Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 1015/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 268, art. 75
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136, art. 137, art. 216  ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Aktem notarialnym z dnia 14.05.1975r. [...] sprzedał w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...], oznaczoną na mapie wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej miejskiego Biura Geodezji i Kartografii w w dniu 14.02.1974r. za nr [...] jako działka nr [...] o pow. 0,1196 ha. Zgodnie z § 2 ww. aktu notarialnego działka nr [...] położona była na terenie, na którym ostateczną decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Komunikacji Urzędu Miejskiego z dnia 23.01.1975r. zatwierdzono ogólny plan zagospodarowania - budowa osiedla mieszkaniowego.

Z wnioskiem o zwrot przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], która obecnie zawiera się w części działek ewidencyjnych oznaczonych numerami: [...], zwrócili się do Starosty spadkobiercy byłego właściciela [...].

W dniu 3.09.2013r. organ I instancji przeprowadził oględziny, z których wynika, że ww. działka nr [...] stanowi obecnie część działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...] (potwierdza to także księga wieczysta nr [...]) i jest zajęta pod drogę dojazdową do nieruchomości usytuowanej przy ul. [...], wyłożoną betonowymi płytami i betonową wylewką, w jej obrębie znajduje się murowany śmietnik. Pozostała część nieruchomości zajęta jest pod urządzony parking utwardzony betonem. Cały parking jest ogrodzony metalowymi przęsłami, znajdują się na nim uformowane miejsca postojowe. W bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości znajdują się budynki mieszkalne wielorodzinne. Z mapy sytuacyjno-wysokościowej wynika, że na terenie działek nr [...] zlokalizowana jest podziemna sieć energetyczna oraz kanał ciepłowniczy. Pomimo podjętych przez organ czynności nie odnaleziono dokumentów, które wskazywałyby datę zakończenia budowy przedmiotowego parkingu. Odnaleziono natomiast umowę dzierżawy zawartą w dniu 10.12.1990r., dotyczącą wydzierżawienia terenu przy ul. [...], na którym znajduje się opisany powyżej parking.

Mając na uwadze powyższe Starosta decyzją z dnia [...] odmówił zwrotu nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 14.05.1975r., oznaczonej wówczas jako działka nr [...], która w aktualnej ewidencji gruntów i budynków odpowiada części działek nr [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości, będącej własnością Gminy, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W tym zakresie organ powołał się na zapisy odnalezionej i znajdującej się w aktach sprawy kserokopii szczegółowego planu zagospodarowania terenu "Osiedla [...]", obejmującego działkę nr [...], z którego jednoznaczne wynika, że nabytą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość planowano przeznaczyć pod parking i ulice wewnątrzosiedlowe – co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi podczas oględzin. Organ podkreślił przy tym, że zarówno parking, jak i ulice powstałe na tej nieruchomości stanowią nieodłączny element infrastruktury technicznej, pozwalający na prawidłowe funkcjonowanie znajdującego się w sąsiedztwie osiedla bloków wielorodzinnych. Organ dodał, że w obrębie wnioskowanej do zwrotu nieruchomości znajduje się kanał ciepłowniczy i podziemna sieć energetyczna. Końcowo, mając na uwadze treść art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015r. poz. 782 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., organ powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje również budowę infrastruktury technicznej.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli [...], wskazując na naruszenie:

- art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez uznanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, pomimo że obecnie została ona wydzierżawiona i służy do prowadzenia działalności zarobkowej w postaci parkingu nie związanego w żaden sposób z realizacją celu publicznego uzasadniającego wywłaszczenie;

- art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez brak podjęcia czynności zmierzających do ustalenia, kiedy rozpoczęto i kiedy zakończono na wywłaszczonej nieruchomości prace związane z realizacją celu wywłaszczenia;

- art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez selektywne i niekompletne zebranie materiału dowodowego – co przyczyniło się do podjęcia błędnego rozstrzygnięcia w sprawie;

- art. 107 § 3 K.p.a. – wobec braku wyjaśnienia, dlaczego w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 13 ust. 1 u.g.n.

