Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2286/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na odstępstwo od zakazów oddala skargę


UZASADNIENIE

W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 16 lipca 2012 r., [...] sp. z o.o. zwróciła się Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska - dalej "GDOŚ", z prośbą o wydanie zezwolenia na sprowadzanie z zagranicy, przetrzymywanie w miejscu siedziby firmy, sprzedaż żywych okazów oraz prowadzenie hodowli do [...] szt. osobników bizona, a ponadto na ubój i sprzedaż mięsa bizonów oraz produktów pochodnych z tych zwierząt, a także prowadzenie agroturystyki, w okresie 10 lat.

Przedmiotowy wniosek wpłynął do GDOS w dniu 20 lipca 2012 r., tj. przed wejściem ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw.

Pismem z dniu 6 sierpnia 2012 r., GDOS zwrócił się do Państwowej Rady Ochrony Przyrody - dalej "PROP", o wyrażenie opinii na temat wniosku. Pismem z dnia [...] października 2012r. PROP wyraził opinię w przedmiocie rozpatrywanego wniosku. W opinii podniósł, że utrzymywanie bizona stwarza bardzo duże zagrożenie dla żubra, gatunku za który Polska jest szczególnie odpowiedzialna. Zagrożenie to wynika z możliwości krzyżowania się bizona z którym daje płodne potomstwo oraz z uwagi na fakt, że bizon może być patogenów i gospodarzem fauny pasożytniczej niegroźnych dla siebie, ale niebezpiecznych dla żubra. W opinii PROP nie można wykluczyć istnienia lateralnych form pasożytów, czy patogenów w organizmie bizonów, które mogą być łatwo przeniesione na żubra czy inne gatunki roślinożernych zwierząt.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zezwolił [...] sp. z o. o. na przetrzymywanie w miejscu siedziby firmy do [...] osobników bizona (Bison bison) pod warunkiem:

1. poddania ich sterylizacji lub kastracji,

2 . niezwłocznego oznakowania poprzez wszczepienie, w podstawę lewego ucha każdego osobnika, mikroczipa o niezamienialnym i niepowtarzalnym numerze,

3. niezwłocznego uśmiercania młodych osobników, które potencjalnie mogłyby pojawić się w wyniku przypadkowego i nielegalnego rozrodu,

4. prowadzenia rejestru przetrzymywanych osobników,

5. otoczenia miejsca przetrzymywania ogrodzeniem o wysokości co najmniej 2 m, wykonanym z muru, grubych bali, krat lub siatki z drutu nierdzewnego o grubości nie mniejszej niż 3 mm, oczkach siatki nie większych niż 40 x 40 mm, lub innego materiału o nie mniejszej wytrzymałości, oraz gęsto ustawionych słupków o grubości, wytrzymałości i sposobie umocowania w podłożu dostosowanym do gatunku, uniemożliwiającym ich wyrwanie, złamanie lub zgięcie przez zwierzę,

6) kontroli szczelność zabezpieczeń nie rzadziej niż raz w miesiącu; w przypadku gwałtownych zjawisk pogodowych, takich jak burze, wichury, etc., zabezpieczenia mają zostać skontrolowane niezwłocznie po ich ustąpieniu,

7) niezwłocznego podjęcia, w przypadku przedostania się przedmiotowych osobników do środowiska przyrodniczego, działań w celu ich usunięcia,

8) niezwłocznego poinformowania właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska o ucieczce któregokolwiek ze zwierząt oraz o każdym przypadku śmierci zwierzęcia.

Ważność zezwolenia określono na 10 lat.

Jednocześnie ww. decyzją GDOŚ nie zezwolił firmie [...] sp. z o. o. na wwożenie z zagranicy, hodowlę, rozmnażanie oraz zbywanie wnioskowanej ilości osobników bizona.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniosła [...]

sp. z o. o. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r. 267 z późno zm.), w związku z art. 120 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.) oraz art. 6 ustawy - 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2012 r., poz. 985), uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., - [...] w części dotyczącej nie zezwolenia w/w firmie na wwożenie z zagranicy, hodowlę, rozmnażanie oraz zbywanie do [...] osobników bizona oraz orzekł, iż nie zezwala przedmiotowej formie na sprowadzanie do kraju, prowadzenie hodowli, rozmnażanie i sprzedaż na terenie kraju do [...] osobników bizona. W pozostałym zakresie utrzymał zaś w mocy decyzję z [...] grudnia 2013 r., oraz warunki w niej zawarte.

W uzasadnieniu organ wskazał, że bizon (Bison bison) - synonim bizon amerykański, jest gatunkiem wymienionym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (Dz.U Nr 210, poz. 1260). Został on wpisany do załącznika ww. rozporządzenia ze względu na to, że jest uznawany za inwazyjny gatunek obcy. Stwarza zagrożenie dla rodzimego - żubra (Bison bonasus), z uwagi na łatwość krzyżowania się z nim, co stanowi zagrożenie dla czystości genetycznej populacji żubra. Zagrożenie to jest bardzo duże z uwagi na fakt, że w efekcie krzyżowania się tych dwóch gatunków powstaje płodne potomstwo (Z. Pucek (red.). European bison - status survey and conservation action plan. DESC Bison Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland a. Cambridge, UK. 9 +1-54, Zbigniew Głowaciński, Henryk Okarma, Jerzy Pawłowski, Wojciech Solarz (red.). Gatunki obce w faunie Polski IOP PAN, Kraków 2011). Ponadto kolejnym argumentem za uznaniem tego obcego gatunku za inwazyjny jest przenoszenie patogenów i bycie gospodarzem fauny pasożytniczej groźnych dla żubra.

