Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 27/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skarg A. Sp. z o.o. na decyzje Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], [...] listopada 2009 r. nr [...], [...] listopada 2009 r. nr [...], [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie dostosowania urządzeń do minimalnych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy -skargi oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg wniesionych do tutejszego Sądu przez Miejskie Przedsiębiorstwo Dróg i Mostów sp. z o.o. w R. /dalej zwana także Skarżącą i Spółką/ są następujące decyzje wydane przez Okręgowego Inspektora Pracy w R.: z dnia [...]r., Nr[...], Nr [...], Nr [...], oraz z dnia [...] Nr [...]. Decyzjami tymi organ II instancji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) uchylił decyzje Inspektora Pracy wydane odpowiednio w dniu [...]r. Nr[...], [...],[...] oraz w dniu [...]r. Nr [...] i orzekł co do istoty sprawy.

Skargi zarejestrowano zgodnie z kolejnością wpływu pod sygnaturami: II SA/Rz 27/10, II SA/Rz 28/10, II SA/Rz 31/10 oraz II SA/Rz 32/10. Po wydaniu, przez Sąd, w dniu 17 czerwca 2010 r., na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), postanowienia o połączeniu do wspólnego prowadzenia i rozstrzygnięcia, sprawy prowadzone były pod sygn. II SA/Rz 27/10.

Z analizy akt administracyjnych wynika, że w dniach [...] września oraz [...] października [...] r. w Miejskim Przedsiębiorstwie Dróg i Mostów sp. z o.o., w związku z mającym miejsce w dniu [...] r., w miejscowości C., na drodze powiatowej nr 1402 (C.– M.), na wysokości posesji nr 371 a, indywidualnym śmiertelnym wypadkiem przy pracy, jakiemu uległ pracownik kontrolowanego przedsiębiorstwa K.Z., została przeprowadzona przez Inspektora Pracy kontrola. Wyżej wymieniony zatrudniony był u skarżącej na stanowisku operatora walca drogowego jako robotnik drogowy, w pełnym wymiarze czasu pracy. Według ustaleń organu zdarzenie miało miejsce około godziny 16 30, kiedy to K.Z. z nieznanych przyczyn utracił kontrolę nad maszyną i z dużą prędkością zjechał z pochyłości drogi ( od strony miejscowości M. ). Na wysokości posesji nr 371 a zjechał z nawierzchni drogi, wjechał na podjazd posesji a następnie na ogrodzenie zewnętrzne, w wyniku czego walec przewrócił się a pracownik poniósł śmierć na miejscu.

Według ustaleń Inspektora utrata kontroli nad urządzeniem spowodowana została prawdopodobnie uszkodzeniem elementu przeniesienia napędu. Nie bez wpływu pozostały również stwierdzone przez niego nieprawidłowości natury organizacyjnej

a to: brak programu szkoleń stanowiskowych a także instruktora posiadającego wiedzę i umiejętności praktycznej obsługi walca, brak ponownego instruktażu

w przypadku zmiany urządzenia na większe, brak instrukcji techniczno ruchowych określających wymagania bhp na poszczególnych stanowiskach pracy, brak instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących wykonywanych prac związanych

z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników, brak właściwej instrukcji obsługi urządzenia – walca, zawierającej zapisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie występowania sytuacji awaryjnych stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia, brak podania przez kierownika robót informacji o warunkach miejscowych, brak planu organizacji ruchu przy wykonywaniu prac na zamkniętym odcinku drogi, a także o stosowanych sygnałach ostrzegawczych w miejscu wykonywania prac. W ocenie Inspektora Pracy także przyczyny techniczne miały bezpośredni wpływ na zdarzenie. Zarzucono przedsiębiorstwu zły dobór typu urządzeń do warunków lokalnych w miejscu wykonywania prac, dopuszczenie do pracy urządzenia nie dostosowanego do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn, brak układu hamowania awaryjnego, brak urządzenia zabezpieczającego operatora przed skutkami przewrócenia walca w terenie, gdzie taka możliwość istnieje. Zwrócono również uwagę na czynnik ludzki w postaci zmęczenia operatora związanego z ciągłą pracą w godzinach nadliczbowych.

W dniach [...]r. przeprowadzona została kontrola w zakresie spełniania przez należące do Spółki maszyny drogowe – walce, wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie ich użytkowania. Na stanie zakładu pracy znajdowały się następujące maszyny: walec VSH 100, nr fabr 864, rok budowy 1993, ozn. 076-582, walec WDS 10 H nr fabr. 998, rok budowy 1988, nr inw. 137-582, walec WDS 10 H nr fabr. 1045, rok budowy 1989, nr inw. 048-582, walec K12 TSL 33022, nr fabr. AP 87 0575, rok budowy 1987, nr inw 132-582, walec G-16, nr fabr. AE 832152 rok budowy 1983, nr inw. 122-582, walec VP 200, nr fabr. 020, rok budowy 1986, nr inw. 044-582, WACKER, typ WHK 90L, nr masz. 61580 3492, rok budowy 1990, nr inw. 059-582, walec HAMM, typ HD 10 nr iden. 39503, rok budowy 1996, nr inw. 091-582. Według oświadczenia pracodawcy walce WSD 10 H zostały zakwalifikowane do likwidacji, zaś walec AMMANN AV 115-2, nr inw. PR028 był w tym czasie naprawiany w Katowicach.

