Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 3142/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Barbara Koś ( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 30 września 2005r. sprawy ze skargi Spółki "A" w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Koś /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ T. M. Geremek


UZASADNIENIE

Sygn. 3/I SA/Po 3142/02

UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] roku, Nr[...] wydaną na podstawie art. 54 ust 2 załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 roku (Dz. U. z 1998 roku, Nr 46, poz. 290), §139 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 roku w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 117, poz. 1250 ze zm; Dz.U. 2001 roku, Nr 152, poz. 1726), art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja Podatkowa (Dz.U. 1997 roku, Nr 137, poz. 926, z późniejszymi zmianami) cofnął wydane Agencji Celnej spółka"A"pozwolenie Nr[...] z dnia [...] roku na stosowanie procedury uproszczonej przy zakończeniu wspólnej procedury tranzytowej w transporcie drogowym. Zdaniem organu celnego w trakcie realizacji przyznanego pozwolenia zaczęły napływać sygnały o popełnieniu przez agencję szeregu nieprawidłowości związanych między inny ze stosowaniem procedury uproszczonej oraz uchybieniami związanymi ze stosowaniem prawa celnego, co dało podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia przedmiotowego pozwolenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] roku agencja nie będąc odbiorcą towarów wpisanym w pole [...] SAD, stosując przedmiotowe pozwolenie zakończyła w procedurze uproszczonej wspólną procedurę tranzytową, a w dniu [...] roku w czasie kontroli celnej towarów zatrzymanych na podstawie potwierdzenia stanowiącego odpowiednik powiadomienia nr [...], stwierdzono brak środka transportu w miejscu uznanym dla stosowania procedury uproszczonej. W trakcie kontroli stosowania procedury uproszczonej w dniach [...] roku stwierdzono następujące nieprawidłowości:

- błędne oznaczenie nr wpisów do rejestru, zamiast w polu 44 były one umieszczone w polu 31 zgłoszeń uzupełniających,

- nieprawidłowe zapisy na powiadomieniach dotyczących urzędów celnych przeznaczenia - poczynione ręcznie adnotacje były nie parafowane,

- brak wymaganych załączników do zgłoszeń celnych uzupełniających,

- nieprawidłowe zakończenie wspólnej procedury tranzytowej w procedurze uproszczonej,

- zła numeracja wpisów do rejestru na zgłoszeniach uzupełniających.

Ponadto spółka przekroczyła termin na złożenie zgłoszeń celnych uzupełniających (zgłoszenia złożone w dniu [...] roku oraz zgłoszenia dotyczące wpisów do rejestru w listopadzie 2001 roku) oraz wielokrotnie przekroczyła kwotę złożonego zabezpieczenia generalnego, a przekroczenia kwoty należności celnych i podatkowych, podlegających zabezpieczeniu dochodziły nawet do 274 464,00zł. Wskazano także, iż w tutejszym sądzie prowadzone są liczne postępowania wyjaśniające dotyczące ustalenia wartości towarów.

Zgodnie z art. 54 Załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, organ celny cofa pozwolenie, jeżeli:

- jeden lub więcej warunków, które muszą być spełnione dla jego wystawienia, nie były lub nie są dłużej spełniane,

- po wydaniu pozwolenia zaistniała okoliczność, która może mieć wpływ na jego realizację lub treść,

- posiadacz pozwolenia nie wypełnia zobowiązań wynikających z tego pozwolenia.

Ponadto w myśl § 139 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych organ celny może cofnąć pozwolenie w przypadku, gdy wnioskodawca prowadzi działalność niezgodnie z przepisami prawa celnego. Mnogość i charakter stwierdzonych naruszeń prawa uzasadniały podjęcie decyzji o cofnięciu pozwolenia.

Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz wstrzymania jej wykonania.

