Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 355/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 3-4, art. 33 ust. 1, art. 92a ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 21 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 marca 2013 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu nałożył na J. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], [...], karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 92a ust. 1, art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą, art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) 561/2006 r. z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE.L. 102.1). W uzasadnieniu organ podniósł, że naruszenia, za które nałożona została kara pieniężna zostały stwierdzone w protokole z kontroli drogowej nr [...], dokonanej w dniu 16 listopada 2012 r., do której zatrzymany został M. S. kierujący zespołem pojazdów samochodowych nr rej. [...]. Organ wskazał, że po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania J. S., w piśmie z dnia 31 stycznia 2013 r. wyjaśnił, że prowadzi firmę wykonującą instalacje budowlane, ale nie prowadzi transportu drogowego. Oświadczył, że przewozy, które wykonuje "dotyczą tylko przewozu zatrudnionych pracowników oraz własnych narzędzi i materiałów na miejsce budowy i z budowy." Ponadto, sam najczęściej jeździ busem, natomiast przewozy z koparką i z przyczepką wykonuje sporadycznie. Dodał, że zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne nie posiada, gdyż nie wiedział o konieczności jego posiadania, jak również nie został o tym poinformowany przez urzędników rejestrujących pojazd oraz przez Policję podczas kontroli, do której był zatrzymywany. Nie żądano okazania takiego zaświadczenia, ani nie był informowany o potrzebie jego posiadania. Organ w uzasadnieniu podniósł również, że strona w toku postępowania doręczyła: kserokopię wniosku z dnia 31 stycznia 2013 r. o wydanie zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne; fakturę VAT nr [...] z dnia 30 listopada 2011 r. za zakup koparki; kserokopie zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne z dnia 4 lutego 2013 r., nr [...]. Z kolei, uzasadniając nałożenie kary za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne organ wyjaśnił, że wymagania określone w ustawie adresowane są nie tylko do przedsiębiorców, których działalnością gospodarczą jest transport drogowy, ale również do tych wykonujących każdą inną działalność gospodarczą. Ponieważ J. S., jako przedsiębiorca, w chwili kontroli drogowej jego samochodu (zespołu) nie posiadał i nie dysponował zaświadczeniem potwierdzającym zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej uznać należało, że naruszony został warunek z art. 33 ust. 1 ustawy. Powyższe, stosowanie do art. 92a ust. 1 ustawy, skutkowało koniecznością nałożenia kary pieniężnej, która określona została w lp. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy, w kwocie 8.000 zł. W odniesieniu do drugiego stwierdzonego naruszenia organ zaznaczył, że obowiązek instalowania tachografów statuuje rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE. L. 370 z 31.12.1985, str. 8 ze zm.). Powołując regulacje art. 3 ust. 1 i ust. 2 tego rozporządzenia, odnoszące się do obowiązku instalowania i użytkowania urządzeń rejestrujących w pojazdach wykorzystywanych do przewozu drogowego osób lub rzeczy, organ wskazał na zawartą w art. 4 pkt 6a ustawy definicję przewozu drogowego oraz pojęcie przewozu drogowego ustalone w art. 4 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006, do którego wskazany przepis ustawy odsyła. Organ przytoczył również treść art. 2 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 określający zakres przedmiotowy stosowania tego aktu oraz art. 3 ustalający wyłączenia przedmiotowe z zakresu jego stosowania. Powołując się z kolei na art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. nr 92, poz. 879, z późn. zm.) wskazał, że z obowiązku instalowania tachografów zwolnione zostały pojazdy wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 382/851, które określono w art. 13 ust. 1 rozporządzenie (WE) nr 561/2006. W tym stanie faktycznym i prawnym organ uznał, że żaden z tych wyjątków nie znajduje zastosowania w tej sprawie. Natomiast stwierdzone naruszenie wyczerpuje znamiona czynu określonego w lp. 6.1.1. załącznika nr 3 do ustawy, który przewiduje za to przewinienie karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Uzasadniając wysokość wymierzonej kary łącznej organ powołał się na przepis art. 92 a ust 2 ustawy wskazując, że suma kar za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 10.000 zł. Odnosząc się do twierdzeń i wyjaśnień strony organ podniósł, że nie mają one wpływu na zmianę stwierdzonego naruszenia, ponieważ w trakcie przeprowadzonej kontroli nie okazano wymaganego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, a w kontrolowanym pojeździe brak było urządzenia rejestrującego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. S. Zarzucił organowi niezachowanie konstytucyjnej zasady proporcjonalności wysokości kary w odniesieniu do popełnionego naruszenia. Uznał, że kara jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do winy zwłaszcza, iż nie był świadomy popełnionego naruszenia. Dodał, że posiada już zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne. Zaznaczył, że stwierdzone naruszenia w żaden sposób nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia innych uczestników ruchu drogowego. Uznał, że sporna kara jest 16-krotnie wyższa niż przewidziana za niektóre wykroczenia drogowe. Według art. 92 s ust. 1 ustawy, kara jest najwyższą z możliwych do zastosowania, podczas gdy art. 49 pkt 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowi, że kary nie mogą być nieproporcjonalnie surowe w stosunku do czynu zabronionego pod groźbą kary. Zaakcentował, że niesłusznie została nałożona na niego kara za brak urządzenia rejestrującego, gdyż zgodnie z art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 obowiązek instalowania urządzenia rejestrującego nie dotyczy przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Przy czym wyjaśnił, że pojęcie "niehandlowy" nie jest równoznaczne z pojęciem "niezwiązany z prowadzoną działalnością gospodarczą". Podobnie, pojęcie działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z działalnością handlową. Zdaniem odwołującego, oznacza to, że pojęcie handlowego przewozu rzeczy nie jest równoznaczne z przewozem związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą. W dniu 16 listopada 2012 r. przewożona minikoparka nie była transportowana celem jej dostarczenia innemu podmiotowi w ramach wykonania umowy sprzedaży lecz w celu jej przechowania. Jako nieprawidłowe odwołujący wskazał także nałożenie wysokiej kary za brak zaświadczenia, które w jego ocenie jest dokumentem zawierającym nielogiczne sformułowanie. Zdaniem odwołującego, w zaskarżonej decyzji naruszono również ustawę o ochronie danych osobowych, a to z uwagi na zamieszczenie w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia odnoszącego się do A. S. niezwiązanego ze sprawą. Wskazując jako szczególne okoliczności łagodzące, takie jak: nieświadomość popełnionego naruszenia, niekaralność za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, uzupełnienie braku dokumentu, tj. zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne oraz trudna sytuacja materialna, odwołujący wniósł o nadzwyczajne złagodzenie kary i zmniejszenie jej wysokości do kwoty 500 zł, a także umorzenie postępowania ze względu na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu.

