Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 329/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędzia WSA Bożena Dziełak, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności celnej.

W dniu [...] stycznia 1996 r. Urząd Celny w W. przy ul. [...] wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] na zaległości Skarżącego: celne oraz w podatkach VAT i od importu dotyczące 1995 r. i przesłał go do realizacji do byłego Urzędu Skarbowego W. Powyższy tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 1995 r. Nr [...] określającej należności celne i podatkowe za niedostarczenie w terminie do ostatecznej odprawy celnej samochodu osobowego. Organ egzekucyjny w dniu [...] stycznia 1996 r. nadał klauzulę wykonalności wymienionemu tytułowi wykonawczemu i skierował egzekucję do majątku zobowiązanego.

Podaniem z dnia [...] listopada 2002 r. Skarżący zwrócił się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z tytułu wymienionych zaległości, w uzasadnieniu podał, iż Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] października 2002 r. uchylił decyzję Urzędu Celnego wymierzającą wspomniane należności celne i podatkowe.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. nie uwzględnił zażalenia Strony na to postanowienie.

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2002 r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym W. realizując przedmiotowy tytuł wykonawczy w całości.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na przedawnienie należności objętych wspomnianym tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu pisma Strona podniosła, że należność celna przedawniła się w dniu 10 czerwca 1999 r. , a zaległość VAT w dniu 10 czerwca 2001 r.

Postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, argumentując to m.in. wygaśnięciem zaległości objętej w/w tytułem wykonawczym poprzez zapłatę wskutek zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną.

Na powyższe postanowienie Strona złożyła zażalenie z dnia [...] września 2003 r., które uzupełniła pismami z dnia [...] grudnia 2003 r. wnosząc o uchylenie wymienionego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zwrot bezpodstawnie pobranych pieniędzy.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia stwierdził, iż częściowo zasługuje ono na uwzględnienie, tj. w zakresie zaległości podatkowych.

Odnosząc się do zarzutu Strony, dotyczącego przedawnienia należności celnych, organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r., Nr 71, poz. 312 ze zm.)- dalej "prawa celnego" należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stała się ostateczna w dniu [...] lipca 1995 r. i z tą datą rozpoczął się bieg przedawnienia tej należności. Bieg terminu przedawnienia został jednakże przerwany wskutek wszczęcia egzekucji ( art. 83 ust. 4 pkt. 1 prawa celnego). W ocenie organu wszczęcie postępowania egzekucyjnego w rozpatrywanej sprawie nastąpiło przez doręczenie zobowiązanemu w dniu [...] czerwca 1996 r. odpisu tytułu wykonawczego. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż postępowanie egzekucyjne, które przerwało bieg terminu przedawnienia, trwało do dnia [...] listopada 2002 r. Realizacja tytułu wykonawczego nastąpiła w czasie przerwania biegu terminu przedawnienia, a zatem organ nie mógł uznać, że ściągnięte zostały w trybie egzekucyjnym należności przedawnione (niewymagalne).

Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie Skarżącego odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego jest niezgodna z zaistniałymi faktami, nienależycie wyjaśniona oraz pozbawiona jasnego i zrozumiałego uzasadnienia. Zdaniem Skarżącego spór sprowadza się do wykazania, że w myśl art. 83 ust. 3 prawa celnego w związku z ust. 4 pkt 1 i ust. 5 pkt 2 tegoż artykułu w dniu [...] czerwca 1999 r. upłynął 3-letni termin przedawnienia należności celnej. Termin przedawnienia należy liczyć od dnia [...] czerwca 1996 r., czyli spisania protokołu o nieściągalności egzekucyjnej, jako momentu powstania bezskuteczności egzekucji. Skarżący stwierdził, iż o bezskuteczności egzekucji decyduje stan faktyczny, jaki powstał w prowadzonej egzekucji. Protokół o stanie majątkowym wskazujący na brak majątku – zdaniem Skarżącego – jest równoznaczny z niemożnością wyegzekwowania długu. Dodatkowo Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.)- dalej "k.p.a." oraz, iż do przedawnienia odsetek od spornej należności celnej zastosowanie ma nie art. 83 prawa celnego lecz art. 30 ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jedn.: Dz.U. z 1993r. Nr 108, poz. 486 ze zm.)- dalej "u.z.p."

Skarżący wnosi o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie cła oraz stwierdzenia przedawnienia należności celnej.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2004 r. i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie stwierdzić należy, iż w kompetencjach sądu administracyjnego leży wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych działań administracji państwowej lub samorządowej, a nie merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, stąd żądanie skargi dotyczące stwierdzenia przez Sąd przedawnienia należności celnej uwzględnione być nie mogło.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, tylko stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego lub procesowego w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "u.p.p.s.a." – stanowi podstawę uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł przesłanek wskazujących, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo, wobec powyższego skargę jako bezzasadną należało oddalić.

Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie są sporne. Odmiennie przez Strony dokonywana jest jedynie interpretacja postanowień art. 83 ust.5 pkt 2 prawa celnego i co za tym idzie ocena, czy na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] dokonano zajęcia egzekucyjnego względem obowiązku, który wygasł na skutek przedawnienia.

Jak wynika z art. 83 w/w ustawy należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Z tym, że bieg przedawnienia przerywa m.in. wszczęcie egzekucji. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od terminu:

1) wniesienia wpłaty,

2) ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna.

Zdaniem Skarżącego sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego w dniu [...] czerwca 1996r. ujawniło fakt, że egzekucja stała się bezskuteczna i związku z tym należy uznać, iż przedawnienie od tej daty biegło na nowo powodując przedawnienie zobowiązania z tytułu należności celnych z dniem [...] czerwca 1999r.

Pogląd ten, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, jest bezpodstawny.

Przepis art. 83 ust.5 pkt 2 prawa celnego dla rozpoczęcia, po przerwaniu, ponownego biegu terminu przedawnienia wymaga stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. Oznacza to, iż nie wystarczy zaistnienie samego faktu bezskuteczności egzekucji, ustawa wymaga bowiem jej formalnego stwierdzenia przez organ egzekucyjny.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w art. 59 § 1 pkt 9 w brzmieniu obowiązującym do 30.11.2001r. i w art.59 § 2 w brzmieniu obowiązującym po tej dacie) jako formalny sposób stwierdzenia bezskuteczności egzekucji przewiduje wydanie postanowienia o umorzeniu egzekucji. Postanowienie to wydawane jest wówczas, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji jest więc wyrazem wiedzy i przekonania organu egzekucyjnego, iż zarówno w danej chwili jak i w przewidywalnej przyszłości wyegzekwowanie należności nie będzie możliwe.

Bezsporne jest, iż postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z tej przyczyny w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym nie wydano.

Nie jest natomiast takim stwierdzeniem protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Protokół o stanie majątkowym stanowi jedynie pisemne udokumentowanie czynności odebrania od zobowiązanego wyjaśnień dotyczących jego stanu majątkowego (art. 36 u.p.e.a. i art. 67 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) i może być sporządzany wielokrotnie w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Sąd nie uznał również zasadności zarzutu Skarżącego, iż dokonano egzekucji przedawnionej należności z tytułu odsetek od należności celnej, bo do przedawnienia odsetek za zwłokę miały zastosowanie przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Wprawdzie art. 81 u.p.e.a. stanowi, iż od należności celnych nie uiszczonych w terminie pobiera się odsetki za zwłokę według zasad i w wysokości określonych w odrębnych przepisach w sprawie pobierania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, ale odesłanie do przepisów u.z.p. nie jest pełne i dotyczy tylko zasad poboru i wysokości odsetek.

Ponadto art. 30 u.z.p. reguluje przedawnienie zobowiązań podatkowych, a nie ulega wątpliwości, że zarówno odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych pobierane na podstawie art.20 u.z.p. jak i odsetki za zwłokę od należności celnych pobierane na podstawie art. 81 ust. 1 prawa celnego nie są zobowiązaniami podatkowymi. Fakt, że skutkiem przedawnienia zobowiązania podatkowego jest również wygaśnięcie należności z tytułu odsetek za zwłokę, wynika nie z postanowień art. 30 u.z.p., określającego terminy przedawnienia zobowiązania podatkowego, ale akcesoryjnego charakteru odsetek za zwłokę.

Byt prawny odsetek naliczanych na podstawie art. 81 prawa celnego, które nie są należnościami celnymi w rozumieniu art. 2 pkt 15 wyżej wymienionej ustawy, jest również ściśle związany z należnością celną. Potwierdza tę właściwość odsetek choćby art. 87 ust. 2 prawa celnego (analogiczny do art. 31 ust.2 u.z.p.) "Umorzenie należności celnych pociąga za sobą umorzenie odsetek za zwłokę. Jeżeli umorzenie dotyczy części należności celnych, w odpowiednim stosunku do tych należności celnych podlegają umorzeniu odsetki." Akcesoryjność odsetek za zwłokę od należności celnych powoduje zatem, iż wygasają one wraz z wygaśnięciem tej należności. Z tego względu przedstawiony przez Skarżącego pogląd Sąd uznał za niezasadny.

Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu Skarżącego, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej (art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie zawiera bowiem stosownie do art.124 § 2 k.p.a. uzasadnienie faktyczne i prawne.

Oceniając legalność wydanego postanowienia dotyczącego odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego Sąd może działać w granicach danej sprawy (art.134 § 1 u.p.p.s.a.). Sąd nie mógł badać kwestionowanej przez Skarżącego zasadności obowiązków egzekwowanych tytułem wykonawczym Nr [...] wystawionym na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 1995 r. Nr [...]. Zarzuty te mogła Strona zgłaszać w postępowaniu celnym, przysługiwała jej także skarga do sądu administracyjnego.

Sąd w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego ani procesowego, które stanowić mogłyby podstawę do uwzględnienia skargi z tego względu stosownie do postanowień art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.