Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2136/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 pkt. 1, art. 24 a ust. 1,8 i 9
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2056/15 w sprawie ze skargi N. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2056/15 oddalił skargę N. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Wnioskiem z dnia 13 lutego 2009 r. N. R. wystąpiła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Gminy Warszawa-Rembertów nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. i dokonanie zmiany w operacie ewidencji gruntów poprzez anulowanie podziału nieruchomości – działki nr ew. [...] z obr. [...] – w drodze uchylenia ww. decyzji oraz ujawnienia działki o pow. [...]m2 leżącej na działce nr [...] z obr. [...] nabytej przez N. R. aktem notarialnym nr [...] z dnia 6 lutego 1953 r. Wymienioną bowiem decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. orzeczono o dokonaniu zmian w operacie w ewidencji gruntów i budynków polegających na ujawnieniu w miejsce działki nr [...] z obr. [...] pięciu działek wykazanych na mapie [...] przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...].

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją Burmistrza Gminy Warszawa- Rembertów z dnia [...] czerwca 2000 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wywiódł, że na przeszkodzie wznowienia postępowania stanęło uchybienie terminowi miesięcznemu wynikającemu z art. 148 k.p.a.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Mazowieckiego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję, w uzasadnieniu organ wywodząc, że N. R. nie jest stroną postępowania.

Wyrokiem z dnia 7 października 2012 r. wydanym w sprawie IV SA/Wa 596/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2011 r. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności organ winien ustalić, czy zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, a następnie dokonywać oceny, czy podmiotowi wnoszącemu to podanie przysługuje przymiot strony postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2010 r.

W uzasadnieniu organ wywiódł, że wydanie postanowienia odmawiającego wznowienie postępowania jest możliwe w razie, gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem terminu miesięcznego wynikającego z art. 148 § 1 k.p.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ podkreślił, że A. R. pełnomocnik N. R. podstawę do wznowienia postępowania upatrywał w postanowieniu Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe z dnia 25 lipca 2008 r.

Organ zauważył, że pełnomocnik był uczestnikiem postępowania sądowego, a więc o podjętym rozstrzygnięciu mógł dowiedzieć się już w dniu 25 lipca 2008 r. Co prawda pełnomocnik odwołującej się wystosował w dniu 12 lutego 2009 r. pismo do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe o nadesłanie postanowienia z dnia 25 lipca 2008 r. jednak nie udokumentował daty otrzymania tego postanowienia, ani też nie uprawdopodobnił okoliczności nieprawidłowego doręczenia tego postanowienia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła N. R.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 566/12 uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymaną nim w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Zdaniem Sądu organ II instancji rozpoznając ponownie sprawę nie wyjaśnił w sposób szczegółowy i precyzyjny, mimo że takie wskazanie zawierał wyrok Sądu z dnia z dnia 7 października 2012 r. sygn. IV SA/Wa 596/11, z jakich przyczyn uznał, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Sąd podkreślił, że skoro organa nie uwzględnił wyjaśnień A. R. odnośnie do daty dowiedzenia się o wydaniu postanowienia z dnia 25 lipca 2008 r., to winien przeprowadzić w tym względzie stosowane postępowanie wyjaśniające, a więc ustalić czy pełnomocnik był powiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej przed Sądem Rejonowym na dzień 25 lipca 2008 r., a zwłaszcza czy brał udział w tej rozprawie. Nie bez znaczenia, zdaniem Sądu będą też okoliczności związane z ewentualnym przeglądaniem przez A. R. akt sprawy cywilnej, w której wydano postanowienie z dnia 25 lipca 2008 r., w szczególności z uwzględnieniem dat już po wydaniu tego orzeczenia. Sąd wskazał przy tym, że organ pominął przy rozpoznawaniu sprawy, okoliczności budzące wątpliwości w sprawie co do terminu dowiedzenia się o wydaniu postanowienia z dnia 25 lipca 2008 r., tj. wniosek skierowany do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i nadesłanie postanowienia z dnia 25 lipca 2008 r. wraz z uzasadnieniem, w którym skarżący wywodzi, że o istnieniu tego orzeczenia dowiedział się w dniu 10 lutego 2010r tj. w dacie otrzymania odpisu apelacji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. odmówił wznowienia postępowania, zakończonego prawomocną decyzją Burmistrza Gminy Warszawa-Rembertów z dnia [...] czerwca 2000 r.

