Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 907/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 6 ust. 1 akapit drugi, art. 23 ust. 1, art. 14 ust. 3, art. 25 ust. 2, art. 60 akapit drugi
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia NSA Anna Moskała, sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant specjalista Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. K na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...].05.2013 r. W. K. (dalej: strona, skarżący) zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w O. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku zadeklarował 38 działek ewidencyjnych, w tym działki nr [...],[...] oraz działka nr 200/9. Natomiast w sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych zadeklarował działki rolne do jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz do uzupełniającej płatności podstawowej (UPO) o łącznej powierzchni deklarowanej 354,57 ha.

W dniu [...].07.2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych odnośnie powierzchni gruntów na działce ewidencyjnej ogółem, dla działek [...] oraz [...]. W dniu [...].07.2013 r. strona złożyła korektę wniosku odnośnie działek [...] i [...], uzupełniając braki formalne wskazane w wezwaniu.

Kontrola administracyjna wniosku wykazała, iż wniosek o płatności do gruntów rolnych za rok 2013 na działki nr [...],[...] (działka rolna U/Ul) oraz działkę o nr [...] (działka rolna AA/AA1) złożył także inny producent rolny, a suma powierzchni deklarowanych przez wszystkich rolników ubiegających się o płatność JPO/UPO na ww. działce jest większa niż maksymalny kwalifikowany obszar (PEG) występujący na tej działce zgodnie z systemem LPiS. W związku z powyższym w dniu [...].07.2013 r. wezwano strony konfliktu krzyżowego (także skrzącego) do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi strona (skarżący) w dniu [...].11.2013 r. złożyła korektę wniosku, w której wycofała w całości działkę U/Ul o pow. 28,02 ha oraz podtrzymała deklarację działki nr [...] z wniosku z dnia [...].05.2013 r.

Pismem z dnia [...].08.2013 r. (znak własny [...]), Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy we W. poinformował, iż w związku z przeprowadzoną lustracją w dniu [...].08.2013 r. działek o nr [...] oraz [...], stwierdzono, iż grunty te są wyłączone z produkcji rolnej, nie są użytkowane rolniczo, miejscami zachwaszczone. Stan działek na dzień lustracji stanowi nieskoszona łąka. Kolejnym pismem z dnia [...].10.2013 r. (znak własny [...]), Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w W. poinformował, że strona oświadczyła, iż nie użytkuje rolniczo działki [...] o powierzchni deklarowanej 35,93 ha we wniosku z dnia [...].05.2013 r.

Organ I instancji poinformował stronę, na podstawie art. 10 § 1 kpa, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. W dniu [...].01.2014 r. strona złożyła kserokopię pisma Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...].07.2013 r., z którego wynika, iż skarżący w dniu [...].05.2013 r. wygrał przetarg nieograniczony na dzierżawę działek nr [...] i [...], jednakże umowa dzierżawy nie została zawarta.

W tym stanie, decyzją (nr [...]) z dnia [...].01.2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. odmówił przyznania stronie:

- jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 56.742,70 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu trzech lat kalendarzowych;

- uzupełniającej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 9.525,91 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu trzech lat kalendarzowych

oraz przyznał płatność cukrową w wysokości 31.044,64 zł wynikającą z pomniejszenia o kwotę 568,15 zł, ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji wskazał, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności wynosiła dla JPO i UPO - 354,57 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 286,23 ha. Powyższe spowodowane zostało faktem wykluczenia z płatności gruntów położonych na działkach rolnych U/Ul (działki ew. nr [...],[...]obrębie oraz działki FC/FC1, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], a także stwierdzonymi nieprawidłowościami na działce nr 4.

W odwołaniu strona podniosła, że w dniu [...].11.2013 r. złożył wycofanie działek [...] i [...] i w związku z tym wycofaniem powierzchnia uległa zmniejszeniu do 326,55 ha i nie przekroczyła 20 %. Odnośnie działki [...] strona oświadcza, iż na chwilę obecną nie użytkuje działki, ale poczyniła konkretne nakłady finansowe w postaci zakupu 40 jednostek siennych kukurydzy w łącznej wysokości 16000,00 zł celem obsiania tej działki.

