Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 11/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6c ust. 1, art. 6i pkt 1, art. 6j ust. 1, art. 6m ust. 1  3 , art. 6o, art. 6q
journal: Dz.U. 2012 poz 391
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", "[...]" w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1.oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie) na rzecz radcy prawnego J. B. 60 zł (sześćdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J.W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia "[...]" w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne:

Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz określił J.W. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 30 zł miesięcznie począwszy od lipca 2013 r. oraz ustalił należność do zapłaty za miesiące od lipca 2013 r. do stycznia 2014 r. w wysokości 210 zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ I instancji przyjął ustalenia faktyczne, z których wynika, że strona jest właścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. "[...]", zamieszkałej przez dwie osoby. Przy czym decyzję tę wydano po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku uchylenia wcześniejszego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, w związku z koniecznością dokładnego ustalenia ilości osób zamieszkujących wymieniony lokal mieszkalny w poszczególnych miesiącach od lipca 2013 r. do stycznia 2014 r..

Uznając decyzję Burmistrza z "[...]" za prawidłową, w uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że kwestie związane z zadaniami gmin oraz obowiązkami właścicieli nieruchomości dotyczącymi utrzymania czystości i porządku określa ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 391), w szczególności jej art. 6c ust. 1, art. 6i pkt 1, art. 6j ust. 1, art. 6m ust. 1 – 3 oraz art. 6. Przy czym stosownie do art. 6q tej ustawy w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Organ odwoławczy podniósł, że w świetle unormowań zawartych w uchwale Rady Miejskiej Nr "[...]" z dnia "[...]" w sprawie w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty oraz stawki za pojemnik o pojemności 120L, 1100L, KP-7 (Dz. Urz. "[...]"), opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość i stawki opłaty określonej w § 2 ust. 1 i 2 (tj. 15 zł lub 12,37 zł miesięcznie, jeżeli odpady zbierane są w sposób selektywny).

Jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, z powyższych regulacji wynika, że dla określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi konieczne jest ustalenie stanu faktycznego w zakresie zamieszkiwania danej nieruchomości. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 56,10 m2 położonego w S. przy ul. "[...]" (nr księgi wieczystej "[...]"). Istotę sporu w sprawie stanowi zaś prawidłowość ustaleń odnośnie ilości osób zamieszkujących tę nieruchomość, co ma wpływ na prawidłowy wymiar opłaty. Kolegium zwróciło uwagę, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej definiuje art. 25 Kodeksu cywilnego, jako miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Przy czym przerwa w faktycznym przebywaniu w miejscu dotychczasowego zamieszkania, nawet długotrwała związana chociażby ze studiami, misją dyplomatyczną, służbą wojskową, czy pobytem za granicą w celach zarobkowych, nie pozbawia danej osoby miejsca zamieszkania (M. Pazdan, System prawa prywatnego. Prawo cywilne, pod redakcją M. Safjana, t. I, s. 996-997 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1978 r., IV en 242/78, OSN 1979, Nr 6, poz. 120).

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przeprowadzone w sprawie postępowanie potwierdziło, że w wymienionym wyżej lokalu mieszkalnym, w okresie objętym sporną decyzją, czyli od lipca 2013 r. do stycznia 2014 r. zamieszkiwały dwie osoby, tj. skarżący oraz jego matka I.W. Fakt ten ustalono na podstawie szeregu dokumentów i czynności przeprowadzonych w toku postępowania z udziałem organów i instytucji, takich jak Komenda Powiatowa Policji, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]". Mając to na uwadze, organ nie dał wiary oświadczeniu strony z dnia 25 czerwca 2014 r., że sporna nieruchomość nie jest w ogóle zamieszkała. Zauważył natomiast, iż obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami jest związany z samym posiadaniem zamieszkałej nieruchomości i jest niezależny od faktu powstawania na tej nieruchomości odpadów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego jako naruszającej w rażący sposób prawo. Zarzuciła organowi nieustalenie stanu faktycznego sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia na treści dokumentów, z którymi nie została zapoznana w toku postępowania i do których nie mogła się odnieść. Jak podała, uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie było jasne, skoro wskazano w nim, że obowiązek uiszczenia opłaty spoczywa na wytwórcy odpadów komunalnych, którym strona nie jest. Skarżący zaprzeczył, iż posiada nieruchomość. Stwierdził, że organy tendencyjnie nie dały wiary złożonym przez niego oświadczeniom i nie ustaliły stanu faktycznego w zakresie zamieszkania nieruchomości. Podniósł, że jest to nieruchomość niezamieszkała i nie są na niej wytwarzane odpady komunalne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Uchylenie wydanej przez organ decyzji, może nastąpić w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie zaś z art. 145a § 1 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.

Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w kontekście wskazanych w powołanych wyżej unormowaniach kryteriów, Sąd stwierdził, że złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm.), dalej jako: "u.c.p.g.".

Zgodnie z art. 6c § 1 u.c.p.g., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z art. 6h u.c.p.g. wynika zaś, że właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W art. 6m ust. 1 u.c.p.g. ustawodawca wskazał, że właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Z unormowań tych wynika, że to właściciel nieruchomości ma obowiązek złożenia wskazanej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i u.c.p.g.).

Przywołać również należy brzmienie przepisu art. 6o u.c.p.g., zgodnie z którym, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Stosownie zaś do art. 6q u.c.p.g., opłaty te są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa. Decyzja określająca wysokość opłaty ma charakter deklaratoryjny, co odpowiada częściowo treści art. 21 § 3 w związku z art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej.

Wskazać ponadto należy, że przepisy u.c.p.g., w brzmieniu nadanym przepisami ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 897), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r., wywoływały wątpliwości w zakresie zgodności niektórych uregulowań z normami Konstytucji. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. K 17/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak, m. in. w punkcie 3 i 4 sentencji, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. są zgodne z art. 2 Konstytucji; jak również, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 tej ustawy są zgodne z art. 2 Konstytucji.

W okolicznościach niniejszej sprawy, wskazać należy, że zastosowanie znajdują nie tylko przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ale również przepisy wydanego w oparciu o delegację w niej zawartą prawa miejscowego. Zapis § 2 uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej z dnia "[...]" w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości oraz terminów i miejsca składania deklaracji (Dz.Urz. "[...]") zobowiązywał właściciela nieruchomości do złożenia w terminie do dnia 30 kwietnia 2013 r. pierwszej deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sposób obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi został z kolei unormowany w uchwale Rady Miejskiej Nr "[...]" z dnia "[...]" w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty oraz stawki za pojemnik o pojemności 120L, 1100L, KP-7 (Dz. Urz. "[...]"), która w § 1 wskazuje, że opłatę na nieruchomościach zamieszkanych stanowi iloczyn liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość i stawki opłaty. W § 2 tej uchwały stawka opłaty została ustalona w na kwotę 12,37 zł miesięcznie od osoby zbierającej odpady w sposób selektywny oraz 15,00 zł miesięcznie od osoby zbierającej odpady w sposób nieselektywny.

Z przedstawionych do kontroli Sądu akt sprawy wynika, że J.W. jest właścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. "[...]", przy czym w określonym powyżej terminie do dnia 30 kwietnia 2013 r. nie złożył On deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak również nie złożył tej deklaracji na wezwanie organu I instancji z dnia 22 maja 2013 r.. Postanowieniem z dnia "[...]" organ I instancji wszczął więc z urzędu postępowanie w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W toku tego postępowania, realizując m.in. wskazania zawarte w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", organ wystąpił m.in. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Komendy Powiatowej Policji oraz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w celu ustalenia ilości osób zamieszkujących w lokalu położonym w S. przy ul. "[...]". Według informacji MOPS, w okresie objętym zaskarżoną decyzją, w kierowanych do tego organu pismach, jako miejsce zamieszkania J.W. podawał adres: "[...]", przy czym wystąpił on m.in. z wnioskiem z dnia 1 lipca 2013 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką I.W., w którym wskazał wymieniony adres jako miejsce zamieszkania swoje i matki. Również Komenda Powiatowa Policji pismem z dnia 5 czerwca 2014 r. potwierdziła, że pod w/w adresem przebywają dwie osoby, odmawiając jednak podania danych personalnych tych osób. Ponadto z informacji przekazanych przez Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]"w pismach z dnia 23 maja i 6 czerwca 2014 r. wynika, że w lokalu przy ul. "[...]" w okresie od 30 czerwca 2013 r. do 30 kwietnia 2014 r. zużycie wody wyniosło ogółem 60 m³, a zgodnie z ewidencją Spółdzielni, w lokalu tym zamieszkują 2 osoby, tj. J. W. i I.W. Organ I instancji powołał się także na dane z ewidencji ludności, w świetle których na pobyt stały w ww. lokalu zameldowane są dwie osoby.

