Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 198/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205 §1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 191 ust. 1, 2, 4 i 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2021 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] października 2018 r. J. L. (zwany dalej: skarżący; wnioskodawca) zwrócił się z wnioskiem do Wójta Gminy [...], wskazując, iż dotyczy on zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Skarżący wskazał również, że wniosek dotyczy nieruchomości: działka [...], obręb [...], gmina [...], a także sprecyzował wniosek wskazując "Opis przedmiotu wnoszonego roszczenia: A. zlikwidowanie rowu drogowego usytuowanego na działce [...], obręb [...], gmina [...] (podnoszę, iż istnieje możliwość odwodnienia fragmentu Zachodniej Obwodnicy dla miasta [...], etap II B, S-ll oraz drogi wojewódzkiej nr [...] po likwidacji rowu drogowego na działce [...] do zbiornika sedymentacyjnego z wykorzystaniem już wybudowanej infrastruktury oraz uzupełnieniem brakujących elementów).". W pkt III wniosku skarżący wskazał: "Szkody powstałe w wyniku zmiany stanu wody na gruncie: A. gromadzenie śmieci komunalnych (puszki, butelki, fragmenty części samochodowych) z drogi na działkach sąsiednich do rowu drogowego, B. postępujące zalewanie fragmentu działki [...], obręb [...], gmina [...] uniemożliwiające właściwą gospodarkę rolną na obszarze ok. 0.75 ha, w tym zmniejszenie obszaru klasy III gruntu rolnego." Końcowo zas – pkt IV wnioseku, skarżący przywołał "materiały dowodowe: akta sprawy [...] państwa organu, w tym stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, akta sprawy [...] zgromadzone przez Starostwo Powiatowe w [...], akta sprawy zakończone decyzją Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] nr [...] z [...].06.2018 r.

W związku z: "umorzeniem w [...] r. postępowania administracyjnego odnośnie odtworzenia rowu, - przekazaniem przez państwa organ mojego wniosku z 2017 roku odnośnie zalewania mojej nieruchomości (akta sprawy [...])" skarżący wniósł o zastosowanie właściwych procedur/przepisów dla postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, tj. ustalenie faktycznej daty jego rozpoczęcia, jak i podstaw prawnych w związku z wejściem w życie nowej ustawy

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. [przyp. Sądu – data decyzji została sprostowana z dnia [...] sierpnia 2019 r.] nr [...], na podstawie art. 191 ust. 1, 2, 4 i 5 w związku z art. 16 pkt 65) lit. a) oraz art. 240 ust. 4 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 z późn. zm., zwanej dalej: Prawo wodne) oraz art. 104 i art. 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., zwanej dlaje: Kpa), po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Dyrektor [...] (zwany dalej: organ I instancji, Dyrektor [...]) orzekł:

I. nałożyć na Gminę [...] obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...], zlokalizowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...], gmina [...];

II. określić warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów zapewniających swobodne odprowadzenie wody do odbiornika - rzeki [...];

III. określić termin wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego - dwa lata od uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. L. z dnia [...] sierpnia 2019 r. oraz odwołania Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. od decyzji Dyrektora [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. (sprostowanej postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r.) Dyrektor (zwany dalej: Dyrektor [...]):

I. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] w części, tj. w pkt II określającym warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów zapewniających swobodne oprowadzenie wody do odbiornika - rzeki [...]

II. orzekł w tym zakresie: "określić warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów, które będą określone w pozwoleniu wodnoprawnym na odbudowę/przebudowę urządzenia wodnego";

III. w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał stan faktyczny w sprawie wskazując, że po przeanalizowaniu dowodów zebranych w związku z przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym, wszczętym dnia [...] marca 2019 r. na wniosek J. L. w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego-odcinka rowu [...], zlokalizowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...], gmina [...], będącej własnością Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. orzekł, jak opisano na wstępie, nakładając na Gminę [...] obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego określając warunki wykonania tego przywrócenia, a także termin jego wykonania.

Kolejno organ wskazał, że od powyższej decyzji w ustawowym terminie, odwołanie złożył J. L. oraz Gmina [...]. Ta ostatnia odwołała się jedynie od pkt III decyzji, wnosząc o zmianę terminu wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego.

Kolejno - pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. J. L. przekazał Dyrektorowi [...] wniosek o dołączenie do akt sprawy informacji z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...]; pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. informację odnośnie przekazania akt sprawy do organu II instancji; pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2019 r. z powodu rażącego naruszenia prawa oraz o zawieszenie postępowania odwoławczego; a pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji z powodu jej trwałej niewykonalności oraz o zawieszenie postępowania odwoławczego.

W związku z tym, że Pan J. L. złożył zarówno odwołanie, jak i wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji i zawieszenie postępowania odwoławczego Dyrektor [...] pismem z dnia [...] września 2019 r. wezwał J. L. do sprecyzowania żądania.

Pismem z dnia [...] września 2019 r. J. L. doprecyzował, iż wnosi odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2019 r.

W związku z odwołaniami J. L. oraz Gminy [...] od decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. Dyrektor [...], pismem z dnia [...] września 2019 r., skierowanym do Dyrektora [...], do wiadomości stron postępowania, wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie - w kontekście odwołań - w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sposobu przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.

Dyrektor [...] pismem z dnia [...] września 2019 r. przedstawił wyjaśnienia w ramach przeprowadzonego dodatkowego postępowania.

Następnie pismem z dnia [...] października 2019 r. J. L. przedstawił swoje zastrzeżenia co do stanowiska organu I instancji z dnia [...] września 2019 r., natomiast pismem z dnia [...] października 2019 r. wniósł o włączenie do akt sprawy decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia [...] października 2019 r.

