Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 432/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.235.1 i 2, art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1, par. 4 , par. 5 ust.1, 2 i 3, par. 6 ust. 2, ust. 5, par. 7 ust. 2, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 80,  art. 6, art.7, art. 77 par. 1, art. 84
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 195), po rozpatrzeniu odwołania M. O. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...] września 2021 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R. O. (dalej zwany: "skarżący", "strona") choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U z 2013 r., poz. 1367 ze zm.), utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Skarżący w latach [...] był uczniem w [...]j Stoczni Remontowej w Ś.. Po ukończeniu nauki pracował w [...] Stoczni Remontowej S.A. od września 1977 r. do lutego 2008 r. Od września 1977 r. do maja 1981 r. zatrudniony był na stanowisku [...], od maja 1981 r. do lipca 1997 r. na stanowisku [...] Według karty oceny narażenia, skarżący narażony był na pyły przemysłowe, pył żelaza, manganu, tlenki azotu.

Z kolei od sierpnia 1997 r. do lutego 2008 r. pracował na stanowisku [...], gdzie nie były prowadzone pomiary środowiska pracy z uwagi na przeważający czas pracy w warunkach biurowych. Pomiary zapylenia na stanowisku biurowym [...] wykonywane w lipcu 2007 r. wyniosły od 0,0458 do 0,0661 krotności NDS. Od marca 2008 r. do marca 2011 r. skarżący pracował na stanowisku [...] w A. Sp. z o.o., gdzie mimo istnienia zapylenia (wg karty oceny narażenia zawodowego) pomiary nie były wykonywane.

Ponadto, jednostka orzecznicza I stopnia wskazała, że strona skarżyła się na występujące od wielu lat duszności, które występują przez cały rok, jak również występującą duszność nocną. Dolegliwości uległy nasileniu w 2003 r., pojawiły się też obrzęki o typie naczynioruchowym. Testy Prick na pospolite alergeny wziewne wykazały słabo dodatnie reakcje na trawy, pleśnie II oraz na przyprawy (gł. pieprz). Od 2007 r. ww. był pod opieką Poradni Chorób Płuc. Rozpoznano astmę oskrzelową. Wskazano, że skarżący palił od około 30 lat do 20 sztuk papierosów dziennie, aktualnie około 7 sztuk dziennie. W przeprowadzonych badaniach specjalistycznych w WOMP-ZCLiP w S. rozpoznano: w badaniu pulmonologicznym w dniu [...] maja 2011 r. stwierdzono, iż stan ogólny pacjenta dobry, bez duszności; fizykalnie płuca i serce w normie. Spirometria z dnia [...] maja 2011 r. znacznego stopnia zaburzenia wentylacji typu obturacyjnego, próba rozkurczowa dodatnia. Badanie Rtg klatki piersiowej z dnia [...] marca 2011 r. bez zmian ogniskowych z objawami nieżytu. Rozpoznano astmę oskrzelową alergiczną oraz przewlekłą pokrzywkę z obrzękiem Quinckego. W badaniu alergologicznym testy naskórkowe S1, S2 na metale ujemne. IgE całkowite 498,4 iU/ml (norma poniżej 100). Rozpoznano astmę oskrzelową atopową. Dodatkowo przeprowadzono konsultację laryngologiczną, w wyniku której rozpoznano skrzywienie przegrody nosa, przewlekłe zapalenie gardła, przewlekłe proste zapalenie krtani, resztki pozapalne obu uszu, obustronny ubytek słuchu. Jednostka orzecznicza I stopnia wyjaśniła również, że w dniach od 3 do 7 października 2011 r. skarżący konsultowany był w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., gdzie rozpoznano u niego atopową (pozazawodową) astmę oskrzelową.

Podsumowano, że po przeanalizowaniu narażenia zawodowego oraz badań specjalistycznych, w tym konsultacji w IMP w Ł. uznano brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej.

Z karty narażenia zawodowego wynika, że miejscami w których mogło wystąpić narażenie były [...] Stocznia Remontowa S.A. w Ś. oraz A. Sp. z o. o. w Ś.. Za okres w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę podejrzenia choroby zawodowej należało przyjąć okresy: 01.09.1974 r. - 30.07.1977 r.; 02.09.1977r. - 27.04.1979r.; 17.04.1981r. - 31.03.2011r. Z karty oceny narażenia wynika natomiast, że skarżący narażony był na pyły przemysłowe, pyły żelaza, manganu, tlenki azotu. Z udostępnionych przez [...] Stocznię Remontową pomiarów środowiska pracy wynika, że w 1994 r. na stanowisku [...] stwierdzono przekroczenia krotności NDS od 1,22 do 3,17. Ponadto, w 1997 r. stwierdzono przekroczenia krotności NDS pyłu całkowitego -1,08.

Nie zgadzając się z orzeczeniem Wojewódzkiego Ośrodku Medycyny Pracy w S. skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia, która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia Instytut Medycyny Pracy w Ł. wskazał, że z przeprowadzonego ze skarżącym wywiadu wynika, iż pierwsze dolegliwości pojawiły się kilkanaście lat temu pod postacią napadów duszności ze współistniejącym kaszlem. Epizody duszności pojawiły się głównie podczas wysiłku oraz w trakcie pracy przy wykonywaniu cięższych prac fizycznych. Dolegliwości miały charakter całoroczny: okresowo występowała również duszność nocna. W 2003 r. dolegliwości uległy znacznemu nasileniu, dołączyły się obrzęki naczynioruchowe. W 2004 r. przeprowadzono diagnostykę alergologiczną, w przebiegu której stwierdzono atopię (uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska komunalnego - trawy i pleśnie oraz przyprawy). Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała również, że skarżący od 2007 r. był pod opieką Poradni Pulmonologicznej w Ś., gdzie rozpoznano astmę oskrzelową. Dodatkowo zaznaczono, że skarżący palił papierosy przez około 30 lat do 20 sztuk dziennie, obecnie podał, że nie pali.

Ponadto, Instytut Medycyny Pracy w Ł. w swoim orzeczeniu wyjaśnił, iż w trakcie pobytu skarżącego w Klinice Instytutu Medycyny Pracy w Ł. badania spirometryczne wykazały zaburzenia wentylacji płuc o typie obturacji ciężkiego stopnia, próba rozkurczowa z Berodualem dała wynik dodatni. Wykonane testy skórne metodą punktową z alergenami zawodowymi pacjenta, tj. metalami wypadły ujemnie. W związku z istotnymi zaburzeniami wentylacji płuc stwierdzonymi w badaniach spirometrycznych odstąpiono od wykonania próby prowokacyjnej z metacholiną oraz swoistej próby prowokacyjnej. Wykrywane w surowicy pacjenta wysokie całkowite poziomy przeciwciał klasy IgE (498,4 ill/ml podczas diagnostyki WOMP oraz 294,5 KU/I podczas diagnostyki w IMP w Ł.), obecność swoistych przeciwciał przeciwko powszechnie wstępującym alergenom pleśni, stwierdzone w 2004 r. cechy atopii (uczulenie na trawy, pleśnie) oraz cechy uczulenia na alergeny pokarmowe bezspornie przemawiają za atopią. Podkreślono również, iż stan układu oddechowego badanego uniemożliwia obecnie wykonanie swoistych wziewnych prób prowokacyjnych.

Podsumowując jednostka orzecznicza II stopnia uznała, że całokształt obserwacji klinicznej, w tym analiza narażenia zawodowego, przebiegu choroby i jej stopnia zaawansowania oraz wyniki wykonanych badań nie dają podstaw do rozpoznania u badanego zawodowej etiologii astmy oskrzelowej i uzasadniają rozpoznanie atopowej (pozazawodowej) astmy oskrzelowej.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Ś. w oparciu o zebrany materiał dowodowy, ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Nie zgadzając się powyższą decyzją skarżący wniósł odwołanie do Inspektor Sanitarny, który po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie choroby zawodowej w dniu [...] czerwca 2012 r. wydał decyzję znak [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Organ II instancji wskazał, że Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny rozpatrzył sprawę niezgodne z kompetencjami. W ówczesnym stanie prawnym kompetencja do prowadzenia postępowania w sprawie chorób zawodowych, jak również wydawania decyzji o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przyznana została, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869), właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny ponownie dokonał analizy zebranej w sprawie dokumentacji i w nowym stanie prawnym, po zmianie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w ww. rozporządzeniu.

Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego na ww. decyzję organu I instancji, uznał, że skarżącemu uniemożliwiono skorzystanie z przysługującego mu prawa zapoznania z zebranym materiałem dowodowym oraz złożenia oświadczeń. Naruszając przepisy art. 10 § 1 K.p.a. organ I instancji uniemożliwił stronie m.in. wniesienie wniosku o przeprowadzenie dodatkowego postępowania, w tym przesłuchanie świadków.

