Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 53/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1, 2, 3 i 5
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 42 par. 1 i 3, art. 43, art. 44
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 lit. a) i c), art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2015 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. a.tp.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 z ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. oraz art. 30 ust. 1 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. oświadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.), powoływanej także jako "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], orzekającej o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że ww. decyzją organ I instancji orzekł o zwrocie nienależnie pobranych przez K.K. świadczeń rodzinnych: - zasiłku rodzinnego na dziecko – A.W. w kwocie 539,00 zł za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia 13 października 2014r. w kwocie 31,76 zł.; - zasiłku rodzinnego na dziecko – K.W. w kwocie 539,00 zł za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia 13 października 2014r. w kwocie 31,76 zł; - zasiłku rodzinnego na dziecko – O. W. w kwocie 742,00 zł za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia 13 października 2014r. w kwocie 43,72 zł; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko – K.W. w kwocie 1.120,00 zł. za okres od dnia 1 października 2014r. do dnia 31 lipca 2014r. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia 13 października 2014r. w kwocie 66,00 zł. Łączna kwota nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień 13 października 2014r. wyniosła zatem 3.113,24 zł.

Dalej organ II instancji przytoczył argumenty podniesione przez K.K. w odwołaniu od decyzji organu I instancji, z których wynikało, że odwołująca jest matką 3 dzieci, utrzymującą się z zasiłku z MOPS w wysokości 796,00 zł. Otrzymuje także 4 gorące posiłki. Obecnie nie pracuje i nie może podjąć zatrudnienia ze względu na sprawowanie opieki nad dziećmi. K.K. wyjaśniła, że ojciec dzieci wyjechał z Polski i nie ma z nim kontaktu, nie przysyła także alimentów na dzieci w związku z tym jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Podkreśliła, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Obecnie toczy się postępowanie przeciwko ojcu dzieci o zasądzenie alimentów (sygn. akt [...]), które jednakże może toczyć się bardzo długo ze względu na nieznane miejsce pobytu pozwanego. Ze względu na sytuację rodzinną i wielkie trudności finansowe z jakimi się boryka odwołująca wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał się na treść art. 30 ust. 1 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...]., nr [...], orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane przez K.K. świadczeń rodzinnych: - zasiłku rodzinnego na dziecko – A.W. w wysokości 77 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r.; - zasiłku rodzinnego na dziecko – K. W. w wysokości 77 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r.; - zasiłku rodzinnego na dziecko – O.W. w wysokości 106 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r.; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko - K.W. wysokości 160 zł miesięcznie za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r. Od powyższej decyzji K.K. nie złożyła odwołania zatem stała się decyzją ostateczną i postanowień jej nie można kwestionować w niniejszym postępowaniu odwoławczym, dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Ustalenia tej decyzji są wiążące i wywołują skutek prawny w postaci stwierdzenia, iż świadczenia rodzinne wypłacone K.K. na dzieci: A.W., K.W. i O.W. za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Konsekwencją powyższego jest decyzja orzekająca o zwrocie nienależnie pobranych ww. świadczeń rodzinnych.

Kolegium podkreśliło, że decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli stron tego postępowania. Przeciwnie, determinowana jest przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych organ zobowiązany jest do określonego działania. Skoro w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych, to organ był zobowiązany do wydania decyzji o zwrocie tych świadczeń. W postępowaniu o zwrocie świadczeń rodzinnych niedopuszczalne jest ponowne badanie kwestii nienależności pobrania świadczeń już rozstrzygniętej w odrębnym postępowaniu. Decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] jest zatem konsekwencją wcześniejszych rozstrzygnięć i określa jedynie kwotę należną do zwrotu. Kwota ta określona została prawidłowo i obejmuje należności z tytułu wypłaconych świadczeń rodzinnych na dzieci: A.W., K.W. i O.W. za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r. w wysokości 2.940,00 zł. (77,00 zł. x 7 miesięcy + 77,00 zł. x 7 miesięcy + 106,00 zł. x 7 miesięcy + 160,00 zł. x 7 miesięcy).

Organ odwoławczy wskazał również, że okoliczności podnoszone przez K. K. takie jak trudna sytuacja rodzinna i materialna nie mają wpływu na niniejsze postępowanie. Jednakże zgodnie z treścią art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, który wydal decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła K.K. podnosząc, że obciążenie jej równowartością pobranego zasiłku rodzinnego za okres od dnia 1 stycznia 2014r. do końca lipca 2014 jest niesłuszne, bowiem przy przekazywaniu pism przyznających zasiłek, wskazywano jej tylko miejsce, w którym miała złożyć podpis na tych pismach. Nie była pouczona o obowiązku natychmiastowego powiadomienia organu o zmianie liczby członków rodziny pod rygorem zwrotu zasiłku. Absolutnie nie była świadoma tego obowiązku.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjny skarżąca podkreśliła, że dla prawidłowego obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby je otrzymującej. Obowiązek zwrotu pieniędzy obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się nie należy. Skarżąca wyjaśniła, że skończyła zaledwie 7 klas szkoły podstawowej będąc wówczas wychowanką Domu Dziecka, gdzie przebywała aż 11 lat. Z takim wykształceniem i obciążeniem rodzinnym, powinna zostać bezwzględnie pouczona przez organ administracji o wszystkich, obciążających ją obowiązkach. Niestety, nie było jej wiadome, że powinna niezwłocznie powiadomić organ o opuszczeniu rodziny przez ojca dzieci.

