Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 190/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1 i art. 35 oraz art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 września 2015 r. sygn. akt II SA/Po 563/15 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 września 2015r. sygn. akt II SA/Po 563/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2015r. w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w związku z art. 33 ust. 1 i art. 35 oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( Dz.U. z 2015 r., poz. 388 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania T. M. reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika procesowego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Poznania (dalej: Prezydent Miasta) z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] wydaną w sprawie wymeldowania zainteresowanej z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] m. [...] w [...].

Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym. T. M. zameldowana na pobyt stały w wynajmowanym lokalu mieszkalnym położonym w [...] przy ul. [...] m. [...], opuściła ten lokal w dniu w dniu 8 grudnia 2013 r. z uwagi na to, że uległ on całkowitemu spaleniu i nie nadawał się do zamieszkania. Od tego momentu zamieszkała u córki w [...].

Po zakończeniu prac remontowych przez właścicieli nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], tj. S. G., W. G., H.S. i M. S. wezwali w piśmie z dnia 15 lipca 2014 r. (podpisanym przez H. S. i S. G. reprezentujących współwłaścicieli, jako "Administracja Domu") T. M. (wezwanie na adres ul. [...] m. [...] w [...]) o podjęcie czynności związanych z umożliwieniem zainstalowania w lokalu liczników na media. Ponadto w piśmie z dnia 15 lipca 2014 r. zawarto m.in. prośbę o skontaktowanie się z administracją i podano numery telefonów komórkowych (k. 7 akt adm.). Pismo to zostało wysłane do strony listem poleconym (k. 6 akt adm.).

Następnie T. M. została wezwana w piśmie z dnia 16 września 2014 r. do złożenia oświadczenia na okoliczność, czy wolą jej jest ustanie stosunku najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] - czy też zamierza ponownie zamieszkać w przedmiotowym lokalu, a jeśli tak, to o podanie daty wprowadzenia się (k. 9 akt adm.). Pismo to w dniu 23 września 2014r. zostało doręczone W. P. określonemu na pocztowym dowodzie doręczenia jako syn zainteresowanej (k. 8 akt adm.).

W kolejnym piśmie z dnia 16 października 2014 r. administracja domu poinformowała zainteresowaną o podjęciu starań w celu wymeldowania jej z przedmiotowego lokalu (k. 11 akt adm.), które to pismo w dniu 17 października 2014r. odebrał W. P. określony tym razem jako zięć zainteresowanej (k. 10 akt adm.).

W dniu 17 października 2014 r. właściciele nieruchomości złożyli wniosek o wymeldowanie T. M. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu podnosząc, że zmieniła miejsce stałego pobytu i obecnie zamieszkuje u córki w [...] (k. 12, 13 akt adm.).

W toku postępowania zainteresowana (reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika procesowego) w skierowanym do administracji domu piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. oświadczyła, że chce się wprowadzić i korzystać z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], zaś u córki zamieszkała jedynie gościnnie z uwagi na to, że lokal przez ostatnie miesiące nie nadawał się do zamieszkania. Ponadto w tym piśmie strona kwestionowała powiadomienie jej o zakończeniu remontu oraz domagała się wskazania, czy lokal nadaje się do zamieszkania oraz wskazania terminu, w którym będzie mogła wprowadzić się do przedmiotowego lokalu (k. 24, 25 akt adm.).

W skierowanym do pełnomocnika zainteresowanej piśmie z dnia 12 listopada 2014 r. administracja domu wskazała na doręczenie zainteresowanej pism z 15 lipca, 16 września i 16 października 2014 r., a także na konieczność skontaktowania się przez stronę z administracją domu, jeżeli chce zamieszkać w lokalu nr [...] przy ul. [...] (k. 35, 36 akt adm.).

Następnie w skierowanym do administracji domu piśmie z dnia 18 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącej, podtrzymując wolę zainteresowanej w zamieszkaniu lokalu, domagał się od administracji domu podania terminu i miejsca wydania kluczy do przedmiotowego lokalu oraz wskazał na możliwość polubownego załatwienia sprawy (k. 22, 23 akt adm.).

