Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 1905/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: NSA Wiesław Morys WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant: po rozpoznaniu w dniu 06 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób represjonowanych w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] pozbawił Z.B. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w K. w dniu [...] z tytułu "uczestnika walk o utrwalenie władzy ludowej [...]"

U podstaw prawnych rozstrzygnięcia organ przywołał art.25 ust.2 pkt 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z i997 r. Nr 142, poz.950 ze zm.), a w uzasadnieniu podał, że Z.B. pełnił służbę wojskową w [...] w K. m.in. w okresie od [...] do [...] i przywołując informację Centralnego Archiwum Wojskowego, organ wskazał, iż żołnierze tego pułku zwalczali NSZ, poakowskie podziemie zbrojne, a w okresie [...] także bandy UPA. Jednakże w aktach CAW, jak wywodził organ, brak jest jakichkolwiek informacji o udziale Z.B. w tych walkach, a sam zainteresowany w oświadczeniach i życiorysie podał, że w czasie pełnienia służby zwalczał jedynie bandy rabunkowe. W tym stanie rzeczy organ przyjął, że nadanie uprawnień kombatanckich nastąpiło wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" i tym umotywowano zastosowanie art.25 ust.2 pkt 2 przywołanej u podstaw prawnych decyzji ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.B. wyjaśnił, iż w dniu [...] został powołany do wojska i nie miał żadnego wpływu na to "kiedy został powołany i do jakiej Jednostki Wojskowej", a pisząc w oświadczeniu, iż brał udział w zwalczaniu band rabunkowych objął tym pojęciem także udział w zwalczaniu UPA. Przywołując art. l ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz to, że był żołnierzem z poboru wnioskujący domagał się przywrócenia uprawnień.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie. W motywach decyzji podkreślono, że Z.B. nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego okoliczności związane z jego ewentualnym udziałem w walkach z UPA.

W wyniku skargi Z.B. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 830/00 uchylił w/wym. decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. W motywach wskazał, że organ pozbawiając skarżącego uprawnień kombatanckich nie rozważył w sposób należyty zastosowania normy wyłączającej stosowanie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, uznając, iż udział skarżącego w walkach z UPA nie został udowodniony. Zaakcentował, że z informacji Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, że pułk, w którym służył skarżący w okresie [...]. brał udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią, przy czym brak jest wykazów imiennych żołnierzy – uczestników akcji. Zaakcentowano także, że w oparciu o "zeszyt ewidencyjny" teczki personalnej skarżącego można ustalić przebieg jego służby wojskowej i ten dokument wskazuje na to, że od [...] do [...] skarżący był [...]. Sąd wskazał, że dysponując takim materiałem dowodowym organ zobligowany był wezwać skarżącego, wobec braku wykazu imiennego żołnierzy -uczestników walk z UPA, do wykazania dowodów potwierdzających tę newralgiczną dla sprawy okoliczność.

Organ zgodnie z zaleceniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia [...] zwrócił się do Z.B. o przedstawienie wszelkich dowodów poświadczających jego udział w walkach z UPA, przesyłając jednocześnie wymienionemu kopie pisma CAW z dnia [...] Nr [...].

W odpowiedzi na pismo z dnia [...] Z.B. skierował do organu pismo z dnia [...], w którym oceniając pismo CAW z dnia [...] Nr [...] zarzuca mu, że manipuluje ono danymi archiwalnymi. Jego zdaniem dowodem na udział w walkach z UPA jest decyzja o ustaleniu emerytury wojskowej z dnia [...], gdzie każdy dzień jego udziału "w zwalczaniu band terrorystyczno –rabunkowych i UPA" w okresie od [...] do [...] był podwójnie liczony ( kopię decyzji emerytalnej załączono do pisma). W piśmie tym opisał także przebieg walk z bandami UPA oraz wskazał nazwy band z którymi walczył. Podniósł nadto, że z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie wskazać świadków potwierdzających jego udział w walkach z bandami UPA.

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] wydaną na na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3 k.p.a. oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz.371 ze zm. ) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o pozbawieniu Z.B. uprawnień kombatanckich z tytułu "udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej" w okresie od [...] do [...].

