Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 266/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 138 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ II Instancji, organ odwoławczy) z [...] listopada 2014 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. 2013, poz. 267, ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. I., reprezentującej R. I., prowadzącego działalność pod nazwą [...] R. I., ul. [...], [...] (dalej: przedsiębiorca, skarżący, strona skarżąca, przedsiębiorca) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska ([...] WIOŚ, organ I instancji) z [...] lutego 2013 r., znak: [...], wymierzającej karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz.U. Nr 79, poz. 666, ze zm.) poprzez niefinansowanie publicznych kampanii edukacyjnych.

W decyzji z [...] października 2014 r. GIOŚ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] lutego 2013 r.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

[...] WIOŚ w dniach od 17 do 22 stycznia 2013 r. przeprowadził kontrolę w zakresie przestrzegania wymogów ochrony środowiska w przedsiębiorstwie [...] R. I., ul. [...], [...]. W czasie kontroli ustalono, że prowadzona działalność polega na sprzedaży importowanego z Chin sprzętu, takiego jak: alarmy samochodowe, alarmy motocyklowe, sterowniki zamków i centralne zamki oraz czujniki parkowania. Nabywany sprzęt pakowany był w pojedyncze opakowania z tektury oraz opakowania zbiorcze. W latach 2010 i 2011 do zakupionego sprzętu na zlecenie kontrolowanego przedsiębiorcy dodawane były baterie.

W wyniku kontroli ustalono, że kontrolowany w roku 2010 i 2011 wprowadził na terytorium kraju 12,4 kg baterii (8,9 kg w 2010 r. i 3,5 kg w 2011 r.). Organ stwierdził, że przedsiębiorca w okresie objętym kontrolą nie realizował obowiązków wynikających z ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach, m.in. obowiązku, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ww. ustawy, tj. finansowania publicznych kampanii edukacyjnych.

Ustalenia organu zostały odnotowane w protokole z kontroli nr [...], znak: [...], podpisanym przez kontrolującego i kontrolowanego w dniu 22 stycznia 2013 r.

W związku z ustaleniami kontroli [...] WIOŚ w piśmie z dnia 1 lutego 2013 r. znak: [...] zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w trybie art. 100 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach, a następnie w piśmie z 13 lutego 2013 r., znak: [...] zawiadomił o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z ww. materiałami oraz zgłoszenia dodatkowych żądań, uwag lub wniosków. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

[...] WIOŚ w decyzji z [...] lutego 2013 r. wymierzył R. I., prowadzącemu działalność pod nazwą [...] R. I., ul. [...], [...] karę pieniężną za naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach poprzez niefinansowanie publicznych kampanii edukacyjnych.