W dniu 26 marca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu wydał postanowienie o sprostowaniu swojej decyzji, poprzez wpisanie na drugiej stronie uzasadnienia zamiast A. S. – M. S. i zamiast w dniu 4 listopada 2012, daty 16 listopada 2012 r.

Decyzją z dnia 21 czerwca 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Opolu utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 3 ust. 1 rozporządzenie (EWG) nr 3821/85 oraz art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i odnosząc się do stanowiska odwołującego stwierdził, iż niewątpliwie wykonywany w dniu kontroli drogowej przewóz zespołem pojazdów (o łącznej masie całkowitej 5900 kg) miał charakter pomocniczy w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Organ wyjaśnił, że przez niehandlowy przewóz rzeczy należy rozumieć przewóz, który nie stanowi przedmiotu wymiany towarowej o charakterze ewidencyjnym. Przewóz taki nie może być związany z działalności gospodarczą prowadzoną przez przedsiębiorcę co oznacza, że nie może być wykonywany pomocniczo w stosunku do niej. Dotyczy on jedynie przewozu prywatnego związanego z potrzebami własnymi osoby fizycznej i nie jest funkcjonalnie związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. W świetle przedstawionych uwag organ uznał, że kontrolowany pojazd nie może skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zgodnie natomiast z art. 92a ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej. Odnosząc się do zarzutów odwołania powołał regulacje art. 33 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy i stwierdził, że w pierwszej instancji właściwie został ustalony stan faktyczny dotyczący kwalifikacji przewozu podlegającego kontroli, jako przewozu na potrzeby własne. Powyższe skutkowało uznaniem, że odwołujący nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 1 ustawy. Jednocześnie organ zaznaczył, że ustawa nie daje żadnych możliwości różnicowania wysokości kar, a wskazane przez odwołującego "okoliczności łagodzące" nie zwalniają go, jako przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie obowiązków określonych w ustawie. Wysokość kar została przez ustawodawcę określona w załączniku do ustawy w taki sposób, że organ nakładający karę nie ma możliwości jej zmniejszenia ani zwiększenia nawet w przypadku, gdy zauważa jej nadmierną surowość. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie zaistniała też sytuacja, o której mowa w art. 92c ustawy. Natomiast wysokość kary za brak instalacji przyrządu kontrolnego określona została w załączniku do ustawy nr 3, lp. 6.1.1., a za naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy, w pkt 1.3 załącznika nr 3. Odnośnie zarzutu naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych organ zaznaczył, że zostało wydane postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej, natomiast ewentualne naruszenie nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

