Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 608/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi E. B., A. S. i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia i ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej E. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych i na rzecz skarżących A. S. i B. S. solidarnie kwotę 731 (siedemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], uchyliło decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...], odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia i ustaliło środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, polegające na budowie dwóch chlewni do tuczu 2 x 1300 szt. świń (307 DJP), z kanałami podrusztowymi na gnojowicę, zbiornika na nieczystości płynne o pojemności min. 9 m3, przyłącza elektroenergetycznego i wodociągowego, przewidzianego do realizacji w miejscowości L., gmina M., na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...].

Decyzja SKO w Ł. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Po rozpatrzeniu wniosku E. K. z dnia 2 grudnia 2016 r., powołując się na przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.; dalej: "u.o.o.ś.") oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 71; dalej: rozporządzenie), Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...], odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że projektowana inwestycja stanowi zagrożenie ryzykiem zdrowotnym, ekologicznym, jest także ingerencją w środowisko społeczno - przyrodnicze, dlatego też przedłożone w trakcie konsultacji społecznych uwagi i wnioski mieszkańców zasługują na uwzględnienie. Biorąc zaś pod uwagę art. 81 u.o.o.ś stwierdził, że odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia podyktowana jest brakiem zgody wnioskodawcy na zmianę lokalizacji przedmiotowej inwestycji, faktycznym zagrożeniem jakie wiąże się z tą inwestycją i protestem tak dużej społeczności miejscowej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. K.

Po rozpoznaniu odwołania SKO w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i ustaliło środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił i przeanalizował przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, a następnie opisał zamierzenie inwestycyjne. Wskazał też, że organ I instancji uzyskał opinię PPIS Nr [...] (pismo znak: [...] z dnia [...] lutego 2017 r.) opiniującą pozytywnie warunki realizacji dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego i określającą środowiskowe uwarunkowania dla jego realizacji, a także postanowienie z RDOŚ nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. uzgadniające realizację planowanej inwestycji i określające warunki jego realizacji i eksploatacji.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie niniejszej organ I instancji zebrał wprawdzie cały przewidziany ustawą u.o.o.ś. materiał dowodowy, jednakże z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nie dokonał oceny tego materiału w sposób wyczerpujący, czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową, a zatem przesłanki wydania decyzji negatywnej muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Organ opisał te przypadki i stwierdził, że w zaskarżonej decyzji Kolegium nie doszukało się takiego przypadku.

Po pierwsze zdaniem organu, na terenie przeznaczonym na realizację przedsięwzięcia nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zatem przypadek niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie występuje.

Po drugie, wielkości emisji substancji odoroczynnych i wywołane tą emisją stężenia w powietrzu będą zdecydowanie niższe od dopuszczalnych wartości odniesienia, zaś zasięg występowania w powietrzu stężeń amoniaku i siarkowodoru wyższych od wartości określających ich próg wyczuwalności węchowej zamyka się w obrębie działki nr [...].

Po trzecie natomiast, niezasadne jest stanowisko organu I instancji, że decyzja negatywna podyktowana była brakiem zgody wnioskodawcy na zmianę lokalizacji przedmiotowej inwestycji. Inwestor przedłożył Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym rzetelnie została przedstawiona analiza wszystkich trzech wariantów. Dokonano także uzasadnienia wyboru wariantu i analizy oddziaływania wariantów. Organ I instancji nie dostrzegł, że Raport zawiera warianty przedsięwzięcia różniące się przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko. Wybór wariantu najbardziej zasadnego powinien być dokonywany w oparciu o zestawienie skutków realizacji dla środowiska naturalnego. W raporcie wskazano zaś i należycie uzasadniono, iż wariant proponowany przez wnioskodawcę jest najkorzystniejszy z punktu widzenia środowiska, z czym zgadza się skład orzekający. W warunkach planowanej inwestycji korzystniejsze dla środowiska jest gospodarowanie gnojowicą niż obornikiem.

Po czwarte zdaniem organu, z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 gdyż jest oddalone ok. 8,64 km od Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków sieci Natura 2000 - "D." - kod obszaru PLB 140014 , ok. 8,84 km od Obszaru Specjalnej Ochrony Siedlisk "O."- kod obszaru PLH200024, ok. 15,19 km od Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków "P." – kod obszaru PLB200008, ok. 16,50 km od Obszaru Specjalnej Ochrony Siedlisk "C."- kod obszaru PLH200018.

