Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 216/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku w części; w pozostałym zakresie oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, pkt 4 lit. a, pkt 5 lit. c, art. 10 ust. 2, art. 13 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Burmistrza Miasta B. w udostępnieniu informacji publicznej 1. zobowiązuje Burmistrza Miasta B. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 22 października 2022 roku w zakresie pkt 7 oraz wniosku skarżącego z dnia 30 października 2022 roku w zakresie pkt 4 i 8, w terminie 14 dni; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

D.D. (dalej: "skarżący") zwrócił się droga mailową do Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz", "organ") z wnioskiem z 22 października 2022 r. (rozszerzonym w tym samym dniu o dodatkowe pytania) o udostępnienie informacji publicznej przez odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy jest prawdą, że pracownicy urzędu oraz prezes spółki ZGO otrzymali polecenie, by nie udzielać informacji na temat prac realizowanych na trawniku pomiędzy ulicami Nowowiejskiego i Szymanowskiego? Skarżący stwierdził, że dwie osoby (w tym sekretarka ZGO) poinformowały go, że odpowiedzi na jego telefoniczne pytania może udzielić wyłącznie Burmistrz.

2. Jakie prace są wykonywane na ww. trawniku i czy prawdą jest, że powstaje tam mała architektura, alejki pieszo-rowerowe, skwerek z oświetleniem oraz mała fontanna?

3. Jaki jest szacunkowy koszt prac i "jakie pieniądze Urząd przekaże na ten cel wykonawcy"?

4. Czy w planie wydatków na 2022 r. ujęto wykonanie wiaty na byłym dworcu autobusowym i co przemawiało za decyzją, by w październiku rozpocząć budowę ścieżek i fontanny, a realizację wiaty przełożyć na kolejny rok?

5. Jakie były koszty budowy ścieżki z geokraty w tej samej lokalizacji?

6. Czy urzędnicy i pracownicy spółek miejskich otrzymali z urzędu jakiekolwiek wytyczne w sprawie rozmów z dziennikarzem, w tym w tej sprawie?

7. Czy jest prawdą, że prace nad tym zadaniem nadzoruje osoba zajmująca się w urzędzie terenami zielonymi, a jeżeli nie, to kto w urzędzie miasta je nadzoruje?

W piśmie z 4 listopada 2022 r. Burmistrz stwierdził, że pytania nr 1 i nr 6 nie dotyczą informacji publicznej. Odpowiadając na pytanie nr 2 wyjaśnił, że na trawniku między ulicami Nowowiejskiego a Szymanowskiego nie trwają żadne prace, a mała architektura, alejki, skwerek i mała fontanna wykonywane są między ul. Nowowiejskiego a ul. Zamkową. Stwierdził, w odpowiedzi na pytanie nr 3, że koszt będzie znany po rozliczeniu, a Urząd Miasta przekaże wykonawcy 9.950 zł. W odpowiedzi na pytanie nr 4 stwierdził, że wiata na byłym dworcu kolejowym została ujęta w planie budżetowym na 2023 r., zaś dalsza część pytania nie stanowi informacji publicznej. Wyjaśnił ponadto, odpowiadając na pytanie nr 5, że nie posiada informacji na temat kosztów budowy ścieżki z geokraty. Natomiast na pytanie nr 7 odpowiedział, wskazując, że "nadzór nad pracami sprawuje Urząd Miasta [...] a do bezpośrednich kontaktów związanych ze sprawami bieżącymi (wynikającymi z porozumienia) wpisany jest Burmistrz [...]".

Wnioskiem z 30 listopada 2022 r. skarżący zwrócił się droga mailową do Burmistrza o udostępnienie informacji publicznej przez odpowiedź na pytania:

1. "Czy prace realizowane na ul. Nowowiejskiego prowadzone w ramach 81, 3, Działalność Usługowa Związana z Zagospodarowaniem Terenów Zieleni? Jeśli nie, to w ramach jakiego przedmiotu działalności są prowadzone?"

2. Czy prace i zakup materiałów są realizowane w formie ryczałtu i jaka jest jego wysokość, zaś jeśli nie jest to ryczałt, to w jakiej formie są realizowane?

3. Ile pracowników ZGO zatrudnionych na stanowiskach robotniczych zostało oddelegowanych do wykonania robót?

4. Czy prowadzony nadzór i polecenia wyznaczonego pracownika Urzędu Miasta są dokumentowane, a w przypadku gdyby tak było, skarżący wniósł o ich udostępnienie.