Kontrola maszyn wykazała, że w kabinie walca typu VSH 100 zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz brak było tabliczki znamionowej potwierdzającej, iż kabina walca spełnia wymagania dla urządzenia zabezpieczającego pracowników przed skutkami przewrócenia - ROPS, a znajdujące się w niej siedzisko nie posiadało pasa bezpieczeństwa ani innego równoważnego urządzenia, które utrzymywałoby kierowcę w siedzisku. Wskazanej wyżej tabliczki nie posiadały również maszyny: walec drogowy K 12 i VP 200 nr fabr 020, WS 10, HAMM, typ DV – 2, AMMANN typ DTV 903, nr inw. 186-582, VP 2400, VP 200 nr fabr. 06-586/84, HAMM, typ HD 110, VSH 150 . Ponadto walec WS 10, AMMANN typ DTV 903, VP 200 nr fabr 06-586/84, VSH 150 nie posiadały pasów bezpieczeństwa ani innego równorzędnego urządzenia utrzymującego kierowcę w siedzisku. Walce: WACKER i HAMM typ HD 10 nie posiadały urządzenia zabezpieczającego pracowników przed skutkami przewrócenia p ROPS, ani pasów bezpieczeństwa przy siedzisku kierowcy, a walec WACKER nie został wyposażony w system hamowania awaryjnego, którego układ sterowania byłby łatwo dostępny lub automatyczny i powodowałby zatrzymanie urządzenia w przypadku awarii urządzenia głównego. W walcu AMMANN typu VH 250 stwierdzono brak pasa biodrowego zabezpieczającego operatora, przy siedzisku zaś, znajdowały się jedynie elementy służące do jego mocowania.

Spółka złożyła zastrzeżenia do ustaleń protokołu, podważając większość przyjętych przez organ wniosków.

Konsekwencją ustalonych w trakcie kontroli uchybień było wydanie przez Inspektora Pracy decyzji nakazujących wstrzymanie eksploatacji poszczególnych urządzeń do czasu dostosowania do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. I tak;

- decyzją z dnia [...]r., Nr [....] Inspektor Pracy nakazał 1) wstrzymać prace wykonywane urządzeniem do zagęszczania - walcem drogowym, typ DTV-903, nr inw. 186-582, nr D 0363, do czasu spełnienia przez walec wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, w szczególności wyposażenia w urządzenie zabezpieczające pracowników przed skutkami wywrócenia maszyny, z równoczesnym spełnieniem warunków wyposażenia siedziska operatora w pas bezpieczeństwa lub równoważne urządzenie, które utrzymuje kierowcę w siedzisku, jednocześnie nie ograniczając jego ruchów niezbędnych do prowadzenia maszyny, 2) wstrzymać prace wykonywane urządzeniem do zagęszczania - walcem drogowym, typ VP 2400, nr inw. 106-582, nr 042, rok budowy 2000, do czasu spełnienia przez walec wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, w szczególności wyposażenia w urządzenie zabezpieczające pracowników przed skutkami wywrócenia - przewrócenia, tzw. ROPS;

-decyzją wydaną tego samego dnia Nr [...] Inspektor Pracy nakazał wstrzymać prace wykonywane urządzeniem do zagęszczania - walcem drogowym, typ WS 10, nr fabr. 235, nr inw. 118-582, do czasu spełnienia przez walec wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, w szczególności wyposażenia w urządzenie zabezpieczające pracowników przed skutkami wywrócenia maszyny, z równoczesnym spełnieniem warunków wyposażenia siedziska operatora w pas bezpieczeństwa oraz zapewnienia systemu awaryjnego hamowania urządzenia, którego układ sterowania jest łatwo dostępny lub automatyczny i powoduje zatrzymanie urządzenia w przypadku awarii urządzenia głównego;

-decyzją Nr [...] organ I instancji nakazał wstrzymać prace wykonywane urządzeniem do zagęszczania - walcem drogowym, typ DV-2, nr fabr. 2536218, nr inw. 078-582, rok 1994, do czasu spełnienia przez walec wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, w szczególności wyposażenia w urządzenie zabezpieczające pracowników przed skutkami wywrócenia maszyny, z równoczesnym spełnieniem warunków wyposażenia siedziska operatora w pas bezpieczeństwa lub równoważne urządzenie, które utrzymuje kierowcę w siedzisku, jednocześnie nie ograniczając jego ruchów niezbędnych do prowadzenia maszyny;

- decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wstrzymano eksploatację walców: typ VSH 100, nr fabr. 864, nr inw. 076-582; WACKER, typ WHK 90 L, oznaczony nr inw. 059-582; HAMM, typ HD 10, nr inw. 091-582; typ VSH 150, nr fabr. 084, nr inw. 184-582; typ K12 TSL 33022, nr fabr. AP87 0575, nr inw. 132-582; typ VP 200, nr fabr. 020, nr inw. 044-582; typ 200,nr fabr. 065785/84 nr inw. 081-582, do czasu dostosowania urządzeń do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, w szczególności wyposażenia w urządzenia zabezpieczające pracowników przez skutkami wywrócenia (przewrócenia) maszyn z równoczesnym spełnieniem warunków wyposażenia siedzisk operatora w pas bezpieczeństwa lub inne równoważne urządzenie, które utrzymuje kierowcę w siedzisku, oraz zapewnienia systemu awaryjnego hamowania urządzenia, którego układ sterowania jest łatwo dostępny lub automatyczny i powoduje zatrzymanie urządzenia w przypadku awarii urządzenia głównego. Powyższym decyzjom nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Miejskie Przedsiębiorstwo Dróg i Mostów spółka z o.o. w R. złożyła odwołania od w/w decyzji z wnioskiem o wstrzymanie ich wykonania.