W związku z powyższym Inspektor Sanitarny decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny, po powtórnej analizie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, wydał decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Następnie organ odwoławczy, po powtórnej analizie zgromadzonych w sprawie materiałów, decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Organ wyjaśnił, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy ZCLiP w S. pismem z dnia 9 sierpnia 2013 r. poinformował, że dostarczone informacje, zawarte w dokumentacji z przesłuchań świadków w sprawie warunków pracy na stanowisku [...] w okresie od 1977 r. do 1997 r. w [...] Stoczni Remontowej w Ś. nie mają wpływu na treść wydanego orzeczenia lekarskiego. Zaznaczono, że skarżący przez około 30 lat palił do 20 szt. papierosów dziennie, co z pewnością musiało również przyczynić się do stanu jego układu oddechowego. Jednostka orzecznicza I stopnia wskazała ponadto, że skarżący był dwukrotnie badany w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. (w ramach konsultacji oraz po złożeniu wniosku o ponowne badanie po otrzymaniu orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia). Rozpoznano astmę atopową, pozazawodową - uczulenie na alergeny występujące poza środowiskiem pracy.

Z kolei, Instytut Medycyny Pracy w Ł. pismem z dnia 21 października 2013 r. poinformował, że ponownie przeanalizowano dokumentację medyczną oraz dostarczone nowe informacje w sprawie i nie znaleziono merytorycznych podstaw do zmiany wydanego orzeczenia. Wyjaśniono, że wykrywane w surowicy skarżącego wysokie całkowite poziomy przeciwciał klasy IgE (498,4 ill/ml podczas diagnostyki WOMP oraz 294,5 KU/I podczas diagnostyki w IMP w Ł.), obecność swoistych przeciwciał przeciwko powszechnie występującym alergenom pleśni, stwierdzone w 2004 r. cechy atopii (uczulenie na trawy, pleśnie) oraz cechy uczulenia na alergeny pokarmowe bezspornie przemawiają za atopią. Ponadto, wykonane w Klinice Instytutu Medycyny Pracy w Ł. testy skórne metodą punktową z alergenami zawodowymi skarżącego, tj. z metalami wypadły ujemnie, co uzasadnia rozpoznanie atopowej (pozazawodowej) astmy oskrzelowej. Ponadto, jednostka orzecznicza wskazała, że ww. palił papierosy przez około 30 lat do 20 sztuk dziennie, co spowodowało nie tylko nasilenie objawów chorobowych i przyspieszenie tempa pogorszenia się czynności płuc, utrudniło leczenie, ale również zwiększyło ryzyko wystąpienia astmy oskrzelowej.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 124/14 uchylił decyzję Inspektor Sanitarny oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Ś..

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał między innymi, że:

- z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] stycznia 2012 r. nie wynika, czy zaburzenia wentylacji płuc pacjenta stwierdzone w badaniach spirometrycznych, z powodu których odstąpiono od wykonania próby prowokacyjnej z metacholiną oraz swoistej próby prowokacyjnej stanowią dysfunkcję organizmu o charakterze stałym uniemożliwiającym przeprowadzenie tych badań w każdym czasie, czy jest to stan przejściowy, a zatem czy możliwe było wykonanie tych badań w terminie późniejszym;

- nie jest zrozumiałe, gdyż nie zostało to wyjaśnione, czy opisane w orzeczeniu lekarskim nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. testy Prick na pospolite alergeny wziewne, które dały słabo dodatnie reakcje na trawy, pleśnie oraz przyprawy (głównie pieprz) stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia cechy uczulenia na trawy i pleśnie jako przyczynę ustalenia astmy atopowej lub jedną z jej przyczyn;

- organ odwoławczy nie ustosunkował się do zawartego w ostatnim zdaniu uzupełniającego orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] października 2013 r. stwierdzenia o następującej treści: "Pragniemy poinformować, że w razie dalszych wątpliwości Zachodniopomorski Inspektor Sanitarny w S. ma możliwość wystąpienia o dalszą konsultację celem uzyskania niezależnej opinii w drugiej jednostce orzeczniczej II stopnia, tj. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.".

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny, rozpatrując ponownie sprawę - zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o ustosunkowanie się do uwag zawartych w ww. wyroku. Ponadto, wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o przeprowadzenie badań i wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego w kierunku rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia 6 maja 2015 r. wskazał, że orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. zostało wydane przez ww. jednostkę orzeczniczą po uprzedniej konsultacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. i jest zgodne z opinią jednostki merytorycznie nadrzędnej.

Z kolei Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 11 maja 2015 r. wskazał, że zaburzenia wentylacji płuc u skarżącego, stwierdzane podczas hospitalizacji w Oddziale Chorób Zawodowych IMP w Ł., były podstawą do odstąpienia od wykonania swoistej próby prowokacyjnej z alergenami zawodowymi oraz nieswoistej wziewnej próby z metacholiną. Wyniki badań spirometrycznych wykonanych kilkakrotnie w czasie hospitalizacji w Klinice IMP, w tym wyniki badań wykonanych po podaniu leków rozkurczających oskrzela oraz wyniki wcześniejszych badań spirometrycznych wskazują na nieodwracalność zmian - przebudowę (remodeling) w drogach oddechowych powstałych na podłożu alergicznej reakcji zapalnej. W związku z powyższym nie znaleziono podstaw do przeprowadzenia badań diagnostycznych w innym terminie. Ponadto, wskazano, że hospitalizacja ww. w Klinice Instytutu Medycyny Pracy w Ł. miała miejsce kilka miesięcy po zakończeniu ekspozycji na potencjalne alergeny zawodowe - według wywiadu badany jest na rencie od [...] stycznia 2011r. Wyniki badania cytologicznego plwociny, wykonanego w czasie hospitalizacji pacjenta wykazały obecność eozynofilii (komórek reakcji alergicznej) w wysokim odsetku - 23%, pomimo braku narażenia zawodowego. Ponadto, wykrywane w surowicy pacjenta wysokie poziomy całkowitego IgE (498,4 lU/ml podczas diagnostyki WOMP oraz 294,5 KU/I podczas diagnostyki w IMP w Ł.) oraz stwierdzane uczulenie na trawy, pleśnie, cechy uczulenia na alergeny pokarmowe oraz obecność swoistych przeciwciał przeciwko powszechnie występującym alergenom pleśni bezspornie przemawiają za pozazawodową etiologią astmy oskrzelowej. Dodatkowym, istotnym argumentem jest brak uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe badanego - wykonane w Klinice IMP w Ł. testy skórne metodą punktową z metalami wypadły ujemnie. Zwrócono również uwagę, że badany palił papierosy przez około 30 lat do 20 sztuk dziennie, co powoduje nie tylko nasilenie objawów chorobowych i przyspiesza tempo pogarszania się czynności płuc, powstawania przebudowy w strukturze tkanek układu oddechowego, ale także zwiększa wystąpienia astmy o postępującym, ciężkim przebiegu. Powyższe stwierdzenia stanowiły uzasadnienie rozpoznania atopowej (pozazawodowej) astmy oskrzelowej.

W dniu 5 października 2015 r. do Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Ś. wpłynęło orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z dnia [...] września 2015 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych. Z treści uzasadnienia ww. orzeczenia wynika, iż w trakcie obserwacji klinicznej w badaniu fizykalnym nie stwierdzono u skarżącego objawów bronchospastycznych, nie obserwowano również napadów duszności typu astmatycznego. Badaniem laryngologicznym popartym oceną RTG zatok stwierdzono przewlekły stan zapalny zatok przynosowych oraz przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej gardła i krtani. Radiogram klatki piersiowej pacjenta ujawnił w polu środkowym lewym bardziej na obwodzie w rzucie krzyżującym się żeber nieregularne zacienienie. W badaniach spirometrycznych wykazano zaburzenia wentylacji płuc o charakterze obturacji w stopniu ciężkim, co uniemożliwia wykonanie prób prowokacyjnych, w tym próby farmakodynamicznej z metacholiną. Wyjaśniono, iż na podstawie całokształtu obserwacji klinicznej, m.in. danych z dostępnej dokumentacji medycznej odnośnie przebiegu choroby (rozpoznanie w przeszłości astmy oskrzelowej z potwierdzonym uczuleniem na trawy i grzyby pleśniowe z dodatnimi próbami rozkurczowymi), wyników przeprowadzonej diagnostyki alergologicznej (cechy atopii - uczulenie na pospolite alergeny wziewne, utrzymujące się pomimo zakończenia pracy zawodowej wysokie stężenie IgE w surowicy; ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanego), przy uwzględnieniu charakteru narażenia zawodowego współwystępowania infekcji górnych dróg oddechowych i ognisk zakażenia w ich obrębie oraz faktu utrzymywania się nasilonych objawów chorobowych pomimo zakończenia pracy zawodowej w 2011r. nie znaleziono podstaw do rozpoznania u skarżącego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, w tym również astmy niealergicznej, czyli zespołu reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych (RADS). Brak udokumentowanego narażenia zawodowego na czynniki drażniące drogi oddechowe w stężeniach wielokrotnie przekraczających obowiązujące normatywy higieniczne oraz przebieg kliniczny schorzenia nie dają podstaw do tego rodzaju rozpoznania. Nie bez znaczenia w etiopatogenezie objawów chorobowych występujących u pacjenta ze strony układu oddechowego jest też wieloletni nałóg palenia tytoniu (pomimo dodatnich prób rozkurczowych utrzymują się cechy obturacji dróg oddechowych, co może wskazywać na zespół nakładania astma oskrzelowa / przewlekła obturacyjna choroba płuc).

