Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 833/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38, art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy K. (dalej Burmistrz) decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art.104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) w związku z art. 7 pkt 1, 4, 6, 9, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, ust. 3, pkt 2,art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej u.p.s.), § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2022r.w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1296), po rozpoznaniu wniosku R. K. (dalej jako strona lub skarżący) orzekł o udzieleniu pomocy w postaci zasiłku okresowego za miesiące: kwiecień 2022 r. w kwocie [...]zł oraz maj 2022 r. w kwocie [...]zł.

Uzasadniając decyzję Burmistrz wskazał, że w dniu 29 kwietnia 2022 r. wpłynął wniosek R. K. z prośbą o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, że R. K. został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na okres do dnia 1 maja 2019 r. do 31 maja 2021 r. wyrokiem Sądu Rejonowego P. w P., Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lutego 2021 r., zmieniającym zaskarżone orzeczenie tj. Orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 21.08.2019 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Orzeczeniem z dnia 23 maja 2022 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. zaliczył skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K. U. oraz wychowankami rodziny zastępczej: N. D. (obecnie pełnoletnią, nie pracującą), A. D. oraz V. D.. Skarżący nie pracuje, jego małżonka K. B. uzyskuje emeryturę w kwocie [...]zł, co stanowi jedyny dochód rodziny w miesiącu marcu 2022, tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku.

W składzie rodziny uwzględniono dorosłych domowników. Nie uwzględniono zaś A. D. oraz V. D., wychowywanych przez skarżącego oraz jego małżonkę jako rodzina zastępcza. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 10 u.p.s. przy ustalaniu prawa do zasiłków stałego i okresowego w składzie rodziny nie uwzględnia się dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka oraz pełnoletnich wychowanków rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a do dochodu rodziny nie wlicza się ich dochodów oraz świadczeń na pokrycie kosztów ich utrzymania i dodatków przyznanych na podstawie przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Organ wskazał, że kryterium dochodowe dla rodziny składającej się z 3 osób, zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s. wynosi [...] zł ([...] zł x 3 osoby). Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s. wysokość zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. W przedmiotowej sprawie różnica między kryterium dochodowym, tj. [...] zł a dochodem w wys. [...] zł, wynosi [...] zł. 50 % kwoty [...]wynosi [...] zł. W związku z tym wysokość zasiłku okresowego do wypłaty wynosi [...] zł miesięcznie.

Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy jak i fakt, że pomoc społeczna ma charakter wspomagający, organ przyznał skarżącemu zasiłek okresowy na miesiąc kwiecień i maj. Mając na uwadze, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego ważne jest do dnia 22 maja 2022 r., organ uznał, że zasiłek okresowy zostaje przyznany na 2 miesiące. Orzeczeniem z dnia 23 maja 2022 r. zaliczono bowiem wnioskodawcę do stopnia niepełnosprawności – lekkiego, co umożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej. Organ zwrócił uwagę, że skarżący złożył odwołanie od wskazanego orzeczenia, lecz nie dostarczył na to dowodów. Organ wyjaśnił, że pouczył skarżącego, iż zgodnie z art. 106 ust. 8 u.p.s. jest uprawniony do pobierania zasiłku okresowego do czasu rozpatrzenia odwołania, koniecznym jest jednak przedstawienie dowodu złożenia odwołania.

Następnie R. K. wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia 27 czerwca 2022 r. nr [...], wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia 1 maja 2019 r. do upływu 60-tego dnia od odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ewent. do dnia, w którym zostanie wydany prawomocny wyrok sądu w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności.

Skarżący podał, że kwestionuje wysokość przyznanej mu kwoty tytułem zasiłku okresowego, który został przyznany w wysokości minimalnej. Podkreślił, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a także potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy. Nie zgadza się z przyznaną mu kwotą świadczenia. Z powodu schorzeń na które cierpi oraz wieku nie może znaleźć zatrudnienia, a kwoty którymi dysponuje nie pozwalają na prawidłowe funkcjonowanie rodziny.

Skarżący nie zgadza się również z okresem na jaki przyznano mu zasiłek. W tym zakresie wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego P. w P., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] U [...], zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 21 sierpnia 2019 r. znak [...] i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania i Niepełnosprawności w P. z dnia 21 maja 2019 r. nr [...], zaliczając go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do dnia 31 maja 2021 r. W związku z powyższym zasiłek okresowy powinien zostać przyznany począwszy od maja 2019 roku.

Po drugie, w dniu 13 czerwca 2022 roku złożył odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu Ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 23 maja 2022 r. w zakresie zaliczenia go do lekkiego stopnia niepełnosprawności. W związku z powyższym ww. orzeczenie jest nieprawomocne i nie jest wiążące dla innych organów, np. organu realizującego zadania z zakresu ustawy o pomocy społecznej.

Skarżący podał, że przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z Dz.U.2021.2095, dalej ustawa covidowa) przedłużają ważność orzeczeń o niepełnosprawności do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 38 u.p.s., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza.

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów u.p.s., a w konsekwencji, że w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu zasiłku okresowego od dnia 01 maja 2019 r. w żądanej wysokości. Dochód rodziny w kwietniu 2022 r., w miesiącu złożenia wniosku, wynosił [...] zł (emerytura Pani K. B.) tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe dla trzyosobowego gospodarstwa wynosi [...] zł. Obliczenie świadczenia wygląda zatem następująco: [...] zł (kryterium dochodowe) - [...] zł (dochód) = [...] * 50% = [...] zł. Prawidłowo zdaniem Kolegium przyznano kwotę zasiłku okresowego w wysokości [...] zł.

