Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1137/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 145
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1137/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r., sprawy ze skargi J.W., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 24 maja 2013 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek finansowanych, ze środków płatnika, - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 8 kwietnia 2013 r.-


UZASADNIENIE

W dniu 8 lutego 2013r. do Oddziału ZUS , wpłynął wniosek J.W. o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i inne, do których wymierzania i poboru został wyznaczony ZUS lub ich rozłożenie na raty.

Wnioskodawca wyjaśnił, że zła sytuacja finansowa, która zaistniała obecnie - po prawie dziesięciu latach nienagannego opłacania składek, wynikła z rozwiązania umowy z kontrahentem, który zalega mu z zapłatą kwoty 140 tys. zł. Z tego powodu zalega również z zapłatą podatku do Urzędu Skarbowego i wypłatą dla pracowników. Wnioskodawca ma na utrzymaniu dwójkę dzieci w wieku 5 i 10 lat oraz niepracującą żonę, która zajmuje się młodszą córką chorą na padaczkę, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Z pomocą finansową rodziny spłaca kredyt hipoteczny.

W dniu 3 kwietnia 2013r. do Zakładu wpłynęło natomiast oświadczenie wnioskodawcy, w którym zrezygnował z ratalnej spłaty z uwagi na pogorszenie sytuacji finansowej i wniósł o umorzenie całości zadłużenia.

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2013r. nr [...] ZUS odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek finansowanych ze środków płatnika oraz całości finansowanych przez płatnika odsetek za zwłokę i kosztów upomnień, tj.:

- na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w łącznej kwocie 15.225,01 zł,

- na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 1.960,90 zł,

- na Fundusz Pracy i FGŚP w łącznej kwocie 1.953,59 zł.

Na wstępie zaznaczono, że w świetle przepisu art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") brak było podstaw prawnych do prowadzenia w sprawie o umorzenie merytorycznego postępowania wobec składek w części finansowanej ze środków ubezpieczonych, postępowanie w tym zakresie było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć, co nastąpiło w decyzji z dnia 8 kwietnia 2013r. nr [...].

W kontekście przesłanek umorzenia sformułowanych w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ nie stwierdził zaistnienia całkowitej nieściągalności, bowiem stwierdzenia takiego dokonuje organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi, a wobec wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne dotychczas nie zostało wszczęte. Jak wynika z akt sprawy nadal prowadzi on działalność gospodarczą, jest właścicielem nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] zatem możliwe jest prowadzenie egzekucji z tego majątku za pośrednictwem Komornika Sądowego lub Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Jeśli zaś chodzi o przesłanki wymienione w przepisie § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) problemy związane z uzyskiwaniem wystarczających dochodów, nie są równoznaczne z brakiem możliwości zapłaty należności z tytułu składek i nie mogą stanowić podstawy do umorzenia tych należności. Przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące trudnej sytuacji finansowej nie wyczerpują warunków tego przepisu. Obciążenia gospodarstwa domowego, to miesięczne opłaty za energię elektryczną- 164 zł, gaz - 60 zł, telewizję - 69,90 zł, żywność - 600 zł, opłaty kwartalne za wodę 60-100 zł, odpady komunalne 43,80 zł, podatek od nieruchomości - 48 zł, wydatki na leczenie córki -200 zł. Ponadto zaś wnioskodawca opłaca polisę PZU - 50,40 zł, ubezpieczenie domu - 600 zł/rok i na bieżąco składkę w ZUS. W tej sytuacji stwierdzono, że wnioskodawca jednak uzyskuje dochody, pozwalające na opłacenie wydatków, bez konieczności sięgania po pomoc z opieki społecznej.

W ocenie organu problemy zdrowotne córki, udokumentowane stosowną i nie budzącą wątpliwości dokumentacją, mogą mieć niewątpliwie wpływ na sytuację finansową rodziny. Jednakże nie można uznać, iż przedmiotowe problemy pozbawiają możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności z tytułu składek.

