Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2571/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 109 ust. 1, ust. 3, ust. 6
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. art. 7, 75, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego pisemnie przez Pana M. P. (skarżącego) od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] stycznia 2014 r., znak: [...] ustalającej, że Pan M. P. podlegał w okresie: od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2007 r., od [...] grudnia 2009 r. do [...] grudnia 2011 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał między innymi, że:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie podlegania przez Pana M. P. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie: [...], na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej numer [...] wydanego przez Urząd Miasta S.. Do wniosku załączono wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r. o sygn. akt [...].

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po analizie przedstawionych dokumentów, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...] ustalił, że Pan M. P. podlegał od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia

2007 r., od [...] grudnia 2009 r. do [...] grudnia 2011 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Skarżący odwołał się od przedmiotowej decyzji.

Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia przywołał stosowne przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej ustawa o świadczeniach, ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 z późn. zm.) daje "ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym", ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.) dalej s.u.s., przepisy ustaw dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ wyjaśnił, że z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) wprowadził do ustawy o swobodzie działalności, możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. Zgodnie z obowiązującą treścią art. 14 a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2011 r. - na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy).

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą objęta była ubezpieczeniem zdrowotnym przed dniem 20 września 2008 r. wtedy i tylko wtedy, gdy posiadając stosowne zezwolenia, faktycznie działalność gospodarczą prowadziła (a działalność gospodarcza to działalność zarobkowa, działalność: wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły).

Organ podkreślił, że w stanie prawnym przed dniem 20 września 2008 r., kiedy to nie istniała formalna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt III UK 133/06 stwierdził, że: "Skoro ani Prawo działalności gospodarczej, ani przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidują instytucji zawieszenia bądź przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej, przeto zgłoszenie takiej przerwy w organie ewidencyjnym, a w szczególności tylko w organie rentowym, nie korzysta z domniemania prawnego, z którego wynikałoby czasowe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. W rezultacie ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Prawidłowo zatem Sądy obu instancji uznały, że obowiązek wykazania istnienia usprawiedliwionych przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej obciążał skarżącego."

Oznacza to, że sam brak zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, czy też wyrejestrowanie się z ubezpieczenia zdrowotnego bez oparcia w materiale dowodowym nie jest w stanie obalić domniemania prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Działalność gospodarcza, jest to zarobkowa działalność wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ciągłość działania traktowana jest jako zaprzeczenie działalności jednorazowej. Każda zatem czynność niejednorazowa jest uważana za działalność ciągłą. Ciągłości nie należy rozumieć jako konieczności wykonywania działalności bez przerwy (np. cały rok, cały miesiąc) wystarczy zamiar powtarzalności określonych czynności w celu osiągnięcia dochodu. Zgodnie z przykładami podawanymi przez komentatorów ustaw normujących działalność gospodarczą w orzekanym okresie, działalnością jednorazową jest np. jednorazowe udzielenie korepetycji lub "okazjonalna" sprzedaż owoców. Działalność gospodarcza zgodnie z zasadą wolności gospodarczej może być w zasadzie w dowolnym czasie zakończona przez wykonującego ją przedsiębiorcę, i to bez względu jak krótko czy długo trwała. Komentatorzy ustawy jak i sądy (co już wyżej zasygnalizowano) przyjmują domniemanie ciągłości wykonywanej działalności gospodarczej w okresie figurowania w ewidencji działalności gospodarczej.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Pan M. P. (skarżący) figurował w ewidencji działalności gospodarczej pod nr ewidencyjnym [...], z datą rozpoczęcia prowadzenia działalności od dnia [...] kwietnia 1991 r. Wpis wykreślono od dnia [...] grudnia 2011 r. Pan M. P. nie składał w Urzędzie Miasta S. wniosku o wpis informacji o zawieszeniu lub wznowieniu działalności gospodarczej (pismo z [...] grudnia 2013 r. Urzędu Miasta S.).

W toku postępowania organ I instancji pouczył skarżącego o treści art. 10 kpa, a skarżący wniósł o zwolnienie go z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ nie wykonywał praktycznie żadnej działalności gospodarczej, był jedynie formalnie podmiotem gospodarczym, ale nie uzyskiwał istotnych przychodów.