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego, narażenia zawodowego oraz orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia, tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Kolejny raz, nie zgadzając się z treścią ww. decyzji skarżący wniósł odwołanie do Inspektor Sanitarny.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji brak należytego ponownego rozpatrzenia sprawy oraz wyłączne ograniczenie się do częściowego wykonania zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wskazał m.in., że podczas krótkiego wywiadu lekarskiego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie zdążył opisać warunków i specyfiki pracy w stoczni remontowej. Poddał również w wątpliwości zasadność przeprowadzonych w ówczesnym czasie badań lekarskich oraz zwrócił uwagę na zachowanie personelu medycznego. W jego ocenie, orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej w S. nie jest spójne, zawierając w uzasadnieniu informacje niezgodne z prawdą. Zdaniem skarżącego, nadal nie został przeprowadzony "złoty standard diagnostyczny", tzn. próba prowokacyjna, dlatego też zwrócono się z wnioskiem o przeprowadzenie testu na metale ciężkie.

W związku z powyższym organ odwoławczy zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu.

W odpowiedzi ww. jednostka orzecznicza pismem z dnia 4 stycznia 2016 r., jednoznacznie wskazała, że w pełni podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] września 2015 r. o braku podstaw do rozpoznania u badanego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, jak również dodatkowe wyjaśnienia złożone w opinii uzupełniającej z dnia [...] października 2015 r. Odnosząc się do zastrzeżeń strony wyjaśniono, że:

- skarżący miał możliwość opisania warunków pracy - służy temu wywiad zawodowy zbierany przy przyjęciu przez lekarza prowadzącego, jak również podczas wizyty z ordynatorem Oddziału. Zapewniono, że uzyskano potrzebne do wydania orzeczenia lekarskiego informacje pozwalające na ocenę warunków pracy zawodowej badanego na zajmowanych przez niego stanowiskach, przy czym uwzględniono cały dostępny, obszerny materiał dowodowy, w tym zeznania świadków oraz dane zaczerpnięte z dochodzenia epidemiologicznego Inspekcji Sanitarnej, które pozwalają na obiektywizację tej oceny. Jednostka orzecznicza wskazała, że dysponuje odpowiednią wiedzą na temat potencjalnej szkodliwości gazów i dymów spawalniczych oraz pyłu przemysłowego;

- ustalenie zakresu badań i konsultacji specjalistycznych koniecznych do wydania orzeczenia lekarskiego leży w gestii lekarzy jednostki uprawnionej do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Badania, w tym laboratoryjne z krwi pacjenta oraz konsultacje specjalistyczne wykonane u skarżącego były w pełni zasadne;

- w trakcie diagnostyki astmy alergicznej - o ile to możliwe - należy dążyć do wykonania testu prowokacji swoistej. Nie zawsze jednak jest możliwe odtworzenie warunków środowiska pracy w warunkach klinicznych (dotyczy to m.in. procesu spawania). Istnieje również szereg uznanych medycznych przeciwwskazań do wykonywania testów prowokacji oskrzelowej - jednym z nich są ciężkie zaburzenia obturacyjne, stwierdzane u badanego, które wykluczają możliwość przeprowadzenia u niego jakichkolwiek testów prowokacyjnych. Testy płatkowe (naskórkowe) nie znajdują uzasadnienia w diagnostyce astmy oskrzelowej;

- w swoich odwołaniach skarżący w żadnym miejscu nie wspomniał o swoim nałogu wieloletniego palenia tytoniu, eksponując jedynie warunki pracy zawodowej jako potencjalną przyczynę swojej choroby. Przy ustaleniu etiologii przewlekłej choroby płuc przebiegającej z cechami obturacji oskrzeli pomijanie wieloletniego nikotynizmu pacjenta z lekarskiego punktu widzenia byłoby poważnym błędem;

- za nakładaniem się u pacjenta objawów astmy oskrzelowej atopowej (niezawodowej) i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, przemawiają utrzymujące się w badaniu spirometrycznym - pomimo dodatnich prób rozkurczowych z beta-2-mimetykami - cechy obturacji oskrzeli. Sugestie odnośnie zespołu nakładania się objawów ww. chorób nie są żadnym "odkryciem" (jak to sugeruje w swoim piśmie ww.) - sam pisze, że w dokumentacji pulmunologicznej widniały numery statystyczne ww. chorób (J44/J45), które nierzadko ze sobą współistnieją. Powyższe potwierdza szczegółowa analiza dokumentacji chorobowej skarżącego, będąca w posiadaniu jednostki orzeczniczej, np. na wyniku badania spirometrycznego z dnia 14 listopada 2007 r. specjalista chorób płuc lek. E. N. napisała, cyt.: "Spirometrycznie średniego stopnia zaburzenia procesu wentylacji (...) Do zaprzestania palenia. Do systematycznego leczenia. Astma oskrzelowa (ile POCHP - czas pokaże, bo przewlekły palacz)";

- Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wyjaśnił również, że jako jednostka ma prawo do weryfikacji rozpoznań dokonanych w jednostce pierwszego stopnia (WOMP w S.). Niezaprzeczalnym pozostaje fakt, iż trzy różne jednostki uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych pozostają zgodne w kwestii braku podstaw do rozpoznania u badanego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego;

- skarżący w trakcie pobytu w Klinice, ani w rozmowie z lekarzem prowadzącym, ani w trakcie wizyty z ordynatorem nie poinformował o tym, że przez cztery miesiące w 2014 r. pracował na umowę-zlecenie jako [...]. Nadesłana do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dokumentacja orzecznicza informacji takiej również nie zawierała. Zatem sformułowanie w orzeczeniu lekarskim o braku aktywności zawodowej pacjenta od 2011 r. było jak najbardziej uzasadnione i oparte na posiadanej przez jednostkę orzeczniczą wiedzy w tym względzie. Podawany przez ww. fakt czteromiesięcznego zatrudnienia w 2014 r. nie ma żadnego wpływu na merytoryczną stronę wydanego orzeczenia lekarskiego;

- przeprowadzona dotychczas diagnostyka alergologiczna potwierdziła istnienie u ww. atopii (wskazane w punktowych testach skórnych uczulenie na szereg pospolitych alergenów pozazawodowych, przy braku potwierdzenia uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe: nikiel, chrom i kobalt; utrzymanie się wysokiego stężenia IgE całkowitej w surowicy pomimo braku aktywności zawodowej; obecność swoistej IgE przeciwko powszechnie występującym pleśniom, wykazane w 2011r.). Powyższe wyniki stanowią argument przeciwko przyjęciu zawodowej etiologii rozpoznawanej astmy oskrzelowej.

Dodatkowo jednostka orzecznicza II stopnia podtrzymała stanowisko przedstawione szczegółowo w opinii uzupełniającej, dotyczące RADS (czyli astmy niealergicznej, tzw. zespołu reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych), który również brano pod uwagę w omawianym przypadku. Sformułowanie odnoszące się do wielokrotności normatywów higienicznych w odniesieniu do czynników drażniących w środowisku pracy dotyczy tej właśnie postaci astmy oskrzelowej (a nie astmy alergicznej). Ponadto wyjaśniono, iż brak pomiarów środowiskowych w odniesieniu do zapylenia i dymów spawalniczych w trakcie zatrudnienia skarżącego w ostatnim zakładzie pracy A. Sp. z o.o. nie stanowił przeszkody w wydaniu orzeczenia lekarskiego, bowiem objawy ze strony układu oddechowego wystąpiły u badanego jeszcze w trakcie zatrudnienia w [...] Stoczni Remontowej S.A. (dane z wywiadu), a rozpoznanie astmy oskrzelowej postawione zostało już w 2007 r.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podsumował, że w świetle przedstawionych powyżej wyjaśnień chybione są również stawiane przez stronę zarzuty "wewnętrznej niespójności orzeczenia", "sprzeczności z innymi dokumentami i dowodami" oraz "nieprawdziwości informacji" zawartych w orzeczeniu lekarskim. Nie znaleziono merytorycznych podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego wydanego w sprawie skarżącego.

Inspektor Sanitarny, po powtórnej analizie zgromadzonych w sprawie materiałów, decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r.

