Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2780/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...], II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną w trybie art. 127 §3 Kpa, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...], mocą której pozbawił K. Z. uprawnień kombatanckich. Za podstawę prawną decyzji przyjęto art. 25 lit. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zmianami).

Organ orzekający w sprawie ustalił w zakresie stanu faktycznego, że uprawnienia kombatanckie przyznał K. Z. Związek Bojowników o Wolność i Demokrację z tytułu służby w Wojsku Polskim w czasie działań wojennych w latach 1944/1945, udokumentowanej zaświadczeniem Centralnego Archiwum Wojskowego Nr [...] z dnia [...]. W okresie od [...] do [...] K..Z. pełnił służbę i był zatrudniony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego jako [...]. Fakt ten w świetle powołanych przepisów stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów, chyba że osoby te przedstawią dowody, o których mowa wart. 21 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy. Dowodów takich jak stwierdza Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych K. Z. nie przedłożył.

Decyzję Kierownika Urzędu K. Z. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił naruszenie prawa polegające na pominięciu dowodu z zaświadczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji stwierdzającego brak jakichkolwiek dowodów archiwalnych wskazujących, że wykonywał działania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych lub osób działających na rzecz niepodległości i suwerenności Rzeczpospolitej Polskiej oraz na pominięciu opinii komisji powołanej na podstawie art. 21 ust. 4. W opinii tej komisja przyjęła na podstawie dowodów i wyjaśnień, że skarżący wykonywał wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Skarżący podnosił, że podczas pracy w wydziale łączności WUBP, a potem w Wojewódzkiej Komendzie Policji zajmował się wyłącznie [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 lutego 2000 r. SA/Sz 103/99 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] Nr [...] z uwagi na naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez pominięcie dowodu z zaświadczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji o charakterze pracy skarżącego w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego oraz opinii komisji powołanej w trybie art. 21 ust. 4 ustawy. Wg stanu prawnego obowiązującego w chwili wydawania zaskarżonych decyzji K. Z. miał możliwość zachowania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 21 ust.3 pkt 2 , albowiem w ówczesnym stanie prawnym pozbawienie uprawnień kombatanckich było uzależnione od wykazania, że służba w UBP nie była związana ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...], po uprzednim wezwaniu K. Z. do przedłożenia dowodów na okoliczność, że do organów bezpieczeństwa został skierowany przez organizacje niepodległościowe i otrzymaniu obszernych wyjaśnień strony w tej sprawie, których jednoznacznie wynikało, że dowodów na tą okoliczność nie przedłoży, gdyż ich nie posiada, orzekł o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich.

Wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, K. Z. przedłożył zaświadczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...], w którym stwierdza, że w aktach będących w posiadaniu organu wystawiającego zaświadczenie brak jest zapisów stwierdzających, że skarżący w czasie służby w organach bezpieczeństwa publicznego wykonywał zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych lub osób działających na rzecz niepodległości i suwerenności RP. Brak jest również zapisów wskazujących na udział skarżącego w walkach z bandami lub ugrupowaniami o charakterze politycznym.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], Kierownik Urzędu po rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 §3 Kpa, na podstawie art. 25 ust. pkt 1 lit a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego , utrzymał w mocy własną decyzję podtrzymując argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. Z. domaga się uchylenia w całości decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób. Represjonowanych z dnia [...] pozbawiających go praw kombatanckich. W uzasadnieniu skargi zarzuca organowi rozpoznającemu sprawę naruszenie art. 77§1 i art. 7 Kpa. Podnosi również, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego umożliwia mu zachowanie uprawnień kombatanckich, a art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowi, że nie stosuje się przepisu ust. 2 pkt 4 lit a i b wobec osób, które przedłożą dowody na zatrudnienie w strukturach, jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w ust. 2 pkt 4 lit. a i b i wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej. Podaje również, że przedłożył dowody stwierdzające że w czasie służby w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego nie wykonywał zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych lub osób działających na rzecz niepodległości i suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej. Żądanie dokumentów potwierdzających ten fakt uważa za nielogiczne. Zarzuca również, że niezrozumiałe dla niego jest nieuwzględnienie opinii komisji powołanej w trybie art. 21 ustawy o kombatantach. Opinia ta powinna przeważyć na korzyść strony zgodnie z art. 7 i 8 Kpa.

