Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 646/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od orzeczenia wydanego na podstawie art.138 par.2 k.p.a.
Powołane przepisy: article: art. 138 par.2, art.6, art.7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 136, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 64a, art. 64e, art. 151a par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu M.W. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 158/2022, znak: WOP 7721.52.2022.KD w przedmiocie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 28 czerwca 2022 r. nr 158/2022, znak: WOP 7721.52.2022.KD Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania D.P. - reprezentowanej przez A.P., uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim z 5 stycznia 2022 r. nr 26/2022 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Jak wynika z akt sprawy w trakcie kontroli przeprowadzonej 9 grudnia 2011 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim (dalej w skrócie "PINB" lub "organ pierwszej instancji") na działce nr ew. [...] we wsi [...], gmina [...] stwierdzono, że trwają roboty budowlane związane z budową budynku jednorodzinnego wraz z instalacjami i urządzeniami budowlanymi. Na działce znajduje się przydomowa oczyszczalnia, która według oświadczenia W. i M.W. została zaprojektowana i wykonana przez Urząd Gminy [...].

Decyzją z 2 marca 2012 r. PINB umorzył postępowanie wyjaśniające prowadzone w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z instalacjami i urządzeniami budowlanymi na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], Gmina [...], którego inwestorem są W. i M.W.

Decyzją z 28 maja 2021 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie "ŁWINB", "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji") uchylił w całości powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z 30 lipca 2012 r. organ pierwszej instancji umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...], której właścicielami są W. i M.W.

W toku postępowania odwoławczego ŁWINB decyzją z 24 października 2012 r. uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W trakcie kontroli przeprowadzonej 15 listopada 2012 r. w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków, organ pierwszej instancji ustalił, że inwestorem budowy tego obiektu była Gmina [...], która dokonała stosownego zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w Tomaszowie Mazowieckim. Organ ten pismem z 28 kwietnia 2009 r. nie wniósł sprzeciwu odnośnie wykonania tych robót. Budowa została zakończona i odebrana komisyjnie protokołem odbioru z 1 października 2010 r. Przedstawiciel Gminy [...] M.S. przedłożyła protokół z kontroli z 23 maja 2012 r. Urzędu Marszałkowskiego.

Decyzją z 14 stycznia 2013 r. organ pierwszej instancji ponownie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.

W związku z odwołaniem od powyższej decyzji, ŁWINB pismem z 22 lutego 2013 r. wystąpił do Urzędu Gminy w [...] o udzielenie informacji czy Gmina [...] jest użytkownikiem gruntu, na którym znajduje się sporna przydomowa oczyszczalnia ścieków i zarazem właścicielem tego urządzenia, a jeżeli tak, to do jakiej daty, a także, czy oczyszczalnia ta została przekazana do użytkowania właścicielom nieruchomości, a jeżeli tak, czy na czas oznaczony i do jakiej daty.

W odpowiedzi Wójt Gminy [...] pismem z 4 maja 2013 r. poinformował, że Gmina [...] jest użytkownikiem działki nr [..], położonej w miejscowości [...], na której znajduje się przydomowa oczyszczalnia ścieków oraz właścicielem tego urządzenia do 31 grudnia 2015 r. Termin ten może ulec przedłużeniu celem wypełnienia postanowień umowy o przyznanie pomocy nr [...] w ramach działania "Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej" objętego PROW na lata 2007-2013, zgodnie z którym Gmina [...] jest zobligowana przez okres pięciu lat od dnia dokonania przez Agencję płatności ostatecznej, do nieprzenoszenia prawa posiadania. Ponadto wskazano, że Gmina [...] przekazała do bezpłatnego użytkowania oczyszczalnię ścieków właścicielom działki nr [...] W. i M.W. do 31 grudnia 2015 r.

Pismem z 22 lutego 2013 r. ŁWINB zwrócił się również do Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim o przekazanie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii akt sprawy dotyczących zgłoszenia przez Gminę [...] wykonania na nieruchomości przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z załączoną przez inwestora dokumentacją projektową i jej ewentualnymi zmianami, a także o przekazanie poświadczonej za zgodność z oryginałem aktualnej zaewidencjonowanej mapy sytuacyjno-wysokościowej obrazującej inwentaryzację geodezyjną powykonawczą tej inwestycji oraz o informację czy mapa ta została zgłoszona do ewidencji przez inwestora 26 sierpnia 2010 r.

W odpowiedzi Naczelnik Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim przy piśmie z 1 marca 2013 r. przekazał poświadczone za zgodność z oryginałem akta sprawy.