Również po piąte, ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie dotyczyła oceny, czy przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 u.o.o.ś.).

Dalej organ wyjaśnił, że także sprzeciw mieszkańców gminy M. nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy ustawy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia. Tymczasem organ I instancji choć bardzo szczegółowo opisał przebieg przeprowadzonego postępowania, to nie odniósł się do uwag i wniosków składanych w trakcie prowadzonego postępowania i swoich rozważań nie oparł na ustaleniach zawartych w Raporcie przedłożonym przez inwestora. Chociaż przesłanką wydania decyzji odmownej jest także stwierdzenie możliwości negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko w stopniu przekraczającym dopuszczalne w tym względzie normy określone stosownymi przepisami prawa, to jednak stwierdzenie takie musi zostać oparte na konkretnym materiale dowodowym, a nie jedynie na spekulacjach i ogólnikowych obawach.

Zdaniem organu odwoławczego, przedłożony i uzupełniony przez inwestora Raport spotkał się z aprobatą wyspecjalizowanych organów administracji, tj. RDOŚ i PPIS. Także organ I instancji wydający decyzję środowiskową miał obowiązek merytorycznej oceny przedłożonego Raportu, a co za tym idzie żądania jego ewentualnego uzupełnienia, czego jednak nie uczynił, a to oznacza, że również aprobował zawarte w nim treści. Natomiast przedmiotowy Raport należy uznać za rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości. Spełnia on także ustawowe wymagania co do jego zawartości, o których stanowi art. 66 u.o.o.ś.. Ma on charakter kompleksowy i odnosi się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazuje, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach.

Dalej organ wyjaśnił, że ramach udziału społeczeństwa do organu I instancji wpłynęło 19 protestów, w tym protest przedstawiciela sołectwa Ł., podpisany przez 44 osoby. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. inwestor E. K. ustosunkowała się do powyższych zarzutów wykazując, że są one niezasadne. Obawy Wójta i mieszkańców wsi Ł. względem planowanej inwestycji odnoszą się głównie do uciążliwości odorowych. Tymczasem w Raporcie wskazano, że ilości zanieczyszczeń technologicznych będą stosunkowo istotne, niemniej nie spowodują odczuwalnego pogorszenia lokalnych warunkach aerosanitarnych. Stwierdzone wartości stężeń krótkookresowych i średniorocznych zanieczyszczeń gazowych będą znacznie niższe od obowiązujących wartości stężeń dopuszczalnych (odniesienia) w środowisku, zarówno na poziomie terenu jak i poziomie najbliższej zabudowy mieszkalnej. Przeprowadzona analiza poziomu emisji amoniaku, siarkowodoru i kwasów organicznych wykazuje, że powodowane nią stężenia immisyjne w otoczeniu gospodarstwa będą znacznie niższe od obowiązujących wartości granicznych.

Zdaniem więc organu, w wyniku otrzymanych uzgodnień i opinii, ustaleń zawartych w Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, przeanalizowaniu całości akt sprawy oraz uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś., należało ustalić, że warunki realizacji inwestycji określone w sentencji decyzji zapewnią ochronę środowiska naturalnego. Wobec powyższego, zgodnie z art. 82 u.o.o.ś., określono warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego terenu oraz innych decyzjach wydawanych w następstwie prawnym - projekcie budowlanym. W decyzji nie określono zaś wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, wymogów w zakresie ograniczenia transgranicznego oddziaływania na środowisko oraz utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, gdyż nie dotyczą one przedmiotowego przedsięwzięcia.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli E. B., A. S. i B. S. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji reformatoryjnej i określenie środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia po raz pierwszy w decyzji organu odwoławczego, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania;

b) art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala na pozytywne ustalenie środowiskowych warunków przedsięwzięcia, podczas gdy:

- SKO nie wywiązało się z obowiązku prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania,

- SKO bezpodstawnie przyjęło, że działka nr [...] nie została uwzględniona w Raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jako racjonalny alternatywny wariant lokalizacyjny,