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy tok postępowania w sprawie. Wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Z.B. pełnił służbę wojskową w [...] od [...] do [...]. Podkreślił, iż Z.B. kwestię udziału w walkach z UPA podniósł dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] podając, że "stwierdzenie moje w oświadczeniu z dnia [...] , że w czasie pełnienia służby wojskowej brałem udział w zwalczaniu band rabunkowych, dotyczyło także mojego udziału w zwalczaniu band UPA ". W tej mierze wskazał, że z akt kombatanckich ZBoWiD nie wynika, aby brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, zaś z pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] Nr [...] wynika ,że żołnierze [...] w okresie służby zasadniczej Z.B. ( w tym w roku [...]) nie uczestniczyli w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Podniósł, że ta informacja wykluczająca udział [...] w walkach przeciwko oddziałom UPA została potwierdzona w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...], z którego to dokumentu wynika, że z materiałów archiwalnych Instytutu płynie wniosek, że w latach [...] do [...] jednostka w której służył skarżący brała udział w walkach zbrojnych z AK, NSZ, WiN i bandami rabunkowymi.

Co do wspomnianego pisma Z.B. z dnia [...] wskazano, iż twierdzeniom tam zawartym nie można dać wiary, gdyż w [...] żołnierzy w okresie rekruckim nie kierowano do żadnych działań bojowych, a skierowanie tak dużego wydzielonego oddziału jak batalion nie mogło pozostać bez adnotacji w dokumentach [...]. Podniesiono także, iż niewiarygodne jest twierdzenie skarżącego o walkach przeciwko oddziałom UPA w latach [...], gdyż faktyczna działalność UPA na terenach Polski południowo-wschodniej ustała w [...]. Nadto zaznaczono, że Z.B. kuriozalnie zalicza do oddziałów UPA oddziały podziemia niepodległościowego; "[...]", "[...]", "[...]". Podkreślono, że większość wymienionych przez skarżącego oddziałów UPA działało na kierunku południowo- zachodnim od Sanu i po akcji "Wisła" przestały one istnieć. Oddział "[...]", który działał na terenie pow. [...] i [...] został rozbity do końca [...]. Natomiast niedobitki z sotni "[...]" i sotni "[...]" prowadziły pod dowództwem "[...]" jeszcze działalność w I połowie [...] na terenie powiatu [...] (Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Biuro "C", Warszawa -1964 rok, str. [...]].

Reasumując organ wskazał, że w tym stanie rzeczy skoro Z.B. nie przedłożył żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, nie przysługują uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach.

W bardzo obszernej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.B. domagał się uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] oraz decyzji ja poprzedzającej. Zarzucił organowi obrazę przepisu art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Ponownie podkreślił, iż brał udział jako żołnierz z poboru w walkach z UPA, co potwierdza informacja CAW z dnia [...]. Powtórzył także argumentację zaprezentowaną w swoim piśmie z dnia [...]. Nadto wskazywał, że skoro CAW w piśmie z dnia [...] wywodzi, że jednostka skarżącego w okresie [...] nie brała udziału w walkach z bandami UPA, to jego zdaniem wynika z tego, że "[...]" jednostka ta brała udział w walkach z UPA.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko, nie znajdując podstaw do jego zmiany.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.

Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r.. Z tą datą uległ zmianie stan prawy i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dotychczasowe uprawnienia kombatanckie zostały przyznane skarżącemu decyzją ZboWiD z dnia [...], a zatem podlegają weryfikacji. Uprawnienia kombatanckie skarżący nabył wyłącznie z tytułu walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej okresie od [...] do [...] , co ustawodawca ocenił negatywnie. Nie ma bowiem żadnych wątpliwości , że skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim – [...], w jednostce, która uczestniczyła w walkach o utrwalanie władzy ludowej z oddziałami zbrojnego podziemia i bandami rabunkowymi.