Decyzjom zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędne wskazanie podstawy prawnej a to przepisów: § 2, § 14 ust. 1, § 21 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 ze zm.) - powoływanego dalej jako rozporządzenie z 2002 r., a w konsekwencji przyjęcie, że prace wykonywane były na stanowiskach, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa, co nie odpowiadało prawdzie.

Spółka zakwestionowała stanowisko organu I instancji o potrzebie wyposażenia walców w urządzenia zabezpieczające pracowników przed skutkami wywrócenia maszyny z równoczesnym spełnieniem warunku wyposażenia siedziska operatora w pas bezpieczeństwa, jako nie mające oparcia w przepisach. Według odwołującego się przepis § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki nakazuje instalację takiego urządzenia tylko w przypadku, gdy występuje ryzyko przygniecenia pracownika do podłoża elementami maszyny. Według Spółki takie ryzyko nie miało miejsca. Składająca odwołanie nie zgodziła się również z obowiązkiem zamontowania konstrukcji ochronnej uniemożliwiającej przechylenie maszyny, gdyż jak podała powołując się na treść § 14 ust. 3, nie są one wymagane w przypadku gdy maszyna jest stabilna podczas obsługi lub jej konstrukcja uniemożliwia przewrócenie maszyny. Także obowiązek zastosowania urządzenia zatrzymania awaryjnego nie dotyczy maszyn, których prędkość poruszania jest mała a czas zatrzymania walców jest i tak krótki – powołano się tu na zapis § 14.

Na poparcie swojego stanowiska podano, iż większość maszyn wyprodukowanych przed 2006 r. nie spełnia wymogów bezpieczeństwa wynikających bezpośrednio ze znowelizowanej Dyrektywy nr 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie maszyn. Wyeliminowanie maszyn wyprodukowanych przed tą datą spowoduje, zdaniem odwołującego się, wyeliminowanie wszystkich polskich przedsiębiorców z rynku usług drogowo – budowlanych.

Wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji podniesiono, że rozstrzygnięcie odmowne w tym przedmiocie spowoduje zarówno po stronie spółki jak i gminy Sędziszów znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki. Jednocześnie zadeklarowano dostosowanie do zaostrzonych wymagań bezpieczeństwa do 15 stycznia 2010 r., do którego to dnia maszyny miały być używane jedynie do prac w terenie o minimalnych spadkach. Dodatkowo w odwołaniu do ostatniego z opisanych nakazów strona odwołująca się podniosła, że spośród 7 walców, których dotyczy nakaz tylko 2 tj. WACKER typ WHK 90 L oraz HAMM typ HD 10 nie posiadały kabiny operatora zabezpieczającej pracownika, którą należy uznać za inne rozwiązanie

w myśl § 21 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia.

W uzupełnieniu do odwołania od nakazów 03, 01 i 02 złożono oświadczenie, że w okresie dostosowawczym walce, których odwołanie dotyczy będą pracować na terenie równinnym o nachyleniu maksymalnie 3%, nie będą zaś pracować w pobliżu skarp i na nasypach.

Przychylając się do wniosku o wstrzymanie postanowieniami z dnia [....]r. organ wstrzymał wykonanie nakazów 03, 02 i 01.

Podzielając częściowo trafność zarzutów odwołania dotyczących błędnego wskazania podstawy prawnej organ II instancji, powołując się na wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r., I SA 1294/82 (ONSA 1983, z. 1, poz. 5) wskazał, że fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, nie stanowi jeszcze samodzielnej przesłanki do uznania, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje na podstawie innych przepisów. Mając to na uwadze Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia [...]r., Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – powoływanej dalej jako kpa, art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U Nr 89, poz. 589), art. 207 § 2, art. 215 pkt 1, art. 216 § 1 oraz art. 217 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm. oraz z 2009 r. Nr 6, poz. 33) – w skrócie kp, § 2, § 21 ust. 2 i 4, uchylił decyzję Inspektora Pracy z dnia [...]r., Nr [...] i nakazał:

1. dostosować walec drogowy, typ DTV-903, nr inw. 186-582, nr D 0363 do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:

użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny.

2. dostosować walec drogowy, typ VP 2400, nr inw. 106-582, nr 042, rok budowy 2000 do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek.

W obu przypadkach organ wyznaczył termin wykonania decyzji na dzień [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wyniki kontroli jednoznacznie wykazały, że przedsiębiorca wykonywał prace w miejscach gdzie występuje nachylenie terenu, w bezpośrednim sąsiedztwie rowów przydrożnych, skarp, na nasypach, zatem ryzyko przewrócenia się maszyn istniało, a biorąc pod uwagę zakres prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności istnieje nadal, co uzasadnia wyposażenie przedmiotowych walców we wskazane w decyzji urządzenia ochronne.