5. Czy istnienie jakikolwiek projekt wykonywanych prac, w przypadku gdyby tak było, skarżący wniósł o jego udostępnienie i podanie daty jego opracowania.

6. Czy w sprawie budowy zostały wykonane jakiekolwiek pracy, zakupy i inwestycje poza ww. ryczałtem?

7. Jaka jest podstawa prawna decyzji, że informacji w sprawie budowy może udzielać wyłącznie burmistrz, a nie prezes ZGO?

8. Kto z ramienia UM w [...] nadzoruje budowę?

10. Jakie jeszcze materiały, poza wymienionymi w pkt. 9, zostały zakupione; skarżący zwrócił się jednocześnie o udostępnienie faktur, zawierających datę zakupu.

W pkt. 9 wniosku skarżący zwrócił się o udostępnienie faktur zakupu materiałów wykorzystanych do budowy ok. 49 mb chodnika, a w pkt. 11 o podanie daty zlecenia ZGO budowy na ul. Nowowiejskiego.

W piśmie z 10 listopada 2022 r., w odpowiedzi na wniosek z 30 października 2022 r., Burmistrz stwierdził, że na pytania o numerach 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9 i 10 nie posiada informacji, a pytania należy kierować do Zakładu Gospodarki Odpadami Sp. z o.o. Pytanie nr 7 nie stanowi informacji publicznej. W odpowiedzi na pytanie nr 8 stwierdził, że zadanie nie wymaga nadzoru inwestorskiego. Ponadto, odpowiadając na pytanie nr 11, podał datę

13 października 2022 r.

Skarżący wniósł skargę z 14 listopada 2022 r., uzupełnioną pismem z 16 listopada 2022 r., na bezczynność Burmistrza B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżący zarzucił organowi, że nie udostępniał mu informacji publicznej na ustne wnioski, a na pisemne wnioski w wielu wypadkach udzielał niewłaściwych odpowiedzi, przez co Burmistrz naruszył art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 10 ust. 1 i 2 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej jako: "u.d.i.p.").

Z uwagi na powyższe, skarżący wniósł o zobowiązanie organu do odpowiedzi na pytania o numerach 1, 4, 6 i 7 z wniosku z 22 października 2022 r. (skarżący nie wskazał daty dziennej wniosku, lecz z treści skargi wynika, że żąda odpowiedzi na wskazane pytania zawarte w ww. wniosku) oraz na pytania o numerach 4, 7 i 8 z wniosku z 30 października 2022 r. Skarżący zażądał również zobowiązania Burmistrza do odpowiedzi na ustne (telefoniczne) wnioski z 10 i 11 października 2022 r., dotyczące ewentualnego wybudowania ścieżki w ramach wykonywania małej architektury, a także zobowiązania organu do uzupełnienia informacji publicznej, udzielonej w odpowiedzi na pkt. 5 wniosku z 30 października 2022 r. przez podanie daty opracowania projektu. Ponadto, wniósł o zobowiązanie organu do udzielania informacji publicznej w formie ustnej i do odpowiedzi na krytykę prasową (przedstawioną w cyklu artykułów prasowych), a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił też, że w udzielonych na ww. wnioski odpowiedziach organ poświadczył nieprawdę.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywiódł, że jego ustne wnioski spełniały ustawowe wymogi wniosku o udostępnienie informacji publicznej i organ powinien był niezwłocznie na nie odpowiedzieć również w tej formie. Stwierdził, że pracownicy organu nie udostępniają mu informacji publicznej w formie ustnej, co utrudnia skarżącemu, jako dziennikarzowi, przygotowywanie materiałów do publikacji. Ponadto zawarł polemikę z już udostępnionymi mu przez organ informacjami publicznymi, dotyczącymi wskazanej wyżej inwestycji. Zarzucił również Burmistrzowi naruszenie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, polegające na nieudzielaniu informacji prasie i braku odpowiedzi na krytykę prasową. Skarżący stwierdził jednocześnie, że nie pełni funkcji redaktora naczelnego i nie zaskarża żadnej decyzji, a jedynie informacyjnie wskazuje na nieprawidłowości również w tym przedmiocie.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Stwierdził, że w ustawowym terminie udzielił skarżącemu odpowiedzi na 190 wniosków w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, złożonych w 2022 r. Zaznaczył, że skarżący nie występował w trybie Prawa prasowego, a złożone wnioski były nieprecyzyjne, co utrudniało odczytanie intencji skarżącego. Stwierdził, że nie zabraniał pracownikom Urzędu Miasta udzielania ustnych informacji skarżącemu. Wyjaśnił, że przyczyną braku udzielania na pytania skarżącego odpowiedzi w formie ustnej jest negatywna ocena rzetelności pracy skarżącego jako dziennikarza.

