Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 699/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Ryszard Bryk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi H. M. i J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. /.../ Wojewoda P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ w związku z art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania H. M.- Sz. i J. Sz. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2008 r. /.../ o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. K. J. 17/48 w R., postanowił utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że na wniosek S. i M. H. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. /.../ orzekł o wymeldowaniu H. M.-Sz. i J. Sz. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. K. J. 17/48 w R. Podał, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego, gdyż nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu przez w/w bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.

W złożonym odwołaniu H. M.-Sz. i J. Sz. wnosili o uchylenie decyzji, zarzucając organowi I instancji dokonanie sprzecznych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Stwierdzili, że decyzja jest przedwczesna, bowiem w ich przypadku nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy w/w. Analizując niniejszą sprawę organ odwoławczy podniósł, co następuje: Dokonując oceny, czy została spełniona niezbędna do wymeldowania przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy organ powinien ustalić, czy doszło do faktycznego opuszczenia lokalu przez osobę, a jeżeli tak, to jakie były okoliczności opuszczenia lokalu /dobrowolne, czy pod przymusem/ i jaki ma ono charakter /trwały, czy czasowy/. W sytuacji zmiany właściciela lokalu zbędne jest jednak badanie okoliczności opuszczenia lokalu i jego charakteru, jeżeli opuszczenie lokalu nastąpiło przed zmianą właściciela. W takim przypadku wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie przebywa w lokalu, a nowy właściciel nie wyrazi zgody na jej powrót. Zatem brak obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania w lokalu jest wystarczającą okolicznością do wymeldowania osoby z lokalu /bez względu na okoliczności i charakter opuszczenia przez nią lokalu/. Za takim stanowiskiem przemawia to, że nowy właściciel lokalu nie może być podmiotem przeciwko, któremu można skutecznie skierować ewentualne powództwo o ochronę naruszonego posiadania. Organ I instancji ustalił stan faktyczny rozpoznawanej sprawy zgodnie z wymogami art. 7 i 77 § 1 K.p.a., zapewniając stronom czynny udział w prowadzonym postępowaniu, zaś dokonana ocena, iż H. M.-Sz. i J. Sz. nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu, nie narusza art. 80 K.p.a., jest logiczna, przekonująca i odpowiada wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Powyższa kwestia była najistotniejsza dla wydania decyzji o wymeldowaniu w sytuacji zmiany właściciela lokalu. Podzielając ustalenia organu I instancji wskazał, że H. M.-Sz. i J. Sz. nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu od 5 maja 2006 r. kiedy nowymi jego właścicielami zostali M. i S. H. /nabywając go od J. P. aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...].05.2006 r./, a którzy podali, iż w w/w dniu w lokalu nikt nie mieszkał i nie był też w nim zameldowany. Takie ustalenia poczynił również Sąd Okręgowy w R. /wyrok z dnia 8.04.2008 r. I Ca 125/08/ w sprawie o ochronę posiadania z powództwa H. M.-Sz. i J. Sz. p-ko M. i S. H., oddalając apelację powodów. Wobec niezamieszkiwania H. M.-Sz. i J. Sz. w przedmiotowym lokalu oraz braku możliwości realizacji ich woli przebywania w nim, uzasadnione jest wydanie decyzji o wymeldowaniu w/w. Odnośnie prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej dla Miasta Rz. postępowania karnego 5 Ds. 316/06 o naruszenie muru domowego na szkodę H. M.-Sz. wskazano, że osobami które miały dopuścić się przestępstwa nie byli obecni właściciele lokalu tylko poprzedni właściciel J. P. [postanowienie z dnia 13.09.2006 r. 5 Ds.344/06/S]. W odpowiedzi na zarzut odwołania, że przed Sądem Okręgowym w Rz. toczy się sprawa I C 490/07 o ustalenie bezskuteczności względem H. M.-Sz. i J. Sz. umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego z dnia 5 maja 2006 r. wyjaśniono, że dla postępowań o zameldowanie lub wymeldowanie mających charakter rejestracyjny, toczące się równolegle spory o własność nie mają żadnego znaczenia. Istotne jest bowiem ustalenie faktu opuszczenia lokalu, a nie posiadania do niego tytułu prawnego. Również sprawy majątkowe, podnoszone w odwołaniu, nie są przedmiotem postępowania o wymeldowanie, gdyż zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ meldunkowy nie może badać kwestii uprawnień do lokalu. Należy do niego jedynie ustalenie czy osoba przebywa w danym lokalu czy też nie. Ponieważ jednoznacznie ustalono, że odwołujący się nie zamieszkują w spornym lokalu utrzymywanie ich zameldowania w tym lokalu byłoby naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. W tym stanie faktyczno-prawnym organ był zobowiązany do wydania decyzji o wymeldowania.