W związku z powyższym Dyrektor [...] - pismem z dnia [...] października 2019 r. - skierowanym do Dyrektora [...], do wiadomości stron postępowania, wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego i ustosunkowanie się do kwestii poruszonych w powyższych pismach celem dopełnienia obowiązków wynikających z art. 136 § 1 Kpa, w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego wątpliwości dotyczące sposobu przywrócenia przez Gminę [...] poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.

Dyrektor [...], pismem z dnia [...] listopada 2019 r., przedstawił wyjaśnienia w ramach uzupełnienia postępowania dowodowego.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. J. L. przekazał do organu II instancji wniosek o włączenie do akt sprawy materiału dowodowego, w związku z decyzją tego organu z dnia [...] października 2019 r., a następnie pismem z dnia [...] listopada 2019 r. wniosek o włączenie do akt sprawy pisma [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] (zwanego dalej: [...]) z dnia [...] stycznia 2014 r., mapy opracowanej przez firmę [...] Sp. z o.o., map i zdjęć lotniczych z zasobów Głównego Geodety Kraju oraz zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2016.

Dyrektor [...], pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. zawiadomił strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w sprawie, jednocześnie wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...] stycznia 2020 r., a następnie wydał, opisaną wcześniej decyzję z dnia [...] stycznia 2020 r.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Dyrektor [...] wywodził, że należy zwrócić uwagę, iż art. 191 ust. 1 Prawa wodnego będący podstawą prawną zaskarżonej decyzji mówi, że w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód [...] z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód.

Organ podkreślił, że w dniu [...] listopada 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2170), której art. 8 stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem przepisów art. 388 ust. 2 i 3, art. 394 ust. 1 pkt 9, art. 423 i art. 439 ustawy zmienianej w art. 1, które stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą.

Kolejno podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego przez Dyrektora [...], w trakcie którego dokonał weryfikacji, czy urządzenie wodne było należycie utrzymywane, a także czy doszło do zmiany funkcji urządzenia wodnego oraz czy występuje szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie, m.in. przeprowadzając oględziny w dniu [...] czerwca 2019 r. W wyniku oględzin rowu [...] oraz wyjaśnień stron stwierdzono, że rów w początkowym odcinku nie prowadził wody (brak ujścia rowu do rzeki [...], od załamania brak śladów rowu (zagłębienia) na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], do załamania rów [...] jest drożny.

W związku z powyższym organ I instancji ustalił, że urządzenie wodne - rów [...] został pozbawiony swojej pierwotnej funkcji, stąd koniecznym było nakazanie przywrócenia jego poprzedniej funkcji.

Organ odwoławczy wywodził, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż funkcją rowu [...] jest bezsprzecznie prowadzenie wody (czy to wód pochodzących z opadów, czy z odwodnienia przyległych gruntów rolniczych) do odbiornika - rzeki [...]. Na podstawie analizy licznych materiałów przedłożonych przez strony postępowania, jak i z przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin stwierdzono, że urządzenie wodne - rów [...] na odcinku od ok. km 0+000 do km 0+200 w terenie nie istnieje, a Gmina [...], jako właściciel tego urządzenia, w ostatnich latach nie przeznaczyła żadnych środków na jego utrzymanie. W wyniku utraty możliwości odprowadzenia wody do odbiornika - rzeki [...], woda w rowie, zebrana na całej jego długości, znajduje swoje ujście na działkach przyległych, w tym m. in. na działce J. L. (działce nr [...] obręb [...], gmina [...]), co bez wątpienia jest szkodliwym oddziaływaniem tego urządzenia wodnego na grunty.

Mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, organ uznał, że wystąpiły przesłanki do nakazania właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenia funkcji tego urządzenia tak, by możliwe było odprowadzenie prowadzonej przez to urządzenie wody do odbiornika - rzeki [...], tj. poprzez odkopanie rowu do odpowiednich parametrów.

Kolejno organ odwoławczy podniósł, że z powyższą argumentacją organu I instancji nie zgodził się J. L., natomiast Gmina [...] odwołała się jedynie od terminu wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego uznając, że należne jest wspólne działanie do przywrócenia poprzedniej funkcji rowu [...]

Odnosząc się do odwołania skarżącego organ wywodził, że J. L. w swoim odwołaniu zarzucił wydanej decyzji naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, m. in. brak ustalenia precyzyjnych parametrów rowu [...], brak wskazania na jakiej podstawie organ uznał, iż poprzednia funkcja urządzenia wodnego (jego parametry) pozwolą na zwiększony odbiór wód. To skłoniło organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 § 1 Kpa. Organ zwrócił się w tym celu z pytaniem (pismo z dnia [...] września 2019 r.) do Dyrektora [...] w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie i zadał pytania dotyczące parametrów rowu [...]: - dlaczego nie podjęto próby odtworzenia parametrów rowu przed jego zaniknięciem i nie sprecyzowano parametrów odtworzenia rowu [...], takich jak szerokość dna, nachylenie skarp, głębokość, niezbędnych do odprowadzenia obecnych ilości wód wprowadzanych do urządzenia wodnego; - na jakiej podstawie organ uznał, że poprzednia funkcja urządzenia wodnego i jego parametry pozwolą na zwiększony odbiór wód opadowych i roztopowych z dróg publicznych, tj. odprowadzenie obecnych ilości wód wprowadzanych do urządzenia wodnego.

