Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1418/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 41a ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 listopada 1997 r. w sprawie ogło

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska- Szary (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2007 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2007 nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników części oraz odmowy umorzenia w pozostałej części - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 11 marca 2007 r., wniesionej przez R. B. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] lutego 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję z [...] listopada 2006 r. o umorzeniu zadłużenia z tytułu składek za III kwartał 2006r. w kwocie [...] zł i 100% zadłużenia z tytułu odsetek za zwłokę należnych od składek za okres od I kwartału 2005r. do III kwartału 2006r. w kwocie [...] złotych oraz odmowie umorzenia pozostałej części zadłużenia, tj. składek za okres od II kwartału 1998r. do II kwartału 2006r. w kwocie [...] złotych, odsetek za zwłokę za okres od II kwartału 1998r. do IV kwartału 2004r. w kwocie [...] złotych oraz kosztów upomnienia w kwocie [...] złotych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 15 grudnia 2004 r. R. B. (zwany dalej "skarżącym") zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o wydanie decyzji o umorzeniu zadłużenia z tytułu składek KRUS zgodnie z poprzednimi wnioskami. Żądanie uzasadniał niską dochodowością gospodarstwa rolnego, sytuacją mieszkaniową i rodzinną oraz stanem zdrowia małżonki. Wyjaśnił, że zła sytuacja finansowa i rodzinna, a nie zła wola czy nieuczciwość, skutkuje brakiem możliwości spłaty ciążącego na nim zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie rolnicze.

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, powoływany dalej jako "Prezes KRUS", działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.u.s.r.") rozpatrując wniosek z dnia 21 grudnia 2004 r. o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników umorzył odsetki od zaległości niezabezpieczonych na hipotece, tj. za okres od III kw. 2000 r. do IV kw. 2004 r. w kwocie [...] zł. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że przy podejmowaniu decyzji została uwzględniona trudna sytuacja materialna i bytowa rodziny skarżącego, przejawiająca się korzystaniem z różnych form pomocy GOPS w S.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], wydaną w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Prezes KRUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."), utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] marca 2005 r. Jako argument przemawiający za takim rozstrzygnięciem sprawy, organ wskazał, iż w sprawie przy podejmowaniu decyzji nie stwierdzono nowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany decyzji w zakresie umorzenia, a aktualna trudna sytuacja materialno-bytowa skarżącego została już uwzględniona przy podejmowaniu decyzji o bezwarunkowym umorzeniu odsetek od zaległości niezabezpieczonych na hipotece, tj. za okres od III kw. 2000 r. do IV kw. 2004 r. w kwocie [...] zł. Prezes Kasy podniósł też, że osiąganie niskich dochodów z gospodarstwa dotyczy znacznej części rolników gospodarujących w podobnych warunkach i nie może stanowić głównej podstawy umorzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi R. B., wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006r., sygn. akt III SA/Wa 1460/05 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja Prezesa Kasy z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymała w mocy decyzję tego organu z dnia [...] marca 2005 r., która została wydana w sprawie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wydana decyzja pierwszoinstancyjna "umarza odsetki od zaległości niezabezpieczonych na hipotece, tj. za okres od III kw. 2000 r. do IV kw. 2004 r. w kwocie [...] zł.". Podkreślić przy tym trzeba, że jest to jedyny przedmiot, o którym organ orzekł w rozpoznanej sprawie. Decyzja ta nie rozstrzyga o niczym innym, w szczególności nie jest decyzją odmowną w jakimkolwiek zakresie, a więc nie odmawia umorzenia pozostałych odsetek, składek, czy kosztów upomnienia. W tym zakresie Prezes Kasy w powyższych decyzjach nie zawarł rozstrzygnięcia. Wobec powyższego dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Sąd stwierdził, że Prezes KRUS nie naruszył prawa materialnego dokonując umorzenia Skarżącemu odsetek w kwocie [...] zł. W świetle art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. mógł taką decyzję wydać.

