Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 208/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 187 par. 1 i art. 191
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości P. B. & E. sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz Syndyka masy upadłości P. B. & E. sp. z o.o. w B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z [...]r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. orzekł o zabezpieczeniu na majątku Spółki z o. o. P. B. & E. (skarżąca, Spółka) zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2013 r., w przybliżonej kwocie 1.510.159 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 145.617 zł.

2. W odwołaniu od decyzji skarżąca zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu podniosła, że decyzja orzekająca o zabezpieczeniu na jej majątku przedmiotowego zobowiązania nie została doręczona na prawidłowy adres. Skarżąca zapoznała się z treścią zaskarżonej decyzji [...] r. w siedzibie organu, przeglądając akta postępowania podatkowego. Spółka wskazując na art. 145 § 2 O.p. zarzuciła, że doręczenie zaskarżonej decyzji na adres siedziby Spółki było niezgodne z udzielonym pełnomocnictwem oraz z pismem wskazującym, że korespondencja winna być kierowana na adres pełnomocnika.

3. Postanowieniem z [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując na art. 162 § 1 i § 2 O.p. stwierdzając, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Organ wskazał, że decyzja Naczelnika o zabezpieczeniu nadana została na adres siedziby Spółki, tj. [...], przesyłką listową poleconą w dniu [...] r. Na kopercie przesyłki znajdują się adnotacje o dwukrotnym jej awizowaniu, Przywołując art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 O.p. organ podał, że z uwagi na upływ 14-dniowego terminu do odbioru przesyłki z Urzędu Pocztowego, decyzję tę uznano za doręczoną w ostatnim dniu tego terminu, tj. w dniu [...] r. Stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 O.p. 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął [...] r. a odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, Spółka wniosła pismem z [...] r. nadanym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu, a więc po terminie.

4. Dyrektor ustosunkowując się do zarzutu doręczenia ww. decyzji pod błędny adres przytoczył art. 151, art. 145 § 1 i § 2 oraz art. 137 § 3 O.p. wskazując, że z treści udzielonego pełnomocnictwa wynika, iż E. D. upoważniona została do reprezentowania skarżącej wyłącznie w sprawach związanych z prowadzeniem bieżących spraw księgowych, w szczególności do składania i podpisywania deklaracji podatkowych oraz odebrania zaświadczeń o nadaniu numeru NIP i NIP-UE. Zatem z uwagi na brak pełnomocnictwa do występowania w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji zgodnie z art. 151 O.p. doręczył na adres jej siedziby sporną decyzję. Za nieistotne dla sprawy uznał wskazanie przez Spółkę w piśmie z [...] r. adresu biura rachunkowego, jako adresu do doręczeń. W ocenie organu odwoławczego okoliczności wskazane we wniosku nie pozwoliły na jego pozytywne rozpatrzenie, ponieważ nie wypełniają warunków określonych w art. 162 § 1 O.p. Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, tym samym nie spełniła warunków określonych art. 162 § 1 O.p. poprzez wskazanie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

5. W skardze do Wojewódzkiego Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzucając naruszenie art. 137 § 4, art. 145 § 2, art. 150, art. 162 § 1 oraz art. 169 § 1 i § 4 O.p. poprzez ich niezastosowanie lub błędną wykładnię. Wskazała, że w aktach sprawy znajdują się:

pismo Prezesa Zarządu skarżącej z [...] r. (złożone [...]r) zawierające wniosek o przesyłanie wszelkiej korespondencji dla spółki na adres Biura Rachunkowego E. D.

pełnomocnictwo udzielone w dniu [...] r. (złożone dnia [...]r.) przez Prezesa Zarządu skarżącej E. D. prowadzącej Biuro Rachunkowe, ul. [...] do reprezentowania spółki we wskazanym tam zakresie.