Zaskarżoną decyzją z dnia z dnia [...].04.2014 r. (znak sprawy [...]), na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 kpa; art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.); art. 7 ust. 1, 2 oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.), Dyrektor Oddział Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że warunki przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia [...] stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (nazywana w dalszej części decyzji także ustawą).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 -1a ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów,. ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast jak stanowi art. 7 ust. 2 ustawy, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Wskazano, że w myśl art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy, wysokość płatności: bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności.

Podniesiono, że zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (DZ. Urz. UEL z 2009r. L 316/65), rolnik może zgłaszać poprawki na dokonanie zmiany w uprzednio zgłoszonym wniosku po terminie 31 maja, ale przed ostatecznym terminem na złożenie wniosku (w 2012 roku 15 maja + 25 dni), przy czym dla działek zgłoszonych do płatności w tym terminie stosuje się zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności przypadającej na faktyczną powierzchnię tych działek.

Ponadto możliwość wprowadzenia zmian przez rolnika została wyłączona w przypadku kiedy to organ - a nie rolnik z własnej inicjatywy - dostrzegł błąd. Zgodnie, bowiem z art. 14 ust. 3 ww. rozporządzenia, "jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub, jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie są dozwolone odnośnie do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości."

Wskazano, że ustawodawca bardzo wyraźnie wskazał również, kiedy i w jakich przypadkach można dokonać wycofania całego wniosku lub jego części. Zgodnie z art. 25 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009, wniosek o przyznanie pomocy można w każdej chwili wycofać w całości lub w części na piśmie. Jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o przyznanie pomocy lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części wniosku, których dotyczą nieprawidłowości. (ust. 2).

Zdaniem organu odwoławczego, analiza materiału dowodowego w sprawie wskazuje, że w odpowiedzi na wezwanie organu, w dniu [...].11.2013 r. strona wyraźnie oświadczyła, iż nie użytkuje gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...]. Z tej też przyczyny wykluczenie z płatności tych gruntów o pow. 28,02 ha należy uznać za właściwe, zgodne tak ze stanem faktycznym jak i przepisami ustawy zawartymi, przede wszystkim w art. 7 ust. 1 i 2.

Wskazuje, że odnośnie działki [...], strona oświadczył w piśmie z dnia [...].10.2013 r., iż nie była ona przez niego użytkowana ani nie jest użytkowana. Co potwierdziła także w odwołaniu. Tym samy ta powierzchnia podlega także wykluczeniu z płatności.

Podniesiono w tym zakresie, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1122/2009, w przypadku gdy różnica między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 wynika z celowych zawyżeń, to jeśli różnica ta przekracza 0,5% obszaru zatwierdzonego lub 1 ha, pomoc, do której rolnik były uprawniony na mocy art. 57, nie jest przyznawana w odniesieniu do danego roku kalendarzowego w ramach przedmiotowego systemu pomocy.

Ponadto jeśli różnica ta wynosi ponad 20% obszaru zatwierdzonego, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57. Kwota ta podlega odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe do spłaty saldo zostaje anulowane.

Wskazano, że wymieniona w cytowanym wyżej przepisie przesłanka celowego (działania) zawyżenia została w przedmiotowej sprawie spełniona. Jak wynika z akt sprawy: pism skierowanych przez Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych odnośnie działek nr [...],[...], działki te w 2013 roku w ogóle nie były użytkowane rolniczo, stanowiły teren zachwaszczony, zakrzaczony, stan określony na dzień lustracji jako niewykoszona łąka. Natomiast strona zadeklarowała we wniosku, iż uprawia na powyższych działkach roślinę w plonie głównym, która jest uprawniona zarówno do jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Dopiero w wyniku konfliktu krzyżowego strona w dniu [...].11.2013 r. wycofała powyższe działki z wniosku. Wskazuje to, zdaniem organu odwoławczego, że strona działała z pełną świadomością, ponieważ w dniu [...].05.2013 r. wygrała przetarg nieograniczony na dzierżawę działek nr [...]i [...], jednakże umowa dzierżawy nie została zawarta i nie użytkowała tych działek.