Strona w piśmie z 5 marca 2013 r. odwołała się od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie. Uzasadniając odwołanie przedsiębiorca poinformował, że w roku 2010 i 2011 wprowadził na rynek krajowy łącznie 12,4 kg baterii typu CR2016. Wysokość kwoty, którą należało przeznaczyć na sfinansowanie publicznych kampanii edukacyjnych w roku 2010 i 2011 wynosi 79,65 zł. Nałożona kara pieniężna jest więc, zdaniem strony, nieadekwatna do popełnionego naruszenia. W odwołaniu podniesiono, że fakt nieprzeprowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych wynikał jedynie z niewiedzy, a nie ze złej woli przedsiębiorcy. Według strony skarżącej, nałożona kara pieniężna w sposób poważny zagraża utrzymaniu płynności finansowej prowadzonej działalności, którą stanowi mała firma, zatrudniająca jedynie dwie osoby. Po rozpatrzeniu sprawy organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W ocenie organu II instancji, kontrola przeprowadzona przez [...] WIOŚ wykazała, że skarżący, jako podmiot wprowadzający baterie i akumulatory na rynek krajowy, nie wykonał obowiązku finansowania publicznych kampanii edukacyjnych za rok 2010 i 2011, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach. Naruszenie to zostało odnotowane w protokole kontroli, do którego strona nie wniosła zastrzeżeń. Zdaniem organu odwoławczego, w czasie trwania postępowania administracyjnego R. I. nie przedstawił dowodów świadczących o wykonaniu przedmiotowego obowiązku poprzez przekazanie na wyodrębniony rachunek Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] określonej kwoty, zgodnie z przepisami art. 37 ust. 4 ww. ustawy lub poprzez przeznaczenie odpowiedniej kwoty na przeprowadzenie publicznej kampanii edukacyjnej we własnym zakresie. W ocenie GIOŚ, organ I instancji był zobligowany z mocy prawa do wydania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentu strony, że niewywiązanie się z obowiązku finansowania kampanii edukacyjnych wynikało jedynie z niewiedzy organ II instancji wyjaśnił, że nie może mieć on wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Podmiot winien był przed rozpoczęciem działalności zapoznać się z obowiązującymi przepisami prawa. Organ odwoławczy wskazał również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nieznajomość prawa, skutkująca brakiem dopełnienia ustawowego obowiązku nie zwalnia z odpowiedzialności w przypadku jego naruszenia i nie może być podstawą do uchylenia kary administracyjnej. GIOŚ wyjaśnił także, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach ma charakter obligatoryjny i organ nie może odstąpić od wymierzenia kary za naruszenie stwierdzone przez organ I instancji, gdyż stanowiłoby to naruszenie dyscypliny finansów publicznych. GIOŚ wskazał ponadto, że wysokość kary pieniężnej, nakładanej na podstawie art. 100 ww. ustawy została określona w powyższym przepisie i zgodnie z nim wynosi od 10 000 zł do 100 000 zł.

W ocenie organu II instancji, [...] WIOŚ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji określił przesłanki, jakie wziął pod uwagę podczas ustalania wysokości administracyjnej kary pieniężnej. GIOŚ podniósł także, że nałożona na stronę kara stanowi najniższą kwotę z zakresu przewidzianego przez ustawodawcę. Według GIOŚ, organ I instancji nie miał więc możliwości jej zmniejszenia z uwagi na obligatoryjność przepisów art. 100 ww. ustawy.

W skardze strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie błędnego stanu faktycznego sprawy, niewskazanie przyczyn zastosowania kary pieniężnej, błędną kwalifikację udzielonych w toku kontroli wyjaśnień i uznanie, że skarżący nie finansuje publicznych kampanii edukacyjnych, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o bateriach i akumulatorach, w sytuacji gdy skarżący dobrowolnie dokonał wpłaty wraz z odsetkami za zawłokę w płatności, a także pominięcie przez organ ustalenia przesłanek zwłoki w dokonanej płatności;

naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn pominięcia faktu dobrowolnej wpłaty w dnia 5 grudnia 2014 r. kwoty 115,00 złotych w celu finansowania publicznych kampanii edukacyjnych;

naruszenie art. 37 ust. 1 w związku z art. 100 ustawy o bateriach i akumulatorach poprzez jego zastosowanie i uznanie, że znajdują one zastosowanie również w sytuacji, gdy skarżący finansuje publiczne kampanie edukacyjne w zwłoce, przy czym dobrowolnie uiszcza on dodatkowo odsetki za opóźnienie w zapłacie;

naruszenie art, 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z [...] lutego 2013 roku wydanej przez [...] WIOŚ.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Według strony skarżącej, zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji oraz przedstawiona w nim argumentacja nie zasługuje na aprobatę. Skarżący wyjaśnia, że wiedząc o możliwości wymierzenia kary za naruszenie przepisów ww. ustawy, w wysokości od 10.000,00 zł, niezwłocznie wykonał ciążące na nim obowiązki, w pierwszym możliwym momencie. W skardze podkreślono, że działanie przedsiębiorcy nie było skierowane na naruszenie jakichkolwiek przepisów, a wynikało jedynie z obiektywnej niemożliwości ich spełnienia związanych z gradacją wydatków konieczną dla zapewnienia bieżącej działalności prowadzonego przedsiębiorstwa. Zdaniem skarżącego, organy pominęły wyjaśnienia przedsiębiorcy i okoliczności oraz przyczyny zwłoki w zapłacie należności. Dokładne i rzetelne postępowanie dowodowe wykazałoby, że brak zapłaty w dniu kontroli nie jest wynikiem złej woli skarżącego, a wyłącznie efektem obiektywnych i niemożliwych do przezwyciężenia przyczyn finansowych. Szczegółowe postępowanie dowodowe powinno doprowadzić do rozważenia okoliczności i jednoznacznego stwierdzenia, czy skarżący uchyla się od zapłaty, czy będąc w zamiarze zapłaty dokona jej w zwłoce.