Skarżąca stwierdziła, że ww. dokumenty zostały złożone przez Prezesa Zarządu skarżącej Spółki ze względu na to, że miał on świadomość, iż pod adresem rejestrowym korespondencja nie jest odbierana regularnie. Prezes Zarządu, wykazując się należytą starannością, złożył w urzędzie skarbowym pisma wskazujące adres do doręczeń. W ocenie skarżącej zatem doręczenie zaskarżonej decyzji na adres siedziby Spółki było niezgodne z udzielonym pełnomocnictwem z dnia [...] r. E. D. prowadzącej Biuro Rachunkowe oraz z treścią pisma z dnia [...] r. o kierowanie korespondencji na adres pełnomocnika. Zdaniem skarżącej, biorąc pod uwagę art. 145 § 2 O.p. i doręczenie decyzji na adres inny, niż wskazany w treści wymienionych dokumentów, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Spółki. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest zasadny.

6. Skarżąca zarzuciła, że organ tylko jednym zdaniem odniósł się do pisma z [...] r., w którym wskazane zostało Biuro rachunkowe E. D. jako właściwe do odbioru wszelkiej korespondencji, uznając ten fakt za nieistotny dla sprawy. Tymczasem z treści tego dokumentu wynika, że E. D. została upoważniona do odbioru całej korespondencji kierowanej do skarżącej, zaś zgodnie z art. 137 § 4 O.p. do pełnomocnictwa w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy prawa cywilnego, według których pełnomocnictwo należy interpretować w razie wątpliwości zgodnie z wolą stron czynności. Połączenie dwóch dokumentów, tzn. pisma wskazującego adres biura rachunkowego jako adresu do doręczeń w połączeniu z pełnomocnictwem udzielonym E. D., wskazują na jednoznaczną wolę zarządu Spółki, aby E. D. była osobą nie tylko upoważnioną do podpisywania deklaracji podatkowych, ale przede wszystkim do odbioru korespondencji. W ocenie skarżącej uznanie pisma Spółki za dokument nieistotny dla rozstrzygnięcia kwestii uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie znajduje podstaw w przepisach Ordynacji podatkowej.

7. Skarżąca podniosła, że Jeżeli organ uznał pismo z [...]r. za niespełniające wymogów formalnych dla pisma wskazującego adres do korespondencji inny niż adres siedziby strony, to zgodnie z art. 169 § 1 O.p. był zobowiązany wezwać stronę do usunięcia braków formalnych, lub zgodnie z art. 169 § 4 O.p. wydać postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Takich działań organ nie podjął czym naruszył art. 169 O.p. Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem organ zaakceptował wskazanie adresu do korespondencji, aczkolwiek niekonsekwentnie, ponieważ część korespondencji przesyłał na adres E. D., z wyłączeniem jednak spornej decyzji. Dodała, że organ kontaktował się telefonicznie z E. D. (a nie z Prezesem Zarządu) w sprawie przeprowadzonych kontroli w zakresie VAT, co wykracza poza zakres "bieżących spraw księgowych" i oznacza traktowanie jej jako osoby upoważnionej, zgodnie z treścią obu wskazanych dokumentów. W ocenie skarżącej stanowi to naruszenie art. 137 § 4, art. 145 § 2 i art. 169 § 1 i § 4 O.p.

8. Nieprawidłowe doręczenie spowodowało dla Spółki ujemne skutki i pozbawiło ją możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca nie mogła ustosunkować się do przedmiotowej decyzji, co stanowi naruszenie art. 123 § 1 O.p. Skarżąca dodała, że jej działanie związane z prośbą o kierowanie korespondencji na adres biura E. D. znajduje także uzasadnienie na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej, które kreują instytucję pełnomocnictwa do doręczeń. Art. 147 O.p. nakłada na przedsiębiorców obowiązek ustanawiania pełnomocnika do spraw doręczeń w przypadku wyjazdów zagranicznych dłuższych niż 2 miesiące. Przepisy nie wykluczają jednak możliwości ustanowienia takiego pełnomocnika przez przedsiębiorcę w innych okolicznościach. Istotnym w sprawie jest, że prezes zarządu odpowiedzialny za prowadzenie jej spraw, przebywa długotrwale poza siedzibą Spółki w B. W związku z tym, odbieranie korespondencji pod adresem siedziby Spółki jest utrudnione. Okoliczność długotrwałego przebywania prezesa poza siedzibą Spółki przemawiało za tym, że Spółka, dochowując należytej staranności i wykazując się dbałością o prowadzone interesy, skierowała do urzędu skarbowego pismo z prośbą o kierowanie wszelkiej korespondencji na adres biura E. D.