W uzasadnieniu organ uznał, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania w dniu 13 lutego 2009 r. nastąpiło z uchybieniem 30 dniowego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. MWINGiK, po rozpatrzeniu odwołania N. R., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie przesądzić, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania w dniu 13 lutego 2009 r. nastąpiło z uchybieniem 30- dniowego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Zdaniem organu A. R. mógł poznać orzeczenie Sądu Rejonowego w sprawie zasiedzenia. Jednak jak wynika z pisma Sądu z dnia 16 września 2013 r. nie był na ogłoszeniu tego orzeczenia. Dlatego też data 25 lipca 2008 r. nie może być uznana za termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Organ wskazał również, że z ww. pisma nie wynika w jakiej dacie A. R. poznał treść orzeczenia z dnia 25 lipca 2008 r. Stąd nie można wykluczyć, że w przedmiotowej sprawie, datą o której mowa w ww. przepisie, jest data wskazana przez A. R., tj. 10 luty 2009 r. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że w zaskarżonym orzeczeniu z dnia [...] listopada 2013 r. organ I instancji nie wskazał daty, którą przyjął za dzień kiedy wnioskodawca dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

Na zakończenie organ wskazał również, że wydając w tej sprawie decyzję zamiast postanowienia organ I instancji w istotny sposób uchybił obowiązującej procedurze.

W dniu 10 czerwca 2014 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzja Burmistrza Gminy Warszawa Rembertów z dnia [...] czerwca 2000 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że ustalenia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy Pragi-Południe, Wydział II Cywilny w sprawie sygn. akt II Ns 327/06 prowadzą do konkluzji, że N. R. nie jest w stanie przedstawić dowodu, iż nieruchomość przez nią kupiona stanowi część dawnej działki ewidencyjnej nr [...]. Z tego też względu nie była ona uznana za stronę postępowania zakończonego decyzją w przedmiocie, której żąda ona obecnie uchylenia. Powyższe, zdaniem organu, wskazuje że przesłanka z art. 147 k.p.a. odnosząca się do wznowienia postępowania na wniosek strony nie została spełniona. To również spowodowało odstąpienie przez organ od oceny przesłanki z art. 148 § 1 k.p.a. z uwagi na to, że nawet gdyby uznać, że wniosek wpłynął z zachowaniem terminu, to fakt iż pochodzi on nie od strony postępowania, powoduje odmowę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. MWINGiK, po rozpoznaniu zażalenia N. R., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., po uprzednim wznowieniu postępowania, Prezydent m.st. Warszawy orzekł o odmowie uchylenia decyzji Burmistrza Gminy Warszawa Rembertów z dnia [...] czerwca 2000 r.

Organ w uzasadnieniu podniósł, że jego zdaniem N. R. nie przysługiwał i nie przysługuje przymiot strony postępowania, gdyż nie jest ona w stanie przedstawić dowodu, że nieruchomość przez nią kupiona stanowi część dawnej działki nr ew. [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła N. R..

MWINGiK decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle oświadczenia wnioskodawcy popartego kopiami korespondencji z Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe oraz informacji udzielonej przez ten Sąd w piśmie z dnia 16 września 2013 r. brak jest dowodów wskazujących, że wniosek z dnia 13 lutego 2009 r. złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego można przyjąć za wiarygodne, że o decyzji Burmistrza Gminy Warszawa-Rembertów z dnia [...] czerwca 2000 r. wnioskodawca nie wiedział przed 10 lutego 2009 r. Powyższe oznacza zatem, że wznowienie przez organ na wniosek z dnia 13 lutego 2009 r. postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją jest uzasadnione.