Powyższa decyzja Inspektor Sanitarny została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt. II SA/Sz 491/16 oddalił skargę.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie wyrokiem z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2703/16 uchylił zaskarżony wyrok.

W ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał między innymi, że:

- ustawodawca w art. 2351 Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należało uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby;

- okoliczność wskazująca, iż pracownik nie był narażony na działanie stężeń czynników chemicznych i fizycznych, czynników biologicznych, czynników o działaniu uczulającym, bądź czynników rakotwórczych w stężeniu lub natężeniu przekraczające obowiązujące normatywy higieniczne nie jest równoznaczna z tym, że nie był narażony na działanie tych czynników i nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej i nie wyklucza automatycznie możliwości stwierdzenia choroby zawodowej;

- rozpoznanie choroby zawodowej nie wyklucza także współistnienia chorób, bądź występowania oprócz czynników zawodowych także pozazawodowych czynników chorobotwórczych. Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie. Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostałymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami;

- w niniejszej sprawie jednostki medyczne nie dysponowały dostateczną dokumentacją oraz pełną oceną narażenia zawodowego skarżącego, z której wynikałby rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącego na zajmowanym stanowisku pracy, miejsca wykonywanych czynności i substancji z jakimi miał styczność skarżący. Organy powołując się na kartę narażenia zawodowego wskazują, że pracownik był narażony na pyły przemysłowe, pyły żelaza, manganu, tlenki azotu. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2015 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wskazał, iż testy prick z metalami (chrom, kobalt, nikiel) wypadły ujemnie. Organy pominęły natomiast ocenę możliwości wpływu innych czynników na powstanie rozpoznanego schorzenia, a mianowicie czynników, których występowanie w środowisku pracy podnosił skarżący i inni pracownicy zatrudnieni w tym samym zakładzie pracy. Świadkowie i skarżący konsekwentnie wskazywali na, ich zdaniem, szkodliwe substancje występujące w środowisku pracy takie jak m. in. farby epoksydowe, ołowiowe, cynkowe, bitumiczne, azbest;

- nadal nie zostało wyjaśnione czy testy na pospolite alergeny, które dały słabo dodatnie reakcje na trawy, pleśnie oraz przyprawy (głównie pieprz) stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia cechy uczulenia na trawy i pleśnie jako przyczynę ustalenia astmy atopowej lub jedną z jej przyczyn;

- w decyzjach organów obu instancji i w orzeczeniach lekarskich powołano się na pozazawodowe czynniki wystąpienia astmy, przy czym w aktach sprawy brak jest wystarczającego wyjaśnienia wpływu na powstanie choroby zawodowej wskazanych przez skarżącego i świadków czynników występujących w środowisku pracy i należytego rozważenia czy w przypadku skarżącego nie zachodzi przypadek nakładania się czynników zawodowych i pozazawodowych oraz współistnienia choroby zawodowej z innymi chorobami;

- uzasadnienie orzeczeń lekarskich i decyzji administracyjnych zdają się świadczyć o tym, że nie rozważono należycie okoliczności sprawy. Pominięto konsekwentnie podnoszone przez skarżącego i świadków okoliczności dotyczące warunków wykonywania pracy i styczności z substancjami, zdaniem skarżącego i świadków szkodliwymi dla zdrowia.

Mając na uwadze ww. wyrok, Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Ś. na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r., Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., jego korekty z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. w decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2019 r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania od ww. decyzji, po analizie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, uznał natomiast, że organ I instancji nie wypełnił wszystkich zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego ujętych w wyroku z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2703/16, jak również nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o otrzymanej w dniu 5 września 2019 r. odpowiedzi z Instytutu Medycyny Pracy w Ł., a tym samym uniemożliwiono stronie czynny udziału w postępowaniu. Dodatkowo, organ ten stwierdził naruszenie przepisu art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie czynności dowodowych, a także niezbadanie wszystkich okoliczności, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, wskazanych w uzasadnieniu ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Mając na uwadze powyższe Inspektor Sanitarny decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2019 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny, rozpatrując ponownie sprawę, zgodnie z zaleceniami organu II instancji wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o ustosunkowanie się do uwag zawartych w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2017 r.

W odpowiedzi Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. pismem z dnia 23 stycznia 2020 r. wyjaśnił, że:

- o atopii u skarżącego świadczą: wyniki punktowych testów skórnych wykonanych w 2004 r. w Poradni Alergologicznej Szpitala przy ul. [...] w S. - wykazały uczulenie na pospolite alergeny wziewne oraz pokarmowe (przyprawy, pieprz), wysoki poziom całkowity IgE, obecność we krwi swoistych IgE dla pleśni (oznaczone w IMP w Ł. w 2011r.), dodatnie wyniki testów skórnych z grzybem pleśniowym Pullalaria pullulans oraz z roztoczem kurzu domowego i z drożdżakiem Candida albicans (Klinika IMPPIZŚ w S., 2015r.);

- wykazanie uczulenia na alergeny charakterystyczne dla środowiska pracy jest jednym z warunków niezbędnych do rozpoznania astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej. Jeżeli stan pacjenta oraz charakter jego narażenia zawodowego na to pozwalają przeprowadza się w tym celu swoiste wziewne próby prowokacyjne z alergenami środowiska pracy oraz wykonuje się m.in. testy alergiczne z alergenami zawodowymi pacjenta. Jeżeli nie jest możliwe wykonanie swoistej próby prowokacyjnej pod uwagę bierze się wyniki pozostałych badań. Taka sytuacja miała miejsce w postępowaniu dotyczącym skarżącego, kiedy nie wykonano próby prowokacyjnej ze względu na stwierdzone u badanego zaburzenia wentylacji o typie obturacji ciężkiego stopnia. Na podstawie przeprowadzonych wówczas testów alergicznych nie wykazano uczulenia na metale, które w oparciu o informacje dotyczące narażenia zawodowego zostały uznane za potencjalne alergeny środowiska pracy badanego;

- utrzymywanie się wysokich wartości IgE całk. w okresie kilku lat świadczy o aktywnej i utrzymującej się reakcji alergicznej. Wartość ta nie jest wielkością stałą i może podlegać wahaniom, np. w zależności od stosowanych leków, pory roku;

- zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2014 r. wydane przez dr n. med. G. Z. i zawierające rozpoznanie: astma oskrzelowa zawodowa nie było wydane w związku z postępowaniem toczącym się w Poradni Chorób Zawodowych, ani na wniosek tej poradni. W 2011 r., w trakcie postępowania orzeczniczego w WOMP-ZCLiP, skarżący konsultowany był przez dr n. med. G. Z., który na podstawie badania oraz zgromadzonej dokumentacji rozpoznał astmę oskrzelową alergiczną oraz przewlekłą pokrzywkę z obrzękiem Ouinckego;

- spośród występujących w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych zdecydowana większość mogła wywierać działanie drażniące na drogi oddechowe, co u osoby z astmą oskrzelową często prowadzi do zaostrzenia objawów tej choroby. Istotny dla przebiegu klinicznego astmy oskrzelowej u skarżącego był też fakt wieloletniego (30 lat) nałogu palenia papierosów, które stanowią dodatkowy czynnik drażniący dla dróg oddechowych oraz przyspieszają proces pogarszania się czynności płuc;

- do metali o właściwościach astmogennych zaliczane są: platyna, nikiel, kobalt, chrom, wanad; wg literatury medycznej po wziewnym narażeniu na cynk obserwowano (poza gorączką metaliczną) objawy obturacji oskrzeli i ich nadreaktywność bez potwierdzenia tła alergicznego tej reakcji, a przewlekłe narażenie na mangan może powodować zaburzenia czynnościowe układu oddechowego;

- ekspozycja zawodowa na ołów, żelazo, włókna azbestu, farby bitumiczne czy epoksydowe nie jest uznawana za narażenie mogące prowadzić do rozwoju astmy oskrzelowej zawodowej;

- na podstawie badań diagnostycznych potwierdzających istnienie uczulenia na powszechnie występujące alergeny jeszcze przed rozpoznaniem astmy oskrzelowej należy stwierdzić, że przyczyną astmy u R. O. była alergia na powszechnie występujące alergeny środowiskowe.

Z kolei, Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 3 lutego 2020 r. wskazał, że z analizy dokumentacji medycznej, w tym wywiadu od skarżącego wynika, że skarżył się na duszności od 2005 r. W 2007r. został skierowany do poradni leczenia chorób płuc. Punktowe testy skórne wykonane w 2006 r. wykazały nadwrażliwość na pospolite alergeny środowiskowe. Skarżący podał również w wywiadzie obecność zmian skórnych i obrzęki twarzy w latach '90. Dolegliwości ustępowały zimą, były bez związku z pracą. W 2007 r. rozpoznano u skarżącego astmę oskrzelową. Tym samym, zarówno wywiad od pacjenta, jak i wyniki wykonanych badań wskazują na pozazawodowy charakter choroby alergicznej. I takie też stanowisko przedstawiły wszystkie jednostki orzekające w sprawie podejrzenia choroby zawodowej.