J. S. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. We wniesionej skardze skarżący zarzucił zapadłym rozstrzygnięciom naruszenie;

- art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez niezachowanie konstytucyjnej zasady proporcjonalności wysokości kary do popełnionego naruszenia;

- naruszenie art. 3 lit. h oraz pkt 26 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez niesłuszne nałożenie kary za brak urządzenia rejestrującego;

- art. 60 § 2 p. 2 Kodeksu karnego oraz art. 17 § 1 p. 3 Kodeksu postępowania karnego, poprzez nieuwzględnienie występujących w sprawie szczególnych okoliczności łagodzących.

Skarżący wniósł o nadzwyczajne złagodzenie kary i zmniejszenie jej wysokości do kwoty 500 zł oraz umorzenie postępowania ze względu na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów wskazał na przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, powtórzył, że skoro łączna dopuszczalna masa całkowita samochodu wraz z przyczepą wynosiła powyżej 3,5 tony, to kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy. Kolejny raz podkreślił, że w tym przypadku niehandlowy przewóz rzeczy oznacza przewóz, który nie stanowi przedmiotu wymiany towarowej o charakterze ewidencyjnym i nie jest związany z działalnością gospodarczą przedsiębiorcy. Wskazał również, że nakładając karę nie ma możliwości jej zmniejszenia, bądź złagodzenia, w tym w oparciu o przepisy K.k. czy też K.p.k., gdyż w tej sprawie nie znajdują one zastosowania, a ustawa określa kary w konkretnej wysokości.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy. Stwierdził, że skoro skarżący zastosował się do wymogów ustawy, organ winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 92c ustawy. Ponadto wskazał na niezgodność załączników do ustawy o transporcie drogowym z przepisami Konstytucji RP i na okoliczność tę przedłożył do akt sprawy kserokopię wniosku Prokuratora Generalnego do Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lipca 2013 r., o stwierdzenie niekonstytucyjności załączników nr 1 i nr 2 do ustawy o transporcie drogowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późń. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie braku wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie ocenie Sądu podlegała decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, pojazdem nie posiadającym wymaganego urządzenia rejestrujące. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej zasad kontrola tej decyzji wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organ właściwie zastosował do zaistniałych okoliczności przepisy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie bezsporną okolicznością jest również fakt, iż w dniu 16 listopada 2012 r. wykonywany był przewóz na potrzeby własne skarżącego, zespołem pojazdów o łącznej masie całkowitej 5900 kg. Niewątpliwie, zespół pojazdu tworzy samochód z przyczepą, gdyż pojazdy te ze sobą połączone w ten sposób, że stanowią jedną jednostkę jezdną (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2007 r., I OSK 1305/06, LEX nr 382720).

Zarzuty J. S. dotyczą natomiast braku podstaw prawnych do nałożenia na niego kary pieniężnej za brak zaświadczenia oraz za brak w pojeździe urządzenia rejestrującego, a tym samym naruszenia przepisów Konstytucji RP w związku z wysokością nałożonej kary i jej niewspółmiernością do stwierdzonego przez organ naruszenia przepisów prawa.

W rozpoznawanej sprawie, materialną podstawą prawną zapadłego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym były przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 z późn. zm.), zwanej nadal ustawą, która ustala miedzy innymi zasady podejmowania i wykonywania niezarobkowego krajowego przewozu drogowego oraz zasady nakładania i wysokość kar pieniężnych za wykonywanie tego przewozu z naruszeniem jego warunków. Również zastosowanie w tej sprawie znajdowały przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L. 370. 8 z późn. zm.), rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. L. 102.1 z późn. zm. - zwanego dalej niepodkradzeniem nr 561/2006) i ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155), które to akty regulują obowiązki i warunki wykonywania przewozu drogowego.

