Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 583/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
article: art. 7, art. 16 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3, art. 156 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 153, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 296, art. 298,l art. 299, art. 300 § 1
journal: Dz.U. 1946 nr 57 poz 319
law: Dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe
article: art. 107 § 1 i 7 3
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa L. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2010 r. znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego Nadleśnictwa L.kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Minister Środowiska podstawie art. 138 § 1 pkt 1

ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "Kpa" utrzymał w mocy własną

decyzję z dnia [...] września 2010 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra

Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. o przejęciu na własność

Państwa parceli leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie L.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

1. Decyzją z dnia [...] maja 1962 r. (zwanej dalej "decyzją z 1962 r.") Minister

Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego orzekł o przejęciu na własność Państwa parceli

leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie L.

2. Wnioskiem z dnia 9 listopada 2004 r. R. K., E. P., M.

M. i J. K. wystąpili o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Ministra

Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego podnosząc, że decyzja została wydana z rażącym

naruszeniem prawa.

3. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lutego

2008 r., Minister Środowiska odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca

2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 760/08 uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. oraz

poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2007 r.

W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznając ponownie sprawę Minister winien

dokonać oceny czy spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przejęcia

nieruchomości, a więc, czy nieruchomość leśna została objęta we władaniu Państwa do

dnia wejścia w życie ustawy (5 kwietnia 1958 r.), w tym władaniu pozostawała oraz czy

pozostawała we władaniu Państwa w dniu wydania decyzji z 1962 r. Sam fakt

pozyskania z parceli leśnej w 1955 r. 282,96 m3 drewna nie może być wystarczającym

dowodem władania przez Państwo nieruchomością w dniu wejście w życie ustawy.

5. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. - utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja

2009 r. - Minister Środowiska ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji

z 1962 r.

6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października

2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1151/09 uchylił obie decyzje Ministra Środowiska.

W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że Minister nie zastosował się do wskazań

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

wyrażonych w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. Zauważono, że w sprawie zostały

wydane decyzje w oparciu o te same dokumenty, co do których Sąd uprzednio wyraził

jasno stanowisko, że nie pozwalają one na jednoznaczne stwierdzenie, że

przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa do dnia 5 kwietnia

1958 r. i pozostawała nadal na dzień [...] maja 1962 r. Wskazano, że przygotowanie

gleby do nasadzeń oraz wykonanie nasadzeń w 1956 r. - dowodem czego są adnotacje

umieszczone we wniosku "Odnowienia i pielęgnowania lasu na rok 1956" - nie może

stanowić przesłanki do jednoznacznego stwierdzenia, iż nieruchomość znajdowała się

we władaniu Państwa na dzień 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal na dzień [...] maja

1962 r. Natomiast poprzestanie przez organ administracji na stwierdzeniu, iż około dnia

5 kwietnia 1958 r., jak również około dnia [...] maja 1962 r. przeprowadzane były na

pewno zabiegi ochrony lasu, zabiegi pielęgnacyjne oraz inne zabiegi rutynowe, narusza

podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prowadzenia

postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa, szczególnie

w sytuacji, gdy strona kwestionuje powyższe okoliczności.

7. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Środowiska stwierdził nieważność

decyzji z 1962 r.

8. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wniosku Nadleśnictwa L.

o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Środowiska

utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2010 r.

9. Wyrokiem z dnia 4 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1243/11 uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia

[...] czerwca 2011 r.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zarówno decyzja z dnia [...] września 2010

r. jak i z dnia [...] czerwca 2011 r. została podpisana przez tą samą osobę działającą

z upoważnienia Ministra Środowiska, zatem decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. została

wydana z istotnym naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 Kpa.

10. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy własną

decyzję z dnia [...] września 2010 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podniósł, iż przejęcie nieruchomości na

własność Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych

spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr

17, poz. 71), dalej jako "uspnr".

Wskazano co należy rozumieć pod pojęciem władania (gospodarowania) -

przeprowadzenie w lesie czynności gospodarczych takich jak: zalesianie, pielęgnacja

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

upraw i drzewostanów oraz pozyskanie drewna.

Z akt sprawy wynika, że z nieruchomości pozyskano w 1955 r. 282,96 m3

drewna, w 1954 r. 134,24 m3 drewna oraz w 1956 r. 978,81 m3 drewna (na co wskazują

wpisy dokonane w planie urządzenia lasu za okres od 1953 r. do 1962 r). Adnotacje

umieszczone we wniosku "Odnowienia i pielęgnowania lasu na rok 1956" świadczą

o przygotowaniu gleby do nasadzeń oraz o wykonaniu nasadzeń na omawianej działce

w 1956 r. Z powyższego w ocenie organu wynika, że pozyskanie drewna

z przedmiotowej parceli leśnej, jak również nasadzenia na niej dokonano przed dniem 5

kwietnia 1958 r., a więc przed dniem wejścia w życie uspnr co potwierdza, że Lasy

Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej czynności władcze przed dniem

wejścia w życie ustawy.

Natomiast wśród zgromadzonego materiału dowodowego nie odnaleziono

zapisów potwierdzających spełnienie drugiej przesłanki przejęcie nieruchomości

w trybie art. 9 uspnr, tj. wykonania na przedmiotowej nieruchomości leśnej przez Lasy

Państwowe czynności gospodarczych.

W ocenie Ministra pozyskanie drewna jak również wykonanie nasadzeń nie może

być wystarczającym dowodem do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość leśna

pozostawała we władaniu państwa w dniu wejścia w życie uspnr.