Burmistrz wywiódł ponadto, że otrzymanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie nakłada na jego adresata obowiązku automatycznego udzielenia żądanej informacji, gdyż jest to uzależnione od uprzedniego ustalenia m.in., że możliwe jest udostepnienie żądanej informacji we wnioskowanym trybie i nie wystąpiły ustawowe przesłanki ograniczenia dostępu do informacji publicznej.

Stwierdził, że terminowo i prawidłowo udzielił skarżącemu informacji na zadane we wnioskach pytania, zgodnie z art 13 ust. 1 u.d.i.p. Ocenił, że składane przez skarżącego wnioski do organu mają cechy nadużycia prawa do dostępu do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej - czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (vide: wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej jako: "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych

w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a.

Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a. rozpoznanie skargi w przedmiotowej sprawie nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności wykazała, że wniesiona skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie.

Przystępując do analizy wniosków skarżącego należy wyjaśnić, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Krąg informacji, które ustawa w ramach katalogu otwartego w szczególności uznaje za informację publiczną, określony został w art. 6 tej ustawy. Na podstawie wskazanego przepisu, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Należy podzielić wyrażany w orzecznictwie sądowym pogląd (por. wyrok WSA w Krakowie z 26 września 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 361/19, dostępny w CBOSA), że określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Trafnie się również podnosi w orzecznictwie, że za informację publiczną należy uznać każdą informację związaną z działalnością organów władzy publicznej (wyrok WSA w Poznaniu z 29 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 78/19, dostępny w CBOSA).

Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

W świetle ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, oznacza niepodjęcie - w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. - stosownych czynności. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji i na niewydaniu decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1), jak też niepoinformowaniu, iż organ nie dysponuje żądaną informacją lub że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Stan bezczynności ustępuje, gdy organ udostępni żądaną informację w zakresie i w formie wnioskowanej przez podmiot zainteresowany jej uzyskaniem. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Konieczne jest natomiast ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do podjęcia określonego działania, którego zaniechał.

Skarżący domaga się zobowiązania Burmistrza do udostępnienia informacji publicznej, o którą wnioskował w punktach o numerach 1, 4, 6 i 7 z wniosku z 22 października 2022 r. oraz na pytania o numerach 4, 7 i 8 z wniosku z 30 października 2022 r.

Zasadnie skarżący domaga się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z 22 października 2022 r. w zakresu punktu 7 oraz wniosku z 30 października 2022 r. w zakresie punktu 4 i 8. Z treści tych pytań można wywnioskować, że skarżący domagał się wskazania pracownika organu, który sprawuje nadzór nad inwestycją związaną z budową małej architektury przy ulicach Zamkowej i Nowowiejskiego [...] oraz sposobu dokumentowania ewentualnych czynności tego pracownika, podejmowanych w ramach sprawowanego nadzoru.

W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że adresat wniosku - Burmistrz [...] - jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej. Ponadto, wskazane pytania odnoszą się do sposobu wydatkowania środków publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) u.d.i.p.). W związku z powyższym, ww. informacje stanowią informację publiczną.

Organ wprawdzie w ustawowym terminie udzielił odpowiedzi na ww. wnioski (pismami z 4 i 10 listopada 2022 r.), lecz nie można uznać odpowiedzi w zakresie przedmiotowych pytań za prawidłowe udostępnienie informacji publicznej.

W pytaniu nr 7 skarżący domagał się wskazania, czy prace związane z inwestycją, do której odnosiły się wnioski skarżącego, "nadzoruje osoba zajmująca się w urzędzie terenami zielonymi", a jeżeli nie, to "kto w urzędzie miasta nadzoruje to zadanie".

W odpowiedzi z 4 listopada 2022 r., Burmistrz podał, że "nadzór nad pracami sprawuje Urząd Miasta [...] a do bezpośrednich kontaktów związanych ze sprawami bieżącymi (wynikającymi z porozumienia) wpisany jest Burmistrz [...]".

We wniosku z 30 listopada 2022 r. skarżący zwrócił się o informację, czy prowadzony nadzór i polecenia wyznaczonego pracownika Urzędu Miasta są dokumentowane, a w przypadku gdyby tak było, skarżący wniósł o ich udostępnienie (pyt. nr 4) oraz podanie, kto z ramienia Urzędu Miasta nadzoruje budowę (pyt. 8).