W dniu 24 listopada 2014 r. (data wpływu do organu I instancji pisma z dnia 17 listopada 2014r. - k. 30 akt adm.) pełnomocnik zainteresowanej podtrzymał stanowisko strony co do tego, że chce zamieszkać w mieszkaniu, które nadal jest przedmiotem najmu - "chce jak najszybciej wrócić do mieszkania". Podniósł również, że wnioskodawcy, którzy żądają wymeldowania strony, nie poinformowali jej kiedy remont lokalu zakończył się i kiedy może on być ponownie zasiedlony. W piśmie tym domagał się również przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu pożarnictwa wydanej w sprawie 1 Ds. 4786/13/2 - na okoliczność powstania pożaru w przedmiotowym lokalu i przyczyn opuszczenia lokalu przez skarżącą oraz dowodu z informacji Prokuratury Rejonowej Poznań - Grunwald w Poznaniu zawartej w aktach dochodzenia sygn. 1 Ds. 1 Ds. 1890/14/2 - na okoliczność powstania pożaru w tym lokalu.

W skierowanym do pełnomocnika strony piśmie z dnia 8 grudnia 2014 r. administracja domu poinformowała m.in., że budynek przy ul. [...] w [...] jest w bardzo dobrym stanie technicznym, zaś w piśmie z dnia 15 lipca 2014 r. zawiadomili stronę o zakończeniu prac remontowych w lokalu nr [...]. Ponadto wyjaśnili, że zainteresowana zdała tylko jeden komplet kluczy do lokalu nr [...], wobec czego jest w posiadaniu drugiego kompletu kluczy do lokalu, który jest gotowy do zamieszkania od dnia 15 lipca 2014 r, o czym już wcześniej kilkakrotnie informowali zainteresowaną (k. 40 akt adm.).

W dniu 22 grudnia 2014 r. pełnomocnik zainteresowanej strony został wezwany przez organ do nadesłania pisemnych wyjaśnień w przedmiocie podjęcia przez zainteresowaną próby ponownego zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], a także wskazania kiedy zainteresowana ma zamiar powrócić do lokalu oraz pouczony o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. (k. 45 akt adm.).

