Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 227/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
article: art. 7 oraz art. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]z dnia [...]sierpnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]na rzecz skarżącej "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "spółka", "skarżąca", "strona"), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ

I instancji"). Przedmiotem tych decyzji było umorzenie w części postępowania

w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2007 oraz odmowa przyznania tych płatności.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez spółkę w dniu [...] maja 2007 r., do którego załączyła oświadczenia o deklaracji powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy. W przedmiotowym wniosku strona zadeklarowała prowadzenie działalności rolniczej na gruntach rolnych, oznaczonych jako działki rolne: [...]

W dniu [...] grudnia 2007 r. do Kierownika ARiMR wpłynęło oświadczenie strony

o cofnięciu wniosku w części dotyczącej działki oznaczonej literą [...] (nr [...]), położoną

w woj. [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...].

W dniu [...] stycznia 2008 r. strona złożyła dokument nazwany zmiana wniosku, którym wycofała z płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych deklarację gruntów rolnych, oznaczonych jako działki rolne: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W dniu [...] czerwca 2008 r. do organu I instancji wpłynął wniosek na rok 2007,

w którym jako cel zaznaczono przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej w przypadku przekazania gospodarstwa na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w przypadku przeniesienia części działek, w którym spółka cywilna "[...]" wnioskowała wstąpienie w miejsce strony do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności na rok 2007 do gruntów rolnych oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Na podstawie dołączonej do wniosku dokumentacji stwierdzono, że

w dniu [...] kwietnia 2008 r. producent "[...]" spółka cywilna przejął w posiadanie nieruchomości rolne, oznaczone jako działki ewidencyjne: [...].

W powyższym dniu do organu I instancji wpłynęły jeszcze wnioski takiej samej treści następujących spółek cywilnych, które w dniu [...] kwietnia 2008 r. przejęły niektóre działki skarżącej, zadeklarowane do płatności OB:

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działka o numerze [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]),

- "[...]" spółka cywilna (działki o numerach: [...]).

W dniu [...] sierpnia 2010 r. organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych dla działki rolnej [...]. W pozostałej części Kierownik ARiMR odmówił przyznania płatności bezpośredniej na 2007 r., a także nałożył sankcje wieloletnie. Na skutek odwołania pełnomocnika spółki, P. M., Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] października 2010 r. orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Od tego orzeczenia skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego, którą następnie cofnął, więc WSA

w Warszawie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 r. umorzył postępowanie sądowe w sprawie VIII SA/Wa 1190/10.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, pismem z dnia [...] maja 2013 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni: kto wykonywał prace rolne w 2007 r. na gruntach deklarowanych do płatności i czyim sprzętem oraz złożenia dokumentów potwierdzających posiadanie tych gruntów (różnego rodzaju umowy z innymi osobami

i podmiotami na wykonywanie prac rolnych, dokumenty potwierdzające zlecenie wykonania prac rolnych, protokoły odbioru prac, protokoły powykonawcze, faktury, rachunki za wykonanie usług, prac rolnych, faktury i rachunki potwierdzające założenie

i utrzymanie uprawy, zagospodarowanie plonów, np. zakup materiału siewnego, środków ochrony roślin, sprzedaż plonów).

W odpowiedzi na powyższe prezes zarządu skarżącej P. M.

w pismach z dnia: [...] czerwca 2013 r. i [...] lipca 2013 r. (data wpływu do organu) złożył wniosek o przesłuchanie na powyższe okoliczności świadków: R. M., D.P. oraz M. D., z uwagi na zakreślony krótki termin na zgromadzenie stosownych dokumentów i upływ czasu od daty złożenia wniosku o dopłaty w przedmiotowej sprawie (ponad 6 lat).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., działając na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych

i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm., zwana dalej "ustawą o płatnościach do gruntów rolnych"), art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ww. ustawy (Dz.U. Nr 44, poz. 262) oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006

