Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 736/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 9, par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 75 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2010 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... stycznia 2010 r. nr ... w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz W. O. kwotę ... (... złotych) zł tytułem kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez W. O. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... stycznia 2010 roku, nr ... utrzymująca w mocy decyzję własną nr ... z dnia ... sierpnia 2009 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu ... maja 2004 roku do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynął wniosek W. O. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004.

W dniu ... grudnia 2004 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję nr ... o przyznaniu W. O. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni ... ha w wysokości .... zł na rok 2004.

W dniu ... maja 2005 roku do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynął wniosek W. O. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005.

W dniu ... kwietnia 2006 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję nr ... o przyznaniu W. O. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni ... ha w wysokości ... zł na rok 2005.

W dniu ... maja 2006 roku do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynął wniosek W. O. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, do powierzchni ... ha.

Wobec powyższego w dniu ... sierpnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wystosował do W. O. wezwanie Nr ... dotyczące zobowiązań wieloletnich.

W odpowiedzi w dniu ... września 2006 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynęło oświadczenie Strony w którym podnosił, iż różnica powierzchni zadeklarowanej w 2006 r. wynika, z wygaśnięcia umowy dzierżawy na grunty wydzierżawione z P.. Wraz z oświadczeniem Strona złożyła oświadczenie przejmującego działki rolne z dnia ... sierpnia 2006 r. Z powyższego wynikało, iż przedmiotowe działki zostały przekazane w dniu ... stycznia 2006 r.

W dniu ... października 2006 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję nr .... o przyznaniu W. O. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni .... ha w wysokości ... zł na rok 2006.

W dniu ... lipca 2009 roku Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych W. O. na mocy decyzji wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia ... grudnia 2004 r. oraz ... kwietnia 2006 r.

W dniu ... lipca 2009 r. Strona złożyła wyjaśnienia, z których wynikało, iż podmiot, który przejął działki rolne zobowiązał się do dopełnienia formalności związanych z przekazaniem nieruchomości, jednak dokonał ich po terminie.

Decyzją z dnia ... sierpnia 2009 r., nr ... wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr98, poz. 1071 z późn. zm.), w związku z przepisami § 9 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (Dz. U. z 2004 r. Nr 73 poz. 657 z późn. zm.), przepisami § 9 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448 z późn. zm.) oraz art. 71 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L Nr 153 z 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm.), art. 49 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001 r.), w związku z art. 80 ust. 1 oraz art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L nr 141 z 30.04.2004 r. str. 18 z póź. zm.), działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ...06.2009 r., znak ... do wydawania w imieniu Prezesa decyzji administracyjnych określonych w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634), oraz w związku z wszczętym z urzędu w dniu 28.07.2009 r. postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił wobec W. O. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uzyskanych na mocy decyzji nr ... o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z dnia ...12.2004 r. oraz na mocy decyzji nr .... o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z dnia ...04.2006 r. wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. w wysokości ... zł (słownie: ...).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że beneficjentowi na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego w M. z dnia ...12.2004 r., nr ... o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przyznano płatność z tytułu ONW –Nizinne strefa I- 2004 w wysokości ... zł ( słownie: ...), do powierzchni wnioskowanej ... ha.

Płatność ustaloną powyższą decyzją zrealizowano w dniu ...01.2005 r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Z dniem otrzymania płatności na mocy w/w decyzji, zostało przez stronę rozpoczęte pięcioletnie zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW o łącznej powierzchni ... ha.

Organ wskazał, że zobowiązanie, o którym mowa określone zostało w następujących przepisach prawnych:

a) § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 73, poz. 657 z późn. zm.). Powyższy przepis stanowi, że płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L Nr 160 z 26.06.1999 r. z późn. zm.),

b) oraz art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (...). Zgodnie z art. 14 ust. 2 w/w rozporządzenia w związku z § 2 ust 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich dodatki wyrównawcze będą przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy:

- prowadzą działalność rolniczą na obszarze o minimalnej powierzchni, która została określona w § 2 ust. 1 pkt 2 w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. – i wynosi – co najmniej 1 ha,

- prowadzą działalność rolniczą na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego,

- stosują ogólną dobrą praktykę rolniczą zgodną z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności chodzi o zrównoważone gospodarowanie (wymaganie prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej zostały określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich).

Organ wskazał, że zgodnie z treścią wymienionych powyżej uregulowań beneficjent zobowiązany był do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność w pierwszym roku z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności.

Pismem z dnia 19 sierpnia 2009 roku W. O. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu pisma wskazał, iż w dniu ....01.2006 r. nastąpiło przeniesienie posiadania nieruchomości, na którą przyznano mu pomoc finansową w ramach (ONW), na rzecz innego podmiotu (B. F., reprezentanta P. w B.). W trakcie dokonywania przeniesienia posiadania działek P. F. zobowiązał się do dokonania wszelkich czynności związanych z następstwem zmiany podmiotu będącego we władaniu nieruchomości. Podkreślił, iż będąc świadomym odpowiedzialności wynikającej bezpośrednio z treści § 9 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., stawił się w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w celu pobrania i uzupełnienia oświadczenia o którym mowa w/w przepisie.

