Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2439/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 1 ust 1, ust 1a, ust 1i 5
journal: Dz.U. 2004 nr 167 poz 1758
law: ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców - tekst jednolity
article: art 23 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 159 poz 1548
law: Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. Sp. k. z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] września 2014 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] maja 2014 r. nr [...] o zgłoszeniu sprzeciwu na nabycie przez Wnioskodawcę - W. spółka z o. o. J. sp. k. w B. prawa własności nieruchomości oznaczonej działką nr [...] o pow. [...] ha, położonej w miejscowości S. w gminie D. w woj. [...], stanowiącej własność M. M.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskodawca, będący cudzoziemcem w rozumieniu ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758, ze zm.), zwanej dalej "ustawą", wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych o wydanie zezwolenia na nabycie przedmiotowej nieruchomości.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] maja 2014 r. zgłosił sprzeciw na nabycie przez wnioskodawcę prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Uzasadniając rozstrzygnięcie podał w szczególności, że w interesie rolnictwa jest, aby sprzedawane grunty były nabywane przez rolników indywidualnych na powiększenie lub tworzenie gospodarstw rodzinnych.

Wnioskodawca wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając w szczególności, że Spółka spełnia kryterium wyrażone w art. 1a ust 5 ustawy, gdyż powierzchnia przedmiotowej nieruchomości uzasadniona jest rzeczywistymi potrzebami wnioskodawcy, wynikającymi z charakteru prowadzonej działalności. Wskazano również, że sprzeczne z przepisami prawa stwierdzenie zawarte w postanowieniu organu, że grunty rolne powinny być wykorzystywane rolniczo i służyć powiększaniu przede wszystkim gospodarstw rodzinnych. Dodatkowo zarzucono naruszenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszenie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez niezapewnienie Wnioskodawcy możliwości wypowiedzenia się co do negatywnej opinii [...] Izby Rolniczej.

Rozpatrując ponownie sprawę organ utrzymał w mocy postanowienie z [...] maja 2014 r. i zważył, że przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta planem zagospodarowania przestrzennego. Według danych z ewidencji gruntów działka ta stanowi grunty orne klasy lIla, lllb, IVb oraz rowy. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej. We wniosku deklaruje, że w ramach wykonywania wymienionej działalności zamierza on nabyć działkę nr [...] w celu budowy elektrowni wiatrowej wraz z przyłączem energetycznym. Z akt sprawy wynika, że w związku z realizacją tego celu Starosta M. decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów chronionych w klasie III pochodzenia mineralnego, pod budowę elektrowni wiatrowej wraz z przyłączeniem energetycznym, na działce nr [...] w miejscowości S. w gminie D., o powierzchni [...] ha. W swoich wnioskach Spółka podkreśla, że grunty, które nie są wyłączone z produkcji rolnej, Spółka wydzierżawi okolicznemu rolnikowi, aby w dalszym ciągu była wykorzystywana rolniczo.

Minister zauważył, że w przypadku nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, zgodnie z art. 1a ust. 5 ustawy, powierzchnia nieruchomości nabytych przez cudzoziemca w celu wykonywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej lub rolniczej, zgodnie z przepisami prawa polskiego, powinna być uzasadniona rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej. Powołując się na orzecznictwo (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 783/10) wskazał, że z treści tego przepisu wynika, że nie wystarczy samo zadeklarowanie zamiaru wykorzystania nieruchomości na cele określone w art. 1a ust. 2 pkt 5 ustawy, ale konieczne jest też wykazanie, że rzeczywiste potrzeby wnioskującego wynikające z jego dotychczasowej działalności wskazują na potrzebę - a przynajmniej na celowość - nabycia nieruchomości, na nabycie której chce uzyskać zezwolenie. Tymczasem z akt sprawy wynika, że na zrealizowanie zamierzonej inwestycji Spółka wykorzysta jedynie [...] ha gruntów z nieruchomości o pow. [...] ha. Dodatkowo Spółka nie wykazała zamiaru dokonania podziału tej nieruchomości, w celu nabycia tylko gruntów nie mających rolniczego przeznaczenia. Jakkolwiek w aktach sprawy znajdują się deklaracje Spółki o zamiarze wydzierżawienia pozostałej powierzchni tj. [...] ha okolicznym rolnikom w celu prowadzenia działalności rolniczej, to jednak podstawowym celem nabycia tej nieruchomości jest prowadzenie elektrowni wiatrowej (na ok. 1/16 powierzchni całej nieruchomości). W ocenie organu w przypadku nabycia tej nieruchomości przez cudzoziemca zostanie naruszony art. 1a ust. 5 ustawy.

