Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1242/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-03-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 1 i 2, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi AK na postanowienie Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżąca AK pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie możliwości uiszczenia opłat i kosztów postępowania ze względu na bardzo ciężką sytuację finansową. Wnioskodawczyni wskazała, że jest samotną matką, osobą bezrobotną i nie dysponuje żadnym majątkiem. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami w wieku [...] lat. Skarżąca podała, że posiada dom – szeregowiec o pow. [...] m2, pod kredyt hipoteczny do [...], nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca podała, że jej córki nie posiadają żadnego majątku. Wnioskodawczyni wskazała, że do [...] będzie otrzymywać zasiłek chorobowy i z tego tytułu uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...], córki natomiast nie mają dochodów. Skarżąca wskazała, że w chwili obecnej jest osobą bezrobotną, na umowę o pracę była zatrudniona do [...]. Obecnie, po kilku operacjach i pobycie w szpitalu, przebywa na zwolnieniu lekarskim do dnia [...].

Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącą,

2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącej,

3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.),

4. podanie czy skarżąca posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową pojazdu,

5. podanie czy skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości (np. z tytułu umów zlecenia i o dzieło, prac dorywczych, sezonowych, dzierżawy, najmu, udziału w spółkach, pełnienia funkcji w spółkach, zbycia papierów wartościowych, stypendium, alimentów, inne) lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak należy podać w jakiej formie i od kiedy (odpis decyzji),

6. podanie czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, czy jest osobą rozwiedzioną, jeżeli tak to od kiedy.

Pismo doręczono skarżącej w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem skarżąca do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełniła.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jej podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych.

Wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że z powodu ciężkiej sytuacji finansowej, gdyż jest samotną matką, osobą bezrobotną i nie dysponującą żadnym majątkiem, nie ma możliwości uiszczenia opłat i kosztów postępowania. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córkami w wieku [...] lat. Posiada dom, szeregowiec o pow. [...] m2, który obciążony jest kredytem hipotecznym, zaciągniętym na okres do [...] r. Skarżąca podała, że do dnia [...] będzie na zwolnieniu lekarskim i z tego tytułu otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości [...] brutto. Skarżąca - mimo wezwania – nie wyjaśniła, czy pozostaje w związku małżeńskim, czy jest osobą rozwiedzioną, co ma znaczenie w przypadku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli bowiem wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim to należałoby również w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wyjaśnić, czy małżonek uzyskuje dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu, czy posiada majątek, jeżeli tak to jakie są składniki tego majątku. Ponadto zauważyć należy, że skarżąca, mimo wezwania, nie złożyła odpisu zeznania rocznego podatkowego za [...], nie przedłożyła wyciągów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych, nie wyjaśniła nawet czy takie rachunki bankowe posiada. Skarżąca nie podała również w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, w tym nie wyjaśniła w jakiej wysokości miesięcznie ponosi opłaty z tytułu raty kredytu hipotecznego, kiedy ten kredyt został zaciągnięty i w jakiej wysokości. Wnioskodawczyni nie podała, czy posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak to jakie, jakiej marki, jaki jest rok produkcji i wartość rynkowa. Skarżąca nie wyjaśniła czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody, czy otrzymuje alimenty na dzieci, czy korzysta z pomocy opieki społecznej.

W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak udzielenia przez skarżącą informacji, o podanie których została wezwana oraz brak złożenia przez nią odpisów dokumentów, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżąca pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie udzieliła odpowiedzi. Natomiast złożone przez nią wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro skarżąca, pomimo wezwania, nie udzieliła wyjaśnień i nie przedłożyła odpisów dokumentów, o które została wezwana, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.