z dnia 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368, z 23 grudnia 2006 r., str. 74, zwane dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1975/2006"), Kierownik ARiMR ponownie umorzył postępowanie w części dotyczącej działki [...] oraz odmówił skarżącej przyznania płatności bezpośrednich (jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych) na rok 2007, ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 7 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności przez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że przyznanie przedmiotowych płatności do gruntów rolnych należy rozpoznawać łącznie z płatnościami ONW, ponieważ rolnik deklaruje do przyznania obu płatności te same grunty rolne w jednym wniosku. Wysokość stawki płatności ONW uzależniona jest od wielkości deklarowanej powierzchni użytków rolnych, a powyżej 300 ha płatność w ogóle nie przysługuje. Wprawdzie modulacja w sprawie płatności do gruntów rolnych w roku 2007 nie występowała, jednak brak jest faktycznej możliwości, aby deklaracja działek do przyznania płatności ONW była inna, niż do płatności do gruntów rolnych. Zadeklarowana powierzchnia działek rolnych przez stronę przekracza ponad dziewięciokrotnie limit powierzchni, do której przyznawana jest płatność ONW, tj. 300 ha. Jak wskazał organ I instancji, P. M. w roku 2007 występował

z wnioskiem o przyznanie płatności jako osoba fizyczna, a także w 6 sprawach jako wspólnik lub prezes zarządu spółki. P. M., R. M. oraz "[...]" Spółka z o.o., "[...]" Spółka z o.o., "[...]" Spółka z o.o. w roku 2007 żądali przyznania płatności do powierzchni [...] ha (tabela strona [...] decyzji organu I instancji).

Organ I instancji zauważył również, że skarżąca w dniu [...] kwietnia 2008r. przekazała posiadanie niektórych działek rolnych następnym podmiotom, aby spowodować przyznanie płatności w wyższej wysokości ze względu na kolejne dostosowanie deklarowanej powierzchni do limitu 300 ha. Przedmiotem deklaracji skarżącej spółki były [...] działki ewidencyjne, położone w [...] województwach Polski. Strona składała wnioski o przyznanie płatności w latach 2006-2007, natomiast na kolejne lata, do 2013 r. włącznie, wnioski o płatności, obejmujące poszczególne działki spośród początkowo deklarowanych przez skarżącą (w związku ze zmianą posiadacza) składało kilkadziesiąt spółek cywilnych i z o.o. (tabela strona [...] decyzji organu

I instancji). Zmiany posiadacza następowały na podstawie "umów przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych", zawartych przez zainteresowane strony, przy czym żadna ze stron nie była posiadaczem samoistnym gruntu. Jak wynika z danych Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), w latach 2005 – 2013

o płatności do przedmiotowych gruntów ubiegało się łącznie [...] odrębnie zarejestrowane podmioty, które łączył wspólnik P. M. (co zostało przedstawione w tabeli na stronach [...] decyzji organu I instancji). Dodatkowo na [...] spółek funkcjonujących w roku 2012, w [...] wskazano to samo konto bankowe, przy czym jako właściciela konta wskazano P. M. i jego syna D. M., co również przedstawiono w ujęciu tabelarycznym (strona [...] decyzji). Ponadto wszystkie podmioty, w których wspólnikiem (bezpośrednio lub pośrednio) jest P., R. lub D. M., prowadzą działalność pod powtarzającymi się adresami siedzib, tj. B., ul. [...] (tożsamy z adresem zamieszkania P. M. i D. M.), B., ul. [...] oraz [...].

Pomimo wezwania z dnia [...] maja 2013 r., strona w żaden sposób nie potwierdziła prowadzenia produkcji płodów rolnych jako odrębny (od P. M.) podmiot. Brak jest dokumentów potwierdzających samodzielne zarządzanie, jak również dowodów i dokumentów potwierdzających samodzielność techniczną i ekonomiczną gospodarstwa prowadzonego przez stronę. Organ I instancji uznał, że to P. M. prowadził działalność rolną, która była działalnością zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami również nie wskazuje, że były one posiadane przez stronę, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. Poza tym organ I instancji wskazał na nieograniczoną decyzyjność P. M., który jako wspólnik i pełnomocnik skarżącej zarządzał spółką w sposób nieograniczony wraz z ówczesną żoną R. M., pełniącą funkcję prezesa zarządu.