Odnosząc się do wątpliwości przedstawionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2019 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podał, że:

- podczas hospitalizacji skarżącego w Oddziale Chorób Zawodowych stwierdzono ujemne wyniki punktowych testów skórnych z powszechnie występującymi aeroalergenami. Podstawę do ustalenia rozpoznania astmy atopowej stanowiły wyniki badań przeprowadzone podczas diagnostyki alergologicznej w 2004 r., dane z wywiadu i przebieg schorzenia oraz wyniki badań wykonanych w IMP w Ł.. Wyniki punktowych testów skórnych interpretowane są jako "dodatnie" lub "ujemne" zgodnie z wytycznymi [...] Towarzystwa Alergologicznego oraz Europejskiej Akademii Alergologii i Immunologii Klinicznej, dlatego trudno odnieść się do stwierdzenia "słabo dodatnie reakcje na trawy, pleśnie i przyprawy";

- skarżący narażony był w trakcie pracy na pyły przemysłowe, pyły żelaza, manganu, dlatego punktowe testy skórne z metalami są testami z potencjalnymi alergenami zawodowymi badanego. Z alergenami rzeczywistymi ze stanowiska pracy badanych są wykonywane w diagnostyce chorób zawodowych swoiste próby prowokacyjne o ile nie ma przeciwskazań do wykonania takich badań i dostępne są próbki z okresu zatrudnienia, natomiast bardzo rzadko są one wykorzystywane do wykonywania punkowych testów skórnych ze względu na brak standaryzacji tego materiału i możliwe działanie drażniące. Ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi alergenami środowiska pracy są jedną z przyczyn nie dających podstaw do rozpoznania zawodowego pochodzenia astmy zawodowej, gdyż nie potwierdzono swoistego uczulenia na alergeny zawodowe;

- skarżący wykonywał pracę w warunkach narażających na powstanie astmy oskrzelowej, gdyż pyły metali mogą być przyczyną alergii zawodowej dróg oddechowych;

- występowanie w środowisku pracy gazów i dymów spawalniczych, pyłów żelaza, związków manganu może być przyczyną powstania astmy oskrzelowej;

- występowanie w środowisku pracy ekspozycji na farby epoksydowe może być przyczyną powstania astmy oskrzelowej, choć należy dokładnie przeanalizować karty charakterystyki i skład produktu. Farby ołowiowe, bitumiczne lub uwalniane z nich substancje/związki nie są uznaną przyczyną alergii zawodowej układu oddechowego, choć również należy dokładnie przeanalizować karty charakterystyki i skład produktów chemicznych. Pył azbestu nie powoduje astmy oskrzelowej;

- całkowite przeciwciała IgE w surowicy odgrywają rolę w rozwoju reakcji alergicznej. Stwierdzenie podwyższonego stężenia całkowitych przeciwciał IgE w surowicy jest obserwowane w różnych schorzeniach i występuje m. in. w chorobach alergicznych, w chorobach pasożytniczych, aspegilozie oskrzelowo-płucnej, zakażeniu HIV, ziarnicy złośliwej, zespole hiperimmunoglobulinemii IgE, zespole hiperozynofilowym i szpiczaku IgE. U osób dorosłych poziom całkowitej IgE nie powinien przekraczać 100 U/ml. Jej wartość należy interpretować w zależności od danych z wywiadu, występujących objawów i wyników innych badań diagnostycznych;

- w odniesieniu do pytania co oznacza spadek stężenia IgE u skarżącego z 498,4 lU/ml do 294,5 KU/I wskazano, że oba wyniki badań są podwyższone i tak powinny być zinterpretowane. Brak jest danych w piśmiennictwie medycznym dotyczących wielkości stężenia całkowitej IgE i stopnia kontroli choroby alergicznej;

-na podstawie danych z wywiadu dotyczących przebiegu schorzenia dróg oddechowych, danych z dokumentacji medycznej oraz wyników badań, które wykonano w IMP w Ł. ustalono rozpoznanie astmy atopowej.

Jednostka orzecznicza II stopnia podsumowała, że nie zaistniały nowe dowody dające podstawę do zmiany decyzji orzeczniczej.

Dodatkowo, Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Ś. w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, pismem z dnia 20 marca 2020 r. zwrócił się do [...] Stoczni Remontowej [...] w S. o udzielenie informacji na temat nazw oraz producentów stosowanych w okresie zatrudnienia skarżącego (od [...].09.1974 r. do [...].02.2008 r.) farb epoksydowych, ołowiowych, cynkowych oraz bitumicznych.

W odpowiedzi [...] Stocznia Remontowa [...] poinformowała, że z uwagi na duży upływ czasu brak jest danych w powyższym zakresie.

Dodatkowo, organ I instancji zwrócił się do Stoczni G. z prośbą o udzielenie i przesłanie informacji w zakresie:

- stosowanych w zakładzie farb epoksydowych, ołowiowych, cynkowych, bitumicznych w latach 1974 - 2008;

- kart charakterystyki ww.;

- badań i pomiarów czynników szkodliwych na stanowiskach[...] w latach 1974-1997;

- badań toksykologicznych w środowisku pracy w zakresie rodzaju substancji/związków powstających w wyniku oddziaływania wysokiej temperatury w trakcie prac przy wytapianiu/odpalaniu ww. farb.

W odpowiedzi na powyższe B. O. poinformował, że:

nie posiada informacji na temat używanych farb w zakładzie z lat 1974-2008,

nie przechowuje kart substancji chemicznych z lat 1974-2008,

- nie jest możliwe podanie wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych za lata 1974-1997 na stanowiskach[...] Wyjaśniono, że nie posiadając danych osobowych pracownika nie ma możliwości podania konkretnych wyników badań środowiskowych. Jest to możliwe w oparciu o przebieg pracy zawodowej pracownika, mając wiedzę na jakich konkretnych wydziałach pracował pracownik. Nie ma możliwości podania wyników badań w zakresie tak wielu lat (1974-2008), a także tak wielu zawodów. Wyniki badań środowiskowych znacznie się różniły ze względu na różne warunki pracy na bardzo dużej ilości wydziałów,

- nie prowadzono badań toksykologicznych w zakresie oddziaływania wysokiej temperatury na czynniki chemiczne.

Jednocześnie w toku postępowania skarżący wniósł m.in. o ponowne zwrócenie się do Stoczni [...] S.A. celem wskazania:

- rodzajów substancji występujących przy pracy na stanowiskach [...] we wszystkich wydziałach, za lata 1974-2008, a także w latach późniejszych;

- wszelkich wyników badań i pomiarów środowiskowych na stanowiskach [...] [...] we wszystkich wydziałach, za lata 1974-2008, a także późniejszych.

Ponadto, skarżący podniósł, że mimo wniosku dowodowego organ nadal nie dopuścił dowodu z opinii biegłego na okoliczność rodzaju i składu substancji szkodliwych występujących jego w środowisku pracy (m. in. farb epoksydowych, ołowiowych, cynkowych, bitumicznych, azbestu, ocynkowanych rur), rodzaju substancji/związków powstających w wyniki oddziaływania wysokiej temperatury na substancje występujące w środowisku pracy, mimo że okoliczności te mają istotne znaczenie dla wydania decyzji.

Pismami z dnia 26 sierpnia 2020 r. oraz z dnia 2 października 2020 r. organ I instancji zwrócił się do Stoczni [...] S.A. celem uzyskania ww. wyjaśnień, nie uzyskał jednak odpowiedzi.

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w Ś. w oparciu o zebrany materiał dowodowy w dniu [...] stycznia 2021 r. wydał decyzję znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Odnosząc się do wniosku strony o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego organ wskazał, że podjął decyzję o nie powoływaniu biegłego, nie uniemożliwiając stronom postępowania przedstawienia niezależnej opinii, która do dnia wydania niniejszej decyzji nie została okazana.

Nie zgadzając się z ww. decyzją M. O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie.

Organ odwoławczy, w związku z zarzutami podniesionymi w odwołaniu pismem z dnia 19 lutego 2021r. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy ZCLiP w S., załączając między innymi kserokopię pisma Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 3 lutego 2020 r., o wskazanie:

- dlaczego w przypadku występowania w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych, tj. gazów i dymów spawalniczych, pyłów żelaza, związków manganu, farb epoksydowych, które w świetle ww. opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. mogą przyczynić się do powstania astmy oskrzelowej, nie można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyniły się do powstania u skarżącego astmy oskrzelowej;

- dlaczego farby ołowiowe, bitumiczne oraz uwalniane z nich substancje/związki nie są uznaną przyczyną alergii zawodowej układu oddechowego;

- dlaczego w świetle ww. opinii jednostki orzeczniczej II stopnia pomimo, nie wykonania badań w kierunku działania alergizującego dla wszystkich czynników występujących w środowisku pracy skarżącego nie można uznać z wysokim prawdopodobieństwem związku powstania astmy oskrzelowej z tymi czynnikami.