W odpowiedzi z 10 listopada 2022 r. Burmistrz stwierdził, że nie posiada informacji na pytanie 4 i skarżący winien zwrócić się w tym zakresie do Zakładu Gospodarki Odpadami spółki z o. o., zaś na pytanie nr 8 odpowiedział, że zadanie nie wymaga nadzoru inwestorskiego.

Skoro w przywołanej powyżej sytuacji skarżący zwrócił się o wskazanie konkretnej osoby, która nadzoruje przedmiotową inwestycję w imieniu Burmistrza (pyt. 7 i 8), to ogólnikowe stwierdzenie, że nadzorem zajmuje się "Urząd Miasta [...]", a osobą uprawnioną do kontaktów jest piastun organu, a także informacja o braku obowiązku ustanowienia nadzoru inwestorskiego, nie stanowi właściwej realizacji wniosku o informację w omawianym zakresie. Ponadto stwierdzenie, że organ nie dysponuje wiedzą w zakresie pytania 4 jest co najmniej niezrozumiałe, skoro skarżący wnioskował o informację, która miała dotyczyć ewentualnych czynności wykonywanych przez pracownika organu.

Z uwagi na to, że organ nie udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej ani nie odmówił jej udostępnienia w formie decyzji administracyjnej, uznać należało, że dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności w zakresie punktu 7 wniosku z 22 października 2022 r. i w zakresie punktów 4 i 8 wniosku z 30 listopada 2022 r. Nieudostępnienie pełnej treści żądanej informacji przy jednoczesnym niewydaniu decyzji odmownej stanowi o jego bezczynności.

Mając na uwadze powyższe, wobec stwierdzonej bezczynności organu, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (w pkt 1. wyroku), zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 22 października 2022 r. w zakresie punktu 7 oraz wniosku z 30 listopada

2022 r. w zakresie punktów 4 i 8 wniosku – w terminie 14 dni.

Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., oceniając stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (o czym orzeczono w pkt 3. wyroku). W zakresie tej oceny wyjaśnić przyjdzie, że rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W przekonaniu Sądu w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, albowiem nie zachodzi przypadek oczywistego braku podjęcia przez organ czynności zmierzającej do rozpoznania wniosku skarżącego, jego lekceważenia i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Powodem bezczynności organu nie było zamierzone uniemożliwienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej, lecz jak wynika z odpowiedzi na skargę, niedostateczna precyzja w formułowaniu pytań i wynikające z tego prawdopodobnie niezrozumienie właściwych intencji skarżącego.

W punkcie 2. wyroku Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie, a to wobec uznania, że organowi nie można zarzucić bezczynności w tym zakresie.

Podstawą do sformułowania tego rodzaju rozstrzygnięcia są następujące przesłanki.

Przedmiotem pytań o numerach 1 i 6 z wniosku z 22 października 2022 r. oraz nr 7

z wniosku z 30 października 2022 r. było to, czy pracownicy Urzędu Miasta [...] i pracownicy spółek miejskich otrzymali od organu wytyczne lub zakazy odnoszące się do udzielania przez nich odpowiedzi skarżącemu w zakresie inwestycji dotyczącej wykonania małej architektury w obrębie ww. ulic, a możliwość udzielania informacji w tej sprawie ograniczono do Burmistrza.

Organ uznał, że pytania te nie dotyczą informacji publicznej. Należy jednak zauważyć, że informacja o uregulowaniu sposobu kontaktowania się z prasą pracowników organów administracji samorządowej czy pracowników osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej może być uznana za informację publiczną, która dotyczy szeroko rozumianego trybu działania jednostki samorządu terytorialnego, tym bardziej gdyby miała postać dokumentu urzędowego (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.). Zatem, gdyby pracownicy Urzędu Miasta w Bartoszycach i pracownicy spółek miejskich rzeczywiście otrzymali jakiekolwiek wytyczne (w tym np. nakaz dotyczący wyłącznie pisemnej formy odpowiadania na pytania dziennikarzy czy zakaz udzielania jakiejkolwiek informacji), regulujące sposób udzielania informacji prasie, to informacja o tym stanowiłaby informację publiczną.