Odnosząc się do zarzutów strony wskazano, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok WSA z 27 października 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1141/08, wyrok WSA z 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2939/08) ugruntowany jest pogląd, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 K.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie zaś z przepisami ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne, osobiście prowadzone przez rolnika indywidualnego. W interesie rolnictwa jest zatem, aby sprzedawane grunty były nabywane przez rolników indywidualnych na powiększenie lub tworzenie gospodarstw rodzinnych. Strona postępowania nie spełnia wymogów przewidzianych w powyższej ustawie, ponieważ nie jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rodzinne zamieszkującym w gminie, na terenie której położona jest nieruchomość. Dodatkowo jednoznacznie wskazała we wniosku, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej.

Organ zaznaczył, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Wnioskodawca zarzuca organowi, że z treścią opinii Izby Rolniczej zapoznał się dopiero po otrzymaniu postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r. Jednakże strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wykazała, jakie czynności prawne mogłaby przeprowadzić, gdyby zapoznała się z opinią Izby Rolniczej przed wydaniem postanowienia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Dodatkowo wskazano, że strona w żaden sposób nie ustosunkowała się merytorycznie do argumentów podanych przez Izbę Rolniczą. Strona jedynie poprzestała na stwierdzeniu, że brak udostępnienia opinii Izby Rolniczej oraz możliwości zajęcia stanowiska do zawartych w niej twierdzeń, jest sprzeczna z treścią art. 10 K.p.a.

Spółka wniosła skargę na postanowienie z [...] września 2014 r. zarzucając naruszenie:

1) prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a., polegające na braku szczegółowego uzasadnienia prawnego oraz faktycznego zaskarżonego postanowienia, a tym samym jego dowolność,

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1, 75 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez wybiórcze rozpatrzenie całego materiału dowodowego – nieuwzględnienie faktu trwałego wyłączenia z produkcji rolniczej części gruntów działki nr [...] przeznaczonych pod budowę elektrowni wiatrowej oraz pominięcie oświadczenia o kontynuowaniu produkcji rolnej przez właściciela działki nr [...], a także oświadczenia Skarżącej o zamiarze rolniczego użytkowania reszty działki nr [...], nie zajętej przez infrastrukturę techniczną, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie istnieje rzeczywista potrzeba (względnie celowość), aby skarżąca nabyła działkę nr [...].

2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 1a ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 1a ust. 5 ustawy poprzez błędną wykładnię pojęcia powierzchni nieruchomości uzasadnionej rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej, podczas gdy nabycie działki nr [...] jest w pełni uzasadnione potrzebami skarżącej,

- art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, w wyniku błędnego przyjęcia, że z uwagi na fakt, że skarżąca nie jest rolnikiem indywidualnym, zatem nie spełnia wymogów zgodności z interesem społecznym określonych w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego, tj. błędnym rozumieniu pojęcia interes społeczny, podczas gdy nabycie przez skarżącą działki nr [...] w zupełności nie narusza tego interesu.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżone postanowienie nie spełnia zawartego w art. 124 § 1 i 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. wymogu pełnego przedstawienia w rozstrzygnięciu organu uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ nie wskazał, jaki konkretnie artykuł ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie został spełniony przez skarżącą. Ocenił, że nabycie przez nią działki nr [...] miało rzekomo naruszać interes społeczny. Ogólnikowo powołał się tylko na przepisy tej ustawy, co stoi w sprzeczności z wymogiem wyczerpującego przedstawienia przez organ w swoim rozstrzygnięciu jego podstawy faktycznej i prawnej.

Organ błędnie przyjął, że działka nr [...] stanowi nieruchomość rolną. Na podstawie decyzji Starosty M. z [...] stycznia 2009 r. nastąpiło trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów chronionych w klasie R III b pochodzenia mineralnego, pod budowę elektrowni wiatrowej wraz z przyłączeniem energetycznym części działki nr [...] w miejscowości S. w gminie D., o powierzchni [...] ha. Z tego tytułu skarżąca zobowiązana została do uiszczenia należności w wysokości [...] PLN. Ponadto wyznaczona została opłata roczna w wysokości [...] ton ziarna żyta (płatna na rzecz Marszałka Województwa [...]), stanowiąca 10% należności wyrażonej w tonach ziarnach żyta. Opłata roczna płatna jest przez okres 10 lat, począwszy od roku 2009 do roku 2018. Skarżąca wywiązuje się z tych zobowiazań, a utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia stanowi dla niej podstawę do dochodzenia odszkodowania z tytułu niesłusznie pobieranych należności. Na skutek sprzeciwu organu na nabycie przez skarżącą działki nr [...] dochodzi do swoistego paradoksu, bowiem zezwolono na wyłączenie z produkcji rolnej części nieruchomości, pobierając za to znaczną opłatę, a inne organy państwowe blokują istotę całej zamierzonej przez inwestora inwestycji.