W odpowiedzi jednostka orzecznicza I stopnia wskazała, że:

- w piśmie z dnia 23 stycznia 2020 r. Poradnia Chorób Zawodowych udzieliła wyczerpującej odpowiedzi na pytania zawarte w wyroku NSA. opierając się na zgromadzonej dokumentacji i dostępnej wiedzy;

- samo występowanie w środowisku pracy czynników o właściwościach astmogennych nie jest wystarczające do rozpoznania zawodowego tła astmy oskrzelowej u osoby pracującej w tym narażeniu;

- uznanie zawodowej etiologii astmy oskrzelowej możliwe jest pod warunkiem udowodnienia, bądź wykazania z przeważającym prawdopodobieństwem, że pierwotną przyczyną astmy jest nadwrażliwość na alergen specyficzny dla środowiska pracy. Wykonane w przebiegu całego postępowania dotyczącego skarżącego, badania wraz z pozostałą dokumentacją medyczną nie pozwalają na sformułowanie ww. zależności;

- zakres badań przeprowadzonych w trakcie postępowania był adekwatny do narażenia zawodowego, aktualnego stanu zdrowia skarżącego oraz możliwości diagnostycznych z tego wynikających;

- farby ołowiane, bitumiczne oraz uwalniane z nich substancje/związki nie są znaną przyczyną astmy oskrzelowej ze względu na wiedzę o wpływie na organizm ludzki ich podstawowych składników. Jednak przy ocenie narażenia zawodowego na konkretne produkty z tej grupy substancji/związków należy dokonać dokładnej analizy ich kart charakterystyki;

- Instytut Medycyny Pracy w Ł. jest niewątpliwie jednostką badawczą o największym dorobku naukowym i doświadczeniu w zakresie diagnostyki i orzecznictwa dotyczącego astmy oskrzelowej.

Dodatkowo Inspektor Sanitarny powziął informacje, że zakład A. Sp. z o.o. w Ś. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie granicy portu morskiego w Ś. (Dz.U. z 2020 r., poz. 21) położony jest poza obszarem portu morskiego w Ś., a zatem w omawianym przypadku właściwym do prowadzenia postępowania w przedmiocie choroby zawodowej jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś..

W związku z powyższym organ II instancji stwierdził wadliwość decyzji Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Ś. znak [...] z dnia [...] stycznia 2021r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej pod poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych z uwagi na brak właściwości miejscowej organu do rozpatrzenia spraw.

Decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2021r. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w Ś. i umorzył prowadzone postępowanie, a następnie zawiadomieniem znak [...] z dnia 5 lipca 2021 r., przekazał do rozpatrzenia i załatwienia zgodnie z kompetencjami zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącego z dnia 7 kwietnia 2011r. Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Ś..

Organ I instancji w dniu [...] września 2021r. wydał decyzję znak [...], nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.).

Nie zgadzając się z treścią ww. decyzji M. O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie.

Organ odwoławczy pismem z dnia 28 października 2021r. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy ZCLiP w S. o ustosunkowanie się do treści wniesionego odwołania i zarzutów oraz wątpliwości w nim podniesionych oraz wskazanie czy w związku z brakiem możliwości uzyskania informacji nt. nazw/firm, kart charakterystyki, typów farb epoksydowych, ołowianych, cynkowych, bitumicznych stosowanych w okresie zatrudnienia skarżącego można przyjąć, że warunki pracy jakie występowały na jego stanowisku pracy spowodowały wystąpienie choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej.

W odpowiedzi na powyższe jednostka orzecznicza I stopnia wyjaśniła, że:

- brak szczegółowych informacji dotyczących rodzaju/typu farb stosowanych w okresie zatrudnienia skarżącego oraz niemożliwość uzyskania ich karty charakterystyki i innych szczegółowych informacji nie upoważnia do przyjęcia, że warunki pracy występujące na stanowisku pracy ww. spowodowały wystąpienie choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej;

- tak jak wielokrotnie podkreślano podczas tego postępowania orzeczniczego uznanie zawodowej etiologii astmy oskrzelowej możliwe jest pod warunkiem udowodnienia, bądź wykazania z przeważającym prawdopodobieństwem, że pierwotną przyczyną astmy jest nadwrażliwość na alergen specyficzny dla środowiska pracy, a samo występowanie w środowisku pracy czynników o właściwościach astmogennych lub potencjalnie astmogennych nie jest wystarczający do rozpoznania zawodowej astmy oskrzelowej u osoby pracującej w narażeniu;

- Instytut Medycyny Pracy w Ł. jest jednostką badawczą o największym dorobku naukowym i doświadczeniu w zakresie diagnostyki i orzecznictwa dotyczącego astmy oskrzelowej;

- podniesione w odwołaniu zarzuty i wątpliwości nie mają wpływu na zmianę orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2011r. (data sporządzenia korekty [...].02.2018r.) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - astma oskrzelowa u skarżącego.

Inspektor Sanitarny, po dokonaniu analizy materiału zgromadzonego w sprawie, wyjaśnił, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie wydane zostały orzeczenia przez kompetentne, specjalistyczne jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. i z orzeczeń tych wynika, iż brak jest podstaw do uznania zawodowej etiologii choroby stwierdzonej u skarżącego. Ponadto, w trakcie postępowania wydano orzeczenie lekarskie przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który również nie rozpoznał u ww. choroby zawodowej.

Podstawę decyzji stanowi orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz ocena narażenia zawodowego pracownika.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., będące w myśl przepisu § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych jednostkami właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych, nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Organ wskazał, że w ocenie jednostki orzeczniczej I stopnia rozpoznana u skarżącego astma oskrzelowa ma podłoże pozazawodowe, atopowe. Warunki pracy ww. związane z jego narażeniem na pył, dymy i gazy spawalnicze oraz substancje/związki chemiczne uwalniające się podczas prac remontowych na statkach podczas nieswoisty, drażniący wpływ mogły nasilać dolegliwości ze strony układu oddechowego i zaostrzyć przebieg astmy oskrzelowej atopowej. Nie oznacza to rozpoznania astmy oskrzelowej o podłożu zawodowym, ponieważ nie stwierdzono uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe, a jedynie na pospolite alergeny środowiskowe. Nie można też uznać, że w analizowanym postępowaniu doszło do współistnienia choroby zawodowej z innymi chorobami;

Z kolei, jednostka orzecznicza II stopnia, tj. Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzekła, że wykrywane w surowicy Pana R. O. wysokie całkowite poziomy przeciwciał klasy IgE (498,4 iU/ml podczas diagnostyki WOMP oraz 294,5 KU/I podczas diagnostyki w IMP w Ł.), obecność swoistych przeciwciał przeciwko powszechnie wstępującym alergenom pleśni, stwierdzone w 2004r. cechy atopii (uczulenie na trawy, pleśnie) oraz cechy uczulenia na alergeny pokarmowe bezspornie przemawiają za atopią;

Podobnie, jednostka orzecznicza II stopnia, tj. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. na podstawie: całokształtu obserwacji klinicznej, m.in. danych z dostępnej dokumentacji medycznej odnośnie przebiegu choroby (rozpoznanie w przeszłości astmy oskrzelowej z potwierdzonym uczuleniem na trawy i grzyby pleśniowe z dodatnimi próbami rozkurczowymi), wyników przeprowadzonej diagnostyki alergologicznej (cechy atopii - uczulenie na pospolite alergeny wziewne, utrzymujące się pomimo zakończenia pracy zawodowej wysokie stężenie IgE w surowicy; ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanego), przy uwzględnieniu charakteru narażenia zawodowego współwystępowania infekcji górnych dróg oddechowych i ognisk zakażenia w ich obrębie oraz faktu utrzymywania się nasilonych objawów chorobowych pomimo zakończenia pracy zawodowej w 2011r. nie znalazł podstaw do rozpoznania u skarżącego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, w tym również astmy niealergicznej, czyli zespołu reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych (RADS).

Dodatkowo jednostki orzecznicze zwróciły również uwagę, że skarżący palił papierosy przez około 30 lat do 20 sztuk dziennie, co powoduje nie tylko nasilenie objawów chorobowych i przyspiesza tempo pogarszania się czynności płuc, powstawania przebudowy w strukturze tkanek układu oddechowego, ale także zwiększa wystąpienia astmy o postępującym, ciężkim przebiegu.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że z niewiadomych powodów organ nie przeprowadza dowodu z opinii biegłego oraz wskazania, że nawet przy braku stwierdzenia przez jednostki orzecznicze braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, organ powinien był wydać orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej, skoro z orzeczeń tych nie wynikała inna wyłączna "pozazawodowa" przyczyna choroby, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych organ wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te mające walor opinii biegłego, podlegają, bowiem ocenie organu z punku widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego i jeżeli w ocenie organu są one jasne, wyjaśniają w sposób przekonywujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego, to nie można znaleźć podstaw do tego, by organ zobowiązany był do dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę (zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie). Nie może to jednak dotyczyć treści merytorycznej tych orzeczeń.