W odpowiedzi Dyrektor [...] potwierdził, że urządzenie wodne - rów [...] winien zostać odkopany do parametrów zapewniających swobodne odprowadzenie wody do odbiornika - rzeki [...], co nie oznacza, że rów ten na omawianym odcinku ma zostać odkopany do parametrów posiadanych przez to urządzenie przed zaniknięciem, jednocześnie wyjaśniając, że nie posiada informacji na temat aktualności danych odnośnie parametrów rzeczonego urządzenia. Dyrektor [...] poinformował, że jest w posiadaniu informacji, że wydane zostały dwa pozwolenia wodnoprawne zezwalające m. in. na odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do przedmiotowego odcinka urządzenia wodnego - rowu [...], tj. decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r. sugerując jednocześnie, że Gmina [...] przed przystąpieniem do prac projektowych związanych z przywróceniem funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie winna uwzględnić obecne ilości wód wprowadzanych do omawianego urządzenia wodnego.

Kolejno organ wskazał, że pismem z dnia [...] października 2019 r. J. L. przedstawił swoje zastrzeżenia co do stanowiska organu I instancji z dnia [...] września 2019 r., natomiast pismem z dnia [...] października 2019 r. wniósł o włączenie do akt sprawy decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] (zwanego dalej: Prezes [...]) z dnia [...] października 2019 r. W związku zaś z przedłożeniem przez J. L. nowych faktów i dowodów Dyrektor [...] (pismem z dnia [...] października 2019 r.) skierował ponownie prośbę do Dyrektora [...] o uzupełnienie postępowania dowodowego i ustosunkowanie się do kwestii poruszonych w powyższych pismach.

Dyrektor [...] pismem z dnia [...] listopada 2019 r., przedstawił wyjaśnienia w ramach uzupełnienia postępowania dowodowego, odnosząc się do stanowiska J. L. dotyczącego "likwidacji urządzenia wodnego na działce nr [...] na całej jego długości i przekierowanie wód z obecnej zlewni w tym wód z [...] oraz [...] do zbiornika sedymentacyjnego wskazanego podczas wizji lokalnej" informując, że nie ma podstaw prawnych do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w tym zakresie.

Odnosząc się z kolei do odwołania Gminy organ wywodził, że Gmina [...] w swoim odwołaniu wniosła o zmianę terminu wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] W związku z czasochłonnym postępowaniem procedury rozgraniczenia Gmina [...] wniosła o uzależnienie odtworzenia funkcji urządzenia wodnego od czynności geodezyjnych, tj. określenia terminu wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego w terminie dwóch lat od wyznaczenia granic.

Organ odwoławczy wskazał, że w związku z odowłaniem Gminy - w piśmie z dnia [...] września 2019 r. – zwrócił się do Dyrektora [...] z pytaniem dotyczącym przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie odnośnie terminu, tj. zapytał, czym kierował się organ I instancji określając termin wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego oraz czy możliwe jest uzależnienie odtworzenia funkcji urządzenia wodnego od czynności geodezyjnych, tj. określenia terminu wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego w terminie dwóch lat od wyznaczenia granic działki nr [...] (rowu [...]).

Podniesiono, że w odpowiedzi Dyrektor [...] uznał, że dwa lata od uprawomocnienia się decyzji na wykonanie przywrócenia funkcji urządzenia wodnego to wystarczający okres dla Gminy [...] na prawidłowe przeprowadzenie procesu projektowego, jak również zapewnienie środków finansowych mogących pokryć koszty całej inwestycji. Ponadto zdaniem organu I instancji termin nie może być za długi, aby nie potęgować i przedłużać szkodliwego oddziaływania urządzenia wodnego - rowu [...] na grunty do niego przyległe, gdyż obecny brak połączenia tego rowu z odbiornikiem - rzeką [...] powoduje zalewanie tych gruntów. Zdaniem organu I instancji to w gestii właściciela działki, będącego jednocześnie właścicielem znajdującego się na niej urządzenia wodnego, winno być doprowadzenie do uregulowania spraw związanych z granicami tej działki w terenie, tak by przedmiotowa decyzja, nakładająca m. in. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, była wykonana w wyznaczonym w niej terminie. Ponadto nie ma też wątpliwości, że urządzenie wodne - rów [...] na omawianym odcinku winno znajdować się - zarówno obecnie, jak i po odtworzeniu, na terenie działki nr [...] obręb [...], gmina [...].

Dyrektor [...] podzielił przedstawione stanowisko organu I instancji i nie stwierdził konieczności zmiany pkt III decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] lipca 2019 r. określającego termin wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego.

Organ odwoławczy stwierdził, że zasadniczo zgadza się również z pozostałą treścią decyzji Dyrektora [...] z dnia [...] lipca 2019 r., a wątpliwości budzi jedynie pkt II tej decyzji określający warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów zapewniających swobodne odprowadzenie wody do odbiornika - rzeki [...].

W tej mierze organ odwoławczy wywodził, że parametry urządzenia wodnego - rowu [...] przed jego zaniknięciem nie są organowi znane, nie widnieją one w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez Zarząd Zlewni [...] w [...], a także nie ma potwierdzenia czy archiwalne dane z dokumentacji technicznej stanowiącej "Zbiorcze zestawienie danych technicznych urządzeń wodno-melioracyjnych Gminnej Spółki Wodnej", w których posiadaniu jest

Zarząd Zlewni w [...], takie jak szerokość dna rowu (0,60 m), nachylenie skarp (1:1,5), długość ogółem (2320 m), średnia głębokość (1,10 m), są aktualne. Ponadto, Prezes [...] w decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. stwierdził m. in., że omawiany odcinek rowu [...], na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r., nie pełni funkcji melioracyjnej, a służy prowadzeniu wód opadowych i roztopowych z dróg.

