Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 8/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6, 7, 77, 80, 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 2, art. 3 pkt 8, art. 4, 6, 7, 9, 11a, 12a, 25, 30 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2009 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] nr [...], 2. przyznaje na rzecz radcy prawnego J. M. kwotę [...] (słownie: [...] złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Ś. , na mocy art. 4,art.5. art. 6 , art.7, art.12a, art.14 i art.15 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.) przyznano I. P., w okresie od [...]r. do [...]r. zasiłek rodzinny na trójkę jej małoletnich dzieci – R., A. i M. oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego , dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna M. w terminie od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania jej syna R. w terminie od 1 września 2007r. do 30 czerwca 2008r.

Z uzasadnienia przywołanego rozstrzygnięcia wynikało, iż wnioskodawczyni i jej rodzina spełniła warunki wymagane do przyznania świadczeń rodzinnych.

Kolejną decyzją wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Ś. w dniu [...]r. działając na podstawie art. 3 pkt 24 lit.c, art. 5, art.8, art. 25 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych oraz § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu rozpoznawania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. Nr 105 poz. 881 z późn. zm.) postanowiono uchylić przyznane wnioskodawczyni świadczenia . Jako przyczynę swego stanowiska organ wskazał wystąpienie zmian w sytuacji dochodowej rodziny wnioskodawczyni, o których powziął informację w dniu [...] czerwca 2008r.

Z uzyskanych informacji wynikać miało, iż mąż wnioskodawczyni nawiązał stosunek pracy w Fabryce A począwszy od [...]września 2007r.

Po ponownym obliczeniu dochodu rodziny wnioskodawczyni, uwzględniając dochód netto jej męża z pierwszego pełnego przepracowanego miesiąca, a to października 2007r. ustalono, iż rodzina nie spełnia kryterium wymaganego dla uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych, gdyż na jednego jej członka przypada kwota [...] zł.

Ustalenie dochodu rodziny wnioskodawczyni nastąpiło na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu rozpoznawania w sprawach o świadczenia rodzinne, którego treść, zdaniem organu, nakazywała uwzględnić dochód uzyskany netto z pierwszego pełnego miesiąca przepracowanego przez męża wnioskodawczyni.

W następstwie uchylenia prawa do świadczeń przyznanych uprzednio na rzecz I.P. wydano decyzję z dnia [...]r. Nr [...], którą uznano na podstawie art. 30 ust.1, ust.2 pkt 1 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.), że wypłacone wnioskodawczyni zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłków rodzinnych w okresie od listopada 2007r do czerwca 2008r w łącznej wysokości [...] zł były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi.

Wskazując na wymienione w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisy organ podniósł, iż w rodzinie wnioskodawczyni, po uwzględnieniu dochodu uzyskanego ze pierwszy pełny miesiąc przepracowany przez jej męża, nastąpiło przekroczenie dochodu uprawniającego do zasiłku rodzinnego.

Decyzja ta w wyniku wszczęcia postępowania odwoławczego została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ze względów proceduralnych. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r. Nr [...] Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji nie wyjaśnił przesłanek, które stanowić miały o nienależnie pobranym świadczeniu rodzinnym, a było to o tyle konieczne, że nie uczyniono tego również w decyzji uchylającej prawo do zasiłku rodzinnego.

Ponad powyższe organ odwoławczy wskazał, iż w uchylonej decyzji brak było zobowiązania strony do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, a zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest zobowiązana do ich zwrotu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy przed organem I instancji, w dniu [...]r. wydano decyzję Nr [...], w której uznano za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wypłacone wnioskodawczyni zasiłki rodzinne i dodatki do tych zasiłków w okresie od listopada 2007r. do czerwca 2008r. w łącznej kwocie [...] zł i zobowiązano stronę do jej zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 30 dni od otrzymania wskazanego rozstrzygnięcia.

W jego uzasadnieniu wskazano, iż na rzecz trojga małoletnich dzieci I. P. przyznano na okres od 1 września 2007r. do 30 sierpnia 2008r. zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez te dzieci oraz dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna M. na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania jej syna R. w terminie od 1 września 2007r. do 30 czerwca 2008r.

Organ stwierdził, iż w dniu [...] czerwca 2008r. wnioskodawczyni poinformowała go o podjęciu od [...] września 2007r pracy przez jej męża.

Mając na względzie treść § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu rozpoznawania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. Nr 105 poz. 881 z późn. zm.) wyjaśniono, iż do dochodu rodziny wnioskodawczyni dodano dochód netto uzyskany przez jej męża za pierwszy przepracowany miesiąc w kwocie [...] zł. Po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny ustalono, iż przekroczone zostało kryterium dochodowe. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...]r., uchylono prawo wnioskodawczyni do świadczeń rodzinnych.