Podnoszony we wniosku fakt spłaty innych zobowiązań - tj. kredytu bankowego, zobowiązania podatkowego względem innego niż ZUS urzędu - nie stanowi podstawy do uwzględnienia żądania, gdyż nieopłacone należności ZUS, jako zobowiązania publicznoprawne podlegają z mocy prawa szczególnej ochronie, gdyż mogą korzystać z uprzywilejowanej kolejności zaspokojenia, zatem winny być regulowane w pierwszej kolejności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany zaznaczył, iż aktualne problemy finansowe, materialne i zdrowotne uniemożliwiają mu spłatę zobowiązań, a zatem argumentacja ta przemawia za pozytywnym rozstrzygnięciem wniosku.

Decyzją z dnia 24 maja 2013 r. [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Podzielając w całości ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji organ zaznaczył, że podnoszona przez wnioskodawcę kwestia własności nieruchomości dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy księga wieczysta [...] oraz figurującego w niej wpisu zabezpieczenia hipotecznego ustanowionego na rzecz Banku Polska Kasa Opieki S.A. Oddział w G. również została poprawnie rozstrzygnięta w decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Analiza zapisów w księdze wieczystej potwierdza bowiem, iż jest on wyłącznym jej właścicielem, którego zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu mieszkaniowego na kwotę 200 tys. zł, zostały zabezpieczone na przedmiotowej nieruchomości wpisem hipoteki umownej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnioskodawca stwierdził, że organy jedynie pozornie zajęły się jego sprawą, a to trzymając się ściśle reguł formalnych, w całkowitym oderwaniu od realiów w jakich przychodzi mu spłacać zaległości wobec Zakładu. Miast rzetelnie odnieść się do stwierdzonych okoliczności faktycznych, organy ograniczyły się w głównej mierze do przytoczenia licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Gdyby nie skrajnie trudna sytuacja dalej regulowałby należne składki, tak jak to czynił przez dziesięć poprzednich lat. Tymczasem w toku trwania postępowania jego sytuacja uległa jeszcze dalszemu pogorszeniu, gdyż stracił pracę i wraz z żoną pozostaje bezrobotny. Absurdalne jego zdaniem są uwagi organu co do preferencji zobowiązań publicznoprawnych, skoro zaprzestanie spłacania kredytu hipotecznego może skończyć się dla rodziny skarżącego eksmisją na bruk. Oczywista jest przecież konieczności zapewnienia rodzinie godnych warunków bytowania, co jest uzasadnione dodatkowo konstytucyjną zasadą ochrony rodziny i dobra dziecka.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak wynika akt sprawy, skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności, z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. W związku z treścią jego wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.").

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego pewien rodzaj tych należności tj. zaległości składkowe z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, że przy tego rodzaju zaległościach w przypadku stwierdzenia przez organ, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności może on w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, powoływanym dalej jako "rozporządzenie wykonawcze"), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W ust. 3a art. 28 u.s.u.s. ustanowiony został zatem wyjątek przewidujący możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest jednak ustawowo ograniczony do jednej tylko kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie te należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć na podstawie rozporządzenia wykonawczego z dnia 31 lipca 2003 r. wydanego w oparciu o delegację zawartą w art. 28 ust. 3b u.s.u.s., jeżeli zobowiązany wykaże, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Przy takich uregulowaniach prawnych powoływanie się przez organ w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jednocześnie na art. 28 ust. 2 i 3 oraz ust 3a w i § 3 rozporządzenia – jak to miało miejsce w badanej sprawie – było więc nieuprawnione i wadliwe bowiem są to przepisy normujące odmienne i wykluczające się sytuacje. Inne są bowiem podstawy prawne i motywy działania organu, który umarza należności z tytułu składek, gdy są one całkowicie nieściągalne, a inne wtedy, gdy należności te są ściągalne, ale ich ściągnięcie byłoby nadmiernie uciążliwe dla zobowiązanego i jego rodziny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008 r. w sprawie sygn. akt II GSK 451/07). Jak wskazuje się w orzecznictwie, przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od całkowitej ich nieściągalności, nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne (vide wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 650/08, LEX nr 484039).

Z przytoczonych przepisów wynika więc, iż warunkiem prawidłowego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności składkowych jest określenie rodzaju zaległych składek. Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., umożliwiający umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, odnosi się wyłącznie do należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, o czym organ orzekając winien pamiętać, strona zaś ma prawo być poinformowana w jakiej wysokości jej zadłużenie na tej podstawie może być umorzone.