W rozpoznawanej sprawie brak jest jednak podstaw do uznania, że jakiekolwiek instrukcje w omawianym zakresie zostały wprowadzone przez Burmistrza w podległym mu urzędzie i gminnych osobach prawnych lub jednostkach organizacyjnych. Przede wszystkim skarżący nie wykazał, że rzeczywiście pracowników tych jednostek wiąże zakaz udzielania informacji, w tym dziennikarzom, odnośnie do interesującej skarżącego inwestycji. Okoliczność taka nie wynika w szczególności z wypowiedzi dwóch pracowników, wskazanej w treści pytania nr 1 wniosku z 22 października 2022 r., którzy mieli poinformować skarżącego, że odpowiedzi na jego telefoniczne pytania w tej sprawie może udzielić wyłącznie Burmistrz. Przyczyną odesłania skarżącego do Burmistrza mógł być np. brak dostatecznej wiedzy osób, do których zwrócił się skarżący, w żądanym przez niego zakresie, na co wskazuje stanowisko służbowej jednej z tych osób - sekretarka w Zakładzie Gospodarki Odpadami. Ponadto, z odpowiedzi na skargę wynika, że Burmistrz nie wydał podległym mu pracownikom jakiegokolwiek zakazu udzielania ustnych odpowiedzi na pytania skarżącego, zaś nieudzielanie odpowiedzi w tej formie na pytania skarżącego jest suwerenną decyzją pracowników, wynikającą wyłącznie z ich negatywnej oceny rzetelności pracy skarżącego jako dziennikarza.

W tej sytuacji, mimo iż stanowisko organu odnośnie do zakwalifikowania informacji o trybie kontaktowania się pracowników organu administracji samorządowej z prasą jest błędne, nie można zarzucić organowi bezczynności w tym zakresie. Skoro bowiem Burmistrz nie uregulował sposobu udzielenia prasie informacji o działalności organu, nie ma informacji publicznej, którą mógłby udostępnić w tym zakresie.

Nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości udzielenia przez organ odpowiedzi na pytanie nr 4 z wniosku z 22 października 2022 r. Skarżący wnioskował w tym pytaniu o podanie czy w planie wydatków na 2022 r. ujęto wykonanie wiaty na byłym dworcu autobusowym, a ponadto o podanie przyczyn, dla których realizację tej inwestycji zaplanowano na rok następny a budowę ścieżek i fontanny realizowano w październiku.

Burmistrz prawidłowo odpowiedział na tę część pytania, które odnosi się do informacji publicznej (to jest w zakresie wskazania roku, w którym ujęto w planie budżetowym budowę wiaty), gdyż pytanie to odnosi się do sposobu dysponowania majątkiem jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.). Zasadnie również wyjaśnił, że dalsza część pytania, dotycząca przyczyn rozplanowania w czasie inwestycji dotyczącej budowy ścieżek i fontanny oraz wiaty, nie dotyczy informacji publicznej. Wyjaśnić należy, że aby informacja posiadała walor informacji publicznej musi się odnosić do sfery faktów związanych z działaniem, działalnością danego organu (zob. np. wyrok NSA z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 4345/18, dostępny w CBOSA). Do tak pojmowanej sfery faktów w ramach informacji publicznej nie należą motywy organu wykonawczego gminy co do czynników, z powodu których zdecydowano o określonej kolejności realizacji inwestycji miejskich, chyba że przybrały one formę dokumentu. Niewątpliwie bowiem prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już istniejącej i będącej w posiadaniu organu. Wymóg "istnienia" informacji wiąże się z jakąś postacią jej uprzedniego uzewnętrznienia, zwłaszcza utrwalenia. Dopóki określona informacja istnieje tylko w pamięci przedstawiciela władzy publicznej i nie została utrwalona w jakiejkolwiek formie, tak aby można było w sposób nie budzący wątpliwości odczytać jej treść, dopóty informacja taka nie ma waloru informacji publicznej (zob. wyrok NSA: z 14.09.2012 r., sygn. akt I OSK 1177/12, dostępny w CBOSA; tak też I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, uwaga 3 do art. 6). Nie jest zatem bezczynnością adresata wniosku zawierającego pytania o inne zagadnienia niż informacja publiczna, zawiadomienie wnioskodawcy o braku w zagadnieniach przedstawionych w pytaniach cech informacji publicznej.

Brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia żądania skargi w zakresie zobowiązania Burmistrza do udostępniania informacji publicznej w formie ustnej.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 u.d.i.p. informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Zatem, ta forma udostępniania informacji odnosi się wyłącznie do informacji publicznej, która "może być niezwłocznie udostępniona". Ocena, czy wnioskowana informacja spełnia to kryterium pozostawiona jest podmiotowi zobowiązanemu, a nie wnioskodawcy. To dysponent informacji publicznej ustala, które z posiadanych przez niego informacji mogą być udostępnione niezwłocznie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 2.09.2019 r., sygn. akt II SAB/Gl 219/19, dostępny w CBOSA). Postulat "niezwłocznego" udostępnienia informacji publicznej będzie mógł zostać zrealizowany tylko w stosunku do takiej informacji, która pod względem formy i treści odpowiada żądaniu podmiotu zainteresowanego jej uzyskaniem, a ponadto do jej udostępnienia nie jest konieczne wykonanie dodatkowych, czasochłonnych czynności związanych z jej przygotowaniem czy odszukaniem. We wszystkich innych przypadkach znajdzie zastosowanie cytowany wyżej art. 13 u.d.i.p. W razie stwierdzenia, że udostępnienie informacji publicznej w trybie określonym w art. 10 ust. 2 u.d.i.p. jest niemożliwe, dysponent informacji publicznej jest zobowiązany zawiadomić żądającego takiej informacji o braku możliwości niezwłocznego udostępnienia informacji i jednocześnie poinformować go o konieczności wniesienia wniosku w formie pisemnej, aby umożliwić wnioskodawcy rozpoczęcie innej procedury załatwienia tego wniosku. Jak wynika z treści skargi i odpowiedzi na skargę, organ zrealizował ten obowiązek.

Dodać należy, że art. 149 p.p.s.a. nie przewiduje możliwości "ogólnego" zobowiązania organu do określonego sposobu działania, bez odniesienia do konkretnie zaskarżonej bezczynności. Nie ma więc podstaw do skutecznego żądania zobowiązania przez sąd administracyjny organu do "udzielania informacji publicznej w formie ustnej" w każdym przypadku, gdy wnioskodawca będzie się zwracał z takim żądaniem do organu.

Odnosząc się natomiast do żądania skargi w zakresie zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi na ustne (telefoniczne) wnioski skarżącego z 10 i 11 października 2022 r., o plany organu dotyczące ewentualnej budowy ścieżki we wskazanej przez skarżącego lokalizacji, należy zauważyć, że jak już wyjaśniono, walor informacji publicznej ma tylko informacja odnosząca się do sfery faktów dotyczących spraw publicznych. Nieskonkretyzowane w żadnej formie, jedynie potencjalne zamierzenia inwestycyjne organu gminy nie stanowią więc informacji publicznej. Ponadto, skarżący nie wykazał, że rzeczywiście wystąpił z ww. wnioskami do organu.

Bezpodstawne jest żądanie skarżącego w zakresie zobowiązania Burmistrza do doprecyzowania posiadanej przez skarżącego informacji, w zakresie pkt. 5 wniosku z 30 października 2022 r., przez podanie daty opracowania projektu wykonywanych prac. Bezspornie bowiem przedmiotowy projekt zagospodarowania terenu jest w dyspozycji skarżącego, o czym świadczy nadesłanie jego kopii do Sądu przy piśmie z 16 listopada 2022 r. Skarżący dysponuje więc informacją w tym zakresie, gdyż mógł powziąć wiedzę odnośnie do daty sporządzenia tego dokumentu z jego treści (na stronie tytułowej wskazano datę sporządzenia projektu).

Nie ma podstawy prawnej do rozpoznania skargi w zakresie zarzutu nieudzielenia odpowiedzi na krytykę prasową. Skarżący nie jest podmiotem uprawnionym do skutecznego wniesienia skargi w tym przedmiocie i – jak stwierdza wprost w pkt. VI uzasadnienia skargi – nie miał takiej intencji, gdyż wywody w tym zakresie zawarł tylko "informacyjnie", zaznaczając jednocześnie, że nie jest redaktorem naczelnym. Legitymacja do wniesienia skargi w tym przedmiocie przysługuje zaś redaktorowi naczelnemu, jako osobie kierującej na mocy art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) redakcją, a nie dziennikarzowi.

Sąd wyjaśnia na marginesie, że choć na mocy art. 1 § 1 i 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, to kontrola nie obejmuje wszystkich spraw dotyczących piastuna organu administracji publicznej, w szczególności ewentualnego popełnienia przez taką osobę czynu zabronionego.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 4. wyroku) Sąd orzekł o zwrocie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego w postaci uiszczonego wpisu od skargi kwocie 100 zł.