Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 104/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c);
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i § 4, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 88 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 56 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Dnia 4 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dowódcy 25 Brygady Kawalerii Powietrznej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w N. z dnia [...], nr [...]


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku sierż. J. B. wystąpił z wnioskiem o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych w "PZL Ś." śmigłowcami W-3W "Procjon-2" i W-3WA "Procjon-3". Loty te wykonywał w charakterze operatora pokładowego systemu rozpoznawania radioelektronicznego. Jako podstawę zgłoszonego żądania wnioskodawca wskazał rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych (Dz.U. Nr 108, poz. 1141 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 § k.p.a., art. 8 ust. 1 i art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych (Dz.U. Nr 108, poz. 1141 ze zm.), odmówił sierż. J. B. pełniącemu zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] w N. G., zajmującemu stanowisko służbowe: starszy technik śmigłowca w eskadrze rozpoznania radioelektronicznego, wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie lotów próbnych w "PZL Ś.".

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego decyzją z dnia [...], Nr [...] Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż dowódca jednostki jedynie zezwolił żołnierzowi na wykonywanie lotów próbnych natomiast nie powierzył mu tych czynności do wykonywania. Ponadto wskazał na konieczność uzupełnienia w sprawie materiału dowodowego poprzez wezwanie żołnierza do udokumentowania odbytego lotu próbnego w postaci wyciągu z protokołu lotu próbnego.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...], Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] odmówił J. B. wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za czynności powierzone wykraczające poza zwykłe czynności służbowe, wskazując w uzasadnieniu, iż dowódca jednostki nie powierzył wykonywania lotów próbnych, a jedynie udzielił na nie zgody, co powoduje że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznania wnioskowanego wynagrodzenia.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej decyzją z dnia [...], Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, załączenie do akt sprawy Instrukcji Organizacji Lotów Próbnych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP oraz protokołu – wyciągu z wykonania lotów próbnych.

W następstwie ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...], Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] N. G. na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 3 pkt 5 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za wykonywanie czynności wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych, ponownie odmówił sierż. J. B. wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za czynności powierzone wykraczające poza zwykłe czynności służbowe. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci wyciągów z rozkazów dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], Nr [...] z dnia [...], Nr [...] z dnia [...], Nr [...] z dnia [...] oraz [...] z dnia [...], w sposób jednoznaczny wskazuje, że dowódca jednostki wyraził zgodę żołnierzowi na wykonywanie lotów próbnych. Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] została wprowadzona do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych RP Instrukcja organizacji lotów próbnych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP(IOLP-2005), z której wynika, iż podstawą wykonywania lotu próbnego jest karta prób w locie, sporządzona na każdy lot próbny, a w wyjątkowych sytuacjach może zostać sporządzona karta prób w locie inna niż określone w załączniku Nr 4 do wskazanej instrukcji, pod warunkiem, że będzie zawierała wszystkie wymagane w załączniku elementy. Na podstawie karty prób w locie sporządza się protokół - wyciąg z wykonania lotu próbnego. W niniejszej sprawie w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ wezwał żołnierza do przedłożenia dowodów wykonania lotów próbnych w postaci protokołów – wyciągów z wykonania lotów próbnych. Wskazane powyżej dokumenty nie zostały jednak organowi dostarczone, natomiast na wniosek organu skierowany do WSK "PZL -Ś." udzielono odpowiedzi, że WSL "PZL –Ś." nie posiada protokołów z wykonywania lotów, o których mowa w § 4 Instrukcji Organizacji Lotów w Lotnictwie RP.

Od powyższej decyzji J. B. złożył odwołanie, w którym wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji podkreślił, iż wielokrotnie wyjaśniał, iż nie ma możliwości dostarczenia protokołów – wyciągów. Powołując się na § 15 cytowanego rozporządzenia, wskazał, iż dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie czynności, o których mowa w § 5-12, wypłaca się żołnierzowi zawodowemu w terminie 14 dni od dnia, w którym żołnierz wykonał powierzoną czynność. Wskazana przez organy Instrukcja w żaden sposób nie stanowi, iż "protokół-wyciąg" stanowi postawę do wypłaty dodatkowego wynagrodzenia. Skarżący podkreślił, iż przedstawione przez niego dokumenty w postaci "zlecenia na lot" wystawione przez "PZL Ś." w pełni dokumentują wykonanie lotów próbnych i zgodnie z załącznikiem 2 i 3 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku, stanowią podstawę do wypłaty wnioskowego wynagrodzenia.

