Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 433/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2;
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 7; art. 77par. 1; art. 80; art. 11; art. 145 par. 1 pkt 5; art. 107;
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c z zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. z dnia [...] lutego 2021 r., znak: [...] odmawiającą umorzenia należności w łącznej kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w łącznej kwocie [...]zł z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. L. w okresie od [...].10.2008 r. do [...].04.2018 r., na rzecz A. S. w okresie od [...].10.2008 r. do [...].08.2016 r., w okresie od [...].10.2016 r. do [...].04.2018 r. oraz w okresie od [...].08.2018 r. do [...].07.2019 r., na rzecz P. S. w okresie od [...].10.2008 r. do [...].08.2009 r., w okresie od [...].10.2010 r. do [...].09.2012 r. oraz w okresie od [...].01.2013 r. do [...].09.2013 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C., rozpoznając wniosek strony z dnia [...] stycznia 2021 r., odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. L. w okresie od [...].10.2008 r. do [...].04.2018 r., na rzecz A. S. w okresie od [...].10.2008 r. do [...].08.2016 r., w okresie od [...].10.2016 r. do [...].04.2018 r. oraz w okresie od [...].08.2018 r. do [...].07.2019 r., na rzecz P. S. w okresie od [...].10.2008 r. do [...].08.2009 r., w okresie od [...].10.2010 r. do [...].09.2012 r. oraz w okresie od [...].01.2013 r. do [...].09.2013 r. Organ wyjaśnił, że zadłużenie strony z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. L., A. S. i P. S. na dzień [...].2021 r. wynosi [...] zł (w tym: należność główna [...] zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie [...] zł). Do dnia wydania decyzji organu I instancji do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. na poczet zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wpłynęła łączna kwota [...]zł (w tym: należność główna [...] zł, odsetki ustawowe za opóźnienie [...] zł oraz koszty upomnienia [...] zł).

Organ ustalił, że strona ma 49 lat, nie pracuje. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J. B.. Z uwagi na zły stan zdrowia legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzeczenia o Niepełnosprawności w C. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe ze wskazaniami dotyczącymi odpowiedniego zatrudnienia - "warunki pracy chronionej". Nie posiada uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z ubezpieczenia społecznego. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę w kwocie [...]zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł miesięcznie. Z dołączonego oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku.

Odmawiając umorzenia przedmiotowych należności organ zwrócił uwagę na obligatoryjny charakter zobowiązań alimentacyjnych rodziców wobec dzieci, z których można się zwolnić tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach. Umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że fakt, iż skarżąca choruje i jest osobą niepełnosprawną nie może stanowić przesłanki do umorzenia zaległości, jeśli się weźmie pod uwagę, że w sytuacji dłużnika nie zaszły zmiany w zakresie wywiązywania się z nałożonego przez sąd obowiązku alimentacyjnego. Z dowodów dołączonych do akt wynika, iż strona leczy się od 2018 r., co nie zmieniło sytuacji z zakresie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, ponieważ przed chorobą również nie wywiązywała się z nałożonego przez sąd obowiązku alimentacyjnego i nie łożyła na utrzymanie swoich dzieci. Nawet bardzo trudna sytuacja dłużnika alimentacyjnego nie stanowi samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki do umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W wyniku odwołania wniesionego przez A. S. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] maja 2021 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Kolegium, przywołując treść art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyjaśniło, że z uwagi na zawarty w powyższym artykule zwrot "organ może" decyzja podejmowana w tym przedmiocie jest decyzją uznaniową. Przedmiotowa regulacja nie nakłada obowiązku umorzenia należności, ale daje wyłącznie takie uprawnienie, w razie spełnienia określonych przepisem warunków, których ocena należy do orzekającego organu.

Jak wskazano organ I instancji, analizując zgromadzone dowody, doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku strony i umorzenia zadłużenia alimentacyjnego.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jak podkreślono umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Nie ulega zatem wątpliwości, że zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka podlegającego ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP) poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację.

W ocenie Kolegium organ I instancji wydając rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia zadłużenia alimentacyjnego rozstrzygnięcie oparł o analizę sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej. Wskazano, że sytuacja choć aktualnie trudna dla skarżącej, nie uzasadnia zastosowania instytucji umorzenia. Jak zauważyło Kolegium ubocznie można również podnieść, że umorzenie przedmiotowych należności nie wpłynęłoby na poprawę sytuacji skarżącej, gdyż ciąży na niej m.in. zadłużenie na rzecz wierzyciela alimentacyjnego, które nadal będzie egzekwowane przez komornika. Poza tym umorzenie należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, nic nie zmieni w sytuacji strony ponieważ pobiera ona zasiłek pielęgnacyjny, który nie podlega egzekucji.