Dodatkowo odwołujący się wnieśli o dopuszczenie jako dowodu kwitu rozrachunkowego dotyczącego wywłaszczonej nieruchomości na okoliczność przeznaczenia jej na cele komercyjne sprzeczne z celem wywłaszczenia, podnosząc dodatkowo w piśmie z dnia 10.08.2015r., że parking usytuowany na ww. nieruchomości prowadzony jest w celach zarobkowych od momentu jego wybudowania i nigdy nie służył mieszkańcom osiedla znajdującego się po sąsiedzku.

Wojewoda, wydając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 9a i art. 142 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 u.g.n. opisaną na wstępie decyzję, podzielił w całości ustalenia faktyczne i argumentację prawną organu I instancji. Organ podkreślił, że pomimo podjętych działań nie odnaleziono decyzji z dnia 23.01.1975r.- powołanej w akcie notarialnym z dnia 14.05.1975r. Archiwum Państwowe oraz Archiwum Zakładowe przy Urzędzie Wojewódzkim w nadesłanej korespondencji poinformowały organ I instancji, że nie posiadają akt związanych z przedmiotową decyzją. Z tych względów organ uznał, że cel przejęcia nieruchomości został określony bardzo ogólnikowo i w związku z tym brak jest dokumentów pozwalających w sposób jednoznaczny ustalić jaki obiekt miał zostać wybudowany na działce nr [...]. W takim przypadku ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia powinna być dokonana na podstawie wszelkich dokumentów dotyczących realizacji celu wywłaszczenia. W tym zakresie organ wskazał na załącznik mapowy nadesłany przez Urząd Miasta , z którego wynika, że na działce nr [...] miał zostać wybudowany parking osiedlowy umożliwiający prawidłowe funkcjonowanie "Osiedla [...]". Fakt zrealizowania planowanej inwestycji potwierdziły oględziny przeprowadzone w dniu 3.09.2013r. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że fakt wybudowania na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości parkingu nie jest negowany przez samych wnioskodawców. W konsekwencji organ uznał, że parking wybudowany i zlokalizowany na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot był zaplanowany i uwzględniony w dokumentacji z okresu przejęcia jej na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym, pomimo że cel wywłaszczenia został określony w sposób bardzo szeroki, to analiza związku funkcjonalnego pomiędzy celem, na jaki przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona, a celem określonym w podstawie wywłaszczenia, pozwala przyjąć, że zabudowa spornej nieruchomości parkingiem i infrastrukturą techniczną w postaci drogi dojazdowej i siecią energetyczną oraz kanałem ciepłowniczym spełnia wymagania wynikające z celu, na jaki została wywłaszczona, określonym w akcie notarialnym z dnia 14.05.1975r. W tym zakresie Wojewoda, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, zwrócił uwagę że przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla należy uwzględnić nie tylko budowę klasycznych budynków mieszkalnych, ale także towarzyszącą budowie infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom – do której niewątpliwie należy zaliczyć również drogę dojazdową do budynków mieszkalnych, ciągi komunikacyjne piesze oraz parking, który ma służyć mieszkańcom osiedla. Organ podkreślił, że fakt wybudowania parkingu na ww. nieruchomości, został potwierdzony również w sposób pośredni – umową dzierżawy nr 66/90 z dnia 10.12.1990r., z której wynika, że w [...] był zlokalizowany parking samochodowy, następnie wydzierżawiony na rzecz osoby fizycznej zobligowanej uiszczać z tego tytułu czynsz dzierżawny na rzecz Urzędu Miasta. Fakt zlokalizowania parkingu i jego zagospodarowania potwierdza także pismo stanowiące załącznik do ww. umowy dzierżawy, sporządzone przez Urząd Miejski – z którego wynika m. in. że ogrodzenie okalające parking wykonane było wówczas ze stali ceowej, kątowej i płaskiej o łącznej długości 229,70 m wraz z bramą i furtką.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. organ wskazał, że podstawą oceny zbędności i – co za tym idzie – żądania zwrotu nieruchomości jest wyłącznie fakt niezrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to nie istnieje możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i to niezależnie od terminów wskazanych w art. 137 u.g.n. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.03.2014r. o sygn. akt P 38/11 (OTK 2014, seria A, nr 3, poz. 31), wobec czego norma zawarta w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nie pozwala na uznanie za zbędną na cel wywłaszczenia nieruchomości, która została wywłaszczona przed 27.05.1990r., a na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, nie później niż przed 22.09.2004r., zrealizowano cel wywłaszczenia (wyrok NSA z dnia 24 września 2014r., I OSK 2246/13). Objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość została bowiem przejęta na rzecz Skarbu Państwa w dniu 14.05.1975., a odwołujący się złożyli stosowny wniosek dopiero w 2013r.