Okoliczność ta nie została jednak zdaniem skarżącego objęta przeprowadzonym przez organy postępowaniem dowodowym, co skutkuje błędną subsumpcją przepisu art. 100 ustawy o bateriach i akumulatorach. Według skarżącego, w zakreślonym ustawowo terminie zobowiązany nie dokonał dobrowolnej wpłaty na rzecz finansowania publicznych kampanii edukacyjnych. Będąc jednak w zwłoce, spowodowanej kondycją finansową, dokonał zapłaty dobrowolnie w dniu 5 grudnia 2014 r. W skardze podniesiono również, że zobowiązany dobrowolnie uiścił również odsetki on należności głównej za cały okres zwłoki. W ocenie skarżącego, w sprawie nie znajduje zastosowanie art. 100 ustawy o bateriach i akumulatorach, ponieważ nie zrealizowała się dyspozycja wskazanego przepisu.

Organ błędnie ustalił, że skarżący uchylił się od zapłaty należności, w sytuacji gdy skarżący zapłacił należność jednak po przekroczeniu terminu. Oznacza to, że sankcja zawarta w art. 100 ww. ustawy nie powinna mieć do niego zastosowania. Z analizy powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że sankcjonowany jest brak zapłaty należności, a nie zaplata jej po przekroczeniu terminu. Skarżący podniósł, że przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja nie może zostać uznana za zgodną z obecnym stanem faktycznym. Organ pominął wyjaśnienia strony skarżącej. W skardze wskazano również na fakt niewspółmierności kary do ciążącego na stronie obowiązku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn.: Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1) lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zasady postępowania ze zużytymi bateriami i akumulatorami w systemie prawa gospodarki odpadami reguluje ustawa z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach.