Sytuacja skarżącej na tle innych dłużników alimentacyjnych nie jest na wyjątkowa ani nadzwyczajna, aby uzasadniała umorzenie zaległych należności. Sądy administracyjne niejednokrotnie wskazywały, na tle konkretnych przypadków, że powody zdrowotne nie mogą być uznane za wystarczające do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Również okoliczności związane z trudną sytuacją dochodową, nie stanowią starczających przesłanek, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie są to bowiem okoliczności, pozwalające na wyjątkowe potraktowanie wnioskodawcy i uwzględnienie jego żądania w oparciu o art. 30 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sytuacje wyjątkowe to okoliczności, w następstwie których sytuacja dłużnika ulega takiemu pogorszeniu, że nie jest n w stanie na bieżąco spłacać swoich należności, a nadto nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji. Nie można przy tym zapomnieć o istocie zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z postanowieniami art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego mają charakter obligatoryjny, a zobowiązany powinien mieć świadomość konsekwencji wynikających z uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. Bezspornym jest fakt, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego są wypłacane na skutek niedopełnienia przez stronę obowiązku alimentacji na rzecz osób uprawnionych. Stosownie zaś do art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 tego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców niejako wówczas, gdy ich sytuacja materialna jest dobra, ale także wówczas gdy są oni niezamożni lub wręcz ubodzy.

Dodatkowo wskazano także, że organy administracji publicznej nie mogą pochopnie umarzać należności, gdyż czasowy brak środków pieniężnych oraz sytuacja zdrowotna nie przesądza o tym, że w przyszłości stan ten nie ulegnie polepszeniu i skarżąca będzie miała możliwość spłaty zadłużenia.

Decyzja organu II instancji została zaskarżona przez A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze zarzucono, że w decyzji uwzględniono jakie dochody ma mąż skarżącej, ale nie uwzględniono ile pieniędzy zostaje po opłatach bieżących na rodzinę, życie i inne środki pierwszej potrzeby, przy czym zaznaczono, że jest to dochód męża, a nie skarżącej, która jest na utrzymaniu męża.

Skarżąca podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze sugeruje, że może iść do pracy - jest to absurdem, gdyż żaden zakładowy lekarz nie dopuści jej do pracy, ryzykując jej zdrowiem, gdyby się coś stało. Skarżąca wyjaśniła, że ma problemy z poruszaniem, jest po udarze, ma niedowład lewej strony i porusza się o kuli.

Skarżąca podkreśliła także, że jej stan zdrowia uległ nieodwracalnemu pogorszeniu i był zagrożony śmiercią, wymaga stałej i długotrwałej opieki osób trzecich, co zostało zbagatelizowane i nie wzięte pod uwagę.

Jak wyjaśniła skarżąca w dalszej części skargi oprócz jej ciężkiej choroby dotknęło ją też wielkie rodzinne nieszczęście - jej mąż, który był dla niej wielkim wsparciem, ciężko i niespodziewanie nagle zachorował. W marcu 2021 r. mąż skarżącej uległ poważnemu i ciężkiemu w skutkach wypadkowi, w drodze do domu doznał zatrzymania akcji serca i tym samym oddechu, był bardzo długo reanimowany, doznał stłuczenia podstawy mózgu, obrzęku mózgu, krwiaka podpajęczynkowego, ma niedotlenienie mózgu, mózg jest uszkodzony wskutek zatrzymania akcji serca. Obecnie przebywa na OJOMIE, w śpiączce naturalnej, z której się nie wybudził. Rokowania są bardzo złe, jest w stanie wegetatywnym.

Skarżąca podniosła, że została teraz sama w domu, jest zdana na pomoc osób trzecich. W sytuacji, gdy wszystkie prawie środki z męża chorobowego pójdą na opłaty jego pobytu w szpitalu będzie żyć w skrajnym ubóstwie i zagrożeniu bezdomnością, gdyż nie podoła opłatom utrzymania mieszkania, wyżywienia, leków oraz podstawowych potrzeb egzystencji.