Również organ II instancji pouczył skarżącego o treści art. 10 k.p.a. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący stwierdził, że dostarczenie dowodów potwierdzających prowadzenie bądź nieprowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej stanowi poważną trudność z uwagi na duży wydatek finansowy z tym związany.

W związku z powyższym Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r, znak: [...] poinformował, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06 "określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne". Ponadto zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.), Narodowy Fundusz Zdrowia nie został wskazany wśród podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji z urzędów skarbowych objętych tajemnicą skarbową, o czym Pan M. P. również został poinformowany. W odpowiedzi na powyższą korespondencję Pan M. P. w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. wskazał, że twierdzenie, iż Narodowy Funduszu Zdrowia nie może uzyskać informacji w urzędzie skarbowym o jego dochodach sprzed lat nie polega na prawdzie.

Organ II instancji podkreślił, że znaczenie prawne dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz wykreślenie wpisu z tejże ewidencji (ewentualnie zawieszenie prowadzonej działalności po dniu 20 września 2008 r.).

Posiadanie czynnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej od dnia 20 września 2008 r. wiąże się z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jedynie wykreślenie wpisu z ewidencji lub odnotowanie przez organ ewidencyjny przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej powoduje - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Również wyrejestrowanie z ubezpieczeń w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, czy też zgłoszenie we właściwym urzędzie skarbowym przerwy w wykonywaniu pozarolniczej działalności, bądź złożenie tamże dokumentów likwidacyjnych, nie stanowi przesłanki do uznania niewykonywania działalności gospodarczej.

Organ powołał się na stosowne orzecznictwo dotyczące tej kwestii.

Narodowy Fundusz Zdrowia podkreślił, że jest związany w przedmiotowej sprawie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], który zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i stwierdził, że Pan M. P. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, a tym samym podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresach: [...].

Z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie przez [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia wynika zatem, że Pan M. P. figurował

w ewidencji działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] kwietnia 1991 r. (data rozpoczęcia działalności) do dnia [...] grudnia 2011 r. (data wykreślenia działalności) pod nazwą [...]. Jednocześnie zgodnie z informacją z Urzędu Skarbowego

w S. z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...], Pan M. P. w latach 1999, 2000, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 wykazał dochód z działalności gospodarczej, natomiast za lata 2001, 2002, 2003, 2005 wykazał stratę.

W tym miejscu dodatkowo należy zauważyć, iż pobieranie przez Pana M. P. renty od [...] września 1998 r. do [...] grudnia 2009 r. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz posiadanie uprawnień emerytalnych od [...] grudnia 2009 r., nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Ponadto w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jednocześnie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym w brzmieniu obowiązującym do dnia 27 września 2001 r. - najniższego wynagrodzenia), od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, w tym również ustalenia czy Pan M. P. spełnia warunki wynikające z ww. przepisów, jest tylko i wyłącznie organ ubezpieczeń społecznych.

Również kwestia ewentualnego umorzenia bądź rozłożenia składki na ubezpieczenie zdrowotne na raty należy do właściwości organu ubezpieczeń społecznych, w tym przypadku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan M. P. – skarżący, skarga ta została uzupełniona pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. przez pełnomocnika skarżącego.

Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak pełnego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego;

- oparcie rozstrzygnięcia na dowodzie z dokumentu informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] listopada 2011 r. – w sytuacji, gdy takiego dokumentu brak w aktach sprawy.