Decyzja z dnia [...], Nr [...] Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odwołując się do treści art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 3 i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej podkreślił, iż w rozkazach dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], Nr [...] z dnia [...], Nr [...] z dnia [...], Nr [...] z dnia [...] oraz Nr [...] z dnia [...] trudno doszukać się jakiegokolwiek elementu "powierzenia" wykonywania dodatkowych czynności. W istocie wskazane rozkazy stanowią zezwolenia do wzięcia udziału przez sierż. J. B. w lotach próbnych w "PZL Ś.", co wyklucza możliwość ubiegania się o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego, wyrażenie zgody na udział w lotach próbnych nie można utożsamiać z powierzeniem czynności, o których stanowi art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jedynym natomiast wiążącym dokumentem potwierdzającym fakt wykonania lotów próbnych jest protokół – wyciąg z lotu próbnego. Brak dostępu do tego dokumentu nie pozwala natomiast na przesądzenie, czy i kiedy dana osoba wykonywała loty próbne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 88 ust. 1-3 w związku z art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 3 pkt 5, § 4 pkt 1 w związku z § 4 pkt 2, § 9 pkt 5, § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku oraz naruszenie norm prawa procesowego tj. art. 10 § 1 w związku z art. 79 § 1 i 2 oraz art. 81, art. 104 §1, art. 107 § 3, art. 136 w związku z art. 64 § 2, art. 138 § 2, wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji lub ewentualnie ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniósł, iż rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku określa wysokość, szczegółowe warunki i tryb wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za czasowe pełnienie obowiązków służbowych oraz za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych, a także stawki i terminy ich wypłacania. Brak jest natomiast w rozporządzeniu uregulowań, które nakładałby na żołnierza obowiązek przedstawienia dokumentów potwierdzających okoliczność wykonywania czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk. Skarżący wskazał, iż został skierowany przez swoich przełożonych do uczestnictwa w badaniach nad produkcją nowego typu śmigłowca. Wykonanie zadania wiązało się z dużo większym ryzykiem, niż ryzyko, jakie występuje przy podejmowaniu obowiązków służbowych. Podkreślił, iż działał w słusznie pojętym interesie Ministerstwa Obrony Narodowej i Państwa, a od ponad dwóch lat nie zostało wypłacone dodatkowe wynagrodzenie, które zdaniem skarżącego powinno być wypłacone niezwłocznie. Wskazał, iż żołnierz inaczej niż w przypadku stosunków pracy uregulowanych w Kodeksie pracy, działa na rozkaz i melduje o wykonaniu rozkazu, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący nie może jednak odpowiadać za błędy organu administracji publicznej, jakie zaistniały w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Brygady Kawalerii Powietrznej podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga J. B. jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia [...] lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji tzn. czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art.7, 75, 77 § 1 i 4 i 80 kpa oraz przepis prawa materialnego – art.88 § 2 ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 179 poz.1750 z późn. zm.) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 179 poz.1750 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 7 kwietnia 2004r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz.U. nr 108 poz.1141 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art.88 ust.2 wymienionej ustawy żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie również za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego.

W myśl § 3 pkt.5 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, zalicza się wykonywanie lotów próbnych samolotem lub śmigłowcem oraz wykonywanie prac przygotowawczych do tych lotów.

Zgodnie zaś z § 4 ust.1 i 2 cytowanego rozporządzenia uprawniony do powierzenia czynności, o których mowa w § 3 jest dowódca, z zastrzeżeniem § 6 i 7. Dodatkowe wynagrodzenie jest finansowane ze środków pozostających w dyspozycji dowódcy powierzającego czynności.