Wobec powyższego, w ocenie organu, parametry, takie jak szerokość dna rowu, nachylenie skarp, czy głębokość omawianego odcinka rowu [...] przeznaczonego do odtworzenia, ustalone na podstawie archiwalnych danych, mogłyby być niewystarczające dla odprowadzenia zwiększonych obecnie ilości wód spływających z dróg poprzez rzeczony rów do odbiornika - rzeki [...].

Dyrektor [...] podniósł, że zgodnie z art. 389 pkt 6 w związku z art. 16 pkt 65 lit. a oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego odbudowa/przebudowa urządzenia wodnego - rowu, wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wobec powyższego przepisu Gmina [...], przed przystąpieniem do prac związanych z przywróceniem poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] winna uzyskać stosowne pozwolenie wodnoprawne na odbudowę/przebudowę omawianego urządzenia wodnego.

W związku z powyższym Dyrektor [...] stwierdził, że dopiero na etapie zleconych przez Gminę [...] m. in. obliczeń hydrologicznych i hydraulicznych, prac projektowych i sporządzenia operatu wodnoprawnego niezbędnego do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego winny zostać ustalone parametry rowu [...], dostosowane do potrzeb stanu obecnego, uwzględniające aktualne ilości wód wprowadzanych do omawianego odcinka rzeczonego rowu.

Organ wskazał także, że - jak podkreślono w decyzji organu I instancji - działka nr [...] nie posiada rozgraniczenia w terenie, jednakże zgodnie z art. 393 ust. 4 Prawa wodnego, pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tej nieruchomości i urządzeń. Zdaniem organu odwoławczego, z związku z tym, że na chwilę obecną ustalenie parametrów urządzenia wodnego - rowu [...] na odcinku przewidzianym do odbudowy nie jest możliwe należało orzec, aby warunki wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] poprzez jego odkopanie do parametrów określone były w pozwoleniu wodnoprawnym na odbudowę/przebudowę urządzenia wodnego.

Według Dyrektora [...] wydanie decyzji, na podstawie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego poprzez przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego nie oznacza, że przedmiotowy rów na omawianym odcinku ma zostać odkopany do parametrów posiadanych przez to urządzenie wodne przed zaniknięciem. Parametry te muszą odpowiadać stanowi aktualnemu i winny być dopasowane do rzeczywistych ilości wód prowadzonych przez rów z terenów rolniczych, jak również odprowadzanych z dróg, uwzględniając ilości wód odprowadzanych na podstawie aktualnie obowiązujących pozwoleń wodnoprawnych. Zdaniem tego organu zaproponowane w pkt II decyzji drugoinstancyjnej, tj. określenie warunków przywrócenia funkcji urządzenia wodnego do parametrów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, jest bardziej precyzyjne, niż zapis w decyzji organu I instancji, mówiący o parametrach zapewniających swobodne odprowadzenie wody do odbiornika. Określenie dotyczące swobodnego odprowadzenia wody nie jest jednoznaczne, ponieważ nie ma dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby określenie tych parametrów.

W związku z powyższym wydanie decyzji, na podstawie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego poprzez przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] w ocenie organu odwoławczego rozwiąże problem zalewnia działki nr ewid.[...] wodami opadowymi i roztopowymi.

W świetle powyższego, organ II instancji uznał, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało przez organ I instancji w sposób prawidłowy. Organ zasadniczo również zgodził się z rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym, które zapadło w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, natomiast argumentacja podniesiona przez strony skarżące w odwołaniach oraz na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego nie była wystarczająca. Przedstawione przez J. L. dowody i rozwiązania, w tym zaproponowany sposób likwidacji urządzenia wodnego nie są poparte żadną aktualną ekspertyzą, natomiast wniosek Gminy [...], uzależniający termin wykonania przywrócenia funkcji urządzenia wodnego od wyznaczenia granic działki nr [...] obręb [...], jest odwlekaniem w czasie wykonalności decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. L. nie przedstawiając jej uzasadnienia (co do którego wskazał, że prześle je w terminie późniejszym) ani żądania, wnosząc natomiast o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2020 r. J. L. ustosunkował się do odpowiedzi na skargę wskazując, że podstawą jego skargi na decyzję organu II instancji jest rozpatrzenie sprawy – podkreślił, że wszczętej na jego żądanie, co organ sam ujął w decyzji - niezgodnie z wnioskiem skarżącego. Podniósł on, że jego żądaniem była i jest nadal likwidacja rowu drogowego położonego na działce [...], będącej własnością gminy [...]. Skarżący argumentował, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sadowym jedynym podmiotem uprawnionym do formułowania żądania w sprawie wszczynanej na wniosek strony, tak jak to ma miejsce w sprawie, jest wyłącznie wnioskodawca.

A zatem doszło do naruszenia prawa procesowego. Skarżący zarzucił również, że w decyzji nie zostało rozstrzygnięte, czy urządzenie wodne jest urządzeniem wodnym (art. 16 pkt. 65 lit. a Prawa wodnego, czy melioracji wodnych (art. 197 Prawa wodnego) mimo przywołania w podstawie wydania decyzji art. 16 pkt. 65 lit. a. W ocenie skarżącego organy w innych swoich aktach władczych (postanowieniach) kwestionują własne decyzje traktując "nieistniejące coś" na fragmencie działki [...] raz jako urządzenie wodne, a raz jako urządzenie melioracji wodnych.

