Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1721/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. M., na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.

Decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2016 r. M. S. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. M. ur. [...] stycznia 1999 r. Do wniosku załączyła oświadczenie członka rodziny o dochodach osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, innych niż dochody podlegające opodatkowaniu PIT, z którego wynika, że w roku kalendarzowym 2014 uzyskała dochód w wysokości [...] zł tytułem alimentów, zaświadczenie z ZUS o pobieraniu renty z tytułu niezdolności do pracy w okresie od [...] 2014 r. do [...] 2016 r., ugodę w sprawie alimentów dla córki od R. M., kopię decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o uznaniu M. S. za osobę bezrobotną z dniem [...] lutego 2016 r. i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego na dziecko K. M. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Od decyzji Prezydenta [...] odwołanie złożyła M. S., kwestionując sposób obliczenia przez organ dochodu rodziny, który w jej ocenie nie przekracza kryterium dochodowego, uprawniającego do otrzymania świadczenia wychowawczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymało w mocy odmowną decyzję Prezydenta [...]. Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady ustalania, wypłacania i weryfikowania prawa do tego świadczenia określa ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195, dalej ustawa).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 2 pkt 1, 2, 4, 19 i 20, art. 4 ust. 2 i 3, art. 5, art. 7 i art. 48 ustawy i wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż rodzina M. S. składa się z dwóch osób. Zdaniem Kolegium dochód z tytułu renty z tytułu niezdolności do pracy przysługującej M. S. w okresie od [...] 2014 r. do [...] 2016 r. (zaświadczenie z ZUS) należy uznać za dochód utracony. Jednocześnie w 2014 r. M. S. dokonała odpłatnego zbycia udziałów w spółce z o.o. i z tego tytułu osiągnęła przychód w wysokości [...] zł. Zatem, w ocenie organu, po odliczeniu kwoty podatku należnego ([...] zł - PIT-38) dochód wyniósł [...] zł. Jednakże, w ocenie Kolegium, z uwagi na fakt, że dochód z tego źródła nie został wymieniony w art. 2 pkt 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, brak jest podstaw prawnych do uznania go za dochód utracony. Ponadto zgodnie z oświadczeniem załączonym do wniosku, w roku kalendarzowym 2014, M. S. uzyskała dochód w wysokości [...] zł tytułem alimentów. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w 2014 r. dochód rodziny wyniósł [...] zł, co daje dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Przy czym z decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o uznaniu M. S. za osobę bezrobotną z dniem [...] lutego 2016 r. wynika, że M. S. został przyznany zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] lutego 2016 r. w wysokości [...] zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz w wysokości [...] zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku. Natomiast zgodnie z art.7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zasiłek dla bezrobotnych należy uznać za dochód uzyskany w wysokości [...] zł netto. Zatem Kolegium wskazało, iż dochód miesięczny rodziny w wysokości [...] zł należało powiększyć o kwotę [...] zł, tj. kwotę dochodu uzyskanego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (art. 7 ust. 3 ustawy), co daje miesięczny dochód rodziny w wysokości [...] zł i w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, a więc przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i pozbawia M. S. uprawnienia do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zgodnie bowiem z brzmieniem tego przepisu, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że organ I instancji zasadnie odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. M.,na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Natomiast ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, Kolegium wskazało, że nie mogą one zostać uwzględnione, gdyż organy administracji publicznej są związane przepisami obowiązującego prawa, zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczeń rodzinnych ma charakter decyzji związanej. Oznacza to, że rozstrzygnięcie jest ściśle determinowane przepisami prawa i nie zależy od uznania organu. Spełnienie kryterium dochodowego jest jednym z ustawowych warunków do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Wobec czego niespełnienie przez stronę ustawowych kryteriów powoduje, że świadczenie to nie może być przyznane, nawet w zmniejszonej wysokości.

Decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 w zw, z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego w sprawie i pominięcie istotnych ustaleń faktycznych. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że ustalenie przez organy dochodu rodzinnego jest błędne, niesprawiedliwe i nie uwzględnia faktycznego dochodu jej rodzinny w roku 2016, który jest dużo niższy niż wyliczona przez organ kwota [...] zł. Po pierwsze, dochód z odpłatnego zbycia udziałów w spółce z o.o. był dochodem jednorazowym, niepowtarzalnym w dochodach rodziny skarżącej ani w roku 2015, ani w roku 2016. Skarżąca takiego dochodu już nie uzyska. Dochód ten sztucznie zawyża faktyczne dochody skarżącej i jej rodziny. Ponadto doliczenie do dochodu z roku 2014, przyznanego jej zasiłku dla osoby bezrobotnej jest błędne, gdyż zgodnie z decyzją Prezydenta [...] prawo do zasiłku zostało utracone od dnia [...] sierpnia 2016 r. Zatem dochód ten został utracony i nie powinien być uwzględniany przy obliczeniu dochodu rodzinnego z roku 2014. W konsekwencji przedstawionego w skardze stanowiska, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. 2016, poz. 718 j.t. dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko K. M., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Orzeczenie to utrzymane zostało w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. Materialnoprawną podstawą decyzji organów były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budził wątpliwości. Skarżąca samotnie wychowuje małoletnią córkę, urodzoną [...] stycznia 1999 r. Dziecko nie jest niepełnosprawne. Skarżąca z córką tworzy rodzinę dwuosobową.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożyła matka dziecka.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie, w wieku do ukończenia 18 roku życia.

Małoletnia K. M. – córka skarżącej jest jej jedynym dzieckiem, w myśl ustawy - pierwszym.

Wniosek o ustalenie prawa do przyznania świadczenia skarżąca złożyła w dniu 4 kwietnia 2016 r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.) przez dochód należy rozumieć – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit c tiret 14 dochód oznacza alimenty na rzecz dzieci.

Zdaniem Sądu organy orzekające niezasadnie uznały, że łączny dochód rodziny skarżącej w 2014 r. wynoszący [...] zł (co w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej stanowiło [...] zł miesięcznie), należy powiększyć o przyznany skarżącej zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] lutego 2016 r. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zauważyć bowiem należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014 r. Zgodnie natomiast z treścią art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzejącym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z bezspornie ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że na datę orzekania przez organy administracyjne, skarżąca utraciła prawo do renty. Zatem organy niezasadnie ustaliły dochód skarżącej dla potrzeb świadczenia wychowawczego, uwzględniając dochód przez nią utracony. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż dochód rodziny skarżącej dla potrzeb rozpoznania złożonego w dniu 4 kwietnia 2016 r. wniosku przez skarżącą, winien uwzględniać jedynie kwotę zasiłku dla bezrobotnych przyznanego jej od dnia [...] lutego 2016 r. (art. 7 ust. 3 ustawy). Taki stan rzeczy obligował organy orzekające do udzielenia wnioskowanej pomocy, gdyż skarżąca spełniła kryteria ustawowe do jej otrzymania, w tym kryterium dochodowe. Zatem, w ocenie Sądu, odmowa przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej narusza prawo. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 4 kwietnia 2014 r., o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, organy przy obliczeniu dochodu rodziny skarżącej uwzględnią stanowisko wyrażone powyżej przez Sąd.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.