Końcowo Wojewoda podkreślił, że w związku ze zrealizowaniem celu przejęcia i urządzeniem na przedmiotowej nieruchomości parkingu nie jest istotnym, kto obecnie i w jakim celu z niego korzysta. Decydujący jest bowiem fakt wybudowania parkingu i zagospodarowania przejętej nieruchomości w sposób pozwalający na prawidłowe funkcjonowanie osiedla mieszkaniowego. Z treści pozyskanego w toku prowadzonego postępowania zarządzenia Prezydenta Miasta nr 272/2014 z dnia 17.11.2014r., zmieniającego zarządzenie z dnia 16.01.2014r. nr 16/2014 wynika, że parking na przedmiotowej nieruchomości został oddany w zarząd Centrum Integracji Społecznej i ma służyć dla okolicznych mieszkańców. Tym samym brak podstaw by podzielić argumentację odwołujących się o tym, że parking jest wykorzystywany tylko dla celów komercyjnych niezwiązanych ze świadczeniem usług dla mieszkańców osiedla. Odnosząc się do przytoczonego w piśmie z dnia 10.08.2015r. wyroku organ wyjaśnił, że orzeczenie to wydane zostało w innym stanie faktycznym niż ten, który zaistniał w przedmiotowej sprawie. Ponadto, jak wynika z orzecznictwa sądów, jeśli cel wywłaszczenia został osiągnięty, to późniejsze zmiany przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości nie mogą prowadzić do powstania obowiązku zwrotu, a nieruchomość wywłaszczona nie może zostać uznana za zbędną. W konsekwencji, zdaniem organu, bezzasadnym był wniosek o dopuszczenie jako dowodu kwitu rozrachunkowego dotyczącego wywłaszczonej nieruchomości - na okoliczność przeznaczenia jej na cele komercyjne sprzeczne z celem wywłaszczenia.

Skargę na do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnieśli [...], zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. nieważność postępowania określoną w art. 156 § 1 pkt. 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji obu instancji przez osoby, które działały z upoważnienia organów właściwych do wydania decyzji, podczas gdy w aktach postępowania nie znajduje się żaden dokument potwierdzający upoważnienie pochodzące od organu właściwego do wydania decyzji dla [...] - Naczelnika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami (decyzja I instancji) ani dla [...]- Dyrektora Wydziału Infrastruktury i Nieruchomości (decyzja II instancji) - co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości skutkującego nieważnością decyzji obu instancji;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, to jest:

- art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, że wywłaszczona nieruchomość nie podlega zwrotowi, gdyż nie może być uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 137 u.g.n.), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w aktach postępowania brak jest stosownej decyzji i nie było możliwe określenie celu wywłaszczenia z niej wynikającego;

- art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że przesłanki zwrotu nieruchomości w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione z uwagi na to, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu;

- art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten stosuje się tylko wtedy, jeżeli w ogóle nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie jest możliwe określenie celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu albowiem brak jest tej decyzji, a w świetle brzmienia art. 137 u.g.n. cel wywłaszczenia ma być oceniany przez pryzmat treści takiej decyzji;

- art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że domniemanie wynikające z tego przepisu zostało obalone, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika: kiedy rozpoczęto prace określone w decyzji o wywłaszczeniu i czy nastąpiło to przed upływem 7 lat od dnia, gdy decyzja stała się ostateczna, ani kiedy cel wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu został osiągnięty i czy upłynęło lat 10 od dnia gdy decyzja stała się ostateczna;

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości;

- art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., polegające na zaniechaniu zebrania koniecznych w sprawie dowodów, niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, w jakich terminach realizacja celu wywłaszczenia została rozpoczęta i zakończona, a nadto nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy oraz wykroczenie poza granice swobodnej oceny dowodów polegające na formułowaniu wniosków nie znajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym,

- art. 8 K.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej polegającego na oparciu ustaleń faktycznych rozstrzygnięcia o materiał dowodowy, w postaci decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Komunikacji Urzędu Miejskiego z dnia 23 stycznia 1975r., której brakuje w aktach sprawy.

Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, ewentualnie o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 P.p.s.a).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a).

Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 14.05.1975r., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], która w aktualnej ewidencji gruntów i budynków miasta odpowiada części działek nr [...].

Przechodząc do kontroli legalności zakwestionowanego rozstrzygnięcia

na wstępie należało rozważyć najdalej idący zarzut strony skarżącej, dotyczący nieważności postępowania administracyjnego (pkt 1 petitum skargi). W przypadku bowiem uwzględnienia tego zarzutu bezprzedmiotowym jest odnoszenie się do pozostałych kwestii merytorycznych. W ramach tego zarzutu strona skarżąca podnosi, że w aktach postępowania nie znajduje się żaden dokument potwierdzający upoważnienie pochodzące od organu właściwego do wydania decyzji dla [...] - Naczelnika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami (decyzja I instancji) ani dla [...] - Dyrektora Wydziału Infrastruktury i Nieruchomości (decyzja II instancji) - co doprowadziło, zdaniem skarżących, do wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości skutkującego nieważnością decyzji obu instancji.

W ocenie Sądu zarzut jest niezasadny.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że sam brak powołania się na upoważnienie nie pociąga za sobą skutków w postaci nieważności czy uchylenia decyzji, o ile upoważnienie takie istniało w dacie wydania decyzji (por. wyrok NSA w Poznaniu z dnia 23.04.1996r., sygn. akt SA/Po 1555/95, LEX nr 26767, NSA z dnia 16.01.2014r., sygn. akt II GSK 1618/12, LEX nr 1452704). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.01.2012r., sygn. akt I OSK 1563/11, LEX nr 1107463 wskazał, że: "Przepis art. 268a K.p.a. reguluje tzw. przedstawicielstwo administracyjne, które służy dekoncentracji zadań realizowanych przez organ administracji publicznej. Upoważnienie, o którym mowa w tym przepisie jest instrumentem dekoncentracji wewnętrznej. Udzielenie takiego upoważnienia jest czynnością o charakterze wewnętrznym. Nie powoduje ono utraty przez organ udzielający kompetencji do załatwienia sprawy, w szczególności do wydania decyzji administracyjnej, gdyż podmiot upoważniony działa w tym zakresie w imieniu organu i na jego odpowiedzialność".

W świetle orzecznictwa sądowego jak również doktryny należy uznać, że udzielenie upoważnienia jest czynnością wewnętrzną organu administracji publicznej, a związku z tym upoważnienia nie doręcza się stronom postępowania administracyjnego. Dokument upoważnienia nie musi również znajdować się w aktach sprawy. Niemniej jednak Sąd zbadał upoważnienia dołączone przez organ odwoławczy do akt sprawy przy udzielaniu odpowiedzi na skargę (K-II-34 i 35) i stwierdza, że na podstawie upoważnień udzielonych przez Starostę z dnia 2.10.2006r. oraz Wojewodę z dnia 1.10.2013r. osoby, które wydały zaskarżone decyzje były upoważnione do działania w tym zakresie. W dacie wydania decyzji osoby je wydające legitymowały się bowiem stosownymi upoważnieniami do wydania decyzji administracyjnych z zakresu działania Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego oraz Wydziału Infrastruktury i Nieruchomości Urzędu Wojewódzkiego.

W ocenie Sądu nie doszło również do pozostałych zarzucanych w skardze naruszeń prawa procesowego (pkt 3 petitum skargi) i prawa materialnego (pkt 2 petitum skargi).