Zakresem przedmiotowym ustawy o bateriach i akumulatorach objęte są wszystkie baterie i akumulatory produkowane i wprowadzane do obrotu, niezależnie od ich kształtu, pojemności, masy, składu materiałowego, sposobu użycia oraz niezależnie od tego, czy stanowią przynależność albo część składową urządzenia lub dodatek do innych produktów. Przepisy tego aktu prawnego realizują swoje cele poprzez następujące działania: 1) ograniczenie negatywnego wpływu baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i zużytych akumulatorów na środowisko; 2) redukcję ilości substancji niebezpiecznych w bateriach i akumulatorach oraz właściwe zbieranie i recykling powstających z nich odpadów, w tym przez wspieranie wysokiego poziomu zbierania zużytych baterii przenośnych i zużytych akumulatorów przenośnych; 3) zharmonizowanie wymogów dotyczących zawartości metali ciężkich w bateriach i akumulatorach wymogów dotyczących ich oznakowania oraz 4) zapewnienie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego i uniknięcia zniekształcenia konkurencji w obrębie UE. Zakres podmiotowy ww. ustawy obejmuje m.in. prawa i obowiązki: wprowadzających do obrotu baterie lub akumulatory. W sprawach dotyczących zużytych baterii i zużytych akumulatorów w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013, poz. 21 ze zm.). Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach, wprowadzający baterie lub akumulatory jest obowiązany do finansowania publicznych kampanii edukacyjnych. Według art. 37 ust. 4 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. wprowadzający baterie lub akumulatory, wykonując powyższy obowiązek, przeznacza na publiczne kampanie edukacyjne albo przekazuje, w terminie do dnia 15 marca następnego roku, na wyodrębniony rachunek urzędu marszałkowskiego, co najmniej 0,1% swoich przychodów z tytułu wprowadzenia do obrotu baterii i akumulatorów na terytorium kraju osiąganych w danym roku kalendarzowym. Zgodnie z art. 100 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r., kto, wbrew przepisowi art. 37 ust. 1, nie finansuje publicznych kampanii edukacyjnych, podlega karze pieniężnej od 10.000 zł do 100.000 zł. Karę tę, według art. 103 ust. 1 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r., wymierzał w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Ustawa o bateriach i akumulatorach transponuje do prawa polskiego głównie wymagania dyrektywy 2006/66/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 6 września 2006 r. w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów (Dz.Urz. UE, L 266, z 26 września 2006, s. 1 ze zm.) oraz uchylającej dyrektywę 91/157/EWG. Zasadniczym celem dyrektywy 2006/66/WE jest zminimalizowanie ujemnego wpływu baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i zużytych akumulatorów na środowisko przez redukcję ilości substancji niebezpiecznych w bateriach i akumulatorach, właściwe zbieranie i recykling powstających z nich odpadów, jak również zharmonizowanie wymogów dotyczących zawartości metali ciężkich w bateriach i akumulatorach, wymogów dotyczących ich oznakowania oraz zapewnienia sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego i uniknięcia zniekształcenia konkurencji w obrębie Wspólnoty Europejskiej.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej w ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ szczegółowo wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej. Organ wskazał również, że wymierzenie kary przez organ I instancji w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa miało charakter obligatoryjny. Tym samym argumenty podniesione przez skarżącego, według Sądu, nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Bezspornym jest, że skarżący nie zrealizował obowiązku finansowania publicznych kampanii edukacyjnych w ustawowym terminie, zaś wskazane w skardze przyczyny finansowe w żadnej mierze nie zwalniały go z tego obowiązku. Ponadto należy wyjaśnić, że zarzut skarżącego, dotyczący nieuwzględnienia przez organ II instancji faktu wpłacenia zaległej opłaty wraz z odsetkami, jest całkowicie chybiony, gdyż decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 12 listopada 2014 r., zaś skarżący wpłacił należność dopiero w dniu 5 grudnia 2014 r. Jednym z ustawowych obowiązków wprowadzającego baterie i akumulatory określonych w ww. ustawie w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. było finansowania publicznych kampanii edukacyjnych.

Należy zdaniem Sądu podkreślić, że pozycję prawną wprowadzającego baterie i akumulatory w gospodarce odpadami określają obowiązki i uprawnienia. Obowiązek prawny wprowadzającego baterie lub akumulatory sprowadza się więc najczęściej do tego, że przepis prawa ustanawia dla takiego przedsiębiorcy nakaz lub zakaz określonego zachowania się (działania lub zaniechania). Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez ustawę o bateriach i akumulatorach. Zachowanie będące przedmiotem obowiązku wynikające z określonej normy prawnej może być nakazane lub zakazane. Oznacza to, że może wystąpić obowiązek pozytywny lub negatywny. Obowiązek prawny nie musi się sprowadzać do prostych nakazów lub zakazów. Obowiązek prawny stanowi uwarunkowane przez zawarte w normach prawa żądanie i zagwarantowaną przez przymus państwowy konieczność określonego zachowania się. Według Z. Ziembińskiego, możemy spotkać się z sytuacją, w której "czyn może polegać na jakimś działaniu lub zaniechaniu, a w przypadku, gdy norma nie określa czynu formalnie, lecz wskazuje, jaki stan rzeczy ma być przez adresata normy zrealizowany, czyn może składać się ze złożonego zespołu działań i zaniechań"(zob. Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 99.).

Należy wyjaśnić, że obowiązki wprowadzającego baterie lub akumulatory są pochodną ogólnego obowiązku ochrony środowiska określonego w art., 74 i 86 Konstytucji RP. Na gruncie prawa konstytucyjnego charakterystykę instytucji prawnej obowiązku przeprowadza F. Siemieński. Wyodrębniając części składowe pojęcia obowiązku, wskazuje na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli" (zob. F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125.). Z sytuacjami, w których niewypełnienie obowiązku powinno pociągać za sobą ujemne skutki, mamy do czynienia wtedy, gdy dany przepis prawa nakazuje wiązanie ujemnych skutków prawnych z każdym przypadkiem niewypełnienia danego obowiązku.