W ocenie Skarżącej organ pominął fakt, że w przypadku nabycia przez Skarżącą działki nr [...] jej zdecydowana większa część, tj. część nie zajęta przez infrastrukturę techniczną - [...] ha z [...]00 ha, nadal będzie użytkowana rolniczo. Fakt ten potwierdzają oświadczenia skarżącej oraz właściciela działki nr [...], a organ nie podał, z jakiego powodu nie dał wiary oświadczeniom w zakresie dalszego kontynuowania produkcji rolnej.

Zgodnie z art. 1a ust. 5 ustawy powierzchnia nieruchomości nabytych przez cudzoziemca w celu zaspokojenia jego potrzeb życiowych nie może przekroczyć 0,5 ha, zaś w przypadku określonym w ust. 2 pkt 5 (wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej lub rolniczej, zgodnie z przepisami prawa polskiego) powinna być uzasadniona rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej. Skarżąca, co potwierdza w swoich wiarygodnych oświadczeniach, na cele nierolnicze zamierza wykorzystywać jedynie 1/16 powierzchni działki nr [...]. Pozostała jej część będzie użytkowana rolniczo, co świadczy o tym, że zamierzona transakcja i dalsze wykorzystanie działki nr [...] przez skarżącą odnosi się tylko do powierzchni rzeczywiście uzasadnionej potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej.

W ocenie skarżącej organ dopuścił się oczywiście błędnej wykładni art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez uznanie, że skoro skarżąca nie jest rolnikiem indywidualnym, to nie spełnia wymogów zgodności z interesem społecznym. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z 24 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 806/09 z przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie można wyciągnąć wniosku, że obowiązuje zasada, zgodnie z którą nie jest możliwe uzyskanie zgody na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca niebędącego rolnikiem indywidualnym. Choć według tej ustawy rolnik, podobnie jak Agencja Nieruchomości Rolnych, jest preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych, to jednak preferencje te polegają na przyznaniu im pierwszeństwa zakupu danej nieruchomości rolnej, a nie na wyłącznym przyznaniu możliwości sprzedaży nieruchomości rolnej tym podmiotom. Skoro zatem nie sposób wywieść z obowiązujących przepisów generalnej zasady zakazu nabycia nieruchomości rolnej przez cudzoziemca niebędącego rolnikiem indywidualnym, to obowiązkiem organu jest szczegółowe rozważenie, czy w okolicznościach danej sprawy interes społeczny nie przemawia przeciwko temu nabyciu. Odwołanie się do interesu społecznego wyłącznie na gruncie rozwiązań ustawowych, bez rozważenia realiów konkretnej sprawy, a zwłaszcza nie wzięcie pod uwagę pozytywnej opinii władz lokalnych czyni, iż postanowienie w tym przedmiocie nosi cechy dowolności.

Dalej Spółka wskazała, że organ przekroczył swoje przewidziane prawem kompetencje przez błędną wykładnię art. 1a ust. 2 pkt 5,w zw. z art. 1a ust. 5 w zw. z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Organ uznał, że zamierzenie inwestycyjne skarżącej zagraża interesowi społecznemu, nie podając żadnej ku temu podstawy, nie bacząc na fakt, iż skarżąca uzyskała już szereg wymaganych prawem pozwoleń oraz poczyniła istotne nakłady finansowe w tym celu. Zaskarżone postanowienie zagraża całej inwestycji, a zatem wolności działalności gospodarczej skarżącej w tym obszarze.

Ponadto Spółka podniosła, że Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z 23 kwietnia 2009 ustanawia ramy udziału odnawialnych źródeł energii (OZE) dla Unii Europejskiej do 2020 na poziomie 20% w stosunku do całkowitego zużycia energii UE. Dyrektywa ta przewiduje także wymóg zmniejszenia barier administracyjnych i legislacyjnych dla OZE, w tym ułatwienie dostępu energii z OZE do sieci elektroenergetycznej, a także obowiązkowe cele krajowe w zakresie OZE w zużyciu energii finalnej oraz w sektorze transportu - w Polsce w zakresie 15%. Zamierzenie inwestycyjne skarżącej, polegające na budowie elektrowni wiatrowej niewątpliwie zalicza się do działań objętych powyższą dyrektywą, a tym samym zasługuje na ochronę.