Końcowo skarżąca wniosła, by uznać jej sytuację i sytuację męża za bardzo nietypową i szczególną albowiem niepełnosprawność skarżącej i jej mżą jest czynnikiem, który wyklucza ich z rynku pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sprawy pozostaje kontrola legalności decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 877 ze zm. – dalej jako "ustawa"), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter uznaniowy, albowiem to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to, że nawet ustalenie, że zachodzi przesłanka umorzenia świadczeń w postaci określonej "sytuacji dochodowej i rodzinnej", nie zobowiązuje organu do umorzenia zaległości. Organ ma wówczas możliwość wyboru rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego dla wnioskodawcy. Nie dotyczy to natomiast kwestii ustalenia, czy w sprawie zaszły tego rodzaju szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Zagadnienie ustalenia czy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej (art. 30 ust. 2 ustawy) to nie jest problem wyboru między różnymi możliwościami, lecz kwestia jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawidłowych wniosków wynikających z tych ustaleń.

Można stwierdzić, że wystąpienie przesłanki w postaci zaistnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej jest konieczne dla podjęcia decyzji o umorzeniu należności, ale niewystarczające, bowiem w takiej sytuacji ostateczna decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie oznacza jednak, że decyzja organu może być dowolna. Organ rozstrzygnięcie powinien uzasadnić, wskazując w szczególności jakie okoliczności skłoniły go do odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mimo ustalenia, że przesłanki konieczne dla umorzenia, określone w przepisach ustawy zostały spełnione.

W przypadku uznaniowego charakteru decyzji podejmowanych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy celowości takich decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia składek mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Istotą decyzji uznaniowej jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten jednak powinien być odpowiednio uzasadniony. Z uzasadnienia wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań wynikać powinno dlaczego organ zdecydował się na zajęcie określonego stanowiska, w szczególności w sytuacji, w której przyjmuje się rozwiązanie negatywne dla strony.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że kontrolą Sądu objęte zostały decyzja i prowadzące do wydania tej decyzji postępowanie, w którym organ ustalił, że nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie Sądu nie są jednak wystarczające i nie zostały przekonująco uzasadnione wnioski, które doprowadziły organ do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie byłoby uzasadnione.

Po drugie, wprawdzie bez winy organu odwoławczego, to jednak przy rozpatrywaniu okoliczności sprawy pominięta została istotna okoliczności w postaci nagłej i poważnej choroby męża wnioskodawczyni.

W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Wyrazem tej zasady są obowiązki nałożone na organ administracji publicznej w art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Według tych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W ocenie Sądu, powyższych wymogów w omawianym zakresie nie spełnia zaskarżona decyzja, bowiem organ nie rozważył wszechstronnie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, jak też nie uzasadnił w przekonujący i logiczny sposób ustalenia co do tego, że w sprawie nie występują podstawy do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że istniejąca długo i już w dacie wydawania przez sądy powszechne wyroków zasądzających alimenty, zła sytuacja zdrowotna i materialna zobowiązanego nie powinna co do zasady uzasadniać umorzenia należności.

Ocena materiału dowodowego w tego rodzaju sprawach musi uwzględniać fakt wydania w stosunku do zobowiązanego wykonalnych (prawomocnych) wyroków sądowych, którymi zasądzono alimenty i z których wynika, że w dacie wyrokowania strona była nie tylko zobowiązana do płacenia alimentów, ale również, że posiadała możliwości ich uiszczania. Ocena organów nie może prowadzić do wniosków odmiennych, sprzecznych z ustaleniami wynikających z orzeczeń sądowych stanowiących podstawę prawną do wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Niewątpliwie z okoliczności ujawnionych w sprawie wynika, że zły stan zdrowia skarżącej istnieje już od wielu lat.

Uwagi organów uszło jednak to, że stan zdrowia skarżącej pogorszył się istotnie w ostatnim czasie.

Z dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach wynika, że w 2018 r. doszło u skarżącej do ostrej niewydolności serca w związku z czym skarżąca została poddana zabiegowi wszczepienia układu stymulującego serce typu CRT-D.

Potwierdzeniem tej okoliczności jest złożone do akt administracyjnych orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2018 r., z którego wynika, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od [...] maja 2018 r.

Organy wprawdzie dostrzegły tę okoliczności, jednakże nie oceniły jej należycie w kontekście analizy sytuacji skarżącej, która ma wpływ na kwestię umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czym naruszyły wynikający z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek

wyczerpującego rozpatrzenia wszystkich okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie.

Organy powinny ocenić jaki zakres i charakter miała zmiana stanu zdrowia skarżącej zaistniała w 2018 r. oraz w jaki sposób zmiana ta oddziałuje na sytuację zdrowotną i materialną skarżącej, szczególności pod względem możności podjęcia obecnie przez skarżącą pracy zarobkowej.

