Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 272/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1, 1a i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), sędzia WSA Izabela Ostrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi E. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] 1) zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdza, że w sprawie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]; 3) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 5) w pozostałej części skargę oddala; 6) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz E. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] sierpnia 2020 r. E. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) postępowania administracyjnego w przedmiocie poprawności wykonania ściany pomiędzy lokalem nr [...] i lokalem nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...] wszczętego przez PINB zawiadomieniem z [...] czerwca 2014 r. znak: [...].

Skarżąca wyjaśniła, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: [...]WINB) decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] uchylił decyzję PINB z [...] marca 2019 r. znak: [...] nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości ściany między lokalami nr [...] i nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] mających wpływ na przenikanie hałasu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pomimo takiego obowiązku, organ I instancji nie zakończył postępowania. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w sprawie, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 października 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2630/16 uchylił wcześniejsze decyzje organów nadzoru budowlanego. Skarżąca wskazała, że PINB po doręczeniu mu decyzji [...]WINB nie podjął żadnych działań i skarżąca pismem z [...] stycznia 2020 r. wniosła do [...]WINB zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które zostało uznane za zasadne. Zauważyła równocześnie, że PINB po 6 latach prowadzenia postępowaniu, w którym brała udział jako strona, w dniu złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie pismem z [...] stycznia 2020 r. zakwestionował przysługujący jej status strony, wzywając do uzupełnienia wniosku z [...] kwietnia 2014 r. Skarżąca wskazała, że w trwającym od 2014 r. postępowaniu PINB wydał dwie decyzje, które były niezgodne z prawem oraz nie przestrzegał i nadal nie przestrzega przepisów k.p.a. Działanie to, jak podniosła strona skarżąca, wyrządziło jej szkody materialne i moralne. Skarżąca wniosła o: - stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy; - stwierdzenie naruszenia prawa skarżącej do rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym bez nieuzasadnionej zwłoki; - stwierdzenie naruszenia słusznego interesu skarżącej, - wydanie PINB zalecenia rozpoznania sprawy w terminie 3 miesięcy od dnia rozpoznania skargi; - nałożenie odpowiedzialności dyscyplinarnej na PINB za nieuzasadnioną przyczynę załatwienia sprawy w dodatkowym terminie ustalonym w myśl art. 37 § 2 k.p.a.; - przyznanie skarżącej od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 20000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdy wywołane przewlekłym prowadzeniem postępowania przez PINB.