Powyższą decyzję Wojewody P. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie H. M.-Sz. i J. Sz., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie art. 6 i 7 K.p.a., art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 5 K.c. Zdaniem skarżących decyzja Wojewody jest nielogiczna i przedwczesna, bowiem wydanie merytorycznej decyzji o wymeldowaniu uzależnione jest od zakończenia procesu o ochronę posiadania, a dotychczas nie zakończył się proces kontroli legalności postanowienia [...] /sygn. akt II SA/Rz 507/08/. Odstąpienie przez Wojewodę od badania przesłanek, tj. "okoliczności opuszczenia lokalu i jego charakteru" narusza prawo, bowiem gdyby ustawodawca chciał dopuścić sytuacje kiedy organ może odstąpić od badania przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to przewidziałby taką możliwość w odpowiednim przepisie, a w tej sytuacji artykuł ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Zaskarżoną decyzją organ dokonał przedwczesnej oceny faktów, których nie powinien oceniać, bo nie leży to w jego kompetencji. W chwili obecnej toczy się postępowanie o uznanie czynności prawnej umowy przenoszącej własność przedmiotowego mieszkania za bezskuteczną i pozytywny wynik procesu stwarza skarżącym możliwość zwrotu utraconej własności "co stanowi jednocześnie realizację woli przebywania w nim".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ stanowiąc, że sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, c) nie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości albo w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu.

Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /j.t. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm./. Obejmuje on między innymi zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego i wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego /art. 4 pkt 1 i 2 powyższej ustawy/.

Czynności meldunkowe – zameldowania lub wymeldowania - dokonywane są zgodnie z oświadczeniem woli /zgłoszeniem/ osoby, która wykonuje swój obowiązek meldunkowy /art. 47 ust. 1 cyt. ustawy/. Natomiast wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej, podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, przewiduje art. 15 ust. 2 tej ustawy.

W dacie wydawania zaskarżonej decyzji z dnia 20 sierpnia 2008 r. przepis powyższy, stanowiący jej podstawę materialnoprawną, brzmiał następująco: Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Trzeba też wskazać, że z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01/OTK-A 2002/3/34/ wynika, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

Ewidencja ludności nie rozstrzyga zatem o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, czego skarżący, jak wynika z akt sprawy, nie dostrzegają. Nie może też budzić wątpliwości, że zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. A contrario nie powinno odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkania danej osoby, tj. służyć fikcji meldunkowej.

Materiał zebrany w niniejszej sprawie wykazuje jednoznacznie, że skarżący H. M.-Sz. i J. Sz. od 5 maja 2006 r. nie zamieszkują w lokalu mieszkalnym przy ul. K. J. 17/48 w R. i fakt ten nie jest przez nich kwestionowany. Opuścili przedmiotowy lokal zanim M. i S. H. – wnioskodawcy postępowania w sprawie wymeldowania skarżących z tegoż lokalu – nabyli go od poprzedniego właściciela J. P., aktem notarialnym z dnia 5 maja 2006 r. Rep. A. nr 2734 z 2006 r. /Kancelaria Notarialna A. M., A. M. s.c. w R., ul. J. 9/ i w nim zamieszkali. Niesporne jest, że M. i S. H. nie wyrażają zgody na powrót /przebywanie/ skarżących do lokalu stanowiącego ich własność. Skorzystanie zaś przez skarżących ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu nie było skuteczne, skoro Sąd Rejonowy w R. wyrokiem z dnia 4 czerwca 2007 r. sygn. akt I C 1121/06 oddalił ich powództwo o ochronę posiadania /skierowane p-ko M.H. H./, a wniesioną przez nich apelację od powyższego wyroku oddalił Sąd Okręgowy w R. I Wydział Cywilny w dniu 8 kwietnia 2008 r. /wyrokiem sygn. akt I Ca 125/08/.