Na wezwanie Sądu do określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego zaskarżoną decyzją J. L. w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. podniósł, że w dniu [...] października 2018 r. skierował, po raz kolejny, wniosek o likwidację rowu drogowego położonego na działce [...], który sąsiaduje z jego działka, tj. działką [...]. Wniosek wyczerpywał, w ocenie skarżącego, przesłanki art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Tymczasem Wójt "poprzez postanowienia z dnia [...] listopada 2018 r." rozpatrzył sprawę w odniesieniu do zupełnie innej nieruchomości, tj. dz. nr [...], podczas gdy wniosek dotyczył działki sąsiadującej z działką skarżącego, czyli działki [...] Po drugie zaś organ dokonał zmiany kwalifikacji prawnej wszczęcia postępowania na art. 191 ust. 1 Prawa wodnego zamiast prowadzić postępowania w trybie art. 234 Prawa wodnego.

Skarżący wywodził, że czym innym jest sprawa stanu rowu, a czym innym wszczęcie, na wniosek skarżącego, postępowania administracyjnego odnośnie zakazu zmiany stanu wody i odprowadzania wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich w tym zwiększenia odbioru wód opadowych i ścieków przez urządzenie wodne usytuowane na działce [...] sąsiadującej z działką skarżącego.

Skarżący stwierdził, że jako wnioskodawca postępowania ma prawo żądać od organu rozpatrzenia swojego wniosku, a nie prowadzenia postępowania w zupełnie innej sprawie. Tymczasem organ, do którego złożył wniosek, utożsamił sprawę funkcjonowania rowu z ustaniem negatywnego oddziaływania na działkę skarżącego bez żadnego faktycznego uzasadnienia.

W dniu [...] października skarżący wniósł w oparciu o art. 234 ust. 3 Prawa wodnego o wniosek o likwidację rowu usytuowanego na działce [...] i zgodnie z art. 61 § 1 Kpa organ jest związany tym wnioskiem. Tymczasem wszystkie organy rozpatrujące wniosek zignorowały treść żądania skarżącego, tj. likwidację rowu, naruszając art. 7, 8 i 10 Kpa. Skarżący podkreślił, że na 9 stronie decyzji organ podsumował wniosek lapidarną oceną: "nie są poparte żadną aktualną ekspertyzą", nigdy nie zlecając żadnej we własnym zakresie ani nie wzywając skarżącego do przedłożenia jakiegokolwiek stanowiska eksperta czy ekspertów w tej sprawie.

Kolejno skarżący zarzucił, że decyzja organu opiera się na założeniu istnienia rowu w oparciu o ewidencję urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów. Równocześnie organ II instancji wskazał w swojej decyzji, iż "Parametry urządzenia wodnego (...) nie są tutejszemu organowi znane, nie widnieją one w ewidencji (...)". Tym samym, zdaniem skarżącego, organ sam zakwestionował prawdziwość urzędowego dokumentu, jakim jest ewidencja, w oparciu o którą wydał swoją decyzję i potwierdził istnienie przesłanki art. 252 kc. Potwierdza to, zdaniem skarżącego, jego stanowisko, iż rów w końcowym odcinku nie istniał od czasu wybudowania stawu na mojej działce i nie istniał w momencie zakładania w latach 80-tych ewidencji.

Kolejno skarżący wskazał, że decyzja organu I instancji, zmieniona w części przez organ II instancji, opiera się na następujących założeniach: budowa rowu jest możliwa w sposób zapewniający brak wpływu na działki sąsiednie, budowa rowu jest możliwa wyłącznie na działce [...], budowa rowu jest możliwa w przeciągu dwóch lat od uprawomocnienia się decyzji administracyjnej. Tymczasem, według skarżącego, powyższe założenia nie są realne, o czym świadczy zgromadzony materiał dowodowy, a także wiedza organu z innych postępowań administracyjnych. Działka [...] ma nieustalone granice prawne z działką skarżącego. Brak granic z góry nie przesądza o niemożności wykonania obowiązku, w tym jednak przypadku ma decydujące znaczenie. Działka [...] z jednej strony graniczy z działką [...] i w ich granicy przy ujściu do rzeki znajduje się wybudowany w 2001 r. staw. Skutkiem tego jest brak możliwości wybudowania rowu w taki sposób, by oddzielić go od stawu i równocześnie "zmieścić" rów na wąskiej działce. Z udokumentowanych zmian geodezyjnych wynika, iż działka [...] liczy 1141 m2 i ma długość ok. 500 m. A z pisemnego stanowiska właściciela działki [...] wynika, iż do wykonania i konserwacji rowu niezbędny jest pas techniczny o szerokości 6,00 m. Szerokość działki to natomiast niecałe 2,30 m. Podsumowując skarżący stwierdził, że nie jest możliwe wybudowanie rowu w wodzie - gdyż na granicy między działką [...] a działką [...] znajduje się woda.

Kolejno skarżący zarzucił, że decyzja organu oparta jest na art. 16 pkt. 65 lit. a Prawa wodnego, jednak uzasadnienie decyzji, w tym analiza danych z ewidencji urządzeń melioracyjnych dokonana przez organ II instancji, wskazuje, iż organ wydał decyzję w oparciu o definicję urządzenia zawartą w art. 197 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy. Podstawą prawną budowy urządzenia wodnego w skarżonej decyzji jest art. 191 ust. 1, 2, 4 i 5, podczas gdy ten przepis nie dotyczy budowy urządzeń melioracji wodnych. Budowę tych urządzeń regulują zapisy art. 198 i 199 Prawa wodnego.