Pozostały materiał dowodowy nie potwierdził również wykonania czynności

władczych przez Nadleśnictwo w dacie wejścia w życie uspnr oraz w dacie wydania

decyzji z dnia [...] maja 1962 r.

Wskazano, że opinia rzeczoznawcy dr inż. leśnika R. Z.,

przedstawiona przez Nadleśnictwo L., potwierdza fakt pozyskania drewna

z przedmiotowej parceli leśnej przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Jednakże z zeznań J.

K. nie wynikają żadne inne czynności gospodarcze wykonywane przez Lasy

Państwowe na przedmiotowej działce poza pozyskaniem drewna w latach 1954

i 1955 r. Świadek ten oświadczył, że nie wyznaczał on drewna na przedmiotowej

działce P. M. K. Z zeznań świadków znajdujących się w aktach

sprawy wynika, że w czasie kiedy P. M. K., były właściciel działki, został

wysiedlony przedmiotową nieruchomością leśną opiekowała się siostra P. A.

K., która była również współwłaścicielką lasu. Po powrocie do miejsca

zamieszkania od 1957 r. aż do 1974 r. P. M. K. wraz z siostrą P. A.

K. opiekowali się działką i użytkowali ją na swoje potrzeby — wycinali drzewo

na opał, oczyszczali z suszu i połamanych gałęzi. Świadkowie zeznali, że P. M.

K. wykonywał na spornej działce czynności gospodarcze w latach 1960-1965,

a także, że uzyskiwał zezwolenia i wywoził drewno ze swojej działki w latach 1955 -

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

1965, a także utrzymywał las w bardzo dobrym stanie.

Uwzględniając powyższe, a także wskazania zawarte w wyrokach

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa

760/08 oraz z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1151/09 organ stwierdził

niespełnienie drugiej przesłanki warunkującej objęcie nieruchomości we władanie

Państwa, na podstawie ww. art. 9 uspnr. Dlatego też uznał, że decyzja z 1962 r. została

wydana z rażącym naruszeniem prawa i należało stwierdzić jej nieważność.

Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano:

* nie przekroczono art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 i art. 81 Kpa, gdyż postępowanie

było prowadzone zgodnie z przepisami Kpa oraz interesem społecznym i słusznym

interesem strony, zatem nie może być mowy o naruszeniu wymienionych artykułów;

* organ skrupulatnie zebrał materiał dowodowy nie pomijając żadnego dostępnego

dowodu w sprawie - dopuszczono wszystkie dowody dostarczone przez strony w toku

postępowania;

* zawiadomiono strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i o możliwości

wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów;

* nie naruszono art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 Kpa gdyż decyzja zawiera obok

uzasadnienia prawnego również uzasadnienie faktyczne poprzez wskazanie faktów, na

których organ oparł się oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił

wiarygodności;

* strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności

faktycznych, skoro nie udowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania

decyzji dla niej niekorzystnej;

* decyzja z 1962 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych;

* odnośnie naruszenia art. 9 uspnr przywołano uchwałę Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 20 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 88);

* samo objęcie Planem urządzania lasu przedmiotowej działki w dniu 5 kwietnia 1958 r.

oraz w dniu [...] maja 1962 r. nie może zaświadczać o władaniu nią w rozumieniu art. 9

uspnr - znaczenie ma bowiem fakt pozostawania nieruchomości we władaniu Państwa

na dzień wejścia w życie ustawy, jak również pozostawanie przez Skarb Państwa w tym

władaniu w chwili orzekania o przejęciu, a więc w niniejszej sprawie w dniu [...] maja

1962 r.;

* złożone w sprawie zeznania świadków nie potwierdzają, że nieruchomość była we

władaniu Państwa w dacie wejścia w życie uspnr oraz w dacie wydania decyzji Ministra

Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. tzn., że wtedy Lasy

Państwowe wykonywały na niej czynności władcze;

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

- skoro nie udowodniono, że Skarb Państwa władał sporną nieruchomością zatem nie

można mówić, że był posiadaczem w myśl przepisów dekretu z dnia 11 października

1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm.), zwanego dalej "pr".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Państwowe

Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. - reprezentowane przez

profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego - wniosło o uchylenie zaskarżonej jak

i poprzedzającej ją decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] września 2010 r. oraz

o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

naruszenie art. 156 § 2 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania -

poprzez całkowite pominięcie okoliczności, że decyzja z 1962 r. wywołała

nieodwracalne skutki prawne, co w konsekwencji uniemożliwia stwierdzenie jej

nieważności;

naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 Kpa które miało istotny wpływ na

wynik postępowania - poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego

i zastosowanie wybiórczej oceny dowodów zebranych w sprawie, co doprowadziło do

błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy, polegającego na przyjęciu,

że Lasy Państwowe nie znajdowały się we władaniu nieruchomością w dacie wejścia

w życie uspnr oraz w dacie wydania decyzji z 1962 r.;

naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 Kpa które miało

istotny wpływ na wynik postępowania - poprzez prowadzenie postępowania

dowodowego co do istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją z 1962 r. w miejsce

postępowania dowodowego dotyczącego przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 Kpa,

w szczególności przyjęcie, że to Skarżący powinien obecnie wykazać i dostarczyć

dowody świadczące o tym, że nieruchomości pozostawała w latach 1958-1962 we

władaniu Państwa;

naruszenie art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania

cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) - dalej jako "Kpc", w zw. z art. 8 Kpa i art. 11