Dlatego dla właściwego zastosowania obowiązujących przepisów prawa i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, podstawowe znaczenie miało wcześniejsze, dokładne określenie rodzaju zaległych składek. Dopiero ustalenie czy są to składki pracownicze finansowane przez płatnika, składki pracownicze finansowane przez samych ubezpieczonych, czy też (w części lub w całości) składki dotyczące konta osobistego płatnika, pozwoliłoby na prawidłowe ustalenie podstawy materialno-prawnej w sprawie, a tym samym zakreślenie granic postępowania dowodowego.

Z zaskarżonej decyzji (jak i decyzji ją poprzedzającej) nie wynika jakiego rodzaju należności składkowych decyzja ta dotyczy. W uzasadnieniu wskazuje się jedynie, że na kwotę przedmiotowego długu skarżącego składają się należności "z tytułu składek finansowanych ze środków płatnika". Organ szerzej tej kwestii nie wyjaśnił, brak też w aktach zamieszczanego tam zwykle wykazu zaległości z podziałem na poszczególne kategorie. Stąd nie wiadomo czy przedmiotem rozważań organu były jedynie należności składkowe które skarżący winien uiścić jako płatnik za swych pracowników, co do których badane być mogło zaistnienie jedynie przesłanki całkowitej nieściągalności czy też również należności składkowe za samego ubezpieczonego, przez niego finansowane, do których zastosowanie mogłyby znaleźć przepisy art. 28 ust 3a u.s.u.s. Ta kwestia nie została wyraźnie określona a uzasadnienie decyzji zdaje się wskazywać, że do obydwu kategorii zaległości organ rozważał łącznie obydwie podstawy umorzenia. Według skarżącego obciążają go zaległości z obydwu tych tytułów a zatem przesłanki umorzenia winny być odrębnie rozpoznane co do każdej z kategorii.

W tej sytuacji zasadne jest stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie ZUS nie przeprowadził koniecznych ustaleń w przedmiocie określenia rodzaju zaległych składek, co w ocenie Sądu mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Omówione powyżej w zarysie różnice reżimów prawnych przewidziane w ustawie i w rozporządzenia wykonawczym nie zostały dostrzeżone w postępowaniu administracyjnym. Organ wydał zaskarżoną decyzję w obydwu instancjach z pominięciem prawnej identyfikacji zadłużenia skarżącego oraz przesłanek ocenianych przy umarzaniu należności z tytułu składek.

Prawidłowo natomiast zastosował przepis art. 30 u.s.u.s. wykluczający możliwość umorzenia składek pracowniczych w części finansowanej przez ubezpieczonych, czemu dał wyraz, umarzając decyzją z dnia 8 kwietnia 2013r. postępowanie w sprawie nieopłaconych składek tego rodzaju.

Co do zasady także zauważyć należy, że przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, posługują się sformułowaniem "mogą być" umarzane. To oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996r., sygn. akt II SA 28754/95). W wyroku z dnia 16 listopada 1999r., sygn. akt III SA 7900/98, NSA stwierdził, że w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Podkreślono bowiem, że obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej k.p.a.).

W przypadku skarżącego z uwagi na trudną sytuację materialną i utratę wszelkich posiadanych wcześniej źródeł dochodu przez jedynego "żywiciela rodziny" w uzasadnieniu decyzji powinno się znaleźć gruntowne rozważenie sytuacji tej rodziny, wynikającej z faktycznego bankructwa firmy zobowiązanego i wpadnięcia w pętlę zadłużenia nie tylko wobec ZUS ale także wobec organów skarbowych oraz pracowników. Zabrakło w uzasadnieniu decyzji obydwu instancji wskazania realnych możliwości zaspokojenia ciążących na skarżącym zobowiązań.

Jako zasadniczy argument przemawiający przeciwko umorzeniu zarówno w kontekście przesłanek z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s jak i § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego przywoływano każdorazowo fakt posiadania przez wnioskodawcę nieruchomości, która stanowić może w przekonaniu organu podstawę do wyegzekwowania od niego zaległych składek. Co oczywiste, nie można racjonalnie kwestionować takiego sposobu rozumowania co do zasady jednakże to rozumowanie musi być zawsze weryfikowane poprzez odniesienie się do konkretnej sytuacji zobowiązanego, czego organy w swoim rutynowym podejściu nie uwzględniły.