Podkreślono, że jednym z kryteriów jakim kierowano się przy wyborze taksonów na listę inwazyjnych gatunków obcych, w rozporządzeniu w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym siedliskom przyrodniczym, była potrzeba wprowadzenia ograniczeń mogących przyczynić się do zahamowania inwazji z krajów sąsiednich lub rozprzestrzeniania się na terenie Polski danego gatunku. Aktualnie na terenie Polski nie funkcjonuje legalnie żadna komercyjna hodowla bizonów mogąca rozmnażać osobniki tego gatunku. Nie ma też podmiotu, który dysponuje zezwoleniem uprawniającym go do wwozu osobników bizona do Polski.

Dla rozpoznania wniosku [...] sp. z o. o. zastosowanie miał art. 6 w/w ustawy. W katalogu zakazów obowiązujących w stosunku do inwazyjnych gatunków obcych, znajdującym się w art. 120 ust. 2 uoop, nie zostały wymienione takie czynności jak: ubój oraz sprzedaż mięsa i pochodnych obcych gatunków inwazyjnych, jak również prowadzenie agroturystyki z wykorzystaniem osobników bizona. Dlatego nie ma możliwości uzyskania zgody GDOŚ na ich realizację.

Zgodnie z art. 120 ust. 2d pkt 1 i 2 uoop GDOŚ odmawia wydania zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków inwazyjnych jeśli:

- wnioskodawca był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo mające związek z przewożeniem przez granicę państwa, przetrzymywaniem, prowadzeniem hodowli, rozmnażaniem i sprzedażą na terenie kraju roślin, zwierząt lub grzybów gatunków obcych, w okresie 3 lat od dnia uprawomocnienia się wyroku, lub

- wnioskowana czynność stwarza zagrożenie dla rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych.

W przedmiotowej sprawie, kluczowym dla rozpatrzenia wniosku jest zbadanie czy zachodzą przesłanki zawarte w art. 120 ust. 2d pkt 1 i 2 uoop, które stanowią podstawę do odmowy wydania zezwolenia na sprowadzenie do kraju, przetrzymywanie, prowadzenie hodowli, rozmnażanie i sprzedaż na terenie kraju bizona amerykańskiego. W przypadku pierwszej przesłanki organ stwierdził, że nie ma ona zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż wnioskodawca nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo mające związek z przewożeniem przez granicę państwa, przetrzymywaniem, prowadzeniem hodowli, rozmnażaniem i sprzedażą na terenie kraju roślin, zwierząt lub grzybów gatunków obcych. W przypadku analizy czy zachodzi warunek, uniemożliwiający wydanie zezwolenia, wskazany wart. 120 ust. 2d pkt 2 uoop, mianowicie wnioskowane czynności stwarzają zagrożenie dla rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, sytuacja jest bardziej skomplikowana. Jak wspomniano wyżej, gatunkiem objętym ochroną, który najbardziej jest zagrożony z punktu widzenia wnioskowanych działań jest żubr (Bison bonasus). Gatunek objęty ochroną ścisłą na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. Nr 237, poz. 1419). Należy również mieć na uwadze, że bizon potencjalnie może być również wektorem chorób dla innych zwierząt kopytnych np. jelenia europejskiego, sarny, dzika, łosia.

Żubr chroniony jest również prawem międzynarodowym na terenie całej Europy, zgodnie z zapisami Konwencji o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk, sporządzonej w Bernie dnia 19 września 1979 r. (Konwencja Berneńska, Dz. U. z 1996 r. Nr 58, poz. 263). Umieszczony został w załączniku III do ww. Konwencji, co sprawia, że gospodarowanie tym gatunkiem powinno być prowadzone w sposób niezagrażający trwałości jego populacji. Żubr jest gatunkiem priorytetowym, wymienionym w Dyrektywie Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (Dyrektywa Siedliskowa, Dz. U. UE L z 1992 r. Nr 206, str. 7, z późn. zm.), co oznacza iż na krajach Unii Europejskiej ciąży szczególny obowiązek działań na rzecz jego ochrony. Należy w tym momencie wskazać, że gatunek priorytetowy, gatunek zagrożony, w odniesieniu do którego Wspólnota ponosi szczególną odpowiedzialność z powodu wielkości jego naturalnego zasięgu mieszczącego się na terytorium państw członkowskich" - art. 5 pkt 1 b uoop.

Na terenie Polski występuje największa wolno żyjąca populacja żubra na świecie, licząca ponad 1000 osobników w stanie wolnym. Dla porównania, w pozostałych krajach Unii Europejskiej (Litwa, Słowacja i Rumunia) na wolności żyje jedynie około 80 osobników żubra. Z tego powodu Polska jest szczególnie odpowiedzialna za ochronę tego gatunku. Zachowanie populacji żubra z uwagi na bardzo małą liczebność jego osobników jest bardzo ważnym interesem społecznym o zasięgu nie tylko krajowym, który w przedmiotowej sprawie zestawiany z interesem prywatnym skarżącego, sprowadzającym się do chęci hodowli [...] osobników bizona amerykańskiego na cele komercyjne (produkcja mięsa oraz prowadzenie agroturystyki).

Organ uznał, że bizon amerykański stanowi zagrożenie ze względu na:

- łatwość i możliwość krzyżowania się z żubrem, co stanowi zagrożenie dla czystości genetycznej populacji żubra - w efekcie krzyżowania bizona z żubrem powstaje płodne potomstwo.

- nosicielstwo patogenów i fauny pasożytniczej niegroźnych dla bizona, a stanowiących zagrożenie dla żubra i innych rodzimych zwierząt kopytnych.