W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi, że:

nie kwestionuje, że od [...] kwietnia 1991 r. do [...] grudnia 2011 r. figurował w ewidencji działalności gospodarczej (później CEIDG) jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Faktem jest również, że wpis tego rodzaju stwarza domniemanie prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem osoba zaprzeczająca prowadzeniu tej działalności powinna przejawiać inicjatywę dowodową w celu wykazania okoliczności przeciwnych. Oczywiste jest, że zazwyczaj to strona posiada najpełniejszą wiedzę na temat faktów mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i powinna brać czynny udział w postępowaniu. Nie można jednak uznać, że domniemanie wyżej wskazane zwalnia organy z obowiązku pełnego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, w szczególności zaś odniesienia się do twierdzeń skarżącego. Organ powinien więc, w okolicznościach konkretnej sprawy, rozważyć czy ze względu na stan zdrowotny lub umysłowy strony jej bierność lub nieudolność w formułowaniu wniosków lub stanowiska procesowego są zawinione i czy powinny rodzić dla niej negatywne konsekwencje prawne. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy należy podkreślić, że w toku postępowania skarżący wielokrotnie wskazywał na dolegliwości zdrowotne w postaci schizofrenii paranoidalnej przewlekłej, które uniemożliwiały mu faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej pomimo tego, że nadal był on wpisany do ewidencji. Wskazać należy, że tego rodzaju schorzenie związane jest z częstymi zanikami pamięci, zmiennością nastrojów i ogólnym otępieniem umysłowym, potęgowanym ponadto zażywaniem przez skarżącego silnych leków. W konsekwencji trzeba przyjąć, że osoba dotknięta tego rodzaju schorzeniem wymaga stałej opieki osób drugich. W żadnym przypadku nie można natomiast przyjąć, że stan zdrowotny takiej osoby pozwala na prowadzenie ciągłej i zorganizowanej działalności w celu osiągnięcia zysku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Na wstępie uzasadnienia wyjaśnić należy, że Sąd uznał, iż skarga została złożona w terminie. Jak wynika z pisma Narodowego Funduszu Zdrowia (k62 a/s) decyzja w niniejszej sprawie została omyłkowo zaadresowana na kopercie A. P.

ul. [...][...] W..

Pod w/w adresem zamieszkuje Pan G. M., który jest stroną w innym postępowaniu administracyjnym i stąd wzięła się pomyłka w zaadresowaniu koperty dla Pana M. P.. Pracownik operatora pocztowego, pomimo tego, że przesyłka była zaadresowana na nazwisko "A. P.", doręczył ją G. M..

Pan G. M. przesłał korespondencję na adres Pana M. P. (adres był wskazany w decyzji).

Organ nie wskazał jednak kiedy skarżący otrzymał decyzję. Datę tę wskazał natomiast skarżący w skardze, gdzie zaznaczył, że decyzja została doręczona mu po [...] czerwca 2014 r., a skarga wpłynęła do organu w dniu [...] lipca 2014 r., a wysłano ją [...] lipca 2014 r.

Tak więc w ocenie Sądu należy przyjąć, że skargę wniesiono w terminie. Przyjęcie, że decyzja nie została doręczona skarżącemu w sposób prawidłowy skutkowałoby uznaniem skargi za przedwczesną i koniecznością jej odrzucenia co nie byłoby korzystne dla skarżącego.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu przedmiotowa decyzja Prezesa NFZ narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Należy podkreślić, że organy administracji, wydając zaskarżoną decyzję były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), jak i wnikliwego oraz szybkiego działania (art. 12 § 1 k.p.a.). Z zasad tych wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.

Związanie organów wydających decyzje w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w sprawach. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy oświadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS jako wnioskodawcy oraz skarżącego, w zakresie, w jakim z danych okoliczności wyciągali dla siebie korzystne skutki. Jednak w wypadku skarżącego cierpiącego na chorobę psychiczną organ winien nie tylko przytaczać stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych, ale również formułować swe żądania skierowane do skarżącego w sposób precyzyjny, czego w tej sprawie zabrakło.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie spełniała omówionych wyżej kryteriów. Analiza uzasadnienia decyzji pozwala na stwierdzenie, iż organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy nie wziął między innymi pod uwagę treści wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] dotyczącego skarżącego na który powołał się wybiorczo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku o sygn. akt [...] skarżący w 1998 r. zachorował na [...] i schorzenie to stało się podstawą do uzyskania uprawnień do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W ocenie Sądu w kontrolowanym okresie skarżący prowadził działalność gospodarczą, ale charakter prowadzonej działalności tj. sprzedaż artykułów wędkarskich zdaniem Sądu Apelacyjnego była okresowa ze względu na sezonowość połowu ryb. W wyroku z dnia 20 listopada 2008 r. I UK 103/08 Sąd Najwyższy stwierdził, "że możliwe jest prowadzenie działalności gospodarczej w sposób nieciągły, sezonowo".