Końcowo skarżący podniósł, że ponieważ sprawa zalewania przewija się przez różne organy minimum od 2012 roku i nie została do dzisiaj rozwiązana, to wnosi o rozstrzygnięcie sprawy co do istoty przez sąd. Podkreślił, iż nie jest zainteresowany ani budową urządzenia wodnego ani urządzenia melioracji wodnych.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący dokonał uzupełnienia powyższego stanowiska o kwestie wynikające z opinii biegłych powołanych w ramach toczącego się postępowania przez Sądem Cywilnym w [...], której fragmenty załączył. W ocenie skarżącego zgodnie z mapą sporządzoną przez biegłych sądowych rów praktycznie na długości ok. 300 m wzdłuż działki [...] jest także na działce skarżącego nawet przyjmując stan ewidencyjny, a nie stan prawny granic działek [...] Działka [...] ma, według skarżącego, mniejszą powierzchnię niż wynika to z map ewidencyjnych. Skarżący zarzucił, że organy, mimo zgłaszanych przeze niego wniosków, ciągle ignorowały powyższe twierdzenia skarżącego.

Po raz kolejny skarżący podkreślił, że jego wniosek był precyzyjny i miał za przedmiot likwidację rowu.

Wskazał również, że z przytoczonych opinii biegłych wynika inny zakres prac koniecznych do zatrzymania zalewania działki skarżącego. Co więcej, w ocenie biegłych nakładanie kosztownych obowiązków na Gminę i pośrednio na jej mieszkańców jest niecelowe, podczas, gdy możliwe jest inne rozwiązanie - likwidacja rowu i przekierowanie wody do już istniejącego zbiornika sedymentacyjnego albo zmiana funkcji rowu z urządzenia wodnego na obiekt budowlany i nałożenie tego obowiązku, zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego na właściciela obiektu budowlanego.

W tych okolicznościach, zdaniem skarżącego, uchylenie decyzji organów jest jak najbardziej uzasadnione.

Skarżący podniósł również, że w przypadku uchylenia skarżonej decyzji wnosi równocześnie o wyłączenie organu, jakim jest Dyrektor [...], gdyż biegły wydający opinie, na której opiera się skarżący, został powołany na Dyrektora tego organu w dniu [...] lutego 2020 r. Zdaniem skarżącego decyzja została zatem wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ II stopnia z mocy prawa podlegał wyłączeniu, gdyż Dyrektor [...] w okresie [...] czerwca 2019 - czerwca 2020 był biegłym sądowym odnośnie obiektu: "Rów [...] położony na dz. nr [...] i działka nr [...], obr. ew. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]". Ponadto, według skarżącego, decyzja nie obejmowała całokształtu sprawy, tj. analizy zalewania działki skarżącego na całej długości sąsiedztwa z działką [...] oraz odnosi się do zobowiązania właściciela działki do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w celu wybudowania nowego urządzenia wodnego ze zmienionymi warunkami obszaru zlewni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Kontrolując zaskarżoną decyzję oraz na zasadzie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa) decyzję poprzedzającą jej wydanie Sąd doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcia organów obu instancji muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, a to ze względów podanych poniżej.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 191 § 1 Prawo wodne – w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Przepis ten organ I instancji uczynił podstawą prawną wydanej decyzji. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że postępowanie uruchamia się z urzędu lub na wniosek. Ma to zasadnicze znaczenie w kontrolowanej sprawie, albowiem, zdaniem Sądu, organy nie rozpoznały, a co najmniej nie ustaliły, treści wniosku skarżącego.

Nie można nie dostrzec, że skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie domaga się likwidacji rowu, którego dotyczy postępowanie. Zarzuca również organom, że rozstrzygały w innym zakresie niż tego oczekiwał skarżący.

Stosownie do treści art. 61 § 1 Kpa żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Zasadniczym obowiązkiem organu administracji jest więc właściwe, precyzyjne ustalenie treści wniosku (podania) strony zwracającej się do niego o wydanie rozstrzygnięcia, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania budzi wątpliwości albo został sprecyzowany w sposób niejasny, nieprecyzyjny. Konieczność ustalenia tego wynika z zasady, że to jednostka rozporządza swoim prawem. W tym zakresie strona dysponuje inicjatywą wszczęcia postępowania wynikającą z art. 61 § 1 Kpa. Organ nie może zastępować strony w określeniu przedmiotu postępowania, gdyż tylko strona może rozporządzać swoim prawem (zasada dyspozycyjności), chyba że następuje wszczęcie postępowania z urzędu.

W ocenie Sądu organ sam dokonał interpretacji żądania wniosku, zamiast zwrócić się (jeśli to konieczne nawet kilkukrotnie) do skarżącego o jego dostateczne sprecyzowanie. Nawet gdyby finalnie organ, w braku możliwości wszczęcia postępowania na wniosek, sam chciał wszcząć postępowanie z urzędu (dostrzegając, na skutek sygnalizacji skarżącego, potrzebę jego prowadzenia), to i tak wymagane byłoby wcześniejsze podjęcie kroków w celu ustalenia treści żądania wnioskodawcy poprzez "zapytanie u źródła".

Skarżący na każdym etapie postępowania, również w odwołaniu zarzuca, że jego intencją była likwidacja rowu i z takim wnioskiem występował, zaś organ tego wniosku nie rozpatrzył, orzekając w innym przedmiocie.