Analiza wymienionych przepisów skazuje, iż żołnierzowi zawodowemu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie po spełnieniu dwóch następujących przesłanek: po pierwsze gdy powierzono mu wykonanie dodatkowych czynności oraz po drugie jeżeli czynności te wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez żołnierza stanowiska. Nadto do powierzenia czynności uprawniony jest dowódca jednostki wojskowej zaś do takich czynności należy między innymi wykonywanie lotów próbnych samolotem lub śmigłowcem oraz wykonywanie prac przygotowawczych do tych lotów. Przez pojęcie "powierzyć" należy rozumieć zlecić (polecić) komuś wykonanie czegoś, np. jakichś czynności (Uniwersalny słownik języka polskiego po redakcją Stanisława Dubisza Wydawnictwo PWN Warszawa 2003r. tom.3 str.463).

Z przepisów ustawy z 11 września 2003r. oraz rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. nie wynika, iż powierzenie żołnierzowi wykonania jakichś czynności powinno nastąpić w jakiejś konkretnej formie. W szczególności z przepisów wymienionych aktów prawnych nie wynika, iż powierzenie takie winno nastąpić w formie rozkazu zawierającego wszystkie elementy określone w § 2 ust.2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. Sąd nie podzielił poglądu organów administracji, iż przepis § 2 ust.2 wymienionego rozporządzenia ma zastosowanie do powierzenia czynności, o których mowa w art.88 ust.2 ustawy z 11 września 2003r. i § 3 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. Należy zaznaczyć, iż przepis § 2 ust.2 dotyczy czasowego powierzenia pełnienia obowiązków służbowych czyli obowiązków uregulowanych w art.88 ust.1 ustawy z 11 września 2003r. a nie w art.88 ust.2 tej ustawy. Wskazuje na to również cała treść § 2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. Przepis ten reguluje bowiem zasady, warunki i tryb wynagradzania za czasowe pełnienie przez żołnierza obowiązków określonych w art.88 ust.1 ustawy z 11 września 2003r. Usytuowanie ustępu 2 w § 2 prowadzi do wniosku, iż wymaganie wydania rozkazu dziennego przez dowódcę jednostki wojskowej, zawierające elementy wymienione w tym przepisie, dotyczy wyłącznie wynagrodzenia za wykonanie czynności wymienionych w art.88 ust.1 ustawy z 11 września 2003r. Odnośnie czynności powierzonych, wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierza (art.88 ust.2 ustawy z 11 września 2003r.) nie ma przepisu, który nakazywałby wydanie rozkazu z wszystkimi elementami wymienionymi w § 2 ust.2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. Z przepisu § 4 ust.1 wymienionego rozporządzenia wynika jedynie to, że dowódca jednostki wojskowej jest uprawniony do powierzenia czynności wymienionych w § 3 lecz nie zostało określone w jakiej winno to nastąpić formie. Skoro zatem w ustawie z 11 września 2003r. i rozporządzeniu z 7 kwietnia 2004r. nie określono formy powierzenia czynności, o których mowa w art.88 ust.2 ( tak jak określono to w § 2 ust.2 odnośnie czynności z art.88 ust.1) to wskazuje to, iż powierzenie to może nastąpić w dowolnej formie. Może to zatem nastąpić w postaci rozkazu, decyzji czy też ustnego polecenia. Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w sytuacji gdy obowiązujące przepisy nie przewidują wymogu rozkazu dziennego to dowódca jednostki może powierzyć żołnierzowi wykonanie czynności wymienionych w art.88 ust.2 w każdej formie. Sąd zatem nie podzielił poglądu organów administracji, iż przesłanką przyznania wynagrodzenia za wykonanie czynności powierzonych, określonych w art.88 ust.2, jest wydanie rozkazu dziennego zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust.2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. Pogląd ten nie znajduje bowiem uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawnych.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest przyznanie skarżącemu wynagrodzenia za wykonanie przez niego lotów próbnych śmigłowcami Procjon-2 i Procjon-3 w dniach 30 stycznia – 8 lutego 2006r., 24 kwietnia – 12 maja 2006r. i 22 sierpnia - 25 sierpnia 2006r. Organy administracji odmówiły przyznania takiego wynagrodzenia z dwóch powodów. Po pierwsze skarżącemu nie powierzono wykonywania lotów próbnych oraz po drugie brak jest protokołów – wyciągów z wykonania lotów próbnych.