Skarżąca podkreśliła, że istniejący wymóg uzyskania przez cudzoziemca zezwolenia na nabycie nieruchomości ma z woli ustawodawcy charakter tymczasowy (ulega likwidacji w 2016 r.), zamiarem bowiem jest swobodny, nie ograniczony nadmiernymi barierami administracyjnymi obrót nieruchomości, w tym rolnych w ramach państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia narusza również zasady ekonomiki procesowej, biorąc pod uwagę przewidywany czas sądowej kontroli legalności tego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W dodatkowym piśmie z 13 grudnia 2014 r. Skarżąca podniosła, że:

- zaskarżone postanowienie nie zawiera szczegółowego uzasadnienia ani stanu prawnego ani faktycznego. W zakresie uzasadnienia prawnego organ nie wskazał nawet, na którym przepisie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego opierał się, zgłaszając swój sprzeciw. Powyższy fakt organ potwierdził w odpowiedzi na skargę wskazując, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził jedynie, że "zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne osobiście prowadzone przez rolnika indywidualnego". Ponadto wskazał, że powyższy fragment stanowił przytoczenie uzasadnień orzeczeń sądów administracyjnych. Ani cytowany powyżej fragment uzasadnienia ani szczegółowa analiza przywołanych przez organ orzeczeń nie wskazują jednak konkretnych przepisów powyższej ustawy. Tym samym z ich treści nie można wywnioskować, jaki wymóg ustawy nie został przez skarżącą spełniony, a w konsekwencji, na jakiej podstawie prawnej oparł się organ, zgłaszając sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez skarżącą;

- organ dokonał błędnej interpretacji art. 1a ust. 5 ustawy oraz naruszenia przez organ art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego;

- ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wprost wynika, na jaki cel skarżąca zamierza wykorzystać nieruchomość, a także, że cel ten będzie w pełni zgodny z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego. Na części nieruchomości posadowiona zostanie elektrownia wiatrowa, pozostała część zostanie wydzierżawiona na prowadzenie działalności rolniczej. W konsekwencji, nabycie nieruchomości przez skarżącą będzie zgodne z wymogiem, o którym mowa w art. 1a ust. 5 ustawy (tj. będzie uzasadnione rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej przez skarżącą działalności gospodarczej), a ponadto nie naruszy w żaden sposób ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Wbrew temu, co twierdzi organ – zdaniem Spółki - z żadnego z przepisów tej ustawy nie wynika bowiem zasada, zgodnie z którą nie jest możliwe uzyskanie zgody na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca nie będącego rolnikiem indywidualnym. Fakt, iż Skarżąca nie posiada statusu rolnika indywidualnego nie uzasadnia zatem konkluzji, iż nie spełnia ona wymogów tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.).

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Nie jest sporne, że części działki objętej wnioskiem o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca Spółka nie planuje przeznaczyć na działalność rolniczą. Co do pozostałej części – to we wniosku Spółka podkreśla, że grunty, które nie są wyłączone z produkcji rolnej, Spółka wydzierżawi rolnikowi, aby w dalszym ciągu była wykorzystywana rolniczo.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust 1 ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758) nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane, w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Sprzeciw jest wyrażany w ramach współdziałania organów, o którym mowa w art. 106 K.p.a., w formie postanowienia (art. 1 ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców). Postanowienia art. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zawierają przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

Przepisy ww. ustawy nie wskazują na merytoryczny zakres oceny Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jednakże w orzecznictwie sądowych jednoznacznie wywodzi się, iż ocena ta dotyczyć powinna tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami organu orzekającego czyli z szeroko pojętymi zagadnieniami z zakresu ukształtowania ustroju rolnego państwa (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 maja 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 696/08, lex nr 532747). Ponadto Minister, załatwiając sprawę, kieruje się w szczególności ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 K.p.a., a zatem powinien uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Niewątpliwie zakres działania organu zdeterminowany jest jego rzeczową właściwością. W związku z tym zakres badania wniosku przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi określa art. 23 ust 1 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548, ze zm.), zgodnie z którym dział "rozwój wsi" obejmuje m.in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne. Minister zobligowany jest zatem dokonać oceny planowanej transakcji pod kątem leżących w jego kompetencjach ustawowych uprawnień (kształtowania ustroju rolnego państwa i ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne).