Kpa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania - poprzez nie umieszczenie

w zaskarżonej decyzji właściwego uzasadnienia faktycznego, które powinno

w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione,

dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom

odmówił wiarygodności;

naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania -

poprzez uznanie, iż decyzja z 1962 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa

mimo, że tego rodzaju kwalifikowana wada prawna decyzji administracyjnej nie

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

zachodzi w niniejszej sprawie;

- naruszenie art. 153 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej

dalej "ppsa", które miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez błędne ustalenie

zakresu związania organu wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania - organ nie

zastosował się do poleceń sądu co do wnikliwego rozważenia wszystkich argumentów

Skarżącego zawartych w dotychczas złożonych pismach (z 8 lipca 2011 r. oraz skardze

z dnia 30 sierpnia 2011 r); organ przekroczył zakres związania poprzez mylne

przyjęcie, iż dotyczy ono także oceny mocy środków dowodowych dokonanej przez

Sąd, co w konsekwencji doprowadziło do odstąpienia od analizy całokształtu materiału

dowodowego zgromadzonego w sprawie i błędnego ustalenia, że w sprawie nie zostały

spełnione przesłanki przejęcia nieruchomości z art. 9 uspnr;

* naruszenie art. 9 uspnr w zw. z art. 9 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r.

o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.) poprzez

przyjęcie, że o fakcie władania parcelą leśną w danym czasie mogą świadczyć jedynie

konkretne czynności gospodarcze (takie jak nasadzenia, pielęgnacja upraw

i drzewostanów oraz ich pozyskanie) podjęte w danym roku kalendarzowym, bez

uwzględnienia zasad gospodarki leśnej oraz przepisów regulujących planowanie takiej

gospodarki obowiązujących w dacie wydania decyzji z 1962 r. i w okresie ją

poprzedzającym;

* naruszenie art. 296, art. 298, art. 299 oraz art. 300 § 1 pr poprzez nieuwzględnienie

regulowanych przez te przepisy domniemań prawnych co do posiadania samoistnego

przysługującego osobie faktycznie władającej rzeczą, ciągłości posiadania oraz

zgodności posiadania z prawem.

W uzasadnieniu skargi dokonano obszernego i szczegółowego rozwinięcia

zarzutów min.: zwracając uwagę na następujące okoliczności:

- Lasy Państwowe dokonały przeniesienia własności spornej nieruchomości

(przynajmniej jej części), na mocy umowy z gminą U. z dnia 6 listopada

2001 r. zawartej w formie aktu notarialnego (rep. A Nr [...]) i stan własności

nieruchomości nie może zostać odwrócony mocą decyzji administracyjnej;

* głównym motywem, którym posługuje się organ dla wykazania, że nieruchomość nie

pozostawała we władaniu Lasów Państwowych w dacie wejścia w życie uspnr oraz

w dacie wydania decyzji z 1962 r. jest wartość dowodowa zeznań niektórych świadków

tj. sąsiadów P. M. i A. K. lub samego P. M. K., które

zostały przedstawione przez ich spadkobierców;

* zeznania o władaniu nieruchomością przez P. A. K. w latach 1950-57

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

pochodzą od jej brata, który występował we wcześniejszym postępowaniu jako strona

bezpośrednio zainteresowana zwrotem nieruchomości;

- z protokołu zeznań J. K., M. B., J. S., J. B.,

P. M. (z dnia 18 maja 1961 r.) wynika, że od 1957 r. drzewo było wycinane,

wywożone, zbierano chrust, itp. z "lasu obywateli K.", jednakże nie

precyzowano o jaki dokładnie teren chodzi, nie informowano również o jego podziale;

z powyższego Skarżący wyciągnął wniosek, że w świadomości zeznających

nieruchomość o którą toczy się spór, a "las obywateli K." nie były

rozróżniane;

zauważono, że czynności władcze P. M. K. były podejmowane

w stosunku do innego obszaru, czego nie mieli świadomości zeznający (nie znający

uregulowań prawnych) dla których całość była "lasem obywateli K." -

wynika to z zeznań J. K. oraz S. K. i A. D.;

S. K. i A. D. byli gajowymi odpowiednio leśnictwa W.

i leśnictwa H. i z uwagi na wykonywaną pracę posiadali wiedzę co do

charakteru prawnego zarówno nieruchomości położonej w oddziale [...] Nadleśnictwa

L., jak i tego obszaru, który pozostawał we własności Państwa K.;

S. K. zeznał, że nie wyznaczał drzewa P. K. - drzewa

wycinano i wybierano papierówkę w 1954 r. i 1955 r. na parceli, do której potem rościł

pretensje P. K., a włączonej do Lasów Państowych; natomiast P. K.

posiadał las z P.F.Z. w potoku; w ocenie Skarżącego zeznanie dowodzi, że świadek

rozróżnia istnienie dwóch nieruchomości; z zeznań A. D. wynika, że

wyznaczał drzewo P. K. wspólnie z leśniczym K. w lesie w potoku

w granicy gruntów P.F.Z. niegdyś chłopskich; zeznał również, że w granicy oddziału [...]

płynie drugi potok, ale tam jest las państwowy z którego nigdy żadnego drzewa P.

K. nie wyznaczano;

organ nie odniósł się do spójnych zeznań S. K. i A.