Z kolei, na gruncie omawianej ustawy dostrzec należy, że zakres podmiotowy tej ustawy obejmuje przewoźników drogowych, przedsiębiorców wykonujących niezarobkowy przewóz drogowy, a także podmioty nieposiadające statusu przedsiębiorców, jeżeli wykonują przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak również kierowców wykonujących przewozy drogowe, osoby zarządzające przedsiębiorstwem lub transportem, a także podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym. Natomiast w art. 3 ust. 1 ustawy określone zostały przewozy drogowe wykonywane zarówno pojazdami samochodowymi, jak i zespołami pojazdów, do których przepisy tej ustawy nie mają zastosowania. Zakresem przedmiotowym ustawy nie są bowiem objęte trzy rodzaje przewozów drogowych, tj.: w zakresie przewozu drogowego osób ustawa nie ma zastosowania do niezarobkowych przewozów drogowych (przewóz na potrzeby własne) wykonywanych pojazdami lub zespołami pojazdów przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą; w zakresie przewozu drogowego rzeczy (zarówno transportu, jak przewozu na potrzeby własne) wyłączone są przejazdy wykonywane pojazdem samochodowym lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie większej niż 3,5 tony; w zakresie przewozów wykonywanych zespołami ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego. Wyliczenie wyłączeń spod zakresu przedmiotowego ustawy stanowi katalog zamknięty i nie podlega rozszerzeniu.

Z definicji przewozu drogowego przyjętej w art. 4 pkt 6a ustawy wynika, że obejmuje on transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 561/2006. Transport drogowy zdefiniowany został w art. 4 pkt 3 ustawy, a niezarobkowy przewóz drogowy w art. 4 pkt 4 ustawy. Z kolei, przepis art. 4 lit. a rozporządzenia nr 561/2006 stanowi, że przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Jednakże w przepisie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 ustalono obowiązek instalowania i użytkowania urządzeń rejestrujących w pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Stosownie do tego odesłania zauważyć należy, że wskazany przepis art. 3 rozporządzenia nr 561/2006 r. ustala katalog zamknięty wyłączeń spod zakresu tego rozporządzenia. Wspomnieć można, że obejmuje on 9 rodzajów przewozów drogowych, do których nie stosuje się żadnego przepisu rozporządzenia nr 561/2006. Do powyższych wyłączeń nie stosuje się także przepisów rozporządzenia nr 3821/85 - art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia.

Mając na uwadze poczynione wyżej uwagi o charakterze ogólnym oraz odnosząc się do zarzutu skargi - wywiedzionego na podstawie art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006 - wskazać należy, że wynikające z tegoż przepisu wyłączenie dotyczy przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Przez niehandlowy przewóz rozumieć jednak należy jedynie taki przewóz, który w żaden sposób, nawet ubocznie, nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast działalność taka na gruncie omawianej ustawy jest nieodłączną cechą przewozu niezarobkowego, tj. przewozu na potrzeby własne. Zasadniczym kryterium pozwalającym zakwalifikować dany przejazd jako przewóz drogowy na potrzeby własne jest służebny charakter tego przejazdu wobec zasadniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę. Wykonywanie przewozu rzeczy na potrzeby własne (niezarobkowy przewóz drogowy), wyłącza tym samym możliwość uznania go za niehandlowy przewóz rzeczy. W związku z powyższym, nie można utożsamiać pojęcia przewozu niezarobkowego na gruncie ustawy z pojęciem przewozu niehandlowego.

W niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność budowlaną, a przewóz koparki, stanowiącej jego własność, wykonywany był na potrzeby własne, pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Sporny przewóz wiązał się bowiem z zakończeniem prowadzonych przez skarżącego robót budowlanych i służył przewiezieniu sprzętu budowlanego, a zatem zasadnie organy w przyjęły, że skarżący wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy tj. przewóz na potrzeby własne, który nie spełniał wymogów z art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006. Również oba organy orzekające słusznie uznały, że dla wykonywania takiego przewozu konieczne było uzyskanie przez skarżącego zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej oraz wyposażenie pojazdu samochodowego w urządzenie rejestrujące.

Wykonywany przez skarżącego niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy nie był bowiem wyłączony od stosowania ustawy, a w szczególności, jako wykonywany zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, nie stanowił przewozu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy. Tym samym wykonywanie spornego przewozu wymagało uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Obowiązek w tym zakresie ustalony został w art. 33 ust. 1 ustawy, który stanowi wprost, że przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. W myśl ust. 2 art. 33 ustawy, obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy jedynie przewozów drogowych wykonywanych w ramach powszechnych usług pocztowych oraz przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym, że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291, z późn. zm.), a także przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego. Niezarobkowy przewóz drogowy wykonywany przez skarżącego pomocniczo w stosunku do jego działalności gospodarczej nie był żadnym z wymienionych wyżej przewozów. Z tego też względu skarżący objęty był obowiązkiem z art. 33 ust. 1 ustawy.