Sąd dodatkowo stwierdził, iż w świetle akt administracyjnych sprawy jasno wynika, że skarżący domagał się swoimi wnioskami umorzenia całego zadłużenia wobec KRUS, a nie tylko odsetek. Na zadłużenie to składały się należności z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie wraz z odsetkami oraz koszty upomnienia (karta 134 akt administracyjnych). Prezes Kasy mógł jednak w świetle art. 104 § 2 k.p.a. i art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. wydać decyzję częściową. Nie załatwienie zatem całej sprawy skarżącego jedną decyzją, nie czyni z tego powodu wadliwą zaskarżonej decyzji, chociaż bez wskazania powodów takiego sposobu załatwienia wniosku skarżącego, narusza zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 § 1 k.p.a.). Ta wada procesowa nie mogła jednak doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W związku z tym, iż w poprzedniej decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r. utrzymującej w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2005r. Prezes KRUS nie orzekł o całości żądania strony zawartego we wniosku z dnia 15 grudnia 2004r., R. B. - pismem z 22 czerwca 2006 r.- wystąpił do Prezesa KRUS o umorzenie należności w pozostałej części nie objętej poprzednią decyzją. W uzasadnieniu wniosku powołał się na wyrok WSA z dnia 20 kwietnia 2006r. oddalający skargę na decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] kwietnia 2005r., w którym Sąd wskazał, iż decyzja ta jest prawidłowa w zakresie w jakim rozstrzygała sprawę, a w pozostałym zakresie cyt. "skarżący ma prawo oczekiwać od Prezesa Kasy załatwienia wniosku z dnia 15 grudnia 2004r."

Pismem z dnia 25 lipca 2006r. wnioskodawca wskazał, iż przy pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego doznał urazu trwałego w postaci złamania prawej nogi. Ponadto stwierdził, że jego uprawy zostały objęte suszą, co spowoduje całkowity brak dochodów z gospodarstwa.

W dniu 1 września 2006 r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie płatnika, sporządzając na tą okoliczność protokół. Z protokołu tego wynika m.in., że wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 5,23 ha przeliczeniowych. Podał, że zamieszkuje wspólnie z żoną i trójką dzieci (czwarty syn przebywa w Zakładzie Karnym), żona uzyskuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w wysokości 550 złotych brutto. Ustalono także, że na gospodarstwo rolne wnioskodawcy składają się następujące składniki: budynek mieszkalny murowany (dwa pokoje i kuchnia), obora i stodoła murowane - wszystkie stan średni, ciągnik (niesprawny), krowa, cielę, tucznik, dwa warchlaki. Skarżący także oświadczył, iż w związku z wypadkiem przy pracy ponosił koszty związane z wynajmem ludzi do pomocy przy prowadzeniu gospodarstwa w wysokości 1000 zł. Ponadto wyjaśnił, iż nie uprawia gruntu o powierzchni 2,40 ha, mimo że jest jego właścicielem (do akt załączył oświadczenia rolników wskazujących, że nie jest uprawiany grunt o pow. 2,5 ha), rodzina korzysta od 2005r. ze środków pomocy społecznej, w 2006r. susza spowodowała zniszczenia uprawy zbóż na pow. 3 ha w 40%. Do akt administracyjnych załączył zaświadczenie z dnia 4 września 2006r. wskazujące, że przeciętny dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 5,22 ha przeliczeniowe wynosi 8.487,70 złotych, zaświadczenie z dnia 4 września 2006r. o objęciu pomocą społeczną rodziny skarżącego w latach 2005-2006 oraz zaświadczenie z tej samej daty, że oszacowane straty w uprawach rolnych wnioskodawcy wynoszą 30 %, łączna powierzchnia uszkodzonych upraw w gospodarstwie wynosi 4,22 ha.