Organ przy tym nie podważył, że byli pracownicy, którzy wykonali w określonym czasie konkretne prace rolne na konkretnej działce, zgodnie z poleceniem osoby zarządzającej. Przesłuchanie więc osób wskazanych przez P. M. w ww. pismach na te okoliczności nie ma znaczenia dla ustalenia faktycznego władztwa nad gruntem. Kierownik ARiMR nie podważył również zasady odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną. Jednak przy tak stworzonej strukturze własnościowej [...] podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza.

Zdaniem organu I instancji, zawiązywanie przez P. M. wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, przy zarządzaniu całością przez P. M. i czerpaniu przez niego zysków, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników. Programy realizowane są w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. W konkluzji organ I instancji wskazał, że skarżąca, składając wniosek o przyznanie płatności, nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ jego posiadaczem był P. M.. Spółka została jedynie utworzona w celu uzyskania wyższych płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowych. Zatem przyznanie płatności bezpośredniej skarżącej spółce byłoby sprzeczne z art. 7 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. spółka złożyła odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r. w części dotyczącej odmowy przyznania płatności obszarowych za rok 2007. Wnosząc o uchylenie decyzji, zarzuciła organowi

I instancji brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego

i popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych, oparcie o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę. Nie zgodziła się z dowolnymi ustaleniami organu, że to P. M. jest posiadaczem gospodarstwa zgłoszonego przez spółkę do płatności oraz że sztucznie podzielił gospodarstwo. Poza tym w ocenie skarżącej brak jest materialnoprawnych podstaw do odmowy płatności obszarowych, których wysokość jest niezależna od powierzchni gospodarstwa. Dla wysokości tych płatności nie ma znaczenia tzw. modulacja. Tak więc chybiony jest zarzut sztucznego stworzenia warunków dla otrzymania płatności OB. P. M., działający w imieniu skarżącej, ponownie wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchań świadków, wymienionych we wcześniejszych pismach oraz o przesłuchanie jego osoby w charakterze strony na okoliczność ustalenia: posiadania przez spółkę oraz samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko wszystkich wspólników, w czyim imieniu świadkowie podejmowali czynności prawne związane z działalnością spółki, prowadzeniem i zarządzaniem jej gospodarstwem, istnienia uzasadnionej ekonomicznie podstawy prowadzenia przez spółkę działalności rolniczej, celowości, opartej na rachunku ekonomicznym, przyjętej przez zarząd spółki formy działania, kontraktowania i wykonywania usług na jej rzecz. Dowody osobowe, w ocenie skarżącej, mają szczególne znaczenie w tej sprawie, ponieważ od 2007 r. upłynął okres archiwizacji dokumentacji księgowej i występują w związku z tym trudności z zebraniem dowodów z dokumentów.

Skarżąca w odwołaniu podniosła, że P. M. nie był członkiem zarządu spółki od daty jej powstania aż do 2012 r., co uszło uwadze organu I instancji, który wyciąga wnioski faktyczne na rok 2007 na podstawie informacji z 2012 r. Dodatkowo wniosła o włączenie do materiału dowodowego sprawozdań finansowych skarżącej oraz wszystkich spółek rzekomo sztucznie wyodrębnionych. W ocenie skarżącej, tak specyficzne ustalenie faktyczne, jak w przedmiotowej sprawie, nie może odbyć się bez możliwości wypowiedzenia się strony co do jej woli, zamiarów i celów, którymi się kierowała w sprawie. Nie można bowiem a priori przyjąć, że jedynym zamiarem skarżącej było otrzymanie jak najwyższych dopłat bez próby ustalenia celów działalności strony oraz uzasadnienia przyjętych przez nią rozwiązań organizacyjnych

i gospodarczych w prowadzeniu działalności rolniczej. Co do zasady organ, analizując wystąpienie ewentualnego "sztucznego" działania skarżącej, winien dać szansę stronom do wypowiedzenia się w kwestiach, które z samej natury rzeczy determinowane są przez wolę strony.

Skarżąca w dniu [...] grudnia 2013 r. złożyła pismo procesowe, w którym rozszerzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Jednocześnie załączyła

2 sprawozdania finansowe spółki za lata 2006-2007, wnosząc o zaliczenie ich w poczet dowodów.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwany dalej "k.p.a."), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, przyjmując za własne ustalenia organu

I instancji.