Z uwagi na podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania rozpoznaniu w pierwszej kolejności podlega ten zarzut, albowiem dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o prawidłowo przeprowadzone dowody, a także w zgodzie z wymogami formalnymi daje podstawy do rozpatrzenia prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego. Należy podkreślić, że zakres postępowania dowodowego jest zdeterminowany przesłankami określonymi w przepisach stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.

W sprawie niniejszej decyzja została wydana na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r., poz. 782 ze zm.), zwanej dalej u.g.n. Art. 136 i 137 u.g.n. określają sytuacje, w jakich dochodzić może do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Warunkiem skutecznej realizacji roszczenia o zwrot jest w świetle art. 136 ust. 3 u.g.n. wykazanie w toku postępowania administracyjnego, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Art. 216 ust. 1 u.g.n. rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu m.in. na nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. nr 10,poz. 64 ze zm.). Uznanie nieruchomości za zbędną w powyższym rozumieniu następuje w przypadkach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. tj. jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 (OTK 2014, seria A, nr 3, poz.31) orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust.1 Konstytucji RP.

W związku z powyższym niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy niniejszej było ustalenie przez organ czy wniosek dotyczy nieruchomości wywłaszczonej, czy wywłaszczenie nastąpiło przed 22 maja 1990r. oraz ustalenie celu wywłaszczenia jak również czy do 22 września 2004r. cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany.

Jest bezsporne, że aktem notarialnym z dnia 14.05.1975r. [...] sprzedał w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...], oznaczoną na mapie wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej miejskiego Biura Geodezji i Kartografii w dniu 14.02.1974r. jako działka nr [...] o pow. 0,1196 ha. Zgodnie z § 2 ww. aktu notarialnego działka nr [...] położona była na terenie, na którym ostateczną decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Komunikacji Urzędu z dnia 23.01.1975r. zatwierdzono ogólny plan zagospodarowania - budowa osiedla mieszkaniowego. Nieruchomość oznaczona w dacie zbycia jako działka nr [...], obecnie - w rezultacie zachodzących modernizacji - stanowi część działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...] i 154/36.

Nie może w związku z powyższym budzić wątpliwości, że w świetle art. 216 ust. 1 u.g.n. przedmiotowa nieruchomość jest nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z § 2 ww. aktu notarialnego działka nr [...] położona była na terenie, na którym ostateczną decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Komunikacji Urzędu Miejskiego z dnia 23.01.1975r. zatwierdzono ogólny plan zagospodarowania - budowa osiedla mieszkaniowego.

Jak już wskazano wyżej, istotną przesłanką zwrotu nieruchomości oraz podstawą dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze stanem zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest precyzyjne ustalenie tego celu przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości. Dopiero ustalenie celu wywłaszczenia otwiera organowi drogę do badania czy cel ten został zrealizowany.

Z akt sprawy niniejszej wynika, że podjęte działania zmierzające do odszukania powołanej w ww. akcie notarialnym decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Komunikacji Urzędu Miejskiego z dnia 23.01.1975r. nie przyniosły rezultatu. Zarówno Archiwum Państwowe, Archiwum Zakładowe przy Urzędzie Wojewódzkim, Urząd Miasta jak również PKP S.A. poinformowały organ, że nie posiadają akt związanych z przedmiotową decyzji, ani dokumentacji związanej z realizacją osiedla mieszkaniowego. W tym stanie rzeczy, należy podzielić stanowisko organu, że oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia należy dokonać na podstawie wszelkich dostępnych dowodów dotyczących realizacji celu wywłaszczenia. W sytuacji, gdy cel wywłaszczenia jest określony w sposób nieprecyzyjny, bądź zbyt ogólny, niezbędna jest analiza wszelkiej dokumentacji związanej z wywłaszczeniem, a ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia powinna być przez organ dokonana na podstawie dostępnych organowi dowodów związanych z przedmiotową nieruchomością. W tym zakresie organ powinien dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić sie do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 K.p.a.).

W sprawie niniejszej organy obu instancji działania takie podjęły.