Kolejną decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 19 ust. 1 pkt 5 oraz art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U Nr 89, poz. 589), art. 207 § 2, art. 215 pkt 1, art. 216 § 1 oraz art. 217 ustawy kp, § 2, § 21 ust. 2 i 4 i § 23 pkt 3 rozporządzenia, nakazał dostosować walec drogowy, typ WS 10, nr fabr. 235, nr inw. 118-582, do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:

użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny,

wyposażenie w/w maszyny w system awaryjnego hamowania, którego układ sterowania powinien być łatwo dostępny lub automatyczny, w celu zahamowania lub zatrzymania maszyny, w przypadku awarii urządzenia głównego, wyznaczając termin wykonania decyzji na dzień [...]r. Podobnie jak w przypadku poprzedniej decyzji podzielił argumenty odwołania dotyczące błędnego wskazania podstawy prawnej wywodząc te same wnioski. Nakładając na Spółkę wskazane w decyzji obowiązki organ wskazał, że pomimo tego, iż walce

w normalnych warunkach poruszają się z niewielką prędkością, to jednak

w przypadku awarii układu napędowego na powierzchni pochyłej, prędkość poruszania się może wzrosnąć do niebezpiecznej wartości, co uzasadnia konieczność wprowadzenia systemu awaryjnego. Ukształtowanie powierzchni

w miejscu pracy stanowi przesłankę do zastosowania pozostałych systemów ochronnych.

Podobnie argumentując Okręgowy Inspektor Pracy wydał decyzję Nr[...], którą uchylił poprzedzającą ją decyzję i nakazał dostosować walec drogowy, typ DV-2, nr fabr. 2536218, nr inw. 078-582, rok 1994, do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:

użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

- wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny, i tak jak w stosunku do wyżej wskazanych decyzji wyznaczył termin jej wykonania na dzień 15 stycznia 2010r.

W podstawie prawnej organ wskazał art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 207 § 2, art. 215 pkt 1, art. 216 § 1 oraz art. 217 kp, § 2, § 21 ust. 2 i 4 rozporządzenia.

W uzasadnieniu decyzji podobnie jak w poprzednich znalazło się odniesienie do naruszenia prawa materialnego i podobnie jak w poprzednich organ wskazał, że wbrew twierdzeniom odwołującego się istniało ryzyko przewrócenia się maszyny, zatem zastosowanie mechanizmów ochronnych wydaje się konieczne.

Ostatnią z zaskarżonych decyzji organ II instancji uchylił decyzję Inspektora Pracy

i nakazał:

1) dostosować walec drogowy typ VSH 100, nr fabr. 864, oznaczony nr inwentarzowym 076-582, do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa

i higieny pracy w zakresie:

- użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

1) zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny,

wyposażenie w/w maszyny w system awaryjnego hamowania, którego układ sterowania powinien być łatwo dostępny lub automatyczny, w celu zahamowania lub zatrzymania maszyny w przypadku awarii urządzenia głównego.

2. dostosować walec drogowy WACKER, typ WHK 90L, nr masz. 61580 3492, nr inw. 059-582, do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:

- użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby

ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

1) zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

- wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny,

- wyposażenie w/w maszyny w system awaryjnego hamowania, którego układ sterowania powinien być łatwo dostępny lub automatyczny, w celu zahamowania lub zatrzymania maszyny w przypadku awarii urządzenia głównego.

3. dostosować walec drogowy HAMM, typ HD 10, oznaczony nr inw. 091-582, do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:

- użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby

ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

1) zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniuwiększym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

- wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny.

4. dostosować walec drogowy typ VSH 150, nr fabr. 084, rok budowy 1994, oznaczony nr inw. 184-582 do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa

i higieny pracy w zakresie:

- użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby

ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

1) zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

- wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny.

5. dostosować walec drogowy typ K 12 TSL 33022, nr fabr. AP 87 0575, rok budowy 1987, oznaczony nr inw. 132-582 do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:

- użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby

ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

1) zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

- wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny.

6. dostosować walec drogowy typ VP 200, nr fabr. 020, rok budowy 1986, oznaczony nr inw. 044-582 do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa

i higieny pracy w zakresie:

- użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby

ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

1) zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

- wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny.

7. dostosować walec drogowy typ VP 200, nr 06 - 585/84, oznaczony nr inw. 081-582 do wymagań minimalnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy

w zakresie:

- użytkowania walca przez pracowników podczas pracy w taki sposób, aby

ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

1) zastosowanie konstrukcji ochronnej, która uniemożliwi przechylenie maszyny

w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

zastosowanie konstrukcji ochronnej, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek,

- wyposażenie walca w urządzenie zabezpieczające jego operatora przed przygnieceniem do podłoża przez elementy maszyny.

We wszystkich przypadkach organ wyznaczył termin wykonania decyzji na dzień 28 lutego 2010 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia, poza przepisami art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy organ wskazał: art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 207 § 2, art. 215 pkt 1, art. 216 § 1 oraz art. 217 kp, § 2, § 21 ust. 2 i 4, § 23 pkt 3 rozporządzenia z 2002 r..

U podstaw decyzji legły podobne argumenty jak w przypadku pozostałych zaskarżonych decyzji, a więc potrzeba dostosowania warunków pracy do minimalnych wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy, przy uwzględnieniu ukształtowania terenu miejsca pracy. Organ nie zgodził się z argumentami odwołującej się Spółki jakoby kabiny 5 walców można było uznać za urządzenia ochronne zabezpieczające pracowników przed skutkami przewrócenia się. Brak było bowiem potwierdzenia, iż spełniają one wymagania dla urządzenia zabezpieczającego pracowników przed skutkami wywrócenia – ROPS, wymaganych na podstawie art. 217 k.p.