W ocenie organu odwoławczego, strona nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami, założonymi i prowadzonymi przez P. M., co stanowi zorganizowane, celowe działanie, zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Zestawienie spółek, które w kolejnych latach deklarowały do płatności poszczególne działki wchodzące w skład zadeklarowanych przedmiotowym wnioskiem, legitymując się umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi przeważnie przez P. M., znane jest organowi z urzędu z systemu ZSZiK. Natomiast w połączeniu z analizą osobową tych podmiotów organ doszedł do wniosku, że przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne, bowiem ich uprawą zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M. i używający jego sprzętu. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono również, że P. M. i R. M. jako małżeństwo posiadali dwa odrębne numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane osobowo poprzez P. M., R. M. i D. M..

W konkluzji organ odwoławczy doszedł do przekonania, że grunty zgłoszone do płatności przez skarżącą są zarządzane przez P. M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności ONW dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące o płatności jako odrębni rolnicy. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że skarżąca posiadała grunty rolne w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach od gruntów rolnych. Posiadaczem określić można osobę, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, tzn. rolnikiem, który rolniczo użytkuje posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy), a nadto stosuje zwykłą dobrą praktykę rolniczą. Faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego obejmuje swobodę w podejmowaniu istotnych decyzji, np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Warunkiem przyznania płatności jest faktycznie posiadanie działek rolnych, bowiem celem wprowadzenia systemu Wspólnej Polityki Rolnej jest wsparcie dochodów tych podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą.

Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, uznał, że ewentualne zeznania świadków, zgłoszonych przez skarżącą, nie miałyby znaczenia dla sprawy, przedłużyłyby tylko postępowanie. Organ nie kwestionował bowiem, że skarżąca, jako osoba prawna, prowadzi działalność gospodarczą na własną rzecz i ryzyko, jednak ta działalność nie obejmuje samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z kolei w myśl art. 3 ust. 3 ww. ustawy, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W związku tym uznać należy, że organy ARiMR, orzekając na podstawie posiadanego materiału dowodowego, uczyniły zadość wymogom stawianym przez ww. przepis, stojąc na straży praworządności, rozpatrując wyczerpująco cały materiał dowodowy i zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielając niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organom brak staranności przy zbieraniu dowodów i ustalaniu stanu faktycznego, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 5 ustęp 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006.

Uzasadniając zarzuty skargi jej autor podkreślił, że ciężar dowodu, który spoczywa na stronie, nie oznacza, iż organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na żądanie strony dowodów osobowych. Przesłuchania świadków stanowią usankcjonowany przez prawo środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym. Jest oczywiste, że strona ze względu na sam charakter takiego dowodu nie może go przeprowadzić bez udziału organu. Wprowadzone

w postępowaniach o płatności rolnicze odejście od pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., zwalnia organ jedynie od poszukiwania dowodów z własnej inicjatywy, w tym przeprowadzania dowodów osobowych z inicjatywy organu. Nie zwalnia natomiast z przeprowadzenia dowodów osobowych zawnioskowanych przez stronę. Zdaniem skarżącej, przeprowadzenie dowodów osobowych było niezbędne. Nie można bowiem określać woli uczestników czynności prawnych, osób działających w imieniu, na rzecz i ryzyko osób prawnych odmiennie, niż literalnie określona przez tychże uczestników czynność w dokumentach, wbrew treści dokumentów potwierdzających te czynności – bez odebrania żądanego przez stronę dowodu osobowego, potwierdzającego dodatkowo treść czynności wynikającą

z dokumentów. Takie działanie organów stanowi dowolność administracyjną i nie może zostać zaakceptowane. W przedmiotowej sprawie organy nie zwróciły uwagi na okoliczność, że P. M. nie był członkiem zarządu skarżącej spółki do roku 2012.