W uzasadnieniu pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że podnoszona przez organ celny nieprawidłowość w zakończeniu stosowania wspólnej procedury tranzytowej z uwagi na brak zapisu w polu 8 SAD WPT, jest konsekwencją stosowania różnej praktyki przez organy celne, a biorąc pod uwagę działanie agencji na zlecenie i z upoważnienia odbiorcy, należy uznać, że zapisy odnoszące się do odbiorcy jak i do Agencji są równoznaczne. Natomiast brak środka transportu wraz z towarem w miejscu uznanym dla stosowania procedury uproszczonej został spowodowany tym, że agencja celna nie miała wpływu na działania kierowcy, który bez jej wiedzy samowolnie opuścił wyznaczone miejsce oczekiwania powracając następnie na miejsce uznane z nienaruszonymi zamknięciami celnymi.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił również, że nieprawidłowości wykazane w protokole kontroli przeprowadzonej w dniach [...] listopada 2001 roku nie mają znamion uchybień proceduralnych mających wpływ na zakończenie spraw, a błędy formalne w niczym nie uwłaczają prawidłowości zakończenia zaistniałych zdarzeń i zostaną wyeliminowane w przyszłej działalności agencji, zaznaczając, że do momentu kontroli organ celny nie kwestionował postępowania agencji. Oświadczył także, iż we wszystkich zakwestionowanych sprawach zgłoszenia uzupełniające zostały złożone przed upływem 5-ego dnia miesiąca następującego po miesiącu zgłoszenia, a ze względu na ich złożenie tuż przed zakończeniem pracy oddziału celnego zostały one zarejestrowane w dniu 6 grudnia 2001 roku. Co do składania zgłoszeń uzupełniających strona podała, że ze względu na dużą ilość załączników do przedmiotowych zgłoszeń były one dostarczane do dnia [...] grudnia 2001 roku. Przekroczenie kwoty złożonego zabezpieczenia generalnego wynikało z niewłaściwej kontroli wewnątrz agencji, która jednak jest wypłacalna, o czym świadczą regulowane przez nią należności. Nigdy nie miały miejsca przypadki braku wpłat lub odmowy pokrycia ciążących na towarze należności. Wskazywał ponadto, że samo prowadzenie postępowań celnych w kwestiach zaniżenia wartości celnej towarów nie może być równoznaczne z faktycznym zaniżaniem wartości towarów przez importerów.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] roku, Nr[...] wydaną na podstawie art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn zmianami), art. 54 ust 2 Załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 roku (Dz.U nr 46 z 1998 roku poz. 290) wraz z §139 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 roku w sprawie deklaracji skróconych zgłoszeń celnych (Dz.U. nr 117 z 2001 roku, poz. 1250 z późn. zm.) po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdził, że strona skarżąca nie będąc odbiorcą towarów, w sposób nieprawidłowy, zakończyła w procedurze uproszczonej wspólną procedurę tranzytową, podczas gdy w obowiązującym wówczas stanie prawnym nie miała do tego prawa. Podkreślił, że agencja ponosi odpowiedzialność za działania kierowcy, który samowolnie oddalił się z miejsca uznanego w sytuacji, w której organ celny po otrzymaniu powiadomienia o dostarczeniu towaru do miejsca uznanego przekazał potwierdzenie z rozstrzygnięciem o zatrzymaniu towaru do chwili przeprowadzenia kontroli i w tym okresie Agencja była odpowiedzialna za zorganizowanie miejsca uznanego, aby zatrzymany towar nie mógł go opuścić. Natomiast sama okoliczność, że pojazd z towarem powrócił później z nienaruszonymi zamknięciami celnymi zmienił jedynie kwalifikację prawną tego naruszenia (z usunięcia towaru spod dozoru celnego na utrudnianie kontroli celnej), ale nie usunął samego naruszenia. Organ odwoławczy zauważył również, że wbrew okolicznościom powołanym w odwołaniu, skarżąca agencja nie złożyła części zgłoszeń uzupełniających dotyczących towarów przywiezionych w listopadzie 2001 roku do dnia 12 grudnia 2001 roku, to jest do dnia sporządzenia w tej kwestii pisma przez pracowników Oddziału Celnego I, które znajduje się w aktach administracyjnych sprawy (k. [...] ).