Organ odniósł się także do zarzutów skarżącego podniesionych we wniosku. Wskazano jaka jest obecnie liczebność żubra, oraz przedstawiono genezę odtworzenia tego gatunku. Podkreślono, że organ przeprowadził analizę w oparciu o przepisy obowiązujące dniu złożenia wniosku przez [...] sp. z o.o. Mając jednak na uwadze, zwroty użyte w sentencji decyzji nie odpowiadają brzmieniu regulacji zawartej wart. 120 , organ uznał zarzut strony skarżącej (zarzut nr 4) za zasadny i uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. w części dotyczącej braku zgody na dokonanie ww. wybranych czynności zakazanych w odniesieniu bizona oraz orzeczenie w tej części co do istoty.

Ponadto organ wskazał, w odniesieniu do zarzutów strony, że zgodnie z art. 34 (dawny art. 28 lWE) Wersji skonsolidowanej Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. U.E. C 83/1, 30.3.2010) dalej "Traktat", " ograniczenia ilościowe w przywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi". Potencjalnie przepis ten mógłby rodzić konsekwencje prawne. Należy jednak mieć na uwadze, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 36 ww. Traktatu, który wyłącza postanowienia art. 34. Zastosowanie ma tutaj wyłączenie ze względu na słuszny interes publiczny, co potwierdza orzecznictwo Europejskiego Trybunału Konstytucyjnego (ETS) - wyrok ETS w sprawie D. Bluhme z dnia 3 grudnia 1998 r., C-67/97, ECR 1998, s. 1-8033. Trybunał dodatkowo wskazał, że wystarczającym argumentem, przesądzającym o ochronie, mogą być względy naukowe inne optujące za utrzymaniem czystej populacji na danym terenie. W przypadku rozpatrywanej sprawy mamy do czynienia z podobną sytuacją, gdyż chodzi o utrzymanie czystości gatunkowej i zachowanie gatunku bardzo cennego i zagrożonego wyginięciem jakim jest żubr, który został w ostatniej chwili uratowany od zagłady i stanowi dobro publiczne ogółu narodu, jak również całej społeczności europejskiej. Ponadto ochrona żubra związana jest z ochroną różnorodności biologicznej, uzasadnionej respektowaną przez Unię Europejską - Konwencją o ochronie różnorodności biologicznej z Rio de Janeiro z 1992 r. Dz.U. z 2002 r. Nr 184, poz. 1532), ponieważ gatunek ten jest zagrożony wymarciem.

Jednocześnie organ podkreślił, że regulacje zawarte w art. 120 uoop odnoszą się do wielu gatunków zwierząt i roślin wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym. Podejście do danego gatunku jest zróżnicowane w zależności od poziomu zagrożenia, jakie stwarza on dla rodzimej fauny i flory oraz siedlisk przyrodniczych.

Organ odniósł się także do kwestii technicznych zabezpieczeń jakie istnieją na terenie należącym do skarżącego. Wskazując, że przeprowadzono wizję lokalną istniejących urządzeń/ogrodzenia/zabezpieczeń. W konsekwencji organ uznał, że warunki zawarte w decyzji GOOŚ z dnia [...] grudnia 2013 r. dotyczące zabezpieczeń uznać należy za zasadne. Wskazano, że w decyzji GDOS z dnia [...] grudnia 2013 r. przewidziano również obowiązek niezwłocznego uśmiercenia młodych osobników, które mogą pojawić się ewentualnie w wyniku przypadkowego i nielegalnego rozrodu. Warunek ten ma na celu usunięcie ze stada osobników, które w dalszej perspektywie czasu zdolne będą do rozrodu i stanowić będą zagrożenie dla czystości genetycznej populacji żubrów. W ocenie organu Polska jest krajem, który posiada największą wolnożyjącą populację żubrów na świecie. Przedostanie się genów bizonów do stad wolnożyjących żubrów, zaprzepaszczeniem prawie stuletniej pracy nad restytucją tego gatunku w Polsce i na świecie. Dlatego, nawet mało prawdopodobna możliwość zajścia takiego zdarzenia powinna zostać wyeliminowana. Należy mieć na uwadze, że hodowla w K. znajduje się w odległości zaledwie [...] km od wolnożyjącego stada żubrów w [...] ([...] szt. żubrów) oraz niespełna [...] km od [...] ([...] szt.) i stada znajdującego się w województwie [...] ([...] szt.), jak również około [...] km od [...] ([...] szt. żubrów), gdzie znajduje się najliczniejsze w Polsce wolnożyjące stado żubrów (stan na koniec 2013 r. http://www.zubry.sggw.pl/zubr-w-polsce/).

Żubry są zwierzętami stadnymi i poruszającymi się w obrębie pewnego terytorium. Populacja tych zwierząt cechuje się jednak naturalną zdolnością rozprzestrzeniania zajmowania nowych terenów. Może to odbywać się przez podział stada na mniejsze zajęcie nowych terenów, lub na skutek dalekodystansowych wędrówek pojedynczych osobników, które sprzyjają wymianie genetycznej pomiędzy poszczególnymi populacjami. Zdarzają się wędrówki nawet po kilkaset kilometrów. Potwierdzone są m.in. wędrówki na odległość 400 km - byk [...], czy 700 km byka, który w 1981 roku powędrował z [...]. W praktyce oznacza to, że wolnożyjąca populacja żubrów z linii [...] jest zagrożona możliwością utraty swojej czystości genetycznej w 100%, ze względu na występowanie bizonów w K. Nawet krótkotrwały (kilkugodzinny) kontakt osobnika bizona amerykańskiego z żubrami może powodować bardzo tragiczne w skutkach konsekwencje. W wyniku utraty czystości genetycznej danej populacji żubrów, niezbędnym stałoby się usunięcie "skażonej genetycznie" populacji ze środowiska. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że odległość pomiędzy przedmiotowym stadem bizonów, a wolnożyjącymi osobnikami żubrów będzie coraz bardziej zmniejszała się na skutek nowych reintrodukcji gatunku. Ponadto już teraz odległość między stadem bizonów występujących w K., a wolnożyjącym stadem żubrów w [...] uznać należy za stwarzającą duże niebezpieczeństwo dla ww. populacji żubra. Docelowo żubr powinien występować na swoich naturalnych siedliskach w całej Polsce, którymi są duże kompleksy leśne. Aktualne działania podejmowane dla poprawy zachowania żubra w Polsce, zmierzają do jego rozprzestrzenienia na terenie kraju i osiągnięcia stanu ilościowego populacji, pozwalającego na zachowanie tego gatunku w dłuższej perspektywie czasu dla następnych pokoleń.