Autor skargi podniósł, że błąd organu jest o tyle brzemienny w skutkach, że prowadzi do nieuprawnionego wniosku o braku uznania skarżącej spółki za posiadacza przedmiotowych gruntów. W sytuacji, gdy stroną postępowania jest osoba prawna, a nie P. M., ustalenie organów, że to on, a nie spółka posiada zgłoszone grunty, bez ustalenia woli, w czyim imieniu w niniejszej sprawie działał P. M.: swoim, czy spółki, jest nieprawdziwe i wadliwe. Organ odwoławczy nie odnosi się szczegółowo do dowodów z dokumentów, złożonych przez stronę w postępowaniu. Tymczasem strona z decyzji powinna móc wywieść szczegółową wiedzę o tak istotnych wskazaniach, jak przyczyny nieuwzględnienia dowodu ze względu na domniemaną ich niewiarygodność.

W konkluzji skargi strona skarżąca podniosła zarzut wadliwego stosowania prawa materialnego - nie istnieją bowiem w sprawie niniejszej podstawy faktyczne do stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1975/2006. Organ, odmawiając

w skarżonej decyzji płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które nie podlegają modulacji, nie uzasadnia odmowy na podstawie ww. przepisu. W tym przypadku nie występuje nawet hipotetyczna korzyść beneficjenta. Domniemany podział gospodarstwa nie może bowiem przynieść żadnego "przysporzenia" płatności

z tytułu wsparcia bezpośredniego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

W dniu [...] czerwca 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej, stanowiące uzupełnienie skargi. Skarżąca podniosła, że organy nie mogą z jednej strony przerzucać ciężaru dowodu na stronę postępowania, a z drugiej kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, czy wręcz stwierdzić, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewlekłości postępowania. Strona wskazała, że dane zawarte w ZSZiK nie mogą być jedynym źródłem do ustalenia składu organów, czy też składu kapitałowego osób prawnych. Niezbędne jest wówczas korzystanie z danych jawnego rejestru przedsiębiorców, prowadzonego przez właściwe sądy gospodarcze KRS. Argumenty, które w ocenie organów miałyby przemawiać za ustaleniem istnienia "sztuczności", nie znajdują jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie włączono do akt dowodów z dokumentów w zakresie przekazania posiadania przedmiotowych dla sprawy działek rolnych oraz co najmniej decyzji wydanych za lata poprzednie, a dotyczących realizacji wieloletnich zobowiązań ONW i RŚ, obejmujących te nieruchomości. Nie określono ani zamiaru, ani celu działania spółki przy zgłoszeniu wniosków o płatność za 2007 rok. Dokonana ocena materiału dowodowego jest arbitralna, dowolna, oparta na stronniczym uznaniu przyjętej zawczasu tezy.

Co do podnoszonej przez organy kwestii posiadania przez małżonków M. dwu odrębnych numerów ewidencyjnych, skarżąca przywołała wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie VIII SA/Wa 915/11 oraz wyrok NSA oddalający skargę Dyrektora ARiMR w sprawie II GSK 976/12, z których wynika, że kwestia posiadania dwu odrębnych numerów przez małżonków, czy kwestia anulowania jednego z tych numerów pozostaje bez wpływu na uprawnienie każdego z osobna do płatności. Skarżąca wskazała, że zarzut braku posiadania gruntów objętych wnioskiem za rok 2007 jest chybiony, oparty jedynie na niezasadnych przypuszczeniach organów. Systemy wsparcia bezpośredniego w ogóle nie przewidywały wówczas modulacji płatności, a płatności OB stanowiły wprost proporcjonalną funkcję powierzchni gospodarstwa. Nie ma w sprawie żadnych przesłanek, aby zastosować art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, bowiem brak jest korzyści z domniemanego podziału gospodarstwa i nie ma sprzeczności tychże korzyści z celami danego systemu wsparcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania skarżącej płatności bezpośrednich na rok 2007. Zdaniem organów, nastąpiło to na skutek dokonanych ustaleń, że skarżąca nie spełniła warunków określonych w art. 7 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego w celu uzyskania wyższych płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowych.

W tym miejscu należy sprostować wskazania przedmiotowych decyzji, że powoływana przez organy ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej w aktualnym brzmieniu nosi nazwę: "o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego". Ustawa ta w art. 59 uchyliła ustawę

z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. 2004, Nr 6, poz. 40).

Zgodnie z art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne, które są utrzymywane przez cały rok kalendarzowy zgodnie z normami oraz posiada nadany mu numer identyfikacyjny

w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów.