Przy piśmie Starosty Tomaszowskiego z 15 marca 2013 r. przekazano mapę sytuacyjno-wysokościową z geodezyjną inwentaryzacją przydomowej oczyszczalni ścieków, usytuowaną w gm. [...], w miejscowości [...], dz. nr [...], zaewidencjonowaną w Starostowie Powiatowym w Tomaszowie Mazowieckim 26 sierpnia 2010 r. pod nr [...].

Wobec powyższego ŁWINB decyzją z 8 kwietnia 2013 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z 20 czerwca 2013 r. Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że zgłoszenie budowy przydomowej oczyszczalni na działce nr [...] zostało dokonane 22 kwietnia 2009 r., a następnie dokonano zmiany jej lokalizacji - przesunięcia w prawą część działki, co zostało zaakceptowane i wkreślone w projekt przez projektanta, zaakceptowane przez inspektora nadzoru i kierownika robót. Obiekt ten zinwentaryzowano i przyjęto do zasobu geodezyjnego 26 sierpnia 2010 r.

W trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych 20 sierpnia 2013 r. w sprawie budowy oczyszczalni ścieków, pracownicy PINB ustalili, że jej inwestorem była Gmina [...], która dokonała stosownego zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w Tomaszowie Mazowieckim. Organ ten pismem z 28 kwietnia 2009 r. nie wniósł sprzeciwu odnośnie wykonania ww. robót. Budowa została zakończona i odebrana komisyjnie protokołem odbioru z 1 października 2010 r. Podczas realizacji budowy przydomowej oczyszczalni ścieków zmienili się właściciele działki. Byli nimi D. i W.C., a obecnie są nimi M. i W.W. Z przyczyn funkcjonalnych działki, zmieniła się lokalizacja budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Według oświadczenia przedstawiciela wykonawcy M.G., właściciel działki i przyszły użytkownik zainicjował zmianę lokalizacji oczyszczalni na działce. Zmiana ta nastąpiła za zgodą i wiedzą Gminy [...], akceptacją kierownika budowy, projektanta i inspektora nadzoru. Zmiana lokalizacji oczyszczalni nie została zgłoszona w Starostwie Powiatu Tomaszowskiego. Według oświadczenia M.W., teren wokół oczyszczalni ścieków jest suchy.

Postanowieniem z 3 września 2013 r. PINB nałożył na inwestora - Gminę [...], obowiązek przedłożenia inwentaryzacji wraz z oceną techniczną przydomowej oczyszczalni ścieków, wybudowanej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...] oraz przedłożenia geotechnicznych warunków posadowienia przydomowej oczyszczalni ścieków w terminie do 31 października 2013 r., z jednoczesnym wskazaniem, że właścicielami tej nieruchomości są W. i M.W.

ŁWINB postanowieniem z 22 października 2013 r. uchylił w całości powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z 7 kwietnia 2014 r. PINB, na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na inwestora - Gminę [...], obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego związanych z budową przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], Gmina [...], której obecnie właścicielami są W. i M.W.

Następnie decyzją z 26 czerwca 2014 r. PINB w Tomaszowie Mazowieckim, na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał Gminie [...] rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków.

W wyniku odwołania Gminy [...] oraz W. W. i M.W., ŁWINB decyzją z 4 sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 975/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje organów obu instancji oraz postanowienie PINB w Tomaszowie Mazowieckim z 7 kwietnia 2014 r.

Wyrokiem z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1023/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D.P. od wyroku Sądu pierwszej instancji.

Decyzją z 24 kwietnia 2017 r. organ pierwszej instancji umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków.

Organ odwoławczy decyzją z 22 czerwca 2017 r. uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, wskazując, że wydane rozstrzygnięcie w całości ignoruje wytyczne wiążącego w sprawie wyroku WSA w Łodzi z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 975/14.

Pismem z 10 sierpnia 2017 r. Starosta Tomaszowski poinformował, że po przeprowadzonym w latach 1971-1972 scaleniu Obrębu [...], utworzona została działka nr [...] i posiadała powierzchnię 0,38ha. Na zlecenie Urzędu Gminy w [...] w 1992 r. Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w P. dokonano pomiaru kontrolnego działek, położonych w obrębie [...], w tym działki nr [...]. Wynikiem pomiaru był sporządzony, m.in., wykaz zmian gruntowych nr [...], w którym dokonano podziału działki nr [...] na działki [...] o powierzchni 0,18ha i [...] o powierzchni 0,20ha. W oparciu o sporządzony wykaz została wprowadzona zmiana w ewidencji gruntów.