Wskazując na kwestię zagrożenia w postaci chorób pochodzących od bizonów i mogących powodować obniżenie stanu osobników żubra, organ wskazał, że w przypadku żubra dochodzi do łatwej adaptacji nowych form pasożytów w jego organizmie, co świadczy o jego obniżonej odporności i potwierdza konieczność szczególnej ochrony. Organ rozpatrując po raz pierwszy sprawę wskazał, że przenoszenie chorób i pasożytów z bizonów na żubry może odbywać się nawet pozostawania bizonów w hodowlach zamkniętych, poprzez inne gatunki, posłużyć jako wektory przenoszące pasożyty i choroby poza obszar hodowli. W tym należy podzielić to stwierdzenie. Przykładem tego typu jest Ashworthius sidemi , gatunek obcy będący krwiopijnym nicieniem trawieńca. Jest pasożytem jeleniowatych, dlatego u swoich właściwych żywicieli inwazjach nieprzekraczających kilkuset egzemplarzy i nie jest dla nich patogenny, natomiast u żubrów będących nowymi żywicielami, intensywność inwazji jest na kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy nicieni. Tak duża liczebność inwazyjnych nicieni może wywoływać stany zapalne przewodu pokarmowego i przewlekłe biegunki, które u młodych zwierząt mogą prowadzić do kacheksji, a nawet upadków zwierząt (A. J. Lachowicz, B. Osińska. Ustalanie zasięgu ognisk aswortiozy dzikich i przeżuwaczy we wschodniej i południowej Polsce. Wiadomości Parazytologiczne 3),217-219). Analogiczna sytuacja może występować również w przypadku innych żołądkowo-jelitowych, które dokonują inwazji na dotąd nieswoistego żywiciela. dotyczy to również tych charakterystycznych dla bizona. Dlatego zakażenie żubra pasożytami swoistymi dla bizona stanowi duże zagrożenie i często jest trudne do przewidzenia. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że oprócz wspomnianych nicieni żołądkowo-jelitowych, zagrożeniem są również inne helminty m.in. nicienie płucne, nicienie tkankowe, przy czym te ostatnie są bardzo słabo poznane, co nie oznacza, że nie mogą stanowić jeszcze większego zagrożenia niż grupy lepiej poznanych pasożytów. Między innymi w odniesieniu do przedstawiciela tej grupy nicieni, a dokładniej gatunku Onchocerca gutturosa występuje podejrzenie, że larwy jego mogą odgrywać pewną rolę w etiologii nekrotycznego zapalenia napletka żubrów (A. W. Demiaszkiewicz. Helmity i wywoływane przez nie helmintozy dzikich przeżuwaczy. Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych Nr 1 (266), str. 61-71. Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika).

Ashworthius sidemi pierwotnie występował głównie u azjatyckich jeleniowatych. Został "introdukowany [...]. Migrujące jelenie szlachetne przeniosły tego pasożyta z sąsiednich krajów rbwnież do Polski w [...]. W latach 1997-1999 stwierdzono zarażenia 100% dzikich przeżuwaczy (żubrów, jeleni i sarna) na terenie [...]". Następnie nastąpiła silna inwazja tego nicienia na terenie [...] (A. W. Demiaszkiewicz, J. Lachowicz, B. Osińska. Ustalanie zasięgu ognisk aswortiozy dzikich i domowych przeżuwaczy we wschodniej i południowej Polsce. Wiadomości Parazytologiczne 2008, 54(3), 217-219}. Dlatego nie można wykluczyć możliwości przenoszenia pasożytów występujących u bizona na żubry za pośrednictwem innych gatunków. Ponadto należy zdawać sobie sprawę z tego, że np. w przypadku nicieni z rodziny Trichostrongylidae rozprzestrzeniają się one za pomocą larw inwazyjnych (II stadium larw), które wykazują znaczną oporność na niesprzyjające czynniki środowiska, takie jak wysychanie i niskie temperatury, ponieważ ich ciało okrywa wylinka, której larwa nie zrzuca po drugim linieniu. W naszych warunkach klimatycznych larwy mogą przetrwać okres zimy zachowując zdolności inwazyjne. Larwy te odznaczają się również zdolnością migracji pionowej i poziomej. Pozwala to na wpełzanie na wierzchołki traw, co zwiększa szanse na zjedzenie ich przez zwierzęta" (A. W. Demiaszkiewicz. Helmity i wywoływane przez nie helmintozy dzikich przeżuwaczy. Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych Nr 1 (266), str. 61-71. Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika). W przypadku natomiast nicieni płucnych, larwy inwazyjne w środowisku wilgotnym przechodzą do wody i zwierzęta zarażają się przez połknięcie larw inwazyjnych pasożyta wraz z trawą i wodą (rodzaj Oictyocaulidea), lub wydostają się od żywiciela należącego do zwierząt kopytnych z kałem i zostają połknięte przez ślimaki, w których rozwijają się i mogą przeżyć dwa lata. Następnie trafiają do organizmu dużych roślinożerców ze względu na przypadkowe zjedzenie drobnych ślimaków lądowych (np. bursztynka pospolitego). Wszystkie wyżej opisane przykłady strategii rozwoju i rozrodu nicieni, wskazują na to, że istnieje możliwość wyeliminowania zagrożenia dla populacji żubra w postaci dla bizona pasożytów.