Jeżeli chodzi o pierwszą przyczynę to organy administracji błędnie uznały, iż J. B. nie powierzono wykonywania lotów próbnych bo nie ma rozkazu dziennego dowódcy jednostki wojskowej o takim powierzeniu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący został powołany do Grupy Roboczej pracującej na rzecz Komisji Badań Typu Śmigłowca Procjon-2 i Procjon-3 poleceniami [...] z [...] i [...] z [...]. Oba polecenia zostały wydane przez Prezesa Zarządu PZL Ś. S.A. w Ś. zaś ich treść wskazuje, że badania zostaną przeprowadzone w oparciu o program badań typu uzgodniony z [...] Rejonowym Przedstawicielstwem Wojskowym oraz zatwierdzony przez Dowódcę Wojsk Lądowych. Oba polecenia zostały także uzgodnione z Szefem [...] Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego ppłk. Z. J. o czym świadczą jego adnotacje pod poleceniem. Powołanie do Grupy Roboczej żołnierzy Jednostki Wojskowej [...], w tym i skarżącego, dowodzi, iż nastąpiło to w uzgodnieniu z Szefem [...] RPW. Uzgodnienie takie miało również miejsce z Dowódcą Jednostki Wojskowej [...] o czym świadczy treść jego czterech rozkazów. Chodzi o rozkaz dzienny nr [...] z [...], w którym Dowódca wyraził zgodę na udział skarżącego w lotach próbnych śmigłowcem oraz rozkazy dzienne nr [...] z [...], nr [...] z [...] i nr [...] z [...], w których Dowódca zezwolił J. B. na wykonywanie prób w locie śmigłowcami. Wymienionymi rozkazami Dowódca Jednostki Wojskowej [...] jednocześnie skierował skarżącego w podróż służbową do Ś. w celu realizacji przez niego zadań związanych z udziałem w Grupie Roboczej. Analiza treści wymienionych rozkazów wskazuje, iż powołanie J. B. do Grupy Roboczej było uzgodnione z Dowódcą Jednostki Wojskowej [...] zaś wymienione rozkazy stanowiły potwierdzenie powierzenia skarżącemu wykonywania lotów próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3.

Należy zaznaczyć, iż skarżący sam z własnej inicjatywy nie zgłaszał się do udziału w Grupie Roboczej. Jak wynika z jego oświadczenia złożonego na rozprawie to Dowódca Eskadry kpt. M. wydal mu polecenie udziału w lotach próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3. Skarżący traktował to polecenie jako rozkaz i wykonał wszystkie obowiązki wiążące się z udziałem w Grupie Roboczej. Nie było więc tak, iż to sam skarżący zabiegał o udział w lotach próbnych śmigłowcami a Dowódca Jednostki Wojskowej [...] jedynie wyraził na to zgodę. Sytuacja była odmienna. To przełożeni J. B. wyznaczyli go do udziału w Grupie Roboczej o czym świadczą polecenia nr [...] i [...], uzgodnione z Szefem [...] RPW, rozkazy dzienne z [...], [...], [...] i [...]. oraz polecenie Dowódcy Eskadry kpt. M. zaś skarżący jedynie wykonał to co mu zlecono. Można zatem uznać, iż J. B. powierzono wykonanie czynności udziału w lotach próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3.