Podniesiono w tym zakresie, że odnośnie działki 200/9, skarżący złożył w dniu [...].10.2013 r. oświadczenie do Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych, iż w 2013 r. nie użytkował rolniczo powyższej działki.

Dodatkową okolicznością przemawiającą za przyjęciem, iż działanie strony spełnia przesłanki umyślności co do konsekwencji wypływających ze wskazania we wniosku powierzchni nieuprawnionych stanowi fakt, iż składając wniosek na ostatniej stronie wniosku podpisała oświadczenia i zobowiązania. Podpisała miedzy innymi oświadczenie, że znane jej są zasady przyznawania płatności i pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Strona była zatem świadoma obowiązków ciążących na niej w związku z otrzymaniem płatności.

Następnie wskazano w uzasadnieniu wyliczenie procentowej różnicy między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną

Powierzchnia zadeklarowana we wniosku (JPO i UPO): 354,57 ha. Powierzchnia stwierdzona po kontroli administracyjnej: 286,23 ha. Tym samym różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, tj. powierzchnia zawyżona wyniosła 68,34 ha. Natomiast procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynikła z wyliczenia (68,34 ha/286,23)*100 %= 23,8759%

Wskazano także sposób wyliczona kwota sankcji: Powierzchnia zawyżona x stawka płatności. Czyli dla JPO: 68,34 ha x 830,30 zł = 56.742,70 zł. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2013 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2013 r. (Dz. U. z 2013r., poz. 1334) i wynosi 830,30 zł.

Natomiast dla UPO; 68,34 ha x 139,39 zł = 9.525,91 zł. Stawka uzupełniającej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2013 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2013 r. ( Dz. U. z 2013r., poz. 1360) i wynosi 139,39 zł.

W skardze skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

- art. 77 kpa w zw. z art. 7 kpa - poprzez nie zabranie w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzenie przez organ I i II instancji całego zebranego materiału dowodowego i całkowicie dowolne ustalenie przez organy, iż procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 23,8759 %, nie uwzględniając w żaden sposób korekty dokonanej przez skarżącego,

- art. 80 kpa, w związku z uznaniem przez organ, iż w sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego zostały udowodnione okoliczności, iż skarżący działał z zamiarem zamierzonego braku zgodności,

- art. 8 kpa, poprzez działanie organu w sposób niezgodny z zasadą prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, w związku z całkowicie dowolnym uznaniem, iż w sprawie zaktualizowały się przesłanki do nałożenia sankcji na skarżącego, przy jednoczesnym całkowitym nie uwzględnieniu jego postawy oraz dokonanej korekty,

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 ust. 4 pkt. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, pomimo iż skarżący dokonał korekty złożonego wniosku,

- art. 7 ust. 1-1 a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec nie przyznania należnej jednolitej płatności obszarowej,

- art. 7 ust.2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec nie przyznania należnej płatności uzupełniającej,

- art. 14 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu,

- art. 60 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1222/2009 r., poprzez zastosowanie sankcji względem skarżącego pomimo braku występowalności przesłanek ją warunkujących.

W związku z powyższym skarżący wystąpił o: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, że wezwany do złożenia wyjaśnień co do treści wniosku tj. gruntów nim objętych, niezwłocznie po powzięciu wiadomości o zaistniałej nieścisłości, w dniu [...].11.2013 r. złożył korektę, wycofując w całości przedmiotowe działki o powierzchni 28,02 ha. Decyzja organu I instancji została wydania w dniu [...].01.2014 r., a zatem organ zapoznał się z korektą złożona przez rolnika odnośnie działek 520/13 oraz 520/9, dlatego brak racjonalnych przesłanek warunkujących uwzględnienie obszaru przedmiotowych działek (28,02 ha) w ramach podejmowania rozstrzygnięcia. Powyższe zachowanie wskazuje, że nie miał zamiaru poboru nienależnej płatności. Dokonanie stosownej korekty wniosku wyklucza możliwość stosowania sankcji..