Skarżąca podkreśliła, że art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera zamknięty katalog przypadków uznania świadczeń za nienależne, wśród których nie ma wymienionego przypadku jaki dotyczy jej sprawy. W jej przypadku nie było przekroczenia kryterium dochodowego. Nie było żadnego wyłudzenia pieniędzy. Otrzymany "nienależnie" zasiłek został przez dzieci całkowicie skonsumowany. Fakt opuszczenia rodziny przez ojca nie spowodowałby sam w sobie zmniejszenia zasiłku, gdyż jest to zasiłek na dzieci, a nie na ich ojca. Skarżąca dodała, że postępowanie sądowe o alimenty przeciwko ojcu dzieci prowadzone jest przez Sąd Rejonowy dla [...]w Ł., sygn. akt [...]. Sprawa jest w toku. Jednakże zważywszy, że zakończenie postępowania sądowego przed Sądem Rodzinnym potwierdzi fakt porzucenia rodziny i brak kontaktu ojca z rodziną, skarżąca wniosła o ewentualne zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania o alimenty.

W konkluzji skarżąca wniosła o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 5 marca 2015r. K.K. podniosła, iż błędne jest wyliczenie nienależnego świadczenia, przypisanego do zwrotu, dokonane przez organy. Wskazała bowiem, że na podstawie ugody sądowej z dnia 1 września 2008r., zawartej przed Sądem Rejonowym dla [...]w Ł. w sprawie o sygn. akt. [...]ojciec O.W. zobowiązał się płacić tytułem alimentów na rzecz córki kwotę 100 zł. miesięcznie. Oznacza to, iż spełniała warunki do otrzymywania zasiłku rodzinnego na córkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć nie z powodu zarzutów, podniesionych dla jej uzasadnienia.

Kognicja sądu administracyjnego obejmuje sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowanej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.).

Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie zaś z ustępem 2 art. 30 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne zostały przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wynika wznowienia postępowania i osobie odmówiono praw do świadczenia rodzinnego.

Przywołany przepis ustawy statuuje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (art. 30 ust. 1), a także zawiera definicję ustawową świadczenia nienależnie pobranego (art. 30 ust. 2 pkt 1 - pkt 4).

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało, że decyzjami z dnia [...] orzeczono o zmianie decyzji, przyznającej uprzednio skarżącej zasiłki rodzinne na dzieci wraz z dodatkami, decyzją z dnia [...] uznano natomiast za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wypłacone na A.W., K.W. i O.W. w okresie od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 lipca 2014r. O ile doręczenie decyzji z dnia [...] nie budzi wątpliwości (została ona pokwitowana osobiście przez skarżącą w dniu 29 lipca 2014r.), o tyle wątpliwości rodzi skuteczność doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...]. Skierowana bowiem do skarżącej przesyłka, zawierająca wspomnianą decyzję, została zwrócona nadawcy z adnotacją o jej niepodjęciu w terminie.

Jak zaś wynika z regulacji zawartych rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, regulującym kwestie doręczeń, wyróżnia się przede wszystkim dwa ich rodzaje, a mianowicie doręczenie właściwe oraz doręczenie zastępcze. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej ( art. 42 § 2 K.p.a. ). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie ( art. 42 § 3 k.p.a. ).

W myśl art. 43 k.p.a. - w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Zgodnie natomiast z treścią art. 44 § k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012r., poz. 1529 ze zm.) przechowuje pismo przez 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pism przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy ( miasta ) -

w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy ( miasta ) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata ( art. 44 § 2 k.p.a. ). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia ( art. 44 § 3 k.p.a. ).

Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( art. 44 § 4 k.p.a.).