W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych I II stopnia oraz ich dodatkowe wyjaśnienia są przekonujące i czytelne, uzasadnione w sposób wyjaśniający wszelkie wątpliwości z odniesieniem zarówno do wyników przeprowadzonych badań, jak i innych zebranych dowodów w sprawie. Zostały bowiem wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych oraz dokumentacji przedłożonej m.in. przez stronę i nie wymagają uzupełnienia.

Ponadto, Instytut Medycyny Pracy w Ł. jest jednostką naukową i posiada szerokie możliwości diagnostyczne, co zostało również podkreślone przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia 25 listopada 2021r.

Inspektor Sanitarny zaznaczył, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą rozstrzygać o istnieniu choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, gdyż zostały pozbawione uprawnienia do samodzielnego diagnozowania stanu zdrowia pracownika. Ingerencja organu w treść orzeczenia lekarskiego ograniczona została tylko do możliwości żądania od lekarza, który wydał orzeczenie, dodatkowego uzasadnienia lub wydania uzupełniającej opinii lub dodatkowej konsultacji.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. zajął stanowisko wobec całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz uzasadnił jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione.

Ponadto, jednoznacznie wskazano, że ww. rozstrzygnięcie oparto na podstawie orzeczeń lekarskich, w tym Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. i jego korekty z dnia [...] sierpnia 2018 r., Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz wzięto pod uwagę orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a także ocenę narażenia zawodowego.

W ocenie organu II Instancji, zaskarżona decyzja organu I instancji jest poprawna pod względem proceduralnym. Zawiera wszystkie określone w art. 107 K.p.a. elementy aktu administracyjnego, zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. w zaskarżonej decyzji podał zarówno brzmienie przywołanej podstawy prawnej, jak i odniósł się do stanu faktycznego, do którego dany przepis się odnosi. Ponadto, na każdym etapie postępowania stronom zapewniono czynny udział w postępowaniu, a organ I instancji kierował się zasadą bezstronności i równego traktowania.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza, czy organ ustalają jedynie czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy.

Na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] lutego 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła M. O. (zwana dalej: "skarżąca").

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w pominięciu przez organ domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, a także pominięciu, że po pierwsze: ustalenie bezpośredniego (ścisłego) związku przyczynowego między schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych a warunkami pracy narażającymi na to zachorowanie może być niezmiernie trudne, a nieraz wręcz niemożliwe, a przy tym za niedopuszczalną zdaniem skarżącej należy uznać sytuację, gdy odpowiedzialność za brak niezbędnej dokumentacji, czy też za brak realizacji w zakładzie pracy koniecznych pomiarów ponosi pracownik, względnie były pracownik, a po drugie: o powstaniu konkretnej choroby (w tym mogącej być uznaną za zawodową) współdecydują różne okoliczności, także cechy osobnicze pracownika, uwarunkowania genetyczne, indywidualne skłonności itp., lecz nie mają one żadnego znaczenia w uznaniu powstałej choroby za zawodową, o którym to uznaniu decyduje - zgodnie z art. 2351 k.p. - istnienie w środowisku pracy narażenia zawodowego (działanie czynników szkodliwych dla zdrowia albo sposób wykonywania pracy) oraz figurowanie choroby w wykazie chorób zawodowych;

- przyjęciu, że ujawnienie u pracownika również innych dysfunkcji organizmu, predysponujących do powstania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, wyłącza dopuszczalność rozpoznania choroby zawodowej, co w niniejszej sprawie znalazło wyraz w tym, że organ uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa skoro opiera się na orzeczeniach lekarskich, w których stwierdzono astmę oskrzelową na tle alergicznym głównie z uwagi na słabo dodatnie wyniki testów alergicznych na pleśnie, trawy i przyprawy;

- § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez pominięcie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji zaniechał czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, tj. nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego na okoliczność rodzaju i składu substancji szkodliwych występujących w środowisku pracy R. O. (m.in. farb epoksydowych, ołowiowych, cynkowych, bitumicznych, azbestu, ocynkowanych rur), rodzaju substancji/związków powstających w wyniku oddziaływania wysokiej temperatury na substancje występujące w środowisku pracy skarżącego, mimo że na konieczność uzyskania dodatkowych dowodów w tym zakresie zwróciły uwagi jednostki orzecznicze.

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7, art., 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na:

- na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji mimo, że nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego na okoliczność rodzaju i składu substancji szkodliwych występujących w środowisku pracy skarżącego, rodzaju substancji/związków powstających w wyniku oddziaływania wysokiej temperatury, co skutkowało tym, że jednostki orzecznicze wydając opinie w sprawie nie dysponowały pełnym zakresem informacji o warunkach pracy R. O. i nie wypowiedziały się na temat związku przyczynowego pomiędzy narażaniem na tego rodzaju substancję a wystąpieniem choroby astmy oskrzelowej,

- nieustosunkowaniu się przez organ II instancji do zarzutu skarżącej co do nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego przez organ I instancji,

- pominięciu, że wnioski skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie dotyczyły opinii na okoliczność stwierdzenia istnienia choroby zawodowej, ale dotyczyły kwestii związanych z warunkami pracy R. O., a potrzeba dokonania takich ustaleń została potwierdzona w pismach złożonych przez jednostki orzecznicze - co skutkowało bezzasadnym zarzuceniem skarżącej, że zmierza do nieskończonego poszukiwania dowodów, które podważyłyby wydane w sprawie orzeczenia lekarskie,

- pominięciu, że skarżąca wskazywała na konkretne podmioty, do których organ mógłby zwrócić się o wydanie opinii w sprawie,

- pominięciu, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji przerzucił ciężar dowodu na skarżącą wskazując, że "organ podjął decyzję o niepowoływaniu biegłego nie uniemożliwiając stronom postępowania przedstawienia niezależnej opinii".

b) art. 6, art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji mimo, że została wydana z naruszeniem zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i przy jednoczesnym niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co znajdywało wyraz w tym, że organ odwoławczy pominął, że: .

- ze zgromadzonego materiału dowodowego, tj. z pisma Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wynika, że szkodliwe czynniki obecne w środowisku pracy R. O. mogą być przyczyną astmy oskrzelowej,

- w znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu lekarskim wydanym przez dr n. med. G. Z. stwierdzono chorobę zawodową u R. O., co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do utrzymania w mocy wadliwej decyzji, mimo że w sprawie możliwe i konieczne jest stwierdzenie choroby zawodowej u R. O..

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] września 2021 r., zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Wyjaśnienia na wstępie wymaga, że złożona w przedmiotowej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożyła strona skarżąca (k-4), a organ nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Inspektor Sanitarny w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u R. O. choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej (poz. 6 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z treścią art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1320, dalej jako "k.p."), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235˛ k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej jako "rozporządzenie"), które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), który po otrzymaniu zgłoszenia kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie do jednostki orzeczniczej I stopnia w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych uprawniony jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 i 3 tego przepisu.

Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Przewiduje ono w § 6 ust. 2, że narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do: 1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego; 2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika; 3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika. W punkcie 4. ust. 2 § 6 rozporządzenie odnosi się do czynników o działaniu rakotwórczym, a w punkcie 5. – do sposobu wykonywania pracy.

Przepis § 6 ust. 5 stanowi, że jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do: 1) pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych; 2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych; 3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej; 4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji;. 5) pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust.1).

Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia zatrudniającej lekarza, który wydał to orzeczenie (§ 7 ust. 2).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

W przypadku choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej, ustalony w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym – wynosi jeden rok.

Podkreślenie wymaga, że orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. W związku z tym winno ono być uzasadnione w sposób zrozumiały, pełny, logiczny nie pozostawiający wątpliwości. Orzeczenie lekarskie jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych nie jest aktem administracyjnym, o którym mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a., w związku z czym nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Badając legalność decyzji w przedmiocie choroby zawodowej sąd administracyjny może zakwestionować orzeczenie lekarskie, jedynie z uwagi na jego niepełne lub niejasne uzasadnienie.

W postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Organ ma przy tym możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Wbrew zarzutom skargi, organy inspekcji sanitarnej oparły dokonane rozstrzygnięcie na należycie zgromadzonym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym.

