Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 526/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 b
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 32, art. 71
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Dziecka na decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...]r., nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem A.M. z dnia 8 stycznia 2014 r. o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka córki N.M. (....).

W dniu 17 lutego 2014 r. strona złożyła wniosek na urzędowym formularzu wraz z kompletem dokumentów.

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie przepisów art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.),dalej u.ś.r. , art. 104 k.p.a. oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r., nr 129, poz. 1058), Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. – działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. - odmówił przyznania A.M. ( dalej: strona, wnioskodawczyni) jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka N.M.. W motywach tej decyzji organ orzekający wskazał, że zgodnie z art. 15b ust. 1 u.ś.r. z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko. Przy czym jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł (art. 15b ust. 2 u.ś.r.).

Organ I instancji przytoczył brzmienie art. 15b ust. 5 u.ś.r. , według którego jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 15b ust. 6 u.ś.r.). Przywołał dalej przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. z 2010 r. nr 183, poz. 1234) , w myśl którego formą opieki medycznej są świadczenia zdrowotne udzielane w związku z ciążą w ramach:

1) podstawowej opieki zdrowotnej;

2) ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych;

3) leczenia szpitalnego.

Natomiast świadczenia zdrowotne, o których mowa wyżej, są udzielane kobiecie co najmniej raz w każdym trymestrze ciąży , co wynika z § 2 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Z kolei wzór zaświadczenia lekarskiego określa załącznik do omawianego rozporządzenia.

Organ orzekający nie kwestionował , że w niniejszej sprawie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia. Jednakże z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że brak jest zaświadczenia lekarskiego (zgodnego ze wzorem zawartym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r.), potwierdzającego pozostawanie matki dziecka pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, że strona nie spełnia jednej z podstawowych przesłanek mających wpływ na prawo do przyznania wnioskowanego świadczenia, a mianowicie, nie pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

Strona odwołała się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy , które postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.

Rzecznik Praw Dziecka (dalej: RPDz ) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję organu I instancji , wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj. nieustalenie, czy niezależne od wnioskodawczyni przyczyny zdrowotne utrudniające rozpoznanie ciąży uniemożliwiły jej pozostawanie pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

W motywach skargi RPDz podniósł ,że bezpodstawna odmowa przyznania wnioskodawczyni jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka jest pogwałceniem prawa dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu - prawa deklarowanego w art. 27 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka (Dz. U. z 1991 r., nr 120, poz. 526 ze zm.). Stanowi także naruszenie art. 27 ust. 3 Konwencji, nakładającego na strony tejże Konwencji obowiązek podejmowania właściwych kroków dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa.

Jak wywodził dalej RPDz , w postępowaniu w przedmiocie ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi wnioskodawczyni złożyła do organu orzekającego pismo z dnia 14 grudnia 2013 r., w którym wyjaśniła, że do momentu wizyty u ginekologa nie wiedziała, że jest w ciąży. Podała, że na początku ciąży miała zachowany cykl menstruacyjny, więc nie mogła rozpoznać, że jest w ciąży. Ponadto, wnioskodawczyni wskazała na własną niepełnosprawność i trudne warunki materialne jako okoliczności przemawiające za przyznaniem jednorazowej zapomogi. W odwołaniu strona powtórzyła argumenty zawarte w złożonym do akt sprawy piśmie z dnia 14 grudnia 2013 r., tzn. opisała okoliczności utrudniające rozpoznanie ciąży w okresie pierwszych 10 tygodni, opisała trudną sytuację materialną oraz uznała, że ustawa o becikowym jest niesprawiedliwa w stosunku do kobiet i nienarodzonych dzieci, które dowiedziały się o ciąży po 10 tygodniu i nie były objęte w tym czasie opieką ginekologiczną.