W uzasadnieniu podniesiono także, iż skarżąca agencja jako instytucja, na której ciąży obowiązek wystąpienia o podwyższenie wysokości złożonego wcześniej zabezpieczenia, kilkakrotnie objęła procedurą uproszczoną towary bez stosownego zabezpieczenia, narażając tym samym Skarb Państwa na uszczuplenie należności, gdyż w przypadku nie uiszczenia powstałych długów celnych, nie można byłoby ich wyegzekwować z zabezpieczenia generalnego. Natomiast okoliczność uregulowania wszystkich wymaganych należności w terminie oraz deklaracja, że agencja podejmie działania w celu uniknięcia następnych tego rodzaju naruszeń nie ma już bezpośredniego wpływu na sam fakt powstania uchybienia obowiązującym przepisom.

Organ odwoławczy potwierdził też, że naruszenia przepisów ujawnione w protokole z przeprowadzonej kontroli dokumentów i ewidencji z dnia [...] listopada 2001 roku, obciążają stronę jako uchybienia o charakterze proceduralnym, lecz podobnie jak prowadzone postępowania dotyczące zaniżenia wartości celnej, nie miały decydującego wpływu na cofnięcie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej przez skarżącą agencję. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, że z mocy art. 262 kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych należy stosować odpowiednio przepisy Działu IV - ustawy ordynacja podatkowa, gdyż organy celne stosują w swoim postępowaniu tylko część regulacji zawartych w ustawie Ordynacja podatkowa i to tylko w zakresie, w jakim przepis prawa celnego nie reguluje w inny sposób danej kwestii. Kodeks celny nie przewiduje natomiast możliwości stosowania w postępowaniu celnym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

W skardze na powyższą decyzję Agencja Celna [...] domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej w całości, a także obciążenia Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła niezgodność z prawem oraz oparcie jej na uchybieniach niewystarczających do wydania decyzji cofającej udzielone pozwolenie na stosowanie procedury uproszczonej oraz na okolicznościach dotyczących całokształtu działalności skarżącej agencji, powtarzając jednocześnie te same argumenty, jakie zostały podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi złożonej podtrzymując argumenty podnoszone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika, że skarżąca "[...]" Agencja Celna w R. korzystała m. inn. z pozwolenia z dnia [...] r. nr [...] na stosowanie procedury uproszczonej przy zakończeniu wspólnej procedury tranzytowej w transporcie drogowym. W świetle treści art. 79 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1999r. Kodeks celny ( tj. Dz.U. Nr 75 z 2001r. , poz. 802 ze zm.) pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej mogą być udzielone podmiotom, które spełniają wymogi tzw. " solidnego importera lub eksportera", a należy do nich m. inn. złożenie generalnego zabezpieczenia należności celnych przywozowych lub wywozowych w związku ze stosowaniem procedury celnej, której dotyczy zgłoszenie celne uproszczone, w wysokości odpowiadającej zakresowi przewidywanej działalności ( art. 79 § 1 pkt. 6) oraz nie zostało im cofnięte pozwolenie na stosowanie procedury uproszczonej, ze względu na naruszenie przez nie przepisów prawa w ciągu ostatnich trzech lat. W myśl § 2 art. 79 kodeksu celnego organ celny cofa pozwolenie na stosowanie procedury uproszczonej w wypadku naruszenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w § 1, a z kolei § 3 przewiduje możliwość cofnięcia pozwolenia, jeżeli osoba, której udzielono pozwolenia, w sposób istotny naruszyła przepisy prawa związane z przywozem lub wywozem towarów.

Przepisy dotyczące stosowania procedury uproszczonej dotyczą także procedury tranzytu. Do udzielonego stronie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej przy zakończeniu wspólnej procedury tranzytowej znajdują zastosowanie również przepisy Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 r. ( Dz.U. z 1998 r., Nr 46, poz. 290), która weszła w życie w stosunku do Polski z dniem 1 lipca 1996 r. ( por. Oświadczenie rządowe z dnia 6 marca 1998 r.- Dz.U. Nr 46, poz. 291), bowiem jak wynika z treści pozwolenia przepis art. 48 ust. 1 lit. f stanowił wraz z § 100 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych ( Dz.U. Nr 104. poz. 1193 ze zm.) podstawę prawną jego wydania. Przepisy Konwencji ( art. 49 ust. 1 pkt. c) jak i wskazanego wyżej rozporządzenia ( § 101 ust. 1 pkt. 3 ) również przewidują wydanie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej przy zakończeniu wspólnej procedury tranzytowej osobie, która m. in. nie naruszyła przepisów prawa celnego. Cofnięcie pozwolenia w świetle Konwencji ( art. 54 załącznika I ) następuje jeżeli :