Mając powyższe na uwadze, nie można zgodzić się zarzutem naruszenia art. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Przepis ten określa bowiem przesłanki do udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców, a orzekanie w tym przedmiocie należy – zgodne z art. 1 ust. 1 ustawy – do ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie regulują zakresu merytorycznej oceny wniosku cudzoziemca o nabycie nieruchomości rolnej położonej w Polsce przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który jako organ współdziałający, powinien kierować się zakresem własnych zadań, wynikającym z powołanych przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz ustawy o działach administracji rządowej. Dlatego też do skutecznego zgłoszenia sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca nie jest wymagane wykazanie, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 1a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest zatem przedstawiona przez Spółkę argumentacja, że spełnia ona kryterium wyrażone w art. 1a ust 5 tej ustawy, gdyż powierzchnia przedmiotowej nieruchomości uzasadniona jest rzeczywistymi potrzebami wnioskodawcy, wynikającymi z charakteru prowadzonej działalności.

Przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby nie tylko pominięcie przepisów rozróżniających rzeczową właściwość organów, ale również uznanie, że postanowienie wydane w postanowieniu wpadkowym na podstawie art. 106 K.p.a., może zastąpić rozstrzygnięcie kończące postępowanie główne. Zbędnym byłoby wówczas wydawanie decyzji przez Ministra Spraw Wewnętrznych, stąd takie wnioskowanie nie może być przyjęte.

Za bezzasadny należy uznać zarzut, iż Minister wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 K.p.a. nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyważenia pierwszeństwa, w tej konkretnej sprawie, interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Minister rozstrzygając sprawę kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 K.p.a., powinien zatem uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywatela. Rozstrzygnięcie to nie może być jednak dowolne, a ocena czy sprzeciw Ministra nie naruszył art. 7 K.p.a. wymaga w tym konkretnym wypadku zdefiniowania pojęcia interesu społecznego. Winno to, zważywszy na bezwzględny wymóg przestrzegania przez każdy organ administracji publicznej swojej właściwości, w tym rzeczowej, odbyć się przede wszystkim z uwzględnieniem treści ww. art. 23 ustawy o działach administracji rządowej, a nie innych dyrektyw wskazanych przez Spółkę, tj. związanych z rozpowszechnianiem energii odnawialnej, czy potencjalnym zmniejszeniem w przyszłości stopy bezrobocia związanym z hipotetyczną realizacją planowanej przez Spółkę inwestycji.

Zasady kształtowania ustroju rolnego, zgodnie z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, uwzględniają konieczność poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałania nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Jest też bezsporne, iż z art. 23 Konstytucji RP wynika, iż podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego za gospodarstwo rodzinne uważa się gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, w którym łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, a art. 6 ust. 1 tej ustawy wskazuje, iż za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną, będącą właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, prowadzącą osobiście gospodarstwo rolne, posiadającą kwalifikację rolnicze, zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa.

Mając na względzie tak zdefiniowany interes społeczny oraz informację, że na terenie gminy istnieje zapotrzebowanie na grunty rolne, wśród rolników chcących powiększyć swoje gospodarstwa rodzinne (pismo prezesa [...] Izby Rolniczej z [...] kwietnia 2014 r. oraz pismo [...] Izby Rolniczej w P. z [...] kwietnia 2014 r.) stwierdzić należy, że organ nie naruszył granic uznania administracyjnego zgłaszając sprzeciw na nabycie przedmiotowych nieruchomości. Bezsprzecznym jest bowiem, że skarżąca Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej, a nie działalność rolniczą, nie jest rolnikiem indywidualnym, nie prowadzi działalności rolniczej, w tym gospodarstwa rodzinnego, a jak wyżej wskazano te właśnie kryteria powinien brać pod uwagę organ wydający sprzeciw.