W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie. Organ nawiązując do wydanej przez [...]WINB decyzji z [...] czerwca 2019 r., zauważył, że w jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził m.in., iż ograniczenie się przy wyznaczaniu obowiązku do usunięcia instalacji wodnych ze ściany bez obowiązku wykonania nowych podejść instalacyjnych na tej ścianie budzi uzasadnione wątpliwości pod kątem spełnienia przez łazienkę wymogów prawnych. W związku z tym powinna zostać dokonana ponowna wszechstronna analiza zakresu obowiązków, a w razie potrzeby wystąpienie do autora oceny technicznej o przedstawienie rozwiązania zawierającego nie tylko sposób usunięcia problemu przenikania hałasu (usunięcie ze ściany instalacji wodnych), ale równocześnie rozwiązania spełniającego wymogi stawiane dla pomieszczenia łazienki przez przepisy techniczno-budowlane. Mając na uwadze powyższe, po otrzymaniu dokumentacji sprawy pismem z [...] sierpnia 2019 r. PINB wezwał Wspólnotę Mieszkaniową [...] do uzupełnienia oceny technicznej z [...] lutego 2016 r. nr [...] sporządzonej przez mgr inż. A. P., do przedłożenia której Wspólnota została zobowiązana postanowieniem PINB z [...] czerwca 2015 r. nr [...]. Z uwagi na brak uzupełnienia przez Wspólnotę Mieszkaniową wskazanej dokumentacji postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. nr [...] zobowiązano ją do wpłacenia kwoty 3000 zł na pokrycie kosztów sporządzenia uzupełnienia ww. oceny technicznej. Jednocześnie, jak wyjaśnił PINB, została dokonana weryfikacja kręgu stron postępowania. Pismem z [...] stycznia 2020 r. skarżąca została poinformowana o tym, że z uwagi na brak wykazania interesu prawnego nie posiada ona przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W ww. piśmie PINB wskazał, że dla uznania skarżącej przez organ nadzoru budowlanego za stronę postępowania niezbędne jest przedłożenie przez nią odpowiednich badań potwierdzających fakt przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu wraz ze wskazaniem jego źródła. PINB zwrócił uwagę na to, że upomnieniem z [...] maja 2020 r. wezwał Wspólnotę Mieszkaniową [...] do wykonania obowiązku wskazanego w postanowieniu nr [...]. Po otrzymaniu należności pieniężnej określonej postanowieniem nr [...] PINB podjął czynności mające na celu wyłonienie wykonawcy i zlecenie sporządzenia uzupełnienia oceny technicznej nr [...] na koszt zobowiązanej Wspólnoty. Następnie, z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowej kontroli przy udziale wykonawcy wyłonionego do uzupełnienia oceny technicznej, PINB [...] sierpnia 2020 r. skierował do stron postępowania zawiadomienie o wyznaczonym terminie kontroli. Odnosząc się do zarzutów skargi, PINB wyjaśnił, że organ podejmuje działania zgodnie z posiadanymi kompetencjami. Niemniej jednak wydanie merytorycznej decyzji w przedmiotowej sprawie musi być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, w którym rzeczą organu orzekającego w sprawie jest dokładne ustalenie okoliczności składających się na stan faktyczny i prawny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. PINB dopiero po uzupełnieniu oceny technicznej przez wyłonionego wykonawcę będzie mógł podjąć rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Organ dodał, że znaczący wpływ na przebieg przedmiotowej sprawy miał fakt ogłoszenia stanu epidemii na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej i wstrzymanie biegu terminów procesów w postępowaniach administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 cyt. ustawy, a więc również na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej lub postanowienia. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej w przypadkach określonych w powołanym wyżej przepisie (art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.) może zostać złożona w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wywiązała się z powyższego obowiązku, wnosząc pismem z [...] stycznia 2020 r. do [...]WINB ponaglenie. Jakkolwiek strona złożone ponaglenie w skardze nazwała "zażaleniem", kierując się bezpośrednio oceną wyrażoną przez [...]WINB w postanowieniu z [...] marca 2020 r. nr [...], to stanowisko organu podjęte w trybie art. 37 § 6 k.p.a. nie zasługuje na aprobatę. Stwierdzając, że strona skarżąc przewlekłe prowadzenie przez PINB postępowania powinna wnieść zażalenie i tak należy taktować jej pismo nazwane ponagleniem, [...]WINB błędnie odniósł treść art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) do toku postępowania prowadzonego w kontrolowanej sprawie. Stosowanie przepisów w brzmieniu dotychczasowym, w świetle powołanego przepisu, warunkowane jest stwierdzeniem, że w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej (1 czerwca 2017 r.) postępowanie administracyjne pozostaje w toku, nie będąc zakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem. Taki warunek w sprawie tymczasem nie mógł zostać uznany za spełniony, skoro w podanym wyżej terminie w obiegu prawnym pozostawała decyzja ostateczna [...]WINB z [...] września 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB z [...] lipca 2016 r. Wynik kontroli sądowej tejże decyzji doprowadził do jej podważenia, sprawiając, że sprawa musiała zostać ponownie załatwiona, niemniej z punktu widzenia dyspozycji art. 16 cyt. ustawy okoliczność ta nie miała znaczenia.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku zaś, o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Oceniając, czy doszło do zarzuconej w skardze przewlekłości w załatwieniu przez PINB sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego definiują "przewlekłość postępowania" jako stan, w którym "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania, o której stanowi art. 12 § 1 k.p.a., jest zasadą ogólną postępowania administracyjnego, która w założeniu ma gwarantować, że realizacja prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy w ogólnym postępowaniu administracyjnym nie tylko nie dozna uszczerbku, ale nastąpi w możliwie najkrótszym czasie (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 116 i n.; J. Malanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2019, s. 145-146). W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym konkretyzującym stan przewlekłości jednolicie z tego względu uznaje się, że postępowaniem przewlekłym pozostaje postępowanie administracyjne, w którym organ nie podejmuje koniecznych działań procesowych, ewentualnie je podejmuje, niemniej działa w sposób nieskuteczny, co sprawia, że sprawa, która mogłaby zostać załatwiona w terminie wcześniejszym, w terminie tym nadal pozostaje nierozstrzygnięta. Działanie niesprawne obejmuje przypadki dokonywania przez organ czynności procesowych w ten sposób, że występują pomiędzy nimi nieusprawiedliwione okresy przerw, które w wyniku ich zsumowania prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Niesprawność, zdaniem Sądu, odnosić należy również do podejmowania czynności nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy, albowiem zasadność czynności podjętych przez organ, obok stopnia zawiłości sprawy i zachowania samej strony, determinuje ocenę, czy czas trwania postępowania przekracza rozsądne granice (por. wyrok NSA z 18 lipca 2019 r. sygn. II OSK 533/19; wyrok NSA z 27 czerwca 2019 r. sygn. II OSK 1009/19; wyrok NSA z 10 lipca 2018 r. sygn. II OSK 737/18; wyrok NSA z 8 maja 2018 r. sygn. II OSK 1592/17; wyrok NSA z 16 marca 2018 r. sygn. II OSK 1401/17).