Ponadto ustalono zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Gminy w S. z dnia 22 września 2006r., iż rolnik poniósł straty w uprawach rolnych w wysokości: pszenżyto ozime o pow. - 50%, pszenica ozima o pow. 0,38 ha - 50%, ziemniaki o pow. 0,30 ha - 45%, łubin o pow. 0,76 ha 50%, łąka o pow. 1,20 ha - 45%, owies o pow. 0,58 ha - 50%.

Następnie, Prezes KRUS decyzją z [...] listopada 2006 r. umorzył zadłużenie z tytułu składek za III kwartał 2006r. w kwocie [...] zł i 100% zadłużenia z tytułu odsetek za zwłokę należnych od składek za okres od I kwartału 2005r. do III kwartału 2006r. w kwocie [...] złotych oraz odmówił umorzenia pozostałej części zadłużenia, tj. składek za okres od II kwartału 1998r. do II kwartału 2006r. w kwocie [...] złotych, odsetek za zwłokę za okres od II kwartału 1998r. do IV kwartału 2004r. w kwocie [...] złotych oraz kosztów upomnienia w kwocie [...] złotych. W sentencji tego orzeczenia powołał przepis art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż trudna sytuacja bytowa rodziny wnioskodawcy, została już uwzględniona przy podejmowaniu decyzji z dnia [...] marca 2005r. Dlatego też okoliczności te nie mogą stanowić podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu w odniesieniu do innych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Ponadto zabezpieczenie części zadłużenia na hipotece gospodarstwa, daje gwarancję odzyskania tych należności w przeszłości. Przy podejmowaniu decyzji w niniejszej sprawie organ miał również na względzie zaistniały wypadek przy pracy i związane z nim koszty długotrwałego leczenia oraz najmu osób do pracy w gospodarstwie rolnym oraz suszą, która m.in. nawiedziła gospodarstwo rolne zainteresowanego w 2006r. i spowodowała straty w wysokości 30 % na powierzchni upraw wynoszącej 4,22 ha. Organ wskazał, że okoliczności te miały wprawdzie wpływ na obniżenie dochodowości gospodarstwa, ale nie dawały podstaw do umorzenia całej kwoty zaległości. Prezes KRUS wyjaśnił, iż orzeczenie to zostało wydane w oparciu o art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiący, iż Prezes KRUS lub upoważniony przez niego pracownik, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego i na jego wniosek, uwzględniając zarówno możliwości płatnicze wnioskodawcy jak i stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007r., wydaną w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes KRUS, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. , Nr 7, poz. 25 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2006r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego dotyczącego oszacowania przez Urząd Gminy w S. dochodowości gospodarstwa rolnego wnioskodawcy o "fikcyjne wskaźniki", Prezes KRUS wyjaśnił, że nie ma podstaw do podważania wiarygodności tego zaświadczenia sporządzonego w oparciu o obowiązujące przepisy. Plan Działalności Gospodarczej z dnia 25 października 2004r. sporządzony na wniosek zainteresowanego przez L. Izbę Rolniczą nie może stanowić podstawy do umorzenia zaległości składkowych. Wnioski zawarte w powyższym opracowaniu, na które powołuje się skarżący, tj. "mała skala produkcji, wysoki koszt jednostkowy i niskie ceny na produkty rolne przynoszą rolnikowi niedobór gotówki", nie mogą uzasadnić umorzenia zaległości z tytułu składek figurujących na koncie wnioskodawcy od 1998r. Ponadto, zdaniem organu, powyższego opracowania nie można uznać za obiektywnego, gdyż m.in. nie uwzględnia w latach 2005-2006 dodatkowych dochodów z innych źródeł w szczególności wynagrodzenia za pracę małżonki, a zatem nie odzwierciedla w pełni obecnych zdolności płatniczych. Z uwagi na ogólnie trudne warunki sektora rolniczego takie plany działalności, a zwłaszcza gdy są sporządzone dla zadłużonych gospodarstw, zawsze będą zawierać kalkulacje o niedoborze gotówki i trudności w spłacie zadłużenia.