Pobierając stosowny druk otrzymał informację od pracownika Agencji o obowiązkowym stawiennictwie przejmującego posiadanie nieruchomości w celu złożenia podpisu na oświadczenu w obecności personelu Agencji.

Mając druk z wytycznymi jakie usłyszał ze strony pracownika wypełnił część oświadczenia, która dotyczyła jego danych, wręczając i pozostawiając do wypełnienia pozostałą część B. F.. Wiedząc o terminie, jaki pozostał do składania oświadczenia przejmującego działki, P. F. zobowiązał się do wypełnienia i osobistego złożenia druku w Agencji. Mając zapewnienie ze strony reprezentanta P., tkwił w błędnym przekonaniu iż wypełnił on obowiązek względem Agencji dotyczący terminowego złożenia oświadczenia o kontynuowaniu działalności zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. W dniu ... sierpnia 2006 r. B. F. złożył po terminie wymagane oświadczenie, a tym samym spowodował wszczęcie postępowania administracyjnego o zwrot pobranej kwoty z tytułu wspierania działalności na obszarach ONW.

O nie podjęciu odpowiedniego działania ze strony reprezentanta P. dowiedział się z otrzymanego pisma z dnia 29 października 2007 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdził, iż z jego strony nie doszło do zawinienia w przedmiotowej sprawie. Dołożył też wszelkiej należytej staranności co do złożenia wymaganego oświadczenia, jednakże dwustronny charakter czynności przejęcia nieruchomości wymagał również działania ze strony przejmującego, który nie wykazał w tej kwestii czynnego i terminowego oświadczenia woli.

Decyzją z dnia ... stycznia 2010 roku nr ... Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... sierpnia 2009 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), "ustawą" "Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2. krajowych przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszu Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencje pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie W. O. środki finansowe z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. I pkt 1 i 2 ustawy.

Płatność ONW przysługuje na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73. poz. 657. z późn. zm.), które określają zasady udzielania, utrzymywania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wyliczenie płatności ONW następuje w oparciu o powierzchnie zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (obszary ONW) działek użytkowanych jako grunty orne, sady; łąki i pastwiska trwałe ( § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia ONW). Przepisy te określają m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej o której mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1257/1999". Zgodnie z rozporządzeniem ONW producent rolny jest uprawniony do płatności ONW, jeżeli zobowiąże się do prowadzenia, na zgłoszonych działkach rolnych, działalności rolniczej, zgodnie z w/w. art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999 przez okres 5 lat.

Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze podkreślił, iż możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy została wprowadzona na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 marca 2006 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 42, poz. 278).

Dopiero po powyższej nowelizacji producent rolny mógł uwolnić się od powyższego obowiązku, jeżeli spełnił warunki wskazane w § 9 ust. 2a znowelizowanego rozporządzenia ONW, tj. dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie podmiotu, na rzecz, którego zostało przeniesione posiadanie tych działek.

Z kolei zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 75, poz. 522) obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, został wyłączny również w tych przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów tejże nowelizacji, a producent rolny złożył kierownikowi biura powiatowego ARiMR na formularzu udostępnionym przez Agencję oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. od dnia 4 maja 2006 roku do dnia 3 lipca 2006 roku.

W związku z powyższym stwierdził, iż z akt sprawy nie wynika, ażeby przejmujący działki rolne złożył w jednym z ww. terminów zakreślonych przez przepisy nowelizacji rozporządzenia ONW stosownego oświadczenia.

Na powyższą decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... stycznia 2010 roku W. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Przedstawił w niej zarzuty tożsame ze wskazanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 października pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniosła, iż w Biurze Powiatowym była odpowiednio wcześniej tzn. w lutym 2006 r. by dopełnić formalności, a Kierownik Biura zapewnił, że przekaże formularz do wypełnienia następcy. Dopiero w październiku 2006 r. dowiedziała się, że oświadczenie przejmującego działki zostało złożone – ale po terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna.

Podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia stanowił § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 22 kwietnia 2004 r. nr 73, poz. 657) – zwanej dalej "rozporządzeniem". Rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. nr 42, poz. 386).

Zgodnie z § 9 rozporządzenia (wg. stanu od dnia wejścia w życie rozporządzenia, do dnia wejścia w życie jego nowelizacji rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 marca 2006r., która weszła w życie 14 marca 2006r. – Dz.U. Nr 42 poz. 278 ) zmniejszenie albo wstrzymanie płatności ONW następuje na podstawie decyzji administracyjnej kierownika biura powiatowego Agencji.

W przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca:

1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło:

a) na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW,

b) na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar;

2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli:

1) zaniechanie, o którym mowa w ust. 2, nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z następujących okoliczności:

a) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego,

b) wystąpienie klęski żywiołowej,

c) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,

d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego,

e) wywłaszczenie nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem,

f) rozwiązanie przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, oraz

2) producent rolny zawiadomił kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004)2), o zaistnieniu chociażby jednej z okoliczności wymienionych w pkt 1, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej.

Zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu płatności ONW następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Sąd zważył przy tym, iż zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

1. który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, ze zm.) oraz

2. jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

W myśl § 9 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 25 maja 2004 r., W. O. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2004, w którym - stosownie do ww. regulacji - zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach ONW (Sekcja X wniosku). Decyzją z ... grudnia 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał producentowi rolnemu płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004 w łącznej wysokości ... zł., a następnie decyzją z ...kwietnia 2006 r., płatność z tego tytułu na rok 2005 w kwocie ... zł.

W dniu otrzymania płatności za rok 2004 powstało po stronie W. O. pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych, do których ww. płatność została przyznana.

W dniu 4 maja 2006 roku do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynął wniosek W.a O. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, do powierzchni ... ha.

W dniu ... sierpnia 2009 roku Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, wydał decyzję nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości ... zł utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia ... stycznia 2010 roku. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż W. O. pomimo zaciągniętego pięcioletniego zobowiązania do użytkowania działek rolnych, za które otrzymał płatność na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. nr ... z dnia ... grudnia 2004 roku zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na części obszarów objętych zobowiązaniem ONW.

Zgodnie z przepisami § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planami rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2006 r., nr 75, poz. 522 z późn. zm.), w przypadku gdy zaniechanie działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży dzierżawy lub innej umowy, nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, pomoc finansowa na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie podlega zwrotowi w części przyznanej do działek rolnych, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, jeżeli producent rolny złożył do siewnika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na formularzu udostępnionym przez tę Agencję, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych, w którym podmiot ten zobowiązuje się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem ONW podjętego przez poprzedniego posiadacza oraz zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach ONW, uzyskanej przez producenta rolnego, jaką producent obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych. Ponadto producent przejmujący zobowiązanie ONW oświadczy, że przez okres liczony od dnia przeniesienia na jego rzecz posiadania działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania do dnia złożenia oświadczenia prowadził na tych działkach działalność rolniczą zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Z powyższego wynika, że obowiązek złożenia w/w oświadczenia ciążył na producencie rolnym, a nie na przejmującym działki rolne. Ponadto, termin określony w w/w rozporządzeniu jest terminem materialnoprawnym, który nie podlega przywróceniu na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. Termin na w/w oświadczenia upłynął w dniu 3.07.2006 r.

Jednakże zgodnie z treścią obowiązującego w przedmiotowej sprawie jako przepisu prawa materialnego art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWGT) nr 3508/92 (Dz.U.UEL z dnia 12 grudnia 2001r.) w związku z art. 81 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.) dot. zwrotu należnych płatności w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3 (ust. 1).

Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5 tego przepisu).

W niniejszej sprawie płatność ustaloną decyzją z dnia ...12.2004 roku zrealizowano w dniu ...01.2005 roku na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego.

W dniu ...07.2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. skierował do Dyrektora .. Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wniosek o wszczęcie procedury w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W dniu ...07.2009 roku Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w O.wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w tej sprawie.

Odpis tego postanowienia W. O. otrzymał w dniu ...07.2009 roku. Tym samym upłynął 4 letni okres pomiędzy datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze przyznanej płatności i organ w oparciu o oświadczenia i wyjaśnienia skarżącego winien zbadać, czy beneficjent działał w dobrej wierze. Wskazuje bowiem że w dniu kiedy nastąpiło przeniesienie posiadania nieruchomości tj. ...01.2006 rok. Dyrektor P. w B. zobowiązał się do dokonania wszelkich czynności związanych z następstwami zmiany podmiotu będącego we władaniu nieruchomości. Jak wskazał to skarżący po uzyskaniu informacji od pracownika Agencji w terminie uzupełnił część oświadczenia, które dotyczyło jego danych pozostałą część pozostawiając do uzupełnienia następcy.

W rozpoznanej sprawie organy obu instancji nie rozważyły, czy w tak ustalonym stanie faktycznym nie zachodziła okoliczność dobrej wiary beneficjenta w sytuacji, gdy płatność dotyczyła roku 2004, którą zrealizowano w dniu ...01.2005 roku, a odpis postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności W. O. otrzymał w dniu ...07.2009 rok. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję należało uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić zaprezentowany powyżej pogląd prawny, a w konsekwencji ustalić, czy zostały spełnione przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.). Wykonanie zaskarżonej decyzji wstrzymano w oparciu o art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 powołanej pow. ustawy.