Jakkolwiek sformułowane w skardze zastrzeżenia skarżącej dotyczą przejawianej przez organ nadzoru budowlanego niesprawności w załatwieniu sprawy poprawności wykonania robót budowlanych (stanu technicznego ściany pomiędzy lokalem nr [...] i lokalem nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...] m.in. w aspekcie przenikania hałasu), to bezpośrednim przedmiotem rozpatrywanej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB może być wyłącznie postępowanie prowadzone przez PINB po wydaniu przez [...]WINB decyzji z [...] czerwca 2019 r. uchylającej decyzję PINB z [...] marca 2019 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art. 138 § 2 k.p.a.), albowiem ocena sprawności ciągu czynności procesowych podejmowanych przez PINB może być odnoszona wyłącznie do postępowania pozostającego w toku. Tenże tok kształtowała zaś w sprawie decyzja kasacyjna organu odwoławczego, sprawiająca, że PINB jako organ I instancji był zobowiązany niezwłocznie zakończyć prowadzone postępowanie poprzez wydanie decyzji załatwiającej sprawę co do istoty lub w inny sposób kończącej sprawę w I instancji (art. 104 § 1 i 2 k.p.a.).

Poddając ocenie spełnienie przez PINB powyższego wymagania, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że nie znajduje żadnych podstaw, by podważyć stanowisko skarżącej, które przyjmuje, że PINB dopuścił się w kontrolowanej sprawie w oczywisty sposób przewlekłości w jej załatwieniu. W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że nałożony na PINB obowiązek rozpatrzenia sprawy w trybie określonym w art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: p.b., powinien być odnoszony do normy art. 35 § 3 k.p.a., tj. organ powinien był załatwić sprawę nie później niż w terminie jednego miesiąca (z zastrzeżeniem treści art. 35 § 5 k.p.a.). Wprawdzie wydanie przez PINB decyzji wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jednakże rozpatrywana przez organ sprawa nie mogła być traktowana jako szczególnie skomplikowana w znaczeniu przyjętym w art. 35 § 3 k.p.a. Uwzględnić bowiem należało, że decyzja, którą był zobowiązany wydać organ, była już poprzedzona dwiema wcześniej wydanymi przez PINB decyzjami merytorycznymi (decyzje z [...] lipca 2016 r. i z [...] marca 2019 r.). W sprawie swoją ocenę prawną sformułował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z 19 października 2017 r.), co pozwalało organowi jednoznacznie określić relewantne okoliczności faktyczne, które w sprawie powinny zostać rozważone. Na przyjętą przez Sąd ocenę mają wpływ wreszcie konkretne wskazania zamieszczone w decyzji organu odwoławczego z [...] czerwca 2019 r. stwierdzające, jakie kwestie organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W tych warunkach PINB zobowiązany był wyłącznie uzupełnić dokonane wcześniej ustalenia, wobec czego temu działaniu, zdaniem Sądu, trudno nadać cechę obowiązku czyniącego wyjaśnienie sprawy, a w istocie wyjaśnienia brakującego fragmentu stanu faktycznego, szczególnie skomplikowanym.