Organ podniósł również, że badając czy z żądaniem wznowienia postępowania wystąpiła strona, wzięto pod uwagę, że powoływanym przez wnioskodawcę aktem notarialnym rep. Nr [...] z dnia 6 lutego 1953 r. N. R. kupiła udział wynoszący 1/4 części działki gruntu o obszarze [...]ha z czego aktem notarialnym umowy sprzedaży z dnia 27 listopada 1956 r. sprzedała S. S. udział wynoszący 2859/33592 części ww. działki gruntu. Organ zaznaczył przy tym, że w umowach tych nie została powołana żadna mapa przedstawiająca granice działki. Mapa taka nie znajduje się również w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Organ odwoławczy wskazał także, że Aktem własności ziemi z dnia 30 grudnia 1974 r. N. R. nabyła na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, własność gruntów oznaczonych jako działka nr ew. [...] z obr. [...] o powierzchni [...]m2, co w świetle przepisów tej ustawy wskazywałoby, iż w ramach posiadanego udziału w gruncie tę działkę użytkowała, a w związku z faktem, że nie została zniesiona współwłasność nieruchomości, umowny podział został usankcjonowany przez wydane akty własności ziemi. Organ dodał przy tym, że N. R. nigdy nie figurowała w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel lub władający w odniesieniu do działki nr ew. [...] lub jej części a nadto nie legitymuje się ona żadnym dokumentem świadczącym, że posiada prawo do gruntów znajdujących się w granicach tej działki. Tym samym niezrozumiałe jest, zdaniem organu, na jakiej podstawie odwołująca utrzymuje, że jest właścicielką gruntu o powierzchni [...]m2 stanowiących część działki nr [...]. Organ wskazał przy tym, że nie wiadomo jaki związek z aktem notarialnym z 1953 r. ma mieć powoływany nieopisany szkic działki nr [...] z poprowadzoną w środku kreską przerywaną (wymieniany jako mapa geodety L. S. z 1977 r.). Nadto podniósł, że argumenty odwołującej się są sprzeczne z faktami i dokumentami podanymi w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe z dnia 25 lipca 2008 r. w sprawie o zasiedzenie nieruchomości, w którym Sąd stwierdził, że brak jest przekonywujących dowodów na poparcie tezy o samoistnym posiadaniu przez N. R. części działki nr [...], która znajdowała się za ogrodzeniem działki nr [...].

Powyższe prowadzi do wniosku, że po stronie N. R. brak jest interesu prawnego i faktycznego do występowania z wnioskiem o wznowie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r.

Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem organu odwoławczego N. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zwrócił uwagę, że Sąd dwukrotnie zajmował stanowisko w sprawie (wyrok z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 596/11 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 566/12) wskazując, że organ przede wszystkim powinien ustalić czy wniosek został złożony w terminie, o którym mowa w przepisie art. 148 k.p.a., a dopiero w drugiej kolejności po przesądzeniu tej kwestii i po wznowieniu postępowania należy ustalić czy wnioskodawczyni posiada przymiot strony.

Sąd zauważył również, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie terminowości złożenia wniosku przez skarżącą. W oparciu o te ustalenia, które w ocenie Sądu są prawidłowe, przyjęły, że w świetle wyjaśnienia złożonego przez pełnomocnika skarżącej, zawartego w piśmie z dnia 15 lipca 2010 r. popartego kserokopiami korespondencji z Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi-Południe oraz informacji udzielonej przez ten Sąd w piśmie z dnia 16 wrzenia 2013 r. brak jest podstaw do podważenia twierdzeń, że o decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r. pełnomocnik skarżącej dowiedział się w dniu 10 lutego 2009 r. Tym samym organy prawidłowo uznały, że wniosek o wznowienie postępowania, który został złożony w dniu 13 lutego 2009 r. został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Dokonując tego ustalenia, zgodnie z zaleceniem Sądu zawartym w wyroku z dnia 7 października 2011 r. organ wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Burmistrza Gminy Warszawa Rembertów z dnia [...] czerwca 2000 r. Tym samym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w tym zakresie wydane zostały z poszanowaniem art. 153 P.p.s.a.

Przechodząc do właściwej oceny wydanego w sprawie rozstrzygnięcia Sąd uznał, że wydane w sprawie orzeczenia zarówno organu odwoławczego jak i organu I instancji są prawidłowe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wnioskodawczyni wnosząc wniosek, jak również na późniejszym etapie postępowania nie wykazała, że przysługuje jej przymiot strony postępowania a zatem, że posiada interes prawny lub obowiązek do bycia jego stroną. Jak wynika z treści wniosku oraz składanych w sprawie pism, prawo do bycia stroną skarżąca wywodzi z przysługującego jej prawa własności do nieruchomości, którą nabyła umową sprzedaży z dnia 6 lutego 1953 r. (akt notarialny Rep Nr [...]).