Art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. nr. 142 poz. 950 ze zm.) stanowi , że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby które uprawnienia te uzyskały wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 , art. 2 oraz art. 4 .Uprawnienia te zachowują jednak osoby , które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie , oraz żołnierze z poboru , którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Z materiałów sprawy , a to pisma CAW z dnia [...] wynika, że skarżący w toku pełnienia służby wojskowej brał udział w walkach z poakowskim zbrojnym podziemiem , oddziałami Narodowych Sił Zbrojnych i z bandami terrorystyczno – rabunkowymi. Zawarta w tym piśmie informacja, że w okresie [...] [...] z K. brał udział w walkach z UPA , została sprostowana w piśmie CAW z dnia [...], gdzie wprost wskazano, że na skutek niedopatrzenia wynikającego ze zbieżności nazwiska jednego z dowódców pododdziału UPA oraz pseudonimu osoby działającej w organizacji poakowskiej powstał mylny zapis u udziale żołnierzy [...] z K. w okresie [...] w walkach z UPA. Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...], z którego to dokumentu wynika, że z materiałów archiwalnych Instytutu płynie wniosek, że w latach [...] do [...] jednostka w której służył skarżący brała udział w walkach zbrojnych z AK, NSZ, WiN i bandami rabunkowymi.

W tym miejscu należy wskazać, że pismo CAW z dnia [...] jednoznacznie, w rzeczowy sposób prostuje i wyjaśnia wyżej opisaną omyłkę zawartą w piśmie tej instytucji z dnia [...], a zatem nieuprawnione jest w tej mierze twierdzenie skarżącego, że pismo CAW zawiera wypowiedź "niejasną i wymijającą" i "manipuluje faktami". Nie sposób też - jak to czyni skarżący – z treści tego pisma wysnuć wniosek, że skoro CAW wywodzi, że jednostka skarżącego w okresie [...] nie brała udziału w walkach z bandami UPA, to jego zdaniem wynika z tego, że "[...]" jednostka ta brała udział w walkach z UPA. Rozumowanie tego rodzaju nie jest uzasadnione., albowiem okoliczności takich nie potwierdza zarówno wcześniejsze pismo CAW z dnia [...] , jak i wspomniane pismo Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...].

Nadto należy wskazać skarżącemu, że decyzja emerytalna z dnia [...] w żadnej mierze nie może stanowić dowodu na fakt jego udziału w walkach z oddziałami UPA, albowiem w decyzji brak jest jakiegokolwiek wyraźnego stwierdzenia na ten temat. Jak już wspomniano w piśmie z dnia [...] skarżący twierdził , że "każdy dzień jego udziału w zwalczaniu band terrorystyczno –rabunkowych i UPA w okresie od [...] do [...] był podwójnie liczony". Poglądu tego jednak nie sposób podzielić. Ówcześnie obowiązująca ustawa o z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz.U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139 ze zm.) w przepisie art. 9 ust. 1 pkt. 2 stanowiła bowiem, że do wysługi emerytalnej zalicza się w wymiarze dwukrotnym okresy służby w jednostkach, które prowadziły walki z bandami, jeżeli służba była pełniona w czasie tych walk. Zatem ustawa ta nie precyzowała, że chodzi tu o walki z oddziałami UPA jak wskazuje to w swoim piśmie skarżący, a skoro tak to także udział w walkach tylko i wyłącznie z bandami rabunkowymi , co w przedmiotowym wypadku miało miejsce , dawał już prawo podwójnego zaliczania tego okresu.

Brak jest także podstaw by nie podzielić – zaprezentowanych w zaskarżonej decyzji - ustaleń organu dotyczących działalności UPA opartych na informacjach źródłowych zawartych w Informatorze o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956 (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Biuro "C", Warszawa -1964 rok, str. [...]).

Zatem nie sposób zarzucić organowi obrazy przepisu art. 1 ust. 2 pkt. 6 omawianej ustawy, stanowiącego, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA lub Werhwolfu, skoro w przedmiotowym wypadku – jak wynika z wyżej naprowadzonych wywodów - sytuacja taka nie miała miejsca.

W tym stanie rzeczy pomimo subiektywnych odczuć skarżącego organ orzekający udowodnił istnienie podstaw prowadzących do pozbawienia go dotychczasowych uprawnień kombatanckich.

Jak zostało to zaznaczone powyżej sąd administracyjny powołany został do kontroli legalności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, skoro zaskarżona decyzja odpowiada wymogom stawianym przez obowiązujące przepisy prawa i mając na uwadze postanowienia art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.