Bardzo dużym zagrożeniem jest również choroba niebieskiego języka (BT) choroba zwierzyny płowej (EHD) - choroby zakaźne podlegające w Polsce z urzędu. Są to choroby zakaźne wywoływane przez wirusy przenoszone przez Stwierdzono, że bizon amerykański może być długotrwałym nosicielem wirusów chorobę niebieskiego języka oraz choroba ta może u niego przebiegać (Opinia dot. hodowli bizona amerykańskiego w Polsce. Instytut Badań Polska Akademia Nauk. Białowieża. 09.05.2014 r.), co sprawia, że jest trudna do wykrycia.

Wyżej wymienione choroby zostały potwierdzone u bizona amerykańskiego. Bizon jest także nosicielem bardzo wielu pasożytów lokalizujących się w różnych jego częściach ciała, które mogą stanowić bardzo duże zagrożenie dla żubra.

Organ podkreślił również, że badania weterynaryjne, które zwierzęta przechodzą - zaświadczenia weterynaryjne o stanie zdrowia zwierząt, nie są w stanie zdiagnozować występowania wszystkich patogenów i fauny pasożytniczej występującej w organizmach sprowadzanych zwierząt. Zaświadczenia oparte są głównie na objawach zewnętrznych chorób i kondycji zwierząt oraz regularnej obserwacji i kontroli zdrowotności stad. Pamiętać należy, że część patogenów i fauny pasożytniczej jest niegroźna dla bizona (wspomniane stare ewolucyjnie układach pasożyt-żywiciel), dlatego nie podlegają one badaniom weterynaryjnym, natomiast mogą stanowić śmiertelne zagrożenia dla żubra. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przypadki rozprzestrzeniania się pasożytów, zdaniem organu nie można zakładać, że odległość hodowli od miejsc bytowania żubra na wolności jest wystarczającą barierą zapobiegającą przed zakażeniem osobników żubra występujących w stadach wolnożyjących (najbliższe stado oddalone o [...] km). Oczywiście większa odległość sprawia, że proces rozprzestrzeniania ("dotarcia") obcego gatunku (pasożyta, patogenu) do danego punktu wydłuża się w czasie. Jednak nie oznacza to, że nigdy on tam nie dotrze, jeśli są odpowiednie nośniki dla jego rozprzestrzeniania i nie są one ograniczane np. gatunki wolnożyjących zwierząt kopytnych na terenie całej Polski.

Mając na uwadze plany rozpowszechnienia gatunku żubra w Polsce, w ocenie organu występowanie hodowli bizonów, w dłuższej perspektywie czasu, ogranicza możliwość działań zmierzających do poprawy stanu zachowania populacji żubra w Polsce oraz realne zagrożenie dla utrzymania już istniejącego zasobu tego gatunku. Mając na uwadze powyższe, zastosowanie w tym przypadku ma "zasadza ostrożności" wymieniona wart. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Wprowadzenie tej zasady ma na celu zapobiec negatywnemu oddziaływaniu danego zjawiska lub działania na środowisko, jeśli może ono stanowić potencjalne zagrożenia zidentyfikowane w ramach naukowej i obiektywnej oceny, jeżeli taka ocena nie pozwala na określenie z wystarczającą pewnością tego zagrożenia. W takim przypadku mając na uwadze przedmiotową zasadę można odmówić wykonania danych działań. Przywołanie zasady ostrożności jest uzasadnione, jeżeli spełnione są trzy warunki: zidentyfikowano potencjalnie negatywne skutki, przeprowadzono ocenę dostępnych danych naukowych, nie ma pewności naukowej, że planowane działania z całą pewnością nie będą stanowiły zagrożenia dla środowiska. W przedmiotowym przypadku mamy z tego typu sytuacją do czynienia, a jedynym sposobem na wyeliminowanie zagrożenia jest nie stwarzanie sytuacji potencjalnej mogącej generować to zagrożenie, czyli nie zezwolenie na sprowadzanie z zagranicy osobników bizona.

Jednocześnie odnosząc się do zarzutu nie zasięgnięcia przez GDOŚ w ramach postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, informacji od służb weterynaryjnych na temat dotychczasowego stanu zdrowia zwierząt, stwierdzić należy, że nawet w przypadku aktualnie potwierdzonego dobrego stanu zdrowotnego stada bizonów w K. nie można wykluczyć, że stan ten będzie niezmienny. Jak wyżej wspomniano nosicielstwo pewnych pasożytów i patogenów jest bardzo trudne do wykrycia również przez służby weterynaryjne, m.in. z uwagi na brak odpowiednich metod przeżyciowych do zbadania pewnych pasożytów.

Badaniu podlegają organizmy wywołujące najważniejsze, aktualnie identyfikowalne choroby. Przykładem trudnej do wykrycia choroby jest m.in. gruźlica. Strona skarżąca podnosi, że w odniesieniu do przedmiotowego stada bizonów, wydane zostały już dwie decyzje, uznające je za wolne od gruźlicy i brucelozy bydła oraz enzootycznej białaczki bydła. Nie zmienia to jednak faktu, że pomimo nadzoru weterynaryjnego i uznawania stada za wolne od gruźlicy, nie mogą pojawić się sytuacje, kiedy statut ten zmieni się z uwagi na pojawienie gruźlicy w stadzie. Gruźlica pomimo nadzoru weterynaryjnego pojawiła się np. w przytaczanym przez stronę skarżącą w stadzie bizonów w K. w roku 2013. Reasumując organ stwierdził, że nadzór weterynaryjny jest bardzo ważnym niezbędnym elementem w prowadzeniu hodowli zwierząt. Nie zmienia to jednak faktu, że nie eliminuje możliwości pojawienia się chorób na skutek uaktywnienia pasożytów lub patogenów występujących do tej pory w organizmie zwierzęcia. Tym samym nie daje absolutnej pewności, co do braku wystąpienia w przyszłości chorób w stadach przetrzymywanych zwierząt.