Sąd zauważył, że skoro skarżąca wywodzi swoje prawo do bycia stroną postępowania dotyczącego zmiany w operacie ewidencji gruntów w zakresie działki nr ew. [...] obr. [...] a tym samym do zainicjowania również postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., z przysługującego jej prawa własności, jak twierdzi skarżąca do działki nr ew. [...], to zauważyć należy, że wskazywana przez nią umowa sprzedaży z dnia 6 lutego 1953 r. (akt notarialny Rep. nr [...]) w swej treści nie określa, że następuje tą umową sprzedaż działki nr ew. [...] z obr. [...].

Zdaniem Sądu organy słusznie zauważyły, że z umowy tej wynika, że skarżąca aktem tym nabyła udział w nieruchomości wynoszący 1/4 części niepodzielnej niezabudowanej działki gruntu o obszarze [...] morgów czyli [...]ha położonej w mieście R., pochodzącej z osady tabelarycznej nr [...] wsi K., gmina Okuniew, powiat warszawski. Ze wskazanej umowy sprzedaży wynika, że omawiana działka gruntu graniczy: od strony zachodniej – z gruntem J. K., od strony wschodniej – z lasem państwowym i od strony południowej – z gruntem [...]. Przy czym co istotne do aktu tego nie została załączona żadna mapa ani szkic pozwalający na przynajmniej orientacyjne określenie położenia tej nieruchomości. Jak ustaliły organy i co jest potwierdzane przez skarżącą, część przysługującego skarżącej udziału we wskazanej wyżej nieruchomości została zbyta na rzecz S. S. (udział 2859/33592 - umowa sprzedaży z dnia 27 listopada 1956 r.). Następnie Aktem własności ziemi z dnia 30 grudnia 1974 r. skarżąca nabyła na własność na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu gospodarstw rolnych własność gruntów oznaczonych jako działka nr ew. [...] z obr. [...] o powierzchni [...]m2 (okoliczności niesporne) i co w związku z faktem, że nie została wcześniej zniesiona współwłasność nieruchomości, wskazuje że w ten sposób istniejący prawdopodobnie umowny podział do korzystania (quoad usum) został usankcjonowany przez wydanie aktu własności ziemi.

Tak wiec w oparciu o wskazaną umowę sprzedaży z dnia 6 lutego 1953 r. nie sposób ustalić, że skarżącej przysługiwało prawo własności czy współwłasności konkretnie do działki nr [...], której dotyczy decyzja z dnia [...] czerwca 2000 r. Nie bez znaczenia jest również fakt, że N. R. nigdy nie figurowała w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel lub władający w odniesieniu do działki nr ew. [...] lub jakieś części tej działki. Tym samym organy prawidłowo uznały, że nie legitymuje się ona żadnym dokumentem, który wskazywałby lub wręcz potwierdzał, że posiada ona prawo do gruntu znajdującego się w granicach działki nr [...]. A co za tym idzie brak jest podstaw do przyjęcia, że przymiot strony może ona wywodzić z prawa własności przysługującego jej do gruntu wchodzącego w skład tej działki.

Sąd wskazał również, że za dowód potwierdzający, że faktycznie takie prawo przysługiwało skarżącej co do części gruntu wchodzącego w skład tej działki, nie może być przyjęty znajdujący się w aktach sprawy złożony w załączeniu do pisma z dnia 15 lutego 2010 r. przez pełnomocnika skarżącej szkic (opisywany w pismach pełnomocnika skarżącej jako mapa geodety L. S. z 1977 r.). Z treści tego szkicu nie wynika bowiem ani przez kogo został wykonany ani też w jakiej dacie i do jakich celów, co czyni wskazany szkic nieprzydatnym w wykazaniu przymiotu strony.

Na koniec Sąd wyjaśnił, że oddalając wnioski dowodowe złożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego działał na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła N. R., zarzucając naruszenie prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj.:

1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 78 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 20 ust 1 pkt 1, art. 22 ust 1 i art. 24a ust 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 7027 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie wykazała przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zmiany w operacie ewidencji gruntów w zakresie działki nr [...] z ob. [...] wskutek czego Sąd uznał, że skarżąca nie ma interesu prawnego w postępowaniu o wznowienie postępowania decyzji dotyczącej wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów polegającej na ujawnieniu w ewidencji gruntów podziału gruntu rolnego stanowiącego ww. działkę nr [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr KW [...], podczas gdy w sprawie należało zastosować przepisy prawa materialnego, tj. chociażby art. 155 i następne k.c., gdyż skarżąca nabyła grunt w skład którego wchodzi ww. dz. nr [...] na postawie odpłatnej czynności prawnej w postaci umowy z dnia 6 lutego 1953 r. (akt notarialny Rep. Nr [...]);

2) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi a w konsekwencji nieuchyleniu postanowień organów I i II instancji, pomimo że organy te w sposób naruszający prawo odmówiły skarżącej przymiotu strony w postępowaniu o uchylenie decyzji ostatecznej, wskutek czego skarżąca pozbawiona został prawa do procesu;

3) art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi a w konsekwencji nieuchyleniu postanowień organów I i II instancji, pomimo że organ II instancji w sposób naruszający przepisy postępowania administracyjnego zamiast dokonania własnej wnikliwej analizy stanu faktycznego i prawnego oraz starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego w zasadzie ograniczył się do podzielenia wcześniejszego stanowiska organu I instancji, podważając tym samym zaufanie do organów administracji publicznej;

3) art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. art 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 232 § 1 k.p.c. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzje organu I i II instancji zostały wydane z naruszeniem art. 84 k.p.a., polegającym na całkowicie dowolnej ocenie z pominięciem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wykluczających się wzajemnie szkiców i map geodezyjnych ww. gruntu podczas gdy do negatywnej oceny lub zaprzeczenia prawdziwości ww. dowodów winien zostać przeprowadzony dowód z opinii biegłego wobec okoliczności podnoszonych przez skarżącą w toku całego postępowania administracyjnego a wymagających wiedzy specjalistycznej;

4) art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez oddalenie skargi, podczas gdy decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1, 80, 11 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., polegającym na przyjęciu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie decyzji przy równoczesnym braku wyjaśnieniu podnoszonych przez skarżącą okoliczności.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu;

2) zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów pomocy prawnej przyznanej z urzędu, nieopłaconej ani w części ani w całości, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Burmistrza Gminy Warszawa Rembertów z dnia [...] czerwca 2000 r., uchylenie tej decyzji oraz ujawnienie w ewidencji działki o pow. [...]m2 leżącej na działce nr [...], a nabytej przez skarżącą aktem notarialnym nr [...] z dnia 6 lutego 1953 r. Przedmiotową decyzją po rozpatrzeniu wniosku współwłaścicieli nieruchomości wpisanej do KW [...], położonej przy ulicy [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], wprowadzono zmiany w operacie ewidencji gruntów polegające na wpisaniu w miejsce działki nr [...], działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...], [...], [...] o wskazanych powierzchniach zgodnie z mapą [...], przyjętą do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego.

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r., organ II instancyjny decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podnosząc, że skarżąca nie posiada interesu prawnego, a tym samym legitymacji strony. Z tym stanowiskiem zgodził się Sąd I instancji.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, albowiem to z przepisów prawa materialnego można wywodzić istnienie interesu prawnego, a tym samym legitymację strony. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie to wskazano na art. 28 k.p.a. w związku z art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 1 i art. 24a ust. 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, polegające na przyjęciu, że skarżąca nie wykazała przymiotu strony w postępowaniu ewidencyjnym dotyczącym działki nr [...] uregulowanej w KW [...] podczas gdy w sprawie należało zastosować art. 155 i następne kodeksu cywilnego. Aby wykazać, że zarzuty te są niezasadne, albowiem wskazane przepisy nie mogą być źródłem interesu prawnego skarżącej, warto przypomnieć ich treść. I tak powołany art. 20 ust. 1 pkt 1 stanowi, że ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące; gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Stosownie natomiast do art. 22 ust. 1 ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie, z kolei zgodnie z art. 24a ust. 1 starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych, zaś powołany ust. 9 każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych. Powołane przepisy ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie zostały naruszone, jest rzeczą bezsporną, że organem właściwym do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest starosta, w przypadku miast działających na prawach powiatu, prezydent miasta, również nie jest sporne jakie informacje obejmuje ewidencja gruntów i budynków i odnośnie gruntów. Z kolei art. 24a ustawy reguluje specjalny rodzaj postępowania ewidencyjnego jakim jest postępowanie w sprawie modernizacji, jednym z elementów tego postępowania jest możliwość zgłaszania zarzutów o których mowa w ust. 9 tego przepisu. Jednak w przedmiotowej sprawie nie mieliśmy do czynienia z postępowaniem modernizacyjnym, tym samym nie mógł być naruszony art. 24a, w tym również ust. 9 tego artykułu.