a) jeden lub więcej warunków, które muszą być spełnione dla jego wystawienia, nie były lub nie są dłużej spełniane; lub

b) po wydaniu pozwolenia zaistniała okoliczność, która może mieć wpływu na jego realizację lub treść; lub

c) posiadacz pozwolenia nie wypełnia zobowiązań wynikających z tego pozwolenia.

Stosownie natomiast do postanowień § 139 obowiązującego w dacie wydawania decyzji przez organy celne obu instancji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych ( Dz.U. Nr 117, poz. 1250 ze zm.) wydane pozwolenia mogą zostać cofnięte przez organ celny, gdy osoba która uzyskała pozwolenie, prowadzi działalność niezgodnie z przepisami prawa celnego.

Z powyższego wynika, że przestrzeganie przepisów prawa celnego jest podstawowym warunkiem zarówno uzyskania pozwolenia na stosowanie określonej procedury celnej, jak i jego zachowania w całym okresie obowiązywania. Kontrola przestrzegania przepisów dotyczących stosowania danej procedury, jak i przepisów prawa celnego przeprowadzona była w okresie obowiązywania przedmiotowego pozwolenia przez organy celne na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27.09.1999r. w sprawie warunków wykonywania czynności kontroli celnej ( Dz.U. Nr 80, poz. 909 ze zm.).

Z ustaleń decyzji organów celnych obu instancji wynika, że przeprowadzona kontrola działalności skarżącej Agencji Celnej wykazała istotne naruszenie przepisów prawa celnego jak i warunków pozwolenia nr [...] z [...] r., uzasadniające jego cofnięcie. Pozwolenie to zostało udzielone [...] Agencji Celnej w R. jako odbiorcy towarów przywożonych w ramach wspólnej procedury tranzytowej ( por. § 100 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 10.11.1999r.), co oznacza, że agencja mogła je stosować tylko wówczas, gdy występowała w takim charakterze w konkretnym przywozie towarów, co winny odzwierciedlać stosowne zapisy w dokumentach zgłoszenia tranzytowego T 1 i T2. W sprawie było bezsporne, że wkrótce po uzyskania pozwolenia, bo już [...] r. skarżąca Agencja czterokrotnie zakończyła w procedurze uproszczonej wspólną procedurę tranzytową pomimo, że nie była odbiorcą towarów wskazanych w dokumentach T2.

Bezsporne było również, że w dniu [...] r. organy celne stwierdziły brak środka transportu z towarem w "miejscu uznanym" pomimo doręczenia stronie w trybie § 29 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie procedur uproszczonych (Dz.U. Nr 104, poz. 1194) rozstrzygnięcia o zatrzymaniu towaru do czasu kontroli celnej. Kontrola celna w rozumieniu art. 3 § 1 pkt. 5 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( tj. Dz.U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) obejmuje czynności podejmowane w ramach dozoru celnego ( art. 3 § 1 pkt. 1), któremu podlegają wszystkie towary od chwili ich wprowadzenia na polski obszar celny ( art. 35 § 1 Kodeksu celnego). Działanie uniemożliwiające urzędnikom celnym przeprowadzenie kontroli celnej, polegające na usunięciu, choćby krótkotrwałym środka transportu z towarem stanowi wycofanie towaru spod dozoru celnego, które musi być uznane za istotne naruszenie przepisów prawa celnego o kontroli i dozorze celnym ( tj. art. 3 § 1 pkt. 1 i 5 oraz art. 35 § 1 Kodeksu celnego). Bez znaczenia jest tu zamiar, liczy się jedynie fakt zaistnienia takiego zdarzenia. Kwestia zamiaru ( winy) jest istotna tylko z punktu widzenia odpowiedzialności karnoskarbowej przewidzianej za taki czyn w art. 94 § 2 ustawy z 10 września 1999r. Kodeks karny skarbowy ( Dz.U. Nr 83, poz. 930 ze zm.).