Dodatkowo organ przyznał, iż okoliczności podnoszone przez stronę a dotyczące problemów zdrowotnych i finansowych spowodowanych klęską suszy, która miała 2006 r., zostały potwierdzone. Jednakże, biorąc pod uwagę rozmiar poniesionych strat w uprawach polowych na poziomie 30%, a także wielkość gospodarstwa i charakter prowadzonej działalności rolniczej, organ uznał, iż brak jest wystarczających podstaw do przychylenia się w całości do wniosku skarżącego o umorzenie należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa KRUS z [...] lutego 2007 r., zainteresowany wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyrażonego w art. art. 7 k.p.a., jak również zasady wnikliwego działania wyrażonej w art. 11 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na szacunkowym wyliczeniu dochodu z prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa, a nie na przedłożonym przez niego opracowaniu L. Izby Rolniczej, która zawiera jednoznaczny wniosek o braku dochodowości gospodarstwa rolnego.

Dodatkowo skarżący wskazał, iż mimo, że jego żona pracuje, to kwota uzyskiwana z tego tytułu jest inna niż wskazana w decyzji, żona również ponosi koszty dojazdu do miejsca pracy, których to kosztów organ nie uwzględnił.

Nadto dodał, że organ rozpatrując odwołanie nie tylko nie pomógł, ale jeszcze pogorszył sytuację skarżącego, zmieniając decyzję na jego niekorzyść. W decyzji z [...] marca 2005r. Prezes KRUS bezwarunkowo umorzył część odsetek od zaległości niezabezpieczonych na hipotece należnych od III kwartału 2000r. do IV kwartału 2004r. w kwocie [...] złotych. Ostateczna decyzja Prezesa KRUS wymienia w kontekście odmowy umorzenia wszystkie odsetki za zwłokę "za okres od II kwartału 1998r. do IV kwartału 2004r.", który mieści w sobie także okres od III kwartału 2000r. do IV kwartału 2004r.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane dotychczas w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa KRUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wobec treści wniosku skarżącego o umorzenie należności, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

Przywołane w cyt. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36).

Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądanie swoje w zakresie umorzenia zaległości, uzasadniał problemami finansowymi gospodarstwa rolnego oraz klęską suszy mającą miejsce w 2006 r. i wypadkiem przy pracy. Organ orzekający podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło zaś swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W toku postępowania wyjaśniającego organ przede wszystkim ustalił, że rzeczywiście gospodarstwo rolne skarżącego w 2006 r. ucierpiało na skutek klęski suszy. Okoliczności tej organ rentowy nie kwestionował i uwzględnił przy wydawaniu decyzji z dnia [...] listopada 2006r. poprzez umorzenie należności za III kwartał 2006r. oraz 100% odsetek za zwłokę od składek za okres od I kwartału 2005r. do III kwartału 2006r. Należy podkreślić, iż "nowe okoliczności" w postaci suszy i wypadku przy pracy miały wpływ na dochodowość gospodarstwa w 2006 roku i zostały przez organ uwzględnione, nie miały one natomiast żadnego wpływu na powstanie zaległości w latach poprzednich. W związku z tym organ prawidłowo ocenił powyższe fakty i umorzył część należności.