Ponadto do wykonanego przez skarżącego przewozu zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia nr 3821/85, z którego wynika obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące, odnoszący się zarówno do transportu drogowego, jak i przewozu na potrzeby własne. Jak już wcześniej wskazano, przewóz wykonany przez skarżącego nie był żadnym z przewozów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 urządzenie rejestrujące powinno być instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, a wyłączenie w tym zakresie dotyczy jedynie pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Nie ma tym samym ono zastosowania do przewozu wykonanego przez skarżącego, gdyż nie był on przewozem wykonywanym pojazdem wskazanym w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Dodatkowo wspomnieć można, że na mocy art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155 z późn. zm.) z obowiązku instalowania urządzeń rejestrujących zwolnione zostały także pojazdy wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, które określono w art. 13 ust. 1 rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Jednakże w tej sprawie żaden z tych wyjątków nie znajduje zastosowania, gdyż kontrola i stwierdzone wykonywanie przewozu nie dotyczyło pojazdu wymienionego w art. 13 ust. 1 rozporządzenie (WE) nr 561/2006.

Mając na uwadze poczynione rozważania uznać należało stanowisko organu za trafne, bowiem w dniu przeprowadzonej kontroli drogowej wykonywany był niezarobkowy przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 33 ust. 1 ustawy i art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85. Bezsprzecznie ustalono, czego zresztą nie kwestionuje sam skarżący, że na dzień wykonywania przewozu nie posiadał zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych, jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, jak również pojazd samochodowy wykorzystany do przewozu nie był wyposażony w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowcy. Dlatego też, prawidłowo zastosowano przepisy art. 92a ustawy i na ich podstawie nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Jak stanowi art. 92a ust. 6 ustawy, wykaz tych naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określone zostały w załączniku nr 3 do ustawy. Na zasadzie art. 92a ust. 2 ustawy, suma kar pieniężnych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł. Przy czym, za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, pod pozycją 1.3 załącznika nr 3 do ustawy, ustawodawca przewidział karę w wysokości 8.000 zł, natomiast za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące w pozycji 6.1.1 załącznika nr 3 wskazał karę w wysokości 3.000 zł. Ponieważ wskazane naruszenia, jakich dopuścił się skarżący (przedsiębiorca), stwierdzone zostały podczas jednej kontroli drogowej, to na zasadzie art. 92a ust. 2 ustawy organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę w łącznej wysokości 10.000 zł.

Zaznaczyć też przyjdzie, że odpowiedzialności skarżącego nie mógł wyłączać fakt, że po dokonaniu kontroli uzyskał on wymagane zaświadczenie, jak również i to, iż zamontował on w pojeździe samochodowym urządzenie rejestrujące. Okoliczności te nie zmieniają faktu, że w dniu kontroli wykonywany był przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków dotyczących tego przewozu, w następstwie którego ustawodawca w art. 92 ust. 1 ustawy przewidział karę pieniężną.