Organy zaniechały dokonania takiej oceny.

Po drugie i co bardziej istotne, wprawdzie bez winy organu odwoławczego, to jednak przy rozstrzyganiu sprawy pominięta została istotna okoliczność w postaci nagłej i poważnej choroby męża wnioskodawczyni.

Z twierdzeń wnioskodawczyni zwartych w skardze, które w części znajdują potwierdzenie w załączonym do skargi zaświadczeniu o pobycie w szpitalu (k.8 akt sądowych) wynika, że marcu 2021 r. mąż skarżącej uległ poważnemu i ciężkiemu wypadkowi, doznał zatrzymania akcji serca i tym samym oddechu, był długo reanimowany, doznał stłuczenia podstawy mózgu, obrzęku mózgu, krwiaka podpajęczynkowego, ma niedotlenienie mózgu, mózg jest uszkodzony wskutek zatrzymania akcji serca, obecnie przebywa na nadal w szpitalu, w stanie wegetatywnym, w śpiączce naturalnej, z której się nie wybudził.

Twierdzenia te częściowo znajdują potwierdzenie w przywołanym zaświadczeniu o pobycie w szpitalu, z którego wynika, że istotnie od dnia [...] marca 2021 r. J. B. przebywa na Oddziale Intensywnej Terapii Samodzielnego Publicznego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w C..

Niewątpliwie, w sytuacji, gdy mąż skarżącej był jedyną osoba utrzymującą rodzinę, w tym i również skarżącą, tego rodzaju okoliczność ma istotne znaczenie dla oceny sytuacji osobistej i materialnej skarżącej i tym samym dla oceny celowości umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Przedmiotowe zdarzenie zaistniało jeszcze w toku trwającej sprawy administracyjnej i przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Organ odwoławczy nie uwzględnił tej okoliczności przy rozstrzyganiu sprawy, przy czym nie sposób dopatrywać się w tym winy organu: z akt sprawy nie wynika bowiem, by skarżąca zawiadomiła organ o tym zdarzeniu, nie można też wymagać, by tego rodzaju okoliczność znana była organowi z urzędu.

Brak winy organu w kwestii uwzględnienia powyższej okoliczności przy wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy, zebraniu i rozpatrzeniu całości materiału dowodowego nie oznacza, że okoliczność taka nie powinna zadecydować o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Przeciwnie, w sytuacji, gdy okoliczność taka należy do zdarzeń, które w myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadniają wznowienie postępowania, uznać należy, że ujawnienie w toku trwającego postępowania sądowego tego rodzaju nowej okoliczności i dowodu stanowi samodzielną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Omówione okoliczności wskazują, że postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem reguł proceduralnych określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także w art. 107 i art. 11 k.p.a. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro doprowadziło do ustalenia, że brak jest przesłanki do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jako, że uchybień tych dopuściły się organy obu instancji, oprócz zaskarżonej decyzji, uchylono także decyzję organu pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organy, biorąc pod uwagę poczynione wyżej oceny i wskazania sformułowane przez Sąd, powinny rozpatrzyć wszystkie okoliczności sprawy wynikające z twierdzeń skarżącej oraz przeprowadzonych dowodów.

W szczególności więc organy powinny zwrócić uwagę na fakt istotnego pogorszenia stanu zdrowia wnioskodawczyni w 2018 r. oraz fakt zachorowania w 2021 r. jej męża. Odnośnie tej drugiej okoliczności organy powinny wyjaśnić i zweryfikować okoliczności dotyczące choroby, której uległ mąż skarżącej i obecnego stanu jego zdrowia.

Ustalenie dotyczące przesłanek umorzenia powinno być logicznym wynikiem dokonanych ustaleń faktycznych. Oceny formułowane przez organ powinny mieć charakter stanowczy i jednoznaczny, a nie hipotetyczny. Powinny także znajdować swą podstawę, tj. wynikać z dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a wskazanych następnie w uzasadnieniu decyzji.

W taki sposób, tj. na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie organy powinny także ocenić, czy wnioskodawczyni z uwagi na stan zdrowia ma realną szansę podjęcia w najbliższym czasie pracy zarobkowej.

Podkreślić należy, że wskazania Sądu co do dalszego postępowania nie wyznacza w żaden sposób kierunku rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza jedynie konieczność wyczerpującego ustalenia i oceny stanu faktycznego sprawy i wyciągnięcia logicznych wniosków z dokonanych ustaleń.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.