Jak wynika z protokołu z 16 października 2017 r. ustnie złożonych wyjaśnień, D.P. oświadczyła, że: "rozgraniczenie działek [...] i [...] miało miejsce w 2008 r. Działkę [...] użytkowała babcia oraz mama D.P. do 2009 r. Pani P. przejęła działkę [...] w 2009 r., a w 2013 r. uzyskała prawo własności do budynku. W latach 2009-2011 budynki na działce nr [...] były zamieszkane, a studnia użytkowana. W 2011 r. wykonano przyłącze wodociągowe do budynku. Według D.P., Państwo W. podczas starań o wydanie pozwolenia na budowę około 2008 r., ze względu na usytuowanie studni w granicy musieli zrezygnować z przydomowej oczyszczalni ścieków i wykonać zmianę projektu na szambo szczelne (decyzja ostateczna 2009 r.). Jednocześnie w tym samym czasie prowadzone były starania Gminy [...] o wykonanie przydomowych oczyszczalni ścieków m.in. dla Pani C., ówczesnej radnej, "na tej samej działce".

Pismem z 18 grudnia 2017 r. Wójt Gminy [...] poinformował, że właścicielem przydomowej oczyszczalni ścieków, znajdującej się na działce [...] w m. [...] jest Gmina [...], która nie posiada prawa do dysponowania gruntem działki nr ew. [...], usytuowanej w m. [...], bowiem prawo to wygasło.

Do akt sprawy załączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię protokołu granicznego z 6 kwietnia 1967 r., sporządzonego w m. [...] w obecności świadków, J.M. oraz W.W1., z którego m.in. wynika, że: "Granica podziału biegnie od drogi wiejskiej przez środek budynku mieszkalnego do zewnętrznej ściany budynku od strony podwórka. Stąd granica biegnie w linii prostej do środka studni i dalej w linii prostej na środek stodoły od strony podwórka".

Postanowieniem z 22 lutego 2018 r. PINB nałożył na Gminę [...] obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych oraz inwentaryzacji geodezyjnej ze wskazaniem lokalizacji przewodów rozsączających przydomowej oczyszczalni ścieków usytuowanej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...] oraz przedłożenia geotechnicznych warunków posadowienia przydomowej oczyszczalni ścieków w terminie do 25 maja 2018 r.

Postanowieniem z 25 kwietnia 2018 r., ŁWINB uchylił w całości powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z 4 czerwca 2018 r. organ pierwszej instancji nałożył na W. i M.W. obowiązek przedłożenia: ekspertyzy technicznej wraz z projektem określenia sposobu usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących budowy przydomowej oczyszczalni ścieków usytuowanej na działce nr ew. [...] w m. [...], gm. [...], sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych bez ograniczeń do 30 listopada 2018 r.

ŁWINB postanowieniem z 17 września 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Prawomocnym wyrokiem z 16 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 1027/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. i M.W. na postanowienie organu drugiej instancji z 17 września 2018 r.

Przy piśmie z 13 sierpnia 2019 r. PINB poinformował strony, że stosownie do postanowień art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane przedmiotowa ekspertyza zostanie wykonana na koszt zobowiązanych poprzez zlecenie jej wykonania przez PINB.

Przy piśmie z 18 września 2019 r. W. i M.W. zakwestionowali zasadność wykonania przedmiotowej ekspertyzy. Przy piśmie z 14 października 2019 r. PINB wskazał, że w razie nieprzedstawienia w terminie 14 dni od otrzymania niniejszego pisma żądanej ekspertyzy technicznej zostanie ona wykonana na koszt zobowiązanych przez zlecenie jej wykonania przez organ pierwszej instancji.

W dniu 6 kwietnia 2020 r. organ pierwszej instancji wystawił upomnienie, w którym wezwał do wykonania w terminie 7 dni od otrzymania upomnienia obowiązku wynikającego z postanowienia z 4 czerwca 2018 r. pod rygorem wszczęcia przeciwko zobowiązanemu postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone Państwu W. 6 kwietnia 2020 r.

PINB 5 maja 2020 r. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] przeciwko M.W.

Postanowieniem z 5 maja 2020 r. PINB stwierdził, że obowiązek ciążący na W. i M.W., wykonania ekspertyzy technicznej wraz z projektem określającym sposób usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości, dotyczącej przydomowej oczyszczalni ścieków usytuowanej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...], zostanie w trybie postępowania administracyjnego wykonany zastępczo przez firmę Z., za zobowiązanego na jego koszt i niebezpieczeństwo.

Postanowieniem z 16 lipca 2020 r. organ drugiej instancji uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył w całości postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 5 maja 2020 r. Nr [...] wystawionego przez PINB w celu wyegzekwowania obowiązku wynikającego z postanowienia z 4 czerwca 2018 r.