Organ nie rozważył jednak czy istnieją faktyczne i realne możliwości zbycia czy zamiany tej nieruchomości i pozyskania stąd środków z których nie dość że można byłoby spłacić zaległości składkowe to jeszcze nabyć dla czteroosobowej rodziny z poważnie chorym dzieckiem stosowne – mniejsze według organu – lokum.. Nie przesądził też, czy w istocie majątek ten wystarczy na zaspokojenie należności Zakładu jak również nie rozważył konsekwencji społecznych takiej czynności.

W ocenie Sądu, pomysł ten pozbawiony jest racjonalnych przesłanek gdyż sugerowana zamiana domu na mniejszy czyli w efekcie zbycie posiadanej nieruchomości należącej do zobowiązanego, nie byłoby w ogóle możliwe z uwagi na obciążenie nieruchomości w związku z zaciągniętym kredytem, hipoteką odzwierciedlającą wartość nieruchomości a nadto czynność ta niosłaby za sobą negatywne skutki w sferze socjalno-bytowej rodziny, doprowadziłaby bowiem do jej bezdomności i konieczności zapewnienia rodzinie lokalu socjalnego ze środków publicznych.

W świetle powyższego nie może ulegać wątpliwości, że w toku postępowania organ wbrew swej powinności nie podjął wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia i rozważenia stanu faktycznego a w konsekwencji ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej.

ZUS - jak słusznie zarzucał skarżący - działał na zasadzie automatyzmu, uznając, że zachodzi możliwość skutecznej egzekucji z nieruchomości przy całkowitym pominięciu, indywidualnej sytuacji życiowej skarżącego, dotkniętego problemami kryzysowej sytuacji gospodarczej kraju i wiążącego się z nią powszechnie znanego procesu eskalacji różnego rodzaju oszustw wśród kontrahentów w branży budowlanej dokonywanych w celu uchylenia się od zapłaty za wykonaną pracę i doprowadzających liczne podmioty prowadzące działalność w tej branży do szeregu bankructw i niemożności pokrycia nie tylko zobowiązań publicznoprawnych ale także zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny..

Tymczasem rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga od organu – jak wcześniej wspomniano - poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), przy podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Analizując treść zaskarżonych rozstrzygnięć nie można oprzeć się wrażeniu, że organ I i II instancji nie miał na względzie słusznego interesu obywatela a interes społeczny postrzegał jedynie przez pryzmat obowiązku spłaty zobowiązań publicznoprawnych, nie dostrzegając innych konsekwencji podjętych rozstrzygnięć a to; możliwości doprowadzenia dobrze funkcjonującej rodziny do stanu bezdomności, do konieczności korzystania przez nią z pomocy socjalnej także finansowanej ze środków publicznych czy też doprowadzenia do niemożności zapewnienia kilkuletniemu dziecku wymaganego leczenia.

W tym miejscu raz jeszcze należy odwołać się do niekwestionowanego dorobku orzecznictwa NSA, w świetle którego ubezpieczenie społeczne jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokajaniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2009r., sygn. akt II GSK 1045/08). Dodatkowo sytuacja, w której zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdzając, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego wyznaczających przesłanki umorzenia należności składkowych oraz, że w prowadzonym postępowaniu nie zastosowano w pełni zasad wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - uchylił decyzje obydwu instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu zachodzi konieczność wyeliminowania opisanej wyżej wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu wniosku oraz sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dającego jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, oddzielnie odnośnie istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności w zakresie zaległości składkowych, do których mają zastosowanie przepisy art. 28 ust 2 i 3 u.s.u.s. oraz odnośnie istnienia przesłanek z art. 28 ust 3a tej ustawy w zw. z przepisami rozporządzenia wykonawczego, o ile oczywiście dojdzie do ustalenia, że skarżącego obciążają te dwie kategorie zaległości. ZUS winien zatem precyzyjnie ustalić wysokość i kategorie zadłużenia skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a w następstwie tego dokonać prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod wskazane wyżej przepisy prawne, rozważywszy wszystkie zarzuty podnoszone przez skarżącego w tej kwestii. Winien także w sposób czytelny i zupełny uzasadnić swoje stanowisko, z uwzględnieniem uwag wynikających z niniejszego uzasadnienia.