Pismem z dnia 25 września 2014 r., H. S. w imieniu [...] sp. z o. o., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona skarżąca zarzuciła decyzji GDOŚ z dnia [...] sierpnia 2014 r., następujące błędy:

1) Naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 a) ppsa w związku art. 120 ustawy o ochronie przyrody poprzez odmowę wydania zezwolenia na wwożenie z zagranicy, hodowlę, rozmnażanie oraz zbywanie osobników bizona w oparciu przede wszystkim o opinię Państwowej Rady Ochrony Przyrody, która jest sprzeczna z ustawowymi zapisami;

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 a) pps a w związku art. 120 ustawy o ochronie przyrody poprzez ustanowienie warunków dla przetrzymywania osobników bizona bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego w powyższym zakresie i brak uzyskania opinii biegłych w zakresie zabezpieczeń wymaganych dla przetrzymywania takich osobników;

3) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § pkt 1 c) ppsa w zw. z art. 106 kpa a także art. 10 kpa oraz art. 84 kpa poprzez brak wystosowania zawiadomienia do strony o zwróceniu się do Państwowej Rady Ochrony Przyrody o wydanie obowiązkowej opinii, a także brak wydania stosownego postanowienia i niedoręczenie stronie przedmiotowej opinii, na której oparto rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, nawet pomimo wniosku strony w tym zakresie, a tym samym również brak zapewnienia spółce [...] możliwości czynnego udziału w postępowaniu;

4) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § pkt 1 c) ppsa w zw. art. 10 kpa oraz art, 84 kpa poprzez brak wystosowania zawiadomienia do strony o zwróceniu się do Instytutu Biologii Ssaków PAN o wydanie opinii, a także niedoręczenie stronie przedmiotowej opinii, a tym samym również brak zapewnienia spółce [...] możliwości czynnego udziału w postępowaniu;

5) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § pkt 1 c) ppsa w zw. z art. 7 kpa poprzez zaniechanie podjęcia przez organ administracyjny z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w szczególności brak podjęcia takich czynności jak uzyskanie opinii biegłego ,w sprawie wymaganych zabezpieczeń dla stada bizonów, uzyskania informacji od służb weterynaryjnych na temat dotychczasowego stanu zdrowia zwierząt, uzyskania informacji od strony w zakresie dotychczasowego przebiegu opieki nad zwierzętami, ewentualnie odnotowanych chorób czy zdarzeń skutkujących przedostaniem się zwierząt poza ogrodzenie, uzyskania informacji z Agencji Restrukturyzacji i modernizacji Rolnictwa - dalej: "ARiMR' o ewentualnych zmianach liczebnych stada;

6) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § pkt 1 c) ppsa w zw. z art. 8 kpa oraz art. 35 i 36 kpa poprzez brak realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa ze względu na absolutnie nieuzasadnione podejmowanymi czynnościami w niniejszej sprawie przedłużanie czasu jej załatwienia do ponad dwóch lat wbrew obowiązującym przepisom;

7) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § pkt 1 c) ppsa w zw. z art. 9 kpa poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

8) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 c) ppsa w zw. z art. 6 kpa poprzez zaniechanie stosowania przez organ administracyjny procedury wymaganej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego przy wydawaniu decyzji administracyjnych.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji GDOS z dnia [...] sierpnia 2014 roku, znak: [...], w całości oraz poprzedzającej ją decyzji GDOS z dnia [...] grudnia 2013 r., znak [...]. Jednocześnie żądając zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację mającą uzasadniać podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska nie narusza prawa.

Podstawę wydania kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły art. 120 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.) oraz art. 6 ustawy - 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2012 r., poz. 985). Zgodnie z art. 120 ust. 2 pkt 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.), przetrzymywanie, hodowla, rozmnażanie, oferowanie do sprzedaży i zbywanie zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić rodzimym gatunkom lub siedliskom przyrodniczym, tj. inwazyjnych gatunków obcych, wymaga uzyskania zezwolenia właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Natomiast w odniesieniu do zakazu wwożenia z zagranicy inwazyjnych gatunków obcych zezwolenie wydaje GDOŚ. Organ wydając zezwolenie na wwóz z zagranicy ww. gatunków, może również wydać odstępstwo do zakazów takich jak: przetrzymywanie, hodowla, rozmnażanie, oferowanie do sprzedaży i zbywanie zwierząt gatunków obcych (art. 120 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy).

Ww. przepis został wprowadzony ustawą z dnia 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 985), która weszła w życie w dniu 1 października 2012 r. W okresie do dnia wejścia w życie ww. ustawy, tj. do dnia 30 września 2012 r., organem właściwym do wydawania zezwoleń z zakresu inwazyjnych gatunków obcych był GDOŚ na podstawie art. 120 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w jej poprzednim brzmieniu (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późno zm.) - dalej .uoop". Jednocześnie zezwolenie na odstępstwa od zakazu sprowadzania do kraju, przetrzymywania, prowadzenia hodowli, rozmnażania i sprzedaży na terenie kraju roślin, zwierząt lub grzybów inwazyjnych gatunków obcych mogło zostać wydane po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody.