Z kolei powołany art. 155 § 1 k.c. stanowi, że umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Z powołanego przepisu wynika, że przyjęta w kodeksie cywilnym konstrukcja umowy przeniesienia własności polega na wyposażeniu każdej umowy obligacyjnej: sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności rzeczy, w skutek rzeczowy przenoszący własność. Oznacza to, że każda tego rodzaju umowa nie tylko zobowiązuje do przeniesienia własności (skutek zobowiązujący), ale i własność tę od razu przenosi na nabywcę (skutek rzeczowy). Zasada wynikając z art. 155 kodeksu cywilnego jest bezsporna, zasada ta nie była i nie jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Dlatego też sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego są bezprzedmiotowe, przepisy te nie tylko nie zostały naruszone, ale przepisy te z uwagi na materię która regulują nie mogą stanowić podstawy istnienia interesu prawnego skarżącej.

Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania a w szczególności art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 106 § 3 P.p.s.a. polegających na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, z pominięciem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, szkiców, map, a nadto w razie istnienia wątpliwości należało przeprowadzić dowód z opinii biegłego, a w konsekwencji uwzględnić, że źródłem interesu prawnego skarżącej jest umowa sprzedaży z dnia 6 lutego 1953 r., należy stwierdzić, że zarzuty te nie mogą być uwzględnione.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanymi z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków, a organy prowadzące ewidencje nie mogą samodzielnie w oparciu o przepisy k.p.a., czy też przepisy rozporządzenia z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r. poz. 542) w sprawie ewidencji gruntów i budynków ustalać i rozstrzygać o bycie prawa własności nieruchomości. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1117/17, ewidencja gruntów spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.

Deklaratoryjny charakter wpisów do ewidencji gruntów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. Organy prowadzące ewidencję nie mogą samodzielnie w oparciu o przepisy k.p.a. ustalać i rozstrzygać, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, a w konsekwencji nie mogą wprowadzić w ewidencji gruntów zmian w oparciu o własne ustalenia z pominięciem wydanych na przestrzeni lat kolejnych dokumentów dotyczących zmian prawnych, które miały miejsce. Jednym słowem organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie w oparciu o przepisy ewidencyjne i przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ustalać i rozstrzygać kwestii spornych dotyczących prawa własności. W przedmiotowej sprawie spór dotyczy w istocie prawa własności, z umowy sprzedaży udziału w nieruchomości z dnia 6 lutego 1953 r. nie sposób ustalić, iż skarżącej przysługiwało prawo współwłasności konkretnie do działki nr [...], której dotyczy decyzja z dnia [...] czerwca 2000 r. Nadto jak wynika z ewidencji gruntów i budynków skarżąca nigdy nie figurowała w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel, współwłaściciel lub władający w odniesieniu do działki nr [...] lub jej części. Ponadto brak również wpisów w księdze wieczystej z których wynikałoby, że skarżąca posiadała lub posiada tytuł prawny do przedmiotowej działki. Natomiast kwestionowana w wznowionym postępowaniu decyzja z dnia [...] czerwca 2000 r., wydana została na wniosek współwłaścicieli nieruchomości wpisanych do KW [...], pośród których nie było skarżącej. W takich okolicznościach prawidłowo organy ustaliły, że skarżąca nie posiada interesu prawnego do żądania uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2000 r., a dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji jest prawidłowa.

Natomiast z akt administracyjnych wynika, że pomiędzy skarżącą a współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] trwają rozliczne spory znajdujące swój wyraz między innymi w postępowaniach prowadzonych przed sądami powszechnymi, co dodatkowo potwierdza istnienie sporu o prawo własności, jak i o przedmiot tego prawa. W takich okolicznościach organ ewidencyjny nie może samodzielnie rozstrzygnąć tego sporu, albowiem organem właściwym do rozstrzygnięcia sporu o własność jest sąd powszechny, a źródłem informacji o stanie prawnym nieruchomości jest wpis w księdze wieczystej.

Dlatego też zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są bezprzedmiotowe, albowiem organ ewidencyjny nie może rozstrzygać o prawie własności, a tego oczekuje skarżąca kasacyjnie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.