Organ zwrócił uwagę, iż w świetle zapisu art. 25 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do przyznanych jej świadczeń, czego wnioskodawczyni nie dokonała, mimo pouczenia jej o tym obowiązku w decyzji o przyznaniu prawa do świadczeń rodzinnych.

Powołując się na przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ wskazał, iż za nienależne pobrane świadczenie uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, a także świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

W konkluzji stwierdzono, iż wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego pozwolił potraktować pobrane przez wnioskodawczynię zasiłki rodzinne wraz z dodatkami do nich, jako nienależnie pobrane świadczenia rodzinne.

Wnioskodawczyni zakwestionowała stanowisko organu I instancji zwracając się z prośbą o uznanie, iż kwoty wypłacone w okresie od listopada do grudnia 2007r. były świadczeniem należnie pobranym.

W zakresie wypłaconych jej zasiłków w 2008r. wniosła o umorzenie ich spłaty i odstąpienie od naliczania odsetek.

Oświadczyła, iż dochód jej rodziny osiągnięty w 2007r. nie przekraczał wymaganego kryterium, a mąż jej obecnie jest w okresie wypowiedzenia umowy o pracę i nie posiadają żadnych oszczędności.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na wstępie uzasadnienia wydanej decyzji przytoczono wywody organu I instancji , a następnie po analizie akt sprawy Kolegium odniosło się do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, iż jej przepisy art. 30 ust. 2 pkt 1 pozwalają nazwać świadczenie rodzinne, jako nienależnie pobrane w przypadku, gdy wystąpiły okoliczności opisane w tych przepisie i jeżeli osoba pobierające świadczenia rodzinne była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Oceniając sytuację odwołującej wskazano, iż zapoznana ona została w dniu [...]r. z warunkami przyznawania świadczeń rodzinnych, co potwierdziła własnoręcznym podpisem, zobowiązując się jednocześnie do niezwłocznego powiadomienia organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tych świadczeń. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż odwołująca została poinformowana o warunkach przyznawania świadczeń rodzinnych oraz pouczona o braku prawa do ich pobierania w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny i przekroczenia kryterium dochodowego. Zdaniem organu II instancji ze względu na brak informacji o podjęciu pracy przez męża odwołującej wypłacone zasiłki rodzinne stały się nienależnie pobranymi świadczeniami.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o umorzenie zobowiązania Kolegium wskazało, iż wniosek ten powinien zostać rozpoznany w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

I. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisane rozstrzygnięcie . W skardze tej wnosiła o uznanie całości wypłaconych jej świadczeń, jako należnych i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Przedstawiła wyliczenie uzyskiwanego przez jej rodzinę dochodu na przestrzeni lat 2006-2008 wykazując, iż w żadnym z tych rocznych okresów dochód przypadający na członka jej rodziny nie przekroczył kryterium dochodowego.

Podniosła, iż w roku 2007r. wskutek podjęcia przez jej męża pracy, dochód członków jej rodziny wzrósł o [...] zł w stosunku do roku 2006r., w którym wyniósł [...] zł.

Dokonała nadto obliczenia łącznego dochodu jej rodziny uzyskanego w roku 2007 i do dnia [...] czerwca 2008r. wykazując, iż również i w tym okresie miesięczny dochód przypadający na członka jej rodziny był mniejszy niż kryterium dochodowe, gdyż wyniósł [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymując swoją dotychczasowa argumentację podkreśliło, iż zgodnie do treści § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postepowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność dokonanej w sprawie interpretacji prawa materialnego.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a )

Przystępując zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na dwie podstawowe zasady procedury administracyjnej, wywodzące się wprost z art. 2 Konstytucji RP, nakazujące organom administracji publicznej w swoim działaniu opierać się na obowiązującym prawie, a w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Należy też podkreślić, iż z normy prawnej zawierającej jedną z przywołanych zasad, a to z art. 7 k.p.a. wynika jednoznacznie, że dotyczący ona nie tylko sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu stanowi wskazówkę interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" .

Natomiast działanie na podstawie prawa, o czym mowa w art. 6 k.p.a to nie tylko obowiązek powołania się na właściwe przepisy obowiązującego prawa ale także prawidłowe ustalenie ich znaczenia.

Bez wątpienia przeto za naruszenie obu przywołanych zasad procedury administracyjnej uznane być musi stosowanie normom prawnych w sposób sprzeczny z ich brzmieniem, nie znajdujące oparcia w dopuszczalnych metodach interpretacyjnych i wykraczające poza załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i obywateli.