D., natomiast co do zeznań J. K. wywiódł tylko wniosek, iż leśniczy nie

wyznaczał P. M. K. drewna na nieruchomości [...] oraz nie

wspominał na dokonywaniu na niej czynności przez Lasy Państwowe, oprócz lat 1954-

55; pominięto zatem tę część zeznań, z której wynika, że działanie polegające na

niewyznaczaniu drewna dla P. M. K. było spowodowane zakazem jego

wstępu na powierzchnię oddziału [...], ponieważ figurowała ona na mapie

drzewostanowej jako las państwowy; zauważono, że zeznania dotyczą okresu od 1957

r. czyli od daty, w której J. K. zaczął pełnić funkcje leśniczego;

powyższe wskazuje, że w ocenie świadków mających odpowiednią wiedzą tj.

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

leśniczych i gajowych oddział [...]w datach wejścia w życie ustawy uspnr oraz wydania

decyzji z 1962 r. pozostawał we władaniu Państwa;

- z Planu Urządzenia Lasu (obejmującego okres wejścia w życie ustawy uspnr oraz

wydania decyzji z 1962 r.) wynika, że przedmiotowa nieruchomość była we władaniu

Lasów Państwowych; w oparciu o ten dokument Nadleśnictwo R. władało

gospodarstwem leśnym i co roku prowadziło tam cięcia;

- mając na względzie specyfikę prowadzenia gospodarki leśnej wskazano, że

zaniechanie wycinek w dalszych latach (po 1956 r.) nie świadczy o braku władania

nieruchomością, a tylko o wypełnieniu Planu Urządzenia Lasu w poprzednich latach;

powyższe jest adekwatne do innych czynności np. nasadzeń dokonano w 1956 r.,

zatem dalsze nie były konieczne - powyższe stanowisko jest zgodne z opinią dr inż.

R. Z. z dnia 8 kwietnia 2010 r. gdzie m.in.: wskazano, że zaniechanie

dalszych cięć było przejawem roztropnego władania nieruchomością przez skarżącego

w okresie 1953-62, a także analiza gospodarki przyszłej zawarta w Planie Urządzenia

Lasu za okres 1965-1975;

- pominięto treść opinii dr inż. R. Z. i wnioski z niej płynące, gdzie autor po

szczegółowej analizie zasad gospodarki leśnej oraz Planów Urządzenia Lasu dla

Nadleśnictwa R. 1953-1962 oraz dla Nadleśnictwa L. 1965-1975 stwierdził, że

realizacja zadań wyznaczonych w pierwszym ze wskazanych planów urządzenia lasu

świadczy o faktycznym władaniu przez Lasy Państwowe w całym okresie

gospodarczym nieruchomością [...].

Minister Środowiska w odpowiedzi na skargę w całości podtrzymał pogląd

przedstawiony w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi szczegółowo odnosząc

się do zarzutów skargi. Min.: wskazano, że w Planów Urządzenia Lasu dla

Nadleśnictwa R. 1953-1962 nie przewidziano wykonywania na przedmiotowej

działce przez Lasy Państwowe żadnych czynności gospodarczych około dnia 5 kwietnia

1958 r. jak również w dniu [...] maja 1962 r. Wśród zebranych akt sprawy nie ma

dowodów potwierdzających wykonanie na przedmiotowej nieruchomości leśnej przez

Lasy Państwowe czynności gospodarczych w dniach 5 kwietnia 1958 r. i [...] maja 1962

r. Zeznania świadka J. K. odnośnie zakazu wstępu P. M. K. na

teren oddziału [...] zestawiono z zeznaniami innych świadków wskazującymi, że P.

M. K. wraz z siostrą A. opiekowali się przedmiotową działką i

użytkowali ją na swoje potrzeby oraz, że las był utrzymany w bardzo dobrym stanie.

W piśmie procesowym z dnia 19 kwietnia 2012 r. Skarżący odniósł się do

argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę wskazując, że Minister tylko neguje

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

zarzuty skargi, bez przedstawienia merytorycznego uzasadnienia prezentowanych

poglądów. W szczególności nie ustosunkowano się do obszernej argumentacji opartej

na treści zeznań osób posiadających najbardziej fachową wiedzę dotyczącej spornej

nieruchomości tj. J. K., A. D., S. K.

Podtrzymano zarzuty dotyczące nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych przez

decyzję z 1962 r. analizując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16

grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 7/96 konstatując, że nie będzie ona miała zastosowania

w niniejszej sprawie, z uwagi na fundamentalne różnice pomiędzy stanem faktycznym,

na tle którego podjęto uchwałę oraz okolicznościami niniejszej sprawy. Zauważono, że

plany gospodarki leśnej były sporządzane tylko i wyłącznie w celu prowadzenia

gospodarki leśnej w lasach państwowych. Zatem gdyby sporna działka nie pozostawała

we władaniu Państwa, to nie zostałaby objęta planem na lata 1953-1962. Samo

istnienie planu potwierdza w istocie przynależność działki do Państwa. Zwrócono

również uwagę, że przyjęcie, iż niespełniono przesłanki z art. 9 uspnr nie może

prowadzić do wniosku, że udowodniono tym okoliczność przeciwną. Podniesiono także,

że ciężarem dowodu co do braku realizacji warunków z art. 9 uspnr obciążeni byli

spadkobiercy P. M. i A. K., którzy temu obowiązkowi nie sprostali.

