Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 749/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1-3 i 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par.1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 4 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. B. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ulicy A 4a lokal 1, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z [...] o odmowie umorzenia I.P. należności z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 21.718 zł.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. przeniósł na I.P. jako Prezesa Zarządu "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. odpowiedzialność za zobowiązania tej z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych ŚwiadczeńPracowniczych figurujące na koncie "A" Sp. z o.o.

10 lutego 2020 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek I.P. z 5 lutego 2020 r. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że czuje się pokrzywdzony przez funkcjonariuszy państwowych: komornika, funkcjonariuszy prokuratury i biegłych sądowych. Wyjaśnił, że spółka była właścicielem nieruchomości, komornik wyceniał ją na 1.200.000 zł, natomiast została sprzedana za 100.000 zł, w związku z czym nie starczyło środków na pokrycie zobowiązania. Egzekucja prowadzona z otrzymywanej przez niego emerytury powoduje uszczerbek w jego domowym budżecie. Ponadto wnioskodawca podniósł, że ma 77 lat i jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, wymagająca intensywnej terapii. Przyczyną złego stanu zdrowia jest choroba nowotworowa oraz choroby kardiologiczne. Autor wniosku nadmienił również, że jego żona jest także osobą niepełnoprawną, posiada liczne schorzenia i pobiera emeryturę w wysokości 1.000 zł. Zdaniem wnioskodawcy przychody osiągane w jego gospodarstwie domowym z trudem wystarczają na utrzymanie i leczenie.

Decyzją z [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 12.611,26 zł, b) ubezpieczeń zdrowotne w kwocie 4.029 zł, c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - w łącznej kwocie 5.077,74 zł. W ocenie organu w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.) - dalej "u.s.u.s.".

I.P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek wykazanych w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] W uzasadnieniu stwierdził, że w wyżej wymienionej decyzji jest błąd, ponieważ określono wyegzekwowaną dotychczas kwotę na 4.965,36 zł. Natomiast według zaświadczenia wydanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. o dokonanych wpłatach za okres od 27 lutego 2013 r. do 4 stycznia 2018 r. to kwota 28.022,87 zł. Zdaniem wnioskodawcy na chwilę obecną wyegzekwowana kwota wynosi 50.000 zł.

Autor wniosku podkreślił następnie, że nie posiada żadnej nieruchomości w Ł. i ponownie zwrócił uwagę na stan zdrowia swój oraz żony. Dodał ponadto, że pieniądze uzyskane po umorzeniu zadłużenia mógłby skierować na intensywne leczenie swoje oraz żony. Zdaniem wnioskodawcy w kwestionowanej decyzji przedstawiono dokładnie jego sytuację, jednak nie wzięto jej pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy.

Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że dokonał analizy przedłożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 18 marca 2020 r. oraz danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych 27 kwietnia 2004 r. Z dokumentacji tej wynika, że "A" Sp. z o.o. została wpisana do Krajowego Rejestru Przedsiębiorców pod numerem [...]; I.P. był prezesem zarządu tej spółki w okresie od 20 marca 2004 r. do 22 sierpnia 2008 r.; spółka została wykreślona z KRS 20 września 2019 r. Na mocy decyzji z [...] przeniesiono na wnioskodawcę jako prezesa zarządu odpowiedzialność za zobowiązania wyżej wymienionej spółki, które powstały w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu. Obecnie wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.710,67 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 229,91 zł, z którego dokonywane są potrącenia komornicze i wypłacana jest mu kwota 2.378,96 zł. Z kolei żona wnioskodawcy pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.599,26 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny i wypłacana jest jej kwota 1.173,53 zł. Na podstawie wyżej wskazanych dokumentów organ ustalił również, że wnioskodawca jest właścicielem samochodu ciężarowego Mercedes Benz z 1986 r. oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0782 ha położonej w miejscowości Z., w województwie [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia hipotecznego na kwotę 92.372,77 zł. Ponadto organ stwierdził, że Dyrektor II Oddziału ZUS w Ł. prowadzi w stosunku do wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne w ramach, którego dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego i z tego tytułu wpływają regularne wpłaty. W związku ze zbiegiem egzekucji do świadczenia emerytalnego egzekucję prowadzi komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w B..

Oceniając wystąpienie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, zaś przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie mają w niniejszej sprawie zastosowania. Z kolei przesłanka wymieniona w art. 28 ust.3 pkt 3 nie zachodzi, ponieważ 30 grudnia 2010 r. ZUS przeniósł na wnioskodawcę jako prezesa zarządu odpowiedzialność za zobowiązania "A" Sp. z o.o. i wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.583,11 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia komornicze i wypłacana jest kwota 2.298,87 zł; wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0782 ha, dla której Sąd Rejonowy w B. powadzi księgę wieczystą o numerze [...], a ponadto nie stwierdzono braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie.

Odnosząc się następnie do przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. organ stwierdził, że nie ma ona zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi wnioskodawca przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Zdaniem organu również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto w sprawie nie wystąpiła przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6, ponieważ: Dyrektor II Oddziału ZUS w Ł. prowadzi w stosunku do wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego i z tego tytułu wpływają regularne wpłaty; ZUS posiada zabezpieczenie na rzecz należności z tytułu nieopłaconych składek na hipotece nieruchomości należącej do wnioskodawcy; wnioskodawca posiada następców prawnych oraz nie został wyczerpany okres dochodzenia należności. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który dopuszcza możliwość umorzenia należności z tytułu składek w przypadku braku całkowitej nieściągalności może zostać zastosowany tylko do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek, podczas gdy zadłużenie, którego dotyczy niniejsze postępowanie, dotyczy składek finansowanych przez płatnika za osoby ubezpieczone.