Zdaniem RPDz z brzmienia przepisów art. 15b ust. 1, ust.5 , ust.6 u. ś. r. można wywnioskować, że przyznanie zapomogi zależy od spełnienia dwóch warunków: urodzenia się żywego dziecka i pozostawania przez kobietę (matkę dziecka) pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Są to konieczne i wystarczające warunki materialnoprawne, których spełnienie rodzi obowiązek przyznania zapomogi wnioskodawcy wymienionemu w art. 15b ust. 2 ustawy. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym warunkiem, od którego spełnienia zależy przyznanie jednorazowej zapomogi jest urodzenie żywego dziecka. Pozostawanie kobiety pod opieką medyczną jest zaś warunkiem wtórnym, który został wprowadzony do przepisów ustawy w czasie późniejszym niż trzon regulacji przyznawania zapomogi. W przypadkach, gdy drugi z wymienionych warunków (wtórny warunek) nie może być spełniony z przyczyn niezależnych od kobiety (bez jej winy), nie powinien mieć on wpływu na przyznanie zapomogi. Odmienna interpretacja kłóciłaby się z zasadami państwa prawa, gdyż zakładałaby, że można odmówić jednostce ustalenia prawa z przyczyn od niej niezależnych.

W tym zakresie RPDz wskazał na znaczenie, jakie ma art. 7 k.p.a. dla wykładni przepisów prawa materialnego. Przywołany przepis stanowi wskazówkę interpretacyjną, zgodnie z którą stosowanie norm prawa materialnego, a zatem m.in. ich wykładnia, powinna uwzględniać słuszny interes obywateli. W niniejszej sprawie słuszny interes obywateli wyraża się w uzyskaniu przez wnioskodawczynię i jej dziecko należnego im od państwa wsparcia finansowego (zapomogi), gdyż rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.

Według RPDz organ orzekający, ustalając normę prawną w drodze wykładni przepisów rangi ustawowej, powinien mieć na uwadze także postanowienia umów międzynarodowych, ratyfikowanych , czyli usytuowanych wyżej w zbudowanym hierarchicznie systemie źródeł prawa. Zgodnie z art. 27 ust. 3 Konwencji o prawach dziecka Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie z zakresie żywności, odzieży i mieszkań.

Wykładnia komentowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna być prowadzona w zgodzie z wartościami, które deklaruje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Z przedmiotem niniejszej sprawy powiązane są takie wartości konstytucyjne jak dobro rodziny oraz sprawiedliwość społeczna. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji). Także zasada równości, statuowana w art. 32 ust. 1 Konstytucji, zakazuje różnicowania sytuacji prawnej kobiet w ciąży tylko z tego względu, że rozpoznanie ciąży nastąpiło - z przyczyn niezawinionych przez kobietę - po upływie 10 tygodnia, co przy dosłownym odczytaniu art. 15b ust. 5 u.ś.r. skutkowałoby odmową przyznania zapomogi.

Wobec zatem wątpliwości, czy wnioskodawczyni nie spełnia warunków nabycia prawa do zapomogi z przyczyn od siebie niezależnych, organ orzekający powinien zebrać dowody wystarczające do ich rozstrzygnięcia. Gdy utrzymujący się cykl miesiączkowy uniemożliwiał wykrycie ciąży przed upływem 10 tygodnia, organ administracji powinien - na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. - zwrócić się do biegłego o wydanie opinii bądź na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. dopuścić inny dowód, który rozstrzygnąłby wątpliwości.

W ocenie RPDz organ pomocy społecznej nie przeprowadził z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywateli, a także nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i przyjął wersję stanu faktycznego niekorzystną dla strony , nie odnosząc się jednocześnie do faktów podanych przez wnioskodawczynię w piśmie z dnia 14 grudnia 2013 r., mających istotne znaczenia dla orzeczenia o uprawnieniach strony postępowania, nie przeprowadził też dowodów na ich poparcie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że kontrola sądowo-administracyjna aktów indywidualnych wydanych przez organy administracji publicznej ma wyłącznie charakter kontroli legalnościowej rozumianej jako badanie zgodności z obowiązującym prawem. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) . Przy czym stosownie do art. 134 § 1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany sformułowanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną .

Oceniając pod tym względem rozstrzygnięcie będące przedmiotem osądu w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję, zgodzić się należy z generalnym zarzutem skargi, że przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone jest wadami, wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego , a to przepisów art. 7, art. 77 kpa. W sytuacji bowiem, gdy strona przytacza określone twierdzenia w celu wskazania istotnych dla sprawy okoliczności, przeczących tezie przyjętej przez organ administracji, to obowiązkiem organu jest ich wyjaśnienie , chyba, że wynikają z nich okoliczności już udowodnione lub znane organowi z urzędu. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania tym samym pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważkie dla niej okoliczności , jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd podkreślający kluczowe znaczenie zebrania w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art.77 kpa.

W realiach rozpatrywanej sprawy strona już pierwszym wniosku skierowanym do organu pomocowego z dnia 14 grudnia 2013r. ( data wpływu do organu 8 stycznia 2014r. ) podnosiła fakt ,że " nie wiedziała ,że jest w ciąży do momentu wizyty u ginekologa . Jej organizm zachowywał się tak jak zwykle tzn. miesiączkowała (....) . Dlatego nie zgłosiła się wcześniej do ginekologa." Dodatkowo zasygnalizowała ,że " jest osobą niepełnosprawną i posiada drugą grupę niepełnosprawności ". Natomiast organ orzekający zupełnie zignorował wyjaśnienia strony co do przyczyn , dla których nie pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu , bez uzasadnienia swojego stanowiska w tym zakresie. Organ I instancji miał możliwość przesłuchania strony na te istotne w sprawie okoliczności , a w szczególności , czy z przyczyn nie zawinionych , niezależnych od siebie , strona nie mogła poddać się opiece lekarskiej nie później niż od 10 tygodnia ciąży . Materiał aktowy badanej sprawy świadczy zatem o braku wyczerpującego zbadania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, a w szczególności braku indywidualnego podejścia do strony , w zależności od konkretnego przypadku . A z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie , chociażby ze względu stan zdrowia strony i podnoszony przez nią znaczny stopień niepełnosprawności.

Materialno-prawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 15b ust. 5 u.ś.r., w myśl którego jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną , co wynika z art. 15b ust. 6 zd. pierwsze u.ś.r.

W badanej sprawie pozostaje poza sporem, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe określone w art. 15b ust.2 u.ś.r. Według organu orzekającego w przypadku skarżącej nie została spełniona druga z niezbędnych przesłanek , a mianowicie nie pozostawała ona pod opieką medyczną od 10 miesiąca ciąży , jak tego wymaga tego art. 15b ust.5 u.ś.r. Wprawdzie ma rację organ pomocowy , kiedy wywodzi ,że w materiale aktowym brak zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego fakt pozostawania skarżącej pod opieką medyczną od 10 miesiąca ciąży . Natomiast wykładnia językowa przepisu art. 15b ust.5 u.ś.r. jest jednoznaczna i nie nasuwa żadnych wątpliwości co do tego ,że omawiane uregulowanie prawne wprowadza ścisłą cezurę czasową poddania się kobiety ciężarnej opiece medycznej, To jednak mając na uwadze ratio legis tego przepisu i wykładnię funkcjonalną , nie można w procesie jego wykładni poprzestać tylko na jego literalnym brzmieniu. Przemawiają za tym wskazania współczesnej teorii wykładni, nakazującej każdorazową weryfikację wyniku zastosowania reguł językowych na gruncie pozostałych reguł wykładni: systemowych i funkcjonalnych (zob. M. Zieliński, Iura novit curia a wykładnia prawa (w:) Prawo, język, logika, pod red. S. Lewandowskiego, H. Machińskiej i J. Petzla, Warszawa 2013, s. 296)