- SKO nie zweryfikowało twierdzeń Raportu w zakresie zakwestionowanym w ramach konsultacji społecznych oraz przez strony postępowania,

c) art. 85 ust. 2 pkt 1 ppkt a i b u.o.o.ś. w zw. z art. 8, 9, 11 i 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie przez SKO uwag i wniosków złożonych przez mieszkańców wsi Ł. w postępowaniu, w ramach którego przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w konsekwencji nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania szczegółowej informacji o przeprowadzonym postępowaniu z udziałem społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały rozpatrzone oraz w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, a także brak właściwego uzasadnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia;

d) art. 84 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a. w zw. z art. 7 i 15 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, w szczególności niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego, pomimo odmiennej od dokonanej przez organ I instancji oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienia uwag i wniosków zgłoszonych w ramach konsultacji społecznych, co wymagało zasięgnięcia wiadomości specjalnych;

e) art. 10, 28 i 61 § 4 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ograniczenie kręgu stron postępowania i nieprzyznanie statusu strony wszystkim podmiotom dysponującym tytułem prawnym do nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia;

f) art. 49 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. poprzez usankcjonowanie faktu zawiadomienia stron w drodze obwieszczenia o decyzji pierwszoinstancyjnej oraz o innych czynnościach postępowania, w sytuacji, gdy liczba osób uznanych za strony tego postępowania przez organ I instancji nie przekraczała 20 oraz art. 109 § 1 i art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP poprzez brak doręczenia zaskarżonej decyzji wszystkim stronom postępowania;

g) art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 519) poprzez błędną interpretację, wynikającej ze wskazanych przepisów, zasady przezorności i uznanie, że zasada ta nie może stanowić podstawy prawnej decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia;

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1, 1b i 6 u.o.o.ś. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 668), poprzez pozytywne ustalenie przez SKO środowiskowych warunków przedsięwzięcia w oparciu o informacje przedstawione w Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, pomimo tego, że Raport ten nie zawiera wszystkich wymaganych prawem elementów oraz zawiera szereg błędów i nieścisłości, a mianowicie:

- w Raporcie błędnie wskazano DJP (duże jednostki przeliczeniowe) w liczbie 307, podczas gdy dla planowanego przedsięwzięcia DJP wynosi 364,

- w Raporcie błędnie określono maksymalne dobowe zapotrzebowanie na wodę do celów hodowlanych na 33,07 m3, podczas gdy wynosi ono 52 m3,

- w Raporcie błędnie określono ilość produkowanej gnojowicy, która zakładając maksymalną możliwą obsadę inwentarza, wynosi 9100 m3/rok, a nie 6140 m3/rok,

- z Raportu wynika, że inwestor dysponuje areałem o powierzchni łącznej 158,2398 ha, który jest niewystarczający do zagospodarowania wytworzonego w ramach inwestycji azotu,

- z Raportu wynika, że inwestor dysponuje areałem własnym o powierzchni 50,4398 ha, który nie jest wystarczający, w świetle art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o nawozach i nawożeniu, do zagospodarowania 70 % nawozu powstałego w ramach inwestycji,

- w Raporcie nie podano, jakie planowane rozwiązania techniczne i organizacyjne spowodują ograniczenie wielkości emisji odorów do powietrza oraz nie przedstawiono stosownych analiz, pozwalających na stwierdzenie, czy ograniczenie oddziaływania w tym zakresie będzie skuteczne,

- w Raporcie nie wskazano źródeł literaturowych wskaźników emisji odorowych oraz podano źródła literaturowe wskaźników zanieczyszczeń gazowych, które nie zawierają tychże wskaźników,

- w Raporcie nie określono miejsca i sposobu magazynowania, a także postępowania ze zwierzętami padłymi (odpad 02 01 80*), nie wskazano potencjalnej ilości oraz sposobu postępowania z odpadami o kodzie 18 02 02* (inne odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny oraz inne formy zdolne do przeniesienia materiału genetycznego, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby u ludzi i zwierząt) oraz nie wskazano sposobu postępowania z odpadami na etapie likwidacji inwestycji,

- w Raporcie nie przedstawiono właściwego opisu wariantów wskazanych jako racjonalne warianty alternatywne (technologiczny i lokalizacyjny) i nie określono ich oddziaływania na środowisko, co uniemożliwia porównanie wariantów alternatywnych z wariantem proponowanym przez inwestora,