W ocenie Sądu, dowody zebrane w sprawie w tym m.in. kserokopia szczegółowego planu zagospodarowania terenu "Osiedla [...]"oraz załącznik mapowy pozwalały na poczynienie ustaleń, że na działce ozn. nr [...] miał zostać wybudowany parking osiedlowy umożliwiający prawidłowe funkcjonowanie tego osiedla. Na obszarze na którym znajdowała się przedmiotowa działka miał powstać parking osiedlowy wraz z drogami dojazdowymi i chodnikami do znajdujących się w sąsiedztwie zabudowań tworzących "Osiedle [...]".

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Fakt zrealizowania tej inwestycji potwierdzają nie tylko oględziny przeprowadzone przez organ I instancji w dniu 03.09.2013r., ale również w sposób pośredni umowa dzierżawy nr 66/90 z dnia 10.12.1990r. Z jej treści wynika, że w [...] był zlokalizowany parking samochodowy, który następnie został wydzierżawiony na rzecz osoby fizycznej zobowiązanej do uiszczania z tego tytułu czynszu dzierżawnego na rzecz Urzędu Miasta. Fakt zlokalizowania parkingu i jego zagospodarowania potwierdza pismo stanowiące załącznik do umowy dzierżawy. Z treści tego dokumentu wynika m.in. że ogrodzenie okalające parking wykonane było wówczas ze stali ceowej, kątowej i płaskiej o łącznej dł. 229,70 m wraz z bramą i furtką. Podkreślić należy, że fakt wybudowania na przedmiotowej nieruchomości parkingu nie jest negowany przez skarżących.

Lektura materiału dowodowego zebranego w sprawie pozwala Sądowi zaaprobować stanowisko organów, że zabudowa przedmiotowej nieruchomości parkingiem i infrastrukturą techniczną w postaci drogi dojazdowej i siecią energetyczną oraz kanałem ciepłowniczym, spełnia wymagania wynikające z celu, na jaki sporna nieruchomość została wywłaszczona.

Jak trafnie wskazuje organ odwoławczy, powołując się na w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych, przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również towarzyszącą budowie osiedla mieszkaniowego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Za wręcz niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się pawilony handlowe, usługowe, szkoły, parkingi, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlową, ciągi piesze, drogi dojazdowe. Infrastrukturę osiedlową stanowią także instalacje podziemne, takie jak na przykład linie komunikacyjne, kabel elektryczny czy instalacja gazowa i sanitarna (por. wyroki NSA: z dnia 3.09.2010r., sygn. akt I OSK 1537/09, z dnia 7.09.2007r., sygn. akt I OSK 1324/06, z dnia 20.01.1999r., sygn. akt IV SA 476/97, LEX nr 47334, dostępne także na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

W niniejszej sprawie wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony w 2013 r. Zgromadzone w sprawie dowody, w tym umowa dzierżawy nr 66 z dnia 10.12.1990r. potwierdzają, że nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w dniu 14.05.1975r., a zatem przed 27.05.1990r., zaś cel przejęcia został zrealizowany przed 22.09.2004r. W tym stanie rzeczy, prawidłowo organy obu instancji uznały, iż brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości.

Jedynie końcowo należy zauważyć, co trafnie podkreśla organ odwoławczy, że w związku ze zrealizowaniem celu wywłaszczenia i urządzeniem na nieruchomości parkingu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy kto aktualnie i w jakim celu z niego korzysta. Decydujący jest bowiem fakt wybudowania parkingu i zagospodarowania przejętej nieruchomości w sposób pozwalający na prawidłowe funkcjonowanie osiedla mieszkaniowego.

W orzecznictwie sądów ugruntowany został pogląd, że jeśli cel wywłaszczenia został osiągnięty, późniejsze zmiany przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości nie mogą prowadzić do powstania obowiązku zwrotu, a nieruchomość wywłaszczona nie może zostać uznana za zbędną. Późniejsza zmiana sposobu faktycznego wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny jej zbędności z punktu widzenia przepisów o wywłaszczeniu. Zwrot jest wyłączony bez względu na to, na jakie cele i komu nieruchomość została przekazana (por. uzasadnienie uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11, OTK- A 2012/11/135 oraz uchwała składu 7 sędziów SN z 13 czerwca 1995 r., sygn. akt III AZP 3/95, OSNP nr 24/1995, poz. 296).

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.