Symptomatyczne jest, że Dyrektor [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r., przedstawił wyjaśnienia w ramach uzupełnienia postępowania dowodowego, odnosząc się do stanowiska J. L. dotyczącego "likwidacji urządzenia wodnego na działce nr [...] na całej jego długości i przekierowanie wód z obecnej zlewni w tym wód z [...] oraz [...] do zbiornika sedymentacyjnego wskazanego podczas wizji lokalnej" informował, że nie ma podstaw prawnych do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w tym zakresie. W tej sytuacji organ winien, albo odmówić wszczęcia postępowania, albo wszcząć i umorzyć po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.

Pomimo tego organ wszczął postępowanie wskazując, że wszczyna je na wniosek, nie zaś z urzędu. W opisanych okolicznościach konieczne było zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji.

Odnotowania wymaga, w tym miejscu, że niniejszy wyrok nie jest jedynym zapadłym w ramach postępowań dotyczących przedmiotowego rowu i inicjowanych przez J. L..

Tytułem przykładu wskazać należy, że w wyroku z dnia 08 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 47/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. L. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] listopada 2015 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Dodać należy, że sprawa dotyczyła wniosku J. L. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie likwidacji odcinka rowu [...], usytuowanego na działce nr [...], równolegle do drogi wojewódzkiej nr [...]. Dnia [...] września 2015 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek. W postępowaniu tym Sąd stwierdził, że wśród regulacji prawa wodnego nie ma przepisu umożliwiającego wydanie decyzji o treści żądanej przez Skarżącego, tj. decyzji o likwidacji rowu, w której organ rozstrzygałby, że przedmiotowy fragment rowu nie istnieje. Wskazał także, że "Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że w sprawie przedmiotowego rowu, jak wskazał Skarżący na rozprawie, co również jest Sądowi wiadome z urzędu toczy się postępowanie administracyjne. W sprawie II SA/Po 928/15, w której Skarżący jest uczestnikiem, wyrokiem z dnia 30.12.2015r. WSA w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, m.in. że organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób zarówno do zarzutów odwołania skarżącego (J.. L. – uwaga Sądu) jak i do przedstawianych przez niego środków dowodowych mających w jego ocenie świadczyć, iż nie istniał nigdy ciągły rów melioracyjny na całej długości działki, że działania swoje organy orzekające w sprawie oparły na danych pochodzących z ewidencji urządzeń melioracji wodnych prowadzonej przez marszałka województwa, które to dane nie podlegają weryfikacji przez organy orzekające w niniejszej sprawie, bez wskazania jednakże, jakie konkretnie zapisy dotyczące przedmiotowego rowu znajdują się w ewidencji urządzeń melioracji wodnych i jak zapisy te mają się do twierdzeń i dowodów przedstawionych w toku postępowania przez J.. L.. mających jakoby wykazywać, iż przedmiotowy rów melioracyjny nie miał charakteru ciągłego. Z powyższego wynika, że kwestie dotyczące istnienia ciągłego rowu melioracyjnego są już przedmiotem toczącego się postępowania (z art. 64b Prawa wodnego), Skarżący jest uczestnikiem tego postępowania a powołanie w zaskarżonym postanowieniu art. 64 a Prawa wodnego (i również art. 64 b) nie wskazuje na przesądzenie o nałożeniu obowiązku "odkopania rowu zasypanego"."

Co więcej, w wyroku z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 130/17 Sąd wspomina, że "Prezes [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], uchylił postanowienie Dyrektora [...] w [...] z dnia [...] października 2016 r., znak: [...], o zawieszeniu postępowania uznając, że prowadzone przez Dyrektora [...] w [...] postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty [...] z [...] października 2014 r. nakazującej Gminie [...] przywrócenie poprzedniej funkcji opisanego urządzenia wodnego – rowu melioracji wodnej szczegółowej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. względem postępowania objętego zaskarżoną przez J. L. decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r." [przypis Sądu – Starosta [...] decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...], wydaną po przeprowadzeniu wznowionego postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] września 2010 r., znak: [...], udzielającej [...] Zarządowi Dróg Wojewódzkich w [...] pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych w zakresie wykonania wylotu ścieków wód opadowych i roztopowych do rowów melioracji szczegółowej [...], [...], [...], przebudowę przepustów w rowach [...], [...], [...], [...], [...] i rowach przydrożnych, likwidację przepustu w rowie melioracji szczegółowej [...], oraz szczególne korzystanie z wód w zakresie odprowadzania ścieków wód opadowych i roztopowych z drogi wojewódzkiej nr [...], odcinek [...] do rowów melioracji szczegółowej [...], [...], [...] i [...]

Z kolei w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 908/18 Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 928/15 oraz wyroku tego Sądu z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 129/17 wskazuje, że "Sąd zwrócił uwagę, że w wydanym w ww. sprawie wyroku wyraźnie wskazano, że bez wcześniejszego ustalenia przebiegu granic działki nr [...] obręb [...] niemożliwym jest nałożenie obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodno prawnego (rowu) przebiegającego na tej działce. Jednocześnie zaznaczył, że w przypadku uznania przez organ odwoławczy, że w sprawie zaistniały przesłanki orzekania na podstawie art. 64b Prawa wodnego, a jedynym uchybieniem Starosty było wadliwe określenie terminu wykonania obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodno prawnego bez wcześniejszego ustalenia przebiegu granic działki nr [...], organ odwoławczy powinien samodzielnie zawiesić postępowanie administracyjne, ewentualnie stosując jednocześnie narzędzie o jakim mowa w art. 100 § 1 K.p.a. po rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego orzec w sprawie merytorycznie."