Z kolei z treści art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, na który powołały się organy w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Zdaniem organów, przepis ten dotyczy również płatności OB.

W ocenie Sądu, organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec skarżącej art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, organy winny wykazać w sposób staranny, wszechstronny i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Zdaniem Sądu, w czynnościach organów podejmowanych w niniejszej sprawie w celu ustalenia faktów, będących podstawą odmowy przyznania żądanej płatności, zabrakło przekonujących dowodów, dających się zweryfikować przez Sąd orzekający. Materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie oparty jest wyłącznie o dane z systemu ZSZiK, przetworzone przez pracowników organów ARiMR. Organ odwoławczy nie odniósł się natomiast do złożonych przez stronę 2 bilansów spółki z lat 2006-2007, ani do innych zawnioskowanych dowodów

z dokumentów, zawartych w odwołaniu oraz jego uzupełnieniu. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, nie znajdują wystarczającego oparcia

w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi.

Znamienne jest, że organy powołują się w swoich decyzjach na informacje zawarte w ZSZiK, tj. na dane, które są im znane z urzędu poprzez możliwość skorzystania z tego systemu informatycznego. Jednak posiadane dane z tego rejestru nie mogą zdeterminować postępowania wyjaśniającego w ten sposób, aby wszelką inicjatywę dowodową strony uznawać za "przewlekanie postępowania" w sytuacji, kiedy spółka występowała już o płatności we wcześniejszym okresie i do tej pory nie spotkała się z zarzutami organu wynikającymi z analizy stosownych danych z prawnie zatwierdzonego systemu ZSZiK, w oparciu o który pracują. Nawet Dyrektor ARiMR, wydając decyzję kasatoryjną w przedmiotowej sprawie z dnia [...] października 2010 r., nakazał organowi I instancji zweryfikowanie poprawności ustaleń w zakresie nałożonej na stronę sankcji, będących wynikiem różnicy między zadeklarowaną we wniosku

o płatność powierzchnią działek a powierzchnią stwierdzoną. Nie kwestionował wówczas posiadania działek rolnych przez skarżącą spółkę, a podstawą odmowy wnioskowanej płatności nie był zarzut sztucznego działania w celu obejścia obowiązujących przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, aby organ mógł powoływać się na dane z ZSZiK, winny one znaleźć swoje odpowiednie odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z systemu informatycznego winno wynikać z dowodów zebranych w konkretnej sprawie. Dopiero wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje będzie można uznać za przekonujące, zgodnie z art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. W przeciwnym razie ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a. (swobodną ocenę dowodów) oraz art. 8 k.p.a. (zasadę pogłębiania zaufania obywateli od organów Państwa).

Zasada przekonywania, wyrażona w art. 11 k.p.a., obowiązuje zarówno

w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu.

Uzasadnienie odmowy przyznania płatności bezpośrednich w przedmiotowej sprawie jest nieprecyzyjne, ponieważ organy w tym zakresie wskazały niejako na dwie przyczyny takiej odmowy. Z jednej strony jest to niespełnienie warunków z art. 7 ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (brak posiadania przez spółkę zadeklarowanego gospodarstwa rolnego), a z drugiej stworzenie przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności. Zdaniem Sądu, wykazanie po stronie występującego o płatności benficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą podstawę do odmowy płatności. Dopiero gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności. Jeśli więc organy uznały brak przesłanek z art. 7 ww. ustawy, to zbędne było wówczas wykazywanie stworzenia przez stronę sztucznych warunków do uzyskania płatności.

W tym miejscu należy wskazać, że przepisy o płatnościach bezpośrednich nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 2014 r. poz. 121, zwany dalej "k.c."), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych

i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się

z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty.

Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inny jest zakres i intensywność użytkowania typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest

z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt. Poza tym w przypadku gruntów rolnych posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje

o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Bardzo ważny jest również psychiczny element posiadania. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych, czy jednostek organizacyjnych, takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, których świadomość i wola musi być oceniana

w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie.

Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej, czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również można brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy, czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji z obiektywnymi okolicznościami dotyczącymi zewnętrznych przejawów działalności tych podmiotów.