R. K., E. P., M. M. i J. K. pismem

z dnia 13 czerwca 2012 r. wnieśli o oddalenie skargi wskazując, że wyłącznym celem

Skarżącego jest dążenie przewlekłości postępowania. Zwrócono uwagę, że uczestnicy

nie są wstanie odczytać intencji Skarżącego wskazującego naruszenie art. 107 §1 i 3

Kpc. Wskazano, że decyzja z 1962 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Wydając zaskarżoną decyzję Minister wypełnił wytyczne zawarte we wcześniejszym

wyroku Sądu, zatem nie naruszył art. 153 ppsa.

Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. pełnomocnik Skarżącego zwrócił

uwagę, iż ustalenia faktyczne z decyzji z 1962 r. gdzie wskazano na istnienie dwóch

części kompleksu leśnego układają się w logiczną całość z zeznaniami pracownika

Lasów Państwowych J. K. Konkluzje z zeznań J. K. będącego

praktykiem i wnioskami opinii dr inż. R. Z. są identyczne. Ponadto

podniesiono, że materiał dowodowy nie pozwala na sformułowanie konkluzji, jakoby las

nie pozostawał we władaniu Skarbu Państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako zasadna powoduje konieczność wyeliminowanie z obrotu zarówno

zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Ministra Środowiska.

Na wstępie należy stwierdzić, iż rolą Ministra Środowiska w postępowaniu

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

administracyjnym nie była merytoryczna ocena, czy w 1962 r. wystąpiły przesłanki do

wydania decyzji o przejęciu nieruchomości leśnej o pow. 11,93 ha na własność Skarbu

Państwa w trybie art. 9 ust. 1 uspnr, a wyłącznie weryfikacja czy decyzja z dnia [...] maja

1962 r. nie została wydana w warunkach art. 156 § 1 Kpa.

W rozpoznawanej sprawie organ orzekał w trybie przepisów dotyczących

stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zatem, dokonanie oceny zgodności

zaskarżonej decyzji z prawem przez Sąd, poddane jest specyficznym regułom

odnoszącym się do kontroli orzeczeń wydanych w trybach nadzwyczajnych.

Po pierwsze należy stwierdzić, że postępowanie o stwierdzenie nieważności

decyzji administracyjnej, jest obok postępowania w sprawie wznowienia postępowania

jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych i nie może być

traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją

ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego

stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy

w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. (sygn. akt III ARN 70/95, OSNP 1996/18/258),

w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia

nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności

z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.

Podkreślić należy, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu

administracyjnego jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest

ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 §

1 Kpa zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie

rozstrzygnięcie. Numerus clausus wad decyzji administracyjnej skutkujących jej

nieważnością zawiera dyspozycja art. 156 § 1 Kpa (vide wyroki Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1998 r., IV SA 1290/96, niepubl.; z dnia 8 czerwca

1998 r., IV SA 1490/96, niepubl.; z dnia 30 grudnia 1998 r., IV SA 2319/96, niepubl.).

Oznacza to, że prowadzone przez organ wyższego stopnia, czy też inaczej mówiąc

organ nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji sprowadza

się jedynie do badania, czy decyzja będąca przedmiotem tego postępowania dotknięta

jest jedną z wad, o których stanowi ten przepis, z zaznaczeniem, że wyłączona jest

w takim wypadku wykładania rozszerzająca przesłanek nieważnościowych. Organ

dokonuje w takim postępowaniu oceny ważności decyzji administracyjnej w oparciu

o zgromadzony przed jej wydaniem materiał dowodowy i na podstawie przepisów prawa

obowiązujących w dacie jej wydania. Niniejszy skład Sądu podziela zaprezentowane

stanowisko doktryny, jednakże w niniejszej sprawie z uwagi wytyczne zawarte

w poprzednio wydanych wyrokach w niniejszej sprawie (art. 153 ppsa) musiał

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

uwzględnić konkretne uwarunkowania (wytyczne) z nich wynikające.

Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest

wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z przywołanego art. 16

Kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest

w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 §

1 kpa (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 1988 r., sygn.

akt IV SA 948/87, GAP nr 17 z 1988 r.).

Minister stwierdził, że decyzja z 1962 r. została wydana z rażącym naruszeniem

prawa.

Przesłanką zastosowania przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa celem stwierdzenia

nieważności aktu administracyjnego jest wydanie tegoż bez podstawy prawnej lub

z rażącym naruszeniem prawa.

W kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie

w judykaturze i piśmiennictwie, a zdaniem Sądu nie jest celowa kolejna analiza

jednolitego stanowiska w tym przedmiocie. Stwierdzić jedynie należy, iż rażące

naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak [w:]

B. Adamiak, J. Jendrośka "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu

administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze

stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty

unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (vide wyrok Naczelnego

Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, LEX nr

468745). Rażące naruszenie oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości

interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op.

cit., s. 71). Nie chodzi tu o błędy w interpretacji prawa, ale o przekroczenie prawa

w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego:

z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z dnia 21 października 1992

r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu

art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują trzy przesłanki: oczywistości naruszenia prawa,

charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze

skutki, które wywołuje decyzja.