W wyroku z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 129/17 WSA wskazuje również na decyzję "z dnia [...] października 2014 r., nr [...],", którą "Starosta [...] – działając na podstawie art. 64b, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 104, art.107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – nakazał Gminie [...] przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu melioracji wodnej szczegółowej [...], na odcinku od km 0+000 do km 0+200 rowu, zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...], poprzez jego udrożnienie i połączenie z rzeką [...]. Jednocześnie Starosta określił termin wykonania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego na 60 dni od dnia wznowienia granic działki nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...], stanowiącej rów melioracji wodnej szczegółowej [...]

Od opisanej wyżej decyzji Starosty [...] J. L. i Gmina [...] złożyli odwołania. W wyniku rozpatrzenia odwołań Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

J. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na przywołaną decyzję Dyrektora [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 928/15, uchylił zaskarżoną decyzję."

Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wa 342/18 wskazuje się, na odwołanie "od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2014 r. nakazującej Gminie [...] przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego – rowu melioracji wodnej szczegółowej [...], na odcinku od km 0+000 do km 0+ 200 rowu, zlokalizowanego na dz. nr ew. 194, obręb [...], gm. [...] poprzez jego udrożnienie i połączenie z rzeką [...]."

Przywołany wyrok NSA II OSK 908/18 wskazuje również, że "z akt sprawy wynika, że organ administracyjny – Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] – zawiesił w dniu [...] września 2017 r. postępowanie w sprawie rozpoznania odwołania J. L. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2014 r. Podstawą do zawieszenia postępowania było niezakończenie odrębnego postępowania dotyczącego ustalenia przebiegu granic działki nr [...]."

Na kanwie powyższych przytoczeń oczywistym jest, że w kontekście art. 153 i 190 Ppsa koniecznym jest odniesienie się w sprawie do wszystkich wyroków sądowych, które dotyczyły kwestii przedmiotowego rowu. Przeanalizowanie orzeczeń zapadłych w sprawach dotyczących rzeczonego rowu jest niezbędne, albowiem w wyrokach tych zawartych jest mnóstwo wytycznych dotyczących sprawy. W szczególności zaś zwrócić należy uwagę, że w samym wniosku wnioskodawca zwraca uwagę na umorzenie postępowania (VI.2018) i konieczność uwzględnienia tej okoliczności wobec złożenia wniosku. Tego wątku organ w żadnej mierze nie zbadał. W aktach sprawy nie ma rzeczonego rozstrzygnięcia, nie wspomina się o nim również w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem lektura wyroków zapadłych w sprawach ze skarg J. L. wskazuje, że toczyło się już postępowanie dotyczące tego samego przedmiotu, podmiotu przez tym samym organem. W sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 342/18 wskazuje się, że decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Dyrektor [...] w [...] uchylił decyzję Starosty [...] (w międzyczasie nastąpiła zmiana właściwości organów) z dnia [...] października 2014 r. i umorzył postępowanie. Z akt tej sprawy, jak i spraw II SA/Po 928/15 oraz II SAB/Po 129/17 wynika, iż toczyło się już postępowanie w przedmiocie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, zaś decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] nakazano Gminie [...] przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego – rowu melioracji wodnej szczegółowej [...], na odcinku od km 0+000 do km 0+200 roku, zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...]. Termin wykonania robót określono na 60 dni od wznowienia granic działki nr ewid.[...] Decyzja ta została następnie uchylona, a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 928/15) uchylił decyzję kasacyjną organu II instancji.

Z akt sprawy nie da się ustalić, jakie były dalsze losy postępowania odwoławczego, natomiast z wyroku w przywołanej sprawie IV SAB/Wa 342/18 wynika, jak wskazano powyżej, że decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Dyrektor [...] w [...] uchylił decyzję Starosty [...] (w międzyczasie nastąpiła zmiana właściwości organów) z dnia [...] października 2014 r. i umorzył postępowanie. Na uwagę zasługuje też uzasadnienie wyroku II SA/Po 928/15 w zakresie konieczności precyzyjnego przebiegu granicy działki nr [...], jak również okoliczności, czy rów [...] zachowywał kiedykolwiek ciągłość na całej długości działki [...] W wyroku tym również wskazano, że administratorem rowu jest Gminna Spółka Wodna [...] zrzeszona w [...] Związku Spółek Wodnych.

Wreszcie Sądowi wiadomym jest z urzędu, że z przywoływanej decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] wynika, że postępowanie umorzono, ponieważ zmiana funkcji rowu nie nastąpiła na skutek nienależytego utrzymywania rowu.

W opisanych okolicznościach uchylenie decyzji organów obu instancji wobec nierozpatrzenia wniosku jak również nie uwzględnienie zapadłych wyroków dotyczących przedmiotu postępowania jawi się jako oczywiście konieczne. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny w pierwszej kolejności ustalić treść wniosku. Zależnie od wyników tego ustalenia wszcząć postępowanie, odmówić jego wszczęcia, czy też umorzyć wszczęte już postępowanie, ewentualnie niezależnie wszcząć odrębne postępowanie z urzędu traktując "wniosek" skarżącego jako sygnalizację. Organy winny również w toku rozpatrywania sprawy ustalić i usystematyzować informacje w zakresie wszystkich postępowań administracyjnych i sądowych, które miały za przedmiot rów melioracyjny, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Następnie dokonać ich analizy pod kątem wytycznych wiążących je przy rozpatrywaniu sprawy.

Dla Sądu zrozumiałe jest, iż przy tej ilości toczących się i inicjowanych przez skarżącego od wielu lat postępowań jest to zadanie trudne, jednak konieczne do ostatecznego załatwienia sprawy i niezbędne z punktu widzenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny.

W opisanych okolicznościach w związku z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §1 Ppsa.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.).