Pełnomocnik nie zajął stanowiska w przedmiotowej kwestii.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Prezydent Miasta, odwołując się do treści art. 24 pkt 2, art. 33 ust. 1 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności i wskazując na powyżej przedstawiony stan faktyczny, stwierdził, że zainteresowana opuściła bez wymeldowania lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] i nie zamieszkuje w tym lokalu, pomimo że dysponuje swobodnym dostępem do tego lokalu ze względu na posiadanie kluczy do lokalu. Organ podniósł, że ani sama zainteresowana, ani jej pełnomocnik nie wskazali chociażby przybliżonego terminu powrotu strony do przedmiotowego lokalu, co świadczy o tym, że strona nie powróciła do tego lokalu i nie skoncentrowała w nim ponownie swojego życia osobistego, bowiem gdyby faktycznie chciała w nim zamieszkać, to dołożyłaby wszelkich starań w tym celu, a przede wszystkim skontaktowałaby się z właścicielami mieszkania po zawiadomieniu jej o zakończeniu prac remontowych. Organ stwierdził, że jakkolwiek opuszczenie przez stronę lokalu nr [...] przy ul. [...] nie było dobrowolne, to nabrało takich cech, ponieważ od dnia 15 lipca 2014 r., pomimo przywróconej możliwości zamieszkania w tym lokalu, nie powróciła do niego. Zdaniem organu opuszczenie to jest również trwałe, gdyż zainteresowana nie podjęła skutecznych kroków w celu powrotu do tego lokalu. Wobec tego organ uznał za uzasadnione wymeldowanie strony z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, skoro miejscem jej pobytu nie jest już lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], który opuściła i nie realizuje w nim podstawowych potrzeb życiowych (nie nocuje w nim, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania). W ocenie organu zameldowanie zainteresowanej pod powyższym adresem nie odzwierciedla rzeczywistości, ponieważ strona tam nie zamieszkuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. M. (reprezentowana przez pełnomocnika), kwestionując prawidłowość poczynionych ustaleń faktycznych, domagała się zmiany zaskarżonej decyzji, poprzez zastosowanie prawidłowej wykładni art. 33 ust. 1 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności i przyjęcie, że nie zaszły przesłanki do wymeldowania strony z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu; ewentualnie domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji ostatecznie kończącej sprawę wymeldowania Wojewoda Wielkopolski, odwołując się do treści art. 33 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, stwierdził, że zainteresowana "nie mieszka w sposób stały" w przedmiotowym lokalu, co wynika z dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym. Wojewoda wskazał na podstawowe dla rozstrzygnięcia sprawy fakty: lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] nie jest wyłącznym centrum życiowym zainteresowanej, nie mieszka ona w tym lokalu od grudnia 2013 r., gdyż uległ on w tym czasie całkowitemu spaleniu (nie ustalono przyczyny powstania pożaru); lokal nie nadawał się do zamieszkania, ale został wyremontowany i przynajmniej od połowy lipca 2014 r. strona mogłaby ponownie zamieszkać w tym lokalu, jednak nie zareagowała na prawidłowo doręczone pisma o zakończeniu remontu i pomimo deklaracji swojego pełnomocnika oraz realnych możliwości ponownego zamieszkania w lokalu zainteresowana nie skorzystała z przysługującego jej prawa najemcy lokalu i nie powróciła do lokalu. Z uwagi na powyższe okoliczności organ odwoławczy uznał za zasadne stwierdzenie, że strona powinna wymeldować się z lokalu, w którym nie zamieszkuje - opuściła mieszkanie na stałe i mieszka w innym miejscu, a skoro tego nie uczyniła, to należało orzec o jej wymeldowaniu w powołanym trybie.

W skardze na decyzję Wojewody Wielkopolskiego T. M., działając za pośrednictwem pełnomocnika procesowego, zarzuciła naruszenie:

1. art. 33 ust. 1 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez ich niewłaściwą wykładnię, która doprowadziła do ustalenia, że opuszczenie dotychczasowego miejsca zameldowania zainteresowanej ma charakter trwały i jest dobrowolne, a poprzez to przyjęcie, że zaszły przesłanki do wymeldowania strony z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu;

2. przepisów postępowania: art. 7, art. 8 i art. 11 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez dowolne przyjęcie, że w sprawie zachodzi podstawa do wymeldowania skarżącej, oparta na ustaleniu, że strona nie zamieszkuje w lokalu, z którego została wymeldowana oraz utraciła zamiar stałego w nim przebywania, podczas gdy tymczasowa zmiana miejsca jej faktycznego przebywania miała niedobrowolny charakter.

