Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1217/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154, art. 155
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant: starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... marca 2011r. nr ... w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr ... z dnia ... lipca 2010 r. Prezes ARiMR ustalił A. W.kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości ... zł. Decyzja ta została doręczona Stronie w dniu ... lipca 2010 r.

W dniu .. sierpnia 2010 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją, a w dniu ... września 2010 r. uzupełnienie tego wniosku.

W dniu ... października 2010 r. Prezes ARiMR wydał postanowienie Nr ... o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r.

Pismem z dnia ... października 2010 r. Strona wystąpiła do Prezesa ARiMR z wnioskiem o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r., podnosząc, iż na skutek pogarszającego się stanu zdrowia oraz niekorzystnych warunków atmosferycznych nie była w stanie prowadzić działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem wieloletnim ONW.

Decyzją Nr ... z dnia ... grudnia 2010 r. Prezes ARiMR odmówił Stronie uchylenia decyzji własnej z dnia ... lipca 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Uzasadniając powyższą decyzję, organ stwierdził, iż fakt niedotrzymania przez Stronę zobowiązania pięcioletniego ONW nie budzi wątpliwości. Ponadto, organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE L 06.368.15 z 23.12.2006 r., str.15) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329, z późn. zm.) przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, iż nie zaszły określone w art. 155 kpa przesłanki do uchylenia decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia ... marca 2011 r. Nr PB-ko-029-4/11(mf-794) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR.

W uzasadnieniu rozstrzygniecia wskazał, iż strona wniosła o uchylenie w trybie art. 155 kpa decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW. Wskazał, iż art. 155 kpa znajduje zastosowanie w sytuacji gdy wzruszona miałaby być decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo. W doktrynie przyjmuje się szerokie rozumienie przysporzenia stronie praw w drodze decyzji administracyjnej, co nie oznacza jednak, że każda decyzja, która ustanawia obowiązek dla strony może być potraktowana jako decyzja tworząca prawo nabyte. Ustalenie tego, czy decyzja nie tworzy praw nabytych dla strony postępowania wymaga zbadania treści rozstrzygnięcia oraz stwierdzenia, że z jego treści strona nie może wywieść uprawnień, ani też sprecyzować swoich obowiązków lub takich obowiązków innych podmiotów, które byłyby korelatem jej uprawnień. Prawem nabytym jest więc wynikające z decyzji prawo do wykonywania ciążącego na Stronie obowiązku w rozmiarach określonych przez tę decyzję, nie zaś w większym rozmiarze. Organ wskazał, iż Prezes ARiMR odniósł się do całości kwot przyznanych Stronie na mocy stosownych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., powiększonych jeszcze o odsetki jak dla zaległości podatkowych i stwierdził, iż na podstawie decyzji Prezesa ARiMR Strona nie nabyła prawa i zastosowanie powinien znaleźć art. 154 kpa. Co prawda, organ I instancji rozstrzygnął o możliwości uchylenia wymienionej decyzji Prezesa ARiMR w oparciu o art. 155 kpa a nie 154 kpa, jednak w przedmiotowej sprawie nie ma to jednak wpływu na wydane rozstrzygnięcie organu I instancji. W każdym z tych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej organ administracyjny bada bowiem, czy za uchyleniem decyzji przemawiają względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. W tym przypadku nie dochodzi do zmiany rodzaju sprawy rozpatrywanej przez organ odwoławczy, gdyż zachowana zostaje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy.

Organ powołał się na art. 47 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. państwa członkowskie mogą uznać kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności (m. in. długotrwałej niezdolności beneficjenta do wykonywania zawodu), w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Natomiast zgodnie z art. 47 ust. 2 powyższego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Podkreślił, iż ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika, iż informacja o złym stanie zdrowia Strony wpłynęła do Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu ... grudnia 2008 r., a jednocześnie Strona kontynuowała prowadzenie działalności rolniczej na posiadanych działkach rolniczych położonych na terenie ONW. Ponadto z oświadczenia Strony, a także z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia ... czerwca 2008 r. wynika, iż stan niepełnosprawności Strony trwał od października 2006 r. Natomiast całkowite zaprzestanie prowadzenia przez Stronę działalności rolniczej na posiadanych przez nią działkach rolnych objętych zobowiązaniem 5 letnim ONW nastąpiło w 2009 r. Podkreślenia wymaga, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia Stronie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW powziął o tym fakcie wiadomość dopiero z pisma Strony z dnia ... czerwca 2010 r. W związku z powyższym wskazał, iż wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, o którym mowa w § 9 ust. 5 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie art. 155 kpa i art. 7 kpa poprzez niedokonanie ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy, a tym samym wadliwego przyjęcia przez organ, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji administracyjnej w trybie art. 155 kpa