Powyższe wywody Sądu organy ARiMR powinny mieć na uwadze przy ustalaniu, czy podmiot ubiegający się o płatności bezpośrednie jest posiadaczem deklarowanych gruntów rolnych.

Na organach administracyjnych spoczywa również obowiązek wykazania przez beneficjenta stworzenia sztucznych warunków. Muszą wówczas ustalić występowanie łącznego istnienia elementu obiektywnego (ogół okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel przez nie realizowany nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Taką wykładnię terminu "sztucznych warunków", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE)

nr 1975/2006, wskazuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku

z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12.

Płatności obszarowe nie są objęte modulacją, tak jak to w przypadku płatności ONW, czy rolnośrodowiskowych. Dlatego organy administracji powinny precyzyjnie

i przekonywująco wykazać, mając na uwadze w. cyt. wyrok TSUE, w jaki sposób w tym przypadku beneficjent może sztucznie stworzyć warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Podkreślić należy, że sprzeczność z celami wsparcia należy rozpatrywać tylko w aspekcie systemów wsparcia bezpośredniego, a nie innych, odrębnych systemów wsparcia, jak na przykład z funduszy europejskich na wspieranie działalności rolniczej na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dopłaty ONW).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ustępu 2 tego artykułu wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 kpa nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 3 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Niewątpliwie, w oparciu o ww. przepis, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego uprawnienia do otrzymania płatności. Jednak należy zgodzić się ze skarżącą, że ciężar dowodu, który spoczywa na stronie, nie oznacza, iż organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na jej żądanie dowodów osobowych (z zeznań wskazanych przez nią w pismach świadków), tym bardziej, że niektóre dowody z dokumentów, z uwagi na upływ okresu ich archiwizacji, nie są możliwe do odtworzenia. Strona nie może przeprowadzić tego dowodu bez udziału organu.

Zdaniem Sądu, zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze źródeł osobowych na okoliczności, które podważa organ, jest realizacją spoczywającego na stronie ciężaru dowodu jako na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżąca zgłaszała wnioski o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Tymczasem organy administracji orzekające w tej sprawie arbitralnie uznały, że skarżąca w dacie składania przedmiotowego wniosku nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M., on je prowadził, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski. Natomiast spółka została sztucznie utworzona w celu uzyskania wyższych płatności. Powyższych ustaleń organy dokonały na podstawie danych z systemu ZSZiK, odmawiając realizacji inicjatywy dowodowej skarżącej, która chciała wykazać istotne okoliczności przeciwne, a więc zmierzające do przyznania płatności. Niezrozumiałe jest w tym zakresie stanowisko organów, które z jednej strony stoją na stanowisku, że strona powinna swoim działaniem udowodnić twierdzenia, przedstawić materiał dowodowy świadczący przeciwko twierdzeniom organu, a z drugiej strony odmawiają jej prawa do przeprowadzenia wskazanych przez nią dowodów z góry przesądzając, iż

w zderzeniu z ich danymi z systemu informatycznego ewentualne zeznania świadków nie wpłynęłyby na pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie. Nie można w takim układzie,

w ocenie Sądu, zgodzić się z organami, że stojąc na straży praworządności rozpatrzyły wyczerpująco cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków", bo z tych okoliczności chcą wywieść odpowiednie skutki prawne, wynikające z obowiązku badania, czy środki finansowane

z budżetu Unii Europejskiej są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie wszechstronnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.

Zauważyć również należy, że niniejsza sprawa dotyczy płatności bezpośrednich na 2007 r., o które ubiega się osoba prawna, podmiot prawa handlowego - spółka

z ograniczoną odpowiedzialnością. W polskim systemie prawnym obowiązuje zasada odrębności podmiotów posiadających osobowość prawną, a tym samym przy badaniu stworzenia przez skarżącą spółkę "sztucznych warunków", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, organy winny szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe wnioskującego podmiotu, ale nie wyłącznie w oparciu

o dane z ZSZiK, czy systemów ewidencji producentów, tylko na podstawie obiektywnych informacji znajdujących się w KRS.