Wskazany wyżej termin jednego miesiąca należało liczyć od dnia zwrotu akt sprawy przez [...]WINB przy piśmie z [...] sierpnia 2019 r., co nastąpiło [...] sierpnia 2019 r. Z uwagi na to, że za kluczową kwestię organ uznał uzupełnienie sporządzonej przez Wspólnotę Mieszkaniową [...] oceny technicznej, dokonywana przez Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ocena sprawności prowadzonego przez PINB postępowania musiała zasadniczo koncentrować się na sposobie doprowadzenia przez organ do zrealizowania tego wymagania.

W tym kontekście należy zauważyć, że organ skierował do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] wezwanie do uzupełnienia oceny technicznej nr [...] po 15 dniach od otrzymania akt sprawy (wezwanie z [...] sierpnia 2019 r.), określając, że obowiązek ten strona powinna spełnić w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania. Ponieważ organ [...] września 2019 r. zapoznał się ze stanowiskiem Wspólnoty, która nawiązując do poglądu wyrażonego przez autora oceny (mgr inż. A.P.), wskazała, że nie występują jej zdaniem merytoryczne przesłanki do dokonania uzupełnienia oceny, obowiązkiem PINB, jeżeli organ tego wniosku nie podzielił, a tak należy odbierać kolejne działania podjęte w sprawie, było wyegzekwowanie od Wspólnoty zachowania, do którego strona została przez PINB wezwana.

Jeżeli art. 35 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, to nie może ulegać wątpliwości, że bez zbędnej zwłoki PINB powinien był również podjąć kroki doprowadzające do sporządzenia uzupełnienia oceny technicznej o część pozwalającą określić sposób wykonania nowych podejść instalacyjnych na ścianie w lokalu nr [...], które umożliwią montaż urządzeń sanitarnych. Nietrudno uznać, że obowiązek ten PINB tymczasem całkowicie zlekceważył, albowiem dopiero postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. organ zobowiązał Wspólnotę Mieszkaniową [...] do wpłacenia kwoty 3000 zł na pokrycie kosztów sporządzenia uzupełnienia oceny technicznej. Zatem dopiero po 112 dniach podjął pierwszą czynność procesową, którą można postrzegać jako ogólnie nakierowaną na procesowe rozwiązanie problemu wywołanego odstąpieniem przez Wspólnotę od wykonania nałożonego na nią obowiązku. Okoliczność powstrzymania się od bezzwłocznego podjęcia koniecznych czynności, pomimo że mogły zostać one podjęte w terminie znacznie wcześniejszym, czemu towarzyszył całkowity zastój postępowania przez ponad 3 miesiące, stanowi jednoznacznie potwierdzenie, że dynamika nadana podejmowanym przez PINB czynnościom w celu załatwienia sprawy po wydaniu przez [...]WINB decyzji z [...] czerwca 2019 r. nie tylko była wątpliwa, ile ukazuje skrajną niewydolność działań procesowych organu.