Podniesiono w uzasadnieniu, że błędna jest także interpretacją faktu nie zawarcia umowy dzierżawy działek nr [...] i [...], w kontekście wygrania przez skarżącego w dniu [...].10.2013 r. przetargu niegraniczonego na dzierżawę przedmiotowych gruntów. Nie zbadano bowiem w żaden sposób powodu braku zawarcia umowy dzierżawy na analizowanych gruntach, organy ograniczyły się jedynie do wyciągnięcia negatywnych wniosków oraz konsekwencji w stosunku do wnioskodawcy.

Odnośnie działki [...] podkreślono, że skarżący wykazał w wiarygodnym stopniu zamiar użytkowania przedmiotowej działki, podnosząc chociażby okoliczność zakupu 40 jednostek kukurydzy o wartości 16.000,00 zł. Doświadczenie życiowe oraz logika nakazują ocenić powyższe działanie jako bezsporny przejaw zamiaru użytkowania analizowanego gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Dalej wskazano, że warunkiem sine qua non dla zastosowania sankcji przewidzianej w art. 60 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1222/2009, jest celowość dokonanych zawyżeń, a zatem by zastosować przewidzianą niniejszym przepisem represję, należałoby wykazać w sposób bezsporny zamiar rolnika ukierunkowany na pobór większych "dopłat obszarowych" niż te, które się mu de lege lata należą. W przedmiotowej sprawie ten zamiar wnioskodawcy został stwierdzony przez organy na zasadzie poczynienie pewnego rodzaju założenia, będącego efektem dokonanej w sposób dowolny interpretacji stanu faktycznego sprawy oraz stronniczej wykładni przepisów prawa. Zamiar bezpośredni, a zatem świadome podjęcie określonych działań w celu osiągnięcia założonego celu w przedmiotowym postępowaniu nie został wykazany.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, w sprawie odmowy przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 - na mocy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm. nazywana dalej także "ustawą") – nie narusza prawa procesowego i materialnego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, według art. 7 ust. 1 ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 7 ust. 1a ustawy).

Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) - do których została przyznana jednolita płatność obszarowa (art. 7 ust. 2 ustawy).

Ponadto, w myśl art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy, wysokość płatności: bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności

Z powyższego wynika niewątpliwie, że jednym z warunków przyznania płatności bezpośrednich jest użytkowanie przez wnioskodawcę gruntów zgłoszonych do płatności, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością, Dofinansowanie przysługuje do rzeczywistej powierzchni kwalifikowanej do płatności. Natomiast w razie stwierdzenia nieprawidłowości oraz niezgodności w tym zakresie - w stosunku do złożonego wniosku, płatność - jej wysokość ustalana jest po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń.

Istotne w sprawie jest, czy wystąpiły, jak chcą organy Agencji, przesłanki uzasadniające dokonanie zmniejszeń powierzchni, wykluczenia powierzchni w stosunku do wniosku, czy taka sytuacja, jak podnosi skarżący, nie wystąpiła.

Zgodnie z art. 23 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (DZ. Urz. UEL z 2009r. L 316/65), rolnik może zgłaszać poprawki na dokonanie zmiany w uprzednio zgłoszonym wniosku po terminie 31 maja, ale przed ostatecznym terminem na złożenie wniosku (w 2012 roku 15 maja + 25 dni), przy czym dla działek zgłoszonych do płatności w tym terminie stosuje się zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności przypadającej na faktyczną powierzchnię tych działek.

Niemniej, możliwość wprowadzenia zmian przez rolnika została wyłączona w przypadku kiedy to organ - a nie rolnik z własnej inicjatywy - dostrzegł błąd. Zgodnie, bowiem z art. 14 ust. 3. rozporządzenia nr 1122/2009, jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub, jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie są dozwolone odnośnie do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości.