Stwierdzić trzeba, iż w tekście ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jednolity z póżn. zm. Dz.U. z 2006 Nr 139 poz.992 ) pojęcie "nienależne świadczenie" ma zdefiniowane znaczenie.

Jako "nienależnie pobrane świadczenie" ustawodawca nakazał traktować - świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, czy wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania , a także świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

Tym samym zauważa się, że legislator stworzył w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicję legalną pojęcia "nienależnie pobrane świadczenie", a zgodnie z prawidłowymi regułami stosowania prawa definicja ta powinna zostać należycie rozważona przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji.

Powszechnie przyjmuje się pogląd, iż jeśli określone pojęcie nie zostało zdefiniowane w akcie normatywnym, to należy posługiwać się definicją zawartą w innych przepisach, które regulują daną instytucję prawną. Tak wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn I KZP 39/03, publ. OSNKW 2004r. z. 2, poz. 13 i postanowieniu 7 sędziów z dnia 20 września 2007r. sygn. I KZP 28/07 publ. OSNKW 2007/10/70.

Natomiast w przypadku istnienia definicji legalnej, sformułowanego przez nią znaczenia definiowanego terminu nie wolno przełamywać przy zastosowaniu innych rodzajów wykładni. ( M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002, s. 203-205) .

Wobec powyższego jakiekolwiek inne zdarzenia, nie odpowiadające ściśle przesłankom, o których mowa w cyt. normie prawnej nie stanowią nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z wywodów znajdujących się w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie można wywnioskować, z jakich przyczyn uznał organ wypłacone skarżącej zasiłki rodzinne i dodatki do tych zasiłków, jako świadczenie nienależnie pobrane. Sytuacja ta nastąpiła mimo wyraźnych zaleceń organu odwoławczego, który uchylając pierwotnie wydaną decyzję z przyczyn proceduralnych nakazał wyjaśnić przesłanki, dla których uznano, iż strona nienależnie pobrała świadczenia rodzinne. Obowiązkiem organu było zatem wykazać nie tylko, że "świadczenia rodzinne wypłacono mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych" lecz także, że "osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania".

Trudno jest uznać za wykonanie wytycznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego treść uzasadnienia decyzji wydanej w ponownym postępowaniu.

Działający w imieniu Wójta Gminy Ś. stwierdził bowiem, iż strona nie spełniła ciążącego na niej obowiązku powiadomienia organu o zmianie jej sytuacji dochodowej, mimo wyraźnego o tym obowiązku pouczenia. Ponad powyższe przytoczono treść przepisów art. 30 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 nie wdając się w rozważania, którą z wymienionych tam przesłanek strona wypełniła swoim zachowaniem.

W zaskarżonej decyzji natomiast nie zwrócono uwagi na brak wykonania zaleceń organu odwoławczego. Przyjęto natomiast, w opinii Sądu, w sposób arbitralny, iż skarżąca w chwili składania wniosku o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych została zapoznana z warunkami ich przyznawania. Zobowiązała się także do niezwłocznego powiadomienia organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo doświadczeń, między innymi o zmianach w wysokości uzyskiwanego dochodu.

Z powyższego organ odwoławczy wywiódł twierdzenie o świadomości skarżącej, co do braku prawa do świadczeń w przypadku przekroczenia wysokości ustawowego kryterium dla świadczeń , a przede wszystkim, co do tego, iż miała świadomości, iż kryterium to przekroczyła.

W istocie dokładna analiza akt sprawy nie pozwala jednak na takie stwierdzenie faktów. Jak wynika bowiem z treści wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego skarżąca z chwilą jego składania została pouczona o treści art. 1 ust. 2 , art. 3 pkt 8 art. 4, art.6, art. 7, art.9, art. 11a, art.12a ustawy o świadczeniach rodzinnych ( k. ze znakiem 30 akt), a nadto w odrębnym pouczeniu – o treści art. 3 pkt 1 lit c tego aktu (k.25), a także o obowiązkach, o których mowa w art. 25 ustawy o świadczeniach rodzinnych (k.26 odwrót) .

Brak jest natomiast dowodu na fakt pouczenia skarżącej o treści art. 3 pkt 23 i 24 ustawy , o treści § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w brzmieniu na dzień wydawania zaskarżonej decyzji (Dz.U Nr 105 poz..881 z późn. zm.), a tym bardziej pouczona o sposobie interpretacji przez organ administracji tej normy prawnej. Wskazane przepisy nie są jednoznaczne i budzą szereg wątpliwości organów orzeczniczych, a także sądów administracyjnych. Zwracając uwagę na treść skargi, a także odwołania skarżącej, jej sposób obliczania uzyskanego przez członków jej rodziny dochodu nie jest zbieżny z poglądem prezentowanym przez organ, co tym bardziej wskazywać może, iż nie przedstawiono stronie pełnej informacji o stawianych wymaganiach i sposobie stosowania § 18 rozporządzenia sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne.