Przy tak sformułowanych zarzutach - rozwiniętych w uzasadnieniu skargi, a stanowiących polemikę z ustaleniami organów administracyjnych, z których najistotniejszym argumentem było stwierdzenie, że skarżąca poprzez swojego pełnomocnika podejmowała kroki prawne w celu ponownego zamieszkania w spornym lokalu, wyrażając zainteresowanie powrotem do lokalu w piśmie z dnia 18 listopada 2014 r., jak i składając w dniu 18 maja 2015 r. do sądu powszechnego pozew o wydanie lokalu mieszkalnego (którego kopię dołączyła do skargi) - strona domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że wnosi i wywodzi jak w skardze, a nadto wyjaśnił, że przed Sądem Rejonowym Poznań - Stare Miasto w Poznaniu toczy się postępowanie o sygn. akt VII C 821/15, w którym rozpoznawany jest wniesiony w dniu 20 maja 2015 r. pozew o wydanie lokalu, a w toku tego postępowania, gdzie wyznaczony był jeden termin rozprawy, nie przesłuchano żadnego świadka, ani nie wysłuchano stron postępowania. Uczestnik postępowania P. G. wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że skarżąca - urodzona w 1937 r. - nie jest zainteresowana tą sprawą, a toczy się ona z inicjatywy jej córki. Ponadto oświadczył, że skarżąca posiada klucze do spornego mieszkania i w każdej chwili może wrócić do tego lokalu; lokal ten jest nadal pusty i oczekuje na zasiedlenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę jako niezasadną oddalił. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że opuszczenie lokalu przez skarżącą było przymusowe, bowiem zajmowany przez nią lokal uległ całkowitemu spaleniu i nie nadawał się do zamieszkania. Po zakończeniu prac remontowych właściciele przedmiotowego lokalu poinformowali o tym fakcie skarżącą, wskazując na potrzebę załatwienia kwestii instalacji liczników mediów (pismo z dnia 15 lipca 2014 r.), jak i wezwali skarżącą (pismo z dnia 16 września 2014 r.) do oświadczenia, czy wolą jej jest ustanie stosunku najmu lokalu mieszkalnego - czy też zamierza ponownie zamieszkać w przedmiotowym lokalu, a jeśli tak, to o podanie daty wprowadzenia się. Skarżąca, pomimo dalszej wymiany korespondencji jej pełnomocnika z właścicielami (administracją domu), do dnia rozstrzygnięcia sprawy w II instancji nie wprowadziła się do przedmiotowego lokalu, który został doprowadzony do stanu umożlwiającego jego ponowne zasiedlenie, ani nie podjęła odpowiednich działań przygotowawczych (organizacyjnych) w tym celu. Odnosząc się do okoliczności złożenia przez skarżącą pozwu cywilnego, Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie na gruncie prawa cywilnego kwestii prawa do lokalu nie stanowi prejudykatu w postępowaniu meldunkowym, bowiem ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Ma zatem charakter wyłącznie porządkowy i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu w danym miejscu. W konsekwencji Sąd nie mógł uzależnić swojego rozstrzygnięcia od rozstrzygnięcia prowadzonej w Sądzie Rejonowym - Poznań Stare Miasto w Poznaniu sprawy o sygn. akt VII C 821/15 o wydanie lokalu mieszkalnego z pozwu skarżącej przeciwko właścicielom lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Tym bardziej, że pozew ten został wniesiony w maju 2015 r., a zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organy obydwu instancji trafnie ustaliły, że skarżąca trwale opuściła miejsce dotychczasowego pobytu stałego. Wprawdzie samo opuszczenie lokalu w grudniu 2013 r. było wymuszone okolicznościami losowymi (pożar lokalu), jednak od drugiej połowy lipca 2014 r. skarżąca miała możliwość powrotu do lokalu i ponownego w nim zamieszkania, a nie uczyniła tego. Miała zaś po temu sposobność, również przez cały czas toczącego się postępowania administracyjnego. Tymczasem po dniu 17 października 2014 r., tj. po złożeniu przez współwłaścicieli nieruchomości (lokalu) wniosku o wymeldowanie zainteresowanej z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, jedyną