W niniejszej sprawie, przedmiotem nadzoru Ministra była wydana na podstawie

art. 9 ust. 1 uspnr decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego o przejęciu na

własność Państwa parceli leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie

L. Zatem rolą Ministra było ustalenie, czy w/w decyzja została wydana z rażącym

naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 uspnr

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

nieruchomości leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy

(a więc 5 kwietnia 1958 r.), przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich

obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane

przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości

te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych

nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie

w mocy uznane zostanie za niezbędne. Dlatego też Minister rozpoznając sprawę

w trybie nadzoru obowiązany był ocenić czy przejęcie konkretnej nieruchomości leśnej

(działki w oddziale [...]) rażąco nie naruszało regulacji art. 9 ust. 1 uspnr. Zatem czy

przejęcie w/w nieruchomości nie było oczywiście nieuzasadnione w oparciu o ten

przepis. Dokonując oceny organ obowiązany był uwzględnić wytyczne zawarte

w wyrokach sądów administracyjnych wydanych w tej sprawie z uwagi na art. 153 ppsa,

zatem mieć na uwadze, że sam fakt pozyskania z parceli leśnej w 1955 r. 282,96 m3

drewna nie może być wystarczającym dowodem władania przez Państwo

nieruchomością w dniu wejście w życie uspnr., jak również, że przygotowanie gleby do

nasadzeń oraz wykonanie nasadzeń w 1956 r. nie może stanowić przesłanki do

jednoznacznego stwierdzenia, iż nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa

na dzień 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal na dzień [...] maja 1962 r. Ponadto brak

możliwości wykazania stosownym dokumentem faktu władania sporną nieruchomością

nie stoi na przeszkodzie wykazania tego innym środkiem dowodowym, w myśl art. 75 §

1 Kpa.

Aby móc dokonać przejęcia nieruchomości leśnej na rzecz Skarbu Państwa

w trybie art. 9 ust. 1 uspnr musiały być spełnione dwa warunki: nieruchomość musiała

znajdować się we władaniu Państwa do dnia wejścia w życie uspnr oraz pozostawać

we władaniu Państwa w dniu wydawania decyzji o przejęciu. Minister w oparciu

o zgromadzony materiał dowodowy dwukrotnie stwierdził, że Nadleśnictwo (a więc

Państwo) wykonywało na nieruchomości leśnej czynności władcze przed dniem 5

kwietnia 1958 r. (co wypełnia pierwszą przesłankę warunkującą wydanie decyzji

w trybie art. 9 ust. 1 uspnr). Natomiast nie zgromadzono dowodów wskazujących, że

w dniu [...] maja 1962 r. na nieruchomości leśnej przeprowadzano czynności władcze, co

w ocenie organu było wystarczające do przyjęcia niewypełnienia drugiej przesłanki

żart. 9 ust. 1 uspnr, a w konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. jako

wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Jednakże taka konkluzja organu była nieuprawniona z uwagi na poniższe

uwarunkowania. Decyzją z 1962 r. w pkt 1. uchylono decyzję Okręgowego Zarządu

Lasów Państwowych w P. z dnia [...] maja 1961 r. W tej ostatniej decyzji -

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

dotyczącej nieruchomości położonej w oddziale [...] o pow. 12,37 ha - wskazano, że P.

M. i A. K. nie byli dopuszczani do użytkowania parcel położonych

w oddziale [...], w granicach lasów państwowych, zaś przedłożone zaświadczenie P.

M. K. dotyczy innej nieruchomości leśnej (położonej przy potoku).

Zestawienie obu decyzji wskazuje, że decyzją z 1962 r. ograniczono przejęcie

nieruchomości leśnej o pow. 12,37 ha o obszar 0,44 ha oznaczony nr [...], położony

poza areałem Państwowym, stanowiący własność P. M. K. Z

powyższego wynika, że już w 1962 r. orzekający wówczas organ administracji

rozróżniał niejako dwa kompleksy leśne: mniejszy użytkowany przez P. M.

K. (przy potoku) i większy będący w zarządzie Lasów Państwowych, a do

którego prawa zgłaszał P. M. K. Przejście na własność Skarbu Państwa

orzeczono tylko większego o pow. 11,93 ha.

Natomiast w postępowaniu nieważnościowym, przy ocenianiu dowodów nie

uwzględniono tej okoliczności jak również nie odniesiono się do skutków tego

rozróżnienia, na co zwrócono uwagę w skardze, jednocześnie dokonując szczegółowej

analizy zeznań świadków okoliczność tę uwypuklając. Zgromadzone w toku

postępowania dowody (w tym zeznania) miały potwierdzić, czy w 1962 r. istniała

przesłanka (władanie odziałem [...] przez Skarb Państwa) do wydania decyzji w trybie

art. 9 ust. 1 uspnr. Oczywiście ich znaczenie należało oceniać przez pryzmat

postępowania nieważnościowego, tzn. czy wskazują one w sposób bezsprzeczny, że

w 1962 r. istniały (lub nie) podstawy do wydania decyzji o treści jak ta kontrolowana

z dnia [...] maja 1962 r., a więc w konsekwencji, czy wydana decyzja jest (lub nie)

oczywiście niezgodna z wówczas obowiązującym porządkiem prawnym. Zauważyć

należy, że orzekając w 1962 r. organ zgromadził materiał dowodowy (protokoły zeznań

gajowych i leśniczego) w oparciu o który wówczas uznał, że nie ma możliwości

utrzymać w mocy decyzji z 1961 r. co do znajdującej się nad potokiem nieruchomości

o pow. 0,44 ha będącej we władaniu P. M. K., odrębnej od działki

oddziału [...]. Natomiast w ocenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego materiał

dowodowy był wystarczający do orzeczenia o przejęciu nieruchomości o pow. 11,93 ha

(potwierdzał czynności władcze co do tego terenu). Obecnie zaś po ponad 40 latach od

wydania kontrolowanej decyzji organ nadzorczy dokonał zestawienia zeznań osób,

z uwagi na wykonywaną wówczas pracę, odpowiedzialnych za leśnictwo (gajowych

i leśniczego) - znających uwarunkowania nie tylko przyrodnicze ale też topograficzne

i prawne spornego terenu, których można nazwać specjalistami w tej dziedzinie -

z zeznaniami osób co do których nie ma pewności, że dysponowali wiedzą o różnym

tytule P. M. K. co do obu kompleksów leśnych. Dokonując oceny całego

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

materiału dowodowego organ nadzoru dał wiarę oświadczeniom złożonym w 2009 r.