W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe ustalenia, orzekające w niniejszej sprawie organy miały w pełni uprawnione podstawy, aby oświadczenie strony, że w okresie od lipca 2013 r. do maja 2014 r. nikt nie zamieszkiwał pod ww. adresem, uznać za niewiarygodne. Prawidłowo zwrócono uwagę w uzasadnieniu decyzji, że skarżący w żadnym z toczących się z jego udziałem postępowań administracyjnych (w niniejszej sprawie, czy też w sprawach z jego wniosków o przyznanie zasiłków z pomocy społecznej), nigdy nie wskazywał innego miejsca zamieszkania. Podkreślenia wymaga, że adres przy ul. "[...]" strona sama podawała jako swój adres zamieszkania w pismach kierowanych do organu, jak również do Sądu, zaś potwierdzona przez Spółdzielnię Mieszkaniową okoliczność zużycia mediów w ww. lokalu, dowodzi tego, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, lokal ten jest zamieszkały. Zebrany w określony powyżej sposób materiał dowodowy w pełni pozwolił na określenie ilości osób zamieszkujących nieruchomość. Skarżący nie przedstawił zaś w toku postępowania dowodów na okoliczności przez niego podnoszone i pomimo, że w skardze zakwestionował sposób zebrania materiału dowodowego przez organy, zaprzeczając, aby zamieszkiwał pod wskazanym wyżej adresem, to jednak analiza akt sprawy i uzasadnień wydanych w sprawie decyzji nie daje podstaw do podważenia ustaleń faktycznych przyjętych przez organy za podstawę wydanych decyzji.

W odniesieniu do argumentacji strony, że określenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinno być uzależnione od ustalenia, iż dany podmiot wytwarza te odpady, wskazać należy, że opłata ta została oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych odpadów. Zasadniczym celem przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania było, aby wysokość stawki tej opłaty była niezależna od ilości wytworzonych odpadów komunalnych, co pozwala uniknąć pozbywania się odpadów poza systemem. Przepisy u.c.p.g. nie przewidują zatem uzależnienia wysokości tej opłaty od ilości wytworzonych odpadów, podobnie jak nie przewidują też możliwości różnicowania stawek opłaty według cech wyróżniających mieszkańców danej miejscowości, takich jak np.: wiek, płeć, sytuacja bytowa, czy okoliczność zameldowania. Ustawodawca zobligował przy tym radę gminy do wprowadzenia mechanizmu promującego zbieranie odpadów w sposób selektywny, co analizowana w niniejszej sprawie uchwała Rady Miejskiej Nr "[...]" z dnia "[...]" niewątpliwie spełnia, poprzez wprowadzenie niższej stawki opłat za odpady zbierane w sposób selektywny. Jednak wobec niezłożenia deklaracji przez skarżącego, nie można było uznać, że złożył on oświadczenie co do segregacji odpadów. To zaś prawidłowo skutkowało przyjęciem przez organ stawki opłaty jak dla odpadów niesegregowanych, tj. 15 zł od osoby.

Niezasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 6q u.c.p.g. i nie zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, pismem z dnia 23 czerwca 2014 r. organ I instancji, który przeprowadził całe postępowanie dowodowe w sprawie wyznaczył stronie siedmiodniowy dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Złożony w odpowiedzi wniosek strony z dnia 10 lipca 2014 r. o wyznaczenie tego terminu na koniec sierpnia lub początek września z uwagi na wyjazd w poszukiwaniu pracy, prawidłowo uznano zaś za nie zasługujący na uwzględnienie, odmawiając postanowieniem z dnia "[...]" (karta 60 akt adm.), przedłużenia terminu do wypowiedzenia.

Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2009r. o sygn. akt I FSK 310/08 (dostępny w bazie internetowej NSA), "termin powyższy jest terminem ustawowym i nie może być ani skracany ani przedłużany, zaś bezskuteczny jego upływ uprawnia organ do wydania decyzji, mimo iż strona nie skorzystała ze swojego uprawnienia. Takie działanie nie stanowi naruszenia zasady czynnego uczestnictwa strony w postępowaniu".

Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że w rozpatrywanej sprawie organy zrealizowały wyrażoną w art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym oraz wypowiadania się co do zgromadzonych materiałów przed wydaniem decyzji.

Nie naruszyły również określonej w art. 122 tej ustawy zasady prawdy obiektywnej, wystarczająco starannie przeprowadzając postępowanie dowodowe. Dokonana ocena kompletnego materiału dowodowego nie uchybia wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej zasadzie swobodnej oceny dowodów. Znajdujące zaś zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego zostały należycie zinterpretowane i zastosowane.

W tym stanie rzeczy Sąd, nie dopatrzywszy się naruszeń prawa wskazanych w skardze, ani żadnych innych skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.