Stanowisko to wzmacnia ocena kolejnych czynności podjętych przez PINB w celu wykonania postanowienia z [...] stycznia 2020 r., albowiem upływ 14 dni wyznaczonych Wspólnocie do wpłaty wymienionej w rozstrzygnięciu kwoty na pokrycie kosztów postępowania nie wiązał się z jakąkolwiek reakcją organu, która nawet przy uwzględnieniu treści art. 15zzs ust. 1, 10 i 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374), była wymagana, mając na uwadze datę powstania wymagalności obowiązku. Biorąc pod uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny do momentu wydania wyroku nie został zawiadomiony przez PINB o wydaniu przez organ decyzji kończącej postępowanie, a jednocześnie z akt sprawy wynika, iż w jego toku organ jedynie zawiadomił o zamiarze przeprowadzenia dowodu z oględzin ([...] października 2020 r.), Sąd zobowiązany jest stwierdzić, że uwzględniona w toku kontroli sądowej długość prowadzonego postępowania administracyjnego nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia w stopniu skomplikowania sprawy, nie jest też kształtowana innymi okolicznościami mającymi na nią istotny wpływ. Sytuacji niepodjęcia szybkich i zdecydowanych działań nakierowanych na doprowadzenie do wykonania obowiązku sporządzenia uzupełnienia oceny technicznej nie da się zaakceptować z punktu widzenia treści obowiązków prawnych spoczywających na organie (art. 35 ust. 3 k.p.a.), jak i z punktu widzenia samej ekonomiki procesowej. PINB powinien był mieć na uwadze to, że aktualnie podejmowane przez niego czynności służą załatwieniu sprawy, w której postępowanie toczy się od 2014 r. i dotąd nie zostało zakończone zgodną z prawem decyzją administracyjną. Prowadząc postępowanie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 października 2017 r. i decyzji kasacyjnej [...]WINB, zdaniem Sądu, organ powinien był w sposób szczególny uwzględnić w swoim działaniu wymóg podwyższonej staranności oraz koniecznej efektywności. Taką miarą również Sąd powinien się kierować, oceniając sprawność postępowania organu na potrzeby jej kontroli zainicjowanej skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Uwzględniając, że PINB naruszył w sprawie zasadę szybkości i sprawności postępowania, a równocześnie do dnia rozpoznania skargi organ nie wydał wymaganej decyzji, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do wydania decyzji w sprawie, przyjmując za odpowiedni termin 30 dni biegnący od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Jednocześnie Sąd uznał, że w sprawie wystąpiła przewlekłość, która nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Dokonując takiej oceny naruszenia, Sąd wziął pod uwagę, że dla stwierdzenia, iż opieszałość organu w załatwieniu sprawy ma charakter rażący nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. zasadniczo odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r. sygn. II OSK 879/20; wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 1415/19; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 1557/18; wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. II OSK 272/18; wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r. sygn. II OSK 381/18).

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ten kierunek wykładni nadawanej ww. przepisowi. Konfrontując takie znaczenie art. 149 § 1a p.p.s.a. z ocenianym tokiem postępowania, Sąd zauważa, że PINB dopuścił się niczym nieuzasadnionej zwłoki w sprawie. Sąd ocenił opóźnienie organu w załatwieniu sprawy jako znaczne. Stanowi ono, zdaniem Sądu, przejaw rażącego naruszenia art. 12 k.p.a., będącego konsekwencją braku efektywności w działaniu organu. Stan ten skarżąca miała prawo postrzegać jako brak zainteresowania organu zakończeniem postępowania w sposób merytoryczny, a zatem określający taki zakres obowiązków, który doprowadzi roboty budowlane stanowiące przedmiot postępowania do stanu zgodnego z prawem. Z tym uchybieniem korespondowało wyraźne lekceważenie uprawnień procesowych stron postępowania, albowiem upływ pierwotnego terminu na załatwienie sprawy nie wiązał się z wyznaczeniem przez PINB nowych terminów w sposób określony w art. 36 § 1 i 2 k.p.a. i stanu tego organ w żaden sposób nie starał się wyeliminować nawet po wniesieniu przez skarżącą ponaglenia, co świadczy o lekceważącym podejściu przez organ do obowiązujących przepisów.