Kierownik Urzędu w odpowiedzi na skargę podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył. co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej).

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie- Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed ta datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Postępowanie weryfikacyjne uprawnień kombatanckich K. Z. zostało wszczęte w dniu [...] i zakończone decyzją ostateczną wydaną w dniu [...]. Wyrok NSA uchylający zaskarżoną decyzję zapadł w dniu 23 lutego 2000r. Ponowną decyzję w sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał dnia [...].

Podany jako podstawą prawna decyzji pierwotnej art. 21 ustawy z dnia [...] o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. wyłączał uprawnienia kombatanckie m.in. osób, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz niepodległości i suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej ( ust. 2 pkt 4 lit. a), chyba, że zostały skierowane do tych służb przez organizację niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy (ust. 3 pkt 1), bądź podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w tych strukturach albo jednostkach wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej ( ust. 3 pkt 2).

W dniu 9 października 1999 r. weszły w życie znowelizowane przepisy ustawy z dnia 4 marca 1999 r. o Kombatantach i niektórych Osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, które wobec skreślenia wart. 21 punktu 2 w ust. 3, pozbawiły osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit ą uprawnień kombatanckich w sytuacji opisanej w tym przepisie.

Ustawa z 4 marca 1999 r. nie zawierała przepisów intertemporalnych.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po zwróceniu akt przez Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając ponownie w sprawie uprawnień kombatanckich K. Z. przyjął zasadę bezpośredniego obowiązywania ustawy nowej i stąd też ograniczył postępowanie dowodowe do zobowiązania skarżącego by wykazał, że do pracy w organach bezpieczeństwa został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub został przez nie zwerbowany w celu udzielenia im pomocy. Skarżący żadnego dowodu na tą okoliczność nie przedłożył.

Skarżący przedłożył natomiast, w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji w sprawie której wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2000 r., dowody na okoliczność wykonywania pracy w organach bezpieczeństwa publicznego nie związanej ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Dowody te zostały jednak całkowicie pominięte w tym postępowaniu mimo, że pozwalały na zachowanie uprawnień kombatanckich.

Przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie stał się zatem problem wyboru właściwego prawa dla oceny sprawy wszczętej pod rządem ustawy z dnia 25 kwietnia 1997r. i nie zakończonej prawomocnie do daty wejścia w życie ustawy z dnia 4 marca 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 12 marca 2001 r. uchwałę OPS 14/00, w której przyjął, że do oceny decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydanej po wejściu w życie ustawy z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 77, poz. 862), jeżeli decyzja ta została wydana w wyniku postępowania toczącego się po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzedniej decyzji ostatecznej w tej samej sprawie, wydanej przed wejściem w życie powołanej wyżej ustawy, ma zastosowanie przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) obowiązujący w dniu wydania uchylonej decyzji.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w tej uchwale. Akceptacji poglądu, że dla oceny prawnej uprawnień kombatanckich właściwy jest stan prawny obowiązujący w chwili wydania ponownej "posądowej" decyzji administracyjnej sprzeciwiają się racje natury aksjologicznej. Aprobata takiego stanowiska prowadziłaby do obciążenia strony konsekwencjami złej lub opieszałej pracy organu. Gdyby bowiem pierwotna decyzja weryfikacyjna, kończąca postępowanie była prawidłowa, nie zostałaby uchylona z powodu jej wadliwości w sądowym postępowaniu kontrolnym (wyrok SN z 18 lipca 2002 r. III RN 32/02).

W tej sytuacji wychodząc poza granicę skargi na podstawię art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał za uzasadnione ponowne rozpatrzenie sprawy pozbawienia skarżącego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego sprzed nowelizacji z dnia 4 marca 1999 r. z wykorzystaniem wszystkich dowodów przedłożonych dotychczas w postępowaniu przez skarżącego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawię art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].