W tym stanie rzeczy za trafne uznać trzeba stanowisko organów obu instancji, że zaistniały przesłanki – w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – uzasadniające wydanie orzeczenia o wymeldowaniu skarżących z przedmiotowego lokalu tj. opuszczenie przez skarżących spornego lokalu i niedopełnienie przez nich obowiązku wymeldowania się.

Nie jest trafny zarzut skargi, jakoby Wojewoda P. naruszył wspomniany wyżej przepis poprzez "odstąpienie od badania okoliczności opuszczenia lokalu i jego charakteru". W szczególności zarzut ten nie jest trafny w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu przez skarżących miało miejsce przed zmianą właściciela przedmiotowego lokalu i zarazem aktualni właściciele tegoż lokalu /M. S. H./ nie wyrażają zgody na powrót skarżących do tego lokalu, co oznaczać w istocie musi brak obiektywnej możliwości realizacji woli skarżących przebywania w tym lokalu.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów art. 6, 7 K.p.a., nie zgadzając się przede wszystkim z argumentami skarżących, iż zaskarżona decyzja była przedwczesna, bo nie zakończył się proces kontroli legalności postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania [sygn. akt II SA/Rz 507/08]. Otóż postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. [...] Prezydent Miasta R. podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie wymeldowania skarżących z lokalu przy ul. K. J. 17/48 w R. wobec ustania przyczyny zawieszenia, tj. zakończenia postępowania o ochronę posiadania, z powództwa skarżących p-ko M. S. H. /wyrok Sądu Okręgowego w R. sygn. akt I Ca 125/08 oddalający apelację stał się prawomocny 8.04.2008 r./, zaś w/w postanowienie z dnia 17 kwietnia 2008 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody P. z dnia [...] maja 2008 r. /..., a wniesiona na ostatnio wymienione postanowienie skarga H. M.-Sz. i J. Sz. została odrzucona /postanowieniem z dnia 2.12.2008 r. II SA/Rz 507/08/. Nadmienić tu należy, że Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej H. M.-S. odnośnie połączenia obu spraw do wspólnego rozpoznania, czyli sygn. akt II SA/Rz 507/08 i 699/08, bowiem na gruncie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd może zarządzić połączenie oddzielnych spraw tylko toczących się przed nim.

W ocenie Sądu, bezzasadny jest również zarzut skarżącej H. M.-Sz. podniesiony przed Sądem w dniu rozprawy, iż organ I instancji nie uwzględnił jej wniosku z dnia 22 czerwca 2008 r. dotyczącego przeprowadzenia dowodu z oględzin lokalu, złożenia druków meldunkowych i przesłuchania poprzedniego właściciela przedmiotowego lokalu /J. P./, co jej zdaniem miało wpływ na ustalenie okoliczności faktycznych sprawy. W uzasadnieniu decyzji z dnia 10 lipca 2008 r. organ I instancji w sposób dostatecznie klarowny wyjaśnił powody odstąpienia od przeprowadzenia oględzin przedmiotowego lokalu – uznając za zbędne w sytuacji, gdy skarżący "kilkakrotnie podkreślali, iż nie byli w fizycznym posiadaniu tego lokalu od czasu zamieszkania w nim wnioskodawców" /czyli M.S. H./, natomiast J. P. wzywany na rozprawę, nie stawił się. Nie można też nie zgodzić się z oceną tegoż organu, iż dołączenie druków meldunkowych od 1997 r. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Błędnie zarzucono w skardze naruszenie art. 5 Kodeksu cywilnego, a argumenty powołane na poparcie tego zarzutu w żaden sposób nie uzasadniają zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. W szczególności chybione jest twierdzenie, jakoby zaskarżoną decyzją dokonano przedwczesnej oceny faktów, których ocena "nie leży w kompetencjach" organu odwoławczego. Zdaniem Sądu, organ ten słusznie stwierdził, że sprawy majątkowe, czy też spory o własność – w tym przypadku lokalu mieszkalnego – nie są przedmiotem rozstrzygnięć w postępowaniach o wymeldowanie; w takim postępowaniu istotne jest ustalenie faktu opuszczenia lokalu, a nie posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Prawidłowo też, zgodnie z podstawową zasadą prawa administracyjnego, organy oceniły sprawę na podstawie ustalonych okoliczności faktycznych w dacie podejmowania rozstrzygnięcia.

Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.