W związku z tym należy w tym miejscu odwołać się źródła i celu ustanowienia omawianej regulacji. A mianowicie przepisy art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r. zostały dodane do ustawy o świadczeniach rodzinnych na podstawie ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654). W uzasadnieniu do projektów tej regulacji wskazano, że jej intencją jest "zwiększenie rzeczywistego zakresu objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską w trakcie ciąży, co może przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową" (zob. druki nr 885 i nr 630 Sejmu VI kadencji; dostępne ze strony: http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf). A zatem wolą ustawodawcy było zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie, przejawiającej się w poddaniu się ich systematycznej kontroli medycznej ( opiece lekarskiej) w całym okresie ciąży ( podobnie wyrok WSA w Gdańsku z 11 lipca 2013 r. sygn. III SA/Gd 223/13; CBOSA). Posiłkując się zatem wykładnią historyczną należałoby uznać za decydujące przy stosowaniu przepisu art. 15b ust. 5 u.ś.r. i ustalaniu na jego podstawie prawa do zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, konieczność dokonania przez organy ustaleń zarówno w zakresie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży (pozostawania w tym okresie pod opieką lekarską), jak również dołożenia przez kobietę należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się tej opiece. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego w art. 15b ust. 5 u.ś.r. terminu poddania się opiece medycznej (np. w przypadku braku możliwości rozeznania przez kobietę ciąży w ciągu pierwszych 10 tygodni z uwagi na uwarunkowania osobnicze, fizjologiczne, zdrowotne albo w przypadku długiego okresu oczekiwania na wizytę lekarską pomiędzy datą rejestracji a wyznaczoną datą wizyty). Koniecznym zatem wydaje się przeprowadzenie takiej wykładni omawianych przepisów, która gwarantowałaby możliwość korzystania z tej formy pomocy także kobietom, które z niezawinionych przez siebie przyczyn nie były w stanie znaleźć się pod opieką medyczną przed upływem 10 tygodnia ciąży, a które w późniejszym okresie były objęte systematyczną (w każdym trymestrze ciąży) opieką medyczną.

Ma rację RPDz , kiedy wywodzi, że za takim kierunkiem wykładni przepisów uprawniających do otrzymania przedmiotowego świadczenia rodzinnego przemawiają, także zasady (normy) konstytucyjne , wywiedzione z art. 32 w związku z art. 71 Konstytucji RP. Odwołanie się jedynie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 5 u.ś.r. może w istocie doprowadzić do zróżnicowania sytuacji prawnej kobiety w ciąży ze względu na stan zdrowia. Kobiety niecierpiące na jakiekolwiek dolegliwości uniemożliwiające rozpoznanie, że są w ciąży , byłyby uprzywilejowane w stosunku do tych kobiet , będących w ciąży , które z uwagi na swój stan zdrowia nie mogłyby w taki sam sposób rozeznać tego, że są w ciąży . Nie można bowiem wykluczyć sytuacji , w której ze względu na określone problemy i dysfunkcje zdrowotne kobieta może być poddana określonemu leczeniu, które z kolei może uniemożliwiać bądź istotnie utrudniać rozpoznanie przez nią - na tak wczesnym etapie - że jest w ciąży.

W ocenie Sądu taka sytuacja stanowiłaby naruszenie zasady równości , wynikającej z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP , wedle której wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. W opisanej sytuacji kobiety nie cierpiące na jakiekolwiek dolegliwości uniemożliwiające spostrzeżenie w sposób naturalny, że są w ciąży byłyby faworyzowane w stosunku do tych kobiet - tak samo jak one będących w ciąży - które jednak z uwagi na określone okoliczności związane z ich stanem zdrowia nie mogłyby w taki sam sposób rozeznać tego, że są w ciąży. Prowadziłoby to w istocie do nierównego traktowania kobiet będących w ciąży, dyskryminując te spośród nich, które z powodów zdrowotnych (obiektywnych, niezależnych od woli) nie mogłyby stać się beneficjentami pomocy dla rodziny przewidzianej przez ustawodawcę w art. 15b ust. 5 u.ś.r.

W tej sytuacji wykładni omawianych przepisów należałoby dokonywać w świetle zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasady uwzględniania dobra rodziny (art. 71 Konstytucji RP) i wynikającego z niej nakazu udzielania szczególnej pomocy ze strony władz publicznych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz kobietom zarówno w ciąży, jak i po urodzeniu dziecka.