Jak wynika z art. 100 ustawy o bateriach i akumulatorach, kto, wbrew przepisowi art. 37 ust. 1, nie finansuje publicznych kampanii edukacyjnych, podlega karze pieniężnej od 10.000 zł do 100.000 zł. Niewypełnienie obowiązku może wywołać ujemne skutki, gdy określony przepis prawa od decyzji wskazanego podmiotu uzależnia to, "czy ten, kto nie zastosował się do odpowiedniego nakazu lub zakazu, ma ponieść owe ujemne skutki prawne, czy też nie ma ich ponosić" (zob. J. Nowacki, Z. Tabor, Wstęp do prawoznawstwa. Część I, Katowice 1986, s. 38.).

W myśl art. 103 ust. 1 ww. ustawy kary pieniężne, o których mowa w art. 97-102, wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Ustalając wysokość kar pieniężnych, o których mowa w art. 97-102, uwzględnia się przede wszystkim stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu (art. 103 ust. 2 ustawy o bateriach i akumulatorach). Podkreślić należy również, że wprowadzający baterie lub akumulatory ma obowiązki o charakterze ogólnym wynikające z przepisów ustawy z 14 grudnia 2012 r o odpadach oraz obowiązki o charakterze szczegółowym wynikające z przepisów ustawy o bateriach i akumulatorach. M. Górski twierdzi, że obowiązki podmiotów poddanych przepisom nowej ustawy o odpadach konstruowane są podobnie jak dotychczas. Jego zdaniem, pod względem podmiotowym można bowiem wyróżnić wymogi o charakterze ogólnym, adresowane do wszystkich tych podmiotów (jest ich jednak stosunkowo mało), oraz dominującą grupę, czyli wymagania kierowane do poszczególnych kategorii podmiotów, a więc posiadaczy odpadów (wszystkich bądź zajmujących się gospodarowaniem odpadami), wytwórców odpadów, sprzedawców i pośredników (M. Górski, Podmioty gospodarujące odpadami. Podstawowe obowiązki, Przegląd Komunalny 2013, nr 5, s. 21).

Przenosząc powyższe rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organom obu instancji nie można postawić zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organy w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji wskazały przyczyny zastosowania kary pieniężnej w niniejszej sprawie.

Należy stwierdzić, że kontrola przeprowadzona przez [...] WIOŚ wykazała w sposób jednoznaczny, że skarżący, jako podmiot wprowadzający baterie i akumulatory na rynek krajowy nie wykonał obowiązku finansowania publicznych kampanii edukacyjnych za rok 2010 i 2011. Naruszenie to zostało odnotowane w protokole kontroli, do którego strona skarżąca nie wniosła zastrzeżeń. W czasie trwania postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił także dowodów świadczących o wykonaniu przedmiotowego obowiązku poprzez przekazanie na wyodrębniony rachunek Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] określonej kwoty zgodnie z normą wynikająca z art. 37 ust. 4 ww. ustawy lub poprzez przeznaczenie odpowiedniej kwoty na przeprowadzenie publicznej kampanii edukacyjnej we własnym zakresie. W tych okolicznościach organy obu instancji były zatem zobligowane do wydania zaskarżonych decyzji.

Odnosząc się do argumentu strony skarżącej, że niewywiązanie się z obowiązku finansowania kampanii edukacyjnych wynikało jedynie z niewiedzy organ II instancji zasadnie wyjaśnił, że nie może mieć on wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że przedsiębiorca winien był przed rozpoczęciem działalności zapoznać się z obowiązującymi przepisami prawa. Organ odwoławczy wskazał również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nieznajomość prawa, skutkująca brakiem dopełnienia ustawowego obowiązku nie zwalnia z odpowiedzialności w przypadku jego naruszenia i nie może być podstawą do uchylenia kary administracyjnej. GIOŚ wyjaśnił również, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach ma charakter obligatoryjny i organ nie może odstąpić od wymierzenia kary za naruszenie stwierdzone przez organ I instancji, gdyż stanowiłoby to naruszenie dyscypliny finansów publicznych. GIOŚ wskazał ponadto, że wysokość kary pieniężnej, nakładanej na podstawie art. 100 ww. ustawy została określona w powyższym przepisie i zgodnie z nim wynosi od 10 000 zł do 100 000 zł. Tym samym nie można uznać za uzasadniony zarzutu strony skarżącej, że wymierzona kara jest karą nie tylko zawyżoną i niewspółmierną.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że kary pieniężne przewidziane w art. 100 ustawy o bateriach i akumulatorach w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r. stanowiły instytucję odpowiedzialności administracyjnej w gospodarce odpadami. Stopniowe przekształcanie się regulacji prawnych dotyczących postępowania z bateriami i akumulatorami w ogólnie przestrzegane normy realizujące założenia koncepcji "społeczeństwa recyklingu" zakłada zwiększenie roli odpowiedzialności prawnej, a zwłaszcza odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorców wprowadzających baterie lub akumulatory.