aktywnością jaką podjęła skarżąca, była wymiana pism jej pełnomocnika procesowego z właścicielami tego lokalu (administracją domu). W piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. strona wprawdzie oświadczyła, że chce się wprowadzić i korzystać z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], zaś u córki zamieszkała jedynie gościnnie, jednak w sposób zupełnie niezrozumiały domagała się zawiadomienia jej o zakończeniu remontu, na co przecież wskazywały wcześniejsze otrzymane przez nią pisma od właścicieli lokalu, z których wynikało, że oczekują oni jasnej deklaracji czy i kiedy wprowadzi się do wyremontowanego lokalu. Co więcej, nawet jeżeli pełnomocnik strony miał jakiekolwiek wątpliwości co do tego, czy skarżąca została powiadomiona o zakończeniu remontu oraz czy lokal nadaje się do zamieszkania i w jakim terminie strona będzie mogła wprowadzić się do lokalu, to wszelkie wątpliwości w tym względzie rozwiewały pisma właścicieli z dnia 12 listopada 2014 r. i z dnia 8 grudnia 2014 r. Ponadto jednoznacznie zostało wyartykułowane stanowisko właścicieli dotyczące kluczy do przedmiotowego lokalu (skarżąca miała być w posiadaniu drugiego kompletu kluczy do lokalu, czemu strona nie zaprzeczyła na żadnym etapie postępowania). Tymczasem pełnomocnik strony, mimo że w skierowanym do organu piśmie z dnia 24 listopada 2014 r. (data wpływu pisma do organu I instancji) podtrzymał stanowisko strony co do tego, że chce zamieszkać w tym mieszkaniu, które nadal jest przedmiotem najmu, to nie zareagował na wezwanie z dnia 22 grudnia 2014 r. i nie przedstawił organowi wyjaśnień, co do podjęcia przez zainteresowaną próby ponownego zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...], ani też nie wskazał terminu kiedy zainteresowana ma zamiar powrócić do lokalu. Pełnomocnik w istocie nie zajął stanowiska w przedmiotowej kwestii również w postępowaniu przed organem II instancji, a miał taką możliwość zarówno w samym odwołaniu, jak i później po zawiadomieniu go przez organ I instancji o przekazaniu odwołania Wojewodzie. Przede wszystkim jednak nie zaprzeczył tym podstawowym faktom, że lokal mieszkalny nr [...] został wyremontowany w pierwszej połowie lipca 2014 r. i nadawał się do ponownego zasiedlenia, a strona dysponowała kompletem kluczy do tego lokalu. Sąd zwrócił również uwagę, że domaganie się przez pełnomocnika przeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym dowodów na okoliczność przyczyn pożaru w przedmiotowym lokalu, jak i przyczyn opuszczenia tego lokalu przez skarżącą było w odniesieniu do pierwszej kwestii całkowicie chybione, bowiem nie miało żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie strony z pobytu stałego, natomiast w odniesieniu do drugiej było zbędne, gdyż dotyczyło ustalonej już okoliczności, której organ nie kwestionował. Z kolei sama wymiana korespondencji z właścicielami lokalu nr [...] - bez jakiegokolwiek wykazania, że tamują oni ponowne objęcie przez skarżącą władztwa nad tym lokalem nie mogła stanowić wiarygodnego dowodu na to, że skarżąca podjęła rzeczywistą próbę powrotu do lokalu, która jednak nie powiodła się z uwagi na przeciwdziałanie właścicieli nieruchomości. Co więcej, pełnomocnik strony nie zaprzeczył na rozprawie twierdzeniom uczestnika postępowania – P. G. (współwłaściciela nieruchomości, w której znajduje się sporny lokal) co do tego, że skarżąca posiada klucze do przedmiotowego mieszkania i w każdej chwili może wrócić do tego lokalu, bowiem lokal ten jest nadal pusty i oczekuje na zasiedlenie. Sąd z urzędu dostrzegł naruszenie przez organ II instancji art. 10 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym, bowiem skarżąca (jej pełnomocnik) nie została zapoznana przed wydaniem decyzji ze zgromadzonym materiałem dowodowym i nie wypowiedziała się co do zgromadzonych dowodów, niemniej jednak naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. M. zarzucając:

1, naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 33, art. 35 oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. nr 217, poz. 1427 ze zm.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię w przedmiocie wymeldowania T. M., a w konsekwencji ustalenie, że opuszczenie dotychczasowego miejsca zameldowania, tj. ul. [...] w [...] ma charakter trwały i jest dobrowolne, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 (Dz. U. Nr 30, poz. 168) poprzez oddalenie wyrokiem WSA skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] w związku z dowolnym, nieznajdującym odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym przyjęciem, iż w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do wymeldowania T. M. poprzez ustalenie, że:

- skarżąca utraciła zamiar stałego przebywania w tym miejscu, podczas gdy zmiana miejsca jej faktycznego przebywania miała i ma charakter niedobrowolny i tymczasowy,

- skarżąca nie wykazała, że przed rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej podjęła skuteczne działania celem wprowadzenia się do lokalu nr [...] i uznanie, że rzekomymi skutecznymi działaniami miały być próba wejścia do lokalu i jego zasiedlenie, bądź wytoczenie powództwa posesoryjnego lub petytoryjnego, podczas gdy tego typu działania należy uznać za ostateczne, bowiem niepożądane w kontekście zasad współżycia społecznego, a nadto skarżąca jest osobą starszą i schorowaną, więc podejmowanie prób jej wejścia do zamkniętego i zabezpieczonego lokalu jawią się jako groteskowe,

- organ wydający decyzję nie naruszył ani nie przekroczył granic uznaniowości decyzji administracyjnej,

przez co wypełniona została dyspozycja z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Oceniając zasadność zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że nie posiadają on usprawiedliwionej podstawy.

W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego ( por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016r. sygn. akt II GSK 938/15, LEX nr 2227735).

W zakresie dotyczącym zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że prawidłowa konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej art. 174 pkt 2 p.p.s.a., uwzględniając treść wniesionego środka zaskarżenia, winna wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z konkretnymi przepisami postępowania dowodowego, którego naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku, tymczasem skarżąca kasacyjnie nie wskazała w zarzucie takich przepisów. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów ( por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2017r. sygn. akt I FSK 1063/15, LEX nr 2249197).

Jako zarzuty procesowe autor skargi kasacyjnej wskazał na naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 77 § 11 k.p.a. polegające na dowolnym, nieznajdującym odzwierciedlenia w materiale dowodowym przyjęciu, iż zachodzi podstawa do wymeldowania skarżącej. Należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a., bowiem nie znajdują one zastosowania w postępowaniu sądowym, co najwyżej mógł dokonać niewłaściwej oceny przeprowadzonego w oparciu o powołane przepisy postępowania przed organami administracji publicznej, ale takiego zarzutu skarga kasacyjna nie zawiera. Zatem w zakresie naruszeń przepisów postępowania Sąd I instancji może naruszyć wymienione w skardze kasacyjnej przepisy k.p.a. tylko w ten sposób, że dokonał wadliwej oceny sposobu ich stosowania przez organ. A jeśli tak, to skarga kasacyjna powinna wskazywać, jakie przepisy zostały naruszone przez Sąd I instancji, więc te, które ten Sąd stosował i które objęte są procedurą właściwą dla tego Sądu (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.). Zresztą sam autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu podniesionych zarzutów wskazuje na naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji publicznej, zarzucając jedynie sądowi, że pominą argumenty skarżącej i nie dokonał ich oceny. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo dokonał kontroli ustalonego przez organy stanu faktycznego oraz odniósł się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą argumentów.