Organy winny również wyjaśnić, czy skarżąca prowadziła w 2007 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za rolnika w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W tym zakresie nie poczyniono przekonujących i jednoznacznych ustaleń, skupiając się jedynie na zestawieniu informatycznym [...] podmiotów, które w roku 2007 deklarowały działki do płatności wymagających modulacji, a jednocześnie [...] z nich miało w swoim składzie osobowym P. M. (w różnych rolach: wspólnika lub prezesa zarządu). Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie są nieobiektywne, gdy zaprzeczają, że spółka była posiadaczem deklarowanych do przedmiotowych płatności działek rolnych, nie umożliwiając skarżącej spółce na wypowiedzenie się w tym zakresie. Uznanie na podstawie danych z ZSZiK, że posiadaczem tego gospodarstwa rolnego był wyłącznie P. M. (wspólnik spółki) jest, w ocenie Sądu, dowolne, a co najmniej przedwczesne.

Organy ustaliły, że na [...] spółek, funkcjonujących w 2012 r., w [...] wskazano jedno konto bankowe w [...] Banku, w których jako właściciela konta wskazano P. M. i jego syna D. M.. Zatem, w ocenie organów, środki pieniężne z tytułu płatności dla poszczególnych spółek w większości przekazywane są na jedno konto bankowe. Takie ogólne ustalenia nie mają w przedmiotowej sprawie znaczenia; nie wykazują ani braku posiadania przez skarżącą deklarowanych do płatności bezpośrednich gruntów, ani stworzenia przez spółkę "sztucznych warunków" wymaganych do otrzymania tej płatności. Z analizy sporządzonej przez organ I instancji wynika, że w 2012 r. to skarżąca była właścicielem swojego konta bankowego, natomiast organy nie ustaliły tej istotnej okoliczności na 2007 r., który jest przedmiotem postępowania.

Argumentem za stworzeniem "sztucznych warunków" w przedmiotowej sprawie nie może być również okoliczność podnoszona przez organy, że P. M. oraz jego była żona R. M. jako małżeństwo posiadali dwa odrębne numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Jak wywiódł WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie VIII SA/Wa 915/11, błędne nadanie numeru producenta (odrębnego dla każdego z małżonków) przez organ ewidencyjny nie może obciążać rolnika negatywnymi skutkami, o ile spełnione są prawnomaterialne warunki przyznania płatności, gdyż stanowi to naruszenie zasady praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz zasady zaufania (art. 8 k.p.a.). NSA w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie II GSK 976/12 (publ. CBOSA) oddalił skargę kasacyjną w ww. sprawie, złożoną przez Dyrektora ARiMR. Z tych orzeczeń sądowych wynika, że kwestia posiadania dwu odrębnych numerów przez małżonków pozostaje bez wpływu na uprawnienie każdego z osobna do płatności, z tym że płatność za te same grunty za dany rok kalendarzowy może być przyznana tylko raz.

Aby ustalić brak przesłanki posiadania przez skarżącą deklarowanych do płatności gruntów, nie wystarczy powołanie się na dane ZSZiK oraz analiza osobowa wymienionych w tabelach podmiotów. Dowolne przy takim uzasadnieniu są również ustalenia organów, że przenoszenie posiadania poszczególnych działek pomiędzy podmiotami było fikcyjne. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów zadeklarowanych do płatności na 2007 r., a więc: czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie dotacje występować ze środków unijnych. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej, organy winny zbadać sprawozdanie finansowe spółki (bilans) za 2007 r., które przecież skarżąca złożyła przy piśmie uzupełniającym odwołanie (razem z bilansem za rok 2006), jak również inne dowody osobowe i z dokumentów wnioskowane przez skarżącą.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, za dowolne, a co najmniej przedwczesne, należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie

i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P.M., co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. W sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności w odwołaniu, celem ustalenia posiadania przez spółkę zadeklarowanego w przedmiotowym wniosku gospodarstwa rolnego oraz jego samodzielnego prowadzenia, jak również ocenić zebrany materiał dowodowy w sposób wszechstronny, z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt trzeci wyroku).

Za przedwczesne, w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów, uznać należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 3 ust.

1-3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń z uwzględnieniem wytycznych Sądu,

a następnie wyjaśnić istotne, sporne kwestie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy w taki sposób, aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.