Odpowiedzialność administracyjna jest jednym z instrumentów zabezpieczenia sytuacji prawnej podmiotu prawa, której wyrazem są jego prawa i obowiązki. Odpowiedzialność administracyjna jest zatem nie tylko pojęciem języka prawnego i prawniczego, które można zastąpić inną konstrukcją normatywną. Jest to pojęcie o ściśle określonej treści normatywnej, która wyraźnie kształtuje stosunki prawne w gospodarce odpadami podmiotów wprowadzających baterie lub akumulatory. Odpowiedzialność prawna w ochronie środowiska oznacza obowiązek ponoszenia przez dany podmiot ujemnych konsekwencji, które są ujęte w przepisy prawne, a które dotyczą stanów lub zdarzeń podlegających ujemnej kwalifikacji normatywnej i przypisywanej prawnie takiemu podmiotowi w określonym porządku prawnym (zob. J. Stelmasiak, Odpowiedzialność prawna w ochronie środowiska. Zagadnienia podstawowe, "Annales UMCS" 1993, Sectio G, t. XI, 22, s. 208 i n.). Podstawą odpowiedzialności administracyjnej w gospodarce odpadami jest czyn bezprawny, niekoniecznie zaś zawiniony. Elementem tej odpowiedzialności jest administracyjnoprawny obowiązek ochrony środowiska przed odpadami. Ten rodzaj odpowiedzialności stwarza prawną możność zastosowania sankcji administracyjnej, wypływającą z faktu naruszenia normy prawnej.

Odpowiedzialność administracyjna w działalności przedsiębiorcy wprowadzającego baterie lub akumulatory jest koniecznym następstwem naruszenia przepisów prawa gospodarki odpadami. Jest to jeden z elementów władztwa administracyjnego, wreszcie zasada ponoszenia ujemnych konsekwencji zachowania sprzecznego z prawem. Kara pieniężna za nie wykonanie obowiązku finansowania publicznych kampanii edukacyjnych jest sankcją administracyjną. Podstawowymi funkcjami sankcji administracyjnych w ochronie środowiska są: funkcja prewencyjna, restytucyjna, wychowawcza, a także represyjna (zob. A. Jaworowicz-Rudolf, Funkcje sankcji administracyjnych w ochronie środowiska, [w:] M. Stahl, R. Lewicka, M. Lewicki (red.), Sankcje administracyjne, Warszawa 2011, s. 222.).

Podnoszony w skardze argument skarżącego, że ustawodawca na mocy art. 1 pkt 37 ustawy z 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o bateriach i akumulatorach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2014, poz. 1322) uchylił art. 100 ustawy o bateriach i akumulatorach także nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ stosował ww. przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r.

W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji określił przesłanki, jakie wziął pod uwagę podczas ustalania wysokości administracyjnej kary pieniężnej. GIOŚ podniósł także, że nałożona na stronę kara stanowi najniższą kwotę z zakresu przewidzianego przez ustawodawcę. Według Sądu, organy obu instancji nie miały więc możliwości jej zmniejszenia z uwagi na charakter normy wynikającej art. 100 ww. ustawy.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. znalazły jednoznaczny wyraz w jej uzasadnieniu, co pozostaje w zgodzie z obowiązkami organu wymienionymi w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.