SKO stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji przyznał zasiłek okresowy w kwocie [...]zł w okresie od 01 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. z tytułu długotrwałej choroby i niepełnosprawności. Przyznanie zasiłku w podanej wysokości jest zgodne z zapisami ustawy. Zdaniem SKO decyzja I instancji wydana została bez naruszenia art. 106 ust. 3 u.p.s. oraz art. 15 h ustawy covidowej. Zwrócono uwagę, że toczy się postępowanie w sprawie przyznania R. K. zasiłku okresowego na czas trwania postępowania w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności.

R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr [...], zaskarżając ją w całości domagając się jej uchylenia, jak i decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie dot. przyczyn niezłożenia przez skarżącego wniosku o zasiłek w terminie oraz sytuacji życiowej, zdrowotnej i majątkowej Skarżącego,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 38 ust. 2 i 3 u.p.s. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyznanie Skarżącemu prawa do zasiłku stałego w zaniżonej wysokości.

Argumentując skargę skarżący podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu, iż zasiłek powinien mu być przyznany od maja 2019 r., tj. od zaliczenia go do osób niepełnosprawnych. Organ II instancji nie uwzględnił również brzmienia art. 15h ustawy cowidowej, ani jego sytuacji osobistej i zdrowotnej.

W odpowiedzi na skargę SKO [...] wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z 27 czerwca 2022 r., którą przyznano R. K. zasiłek okresowy w kwocie po [...] zł na miesiące kwiecień i maj 2022 r.

Stosownie do art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej bądź rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Przy czym kwota zasiłku, zgodnie z ust. 3 powołanego artykułu, nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Przy czym, kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 u.p.s.). Natomiast w przypadku podjęcia zatrudnienia przez osobę objętą kontraktem socjalnym pobierającą zasiłek okresowy, może być on wypłacany nadal niezależnie od dochodu, do dnia wynikającego z decyzji przyznającej zasiłek okresowy, nie dłużej jednak niż do 2 miesięcy od dnia, w którym osoba została zatrudniona (art. 38 ust. 4a u.p.s.). Zasiłek okresowy jest wypłacany niezależnie od dochodu w sytuacji określonej w ust. 4a nie częściej niż raz na 2 lata (art. 38 ust. 4b u.p.s.). W myśl art. 38 ust. 5 u.p.s. okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.

Zatem, o ile samo przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany, jeżeli tylko wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 u.p.s., to już samo rozstrzygnięcie o okresie na jaki jest przyznawany oraz o jego wysokości (w granicach wyznaczonych przepisami) cechuje uznaniowość organu, który w tym zakresie powinien kierować się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi m.in. w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., tzn. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przysługująca organom administracji co do wysokości zasiłku i okresu jego przyznania uznaniowość oznacza, że o ile nie są one zobowiązane do przyznawania zasiłku okresowego w maksymalnej dopuszczonej prawem wysokości, to nie są również uprawnione do rozstrzygania dowolnie, bez odniesienia do wskazanych wyżej kryteriów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 128/22; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1646/20, dostępne w CBOSA).

Z treści skargi wynika, że skarżący kwestionuje zarówno okres na jaki przyznano mu świadczenie, jak i jego wysokość. Sąd stanowiska skarżącego nie podziela, a to z następujących względów.

Po pierwsze wskazać trzeba, że skarżący z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego wystąpił w dniu 29 kwietnia 2022 r. Oznacza to, że stosownie do art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej mogło mu być przyznane najwcześniej począwszy od kwietnia 2022 r. Sądowi wiadomym jest z urzędu, że kwestia przyznania zasiłku okresowego za okres wcześniejszy, tj. od 2019 r. została przez organ wyłączona do oddzielnego rozpoznania i została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. II SA/Po [...]. Wobec tego ocena możliwości przyznania zasiłku okresowego za okres wcześniejszy dokonana jest przez Sąd w uzasadnieniu orzeczenia o sygn. II SA/Po [...].

Po drugie wskazać przyjdzie, że to od uznania organu zależy w jakiej wysokości zostanie przyznany zasiłek okresowy i na jak długo. Organ wyjaśnił, że przy ustalaniu okresu na jaki ma być przyznany zasiłek kierował się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi m.in. w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., tzn. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ doszedł do przekonania, że sytuacja skarżącego - osobista, rodzinna i finansowa, uzasadnia przyznanie zasiłku okresowego na dwa miesiące - maj i czerwiec 2022 r. Rozstrzygnięcie organu w tym zakresie zostało szeroko umotywowane i mieści się w granicach uznania organu. Ponadto, jak wskazało Kolegium toczy się odrębne postępowanie w sprawie przyznania zasiłku okresowego na czas rozpatrywania odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu Orzekania ds. Niepełnosprawności.

Co się zaś tyczy wysokości przyznanego zasiłku, to Sąd podziela rozważania organu w tym zakresie, który również przedstawił jasne wyliczenie matematyczne wysokości przyznanego zasiłku, dokonując tego z uwzględnieniem kryteriów wskazanych w art. 38 u.p.s. Jak już wyżej wskazano organ ustalając wysokość zasiłku okresowego pomiędzy wskazanymi w ustawie widełkami, działa w tym zakresie w granicach uznania administracyjnego. Może swobodnie ustalić, na podstawie materiału dowodowego, jaki wymiar zasiłku na dany okres będzie optymalny dla osoby samotnie gospodarującej czy pozostającej w rodzinie, znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu co do wysokości zasiłku również zostało wystarczająco umotywowane.

W tych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, ze argumentacja skargi nie zasługiwała na uwzględnienie, a wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu. Powyższe oznacza, że organy, rozpatrując sprawę, zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy i poddały go ocenie zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., uwzględniając fakt, że skarżący jest osobą wymagającą wsparcia, które na mocy zaskarżonej decyzji otrzymał.

Mając to na uwadze skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na które została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 21 listopada 2022 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095).