Na mocy art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 985), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem, w przypadku jeśli wniosek wpłynął przed dniem 1 października 2012 r., wówczas to GDOŚ będzie właściwy, na podstawie art. 120 ust. 2 uoop, do wydania zezwolenia na odstępstwa od zakazu sprowadzania do kraju, przetrzymywania, prowadzenia hodowli, rozmnażania i sprzedaży na terenie kraju roślin, zwierząt lub grzybów inwazyjnych gatunków obcych.

W sprawie nie ulega zatem wątpliwości, iż orzekał właściwy organ. Analiza akt wskazuje także, że organ ten przed wydaniem decyzji zasięgnął opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Podkreślić przy tym należy, iż wbrew zarzutom skargi opinii tej nie należy utożsamiać z uzgodnieniem wydawany przez organ administracji publicznej, do którego ma zastosowanie art. 106 k.p.a. Państwowa Rada Ochrony Przyrody, jako organ fachowy, którego zadaniem jest doradztwo i opiniowanie zagadnień związanych z ochroną przyrody, nie mogła zatem w tej sprawie wydać postanowienia, jak wywodzi skarżący. Jednocześnie należy zauważyć, że nie należy również opinii PROP utożsamiać z opinią biegłego, o której mowa wart. 84 kpa. Nie można absolutnie uznać za prawdziwe sugestie strony skarżącej, że jest to organ upoważniony we władztwo administracyjne, objawiające się jednostronnym kształtowaniem prawa i obowiązku podmiotu administrowanego, z uwagi na to, "że wydana zarówno pierwsza jak i druga decyzja są, co do zasady, powtórzeniem treści opinii PROP". Należy mieć na uwadze, że opinia PROP nie wiąże co do treści w niej zawartej organu administracyjnego. Ostateczne rozstrzygnięcie wynikać może jedynie z istniejących faktów i przesłanek, które bada organ.

Jak wynika zaś z uzasadnienia zaskarżonej decyzji u podstaw kwestionowanego przez skarżącą Spółkę rozstrzygnięcia legło uznanie, iż wnioskowana przez nią czynność stwarza zagrożenie dla żubra jako rodzimego gatunku. Co zgodnie z art. 120 ust. 2d pkt 1 i 2 uoop uprawnia GDOŚ do odmowy wydania zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków inwazyjnych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ po pierwsze wskazał, iż bizon (Bison bison) - synonim bizon amerykański, jest gatunkiem wymienionym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (Dz.U Nr 210, poz. 1260). Został on wpisany do załącznika ww. rozporządzenia ze względu na to, że jest uznawany za inwazyjny gatunek obcy. Stwarza zagrożenie dla rodzimego - żubra (Bison bonasus), z uwagi na łatwość krzyżowania się z nim, co stanowi dla czystości genetycznej populacji żubra. Zagrożenie to jest bardzo duże z uwagi na fakt, że w efekcie krzyżowania się tych dwóch gatunków powstaje płodne potomstwo (Z. Pucek (red.). European bison - status survey and conservation action plan. DESC Bison Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland a. Cambridge, UK. 9 +1-54, Zbigniew Głowaciński, Henryk Okarma, Jerzy Pawłowski, Wojciech Solarz (red.). Gatunki obce w faunie Polski IOP PAN, Kraków 2011). Po drugie podkreślono, że argumentem za uznaniem tego obcego gatunku za inwazyjny jest także przenoszenie patogenów i bycie gospodarzem fauny pasożytniczej groźnych dla żubra. Stanowisko organu zostało w ocenie Sądu właściwie uzasadnione oraz poparte zgromadzonym, obszernym materiałem dowodowym w tym opinii PROP, szeregu publikacji naukowych, wniosków z wizji lokalnej dokonanej na terenie gospodarstwa skarżącej. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego zdaniem Sądu dawała zaś podstawy do wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia, któro wbrew zarzutom skargi jest właściwe. Organ w uzasadnieniu decyzji przedstawił bowiem szeroką argumentację wszystkich przesłanek, którymi kierował się przy jego wydaniu. Wskazał i wyjaśnił dlaczego interes publiczny jakim jest ochrona rodzimego gatunku żubra winna stać przed interesem strony skarżącej. Wskazał na szereg realnych zagrożeń jakie niesie za sobą rozpowszechnienie hodowli bizona w odniesieniu do żubra. Posiłkując się w tym zakresie m.in. naukowymi publikacjami. Ponadto organ odniósł się do szeregu zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, dokonał także w tym zakresie uzupełnienia materiału dowodowego (publikacji).

Jednocześnie należy wyraźnie zaznaczyć, że wbrew zarzutom skargi, strona skarżąca mogła zapoznać się z opinią PROP. Możliwość taka została jej zapewniona w ramach prowadzonego postępowania w pierwszej instancji, na co wyraźnie wskazuje zawiadomienie GDOŚ z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], jak również podczas postępowania prowadzonego na skutek złożenia przez stronę skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kiedy to zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] (doręczone 4 lipca 2014 r.), poinformowano stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Tym samym, strona skarżąca miała możliwość zapoznania się z całością materiału dowodowego, w tym opinią PROP, jak również wypowiedzenia się co do zebranych w przedmiotowej sprawie materiałów.

Wbrew zarzutom skargi skarżącej, jak wynika z akt sprawy, zapewniono także możliwość zapoznania się z opinią Instytutu Biologii Ssaków PAN i odniesienia się do zawartego w nim stanowiska. Z przysługującego prawa jednak nie skorzystała.