8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

9. Skarga jest zasadna. W tym miejscu należy podkreślić, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012r poz. 270 dalej ustawa p.p.s.a.) uchyla postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

10. Skarżąca nie kwestionowała w sprawie okoliczności, że wniosła odwołanie po upływie terminu do złożenia tego środka zaskarżenia według wyliczeń wskazanych przez organ. Przedmiotem sporu w sprawie natomiast było wykazanie przez skarżącą, że jej zachowanie spełniało przesłanki z art. 162 § 1 O.p. tj, że stanowiło niezawinione z jej strony uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dnia [...] r o zabezpieczeniu na majątku Spółki. Uzasadnienie swojego stanowiska skarżąca opierała na dwóch dokumentach (organ nie kwestionował ich złożenia). Zdaniem skarżącej ich treść dowodzi, że działanie organu naruszało przepisy postępowania w istotnym zakresie. Pierwsze pismo, z dnia [...]r, złożone zostało w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w B. w dniu [...]r., natomiast drugie, opatrzone nazwą "Pełnomocnictwo" z dnia [...] r, złożone zostało w tymże organie w dniu [...]r. W ocenie skarżącej ich treść zobowiązywała organ do przekazywania wszelkiej korespondencji kierowanej do Spółki na wskazany w nich adres Biura Rachunkowego E. D.

11. Zgodnie z art. 136 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. O ile strona ustanowiła takiego pełnomocnika, organ, zgodnie z art. 145 § 2 O.p. pisma dla strony doręcza temu pełnomocnikowi. Oceniając zarzuty skargi, w których skarżąca prezentuje stanowisko, że treść pisma z [...]r, obligowała organ do potraktowania E. D. jako pełnomocnika do działania w sprawie, Sąd uznał je za nieuzasadnione. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, nie było podstaw do potraktowania tego pisma jako pełnomocnictwa na gruncie obowiązujących przepisów do reprezentowania Spółki w takim zakresie, by były podstawy do doręczenia na jego podstawie spornej decyzji E. D. Treść, i płynący z niej zakres umocowania, nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, obejmując upoważnienie do reprezentowania Spółki "w sprawach związanych z prowadzeniem bieżących spraw księgowych", w tym "do składania i podpisywania deklaracji podatkowych, odebrania zaświadczeń o nadaniu numeru NIP oraz NIP-UE." Z zapisów tego dokumentu nie można w żaden sposób wywodzić pełnomocnictwa dla E. D. do reprezentowania Spółki w postępowaniu o zabezpieczenie. Stanowisku skarżącej przeczy także zestawienie dat wystawienia i złożenia ([...] r.) dokumentu z datą wydania decyzji o zabezpieczeniu ([...] r). Trudno uznać, że w 2013 r skarżąca przewidywała możliwość wydania decyzji o zabezpieczeniu i na tę okoliczność złożyła przedmiotowe pełnomocnictwo.

12. Wątpliwości Sądu natomiast budzi charakter drugiego z pism, z dnia [...]r , które wpłynęło do organu w dniu [...] r. Z treści tego pisma, podpisanego przez Prezesa Zarządu Spółki, wynika wskazanie adresu dla doręczeń "wszelkiej korespondencji" Spółki na podany w nim adres. Pismo to złożone zostało do Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...]r, adresowane jest do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Postępowanie wymiarowe, którego efektem jest decyzja o zabezpieczenia objęta sporem w tej sprawie co do jej doręczenia, prowadzone było natomiast przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Ten ostatni organ wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w maju 2013 r. o zabezpieczenie.

13. W zaskarżonym postanowieniu organ do pisma z dnia [...] r. odniósł się w sposób lakoniczny, stwierdzając w podsumowaniu analizy przepisów ustawowych o zasadach dokonywania doręczeń osobom prawnym, że wskazanie adresu biura rachunkowego jako adresu dla doręczeń dla Spółki, pozostawało nieistotne dla rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem Sądu z wnioskiem takim, w świetle przedstawionych w zaskarżonym postanowieniu okoliczności, nie można się zgodzić.