Z akt sprawy wynika, że w związku z realizacją tego celu Starosta M. decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów chronionych w klasie III pochodzenia mineralnego, pod budowę elektrowni wiatrowej wraz z przyłączeniem energetycznym, na działce nr [...] w miejscowości S. w gminie D., o powierzchni [...] ha. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący skutków wydania przez Starostę M. na rzecz Spółki decyzji z [...] stycznia 2009 r. zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolniczej części gruntów na przedmiotowej działce nr [...], po pierwsze z uwagi na to, że takie rozstrzygnięcie nie znosi obowiązku uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, nie powoduje również zniesienia obowiązku rozważenia w trakcie postępowania wpadkowego do tego postępowania istnienia podstaw do wniesienia sprzeciwu. Po drugie odmienne są przesłanki zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej i wydania sprzeciwu, stąd wydanie decyzji o wyłączeniu nie prowadzi do niewyrażania sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zasadne jest wywodzenie a contrario - działalność skarżącej Spółki, zakładająca konieczność wyłączenia przedmiotowego gruntu objętego wnioskiem o udzielenie zezwolenia na nabycie – może stanowić przesłankę negatywną dla niewyrażania sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jeżeli (tak jak w rozpatrywanej sprawie) na terenie gminy istnieje zapotrzebowanie na grunty rolne, wśród rolników chcących powiększyć swoje gospodarstwa rodzinne, a okoliczność ta, podobnie jak wzgląd na poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych może stanowić podstawę do wyrażenia sprzeciwu. Po trzecie decyzja Starosty M. z [...] stycznia 2009 r. nie stanowi promesy wydania rozstrzygnięć administracyjnych na rzecz Spółki przez inne organy, nawet jeżeli miałyby one realizować cel owego wyłączenia w postaci budowy elektrowni wiatrowej, a tym samym nie gwarantuje zakończenia realizacji procesu inwestycyjnego. Proces ten jest wieloetapowy i wpisuje się w niego wydawanie aktów administracyjnych przez różne organy działające na podstawie odrębnych przepisów, często zawierających rozłączne przesłanki (np. organy środowiskowe czy administracji architektoniczno-budowlanej).

Ponadto decyzja w przedmiocie wyłączenia odnosi się jedynie do części działki nr [...], a Spółka – na co słusznie zwracał uwagę organ – nie zwróciła się o podział tej nieruchomości. Wskazana przez Spółkę argumentacja nie może zatem odnieść zamierzonego skutku co do pozostałej części nieruchomości.

Dodatkowo Sąd wskazuje, że skoro wyłączeniu podlegał jedynie fragment działki, to argumentacja ta nie koresponduje z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1205), stanowiącym że osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu, a obowiązek taki powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, otrzymuje zwrot należności, jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów niewyłączonych z produkcji. Zwrot uiszczonej należności następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji (art. 12 ust. 2 tej ustawy).

Chybiony jest zatem argument, o znaczeniu dla oceny poprawności zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2014 r. nr [...], odnoszącego się do całej działki nr [...] ponoszenia przez Spółkę zobowiązań z tytułu wyłączenia. Powyższe względy, jako wyczerpujące przesłanki interesu strony nie przemawiają zatem za uznaniem, że mają pierwszeństwo przed interesem ogólnym w przedstawionym wyżej rozumieniu.

Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. bowiem organ ocenił całokształt materiału dowodowego, w tym odnosząc się do umów dzierżawy i deklaracji o rolniczym wykorzystywaniu przedmiotowej nieruchomości w przyszłości, wyjaśniając, z powołaniem się na orzecznictwo z jakiego powodu nie wziął pod uwagę tych oświadczeń. W tym zakresie słusznie organ wywodził, że nie jest wystarczające samo zadeklarowanie zamiaru wykorzystania nieruchomości na cele określone w art. 1a ust. 2 pkt 5 ustawy, ale konieczne jest też wykazanie, że rzeczywiste potrzeby wnioskującego wynikające z jego dotychczasowej działalności wskazują na celowość - nabycia nieruchomości, na nabycie której chce uzyskać zezwolenie.

Nie może również odnieść zamierzonego skutku argument odwołujący się do zniesienia w przyszłości wymogu udzielania zezwolenia, bowiem organy administracji zgodnie z art. 7 Konstytucji RP i 6 K.p.a. nie mogą pomijać obowiązujących przepisów prawa.

Reasumując stwierdzić należy, że stanowisko organu zgłaszającego sprzeciw nie przekroczyło granic uznania administracyjnego i zostało on –wbrew twierdzeniom Skarżącej – w sposób czytelny i wyczerpujący – przedstawione w aktach sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający na podstawie art. 1 ust 1 i 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 k.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, zgodnie z którą preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej. Tak więc Sąd, podziela stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że za sprzeciwem przemawia interes społeczny i polityka kształtowania ustroju rolnego, gdyż skarżąca nie prowadzi gospodarstwa rodzinnego. Ponadto na terenie gminy, na której znajdują się przedmiotowe nieruchomości, istnieje zapotrzebowanie na grunty rolne, wśród rolników chcących powiększyć swoje gospodarstwa rodzinne. W sprawie nie naruszono również zarzucanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.