(załączonym do pisma następców P. K. z dnia 4 stycznia 2010 r.) uznając,

że mają one większą moc dowodową niż te złożone przez leśniczego i gajowych.

Jednakże w uzasadnieniu obu decyzji (z lutego 2012 r. oraz września 2010 r.) nie

wskazano, dlaczego organ nadzoru przyznał większą moc dowodową współcześnie

złożonym oświadczeniom określonych osób, niż zeznaniom złożonym ówcześnie przez

specjalistów od leśnictwa. Kwestia ta jest istotna z tego względu, że w postępowaniu

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ nie przeprowadza

postępowania dowodowego w takim stopniu, w jakim dzieje się to w postępowaniu

"zwykłym". W postępowaniu nieważnościowym weryfikuje się decyzję organu niższego

rzędu na podstawie materiału dowodowego, jaki ten ostatni organ zebrał i jakim

dysponował w dacie wydawania decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 1 czerwiec 2010 r., sygn. akt II GSK 634/09, ogólnodostępny

w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając jednak na uwadze wytyczne zawarte w poprzednich orzeczeniach organ

nadzoru powinien był dokonać ustaleń w pewnym zakresie a mianowicie, w oparciu o

całokształt zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 Kpa), ocenić stan faktyczny

przyjęty w 1962 r. można ocenić jako jednoznacznie nieodpowiadający prawdzie (więc

czy nie istniały dwie odrębne nieruchomości leśne). W tym kontekście powinien

dokonać rzetelnie zestawienia wszystkich dowodów (a więc i opinii dr inż. R.

Z., skutków jakie rodziło objęcie planem urządzenia lasu), w szczególności zaś

zeznań świadków "specjalistów" złożonych wówczas z obecnie złożonymi

oświadczeniami mieszkańców okolicznych nieruchomości w świetle zasad

postępowania nieważnościowego. W szczególności uwzględnić jakie stany ówczesnego

władania lasem (konkretne, oczywiste zdarzenia) można uznać za wystarczający

dowód władztwa czy też jego przerwania, mając na względzie, że samo przygotowanie

gleby do nasadzeń, wykonanie nasadzeń w 1956 r., zabiegi pielęgnacyjne czy zabiegi

rutynowe za takie nie mogą być uznane (wytyczne z poprzednich wyroków).

Dopiero po rozpatrzeniu materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższego,

co następnie powinno zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 107

§ 3 Kpa) organ mógłby ustalić, czy stan faktyczny przyjęty w decyzji z 1962 r.

odpowiadał prawdzie. Wtedy zaś uprawniona byłaby konstatacja co do wydania bądź

nie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Natomiast z uzasadnienia zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji nie wynika,

dlaczego zeznania obecnie złożone są bardziej wiarygodne niż te pochodzące

z przełomu lat 50-60-ych i dlaczego prowadzą do przyjęcia, że stan faktyczny przyjęty

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

za podstawę wydania decyzji w 1962 r. był nieprawidłowy. Brak powyższego

w uzasadnieniu decyzji skutkuje uznaniem, że decyzja została wydana z naruszeniem

art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 §3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 16 Kpa, gdyż de

facto organ przeprowadził nowe postępowanie dowodowe (tak jakby to robił w trybie

"zwykłym") co w postępowaniu o stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest

nieuprawnione. Oparcie stosowania sankcji nieważności decyzji na różnicy w ocenie

mocy dowodowej materiału dowodowego byłoby sprzeczne z zasadą ogólną trwałości

decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12

stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 363/10, LEX nr 745223).

Zatem dopiero ocena materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych

wytycznych będzie uprawniała do przeprowadzenia kolejnego rozumowania, tzn. czy

decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie.

Natomiast ewentualne ustalenie, że decyzję wydano z rażącym naruszeniem

prawa będzie powodowało konieczność rozważenia czy decyzja wywołała

nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 Kpa). Obecnie spór o tę kwestię należy

uznać za przedwczesny, dlatego też zarzuty skargi w tej części należy uznać za

chybione. Zauważyć jedynie należy, że obecnie w orzecznictwie

sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości to, że w przypadku skutków

cywilnoprawnych są one możliwe do cofnięcia wówczas, gdy wadliwa decyzja

administracyjna wywołała je w sposób bezpośredni, a nie doszło do nich w sposób

pośredni, np. przez zawarcie umowy sprzedaży. Przyjmuje się, że decyzja

administracyjna wywoła nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepisy prawa

materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu

administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie

skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być

odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji

publicznej - tylko ze względu na zakres jego kompetencji - będzie nieodwracalny (por.

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK

1084/09, LEX nr 594882). Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych

decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma

umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego

indywidualnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny (por.