Z akt administracyjnych wynika natomiast, iż pouczenie o treści art. art. 3 pkt 23 i 24 i art. 5 ustawy oświadczeniach rodzinnych i o treści § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w brzmieniu na dzień wydawania zaskarżonej decyzji ( Dz. U. Nr 105 poz.881 z późn. zm) nastąpiło dopiero w decyzji o uchyleniu prawa do świadczeń rodzinnych.

Trzeba zatem uznać, iż ustalenia organu II instancji dokonane zostały w sposób dowolny, nie odpowiadający zasadom wynikającym z art. 7 i art. 80 k.p.a., bez uwzględnienia uprawnień strony wynikających z art. 81 k.p.a.

Traktując przeto zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, jako uchybiające zasadzie praworządności, a także uchybiające prawdzie obiektywnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny, korzystając z uprawnienia wynikającego z treści art. 135 p.p.s.a uznał za konieczne usunąć oba te rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

W ponownym postępowaniu rolą organu będzie dokonanie starannych ustaleń odpowiadającym wypełnieniu obowiązków wynikających z zasad procedury administracyjnej, a w tym zasad, o których mowa w art. 7, a także 77 k.p.a.

W ramach tych ustaleń organ wykaże, czy spełniona została przesłanka w postaci świadczenia rodzinnego wypłaconego mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, gdy osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zapis zawarty w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 oznacza , iż dla nienależnego świadczenia bezwzględnie wymagane są oba wymienione tam warunki. Nie spełnienie obowiązku wynikającego z art. 25 ustawy o świadczeniach rodzinnych samo w sobie nie stanowi natomiast przesłanki nienależnego świadczenia.

Organ sprawdzi też, jeśli pouczenie takie miało miejsce, czy odpowiadało ono obowiązującemu prawu, bowiem zgodnie z poglądem prezentowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, mając na względzie cyt. wyżej § 18 ust. 1 rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny ( przeciętnego, miesięcznego, zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy) dodaje się również miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Pojęcie "miesięczna kwota dochodu uzyskanego" daje organowi wskazanie, by dochód uzyskany po roku , z którego dochody stanowią podstawę do ustalania świadczeń rodzinnych ustalić przez podzielenie łącznej jego sumy przez liczbę miesięcy, za okres których dochód został stronie przyznany. Interpretacja zapisu § 18 rozporządzenia o konieczności doliczania do dochodu rodziny uzyskanego przez jej członka dochodu z pierwszego pełnego miesiąca jest natomiast całkowicie dowolna.

Należy pamiętać, iż interpretacja przepisów ustawowych musi być zawsze dokonywana przy zastosowaniu techniki wykładni ustawy w zgodzie z konstytucją. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalona jest zasada prymatu takiej wykładni. Stanowisko to znalazło wyraz w licznych orzeczeniach, wydanych zarówno przed, jak i po wejściu w życie nowej Konstytucji. Z tych też względów wykładnia stosowanych przez organy przepisów nie może doprowadzać do rozumienia ich w sposób dyskryminujący niektóre podmioty.

Na marginesie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne podnieść wątpliwości, co do legalności decyzji z dnia [...]. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Ś. Jest ona decyzją ostateczną i nie została objęta "sprawą" w rozumieniu art. 134 i art. 135 p.p.s.a., a zatem Sąd nie mógł odnieść się do niej wprost. Uznał jednak za stosowne zasygnalizować organowi, iż w przypadku nielegalności wskazanego rozstrzygnięcia można usunąć wskazaną decyzję w drodze zastosowania nadzwyczajnych środków przewidzianych w procedurze administracyjnej.

Zwraca bowiem uwagę, iż § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu rozpoznawania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. Nr 105 poz. 881 z późn. zm.) ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy źródło pochodzenia uzyskanego dochodu istnieje nadal, w chwili ustalania prawa doświadczeń.

Zaświadczenie o zarobkach męża skarżącej, które stanowiło podstawę do obliczenia wysokości dochodu uzyskanego nosi dwie adnotacje- odnośnie dochodu z miesiąca października 2007r. "pierwszy", a odnośnie lutego 2008r. " ostatni" miesiąc.

Kwestia ta w świetle wskazanego przepisu § 18 rozporządzenia nie była rozstrzygana.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a .

O kosztach orzeczono po myśli art. 250 p.p.s.a oraz § 14 ust.2 pkt 1 lit.c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz.1349).