Skarżący wskazał, że w latach 2005 - 2008 był beneficjentem płatności ONW. W tym czasie sumiennie wywiązywał się z obowiązków, a grunty objęte płatnością były zachowane we właściwej kulturze rolnej. Od roku 2009 stan zdrowia pogorszył się na tyle znacząco, że konieczna była stała opieka, której podjęła się żona. Od tego momentu nikt z rodziny nie mógł zająć się wykonywaniem bądź nadzorem nad przeprowadzeniem prac agrotechnicznych na gruntach objętych płatnościami, a tym samym niemożliwe stało się utrzymanie gruntów we właściwej kulturze rolnej. W związku z powyższym od roku 2009 wnioskodawca nie ubiegał się o przyznanie mi płatności, nie chcąc wprowadzać organu w błąd. Po otrzymaniu postanowienia z ... października 2010 r. dowiedział się, iż uchybił terminowi na złożenie odwołania, gdyż zostało ono złożone dzień po dopuszczalnym terminie. Podkreślił, iż uchybienie terminu wynikało z błędnego policzenia dni na złożenie odwołania, spowodowanego licznymi zabiegami medycznymi, które miały miejsce w okresie 14 dni od dnia doręczenie mu decyzji.

Organy błędnie przyjęły, że ustalony przez Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w B. stan faktyczny jest bezsporny, podczas gdy ARiMR nigdy nie dokonała weryfikacji momentu, w którym choroba uniemożliwiła mu prowadzenie gospodarstwa rolnego. Podkreślił, że jego stopień niepełnosprawności kwalifikowany jest jako znaczny, charakteryzujący się m.in. koniecznością stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a zatem zachodzą okoliczności, o których mowa w § 9 ust 3 pkt 1 lit a Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Wskazał, że pominięcie argumentów i nie ustosunkowanie się do przytoczonych okoliczności należy uznać za naruszenie art. 7 kpa, co doprowadziło do naruszenia art. 155 kpa poprzez uznanie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji administracyjnej w trybie art. 155 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stanął na stanowisku, iż skarga nie jest zasadna, co prowadzi do jej oddalenia.

Stosownie do art. 154 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Stosownie zaś do art. 155 kpa, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Przedmiotowa sprawa - prowadzona w oparciu o tryb nadzwyczajny - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z zasady trwałości decyzji administracyjnej wynika niedopuszczalność stosowania wykładni rozszerzającej podstaw prawnych wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego oraz związanie przesłankami negatywnymi wyłączającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Naruszenie tak wyznaczonych granic ochrony trwałości decyzji administracyjnych stanowi rażące naruszenie prawa (patrz: Komentarz do art.16 k.p.a, [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2010, wyd. III; B. Adamiak, Glosa do wyr. SN z dnia 11 października 1996 r., III RN 8/96, OSP 1997, z. 1, poz. 190, t. I).

Organ odwoławczy słusznie zauważył, że na podstawie decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r. strona nie nabyła prawa i Prezes powinien by powołać się na art. 154 kpa., podczas gdy powołał się na art. 155 kpa, jednak ta okoliczność nie miała wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w art. 154 kpa, ma na celu wyłącznie weryfikację ostatecznych prawidłowych decyzji administracyjnych albo decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, tzn. takimi, które nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, lub stwierdzenia nieważności decyzji. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa może nastąpić w sytuacji, gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki: postępowanie w sprawie administracyjnej zostało zakończone decyzją ostateczną na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa oraz gdy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Składając wnioski o przyznanie płatności ONW wnioskodawca podpisał oświadczenia, w których zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność w pierwszym roku z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności. Strona nie wywiązała się z tego zobowiązania i w związku z tym decyzją z dnia ... lipca 2010 r. Prezes ARiMR dokonał ustalenia jej kwoty nienależnie pobranych płatności.

W sprawie niniejszej nie było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej ponieważ, jak wynika z dotychczasowego orzecznictwa, słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem prawa ani też go zastępować. Zasada praworządności z art. 6 kpa zobowiązuje bowiem organy administracji do działania na postawie przepisów prawa (m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z 19 września 2008 r., IV SA/Wr 113/08, LEX nr 527584).

Organ słusznie wskazał, iż z przepisu § 9 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. jednoznacznie wynika, że w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej hektar. Biorąc zatem pod uwagę ten przepis, a także przepis art. 32 ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r., uwzględnienie wniosku Strony stanowiłoby naruszenie zasady legalności ustanowionej w art. 6 kpa.

Należy podkreślić, że w sprawie nie znajduje zastosowania wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Informacja o złym stanie zdrowia skarżącego wpłynęła do Biura Powiatowego w B. w dniu ... grudnia 2008 r., jednakże po tej dacie skarżący kontynuował prowadzenie działalności rolniczej. Jak wynika z odwołania z ... grudnia 2010 r. i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z ... czerwca 2006 r., stan niepełnosprawności trwał od października 2006 r. Całkowite zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych nastąpiło w 2009 r., lecz organ powziął o tym wiadomość dopiero z pisma skarżącego w dniu ... czerwca 2010 r.

Organy administracji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały jego oceny z perspektywy mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, przy czym ocena ta nie nosi znamion dowolności.

Zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjętą decyzję. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego, a zatem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia ... grudnia 2010 r. są zgodne z obowiązującym prawem.

Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.