowiem do treści art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ww. ustawy, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Z powyższego wynika, że przywrócenie terminu jest uzależnione od łącznego spełnienia następujących przesłanek: złożenia wniosku o przywrócenie terminu; dokonania czynności, której terminowi uchybiono; uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu oraz zachowania terminu do złożenia wniosku. W przypadku niespełnienia choćby jednej z wymienionej wyżej przesłanek przywrócenia terminu, wniosek nie może być uwzględniony.

Zaznaczyć należy, że aby prowadzić rozważania dotyczące spełnienia przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do złożenia odwołania, w pierwszej kolejności należy ustalić, czy doręczenie decyzji (postanowienia), której dotyczyło odwołanie (zażalenie) było skuteczne. Bez takiego ustalenia ocena, czy spełnione zostały przesłanki, od których art. 58 k.p.a. uzależnia przywrócenie terminu jest przedwczesna. Wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu odnosi się do sytuacji, gdy termin został uchybiony. Kwestię przywrócenia uchybionego terminu można rozważać dopiero po ustaleniu, że ten rozpoczął skutecznie swój bieg. Warunkiem skutecznego rozpoczęcia biegu terminu jest zaś skuteczne doręczenie lub ogłoszenie decyzji (postanowienia) stronie.

W niniejszej sprawie miało miejsce skuteczne doręczenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...] nr [...]. Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy dowodu doręczenia ww. postanowienia wynika, że skarżący odebrał przesyłkę zawierającą przedmiotowe postanowienie osobiście w dniu 31 maja 2021 r. pod adresem zamieszkania wskazanym w toku postępowania, a więc zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 57 § 1 k.p.a. i art. 141 § 2 k.p.a. termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg 1 czerwca 2021 r. i upływał w dniu 7 czerwca 2021 r. Natomiast skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...] dopiero w dniu 11 czerwca 2021 r., składając je bezpośrednio Kancelarii I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. Zażalenie wniesione zostało zatem po ustawowym terminie do dokonania tej czynności. Kwestia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, które zakończyło się ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z 12 listopada 2021 r. znak: [...] stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia wskazanego środka zaskarżenia. Prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zażalenia potwierdzona została w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 132/22.

Przechodząc do oceny przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej wskazać należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. prawidłowo zastosował regulację z art. 15zzzzzn2 ust. 1 - 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Pismem z 8 lipca 2021 r. zawiadomił stronę o uchybieniu terminu i wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. P.B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...] w terminie wyznaczonym przez organ.

W ocenie organu orzekającego w rozpoznawanej sprawie skarżący nie spełnił przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu. W tym zakresie wyjaśnić należy, że kryterium braku winy w uchybieniu terminu jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności w toku postępowania. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że strona dołożyła należytej staranności, by dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc wyłącznie zaistnienie nagłych, obiektywnych, niezależnych od wiedzy i woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie, do których zalicza się takie okoliczności jak pożar, powódź, huragan, przerwę w komunikacji, strajk, nagłą i ciężką chorobę (por. wyroki: NSA z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2401/17; WSA: w Rzeszowie z 4 września 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 360/13; w Bydgoszczy z 3 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 106/13; w Warszawie z 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2210/13 i z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 604/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczena.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Podkreślić również trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Nie można bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające co do przyczyn uchybienia terminu przez stronę. Zauważyć trzeba, że ustawodawca, określając przesłankę braku winy strony, nie wprowadził wymogu udowodnienia tej okoliczności. Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika bowiem, że wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11 wydanie, C. H. Beck, s. 284).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Z treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia powyżej wskazanego środka zaskarżenia wynika bowiem, że wnioskodawca nie podał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na przyczyny uchybienia terminowi. We wniosku P.B. wskazał, że kwestionuje zasadność i prawidłowość wskazanej przez organ podstawy prawnej, na mocy której zawiadomił wnioskodawcę o uchybieniu terminu. Podniósł również, że nie otrzymał dokumentów, które potwierdzają uchybienie terminu do złożenia zażalenia. W tym zakresie wniósł o nadesłanie odpisów tych dokumentów lub wyznaczenie terminu do wglądu w akta sprawy. Podkreślił ponadto, że nie został poinformowany, w jaki sposób zostało wniesione zażalenie: czy bezpośrednio w I Oddziale ZUS, czy za pośrednictwem operatora pocztowego - Pocztę Polską, czy w inny sposób oraz wskazał, że nie został poinformowany o terminach składania skarg, zażaleń oraz innych wniosków, które przysługują stronie postępowania administracyjnego.

Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu. W niniejszej sprawie argumentacji skarżącego nie można uznać za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu ustawowego terminu do dokonania czynności procesowej. Powołane przez skarżącego kwestie nie mogły być uznane nagłe, nieprzewidywalne okoliczności, a zatem takie przeszkody w terminowym dopełnieniu określonej czynności procesowej, których skarżący nie mógł przewidzieć i której nie mógł przeciwdziałać.

Jak już wyżej wskazano kwestia zachowania terminu do wniesienia zażalenia, która obejmowała również kwestię sposobu wniesienia zażalenia, była przedmiotem odrębnego postepowania administracyjnego, które zakończyło rozstrzygnięciem stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zgodność z prawem wskazanego rozstrzygnięcia była przedmiotem oceny sądu administracyjnego w sprawie sygn. akt III SA/Łd 133/22. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną przedstawione w ww. wyroku. Podkreślić należy, że złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia oznacza, że strona ta uznaje, iż decyzję (postanowienie), od której chce się odwołać skutecznie jej doręczono, to jest doręczono z wykorzystaniem jednego z trybów przewidzianych przepisami k.p.a. Przekonanie strony, że doręczenie to nie było prawnie skuteczne, a więc, że dokonane zostało z naruszeniem przepisów k.p.a., określających sposoby dokonywania doręczeń, powinno prowadzić do podjęcia innych czynności niż złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jeśli nie doszłoby do skutecznego doręczenia decyzji (postanowienia) i wniesienia środka zaskarżenia z uchybieniem terminu, wówczas bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia od niej odwołania (zażalenia) (por. wyroki NSA: z 23 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 3104/15 i z 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 3200/15, dostępne w CBOSA).

W zakresie podniesionej kwestii nieotrzymania dokumentów, które potwierdzają uchybienie terminu do złożenia zażalenia, oraz wyznaczenia terminu do wglądu w akta sprawy wskazać należy, że argument ten w żadnym stopniu nie wskazuje na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu dokonania czynności procesowej. Niemniej wyjaśnić należy, że organ pismami z 31 sierpnia 2021 r. oraz 30 września 2021 r. udzielił stronie niezbędnych wyjaśnień w tym przedmiocie. Poinformował o sposobie i terminie wglądu w akta sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, co może świadczyć jedynie o braku należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy.

Słuszne jest stwierdzenie organu, że argumentacja, oparta na twierdzeniu, że skarżący nie został poinformowany o terminach składania skarg, zażaleń oraz innych wniosków, które przysługują stronie postępowania administracyjnego, również nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego środka zaskarżenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne zawierało bowiem prawidłowe pouczenie o przysługującym prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. za pośrednictwem Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w terminie 7 dni od daty doręczenia.

Zdaniem Sądu powyższe oznacza, ze skarżący nie spełnił jednej z kumulatywnych przesłanek przywrócenia terminu na wniosek zainteresowanego, tj. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Z analizy akt sprawy wynika, że skarżący dopuścił się co najmniej niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw. Pomimo prawidłowego pouczenia o terminie i sposobie złożenia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego z [...], nie zachował terminu do wniesienia wskazanego środka zaskarżenia, nie podając przy tym żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałby takie działanie. Sąd uznał, że strona nie wykazała, by w niniejszej sprawie pojawiła się nadzwyczajna, nagła i trudna do przezwyciężenia przeszkoda, której nie mogłaby usunąć. Powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie miały charakteru nadzwyczajnego, a strona była w stanie wnieść zażalenie z zachowaniem ustawowego terminu. Przekroczenie terminu nastąpiło więc z powodu niedołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu sprawy. W rezultacie należy stwierdzić, że brak staranności po stronie wnioskodawcy wyklucza możliwość uwzględnienia żądania przywrócenia terminu.

Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

d.cz.