Doręczenie we wskazanym wyżej trybie - tzw. awizo stwarza domniemanie, że przesyłkę doręczono adresatowi, chociaż faktycznie do tego doręczenia do rąk adresata nie doszło. Przepis art. 44 k.p.a. jest regulacją wyjątkową i powinien być wykładany i stosowany ściśle. Tak więc jeżeli doręczyciel nie zamieścił informacji o miejscu przechowywania przesyłki oraz o pozostawieniu zawiadomienia w skrzynce pocztowej o miejscu jej przechowywania, doręczenia nie można uznać za skuteczne, co wynika

nie tylko z treści przytoczonych przepisów, ale także z utrwalonego na ich tle orzecznictwa sądów administracyjnych (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. II OSK 855/14 i z dnia 4 grudnia 2012r. sygn. II OSK 1367/11 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2014r. sygn. I SA/Wr 1827/13, w Szczecinie z dnia 28 listopada 2013r. sygn. I SA/Sz 486/13, w Warszawie z dnia 14 listopada 2013r. sygn. VII SA/Wa 1198/13 i z dnia 21 lutego 2013r. sygn. I SA/Wa 1177/12, w Gliwicach z dnia 25 marca 2013r. sygn. IV SA/Gl 444/12 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powracając na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że brak było podstaw do przyjęcia skuteczności doręczenia skarżącej w trybie zastępczym przesyłki w postaci decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Z adnotacji uczynionych na zwróconej organowi przesyłce, nie wynika bowiem gdzie przesyłka wspomniana była przechowywana (przystawiono jedynie pieczęć o treści "Agencja Pocztowa ul. A, Ł), oraz czy o dokładnym miejscu jej przechowywania adresatka została poinformowana. Tym samym nie wypełniono dyspozycji wskazanego wyżej przepisu, dotyczącego doręczenia w trybie zastępczym, pozwalającego na skuteczne uznanie skierowanej do skarżącej przesyłki za doręczoną przez awizo. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że funkcjonujących obecnie na rynku operatorów pocztowych jest kilkudziesięciu (Rejestr Operatorów Pocztowych dostępny na stronie internetowej Urzędu Komunikacji Elektronicznej www.uke.gov.pl), zaś ulica A w Ł. na długość blisko 6 km, zlokalizowanych jest przy niej 357 posesji, posiadających numery policyjne (Wikipedia. Wolna Encyklopedia), trudno uznać by określenie "Agencja Pocztowa. ul. A, Ł" w sposób należyty wskazywało na miejsce pozostawienia awizowanej przesyłki.

Tym samym więc decyzja z dnia [...] nie została doręczona skarżącej, a ponieważ była ona jedyną jej adresatką – przyjąć należy, iż nie weszła do obrotu prawnego. Nie można bowiem przyjąć, że wydanie decyzji jest wprowadzeniem jej do obrotu prawnego. Oświadczenie woli organu administracji publicznej nie zostaje bowiem uzewnętrznione przez jego zakomunikowanie jednostce, co pozbawia go bytu prawnego i możliwości wywołania skutku prawnego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012r., sygn. akt I OSK 1333/11, dostępny w Centralnej Bzie Orzeczeń Sadów Administracyjnych)

Okoliczność wspomniana rodzi zaś skutki dla oceny prawidłowości procedowania i rozstrzygania w niniejszej sprawie.

Aby bowiem można było nakazywać zwrot określonych świadczeń, najpierw należy przesądzić, że były to świadczenia pobrane nienależnie. Dopiero też po uostatecznieniu się decyzji uznającej świadczenie rodzinne za nienależnie pobrane jest możliwe orzekanie w przedmiocie jego zwrotu przez osobę, która je pobrała. Przy czym podkreślić należy, że inny jest zakres obu tych postępowań. W postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranych świadczeń należy zbadać, czy zachodzą przesłanki określone w art. 30 ust. 1 pkt 1- 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych świadczeń bada się między innymi przesłanki z art. 30 ust. 3 i 5 (kwestie terminów). (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Lublinie z dnia 27 listopada 2012r., sygn. akt II SA/Lu 777/12, w Krakowie z dnia 5 marca 2013, sygn. akt III SA/Kr 1113/12, w Gliwicach z dnia 16 listopada 2012r., sygn. akt IV SA/Gl 136/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)

Decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, podejmowana na podstawie art. 30 ust. 1 u.ś.r., poza tym, że może być podjęta dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne, stanowi jej bezpośrednią konsekwencję i ma charakter związany. Innymi słowy, na co trafnie zwrócono uwagę w motywach zaskarżonej decyzji, w przypadku uostatecznienia się rozstrzygnięcia o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, organ jest zobligowany do wydania decyzji o jego zwrocie. Ponowne zaś weryfikowanie, czy świadczenie to spełnia znamiona świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy z 2003r., byłoby niedopuszczalne. Stąd też zarzuty skargi, związane z nienależnym charakterem świadczenia zwrotowego, nie mały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Winny one natomiast stanowić przedmiot postępowania wyjaśniającego w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania o uznanie świadczeń za nienależnie pobrane.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Po myśli art. 152 p.p.s.a. rozstrzygnięto natomiast w sprawie niewykonywania zaskarżonej decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Prowadząc ponownie postępowanie, organy zobligowane będą zastosować się do wyrażonych powyżej poglądów prawnych, warunkujących możliwość prowadzenia postępowania zwrotowego od uostatecznienia się decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane.

IB