Odnosząc się zaś do zarzutów związanych z zakresem wymagań nałożonych na stronę przy ustaleniu parametrów ogrodzenia dla osobników bizona, należy podkreślić, iż w ocenie Sądu organ wyjaśnił przesłanki jakimi kierował się dokonując przedmiotowych ustaleń. Jak wynika z uzasadnienia organ wziął pod uwagę cechy fizjologiczne oraz behawioralne zarówno bizona, jak i żubra, z uwagi na wskazywaną w zaskarżonej decyzji, możliwość przedostania się do wnętrza zagrody żubra, lub jej uszkodzenia, również przez przedstawiciela tego gatunku (umożliwiającego wydostanie się osobnikom bizona). Mając zaś na uwadze, że GDOŚ jest organem, wyspecjalizowanym w zakresie ochrony środowiska, w tym ochrony przyrody. Do jego kompetencji należą m.in.: zagadnienia z zakresu ochrony gatunkowej zwierząt, w tym żubra - wydaje derogacje umożliwiające prowadzenie hodowli zamkniętych tego gatunku, oraz kwestie dotyczące inwazyjnych gatunków obcych np. bizona. Ponadto jest organem odpowiedzialnym za wydawanie zezwoleń na tworzenie ogrodów zoologicznych, określając warunki prowadzenia ich działalności, przyjąć należy, że GDOŚ posiada wiedzę w zakresie zarówno behawioru zwierząt jak i standardów stosowanych konstrukcji zabezpieczających przed ich ucieczką. Jako organ wyspecjalizowany i posiadający właściwą wiedzę, wskazał parametry techniczne jakie powinno posiadać ogrodzenia zagrody dla bizonów, bazując na najlepszych praktykach stosowanych w ośrodkach przetrzymujących zwierzęta, bez konieczności powoływania w tym zakresie biegłego.

Sąd wbrew zarzutom skargi podzielił także stanowisko organu w zakresie braku uzyskania przez organ informacji od służb weterynaryjnych na temat dotychczasowego stanu zdrowia zwierząt oraz uzyskania, informacji od strony, w zakresie dotychczasowego stanu zdrowotnego zwierząt. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo wyjaśnił dlaczego w jego ocenie badania weterynaryjne, które zwierzęta przechodzą - zaświadczenia weterynaryjne o stanie zdrowia zwierząt, nie są w stanie zdiagnozować występowania wszystkich patogenów i fauny pasożytniczej występującej w organizmach zwierząt. Przez co nie można wykluczyć, że stan istniejący na daną chwilę w stadzie będzie niezmienny (tym bardziej jeśli byłyby sprowadzane nowe osobniki z zagranicy). Jako przykład organ wskazał na pojawienie się gruźlicy w stadzie bizonów znajdujących się w K., które uznawano za wolne od tej choroby. Wbrew zarzutom skargi organ wskazał także konkretne choroby, pasożyty, patogeny, które są charakterystyczne jedynie dla bizonów. Przytoczył m.in. publikację, która przedstawia szereg pasożytów lokalizujących się w różnych jego częściach ciała, w tym swoistych dla tego gatunku (Review ot the diseases, parasites and miscellaneous pathological conditions ot North American bison Stacy V. Tessaro. The Canadian Veterinary Journal. Tom 30, May 1989 r.). w której wskazuje się na kilka gatunków niespotykanych u żubrów, które występują u bizonów i mogą okazać się inwazyjnymi i potencjalnie niebezpiecznymi dla żubra np. nicienie żołądkowo-jelitowe.

Mając na uwadze powyższe na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie mógł mieć także wpływu zarzut braku zwrócenia się przez GDOŚ do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przedstawienia informacji o ewentualnych zmianach liczebności stada bizonów przetrzymywanych w K., jako dowodu mającego świadczyć o braku ucieczek zwierząt z zagrody. W ocenie bowiem Sądu organ rzetelnie przedstawił swoje stanowisko wskazujące na to dlaczego bizon jako gatunek inwazyjny w jego ocenie nie powinien być rozpowszechniany na terenie Polski.

Odnosząc się do zastrzeżeń strony skarżącej co do niehumanitarnych warunków nałożonych na wnioskodawcę w zaskarżonej decyzji, tj. sterylizacji i kastracji zwierząt oraz uśmiercania osobników urodzonych, w wyniku przypadkowego i nielegalnego rozrodu, należy mieć na uwadze, że sterylizacja i kastracja jest stosunkowo mało inwazyjną czynnością, którą wykonuje się pod znieczuleniem. Nie można, więc w tym przypadku mówić o niehumanitarnym postępowaniu ze zwierzętami. Tego typu zabiegi, na mniejszych zwierzętach domowych (psy, koty), są działaniami powszechnie stosowanymi, w celu niedopuszczenia do reprodukcji zwierząt. Są one akceptowane przez społeczeństwo, jak również często zalecane przez organizacje pozarządowe, zajmujące się dobrostanem zwierząt bezdomnych.

Wskazać także należy, że organ wyjaśnił, iż humanitarne - w odpowiednich warunkach- uśmiercanie zwierząt urodzonych, w wyniku przypadkowego i nielegalnego rozrodu, ma zaś na celu osiągniecie zamierzonego efektu zaprzestania hodowli zwierząt i wyeliminowania ich nielegalnego namnażania, a następnie podejmowania próby legalizacji tego faktu. Należy przy tym podkreślić, iż bizony w przedmiotowej zagrodzie są przetrzymywane jak wskazała sama skarżąca m.in. w celu produkcji mięsa. Ubój młodych osobników zwierząt jest zaś spotykany w naszym kraju i ma miejsce np. w przypadku cieląt czy jagnięć.

Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło także do naruszenia podnoszonych przez stronę skarżącą przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Jak już wyżej wspomniano, strona skarżąca miała możliwość zapoznania się z pełnym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Z kolei zbyt długie prowadzenie postępowania jest bez wątpienia naruszeniem przepisów kpa, które jednak nie może stanowić podstawy do uchylenia rozstrzygnięcia, a jedynie do np. wniesienia skargi do sądu na bezczynność organu czy przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania.

Reasumując w ocenie Sądu organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organ wydając zaskarżone decyzje, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i dokonał prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.