Skarżący nie kwestionował w skardze faktu wielokrotnego przekroczenia kwoty zabezpieczenia generalnego, podkreślając, że nie doprowadziło to do braku zapłaty należności celnych. Wskazać należy, że zabezpieczenie należności celnych i zapłata tych należności to dwie różne instytucje prawa celnego. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt. 8 i 9 Kodeksu celnego należności celne - przywozowe i wywozowe to cła i inne opłaty związane z przywozem i wywozem towarów. Natomiast zabezpieczenie należności celnych przywozowych i wywozowych przewidują m. in. przepisy art. 79 § 1 pkt. 6 ( dla procedury uproszczonej), art. 99 § 2 Kodeksu celnego ( dla procedury tranzytu) i przepisy Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej i jego celem jest zagwarantowanie pokrycia kwoty długu celnego. Wysokość zabezpieczenia ustalana jest na poziomie równym wysokości długów celnych lub szacunkowej kwocie maksymalnej wynikającej z powstałego lub mogącego powstać długu celnego ( art. 198 § 1 kodeksu celnego). W wypadku, gdy przyjmowane jest zabezpieczenia generalne długów celnych, których wysokość może ulec zmianie z upływem czasu, osoba która składa zabezpieczenie jest zobowiązana do oszacowania wysokości takiego zabezpieczenia na poziomie pozwalającym na pokrycie w każdym czasie jej długów celnych ( art. 198 § 2 Kodeksu celnego). Powyższe przepisy wskazują, że wysokość zabezpieczenia jest konkretnie ustalona przez organy celne, a jej wielokrotne przekraczanie przez osobę składającą takie zabezpieczenie stanowi o naruszeniu powołanych wyżej przepisów.

W aktach administracyjnych znajdują się notatki służbowe sporządzone przez urzędników Urzędu Celnego potwierdzające ustalenia organów celnych o wielokrotnym przekroczeniu przez skarżącą Agencję sumy zabezpieczenia ( k. [...]).

W kwestii zgłoszeń uzupełniających przepis § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 r. w sprawie procedur uproszczonych ( Dz.U. Nr 19, poz. 229) w sposób jednoznaczny formułuje obowiązek złożenia zgłoszenia celnego uzupełniającego nie później niż w terminie 5 dni po upływie ostatniego dnia okresu rozliczeniowego ( pkt. 1 ) oraz stanowi, że do zgłoszenia uzupełniającego należy dołączyć dokumenty wymagane zgodnie z art. 64 § 2 Kodeksu celnego oraz ewentualnie oryginał faktury ( pkt. 2). Termin wskazany w punkcie 1§ 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów dotyczy zatem również załączników do zgłoszenia uzupełniającego. Skarżąca Agencja podała, że konieczne załączniki do zgłoszeń uzupełniających, które złożyła w terminie tj. do [...] grudnia 2001r., składała sukcesywnie do [...] grudnia 2001r. Przyznaje tym samym, że przekroczyła znacznie wskazany wyżej termin na złożenie kompletnego zgłoszenia uzupełniającego. Uchybienia wskazane w protokole kontroli z dnia [...] r. oraz dotyczące postępowań związanych z zaniżeniem wartości celnej towarów, organ celny drugiej instancji uznał za nieistotne dla cofnięcia pozwolenia, zatem należy uznać, że nie stanowiły one podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji i pozostają poza kontrolą sądu.

Reasumując należało uznać, że wskazane wyżej przypadki naruszenia warunków pozwolenia jak i przepisów prawa celnego uprawniały organy celne do cofnięcia pozwolenia w świetle powołanych wyżej przepisów.

Zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu i dlatego orzeczono jak w sentencji zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

/-/ B. Koś /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ T. M. Geremek