Sąd nie podzielił poglądu organów administracji, iż nie miało miejsce powierzenia skarżącemu czynności udziału w lotach próbnych gdyż w czterech rozkazach dziennych jest mowa jedynie o "zezwoleniu" na takie loty. Nadto, w ocenie organów administracji, za treść rozkazu dziennego Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] odpowiada żołnierz, gdyż to on podaje odpowiednie punkty do rozkazu. Należy zaznaczyć, iż dowódca jednostki wojskowej kieruje tą jednostką i jest przełożonym wszystkich żołnierzy odbywających w niej służbę. Dowódca jednostki wojskowej odpowiada więc za treść wydanego przez siebie rozkazu oraz za skutki jego wykonania. Oznacza to, iż za treść rozkazów dziennych z [...], [...], [...]. odpowiada Dowódca Jednostki Wojskowej [...] a nie skarżący jak sugeruje to organ administracji. Jak trafnie zauważył skarżący na rozprawie, gdyby przyjąć pogląd organu, iż za treść rozkazu dowódcy jednostki odpowiada żołnierz, gdyż przedstawia punkty do rozkazu, to sam mógłby przedstawiać co tydzień dowódcy punkty do rozkazu o przyznaniu mu nagrody pieniężnej. Idąc dalej tym tokiem rozumowania żołnierz co tydzień otrzymywałby taką nagrodę bo podał taki punkt do rozkazu zaś dowódca jednostki tylko go podpisał i nie ponosi za niego odpowiedzialności. Jest rzeczą zrozumiałą, że pogląd organu administracji w tej kwestii jest nie do przyjęcia. Dowódca jednostki wojskowej ponosi odpowiedzialność za treść wydanego przez siebie rozkazu bez względu na to kto przedstawia mu propozycję punktów do rozkazu.

Faktem jest, iż w czterech rozkazach dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nie ma sformułowań o powierzeniu skarżącemu wykonania lotów próbnych lecz mowa jest jedynie o "wyrażeniu zgody" lub o "zezwoleniu na udział w lotach próbnych". Sformułowania te są błędne. W rzeczywistości J. B. bez jego wiedzy został powołany do Grupy Roboczej po uprzednim uzgodnieniu powołania z Szefem [...] Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego i Dowódcą Jednostki Wojskowej [...]. Sam skarżący dowiedział się o tym z polecenia Dowódcy Eskadry kpt. M. Powołanie go do wykonywania lotów próbnych nie nastąpiło z jego inicjatywy lecz wskutek działań jego przełożonych. Faktycznie zatem doszło do powierzenia skarżącemu wykonania czynności udziału w lotach próbnych i okoliczności tej nie zmienia nieprecyzyjne sformułowanie w czterech rozkazach dziennych. J. B. nie ponosi odpowiedzialności za treść tych rozkazów. Za ich treść odpowiada Dowódca Jednostki Wojskowej [...] zaś z tego, że rozkazy te nie zawierają prawidłowych sformułowań nie można wyciągać wniosków niekorzystnych dla skarżącego.

Organy administracji w niniejszej sprawie zajmują dość osobliwe stanowisko. Najpierw przełożeni skarżącego, bez jego wiedzy, uzgadniają jego powołanie do Grupy Roboczej, polecają mu wzięcie udziału w lotach próbnych śmigłowców o czym J. B. dowiaduje się z polecenia Dowódcy Eskadry zaś po wykonaniu tych czynności odpowiedzialność za wypłatę dodatkowego wynagrodzenia przerzucają na "PZL – Ś." bądź stawiają zarzuty samemu skarżącemu. Organy administracji sugerują bowiem, iż nie było żadnego "powierzenia" wykonania czynności udziału w lotach tylko "zezwolenie", za treść rozkazów dziennych dowódcy jednostki odpowiedzialnością obciążają skarżącego a w ogóle to skarżący powinien zawrzeć umowę cywilnoprawną z "PZL – Ś." i od tych zakładów dochodzić wynagrodzenia. Stanowisko organów administracji można określić jako próbę "rozmycia" własnego udziału w powierzeniu skarżącemu wykonania lotów próbnych. Organy sugerują, iż udział ten nastąpił niejako z własnej inicjatywy J. B. a dowódca jednostki jedynie na to zezwolił ale nie powierzał wykonywania tych czynności. Przede wszystkim należy podkreślić, iż skarżący nie mógł zawrzeć umowy cywilnoprawnej z "PZL – Ś." gdyż zakaz taki wynika z art.56 ust.1 ustawy z 11 września 2003r. Odnośnie zaś tego, iż J. B. z własnej inicjatywy brał udział w lotach próbnych to jest to sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Przeciwko takiej tezie przemawia zarówno stanowisko samego skarżącego, treść poleceń nr [...] i [...], czterech rozkazów dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] jak również szereg pism "PZL – Ś." znajdujących się w aktach administracyjnych. Z pism tych wynika, iż J. B. został zgłoszony do Grupy Roboczej przez swoich przełożonych (m.in. pisma z 11 lutego 2008r. i 29 maja 2008r.).