Taka prokonstytucyjna wykładnia komentowanej regulacji zaprezentowana została w orzecznictwie sądowo-administracyjnym , a mianowicie w wyrokach : Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 223/13 , Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2013r. sygn. akt VIIISA/Wa603/13 i z dnia 16 maja 2014r. sygn. akt ISA/Wa 843/14 , Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 580/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2013r. sygn. akt IVSA/Wr 608/13 i IVSA/Wr 609/13 .

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje powyższe stanowisko wraz z zasadniczym tokiem rozważań je uzasadniającym . Ustalenie bowiem prawidłowego znaczenia przepisów na podstawie wykładni językowej często nie wystarcza i konieczne jest odwołanie się do wszelkich dyrektyw wykładni , co wiąże się z postulatem tzw. "pełnej wykładni" w prawie administracyjnym ( zob. W. Jakimowicz, O postulacie tzw. " pełnej wykładni" w prawie administracyjnym , Casus 2007, nr 44, s.8 ) . Z punktu widzenia wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych znaczenie powinna mieć kwestia charakteru prawnego świadczeń rodzinnych i ich miejsca w systemie prawa . Należy zwrócić uwagę na cel , jaki ma ustawa realizować . Został on wyrażony w art.4 ust.1 u.ś.r. i w Konstytucji , której założenia ustawa o świadczeniach rodzinnych ma realizować . Do dokonania prawidłowej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych konieczne jest zatem wzięcie pod uwagę całokształtu regulacji dotyczącej świadczeń rodzinnych zawartych w tej ustawie oraz innych regulacji dotyczących rodziny zawartych w Konstytucji lub w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym , po to aby uniknąć sprzeczności między normami w nich zawartymi.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt okoliczności badanej sprawy zauważyć należy ,że z twierdzeń strony , zawartych zarówno w jej piśmie z dnia 14 grudnia 2013r. ( data wpływu 08.01.2014r.) jak i w odwołaniu oraz skardze wynika, że skarżąca dopiero podczas wizyty u lekarza ginekologa, dowiedziała się, że jest w ciąży (w 17. tygodniu). Wcześniej nie mogła rozpoznać u siebie tego stanu, gdyż, jak wskazała w podanym wyżej piśmie , przez pierwsze miesiące miesiączkowała. Wobec tego w opisanym stanie faktycznym, mając na względzie konieczność prokonstytucyjnej wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r., uznać należało ,że rolą organu administracji było bliższe wyjaśnienie przyczyn tak późnego rozpoznania ciąży u skarżącej , a więc czy rzeczywiście były one związane ze specyficzną sytuacją zdrowotną , względnie z jej niepełnosprawnością . Organ powinien ustalić, jakie jest uzasadnienie tak późnego zgłoszenia się do lekarza i rozpoznania ciąży . W szczególności , jakie przyczyny podała strona podczas swojej pierwszej wizyty u lekarza ginekologa i czy pokrywały się one z tymi wskazanymi przez nią w przedmiotowym wniosku i odwołaniu, ewentualnie czy zostały stwierdzone inne jeszcze przyczyny zdrowotne mogące obiektywnie usprawiedliwiać trudności we wcześniejszym rozpoznaniu ciąży. W tym celu organ powinien zwrócić się do lekarza-ginekologa sprawującego opiekę nad skarżącą w czasie ciąży o udzielenie stosownych informacji i udostępnienie (kopii) dokumentacji medycznej - w razie potrzeby przy niezbędnym udziale i za zgodą strony. Dopiero w oparciu o tak uzyskane informacji i dokumenty organ mógłby ocenić, czy poddanie się przez stronę opiece medycznej dopiero od 17 tygodnia ciąży było spowodowane okolicznościami utrudniającymi lub uniemożliwiającymi jej w sposób naturalny rozeznanie, w terminie określonym art. 15b ust. 5 u.ś.r., że jest w ciąży, czy też takie okoliczności nie wystąpiły. A zatem rolą organów orzekających winno być wyjaśnienie okoliczności związanych z niemożnością czy utrudnieniem rozeznania przez skarżącą ciąży przed upływem 10 tygodnia.

Z kolei uchybienie przez organ obowiązkowi przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie , sprawia ,że pod jego adresem musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ powinien mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.

Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako zasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.