Postanowieniem z 11 września 2020 r., sprostowanym 14 października 2020 r. organ pierwszej instancji nałożył na W. i M.W. obowiązek wpłacenia na konto zaliczki w wysokości 2700,00 zł na pokrycie kosztów wykonania ekspertyzy technicznej wraz z projektem określającym sposób usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości, dotyczącej przydomowej oczyszczalni ścieków usytuowanej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...], w terminie 14 dni od daty otrzymania postanowienia.

Pismem z 15 października 2020 r. W. i M.W. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia PINB z 4 czerwca 2018 r. utrzymanego w mocy postanowieniem ŁWINB z 17 września 2018 r. wraz z wnioskiem o wyłączenie PINB w Tomaszowie Mazowieckim od prowadzenia niniejszej sprawy. Pismo zostało przekazane zgodnie z właściwością do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Postanowieniem z 26 lutego 2021 r., utrzymanym następnie w mocy postanowieniem z 13 kwietnia 2021 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w/w postanowień.

W piśmie z 21 maja 2021 r. M.W. wniósł o zawieszenie prowadzonego postępowania w sprawie legalności budowy przydomowej oczyszczalni ścieków w związku z zamiarem budowy nowej przydomowej oczyszczalni ścieków. Budowa nowego obiektu będzie skutkować rozbiórką dotychczasowej oczyszczalni należącej do Gminy [...], a znajdującej się na działce wnioskodawcy, co spowoduje konieczność umorzenia toczącego się postępowania z powodu braku jego przedmiotu. Zgłoszenie budowy nowej oczyszczalni będzie dokonane w przeciągu miesiąca.

Pismem z 18 czerwca 2021 r. organ pierwszej instancji wezwał M.W. oraz W.W. do wyjaśnienia, w terminie 14 dni, czy powyższe pismo z 21 maja 2021 r. należy traktować jako wspólny wniosek o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków, usytuowanej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...].

W odpowiedzi M.W. poinformował, że przedmiotem jego wniosku było jedynie zawieszenie prowadzonego postępowania, nie dotyczył on nakazu rozbiórki spornej oczyszczalni ścieków.

Postanowieniem z 28 lipca 2021 r. PINB odmówił zawieszenia postępowania w sprawie legalności budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.

W trakcie oględzin spornej oczyszczalni przeprowadzonych 21 października 2021 r. z terenu nieogrodzonej działki sąsiedniej, wobec braku możliwości wejścia na działkę, PINB ustalił, że w obrębie dotychczasowej przydomowej oczyszczalni ścieków prowadzone były roboty ziemne. Zauważono również nowe elementy oczyszczalni (np. kominki) oraz składowane na ogrodzonym terenie elementy z rozbiórki (np. betonowe elementy studni).

Postanowieniem z 8 listopada 2021 r. ŁWINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia M.W. na postanowienie PINB z 28 lipca 2021 r.

Decyzją z 5 stycznia 2022 r. organ pierwszej instancji umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków ze względu na brak przedmiotu postępowania.

Od powyższej decyzji odwołała się D.P. reprezentowana przez A.P. wnosząc o jej uchylenie. Stwierdziła, że PINB oparł się na nieprawdziwych informacjach zawartych w piśmie M.W. oraz W.W. do Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim. Organ nie został wpuszczony na teren nieruchomości podczas próby przeprowadzenia kontroli 21 października 2021 r. Zdaniem odwołującej znaczna część spornej oczyszczalni ścieków nie została wykopana i rozebrana.

W dniu 8 lutego 2022 r. do ŁWINB wpłynął e-mail A.P. stanowiący uzupełnienie złożonego odwołania wraz z dokumentacją zdjęciową.

Postanowieniem z 26 kwietnia 2022 r. organ drugiej instancji w trybie art. 136 k.p.a. zlecił PINB przeprowadzenie dodatkowego postępowania, w celu uzupełnienia materiału dowodowego, w sprawie poprzez: przeprowadzenie dodatkowych oględzin na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...], w celu ustalenia czy przedmiotowa przydomowa oczyszczalnia ścieków została w całości rozebrana.

Pismem z 13 maja 2022 r. Wójt Gminy [...] poinformował PINB w Tomaszowie Mazowieckim, że Gmina [...] nie jest uczestnikiem procesu budowlanego w przedmiotowej sprawie.

W dniu 25 maja 2022 r. do ŁWINB wpłynęło pismo organu pierwszej instancji, do którego załączono protokół z oględzin przeprowadzonych 19 maja 2022 r. Zgodnie z protokołem oględzin w dniu kontroli całość terenu przy inwestycji została uporządkowana. Z oględzin wizualnych stwierdzono, że przewody rozsączające przydomowej oczyszczalni ścieków zostały rozprowadzone w nasypie. W.W. nie przedłożyła dokumentów wskazanych w zawiadomieniu z 28 kwietnia 2022 r., wskazując że dotyczą one nowopowstałej oczyszczalni, wobec której nie jest prowadzone postępowanie. Natomiast dokumenty dotyczące rozbiórki spornej oczyszczalni nie są wymagane przepisami prawa budowlanego. Zdaniem inspektorów przeprowadzających kontrolę - osadnik gnilny oraz przepompowania nie zostały wymienione. Może o tym świadczyć zużycie tych elementów oraz rodzaj i wielkość zieleni wokół. Obecna przy oględzinach W.W. przedłożyła wniosek do Gminy [...] o pozwolenie na rozbiórkę i rozwiązanie umowy użyczenia dotyczącej przedmiotowej oczyszczalni. Oświadczyła także, że Gmina [...] wydała pozytywną odpowiedź na ww. pismo. Do protokołu z oględzin załączono dokumentację zdjęciową oraz wniosek A.P. o przesłuchanie w charakterze świadka W.W. i M.W. w temacie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ew. [...], [...], gm. [...].

W dniu 8 czerwca 2022 r. do organu II instancji wpłynęło przekazane przy piśmie PINB z 6 czerwca 2022 r., pismo Wójta Gminy [...], z którego wynika, że Gmina [...] była inwestorem projektu dotyczącego m.in. budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy [...]. Trwałość tego projektu dobiegła końca w 2015 r. (...) Obecnie prowadzone postępowanie dotyczy nowego przedsięwzięcia, w którym udział gminy [...] jest żaden. Odnośnie przydomowej oczyszczalni ścieków wybudowanej 12 lat temu na działce [...] w miejscowości [...], właściciele działki w 2021 r. zwrócili się pismem (w załączeniu), na które gmina udzieliła 12 listopada 2021 r. odpowiedzi (pismo w załączeniu). Załączonym pismem z 18 listopada 2021 r. Wójt Gminy [...] poinformował W. i M.W., że wyraża zgodę na dokonanie przez nich rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...].

Powołaną na wstępie decyzją z 8 czerwca 2022 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn.zm.) uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając powyższe rozstrzygniecie organ odwoławczy przytoczył regulację art. 105 § 1 k.p.a., a następnie wyjaśnił, że na gruncie przepisów Prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego, prowadzące postępowanie, nie znajdują podstaw do wydania określonych nakazów lub zakazów. Aby organy administracji mogły zasadnie wydać rozstrzygnięcie umarzające prowadzone postępowanie administracyjne zobowiązane są kierować się zasadami procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą - organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak stwierdził ŁWINB umorzenie postępowania administracyjnego jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem przepis art. 105 § 1 k.p.a. nie powinien być interpretowany rozszerzająco, a umorzenie postępowania winno być traktowane jako środek ostateczny, stosowany tylko w sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem prowadzonego postępowania naprawczego była budowa przydomowej oczyszczalni ścieków na podstawie zgłoszenia z 22 kwietnia 2009 r., skierowanego do Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim jako właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, dokonana z naruszeniem warunków określonych zgłoszeniu. W związku z powzięciem uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych przy budowie spornej oczyszczalni, organ pierwszej instancji postanowieniem z 4 czerwca 2018 r., na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na W. i M.W. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej wraz z projektem określenia sposobu usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczącej przydomowej oczyszczalni ścieków. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem ŁWINB z 17 września 2018 r., a następnie poddane kontroli sądowoadministracyjnej obu instancji, a także kontroli Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności. Wszystkie te działania mające na celu weryfikację rozstrzygnięć organów obu instancji zakończyły się utrzymaniem w mocy postanowienia z 4 czerwca 2018 r. Do chwili obecnej obowiązek nałożony tym postanowieniem nie został przez zobowiązanych wykonany. Zdaniem ŁWINB nie można jednak tracić ze spektrum oceny, że w toku wieloletniego postępowania naprawczego prowadzonego wobec spornego obiektu budowlanego, stan faktyczny sprawy uległ zmianie, co organ pierwszej instancji uznał za przesłankę do umorzenia postępowania. Jak wskazał PINB 19 sierpnia 2021 r. Państwo W. poinformowali Starostwo Powiatowe w Tomaszowie Mazowieckim, że stara przydomowa oczyszczalnia została rozebrana przed przystąpieniem do wykonania nowej. Wobec powyższego, organ pierwszej instancji uznał, że inwestorzy W. i M.W. dokonali rozebrania spornego obiektu budowlanego, zgodnie ze złożonym w Wydziale Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim, oświadczeniem, aby móc następnie przystąpić do wykonania nowej zgodnie z dokonanym 20 lipca 2021 r. zgłoszeniem, co pozwoliło mu wydać zaskarżoną decyzję umarzającą przedmiotowe postępowanie ze względu na usunięcie przedmiotu postępowania. Jednocześnie organ drugiej instancji powziął w toku postępowania odwoławczego, wątpliwości czy niniejsze postępowanie nie zostało umorzone przedwcześnie, wobec braku organoleptycznych ustaleń co do aktualnego stanu faktycznego spornego obiektu budowlanego. Z akt sprawy wynika, organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji umarzającej postępowanie nie dokonał kompleksowej kontroli na nieruchomości, na której jest on zlokalizowany, opierając się przede wszystkim na oświadczeniu inwestorów oraz pobieżnej kontroli przeprowadzonej 21 października 2021 r., bez wejścia na teren działki nr ew. [...]. Postępowanie uznaje się za bezprzedmiotowe wówczas, gdy brak jest jednego z materialnych elementów stosunku administracyjnoprawnego. Można wyróżnić przyczyny podmiotowe bezprzedmiotowości, takie jak brak jakichkolwiek osób posiadających interes prawny w sprawie, bądź przyczyny przedmiotowe, to jest takie, które uniemożliwiają organowi dalsze prowadzenie postępowania, w tym przede wszystkim brak przedmiotu postępowania. Aby doszło do braku przedmiotu postępowania musi taki przedmiot zostać usunięty (np. w drodze rozbiórki) w całości, nie zaś w części. Dlatego zdaniem ŁWINB, organ pierwszej instancji niezasadnie uznał, że całkowita rozbiórka miała miejsce, co potwierdziło przeprowadzone w trybie art. 136 k.p.a. dodatkowe postępowanie dowodowe. Z nadesłanej przez PINB dokumentacji uzupełniającej jednoznacznie wynika, że przydomowa oczyszczalnia nie została rozebrana w całości, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa, a także sama treść protokołu z oględzin przeprowadzonych 19 maja 2022 r. Skoro PINB dokonał ustaleń, które przeczą tezom zawartym w jego własnym rozstrzygnięciu, to organ odwoławczy uznał wydane rozstrzygnięcie za wadliwe. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ winien przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie wnikliwie i wszechstronnie ustalić stan faktyczny. Norma art. 77 k.p.a. wskazuje ponadto, iż gromadzeniem materiału dowodowego przez organy administracji publicznej rządzi zasada oficjalności - to na organie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stania faktycznego, a następnie jego rozpatrzenia. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a ustawa nie przewiduje jakichkolwiek odstępstw w tym zakresie. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), gdyż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem poprawnego zastosowania normy prawa materialnego. Wobec tego organ pierwszej instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego. W efekcie czego umorzenie postępowania w sprawie ma charakter przedwczesny, bowiem przedmiot postępowania nadal istnieje. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga sprawy co do istoty, pozostaje orzeczeniem formalnym kończącym sprawę bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia i jest wyjątkiem, który należy traktować jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, co w aktualnym stanie sprawy nie zachodzi. W takim stanie rzeczy ŁWINB nie ma jednak możliwości skorzystania z kompetencji kasacyjno-reformatoryjnych, przyznanych mocą normy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Dlatego też należało w trybie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję PINB z 5 stycznia 2022 r. w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.W. wniósł o uchylenie decyzji ŁWINB jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem autora sprzeciwu wadliwe i niepoparte żadnym przepisem prawa jest stanowisko organu drugiej instancji wedle którego, aby doszło do braku przedmiotu postępowania musi taki przedmiot zostać usunięty (np. w drodze rozbiórki) w całości, nie zaś w części. Ponieważ w Prawie budowlanym nie występuje takie stwierdzenie, zachodzi okoliczność stworzenia normy prawnej przez organ, do czego nie ma on prawa. W niniejszej sprawie postępowanie dotyczy przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności poniżej 7,5 m3 na dobę a więc zgodnie z definicją z Prawa budowlanego dotyczy urządzenia budowlanego, przez które należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków...". Rozbiórka, potwierdzona oględzinami na działce, kompletnego układu rozsączania wody powoduje, że w istocie nie mamy do czynienia z przydomową oczyszczalnią ścieków, która jako urządzenie musi być kompletna i funkcjonalna, lecz co najwyżej z plastikowym zbiornikiem zakopanym w ziemi. Już samo to w istocie jest wystarczającym powodem do uznania rozumowania organu za całkowicie błędne. Uzupełniając powyższe autor sprzeciwu zauważył, że organ wydając decyzję działa wprost przeciwko art. 3 pkt 7a) twierdząc pośrednio w decyzji, że w przedmiotowej sprawie doszło do przebudowy oczyszczalni a zgodnie z przepisem mówiąc o "przebudowie - należy przez to rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy...". Ponieważ w przypadku nowej przydomowej oczyszczalni doszło do budowy zupełnie nowego, o innej powierzchni zabudowy układu rozsączania nie może być w tym momencie mowy o przebudowie. Prawo budowlane w żadnej części nie nakazuje całkowitej rozbiórki urządzenia.

Odpowiadając na sprzeciw ŁWINB wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z 13 września 2022 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 listopada 2022 r. oddalił zażalenie M.W. na powyższe postanowienie z 13 września 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn.zm. – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Granice sądowej kontroli legalności decyzji kasacyjnej wydanej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zostały wyraźnie zawężone przez ustawodawcę na skutek nowelizacji przepisów p.p.s.a., dokonanej mocą art. 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935 – dalej w skrócie "ustawa nowelizująca"), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., poprzez dodanie w dziale III po rozdziale 3 rozdziału 3a w brzmieniu: "Rozdział 3a Sprzeciw od decyzji" art. 64a-art. 64e p.p.s.a. i dodanie po art. 151 art. 151a p.p.s.a.

Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). W postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się (art. 64b § 3 p.p.s.a.). Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 64e p.p.s.a.). W myśl art. 151a p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 1). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (§ 2). Od wyroku, o którym mowa w § 1, nie przysługuje środek odwoławczy, z tym że na zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie grzywny przysługuje zażalenie (§ 3).

Z powyższego wynika więc, że kontrola decyzji kasacyjnej dokonywana przez sąd administracyjny w ramach sprzeciwu ma wyłącznie charakter formalny i ogranicza się w tym wypadku do zbadania, czy decyzja kasatoryjna organu drugiej instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a.

Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji kasacyjnej Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi stwierdził, że została ona podjęta zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., wobec czego brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżący.

Zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanej normy prawnej przyjmuje się, że decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach, określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w pierwszej instancji, nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Co do zasady bowiem, orzeczenie organu odwoławczego winno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 k.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu, mają charakter wyjątkowy. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie będzie miał zastosowania wtedy, gdy materiał dowodowy wymagany do rozstrzygnięcia sprawy zostanie zgromadzony, a kwestią sporną będzie wyłącznie jego ocena. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dodać także należy, że decyzja kasacyjna może zapaść, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Zatem, żeby organ odwoławczy mógł wydać decyzję, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., muszą zostać spełnione dwie przesłanki: po pierwsze - postępowanie przed organem pierwszej instancji prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania, po wtóre - konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wyznaczenie dopuszczalności zakończenia postępowania odwoławczego kasacyjnie wymaga wyprowadzenia naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozstrzygnąć, przy czym nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych ma zawsze istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 264/17 – Lex nr 2314040, a także wyroki NSA z 14 lipca 2020 r. II OSK 1166/20 – Lex nr 3047891, 23 czerwca 2020 r. II OSK 1071/20 – Lex nr 3039234, 11 marca 2020 r. I OSK 2561/19 – Lex nr 3015217, 23 stycznia 2020 r. II OSK 3899/19 – Lex nr 2785216 i II OSK 3847/19 – Lex nr 2785388).

Zauważyć w związku z tym trzeba, że decyzja organu odwoławczego wydana w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, ale stanowi wręcz przeszkodę do jego ostatecznego ukształtowania. Następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji. Ponowne postępowanie, jakie się będzie przed nim toczyć nie jest jednak dalszym ciągiem ani "przedłużeniem postępowania" odwoławczego. Sprawa wraca do poprzedniego stanu i postępowanie przed organem I instancji toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy, zarówno faktyczny, jak i prawny (vide: wyroki NSA z: 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2219/15 – Lex nr 2315542, 28 listopada 2019 r. II OSK 3502/19 – Lex nr 2758814, 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 767/18 – Lex nr 2621264).

Lektura akt administracyjnych sprawy niniejszej dowodzi, że przed organami nadzoru budowlanego od wielu lat toczy się postępowanie administracyjne w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków zrealizowanej na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...]. W trakcie rozważanego postępowania obecni właściciele nieruchomości W. i M.W. zostali zobowiązani do przełożenia dokumentacji sprecyzowanej w postanowieniu organu pierwszej instancji z 4 czerwca 2018 r., utrzymanym następnie w mocy postanowieniem organu drugiej instancji z 17 września 2018 r. Tutejszy Sąd prawomocnym wyrokiem z 16 maja 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1027/18 oddalił skargę W. i M.W. na postanowienie ŁWINB z 17 września 2018 r. Dotychczas żadne dokumenty nie zostały przedłożone przez zobowiązanych. Natomiast M.W. pismem z 21 maja 2021 r. poinformował organ pierwszej instancji o zamiarze budowy nowej przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ew. [...], co skutkować będzie rozbiórką dotychczasowej oczyszczalni należącej do Gminy [...], a znajdującej się na działce wnioskodawcy i koniecznością umorzenia toczącego się postępowania z powodu braku jego przedmiotu, co organ pierwszej instancji uczynił wydając decyzję z 5 stycznia 2022 r.

Analiza zebranego materiału dowodowego pozwala w całości zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim umorzył sporne postępowanie pochopnie, a co za tym idzie przedwcześnie, nie dysponując jednoznacznym i przekonującym materiałem dowodowym. Przypomnieć wobec tego trzeba, że rolą każdego organu administracyjnego, co wynika wprost z art. 7 Konstytucji RP, jest działanie na podstawie i w granicach prawa. A zatem, w toku postępowania wyjaśniającego organ zobowiązany jest przestrzegać ściśle określonych reguł postępowania, zdefiniowanych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Organ ma więc obowiązek stać na straży praworządności, czyli działać na podstawie przepisów obowiązującego prawa oraz z urzędu lub na wniosek stron, podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 6 i art. 7 k.p.a.). Jego powinnością jest przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyniki poczynionych ustaleń organ winien przedstawić w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast uzasadnienie prawne musi zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.

W kontrolowanej sprawie wydanie przez PINB decyzji w trybie art. 105 § 1 k.p.a. o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, która jak przyjęto w uzasadnieniu nastąpiła w rezultacie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków, nakładało na organ obowiązek uprzedniego poczynienia jednoznacznych i bezspornych ustaleń, popartych wiarygodnymi dowodami (np. dokumentacją fotograficzną sporządzoną w trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych bezpośrednio na terenie działki nr [...] z udziałem stron postępowania załączoną do protokołu oględzin, nie można również wykluczyć przesłuchania stron, świadków itd.), że przedmiot sporu rzeczywiście w całości został rozebrany przez W. i M.W. Dowodów w tym zakresie brak. Oględziny spornej przydomowej oczyszczalni ścieków przeprowadzone 21 października 2021 r. z terenu sąsiedniej nieruchomości, wobec braku możliwości wejścia przez inspektorów nadzoru budowlanego na teren działki nr [...], jak trafnie ocenił organ odwoławczy nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu na okoliczność likwidacji przedmiotu postępowania. Z kolei przeprowadzone 19 maja 2022 r., na zlecenie organu odwoławczego w trybie art. 136 k.p.a., oględziny w trakcie których inspektorzy PINB w oparciu o ocenę stopnia zużycia osadnika gnilnego i przepompowni oraz rodzaju i wielkości roślin rosnących wokół, stwierdzili, że elementy te nie zostały wymienione, budzą uzasadnione wątpliwości co do faktycznej rozbiórki spornego obiektu. Za niewystarczające uznać również należy gołosłowne twierdzenia M.W. o rozbiórce spornego obiektu podniesione w korespondencji kierowanej do organu oraz stanowisko W.W. ferowane w trakcie oględzin w dniu 19 maja 2022 r.

Zatem, skoro w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ma pewności co do tego, że W. i M.W. rzeczywiście rozebrali w całości przydomową oczyszczalnię ścieków na działce nr [...], objętą pierwotnie toczącym się postępowaniem i w jej miejsce wybudowali nowy obiekt, to prawidłowe jest stanowisko Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, że postępowanie przed organem pierwszej instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów postępowania art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W efekcie umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji z uwagi na jego bezprzedmiotowość (brak przedmiotu postępowania) było ewidentnie przedwczesne, skoro przedmiot postępowania w dalszym ciągu istnieje.

Sąd odnosząc się na zakończenie rozważań do zarzutów sprzeciwu za chybiony uznał zarzut skarżącego jakoby przy wydaniu decyzji organ rażąco naruszył przepisy prawa. Z uwagi na istotę postępowania zainicjowanego sprzeciwem skarżącego poza zakresem rozważań i oceny Sądu pozostawały kwestie merytoryczne. Ocena czy w tej sprawie doszło do przebudowy/rozbudowy istniejącej oczyszczalni ścieków, czy też do jej całkowitej rozbiórki będzie podlegała badaniu w toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego przed organem pierwszej instancji.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi odpowiada przesłankom z art. 138 § 2 k.p.a. i na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.

is