Analiza całego zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, iż J. B. powierzono wykonanie czynności udziału w lotach próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3 mimo, że treść czterech rozkazów dziennych Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] zawiera nieprecyzyjne sformułowani w tej kwestii. Organy administracji obu instancji naruszyły zatem przepis art.88 ust.2 ustawy z 11 września 2003r. przez przyjęcie, iż nie doszło do powierzenia skarżącemu wykonania dodatkowych czynności gdyż nie wydano rozkazu zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust.2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r.

Niezasadna jest również druga przyczyna odmowy przyznania dodatkowego wynagrodzenia a mianowicie nieprzedstawienie protokołów – wyciągów z wykonanych lotów próbnych.

Organy administracji stoją na stanowisku, iż wypłata żołnierzowi dodatkowego wynagrodzenia za udział w lotach próbnych jest możliwa jedynie po udokumentowaniu takich lotów w sposób określony w "Instrukcji organizacji lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (IOLP-2005)" stanowiącej załącznik do decyzji nr 432/MON Ministra Obrony Narodowej z 14 października 2005r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej "Instrukcji organizacji lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (IOLP-2005)" (Dz.Urz. MON nr 20 z 2005r. poz.184 z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 4 ust.2 pkt.5 wymienionej instrukcji dokumentem organizacji lotów próbnych doświadczalnych jest karta prób w locie. Na podstawie takiej karty sporządza się protokół – wyciąg z wykonania lotu próbnego.

Należy zaznaczyć, iż wymieniona instrukcja ustala zasady organizacji lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej co wynika z § 1 ust.1 tej instrukcji. Oznacza to, iż dotyczy ona lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP a nie ma zastosowania do takich lotów organizowanych poza lotnictwem Sił Zbrojnych RP.

W niniejszej sprawie skarżący dochodzi wynagrodzenia za udział w lotach próbnych śmigłowcami Procjon – 2 i Procjon – 3. Loty te organizowała "PZL – Ś." SA w Ś. a więc jednostka cywilna. "PZL – Ś." jest spółką akcyjną a nie jednostką wojskową i, jako organizatora lotów próbnych, nie obowiązywała go Instrukcja IOLP-2005. W związku z czym Instrukcja ta w ogóle nie ma zastosowania do lotów próbnych w jakich brał udział J. B..

Z pism "PZL – Ś." załączonych do akt administracyjnych wynika, iż loty próbne, w których uczestniczył skarżący, były wykonywane zgodnie z wewnętrzną instrukcją prób w locie, obowiązującą w spółce, i na podstawie programów zatwierdzonych przez personel upoważniony przez Dyrektora Naczelnego (pisma z 11 lutego 2008r. i 29 maja 2008r.). Z wykonanych lotów nie sporządzono ani kart prób w locie ani protokołów – wyciągów z wykonania lotu próbnego, o których stanowi Instrukcja IOLP – 2005. Instrukcja ta nie obowiązywała bowiem przy lotach próbnych, w których brał udział skarżący, gdyż loty te organizowała jednostka cywilna a nie wojskowa. Organy administracji błędnie zatem odmówiły przyznania skarżącemu dodatkowego wynagrodzenia z uwagi na nieprzedstawienie kart – wyciągów z wykonania lotów próbnych. Takie protokoły nie zostały sporządzone przez organizatora lotów.

Z przepisów ustawy z 11 września 2003r. oraz rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. nie wynika w jaki sposób winno być udokumentowane przez żołnierza wykonanie czynności mu powierzonych, a wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe. Skoro oba akty prawne nie regulują tej kwestii to prowadzi to do wniosku, iż okoliczność ta może być udowodniona wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi a w szczególności dokumentami, zeznaniami świadków czy oględzinami. Skarżący przedstawił szereg dokumentów potwierdzających jego uczestnictwo w lotach próbnych. Złożył między innymi 6 zleceń na loty oraz pisma [...] Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego oraz "PZL – Ś.", które potwierdzają, że brał on udział w lotach próbnych. Obowiązkiem organów administracji było odniesienie się do tych dowodów. Organy administracji jednak tego nie uczyniły a więc nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Stanowisko organów administracji sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że J. B. nie przedstawił protokołów – wyciągów z wykonania lotów próbnych choć z zebranego materiału dowodowego wynika, iż "PZL – Ś.", jako organizator lotów, nie sporządził takich protokołów.

Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009r. pełnomocnik organu podniósł, iż obowiązkiem skarżącego było zwrócenie się do 43 Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego o nadesłanie protokołów – wyciągów z lotów próbnych dla udokumentowania jego udziału w tych lotach lecz J. B. tego nie uczynił. Okoliczność ta została po raz pierwszy podniesiona w postępowaniu sądowym. Należy zaznaczyć, iż organizatorem lotów próbnych, w których uczestniczył skarżący, był "PZL – Ś." a nie [...] Rejonowe Przedstawicielstwo Wojskowe i spółka nie sporządziła takich protokołów, gdyż nie obowiązuje ją Instrukcja IOLP – 2005. Skarżący przedstawił szereg dokumentów potwierdzających jego udział w lotach próbnych zaś obowiązkiem organu było dokonanie oceny tych dowodów. W sytuacji gdyby dowody te budziły wątpliwości co do ich wiarygodności, to organ administracji zobowiązany był podjąć działania zmierzające do ich weryfikacji. Obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wynika z zasady prawdy obiektywnej i spoczywa na organie administracji a nie na stronie (art.7 kpa). Nie do przyjęcia jest stanowisko organów administracji polegające na stawianiu zarzutów skarżącemu nieprzedstawienia protokołów – wyciągów z lotów próbnych (które zresztą nie zostały sporządzone) i jednocześnie na uchylaniu się od oceny dowodów zgłoszonych przez stronę i nie podejmowaniu działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego.

Dodać należy, iż niesporną jest okoliczność, iż udział w lotach próbnych było czynnością wykraczającą poza zwykłe obowiązki służbowe skarżącego.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest zasadna. Organy administracji błędnie uznały, iż do powierzenia czynności, o których mowa w art.88 ust.2 ustawy z 11 września 2003r., konieczne jest wydanie rozkazu, zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust.2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. Przepis § 2 ust.2 wymienionego rozporządzenia nie ma w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie zaś powierzenie czynności wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierza, może nastąpić w dowolnej formie. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje jednocześnie, iż skarżącemu powierzono czynności udziału w lotach próbnych mimo nieprecyzyjnych rozkazów dziennych w tym zakresie. Odmienne stanowisko organów administracji w tej kwestii jest naruszeniem przepisu art.88 ust.1 ustawy z 11 września 2003r. Organy administracji błędnie również uznały, iż protokoły – wyciągi z lotów próbnych są niezbędnymi dokumentami dla potwierdzenia udziału skarżącego w lotach podczas gdy Instrukcja IOLP – 2005 nie obowiązywała u organizatora lotów jakim był "PZL – Ś.". Przepisy ustawy z 11 września 2003r. i rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. nie przewidują udokumentowania wykonania "powierzonych czynności" w określonej formie a więc może to nastąpić wszelkimi środkami dowodowymi. Organy administracji nie dokonały oceny zgłoszonych dowodów a więc nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego ani nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naruszyły tym przepisy art.7, 75, 77 § 1 i 4 oraz 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1a.) i 1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w N. G. z [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności należy uwzględnić fakt, iż do powierzenia żołnierzowi czynności, o których mowa w art.88 ust.2 ustawy z 11 września 2003r. nie jest konieczne wydanie rozkazu zawierającego wszystkie elementy wymienione w § 2 ust.2 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004r. Powierzenie takie może nastąpić w dowolnej formie. Należy ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy pod kątem rozważenia czy skarżącemu powierzono czynności udziału w lotach próbnych a następnie ocenić zgromadzony materiał dowodowy celem ustalenia czy J. B. faktycznie uczestniczył w takich lotach. W razie konieczności należy uzupełnić materiał dowodowy. Po dokonaniu wnikliwej analizy całego materiału dowodowego należy wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

A. B.