Ustawodawca także wskazał, kiedy i w jakich przypadkach można dokonać wycofania całego wniosku lub jego części. Zgodnie z art. 25 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009, wniosek o przyznanie pomocy można w każdej chwili wycofać w całości lub w części na piśmie. Niemniej, jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o przyznanie pomocy lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części wniosku, których dotyczą nieprawidłowości (ust. 2)

Jak wynika z akt sprawy, w odpowiedzi na wezwanie organu (24.07.2013 r.), w związku z ustaleniami kontroli administracyjnej, która wykazała, iż wniosek o płatności do gruntów rolnych za rok 2013 na działki nr [...],[...] i nr [...] złożył także inny producent rolny oraz, że suma powierzchni deklarowanej jest większa niż maksymalny obszar kwalifikowany, skarżący w odpowiedzi w dniu [...].11.2013 r. złożył korektę wniosku, w której wycofała w całości działki o powierzchni pow. 28,02 ha, ponadto oświadczył, iż nie użytkuje tych gruntów rolnych.

Wycofanie wniosku przez skarżącego odnośnie działek nr [...],[...] nastąpiło po poinformowaniu przez organ Agencji skarżącego o nieprawidłowościach, a więc było nieskuteczne w świetle powyższej wskazanego przepisu. W konsekwencji nadal, wbrew twierdzeniu skarżącego, powyższe działki były elementem wniosku strony.

Ponadto jak wynika z akt sprawy (co istotne w sprawie), odnośnie przedmiotowych działek, Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w W. poinformował organy Agencji w piśmie z dnia [...].08.2013 r., w związku z przeprowadzoną lustracją w dniu [...].08.2013 r., iż grunty te są wyłączone z produkcji rolnej, nie są użytkowane rolniczo, miejscami zachwaszczone. Stan działek na dzień lustracji stanowi nieskoszona łąka.

W świetle powyższej wskazanych okoliczności, powyższe grunty nie mogły by uznane jako użytkowanie przez skarżącego. W konsekwencji, jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wykluczenie powyższych gruntów pow. 28,02 ha była zasadne, zgodne tak ze stanem faktycznym jak i przepisami ustawy, zawartymi przede wszystkim w art. 7 ust. 1 i 2.

W tym kontekście nietrafne są zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie uwzględnienie korekty wniosku dokonanej przez skarżącego, a także przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Odnośnie działki nr ewidencyjny [...], jak wynika z ustaleń stanu faktycznego, skarżący tej działki nie użytkował. W piśmie z dnia [...].10.2013 r., Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w W., poinformował organ Agencji, że skarżący oświadczył, iż nie użytkuje rolniczo działki [...] o pow. deklarowanej 35,93 ha we wniosku z dnia [...].05.2013 r. Skarżący potwierdził to w odwołaniu, jak w skardze, podnosząc jedynie, że miał taki zamiar, podejmując w tym kierunku określone nakłady.

Wbrew twierdzeniem skarżącego, sam zamiaru użytkowania przedmiotowego gruntu i ewentualne nakłady na zakup materiału siewnego, nie oznaczają użytkowania przedmiotowego gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie oznaczają jego użytkowania w sposób uprawniających do przyznania wnioskowanej płatności. Nie maja także znaczenia dla sprawy przyczyny, powody nie zawarcia umowy dzierżawy tych gruntów.

W konsekwencji, powierzchnia powyższej działki zgłoszona we wniosku o płatności, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowością, nie mogła zostać uwzględniona jak powierzchnia kwalifikująca do płatności. Podobnie jak powierzchnia działki nr 4, z uwagi na przekroczenie maksymalnego kwalifikowanego obszaru do płatności.

Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, wpisanie niezgodnych z prawdą danych we wniosku o płatność w postaci wyższej powierzchni działek niż rzeczywista powierzchnia kwalifikowana do płatności skutkuje daleko idącymi negatywnymi dla wnioskodawcy konsekwencjami. Ich rodzaj uzależniony jest od rozmiarów stwierdzonych uchybień i może skutkować, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji.