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I

OSK 63/10, LEX nr 745277).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, co następuje:

1. Nie ma racji Skarżący twierdząc, że skoro to spadkobiercy P. K.

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

wskazują na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa to właśnie oni powinni

przedłożyć dowody wskazujące, że tak w istocie było. Z art. 7 Kpa wynika obowiązek

organu administracji podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego

wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes

społeczny i słuszny interes obywateli. Zatem to organ administracji powinien tak

prowadzić postępowanie by zgromadzić materiał dowodowy pozwalający prawidłowo

ustalić istotne okoliczności sprawy. Jednakże, o ile podjęte obecnie próby

jednoznacznego wyjaśnienia określonej okoliczności zakończyłyby się niepowodzeniem

- np. z uwagi na brak oczywistych dowodów - nie można domniemywać, iż ówcześnie

ustalenia dokonano z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa nie może

być wyłącznie domniemane. Musi ono znajdować konkretne potwierdzenie w

zgromadzonym materiale dowodowym (tak samo wyrok Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09, ogólnodostępny

w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Zarzut naruszenia art. 296, art. 298, art. 299 oraz art. 300 § 1 pr poprzez

pominięcie wynikających z tych przepisów domniemań prawnych co do posiadania

samoistnego przez Państwo nieruchomości leśnej można uznać wyłącznie częściowo

za trafny. Minister Środowiska ustalając fakt władania nieruchomością na dzień [...] maja

1962 r. musiał mieć na uwadze wytyczne zawarte w poprzednich wyrokach sądów

administracyjnych. W tej systuacji poprzestanie na domniemaniach wynikających

z przywołanych przepisów pr - bez jednoczesnego ustalenia czy oczywiście miało

miejsce władanie nieruchomością leśną a więc czy nie doszło do jego przerwania -

prowadziłoby do naruszenia art. 153 ppsa. Sam bowiem fakt pozyskania z parceli leśnej

drewna, jak również przygotowanie gleby do nasadzeń oraz wykonanie nasadzeń został

uznany przez Sąd za niewystarczający do przyjęcia, że nieruchomość znajdowała się

we władaniu Państwa na dzień 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal w nim na dzień

[...] maja 1962 r. Skoro organ administracji został zobowiązany do przeprowadzenia

innych dowodów celem weryfikacji faktu władztwa nieruchomością, zatem brak było

podstaw do dokonania wyłącznie wykładni przepisów prawa bez przeprowadzenia

określonych czynności procesowych.

3. Przy ustalaniu ciągłości władania należy dokonać analizy planu urządzenia lasu

w oparciu o zasady logicznego rozumowania. Zauważyć bowiem należy, że sam fakt

niedokonywania w lesie czynności gospodarskich i pielęgnacyjnych (cięć, zalesień,

pozyskiwania drewna), nie oznacza, że nieruchomość nie pozostawała we władaniu

Lasów Państwowych. Czynności władcze co do określonej rzeczy mogą przejawiać się

bowiem w różnych formach, czasami nawet bez zewnętrznych przejawów,

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

wystarczająca jest sama świadomość (animus). Natomiast prowadzenie gospodarki

leśnej zgodnie z planem urządzenia lasu (z uwzględnieniem możliwej do pozyskania

ilości surowca) może tylko potwierdzać fakt władztwa nad nieruchomością, na co trafnie

zwrócono uwagę w skardze.

4. Nie można wykluczyć faktu przerwania władania nieruchomością, jednakże by

mogło to być stwierdzone należy zgromadzić w postępowaniu nieważnościowym

stosowny materiał dowodowy a następnie rozsądnie go ocenić, np. czy zeznania

złożone po latach mogą w postępowaniu nieważnościowym skutkować przyjęciem, że

ustalenia z 1962 r. w oparciu o dane wynikające z planu urządzenia lasu poparte

zeznaniami leśniczego i gajowych nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa.

5. W skardze podniesiono również zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 Kpc co

w ocenie uczestników postępowania było zupełnie niezrozumiałe. Wyjaśnić należy, że

w uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że dotyczy on błędów właściwego

uzasadnienia faktycznego decyzji. Zatem wskazanie naruszenia Kpc wynikało

wyłącznie z oczywistej omyłki pisarskiej, gdyż wolą Skarżącego w sposób nie budzący

wątpliwości dla Sądu było zakwestionowanie art. 107 § 1 i 3 Kpa, co jak wynika

z powyższej części niniejszego uzasadnienia było trafnym spostrzeżeniem.

Biorąc pod uwagę powyższe, ocena czy decyzja z 1962 r. została wydana

z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa na tym etapie

postępowania nie była możliwa. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie uznał, że zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja zostały

wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3

w zw.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt

1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Orzeczenie w pkt 2 sentencji wyroku zapadało na podstawie art. 152 ppsa.

Natomiast orzekając w punkcie 3 wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie

z art. 200 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu

administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania

niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art.

205 § 2 ppsa zasądzono na rzecz Spółki koszty postępowania sądowego na które

składają się: wpis sądowy od skargi - 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17

zł oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego reprezentującego Skarżącego - 240 zł.

Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawne

sygn. akt IV SA/Wa 583/12

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze

zm.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną

zawartą w niniejszym wyroku, a w szczególności dokona analizy zgromadzonego

materiału dowodowego (ewentualnie jeszcze go poszerzając) mając na względzie

wytyczne Sądu.