Sąd był zobowiązany przy ocenie tego, czy przewlekłość osiągnęła stopień odpowiadający rażącemu naruszeniu prawa, wziąć pod uwagę również podjęte przez PINB działania prowadzące do pozbawienia skarżącej statusu strony postępowania. Zdaniem Sądu, jedynie pozornie służyły one zapewnieniu czynnościom podejmowanym w postępowaniu cechy zgodności z prawem. W toku postępowania nie zaistniały bowiem żadne zdarzenia prawne prowadzące do uznania, że skarżąca jako właściciel lokalu nr [...] nie dysponuje w sprawie dotyczącej prawidłowości wykonania ściany międzylokalowej własnym interesem prawnym (art. 28 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 19 października 2017 r. zwrócił szczególną uwagę na relację zachodzącą pomiędzy prawami skarżącej jako właściciela lokalu nr [...] a zakresem obowiązków nakładanych w decyzji. Nawet jeżeli sposób określenia tychże obowiązków ściśle dotyczący nieruchomości wspólnej będzie sprawiać, że decyzja prawidłowo będzie mogła być adresowana wyłącznie do Wspólnoty Mieszkaniowej, to okoliczność ta nie pozbawia skarżącej uprawnienia do udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem tejże decyzji celem zweryfikowania jej zgodności z prawem jako właściciela lokalu oddzielonego od innego lokalu ścianą międzymieszkaniową naruszającą wymagania techniczno-budowlane z uwagi na popełnione przy jej realizacji błędy wykonawcze. Podniesiona przez PINB w piśmie z [...] stycznia 2020 r. kwestia "uciążliwości hałasowej" i wskazana w ww. piśmie potrzeba jej udowodnienia przez skarżącą pozostaje tym samym bez znaczenia. Ta płaszczyzna rozważań, których formalnym wyrazem było skierowane do skarżącej ww. pismo z [...] stycznia 2020 r. oddziałuje na zgodność z prawem czynności procesowych podejmowanych przez PINB w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, toteż jej krytyczna ocena musi być brana pod uwagę w sprawie dotyczącej zarzutu przewlekłości prowadzenia przez PINB tego postępowania, albowiem może sprawiać, że akt kończący to postępowanie zostanie podważony, sprawiając, że ostatecznie postępowanie (rozumiane funkcjonalnie) będzie "prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Charakter rażącego naruszenia prawa, które należy przypisać dostrzeżonej przewlekłości postępowania, stanowi podstawę do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Ta decyzja Sądu jest determinowana celem skargi, którym powinno być zapobieżenie przewlekłości mogącej zaistnieć w przyszłości w innych postępowaniach, gdy zaniechaniu organu towarzyszyłyby podobne okoliczności do stwierdzonych w kontrolowanej sprawie, jeżeli zostały one przez Sąd ocenione jednoznacznie negatywnie. Sąd doszedł do przekonania, że grzywna w wysokości określonej w pkt. 4 sentencji wyroku w najwłaściwszy sposób zrealizuje cel dyscyplinujący środka określonego w art. 149 § 2 p.p.s.a., a także najlepiej zmobilizuje organ administracji do zakończenia prowadzonego postępowania w sposób odpowiadający prawu. Sąd nie stwierdził natomiast podstaw do przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, przyjmując, że środkiem odpowiadającym dostrzeżonej w toku postępowania wadliwości pozostaje grzywna. Zasądzenie sumy pieniężnej nie została tym samym ocenione jako niezbędne.

Odnośnie do pozostałych wniosków sformułowanych w skardze Sąd wskazuje, że zakres możliwych rozstrzygnięć w sprawie dotyczącej skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania wiążąco określa art. 149 § 1, 1a, 1b i 2 p.p.s.a., toteż o tych żądaniach strony skarżącej, które wykraczały poza treść powołanego przepisu, Sąd wypowiedzieć się nie mógł, niezależnie od tego, że zarzut naruszenia prawa skarżącej do rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym bez nieuzasadnionej zwłoki podzielił w całości.

Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.