Z powyższego wynika, że organy NFZ wraz z wnioskiem wiedziały o sezonowym charakterze działalności skarżącego, a więc winny podjąć działania mające na celu przesłuchanie skarżącego na okoliczność charakteru prowadzonej działalności w celu wyjaśnienia, czy była to działalność stała czy też sezonowa co ustalił Sąd Apelacyjny. Rozważań na ten temat zabrakło w niniejszej sprawie, co powoduje, że doszło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Z akt sprawy wynika również, że skarżący cierpi na [...], co w konsekwencji, w ocenie Sądu, rodzi podejrzenie, że skarżący mógł nie rozumieć pism organu do niego kierowanych, dlatego też w wypadku wątpliwości, co do stanu psychicznego skarżącego, organ winien wezwać skarżącego do wskazania świadków na okoliczność przeprowadzonej działalności i ich przesłuchać.

Jeżeli chodzi o pismo z Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] listopada

2011 r., to w pierwszej kolejności należy zauważyć, że jest to mało czytelna kserokopia, która nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem. Po wtóre organ wskazuje, że są to dochody z PIT 32 i PIT 36 w celu wypełnienia tych dokumentów skarżący w czasie roku prowadził prawdopodobnie dokumentację księgową w formie karty podatkowej lub ryczałtu ewidencjonowanego. Organ nie pokusił się nawet o wezwanie skarżącego do przedłożenia takiej dokumentacji, co z pewnością przyczyniłoby się do prawidłowego wyjaśnienia stanu sprawy (naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a.).

Twierdzenia ZUS jako strony postępowania w zakresie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, także powinny były być poparte materiałem dowodowym. Organ nie miał podstaw do przyjmowania jako ustalonych twierdzeń ZUS, nie opartych na materiale dowodowym, szczególnie w sytuacji, gdy skarżący jest osobą o zaburzeniach psychicznych. Należy bowiem zauważyć, iż obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Jednakże dopiero zaniechanie przedstawienia przez stronę dowodów, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe oparte jest bowiem na zasadzie oficjalności, a rola organu nie jest ograniczona tylko do oceny faktów, które przedstawił wnioskodawca. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej (por. wyrok NSA z 26.11.1984 r. sygn. akt II SA 1205/84, NSA nr 2/1984, poz. 98 powołany także przez B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, str. 690, teza 3). Uważa się, że w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski (wyrok NSA z 19 października 1988 r., sygn. akt II SA 1947/87, NSA nr 2/1988, poz. 82, oraz W. Chróścielewski, Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2002, str. 104 i cytowana tam literatura).

Fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie wpis do ewidencji przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 70/07, wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 287/06). Zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej było stanem faktycznym, do dnia [...] września 2008 r. a stało się prawnym od dnia [...] września 2008 r. Ocena czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego musi być poprzedzona ustaleniem, czy w okresie, w którym skarżąca zgłosiła zawieszenie prowadzenia działalności, faktycznie działalność ta w ogóle nie była prowadzona (wyrok z dnia 25 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1008/08, Lex 560211). Jest to o tyle istotne, że skarżący w ocenie Sądu Apelacyjnego prowadził działalność sezonową.

Organ przyjął domniemanie, że z chwilą wpisu do rejestru działalności gospodarczej skarżący podjął działalność gospodarczą skutkującą obowiązkiem podlegania ubezpieczenia zdrowotnego. Organ bezpodstawnie pominął możliwość prowadzenia działalności sezonowo, na co wskazał Sąd Apelacyjny.

Wobec stwierdzonych naruszeń zasad postępowania mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego, przedwczesnym jest odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokładnie wyjaśnić ujawnione rozbieżności co do okresu podlegania przez skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z uwzględnieniem art. 75 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji. O niewykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.