Nie zgadzając się z takim stanowiskiem organu Miejskie Przedsiębiorstwo Dróg i Mostów Sp. z o.o. w R. złożyła skargi domagając się uchylenia w/w decyzji jak i decyzji je poprzedzających. Zarzuciła w nich naruszenie przepisów § 2, § 14, § 21 ust. 2 i 4, § 23 pkt 3 rozporządzenia z 2002 r. poprzez błędną ich wykładnię, dokonaną z naruszeniem prowspólnotowej wykładni przepisów krajowych, naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania oraz sprzeczność poczynionych przez organy administracyjne ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu podkreślono, że przepisy polskiego prawa powinny być wykładane zgodnie z europejskim prawem wspólnotowym - co wynika

z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu do art. 10

i art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a więc także z normami dotyczącymi swobody przedsiębiorczości wyartykułowanej w przepisach 43 i 48 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Strona skarżąca zarzuciła, że przepisy dotyczące maszyn mają za zadanie zapewnienie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa ludzi a w szczególności pracowników ale nie mogą prowadzić do ograniczenia swobody wykonywania działalności gospodarczej na terenie Unii Europejskiej, która to zasada wynika

z Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W ocenie skarżącego prowspólnotowa wykładnia przepisów prawa powinna mieć zastosowanie także do przepisów rozporządzenia. Tymczasem orzekające w sprawie organy pominęły to, że zaostrzone wymogi w zakresie bezpieczeństwa użytkowania maszyn, zostały wprowadzone Dyrektywą 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego

i Rady z dnia 17 maja 2006r. w sprawie maszyn, zmieniającą Dyrektywę 95/16/WE (Dz. Urz. UEL.2006.157.24) i zgodnie z art. 5 Dyrektywy, nałożone zostały na producentów maszyn. W myśl art. 2 lit. 1) przez producenta należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, która produkuje maszyny, a w razie braku producenta odpowiadającego definicji zawartej w dyrektywie, za producenta uważana jest osoba fizyczna lub prawna, która wprowadza je do obrotu lub oddaje do użytku. Wskazano, że dyrektywa dotyczy maszyn wprowadzonych do obrotu po wejściu jej w życie a nie wprowadzonych wcześniej i nie wspomina o ich dostosowaniu do zaostrzonych wymogów.

Strona skarżąca powołała załącznik I do w.w. Dyrektywy, w którym uregulowane są "Zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia

i bezpieczeństwa odnoszące się do projektowania i wykonywania maszyn". Punkt

2 tego załącznika stanowi, że obowiązki ustanowione przez zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa mają zastosowanie jedynie wtedy gdy dla danej maszyny istnieją odpowiednie zagrożenia, gdy jest ona użytkowana zgodnie z warunkami przewidzianymi przez producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela, lub w możliwych do przewidzenia sytuacjach odbiegających od normy. Podkreślono, że bezwzględnie obowiązujące są tylko obowiązki określone w sekcji 1.1.2. oraz obowiązki dotyczące oznakowania maszyn i instrukcji określone

w sekcjach 1.7.3 oraz 1.7.4., pozostałe zaś nie są bezwzględnie obowiązujące.

W szczególności nie obowiązuje nakaz zawarty w sekcji 3.4.3. dotyczący wyposażenia maszyn w odpowiednią konstrukcję ochronną na wypadek wywrócenia maszyny. Powołując pkt. 3 w.w. załącznika, zgodnie z którym zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w nim ustanowione są obowiązkowe wskazano, że osiągnięcie tych celów jest niemożliwe ze względu na aktualny stan wiedzy technicznej.

Według Spółki z nowego brzmienia Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz. U. z 2008r. Nr 199, poz. 1228), którym implementowano w.w. Dyrektywę, a które to rozporządzenie wchodzi w życie w dniu 29 grudnia 2009r. wynika, że obowiązki w zakresie wyposażenia maszyn w urządzenia zapewniające ich bezpieczne używanie nałożone zostały na producentów - a nie na użytkowników końcowych.

W ocenie skarżącej nie ma bezwzględnej konieczności wyposażenia walców w urządzenie zabezpieczające pracowników przed skutkami wywrócenia maszyny z równoczesnym spełnieniem warunku wyposażenia siedziska operatora

w pas bezpieczeństwa lub zamontowanie urządzenia, które utrzyma kierownicę

w siedzisku w przypadku przewrócenia tzw. ROPS. Stosownie do § 14 ust. 4 rozporządzenia – urządzenie zabezpieczające jadących pracowników instaluje się tylko w przypadku gdy występuje ryzyko przygniecenia do podłoża pracownika jadącego na ruchomej maszynie przez elementy tej maszyny. Skarżąca wskazała, że walce są użytkowane na terenach o właściwym stopniu nachylenia podłoża zgodnym z zaleceniami producenta i nie istnieje rzeczywiste zagrożenie wywrócenia się maszyny i przygniecenia pracownika do podłoża. Zdaniem skarżącej organy orzekające w sprawie dokonały dowolnej oceny dowodów i dopuściły się sprzeczności w poczynionych ustaleniach faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego – czym naruszyły art. 77 § 1 kpa, i art. 80 kpa., gdyż fakt, że wzdłuż dróg, na których pracują walce czasami znajdują się rowy – nie powoduje wzrostu rzeczywistego zagrożenia wywrócenia się maszyny i przygniecenia pracownika do podłoża. W czasie pracy walce nie poruszają się po rowie lecz po płaskiej drodze. Według Spółki organy obu instancji przeoczyły to, że zgodnie z instrukcją producenta używanie walców jest całkowicie bezpieczne na podłożu o nachyleniu, w zależności od walca do 20-25%, bez konieczności wyposażania tych maszyn w dodatkowe elementy zabezpieczające.

Strona skarżąca podniosła, że w wyniku dokładnego sprawdzenia i oceny dotychczasowej ponad 50-letniej historii firmy w zakresie wykonywania prac na walcach stwierdzono, że ryzyko ich przewrócenia jest znikome. Maszyny te poruszają się z bardzo małą prędkością, charakter ich używania zgodnie z zaleceniami producenta powoduje, że do września 2009r. nie było żadnego wypadku związanego z wywróceniem się walca ani przygnieceniem pracownika przez taką maszynę, chociaż walce były używane bardzo często. Jakiekolwiek zmiany konstrukcyjne przy walcach- a taką zmianą byłoby zainstalowanie urządzenia ROPS albo wyposażenia w system hamowania awaryjnego byłyby ingerowaniem w jego konstrukcję, co w przypadku wykonywania prac przez osoby lub firmy inne niż producent- jest niedopuszczalne. Ponadto konstrukcja niektórych walców w ogóle uniemożliwia zamontowanie urządzenia ROPS bo w miejscach gdzie ROPS miałby być zamontowany znajdują się zbiorniki i zamontowanie tych urządzeń mogłoby wprowadzić dodatkowe ryzyko. Powyższe wywody miały popierać przedstawione dopiero na wezwanie Sądu, mimo że powołane w skargach, pisma z dnia 20.11.2009r.. Nadmieniono również, iż maszyny i pozostały sprzęt są sprawne technicznie i nie zagrażają ani zdrowiu ani życiu pracowników je obsługujących. Sprzęt jest poddawany przeglądom i remontom przygotowującym je do sezonu i dodatkowo na bieżąco jest kontrolowany ich stan techniczny.

Zdaniem Spółki nie istniał obowiązek zamontowania konstrukcji ochronnej, uniemożliwiający przechylenie maszyny bo z § 21 ust. 3 rozporządzenia wynika, że takie konstrukcje ochronne nie są wymagane w przypadku gdy maszyna jest stabilna podczas obsługi lub jej konstrukcja uniemożliwia wywrócenie się maszyny. Stosownie do § 21 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia ryzyko związane ze skutkami wywrócenia się maszyny może być ograniczone nie tylko przez konstrukcję ochronną, która uniemożliwia przechylenie maszyny ale także przez zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniałoby taki sam skutek. Zdaniem skarżącej w przypadku walca sama budowa maszyny skutecznie zapewnia jej stabilność podczas pracy. Nie wszystkie maszyny, zdaniem skarżącej, muszą być wyposażone w system hamowania awaryjnego, którego układ sterowania jest łatwo dostępny lub automatyczny i powoduje zatrzymanie maszyny w przypadku awarii urządzenia głównego – według § 14 rozporządzenia - jest to uzależnione od czasu ich zatrzymywania. W przypadku walca, którego prędkość jest bardzo mała (od 2-10 km/h) a czas zatrzymania krótki – nie ma takiego obowiązku.

Skarżąca podkreśliła również, że zostały podjęte działania mające na celu zapewnienie, że maszyny udostępnione pracownikom na terenie budowy mogą być używane bez pogorszenia bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników ze względu na szczególny rodzaj i warunki wykonywanej pracy. Od 2 stycznia 2007r. na mocy zarządzenia nr 1 z dnia 2.01.2007r. Dyrektora Miejskiego Przedsiębiorstwa Dróg i Mostów sp. z o.o. w Rzeszowie została powołana 5-cio osobowa komisja, której zadaniem było dokonanie oceny spełniania przez maszyny i urządzenia minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania podczas pracy. Maszyny i urządzenia, które nie spełniały minimalnych wymagań BHP zostały wycofane z eksploatacji do czasu ich dostosowania do minimalnych wymogów BHP. Kontroli zostało poddanych 96 sztuk maszyn w tym 20 walców.

Reasumując strona skarżąca wskazała, że dokonana przez organy wykładnia przepisów godzi w zasadę wolności i swobody prowadzenia działalności gospodarczej na obszarze Unii Europejskiej. Prowadzone postępowanie spowodowało przestoje, które w przyszłości mogą skutkować także negatywnymi konsekwencjami w stosunku do zatrudnionych w firmie pracowników. Wyłączenie

z pracy maszyn skutkować bowiem będzie ograniczeniem liczby stanowisk pracy.

Zdaniem skarżącej naruszono również zasadę równego traktowania przedsiębiorców na terenie Polski jak i Unii Europejskiej. Spółka powołała się na informacje posiadane w związku ze współpracą z Ogólnopolską Izbą Drogownictwa oraz Państwową Inspekcją Pracy w sprawach dostosowania maszyn do zaostrzonych wymagań bezpieczeństwa znowelizowanej Dyrektywy nr 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006r. w sprawach maszyn, z których to wynika, że w Polsce zdecydowana większość maszyn wyprodukowanych przed 2006 r. nie odpowiada w pełni tym wymogom.

Całkowite wyeliminowanie z użycia maszyn wyprodukowanych przed 2006r. doprowadzi do wyeliminowania polskich przedsiębiorców z rynku usług drogowo-budowlanych i zastąpienia ich firmami zagranicznymi w tym chińskimi.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu wymienia podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny pełni wyłącznie funkcje kasacyjne. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszych sprawach Sąd nie dopatrzył się takich uchybień dlatego skargi nie są zasadne.

Wbrew zarzutom organy nie naruszyły wskazywanych w skargach przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 ze zm.). Dokonana wykładnia w/w przepisów jest prawidłowa i nie pozostaje w sprzeczności z prawem wspólnotowym.

Wskazywana w skardze Dyrektywa 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17.05.2006 r. w sprawie maszyn dotyczy wymogów w zakresie bezpieczeństwa nałożonych na producentów maszyn według definicji zawartej w art. 2 lit. i bądź osoby fizyczne lub prawne, które wprowadzają je do obrotu albo oddają do użytku, a także dotyczy maszyn wprowadzanych do obrotu po wejściu w życie tej dyrektywy. Faktem jest, że skoro skarżąca nie jest ani producentem ani podmiotem wprowadzającym do obrotu maszyny to nie odnosi się do maszyn przez nią posiadanych ani sama dyrektywa, ani wskazywane w skargach rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21.10.2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn, które dodatkowo weszło w życie już po wydaniu zaskarżonych decyzji, więc także i z tego względu nie mogło mieć ono zastosowania.

Jednakże skarżąca jest pracodawcą wykorzystującym maszyny, w tym walce drogowe, do wykonywania robót w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Maszyny te obsługiwane są przez pracowników Spółki i z tej racji skarżąca jest traktowana jako pracodawca, do którego mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z 2002 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 23715 § 2 k.p. Przepisy rozporządzenia, których naruszenie zarzuca skarżąca brzmią następująco:

§ 2 ust. 1. Pracodawca powinien podjąć działania mające na celu zapewnienie, że maszyny udostępnione pracownikom na terenie zakładu pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę są właściwe do wykonywania pracy lub odpowiednio przystosowane do jej wykonywania oraz mogą być użytkowane bez pogorszenia bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników.

ust. 2. Pracodawca, dokonując wyboru maszyny, powinien brać pod uwagę specyficzne warunki i rodzaj wykonywanej pracy, a także istniejące w zakładzie pracy lub w miejscu pracy zagrożenia istotne dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, w szczególności na stanowisku pracy; pracodawca powinien uwzględniać dodatkowe zagrożenia związane z użytkowaniem maszyny.

ust. 3. Pracodawca powinien zastosować odpowiednie rozwiązania mające na celu zminimalizowanie ryzyka związanego z użytkowaniem maszyn, jeżeli maszyny nie mogą być użytkowane bez ryzyka dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników.

§ 21 ust. 2. Maszynę ruchomą, na której znajdują się pracownicy, konstruuje się w taki sposób, aby w rzeczywistych warunkach jej użytkowania ryzyko związane z wywróceniem się było ograniczone poprzez:

pkt 1) konstrukcję ochronną, która uniemożliwi przechylenie maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, lub

pkt 2) konstrukcję, która zapewni dostateczną przestrzeń ochronną wokół przewożonych pracowników, w przypadku przechylenia się maszyny w stopniu większym niż 1/4 obrotu, albo

pkt 3) zastosowanie innego rozwiązania, które zapewniłoby taki sam skutek.

ust. 4. W przypadku gdy występuje ryzyko przygniecenia do podłoża pracownika jadącego na ruchomej maszynie przez elementy tej maszyny, instaluje się urządzenie zabezpieczające jadących pracowników.

§ 23 Maszyny z własnym napędem, które po uruchomieniu mogą spowodować zagrożenie dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników, wyposaża się w (...)

pkt 3) odpowiednie urządzenia przeznaczone do hamowania i zatrzymywania; urządzenia te wyposaża się w system awaryjnego hamowania, którego układ sterowania powinien być łatwo dostępny lub automatyczny, w celu zahamowania lub zatrzymania urządzenia, w przypadku awarii urządzenia głównego, jeżeli wymagania takie wynikają z zasad bezpieczeństwa (...)

Wbrew zarzutom skarg rozporządzenie z 2002 r. nie pozostaje w sprzeczności z przepisami właściwego w tym zakresie prawa Unii Europejskiej, chodzi tu o Dyrektywę Rady z dnia 30.11.1989 r. dotyczącą minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny użytkowania sprzętu roboczego przez pracowników podczas pracy 89/655/EWG /Dz.U.UE.L.89.393.13, z późn. zm./ w tym w szczególności z art. 3, art. 4 oraz z załącznikiem I dotyczącym minimalnych wymagań, a także obowiązującą już w dacie wydania decyzji przez organ II instancji Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/104/WE z dnia 16.09.2009 r. dotyczącą minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny użytkowania sprzętu roboczego przez pracowników podczas pracy /Dz.U.UE.L.09.260.5/, w tym także art. 3, art. 4 oraz załącznikiem I do tejże dyrektywy, dotyczącym minimalnych wymagań, w szczególności zawartymi w odpowiednich podpunktach punktu 3 tego załącznika.

Przepisy rozporządzenia z 2002 r., w tym § 21 ust. 2 i 4, są wręcz dosłownym odpowiednikiem zapisów punktu 3.1.4., zaś § 23 odpowiednikiem pkt. 3.1.6. lit. c załącznika I aktualnie obowiązującej dyrektywy.

Zauważyć należy, że zgodnie z § 34 rozporządzenia z 2002 r. maszyny nabyte przed dniem 1.01.2003 r. powinny zostać dostosowane do minimalnych wymagań określonych w rozdziale 3 tego rozporządzenia – a więc także tych wymagań, które przewidują przepisy § 21 i § 23 – do dnia 1.01.2006 r., a walce drogowe skarżącego w chwili wydania decyzji nadal nie spełniały tych minimalnych wymagań. Żaden przepis prawa Unii Europejskiej – również te przytoczone przez Spółkę – nie daje podstaw do formułowania tezy o nadrzędności swobody działalności gospodarczej nad ochroną życia i zdrowia ludzkiego, także więc argumenty podniesione w skardze w tym zakresie nie mogły znaleźć aprobaty Sądu. Swoboda gospodarcza nie oznacza braku jakichkolwiek reguł, zaś minimalne wymagania określone w rozporządzeniu z 2002 r. dotyczą wszystkich pracodawców użytkujących maszyny na terenie Polski niezależnie od tego z jakiego kraju oni pochodzą.

Zaprzeczeniem twierdzenia skarżącej o bezwzględnej stabilności walców i braku jakichkolwiek zagrożeń w przypadku użytkowania tych maszyn zgodnie z instrukcją producenta przy nachyleniu terenu do 20-25%, braku potrzeby zainstalowania urządzeń systemu awaryjnego hamowania czy wreszcie braku konieczności pozostałych wskazanych w decyzjach zabezpieczeń, jest zaistnienie śmiertelnego w skutkach wypadku z dnia 10.09.2009 r. Jak wynika z tego faktu nie można wykluczyć sytuacji, w których każde z tych zabezpieczeń może zapobiec tak poważnym skutkom. Sam fakt powołania stosownej komisji, której zadaniem była oceny spełnienia przez maszyny i urządzenia minimalnych wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ich użytkowaniu w czasie pracy jak wskazują wyniki kontroli nie doprowadził do dostosowania maszyn do tych wymogów. Komisja nie spełniła więc zadań, dla których została powołana, gdyż nadal funkcjonały takie walce drogowe, które nie spełniały minimalnych wymagań przewidzianych w rozporządzeniu z 2002 r. Konieczne w tej sytuacji były środki podjęte przez Państwową Inspekcję Pracy.

Należy też zwrócić uwagę, iż decyzje organu II instancji zostały sformułowane w sposób, który zapewnia Spółce wybór w zakresie zastosowanych rozwiązań technicznych mających na celu ograniczenie ryzyka związanego z wywróceniem się maszyn podczas pracy, którego to ryzyka nie można w żadnej mierze wykluczyć, skoro walce drogowe pracują w różnych warunkach terenowych. Z analizy przepisu § 21 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. nie wynika też, aby zastosowanie któregoś z rozwiązań przewidzianych w ust. 2 czyniło zbędnym rozwiązanie przewidziane w ust. 4 wówczas gdy istnieje ryzyko – choćby minimalne – przygniecenia do podłoża pracownika jadącego na ruchomej maszynie przez jej elementy. Jeśli takiego ryzyka nie można wykluczyć całkowicie – a z taką sytuacją mamy tu do czynienia – to należy przedsięwziąć wszelkie środki – w tym wypadku i tak przecież minimalne, które będą chronić życie i zdrowie osób obsługujących maszyny.

Wbrew twierdzeniom skarżącej przedstawiane w toku postępowania sądowoadministracyjnego pismo oraz e-mail nie mogą podważać sensu zastosowania środków zabezpieczających przed skutkami ewentualnych wypadków, gdyż już od 1.01.2006 r. /zgodnie z § 34 rozporządzenia z 2002 r./ użytkowane przez pracodawców maszyny winny spełniać te minimalne wymogi bezpieczeństwa i higieny pracy. Powyższe stwierdzenie odnosi się także do rozwiązania przewidzianego w § 23 pkt 3 rozporządzenia z 2002 r. Jeszcze raz podkreślić należy, iż zaistniały w dniu 10.09.2009 r. wypadek ze skutkiem śmiertelnym potwierdza, iż mimo co do zasady niewielkiej prędkości walca drogowego w czasie pracy nie można wykluczyć sytuacji, w której po uruchomieniu walca mogą zaistnieć zagrożenia dla bezpieczeństwa pracowników, co przesądza o konieczności zastosowania systemu awaryjnego hamowania spełniającego stosowne kryteria w walcach, w których brak tego systemu. Nawet bowiem minimalne ryzyko wystąpienia takich sytuacji musi skutkować koniecznością zastosowania takich rozwiązań. Zauważyć należy, że przepis § 23 jest bardziej szczegółowym przepisem w odniesieniu do § 14 ust. 1 i dotyczy właśnie maszyn z własnym napędem. Przepis § 14 zaś maszyn w ogólności.

W aktach brak dowodów na okoliczność, że kabiny walców, które zostały objęte stosownymi nakazami spełniają wymagania dotyczące ochrony pracowników przed przygnieceniem w razie wywrócenia się maszyny. Brak tabliczek znamionowych przy braku dokumentów wymaganych przepisami np. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności /t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, z późn. zm./. Także casus wypadku z dnia 10.09.2009 r. wskazuje, że prawidłowe jest stanowisko organów, iż nie każda kabina zapewnia stosowną ochronę.

Podniesione argumenty dotyczące skutków ekonomicznych dostosowania maszyn do minimalnych wymogów nie mogą być brane pod uwagę w sytuacji, gdy Spółka miała okres 3 lat na ich spełnienie /okres ten zakończył się dnia 1.01.2006 r./. i z obowiązku tego nie wywiązała się. Podkreślić też należy, że nie chodzi o wyeliminowanie z użycia maszyn wyprodukowanych przed 2006 r., choć w skrajnych wypadkach, gdy nie będzie możliwości spełnienia minimalnych wymagań bezpieczeństwa może zaistnieć taka sytuacja, lecz o dostosowanie ich do odpowiednich wyznaczonych także przepisami prawa europejskiego standardów bezpieczeństwa.

Z powyższych względów skargi jako bezzasadne podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.