14. Zgodnie z art. 151 O.p. doręczeń dla osób prawnych dokonuje się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Niewątpliwie zawsze osobą uprawnioną do odbioru korespondencji jest Prezes zarządu Spółki, tym samym adres jego funkcjonowania, skoro spółka działalności nie prowadzi. Organ powołał się również na art. 17 ust 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, który ustanawia domniemanie prawdziwości danych wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego, wskazując na zamieszczony tam adres Spółki. Jednocześnie organ uznając równorzędność adresu Spółki z miejscem wykonywania działalności jako miejsc właściwych dla dokonywania doręczeń podkreślił, że "chodzi tu o obiektywnie uchwytne miejsca wykonywania działalności".

15. Podzielając prawidłowość powyższych wywodów organu, Sąd stwierdził, że organ nie odniósł ich prawidłowo do przedstawionego stanu faktycznego. Na wstępie należy wskazać, że zapisy ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie nakładają obowiązku umieszczania w nim dokładnego adresu spółki, ograniczając konieczność określenia siedziby do podania miejscowości. Adres miejsca faktycznego prowadzenia działalności wynika zwykle z akt rejestrowych. Tymczasem ze stanowiska skarżącej wynika, że z uwagi na brak faktycznego wykonywania działalności pod dostępnym w aktach KRS adresem, przedstawiciel Spółki złożył organowi podatkowemu informację o adresie właściwym dla doręczeń. Wyrazem tego stanowiska było właśnie pismo z [...] r.

16. W ocenie Sądu charakter tego pisma ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, albowiem skuteczne złożenie go w postępowaniu dawałoby podstawy do uznania, że właściwy dla doręczeń byłby wskazany przez Spółkę adres. Sąd jednak nie dysponował wiedzą, na jakim etapie i w związku z jakim postępowaniem przedmiotowe pismo zostało złożone. Odpowiedzi na takie pytanie nie potrafił udzielić także obecny na rozprawie pełnomocnik organu. Niespornie pismo takie zostało złożone nie do organu, który prowadził postępowanie wymiarowe – był nim Dyrektor Urzędu kontroli Skarbowej w B., lecz do organu właściwego dla prowadzenia postępowania zabezpieczającego – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Nie sposób przy tym jednoznacznie zinterpretować celu złożenia, skoro dokonano tego na ponad rok wcześniej przed wydaniem decyzji o zabezpieczeniu. Nie można przy tym wykluczyć, że pismo o podobnym charakterze (wskazującym przedmiotowy adres dla doręczeń) złożone zostało w aktach rejestrowych Spółki. Organ nie ustalił tych okoliczności, traktując sporny dokument jako nieistotny dla rozstrzygnięcia.

17. Ponownie rozstrzygając sprawę, organ zobowiązany będzie ustalić okoliczności złożenia przez skarżącą Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. przedmiotowego pisma z dnia [...]r. Szczególnie, czy wiązało się ono z jakimś konkretnym postępowaniem, czy pozostawało ono w jakiś związku z postępowaniem, w którym wydana została decyzja o zabezpieczeniu. Istotne będzie również, czy w sprawie wymiarowej, która była podstawą do stosowania zabezpieczenia, korzystano z adresu doręczeń lub kontaktu ze skarżącą pod adresem E. D., jak zarzuca to skarżąca. Istotnym będzie także ustalenie, czy organ prowadził jakąś korespondencję ze skarżąca wyjaśniająca cel złożenia pisma, jak również, czy skarżąca taki adres złożyła do akt rejestrowych.

18. Mając na uwadze powyższe wskazania, które skutkują uznaniem, że w sprawie nie dokonano ustaleń faktycznych w pełnym zakresie, co naruszało art. 187 § 1 O.p i art. 191 O.p., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Na podstawie art. 152 Sąd orzekł o braku wykonania zaskarżonego postanowienia a na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania (suma kosztów zastępstwa z opłatą od dokumentu z tego tytułu, 257 zł oraz uiszczonego wpisu – 100 zł).