W sprawie, jak to wskazały organy Agencji, podstawą odmowy przyznania jednolitych i uzupełniających płatności i zastosowania sankcji stanowi art. 60 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z nim, jeśli różnica między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym wynosi ponad 20% obszaru zatwierdzonego, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57. Kwota ta podlega odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe do spłaty saldo zostaje anulowane.

Powierzchnia zadeklarowana we wniosku (JPO i UPO) wynosiła 354,57 ha. Powierzchnia stwierdzona po kontroli administracyjne i wykluczeniu wyniosła 286,23 ha. Co oznacza, że procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wyniosła 23,8759%. Zasadnie więc, odmówiono wnioskowanej płatności i zastosowano przewidziane powyższym przepisem sankcje.

Jak wynika z pism skierowanych przez Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych odnośnie działek nr [...],[...], działki te w 2013 roku w ogóle nie były użytkowane rolniczo, stanowiły teren zachwaszczony, zakrzaczony, niewykoszonej łąki. Natomiast strona zadeklarowała we wniosku, iż uprawia na powyższych działkach roślinę w plonie głównym, która jest uprawniona zarówno do jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Dopiero w wyniku konfliktu krzyżowego strona w dniu [...].11.2013 r. wycofała powyższe działki z wniosku. Strona wygrała przetarg nieograniczony na dzierżawę działek rolnych, jednakże umowa dzierżawy nie została zawarta, nie użytkowała tych działek a pomimo tego zgłosiła je do płatności. Skarżący nie użytkowała także działki 200/9 , co wynika z jego oświadczenia z dnia [...].10.2013 r., czego nie neguje w odwołaniu i w skardze, a mimo tego zgłosiła te grunty we wniosku do płatności. Powyższe przemawiającą za przyjęciem, iż działanie strony spełniały przesłankę celowego zawyżenia powierzchni w przedmiotowej sprawie.

Dodatkową okolicznością przemawiającą za przyjęciem, iż działanie strony spełnia przesłanki umyślności, co do konsekwencji wypływających ze wskazania we wniosku powierzchni nieuprawnionych stanowi fakt, iż składając wniosek podpisała oświadczenie, że znane jej są zasady przyznawania płatności i pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Strona była zatem świadoma obowiązków ciążących na niej w związku z otrzymaniem płatności.

Powyższe niewątpliwie pozwala uznać, jak to uczyniono w zakażonej decyzji, spełnienie przesłanki z art. 60 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 - celowego zawyżenia powierzchni w przedmiotowej sprawie. Nie trafny jest zarzut skargi braku wykazania świadome podjęcie określonych działań przez stronę dla osiągnięcia tego celu. Idzie w sprawie bowiem o wskazie zachowań strony, które na takie celowe działanie wskazują, a nie o ustalanie, jaki był rzeczywisty zamiar wnioskodawcy. Nie można więc w sprawie mówić o naruszenia art. 60 rozporządzenie 1122/2009.

Wskazać należy, że stosownie do art. 3 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1). W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust.2).

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).

Z powyższego wynika, że postępowanie w przedmiocie udzielania pomocy bezpośredniej zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w kpa. Przyjęto m.in. zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści

Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, iż faktycznie był użytkownikiem spornych gruntów. Powierzchnię działek rolnych użytkowanych rolniczo, rodzaj uprawy oraz status poszczególnych działek producent deklaruje z własnej inicjatywy i własnoręcznym podpisem potwierdza prawdziwość danych pod groźbą odpowiedzialności karnej za fałszywych oświadczeń. Tym samym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek podania tych danych zgodnie ze stanem faktycznym. Organy Agencji mają przy tym za zadanie dokonać kontroli prawidłowości wniosku strony, co w niniejszej sprawie zostało uczynione. Tym samym, zarzuty naruszenia przez organ I i II instancji przepisów prawa procesowego, w tym art. 8, 80 kpa są bezpodstawne. Materiał dowodowy został wyczerpująco rozpatrzony, strona miała możliwość wypowiedzieć się co do niego oraz czynnie uczestniczyć w postępowaniu.

Wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego skargę oddalono na mocy art. 151 p.p.s.a.