Podkreślenia wymaga, że kwestia stwierdzenia choroby zawodowej u R. O. była wielokrotnie rozpatrywana przez uprawnione jednostki orzecznicze, mianowicie przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S., Instytut Medycyny Pracy w Ł. i dodatkowo przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. W oparciu o przeprowadzone badania, a także po analizie dokumentacji medycznej oraz oceny narażenia zawodowego ww. jednostki orzecznicze nie znalazły podstaw do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego u R. O. schorzenia.

I tak, orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr [...] z dnia [...] listopada 2011r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] stycznia 2012 r. wskazują na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej strony. Wskazano natomiast, że R. O. od 2007 r. był pod opieką Poradni Chorób Płuc oraz że rozpoznano u niego astmę oskrzelową.

Podobnie, orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] września 2015 r. wskazuje na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u strony. Jednocześnie wszystkie jednostki orzecznicze zwróciły uwagę na fakt palenia papierosów przez R. O. przez około 30 lat do 20 sztuk dziennie, co w ich ocenie powoduje nie tylko nasilenie objawów chorobowych i przyśpiesza tempo pogorszenia się czynności płuc, utrudnia leczenie, ale też należy wziąć pod uwagę, że palenie tytoniu zwiększa nawet o 1/3 ryzyko wystąpienia astmy.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego w sprawie (w tym między innymi na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 124/14, a następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2703) ww. jednostki orzecznicze podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Mianowicie, w korekcie orzeczenia lekarskiego Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy ZCLiP w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r . o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazał, że R. O. pracował jako [...] w [...] Stoczni Remontowej S.A. (w okresie od [...].08.1997 r. do [...]02.2008 r.) i sprawował nadzór nad podległymi pracownikami, sprzętem oraz prowadzonymi pracami; nadzorował prace remontowe na statkach, dokach oraz pozostałych stanowiskach; wykonywał też prace biurowe. Jednostka orzecznicza wskazała również, że pracując jako [...] w "A. " Sp. z o.o. w latach [...] ww. sprawował nadzór nad wykonywanymi pracami, a na jego stanowisku pracy nie były wykonywane badania środowiska pracy z powodu niewielkiego narażenia na substancje szkodliwe. Ponieważ, zgodnie z informacją od tego pracodawcy, firma ". " Sp. z o.o. zajmuje się produkcją nowych konstrukcji aluminiowych wykluczona była ekspozycja na takie substancje szkodliwe, jak: farby epoksydowe, ołowiowe, cynkowe i bitumiczne oraz azbest. Zaznaczono, iż przy formułowaniu orzeczenia lekarskiego wzięto pod uwagę wywiad zawodowy, obraz kliniczny choroby, wyniki badań i konsultacji specjalistycznych przeprowadzonych w WOMP-ZCLiP, IMP w Ł. i w IMPIZŚ w S. oraz informacje dotyczące narażenia zawodowego. Uznano, że rozpoznana u R. O. astma oskrzelowa ma podłoże pozazawodowe, atopowe. Warunki pracy badanego związane z jego narażeniem na pył, dymy i gazy spawalnicze oraz substancje/związki chemiczne uwalniające się podczas prac remontowych na statkach poprzez nieswoisty, drażniący wpływ mogły nasilać dolegliwości ze strony układu oddechowego i zaostrzyć przebieg astmy oskrzelowej atopowej. W ocenie ww. jednostki orzeczniczej, nie oznacza to rozpoznania astmy oskrzelowej o podłożu zawodowym, ponieważ nie stwierdzono uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe, a jedynie na pospolite alergeny środowiskowe. Jednostka orzecznicza podsumowała, że nie można też uznać, że w analizowanym postępowaniu doszło do współistnienia choroby zawodowej z innymi chorobami.

Natomiast Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia [...] marca 2021 r. wyjaśnił, iż samo występowanie w środowisku pracy czynników o właściwościach astmogennych nie jest wystarczające do rozpoznania zawodowego tła astmy oskrzelowej u osoby pracującej w tym narażeniu. Jednostka orzecznicza zaznaczyła również, że uznanie zawodowej etiologii astmy oskrzelowej możliwe jest pod warunkiem udowodnienia, bądź wykazania z przeważającym prawdopodobieństwem, że pierwotną przyczyną astmy jest nadwrażliwość na alergen specyficzny dla środowiska pracy. Podkreślono, że wykonane w przebiegu całego postępowania, dotyczącego strony, badania wraz z pozostałą dokumentacją medyczną nie pozwalają na sformułowanie ww. zależności.

Powyższa kwestia została wyjaśniona również w piśmie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] lutego 2020 r., w którym zaznaczono między innymi, że R. O. w trakcie pracy narażony był na pyły przemysłowe, pyły żelaza, manganu, dlatego punktowe testy skórne z metalami są testami z potencjalnymi alergenami zawodowymi badanego. Z alergenami rzeczywistymi ze stanowiska pracy badanych są wykonywane w diagnostyce chorób zawodowych swoiste próby prowokacyjne o ile nie ma przeciwwskazań do wykonania takich badań i dostępne są próbki z okresu zatrudnienia, natomiast bardzo rzadko są one wykorzystywane do wykonywania punktowych testów skórnych ze względu na brak standaryzacji tego materiału i możliwe działanie drażniące. Jednostka orzecznicza wyjaśniła dalej, iż ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi alergenami środowiska pracy są jedną z przyczyn nie dających podstaw do rozpoznania zawodowego pochodzenia astmy oskrzelowej, gdyż nie potwierdzono swoistego uczulenia na alergeny zawodowe.

Należy zaznaczyć, że bez pozytywnych opinii lekarskich, bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a.

W ocenie Sądu, prawidłowo uznał organ odwoławczy, iż nie ma podstaw by orzeczenia te kwestionować. Skoro orzeczenia lekarskie wydane przez trzy niezależne od siebie jednostki diagnostyczne w sposób jednoznaczny wykluczyły chorobę zawodową, to nie ma podstaw, by odmówić im wiarygodności i orzec w sposób sprzeczny z tymi orzeczeniami. Nie ulega więc wątpliwości, że nie było podstaw do zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń i do rozstrzygania wbrew wnioskom w nich zawartym. Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącego choroby zawodowej.

Odnosząc się zatem do zarzutów skargi wskazać należy, że wobec nie budzących wątpliwości treści orzeczeń lekarskich placówek diagnostycznych pierwszego i drugiego stopnia, a co za tym idzie wyczerpania dwuinstancyjnego trybu diagnostyczno-orzeczniczego przewidzianego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym chorób zawodowych, brak jest podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego.

Podzielić należy przy tym stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie nie jest bowiem nieskończone poszukiwanie dowodów w tym takich, które podważałyby wydanie w sprawie orzeczenia lekarskie, a do czego zmierza w istocie argumentacja skargi. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, jeżeli w ocenie organu są jasne, wyjaśniają w sposób przekonujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego brak choroby zawodowej, to nie można znaleźć podstaw do tego, by nakładać na organ obowiązek dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę. W konsekwencji powyższego stawiany zarzut w tej kwestii należało uznać za chybiony.

Zdaniem sądu, dowody zgromadzone w sprawie organ ocenił bez naruszenia prawa, w ich całokształcie, wyprowadzając logiczne i znajdujące oparcie w dokumentacji wnioski. Nie doszło zatem, jak zarzuca strona skarżąca, do naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym i swobodnej ocenie dowodów (art. 6, 7, 77 § 1 i art. 84 K.p.a.), w tym niedoszło do uwzględnienia wyłącznie okoliczności niekorzystnych dla strony.

Nawet zatem jeśli w dokumentacji medycznej, powołanej przez stronę skarżącą - zaświadczenie lekarskie wydane przez dr n. med. G. Z. znajdują się sformułowania wskazujące na chorobę zawodową u R. O., to jak trafnie argumentuje organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, ww. zaświadczenie było znane jednostce orzeczniczej I stopnia, która wyjaśniła, że zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2014 r. wydane przez dr n. med. G. Z. i zawierające rozpoznanie: astma oskrzelowa zawodowa nie było wydane w związku z postępowaniem toczącym się w Poradni Chorób Zawodowych, ani na wniosek tej poradni. W 2011 r. w trakcie postępowania orzeczniczego w WOMP-ZCLiP, R. O. był konsultowany przez dr n. med. G. Z., który na podstawie badania oraz zgromadzonej dokumentacji rozpoznał astmę oskrzelową alergiczną oraz przewlekłą pokrzywkę z obrzękiem Ouinckego.

Podsumowując, w okolicznościach sprawy brak jest podstaw aby podważać, czy uznawać za niepełne stanowisko jednostki orzeczniczej, zaś organowi zarzucać nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, bądź niewystarczające jego zgromadzenie. Wobec tak jednoznacznych sformułowań jednostek orzeczniczych, nie było podstaw aby organ powziął istotne wątpliwości co do tej wypowiedzi i poszukiwał dodatkowych dowodów.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu.