Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1754/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a, art. 46 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek: uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...], Inspektorat w [...] na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28, art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 z późn. zm.) w oparciu o § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) odmówił [...] umorzenia należności z tytułu składek na:

• ubezpieczenia społeczne od 04/2013 r. do 06/2013 r., od 09/2013 r. do 06/2014 r., od 09/2014 r. do 06/2015 r., od 09/2015 r. do 02/2016 r., od 04/2016 r. do 06/2016 r., od 10/2016 r. do 06/2017 r., 01/2018 r. w łącznej kwocie 29 160,03 zł, w tym z tytułu:

• składek - 24 608,03 zł

• odsetek za zwłokę liczonych na dzień 25.05.2018 r. - 4 552,00 zł

• ubezpieczenie zdrowotne od 11/2017 r. do 01/2018 r. w łącznej kwocie 658,89 zł, w tym z tytułu:

• składek - 642,89 zł

• odsetek za zwłokę liczonych na 25.05.2018 r. - 16,00 zł

• Fundusz Pracy od 04/2014 r. do 06/2014 r., od 09/2014 r. do 06/2015 r., od 09/2015 r. do 02/2016 r., od 04/2016 r. do 06/2016 r. , od 10/2016 r. do 06/2017 r., od 10/2017 r. do 01/2018 r. w łącznej kwocie 2 227,01 zł, w tym z tytułu:

• składek - 1 940,01 zł

• odsetek za zwłokę liczonych na 25.05.2018 r. - 287,00 zł

W uzasadnieniu ww. decyzji organ przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Z tytułu prowadzenia działalności gospodarcze strona podlegała ubezpieczeniom.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako płatnik składek była obowiązana według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.

W związku z tym, że nie dopełniła wyżej określonego obowiązku na koncie powstało zadłużenie.

Pismem z 25 maja 2018 r. strona wniosła o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek z uwagi na brak środków finansowych i trudną sytuację finansową. Informuje, że od 2015 r. rozpoczęły się silne objawy alergii wziewnej, skórnej i pokarmowej. Powodem nasilenia objawów alergicznych była przemoc psychiczna i fizyczna w związku małżeńskim. Obecnie przebywa pod ciągłą kontrolą lekarzy.

Na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład może umorzyć należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach określonych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy.

W ocenie organu w przypadku strony nie zachodzi żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a tym samym brak jest możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie ww. przepisu. Organ podkreśla jednak, że nienależnie od powyższego, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczeń społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach wskazanych w pkt 1, 2 i 3 tego przepisu.

Organ podniósł, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że strona:

✓ 17 stycznia 2018 r. zaprzestała prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wg dokumentów uzyskanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS ZWPA;

• zgodnie z informacją wskazaną w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej dostarczonym do ZUS [...] maja 2018 r.:

✓ pracuje zarobkowo w Szkole Podstawowej Niepublicznej nr [...] w [...] z wynagrodzeniem 1 500,00 zł (brutto) tj. 1 116,86 zł (netto),

✓ nie pobiera świadczeń emerytalno - rentowych,

✓ nie posiada dochodu z innych źródeł,

✓ nie pobiera zasiłku/świadczeń z Urzędu Pracy,

✓ nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej,

✓ korzysta z innych form pomocy - pomoc od przyjaciół i rodziny w kwocie 200,00 zł,

• ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w kwocie 265,00 zł, opłaty eksploatacyjne w kwocie 60,00 zł oraz koszty związane z leczeniem w kwocie 200,00 zł,

• jest współwłaścicielem domu położonego w miejscowości [...] gm. [...] przy ul. [...] [...], pow. [...] m2 (udział [...]). Ponadto jest właścicielem samochodu osobowego [...] z roku 2005,

• jest właścicielem laptopa z 2009 r. "gofrownicy, maszynki do mielenia mięsa, radia.

Do przedmiotowego wniosku załączyła następujące dokumenty:

• zaświadczenie z 23.05.2018 r. i 24.05.2018 r. [...] Stowarzyszenie Rodzin Abstynenckich " [....]",

• oświadczenie z 15.04.2016 r. - Praktyka Lekarska [...],

• orzeczenie w sprawie potrzeby rehabilitacji leczniczej z 16.01.2018 r.,

• PIT-16A za rok 2017,

• PIT-11 za rok 2017,

• PIT-37 za rok 2017,

• zaświadczenie lekarskie z 25.05.2018 r. oraz dokumentację medyczną,

• zaświadczenie z 10.06.2016 r. - Zespól Interdyscyplinarny ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w [...],

• zaświadczenie o przebytych dwóch zawałach, pierwszy w 2010 r. i drugi 2014 r. oraz zaświadczenie dotyczące operacji krtani w 2015 r.

• wyrok z 19.09.2016 r.,

• dokumentację medyczną,

• zaświadczenie o wysokości zarobków z 20.06.2018 r.,

• decyzję nr [...] Z [...].06.2018 r.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dochód miesięczny gospodarstwa wynosi 2 584,04 zł, na który składa się wynagrodzenie z tytułu umowy pracę w Szkole Podstawowej Niepublicznej nr [...] w [...] w kwocie 1116,86 zł netto, z umowy zlecenia z tytułu zatrudnienia przez płatnika [...] S.A. w kwocie 1 263,18 zł netto oraz z tytułu pomocy przyjaciół i rodziny w kwocie 200,00 zł. Zgodnie z Informacją Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 13.04.2018 r. wysokość minimum socjalnego dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego to kwota 1 134,46 zł. Uzyskiwany dochód jest wyższy niż minimum socjalne.

Biorąc powyższe pod uwagę opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (zdaniem organu).

Organ wskazuje nadto, że strona jest właścicielem nieruchomości gruntowej nr działki [...], położonej w miejscowości [...], [...] przy ul. [...] [...], pow. [...] m2 udział [...], nr KW [...]. Współwłaścicielem domu o powierzchni [...] m2 w części [...] położonym pod ww. adresem. Właścicielem samochodu osobowego marki [...] z roku 2005. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje zastaw na wszystkich ruchomościach dłużnika oraz hipoteka na nieruchomości i możliwość dochodzenia tych należności z przedmiotu zastawu i hipoteki.

Zakład nie kwestionuje i nie bagatelizuje problemów zdrowotnych strony jednak z dokumentacji sprawy nie wynika, że ze względów zdrowotnych ma ona przeciwskazania do wykonywania pracy, albo z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie może pozyskać dochodów niezbędnych do uregulowania zadłużenia. Nie wskazała nadto, iż legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności bądź niezdolności do pracy, co ograniczyłoby możliwość podejmowania pracy zarobkowej. Ponadto pozostaje w zatrudnieniu.

Zakład nie przeczy, że uregulowanie należności z tytułu składek wymaga znacznego wysiłku. Pod uwagę bierze również możliwość odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego, czy też rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego zawartego na dogodnych warunkach.

Decyzję wyżej opisaną zaskarżyła [...] zarzucając jej błędy, a także pominięcie istotnych faktów przedstawionych przez skarżącą we wniosku z dnia [...] maja 2018 r. o umorzenie należności z tytułu składek, albowiem

• ZUS stwierdził, że skarżąca jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie umowy zlecenia przez płatnika [...] S.A. i na tej podstawie uznał, że skarżąca osiąga z tej racji stały miesięczny dochód z podstawą wymiaru składek 1 498,00 zł brutto, 1 263,18 zł netto. Tymczasem skarżąca nie ma stałej umowy z [...], a umowy zlecenia są za każdym razem podpisywane wyłącznie na jeden miesiąc. Nie można więc tego dochodu uznać za "stały".

• ZUS stwierdził, że udział skarżącej we współwłasności nieruchomości gruntowej nr działki [...], wynosi [...]. Wartość tego udziału ustalił samodzielnie ZUS (gdyż skarżąca w chwili składania wniosku pamiętała jedynie, że jest to udział niewielki, lecz nie pamiętała dokładnej wartości). W rzeczywistości ten udział wynosi 1/10,

• ZUS poinformował, że na podstawie zgromadzonego materiału ustalił stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w kwocie 265,00 zł, przy czym opłaty eksploatacyjne wynoszą 60,00 zł, a koszty związane z leczeniem wynoszą 200,00 zł. Jedynie ta ostatnia kwota (koszty leczenia) jest zgodna ze stanem faktycznym, przedstawionym przez skarżącą. Błędna jest przedstawiona przez ZUS kwota opłat eksploatacyjnych w wysokości 60,00 zł, ponieważ skarżąca podała kwotę 50,00 zł. ZUS natomiast całkowicie pominął przedstawioną przez skarżącą kwotę w wysokości 219,00 zł z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, bez opłat eksploatacyjnych). W konsekwencji z informacji przedstawionych przez skarżącą wynika, że łączne stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem, wynoszą 469,00 zł, tymczasem ZUS przedstawił zaniżoną łączną kwotę w wysokości 265,00 zł.,

• Skarżąca do swojego wniosku załączyła 17 dokumentów, tymczasem ZUS wykazał zaledwie 13 dokumentów, przy czym niezgodnie ze stanem faktycznym wbrew informacjom przedstawionym przez skarżącą ZUS stwierdził, że skarżąca przedstawiła "zaświadczenie o przebytych dwóch zawałach, pierwszy w 2010 r. i drugi w 2014 r. oraz zaświadczenie dotyczące operacji krtani w 2015 r. Z powyższego wynika, że ZUS dołączył do sprawy jakieś inne dokumenty, niedotyczące skarżącej, a pominął 5 dokumentów które skarżąca przedstawiła.

Skarżąca wyjaśniła, że nie korzysta ze stałej pomocy przyjaciół (w kwocie 200 zł). W rzeczywistości była to pomoc jednorazowa, (nie otrzymuje stałej miesięcznej pomocy pieniężnej od przyjaciół i rodziny).

Skarżąca podnosi nadto, że jej udział we współwłasności domu położonego w miejscowości [...] wynosi [...], a udział byłego męża wynosi [...] – skąd mogła powstać błędna wartość [...]. Skarżąca zwraca uwagę na to, że nie wszystkie pouczenia we wcześniejszych pismach jak i samej decyzji są czytelne i zrozumiałe dla niej. Organ nie tylko nie informował skarżącej o konieczności płacenia składek na ubezpieczenia społeczne lecz wręcz przeciwnie, wielokrotnie informował skarżącą, że takiemu obowiązkowi nie podlega, o czym świadczy deklaracja rozliczeniowa wypełniona przez ZUS w dniu [...]listopada 2012 r. (ID deklaracji [...] października 2012 r.), w której w części IV, przedstawiającej zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne, wskazano że są równe zeru (0,00). Jedynie w części VII przedstawiającej zestawienie należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, wykazana jest kwota należnych składek w wysokości 254,55 zł. Ten dokument skarżąca otrzymała podczas osobistej bytności w ZUS. Jest on sprzeczny z treścią decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2018 r., w której na str. 1 znajduje się stwierdzenie że już od dnia [...] września 2012 r. skarżąca podlegała obowiązkowi płacenia składek na ubezpieczenia społeczne, od podstawy stanowiącej 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia, a od dnia 1 kwietnia 2014 r., - od kwoty nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Skarżąca podkreśla, że pod koniec kolejnych lat kalendarzowych przychodziła do ZUS w celo sprawdzenia, czy nie ma żadnych zaległości składkowych i za każdym razem otrzymywała jedynie ustną odpowiedź, że nie ma żadnych zaległości, natomiast mimo zgłaszanych próśb nic otrzymywała żadnych dokumentów potwierdzających zestawienie należności i informację o braku zaległości.

Jeszcze w maju 2018 r. (czyli już po wydaniu wskazanej wyżej decyzji), ZUS poinformował skarżącą, że po rozliczeniu konta na dzień [...] maja 2018 r. została ustalona niedopłata w wysokości 642,89 zł, wyłącznie na ubezpieczenie zdrowotne, bez jakiejkolwiek wzmianki, że zdaniem ZUS występuje wielokrotnie większa zaległość w składkach na ubezpieczenia społeczne, czego potwierdzeniem jest pismo ZUS, [...] w [...], Inspektorat w [...], z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...].

Skarżąca powołuje się także na znaczącą sprzeczność między trzema dokumentami sporządzonymi przez ZUS: (w dokumencie wypełnionym w dniu 6 listopada 2012 r., za październik 2012 r. wykazana jest zerowa kwota należnych składek na ubezpieczenia zdrowotne, podczas gdy w dokumentach wypełnionych w dniu 22 czerwca 2018 r. za okres wcześniejszy, wrzesień 2012 r. a także za październik 2012 r. wykazana jest kwota należnych składek na ubezpieczenia zdrowotne 254,55 zł.

Końcowo skarżąca podnosi, że w jej świadomości powstał fakt wielokrotnego informowania przez pracowników ZUS, że wszystkie należności składkowe są regulowane prawidłowo i nie występują żadne zaległości.

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie dochodzonych składek wraz z odsetkami oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd stwierdził naruszenie przez organ administracji przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. dalej jako u.s.u.s.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365 ze zm. dalej jako rozporządzenie).

W art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sformułowana została zasada, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Z kolei w ust. 3 art. 28 ustawodawca zdefiniował sytuacje, w których organ może uznać, że zachodzi całkowita nieściągalność należności wskazanych w ust. 2 i tak, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

• dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

• sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

• nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

• nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

• naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

• jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Równocześnie w art. 28 ust. 3a ustawy przewidziana została także możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego miał określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania należności, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie "biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych".

Przepis § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. stanowi, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

• gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

• poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

• przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Użycie przez ustawodawcę zarówno w ust. 2 jak i w ust. 3a art. 28 zwrotu "mogą być umarzane" oznacza dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu składek, przy zaistnieniu okoliczności wskazanych w tym akcie prawnym. Dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu należności nie oznacza, że wystąpienie okoliczności mogących stanowić przesłankę orzeczenia o umorzeniu należności obliguje organ do wydania decyzji orzekającej umorzenie zaległych, należnych składek. Przez użycie sformułowania "mogą być umarzane" ustawodawca usankcjonował możliwość wydawania decyzji tzw. "uznaniowych". Oznacza to, że pomimo zaistnienia przesłanek, które pozwoliłyby na ewentualne umorzenie zaległości, organ nie musi tych zaległości umorzyć. Jest natomiast zobligowany do wykazania dlaczego orzekł o odmowie umorzenia zaległych należności, co wymaga należytego ustalenia wszystkich okoliczności sprawy.

Z uwagi na uwarunkowania prowadzące do możliwości orzeczenia o umorzeniu należności wymienione w powołanych wyżej aktach prawnych w pierwszej kolejności ocenić należało, czy organ przeprowadził postępowanie w sposób pozwalający na dokonanie poprawnych ustaleń faktycznych i czy te ustalenia faktyczne zostały prawidłowo ocenione.

Decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek są bowiem - jak wskazano wyżej podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego. Podlegają one kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma ograniczony zakres. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).

Z akt administracyjnych wynika, że organ podejmował działania zmierzające do wyjaśnienia sprawy, przy czynnym udziale wnioskodawcy.

Analiza treści uzasadnienie zaskarżanej decyzji z jednej strony, z drugiej zaś skargi wniesionej przez [...] musi prowadzić do wniosku, iż poczynione przez organ ustalenia nie były wystarczające i nie pozwalały na podjęcie decyzji którą skarżąca kwestionuje.

Skarżąca zwraca bowiem uwagę na kilka istotnych nieścisłości oraz braki w ustaleniach faktycznych w tym także na pominięcie niektórych dowodów, które przedstawiła, oraz na posiłkowanie się przez organ dowodami które – jak twierdzi dotyczyły zupełnie innej osoby. Powołuje się także na dokumenty z których wynikało – zdaniem skarżącej, iż ZUS utwierdzał ją w przekonaniu iż żadnych zaległości składkowych nie ma, a jeśli już są to w niewielkiej wysokości.

Wszystko to o czym wyżej mowa będzie wymagało sprawdzenia, a zatem i stosownych ustaleń. Skarżąca podnosi przecież że:

1) jej udział we współwłasności nieruchomości gruntowej w postaci działki o numerze [...] jest inny niż ustalił to organ i wynosi [...] część,

2) mimo stosownych dowodów ZUS zaniżył koszty utrzymania skarżącej,

3) nie uwzględniono całego materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą, albowiem przedłożyła ona 17 dokumentów podczas gdy analizie i ocenie poddano tylko 13 z nich,

4) skarżąca zaprzecza temu jakoby przebyła dwa zawały i operację krtani i podnosi że materiały które na to wskazują dotyczą innej osoby, a więc innego postępowania,

5) strona neguje ustalenia organu co do tego, iż uzyskuje stałą pomoc finansową od przyjaciół, czy też rodziny i że miała ona charakter jednorazowy,

6) organ wielokrotnie informował skarżącą że nie podlega obowiązkowi płacenia składek na ubezpieczenia społeczne i że nie posiada ona żadnych zaległości (chodziło jedynie o składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 254, 55 zł).

Na poparcie swoich tez i zarzutów strona przedłożyła kilka dokumentów stanowiących załączniki do skargi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podda je analizie i ocenie. Zarząda od skarżącej ewentualnych dalszych dowodów (w tym jej wyjaśnień) które potwierdzą, bądź zaprzeczą stawianym w skardze zarzutom.

Nie przesądzając wyniku sprawy sąd jednoznacznie stwierdza, iż organ podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie uczynił to przedwcześnie. Nie zebrał bowiem kompletnego materiału dowodowego, zaś ustalenia które poczynił oparte zostały na dowodach które przynajmniej po części budzą uzasadnione wątpliwości (o czym była mowa powyżej).

Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.