W kwestii zarzutów skarżącego dotyczących nieproporcjonalności kary do popełnionego naruszenia oraz nieuwzględnienia przez organ okoliczności łagodzących, mogących mieć - w ocenie skarżącego - wpływ na wymiar kary wyjaśnić przyjdzie, że przepis art. 92a ust. 1 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego uprawniony organ, w każdym przypadku obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w przedmiocie określenia jej wysokości, przepis art. 92a ust. 6 ustawy wprost odsyła w tej materii do załącznika nr 3 do ustawy, który określa wysokość kar w sposób sztywny (bezwzględny), nie pozostawiając uznaniu organu określenia ich wysokości. W konsekwencji, organ wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej nie ma możliwości ustalić innej wysokości kary niż ta, która określona została co do poszczególnych naruszeń w załączniku nr 3 do ustawy. Przewidziane przez ustawodawcę związanie organów wysokością kary ustalonej w załączniku nr 3 oraz brak ich swobody w zakresie ustalania jej wysokości ma związek z charakterem odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 ustawy. Dlatego też, wymierzenie kary na tej podstawie nie jest uzależnione od winy podmiotu wykonującego przewóz drogowy lecz związane jest z samym naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy stwierdzeniu naruszenia, dla nałożenia kary nie ma tym samym znaczenia t, jakie były tego przyczyny i kto ponosi za to winę. Kara administracyjna nie jest bowiem opłatą za popełniony czyn lecz służy przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów określonych w przepisach prawa. W przypadku odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 ustawy, istotny jest skutek w postaci obiektywnego naruszenia prawa. Dolegliwość w postaci kary pieniężnej jest konsekwencją samego naruszenia prawa, które stanowi przesłankę odpowiedzialności. Przy jej ustalaniu organ prowadzący postępowanie nie jest uprawniony do oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa. Rola organu sprowadza się do stwierdzenia, czy doszło do naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego i w razie pozytywnego wyniku oceny w tym zakresie do nałożenia kary pieniężnej w takiej kwocie, jaka ustalona została przez ustawodawcę. Organ nakłada karę pieniężną za poszczególne naruszenie przepisów ustawy w drodze decyzji administracyjnej, która obejmuje w istocie stwierdzone odrębne zdarzenia stanowiące przesłankę zastosowania sankcji w formie kary pieniężnej (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2011 r., II GSK 1266/10, LEX nr 1151598).

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać też należy, że zgodnie z wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadą praworządności organy administracji publicznej nie mogą odmówić stosowania obowiązujących przepisów prawa. Organy związane są całością porządku prawnego i nie mogą odstąpić od stosowania przepisów ustawowych, powołując się bezpośrednio na przepisy Konstytucji RP. Stąd, rozpoznając niniejszą sprawę organy nie mogły odstąpić od stosowania regulacji art. 92a ustawy i orzekając o wysokości kary pieniężnej na zasadzie uznania administracyjnego ustalić karę w wysokości niższej niż wskazana w załączniku nr 3 do ustawy, powołując się na konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Takie działanie byłoby sprzeczne z koncepcją odpowiedzialności ustaloną przez ustawodawcę i skutkowałoby naruszeniem zasady praworządności. Postępowanie w sprawie o nałożenie kary pieniężnej jest postępowaniem administracyjnym (por. wyrok NSA z 20 listopada 2012 r., II GSK 1695/11, LEX nr 1291782). Organy zatem nie mogły stosować regulacji wynikających z Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego, gdyż kara pieniężna uregulowana w art. 92 a ustawy ma charakter administracyjny, a nie karnoadministracyjny i nakładana jest w drodze decyzji w postępowaniu administracyjnym, do którego przepisy wskazanych aktów nie znajdują zastosowania. Do stosowania w tej materii przepisów K.k. i K.p.k. nie odsyła ustawa o transporcie drogowym.

Niemniej odnotować również trzeba, że wprawdzie ustawodawca przewidział wyłączenie odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego w art. 92c ustawy, jednak zasadnie w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wyłączenie odpowiedzialności skarżącego. Przepis art. 92c ust. 1 ustawy stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1) oraz jeżeli za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie nie ujawniono wskazanych okoliczności, w szczególności skarżący nie wykazał, że nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie. Za okoliczność taką nie może być uznany, brak wiedzy co do istniejących obowiązków określonych w przepisach prawa. Przesłanki wyłączającej odpowiedzialność nie stanowi ponadto późniejsze wykonanie obowiązków, których naruszenie zostało stwierdzone podczas kontroli drogowej.

Reasumując, w ocenie Sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że wykonywany w dniu kontroli przewóz był przewozem na potrzeby własne skarżącego, stąd konieczne było posiadanie przez niego zaświadczenia, jak i wyposażenie pojazdu w urządzenie rejestrujące. Niespełnienie tych obowiązków uzasadniało wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w łącznej wysokości 10.000 zł. Znaczenia dla oceny dokonanej w niniejszej sprawie nie miała także wskazana przez skarżącego okoliczność wystąpienia przez Prokuratora Generalnego do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niekonstytucyjności załączników nr 1 i nr 2 do ustaw. Dopóki przepisy ustawy obowiązują, tworzą one porządek prawny i nie można odstąpić od ich stosowania. Przy czym zauważyć należy, że w tej sprawie zastosowanie znajdował załącznik nr 3 do ustawy, którego konstytucyjność nie została zakwestionowana. Oznacza to, że nie istniały również podstawy do rozważenia przez Sąd ewentualnego zawieszenia postępowania.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.