- przedstawionego w Raporcie alternatywnego wariantu technologicznego (chów trzody w systemie głębokiej ściółki) nie sposób uznać za racjonalny, gdyż jego realizacja spowodowałaby znacznie większe oddziaływanie na środowisko,

- w Raporcie nie wyjaśniono, czy podane odległości w linii prostej od poszczególnych obiektów, mierzone są od granicy działki inwestycyjnej, czy od miejsca, w którym zlokalizowane będą obiekty inwentarskie,

- w Raporcie brak jest opisu krajobrazu, w którym przedsięwzięcie ma być zlokalizowane,

- w Raporcie nie odniesiono się do wpływu planowanego przedsięwzięcia na cele środowiskowe określone w planie gospodarowania wodami oraz nie określono przynależności do jednolitych części wód podziemnych i powierzchniowych;

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

- przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci:

a) obwieszczenia Wójta Gminy M. z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie [...] oraz kopii zapewnienia złożonego w toku tego postępowania przez E. K. na okoliczność przeznaczenia będących własnością inwestora gruntów o powierzchni 62 ha na cele zagospodarowania gnojowicy pochodzącej z chlewni stanowiącej inwestycję Ł. S.;

b) Audytu Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z dnia [...] lipca 2017 r. sporządzonego przez zespół audytorów pod kierownictwem mgr M. B. na okoliczność braków oraz błędów raportu przedłożonego przez inwestora w niniejszym postępowaniu.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli powyższe zarzuty. W szczególności podnieśli, że za istotną okoliczność w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej należy uznać określenie kręgu stron tego postępowania. SKO nie wypełniło obowiązku weryfikacji ustaleń przeprowadzonych w tym zakresie przez organ I instancji i w ogóle nie odniosło się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, chociaż z akt postępowania oraz z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej jasno wynikało, że Wójt odmówił uznania skarżących A. i B. S. za strony postępowania, a rozstrzygnięcie to nie zostało należycie uzasadnione. Jedynie w skierowanym do Państwa S. piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. wskazano, że należąca do nich działka (bez podania numeru, w sytuacji gdy Państwo S. są współwłaścicielami działki o numerze [...], a nadto Pan S. jest właścicielem działek o numerach [...], położonych we wsi Ł.), w świetle przedłożonego w sprawie Raportu, nie znajduje się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Także w decyzji SKO brak jest śladu weryfikacji zagadnienia stron postępowania. Organ ten nie poczynił własnych prawidłowych ustaleń w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi E. B. i odrzucenie skargi A. S. i B. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 353; dalej: "u.o.o.ś.") oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71.; dalej: "rozporządzenie").

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a., art. 28 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. polegający na nieprawidłowym ograniczeniu kręgu stron postępowania, które to naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Chodzi oczywiście o ograniczenie nie wszystkich podmiotów, które mogłyby być stronami niniejszego postępowania, a nie były, tylko o skarżących A. S. i B. S. Zauważenia bowiem wymaga, że jak trafnie podniesiono w wyroku NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2276/11, przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również sądu rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach katalog stron tego postępowania ustala się na podstawie art. 28 k.p.a. Dla ustalenia zaś, czy dany podmiot ma w takim postępowaniu interes prawny i w związku z tym, czy ma przymiot strony w tym postępowaniu, nie ma znaczenia czy oddziaływanie na jego nieruchomość będzie mieścić się w granicach dopuszczalnych norm, czy też będzie ponadnormatywne, lecz wystarczy, że nieruchomość znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1340/14).Przy ocenie legitymacji procesowej danej osoby nie ma bowiem znaczenia to, czy został naruszony jej interes prawny, lecz to, czy interes taki osobie przysługuje. Natomiast o istnieniu interesu prawnego świadczy już sam fakt możliwości oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2710/15). Rzeczą oczywistą jest, że nie każdy właściciel nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie inwestycji i w każdych okolicznościach faktycznych, przymiot strony będzie posiadać. Decydujące znaczenie w tym przypadku ma zasięg oddziaływania planowanej inwestycji względem nieruchomości osoby ubiegającej się o status strony.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy nie uznały za strony postępowania A. i B. S.

W ocenie Sądu stanowisko organów jest nieprawidłowe. Zauważenia bowiem wymaga, że S. są współwłaścicielami działki o nr [...], ponadto B. S. jest właścicielem działek o nr [...]. Na działce nr [...] wybudowany jest budynek gospodarczy, na działce nr [...] wybudowany jest budynek magazynowy, zaś działka nr [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. Z analizy Raportu, w szczególności mapek obrazujących rozkłady: stężeń chwilowych PM10 (k. 108), stężeń średniorocznych PM10 (k. 107), stężeń chwilowych kwasu octowego (k. 106), stężeń średniorocznych kwasu octowego (k. 105), stężeń chwilowych amoniaku (k. 104), stężeń średniorocznych amoniaku (k. 103), stężeń chwilowych siarkowodoru (k. 102), stężeń średniorocznych siarkowodoru (k. 101), daje się ustalić, że oddziaływania tych substancji obejmują wskazane działki, chociaż mapki te nie zawierają podziału geodezyjnego obrazującego położenie poszczególnych działek. Ułatwieniem dla tego ustalenia jest porównanie obszarów zaznaczonych na tych mapkach z mapą z k. 189 akt administracyjnych, która posłużyła organowi I instancji do ustalenia stron postępowania, oraz map obejmujących ten sam obszar, zamieszczonych w Audycie Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które zawierają podział geodezyjny obrazujący położenie poszczególnych działek. Na poszczególnych mapach tego dokumentu znajdują się zaznaczone izolinie stężeń maksymalnych i średnich badanych substancji. Zarówno wiec w Raporcie, jak też i w Audycie, do mapek dołączone zostały precyzyjne wyliczenia tych stężeń, a zatem nie ma tutaj mowy o dowolności w zakresie przedstawienia rozkładu omawianych stężeń.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jak już wskazano powyżej, mapka z k. 189 akt adm. posłużyła organowi I instancji do ustalenia stron postępowania poprzez zakreślenie (ołówkiem) zasięgu oddziaływania przedmiotowej inwestycji na poszczególnych działkach. Odpowiada on w szczególności przewidywanemu zasięgowi obszaru oddziaływania przedsięwzięcia nakreślonemu na mapie z k. 79 akt adm. Zauważyć jednak trzeba, że obszar z k. 79 akt adm. dotyczy jedynie oddziaływania przedsięwzięcia na powierzchnię ziemi i gleby i nie dotyczy w ogóle innych oddziaływań, w tym stężeń pyłu, kwasu octowego, amoniaku i siarkowodoru. Nie odpowiada także żadnemu z obszarów oddziaływania poszczególnych substancji przedstawionych w Raporcie. W szczególności większe obszary tych oddziaływań zostały wskazane na mapkach z k. 108, 106, 104 i 102.

W ocenie Sądu, nieprawidłowe jest jednak stanowisko organu odwoławczego, że dla potrzeb ustalania kręgu stron niniejszego postępowania zakres oddziaływania przedsięwzięcia można ograniczyć tylko do oddziaływania na powierzchnię ziemi i gleby z pominięciem oddziaływania innych emisji, a ponadto że w sytuacji, gdy po uruchomieniu inwestycji nie zostaną przekroczone, w odniesieniu do działek skarżących, normy odnoszące się do stężenia amoniaku i siarkowodoru, to działki te nie mogą być uznane za pozostające w obszarze oddziaływania inwestycji, zaś ich właściciele nie mogą stać się stronami postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań tej inwestycji. Jak trafnie bowiem wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 138/17, a niniejszy skład Sądu w pełni pogląd ten podziela, dla ustalenia czy dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w związku z tym czy ma przymiot strony w tym postępowaniu, nie ma znaczenia czy oddziaływanie na jego nieruchomość będzie w granicach dopuszczalnych norm, czy też będzie ponadnormatywne. Wystarczy, że nieruchomość znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. Uprawnienie te wynika stąd, że przymiot strony w tym postępowaniu daje temu podmiotowi możliwość uczestniczenia w postępowaniu i wpływu na kształt rozstrzygnięcia w ramach posiadanego interesu prawnego, który nie powinien być mniej chroniony niż interes prawny inwestora.

Powyższe w niniejszej sprawie jest tym bardziej ważne, gdy się zważy, że A. i B. S. nie będąc uznanymi za strony postępowania nie brali w nim udziału, a zatem nie mogli podnosić żadnych argumentów czy też składać jakichkolwiek dowodów. Ponieważ decyzja organu I instancji była dla nich korzystna, a zatem na tym etapie nie mieli także potrzeby jej skarżenia i przedstawiania swoich racji. Z kolei organ II instancji dalej nie uznając ich za strony postępowania, zakończył je w sposób całkowicie odmienny niż to uczynił organ I instancji, pozbawiając ich w postępowaniu administracyjnym całkowicie możliwości obrony swego interesu prawnego. W omawianych okolicznościach nie byli oni w stanie złożyć, w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, żadnych dowodów, w tym Audytu przedmiotowego Raportu. Także organ odwoławczy nie miał możliwości przed wydaniem decyzji zapoznać się z tym dokumentem i się do niego odnieść. Nawiązanie przez ten organ do tego dokumentu na etapie odpowiedzi na skargę nie czyni zadość wymogowi z art. 80 k.p.a., że organ administracji publicznej rozstrzyga na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ze względów przedstawionych wyżej, również Sąd w niniejszym postępowaniu nie był uprawniony do merytorycznego badania tego dokumentu. Sądy nie ustalają bowiem stanu faktycznego sprawy za organy, ani też nie rozstrzygają za nie spraw.

Naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 254/11). Stwierdzone zatem wyżej naruszenie przepisów postępowania czyni, zdaniem Sądu, przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania nie tylko przepisów prawa materialnego, w tym i zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego podniesionych w skardze, ale i pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Sprawa wymaga bowiem rozpoznania od początku i to w pełnym zakresie. Związanie organów oceną prawną stanu faktycznego sprawy nie byłoby uzasadnione wobec braku udziału w prowadzonym postępowaniu skarżących A. i B. S., braku możliwości zajęcia przez nich stanowiska w sprawie i dowodzenia swoich racji. Dotyczy to zarówno zarzutów podniesionych w skardze przez A. i B. S., jak też i przez E. B. Skarga bowiem została podpisana przez te trzy podmioty, które były na dodatek reprezentowane w postępowaniu sądowym przez jednego pełnomocnika.

W tym miejscu zauważenia tylko wymaga, że nie mają racji skarżący (wszyscy troje), odnośnie zarzutu podniesionego w pkt 1 lit. e skargi, w zakresie takim, że Sąd w niniejszym postępowaniu sądowym mógłby zbadać kwestię prawidłowości ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego, bez stosownego wniosku osób, które zostały w nim pominięte. Jak trafnie bowiem podniesiono w wyroku NSA z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1628/08, przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy wykładać w ten sposób, że również w postępowaniu przed sądem administracyjnym należy uwzględniać wolę podmiotu, którego prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone. A zatem zarzut z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może skutecznie podnieść tylko osoba, której on bezpośrednio dotyczy.

Powyższe jednak, w ocenie niniejszego składu orzekającego, winno skłonić organy do rozważenia na obecnym etapie postępowania administracyjnego zaistniałym po wydaniu niniejszego wyroku, czy wszystkie uprawnione strony zostały prawidłowo przez nie ustalone. Może bowiem znów zdarzyć się sytuacja, że jakiś podmiot nieuznany za stronę, zechce w przyszłości dowodzić swego interesu prawnego w sprawie w oparciu o przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Pamiętać bowiem trzeba, że jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Białymstoku z dnia z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 355/17, wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy zawsze rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania go za stronę. Wymaga tego cel postępowania administracyjnego, którym jest w szczególności zapewnienie ochrony interesów jego stron.

Przy ponownym rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.

W ocenie Sądu, brak było podstaw do zastosowania art. 135 p.p.s.a. i uchylenia także decyzji organu I Instancji. W zaistniałych okolicznościach sprawy, zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a., byłoby to bowiem wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżących.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na zasądzone dla skarżącej E. B. koszty składają się wpis sądowy w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Na zasądzone solidarnie dla skarżących A. S. i B. S. koszty składają się wpis sądowy w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłaty skarbowe od udzielonych pełnomocnictw w kwocie 51 zł (3 x 17 zł).