Organ rozpatrujący sprawę zwrócił również uwagę na publicznoprawny charakter należności z tytułu składek, ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej ciążące na przedsiębiorcy oraz obowiązek równego traktowania ubezpieczonych. Wskazał jednocześnie na możliwość zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I.P. wniósł o umorzenie lub zawieszenie na 5 lat zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, realizując politykę państwa, nalicza i ściąga składki nieproporcjonalne do wysokości osiąganego zysku oraz wypłaca bardzo niskie emerytury nieadekwatne do ściąganych należności. Zdaniem skarżącego przepisy prawa są zbyt rygorystyczne i nie umożliwiają pozytywnego rozpatrzenia spraw płatników. Poza tym autor skargi ponownie wskazał na problemy zdrowotne własne oraz swojej żony. Wyjaśnił również, że nie posiada samochodu ciężarowego Mercedes, gdyż pojazd ten należał do spółki. Z kolei działka wskazana w decyzji jest bardzo małych rozmiarów, nie posiada drogi dojazdowej i znajduje się w Z., a nie w Ł.. Poza tym w ocenie skarżącego Zakład Ubezpieczeń Społecznych winien ujawnić całe kwoty wyegzekwowane przez komornika, gdyż kwoty te pokryły należność główną.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U poz. 1842) zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zostało wydane 17 lutego 2021 r. i doręczone stronom. Z uwagi na sytuację epidemiczną przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległości z powodów technicznych, dlatego sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkuje oddaleniem skargi.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] odmawiające skarżacemu umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy przywołanej na wstępie ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jak wynika z akt sprawy przedmiotem rozpoznania był wniosek skarżącego o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłacanych składek ubezpieczeniowych płatnych przez płatnika za zatrudnionych pracowników, odpowiedzialność za które została na skarżącego przeniesiona jako Prezesa Zarządu spółki "A" czego strona nie neguje. W tej sytuacji, organ zasadnie rozpatrzył wniosek skarżącego na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności wymienione zostały zaś enumeratywnie w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i stanowią je sytuacje, w których:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postepowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wymaga podkreślenia, że decyzje wydawane przez Zakład na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. są decyzjami opartymi na konstrukcji uznania administracyjnego, na co wskazuje użyte w nim sformułowanie "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4". Powyższe oznacza, że jeżeli wystąpią wymienione w tym przepisie okoliczności organ uprawniony może, ale nie musi umorzyć należności. W świetle, ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, wypełniając normę z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Ciąży na nim także obowiązek sporządzenia wnikliwego i logiczne, wyjaśniającego przesłanki którym się kierował uzasadnienia decyzji, do czego obliguje go art. 107 § 3 k.p.a.

Dokonując kontroli decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Przeprowadzona w tym zakresie przez sąd ocena zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona prawidłowa. W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła żadna ze wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek całkowitej nieściągalności.

W tym miejscu podkreślić należy, że zadłużenie z tytułu należności składkowych jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, które pozostaje w toku. Zasadnie Zakład uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4b, gdyż okoliczności z nich wynikające nie wystąpiły. W sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s, ponieważ [...] ZUS przeniósł na wnioskodawcę jako Prezesa Zarządu odpowiedzialność za zobowiązania "A" Sp. z o.o. z tytułu zaległych składek, wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.583,11 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia komornicze i wypłacana jest kwota 2.298,87 zł; ponadto skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w Z. o powierzchni 0,0782 ha, na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia hipotecznego zaległości.

Zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia (art. 28 ust. 3 pkt 4a). Nie zachodzi również obawa, że w prowadzonym skutecznie postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6). Nie zostały także spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.583,11 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia komornicze, ponadto skarżący ma majątek nieruchomy, dlatego ani naczelnik urzędu skarbowego, ani komornik sądowy nie stwierdzili bezskuteczność egzekucji, brak także podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Tym samym, trafnie Zakład podniósł, iż w sprawie nie mamy do czynienia ze stanem całkowitej nieściągalności, co wykluczało umorzenie zaległości na podstawie art. 28 ust.3 u.s.u.s.

Sąd podziela także stanowisko organu, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczący możliwości umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, a zatem organ zasadnie nie rozważył sytuacji strony z punktu widzenia istnienia (braku) przesłanek umorzenia zaległych należności wskazanych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek dotyczy bowiem już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach mimo braku ich całkowitej nieściągalności w sytuacjach określonych art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia z 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Gdy strona wykaże - mimo braku przesłanek ich nieściągalności - że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Odnośnie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika za pracownika, należy zauważyć, że literalna wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazuje, że ten wyjątkowy przepis dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Taka interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie także w orzecznictwie, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., III UK 84/06, OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287).

W rozpatrywanie sprawie, wskazane zasady wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s i rozporządzenia nie dotyczą skarżącego jako osoby odpowiedzialnej za zaległe składki opłacane za pracowników (składek za pracowników opłacanych przez płatnika). W konsekwencji, jak trafnie wskazał organ, podniesione przez stronę okoliczności związane ze sytuacją majątkową i zdrowotną, o których mowa w przepisach rozporządzenia z 2003 r. jako przesłance umorzenia zaległych należności składowych, nie mają zastosowania w sprawie.

Reasumując powyższe wywody uznać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy, wyjaśnił także – w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie – stan faktyczny, wypełniając normę art. 7 kpa oraz określony w przepisie art. 77 § 1 kpa obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległych składek.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, znajduje uzasadnienie w art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.). Obejmuje ono kwotę 240 zł, podwyższoną zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług, wyliczoną według 23% stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

EC