W sprawie poza sporem pozostają ustalone w toku postępowania administracyjnego okoliczności, że skarżąca opuściła miejsce stałego zamieszkania w wyniku całkowitego zniszczenia lokalu na skutek pożaru. Tym samym chybione jest twierdzenie, że sąd nie uwzględnił niedobrowolny charakter opuszczenia przez skarżącą zajmowanego lokalu. Nie jest również kwestionowane przez skarżącą kasacyjnie, że otrzymała pisemną informację o zakończeniu remontu i możliwości powrotu do wcześniej zajmowanego lokalu, jak również fakt posiadania przez skarżącą kompletu kluczy do przedmiotowego lokalu. Natomiast bez znaczenia dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego pozostaje okoliczność związana z podjętymi przez pełnomocnika skarżącej działaniami prawnymi po wydaniu decyzji ostatecznej przez Wojewodę Wielkopolskiego, bowiem ujawnienie nowych nieznanych organowi administracji dowodów, może być podstawą uchylenia decyzji przez sąd administracyjny tylko wówczas, gdy jest to wynikiem naruszenia prawa przez organ administracji, a z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na zbadaniu ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania decyzji, oraz trafności zastosowanych przepisów do istniejącego w dacie podjęcia aktu stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy, sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu. Jak jednak podkreśla się w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2203/12 dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl) nie jest to zasada absolutna, gdyż w szczególnych przypadkach Sąd zobowiązany jest uwzględnić także zdarzenia prawne, które zaszły już w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a są istotne dla praworządnego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy. W doktrynie wskazuje się, że zmiany stanu faktycznego sprawy, które miały miejsce po wydaniu ostatecznej decyzji, nie mogą stanowić co do zasady podstawy do stwierdzenia nieważności lub uchylenia tej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny. Wyjątek od tej zasady stanowią jednak zdarzenia przewidziane w art. 145 § 1 pkt 7 i pkt 8 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011r. II OSK 807/11 dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że również w tym zakresie autor skargi kasacyjnej nie ustrzegł się błędów, bowiem właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku WSA powinno sprowadzać się do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1211/13, LEX nr 1572635), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Tymczasem zarzut skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenia art. 33, art. 35 oraz art. 25 ust.1 ustawy o ewidencji ludności poprzez ich niewłaściwą wykładnię. W ocenie skarżącej kasacyjnie sąd nie uwzględnił okoliczności, że lokal opuściła niedobrowolnie a ze względu na wiek nie mogła podjąć prób wejścia do lokalu po jego remoncie, jak również nie wziął pod uwagę treści korespondencji jaką prowadził jej pełnomocnik z właścicielami lokalu. Jednocześnie wobec deklarowanej chęci powrotu do lokalu brak było przesłanek świadczących o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych faktycznie ugruntował się pogląd, iż przesłankę dotyczącą opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, uznaje się za wypełnioną, w sytuacji ustalenia, że osoba opuściła lokal z zamiarem opuszczenia go w sposób trwały, wykazując przy tym chęć przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce. Przy czym bez znaczenia pozostaje pierwotna przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, w sytuacji gdy opuszczenie to miało charakter trwały. Nawet przyjęcie stanowiska, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne nie przesądza, że nie zostały wypełnione przesłanki do wymeldowania. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nawet jeżeli sama przyczyna opuszczenia lokalu przez osobę, której dotyczy postępowanie w sprawie wymeldowania nie była dobrowolna, to następne trwałe przeniesienie centrum życiowego, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej zmierzającej do odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła (por. wyroki NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 757/08; z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 2/08; z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1569/07; z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 352/07 dostępne: CBOIS). Stanowisko to podziela Sąd w obecnym składzie.

Deklaracja chęci powrotu do przedmiotowego lokalu nie przesądza o charakterze pobytu, bowiem zauważyć należy, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Wyrażenie jedynie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Nieskorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej.

Organy administracji obu instancji prawidłowo ustaliły, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, że opuszczenie lokalu przez skarżącą miało charakter trwały, na co wskazuje czas jaki upłynął od tego momentu (2 lata) oraz całkowite przeniesienie swojego centrum życiowego do miejsca zamieszkania córki, jak również brak działań świadczących o chęci rzeczywistego powrotu do miejsca stałego zameldowania.

Wobec powyższego podkreślić należy, że nawet ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, to jednak następne trwałe związanie swojego centrum życiowego w innym lokalu, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego nie dopełniła (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 352/07 dostępne: CBOIS).

Podkreślić należy, że zameldowanie i wymeldowanie jest czynnością, która stanowi potwierdzenie określonego stanu faktycznego, a niewątpliwie w niniejszej sprawie skarżąca opuściła przedmiotowy lokal trwale i na dzień orzekania ten stan się utrzymał. Deklarowana na piśmie chęć powrotu, nie połączona z podejmowaniem faktycznych działań w tym zakresie, nie mogła stanowić podstawy do utrzymania zameldowania skarżącej. Ponadto działania prawne, na które powoływała się skarżąca, zostały podjęte już po wydaniu decyzji ostetcznej i w świetle oświadczeń właścicieli lokalu wskazujących na możliwość zajęcia lokalu przez skarżącą w każdym czasie, wydają się być niezrozumiałe.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.