Prawidłowo również organ ocenił dochodowość gospodarstwa rolnego (wartość produkcji i dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych np. za 2006r. - 2793,15 złotych) i zdolność finansową skarżącego (wynagrodzenie za pracę żony). Ustalenie szacunkowej dochodowości gospodarstwa na podstawie zaświadczenia z Urzędu Gminy było prawidłowe, odzwierciedla ono bowiem możliwości gospodarstwa rolnego na datę wydania. Z kolei opracowanie, na które powołuje się skarżący zostało sporządzone w 2004 roku, a więc nie uwzględnia ono realiów gospodarki rolnej zarówno przed tą datą jak i po tej dacie. Prawidłowo organ również wskazał, że opracowanie to nie uwzględniło dodatkowego dochodu z wynagrodzenia żony wnioskodawcy, które zwiększa możliwości finansowe skarżącego. Bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy są podnoszone zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia dochodów żony wnioskodawcy, gdyż organ ustalając powyższe oparł się na m.in. oświadczeniu wnioskodawcy z dnia 11 stycznia 2007 r. (protokół z przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie rolnym ), w którym wskazał, iż żona zatrudniona jest na 7/8 etatu z wynagrodzeniem w kwocie 550 złotych brutto. .

W konsekwencji organ orzekający przyjął, iż wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które w pełni uzasadniają umorzenie należności. Stwierdził, iż w sytuacji płatnika korzystniejszą dla niego formą ulgi jest układ ratalny, o którego zawarcie zainteresowany winien wystąpić.

W ocenie Sądu, stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się bowiem w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Procedura umorzenia zaległych składek uregulowana jest jedynie w powyżej cyt. już art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis ten takiej przesłanki -wprost odnoszącej się do wskazanego zdarzenia losowego- nie zawiera. Odwołuje się do uzasadnionego ważnego interesu zainteresowanego oraz do jego możliwości płatniczych i tylko w kontekście tych kryteriów okoliczności podnoszone przez skarżącego w sprawie mogły być rozważane i, jak wynika z uzasadnienia decyzji, zostały one rozważone. Okoliczności wskazywane we wniosku o umorzenie zaległych składek Prezes KRUS może oceniać tylko w kontekście ww. przesłanek, uwzględniając sytuację finansową konkretnego płatnika, w tym wysokość jego zaległości. Przy czym Sąd podkreśla, iż fakultatywny charakter przepisu art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oznacza, że organ nie ma obowiązku umarzania zadłużenia.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem KRUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Konkludując, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11. k.p.a.), których naruszenie zarzucał skarżący. W związku z tym Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Materiał dowodowy został prawidłowo zebrany i oceniony przez organ. W związku z tym nie doszło do naruszenia powyższych zasad.

Odnosząc się natomiast do zarzutu pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, Sąd zauważa, iż zarzut ten jest bezzasadny. Bowiem Prezes KRUS zaskarżoną decyzją umorzył zadłużenie z tytułu składek za III kwartał 2006r. i 100% zadłużenia z tytułu odsetek za zwłokę należnych od składek za okres od I kwartału 2005r. do III kwartału 2006r. oraz odmówił umorzenia pozostałej części zadłużenia, tj. składek za okres od II kwartału 1998r. do II kwartału 2006r., odsetek za zwłokę za okres od II kwartału 1998r. do IV kwartału 2004r. oraz kosztów upomnienia w kwocie [...] złotych. Natomiast poprzednią decyzja z dnia [...] marca 2005r. (utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r.) Prezes KRUS umorzył skarżącemu odsetki od zaległości niezabezpieczonych hipotecznie za okres od III kwartału 2000r. do IV kwartału 2004r. W związku z tym obecnie skarżący zobowiązany jest do zapłaty należności głównych wraz z odsetkami za okres od II kwartału 1998r. do II kwartału 2006r., z tym że odsetki od należności głównych za okres od III kwartału 2000r. do IV kwartału 2004 r. pobierane będą tylko za okres po wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2005r., o czym świadczy uzasadnienie decyzji oraz kwoty wymaganych odsetek i dokumenty finansowe zgromadzone w aktach administracyjnych (np. raporty z systemu KRUSnal).

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Prezesa KRUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Na koniec już tylko Sąd dostrzega, iż w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji zawarto przepis art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, o czym świadczy sentencja decyzji i jej uzasadnienie. W związku z tym w podstawie prawnej decyzji winien być powołany przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd uznał jednak, iż naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko takie zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.