Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 339/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] marca 2018 r. utrzymującą

w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] z [...] grudnia 2017 r.

w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 14 maja 2014 r. (data nadania) M. M. (dalej: skarżąca, beneficjent, strona) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok, deklarując do płatności działki: nr [...] o powierzchni 25,4829 ha i nr [...] o powierzchni 7,5085 ha, położone w gminie C., obręb C.- [...], powiat p., woj. [...], nr [...] o powierzchni 33,67 ha i [...] o powierzchni 1,7 ha, położone

w gminie B. [...], obręb K., powiat n., woj. [...] oraz nr [...] o powierzchni 14,6117 ha, położoną w gminie W., obręb U., powiat l., woj. [...]. W toku postępowania skarżąca dokonała korekty powierzchni działki nr [...], deklarując ostatecznie 9,25 ha (data wpływu zmiany do wniosku - 3 czerwca 2014 r.).

W dniu 24 listopada 2014 r. Kierownik ARiMR przekazał akta według właściwości Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w W.- [...] z/s w W., który w dniu [...] listopada 2015 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. oraz nałożeniu sankcji wieloletnich w wysokości [...] zł (przedeklarowanie powierzchni o więcej niż 50 %). Na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] lutego 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy nakazał m.in. ocenić przedmiotowy wniosek pod kątem ewentualnego stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności.

W dniu 22 września 2017 r. akta sprawy przekazano ponownie Kierownikowi ARiMR w B. (w związku ze złożoną zmianą danych we wniosku o wpis do ewidencji producentów – zmiana adresu zamieszkania beneficjenta).

Zdaniem organu I instancji, dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej

i prawnej, konieczne jest przedstawienie skarżącej z innymi podmiotami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o te same. płatności. Dlatego do akt sprawy dołączono dodatkowy materiał dowodowy, w tym m.in: - kopie wniosków

o wpis do ewidencji producentów złożonych przez D. M. i M.M. oraz spółki: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp.

z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o.

i [...] sp. z o.o.; - wydruki KRS dotyczące ww. spółek, - dokumentację pozyskaną z Urzędu Skarbowego dotyczącą ww. spółek, - materiał zgromadzony

w sprawach: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. - tabelaryczne zestawienie podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów, w których stwierdzono zbieżną grupę wspólników; - tabelaryczne zestawienie gruntów zadeklarowanych przez 5 ww. spółek oraz skarżącą, - kopie dokumentów uzyskanych z Agencji Nieruchomości Rolnych dotyczących tytułu prawnego posiadanych przez stronę gruntów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., Nr [...], Kierownik ARiMR, działając na podstawie: - art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 25 ust 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwanej dalej: ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), - § 2 ust 1, § 28,

§ 29, § 31 i § 34 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013 poz. 361, zwanego dalej: rozporządzeniem PRŚ, - art. 2 lit. a i b oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16, zwanego dalej: rozporządzeniem nr 73/2009), - art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L. 1995.312.1, zwanego dalej: rozporządzeniem nr 2988/95); - art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej: k.p.a.), odmówił przyznania wnioskowanej płatności. Przyczyną takiej decyzji było stworzenie przez stronę oraz grupę osób fizycznych i prawnych z nią powiązanych sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności przez sztuczny podział posiadanego gospodarstwa rolnego.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 4 ust 3 rozporządzenia nr 2988/95 przez jego błędne zastosowanie; - art. 2 lit. a i b oraz art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, - art. 7 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez jej błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie ziściły się wszelkie przesłanki niezbędne do otrzymania płatności; - art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy. Skarżąca wskazała, że zauważone uchybienia dowodzą dowolnej, a nie swobodnej, oceny materiału dowodowego przez organ I instancji, mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

W ocenie strony okoliczność nabycia udziałów w spółkach prawa handlowego nie może być dowodem na brak prowadzenia przez nią gospodarstwa, skoro stan faktyczny jak sam sposób prowadzenia gospodarstwa nie różnił się od roku poprzedzającego, w którym ten sam organ administracji przyznał płatności zgodnie

z wnioskiem.

Nielogicznym i sprzecznym z zasadą przekonywania określoną w art. 8 k.p.a. jest wydawanie rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy z uwagi na domniemane stworzenie sztucznych warunków w sytuacji, gdy to samo gospodarstwo rolne w roku 2013 otrzymuje płatność, a oba okresy 2013 i 2014 są rozpatrywane w tym samym czasie.

Zdaniem strony, ewentualna ocena opłacalności ekonomicznej nie mieści się

w kompetencji ani kognicji Kierownika ARiMR. Organ nie wskazał również na jakiej podstawie kwestionuje brak własności gruntów przez stronę, w ocenie której wymóg taki nie znajduje się w art. 7 właściwej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia, która normuje przesłanki przyznania płatności. Organ I instancji nie dokonał szczegółowej analizy, czy przyznanie wnioskowanej pomocy skarżącej byłoby sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z [...] marca 2018 r., Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania skarżącej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy ustalił, że według stanu na rok 2014 skarżąca, będąc

w posiadaniu odrębnie nadanego numeru identyfikacyjnego w ewidencji producentów, była wspólnikiem dodatkowo 7 podmiotów zarejestrowanych odrębnie w tejże ewidencji: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp.

z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o.

i [...] sp. z o.o.o., w tym 5 spółek: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o. i [...] sp. z o.o. wnioskowało odrębnie o przyznanie płatności w roku 2014.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że w każdej z ww. pięciu spółek składających wnioski w roku 2014, poza stroną postępowania, wspólnikiem był również brat skarżącej – D. M., także odrębnie zarejestrowany w ewidencji producentów. W czterech z nich skład wspólników był niemal identyczny - poza rodzeństwem M., wspólnikami byli również M. P. i T.F..

Dyrektor ARiMR, na podstawie dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów, odpisów z KRS, sprawozdań finansowych spółek, ustalił, że: 1) [...] spółka z o.o. została zawiązana 25 kwietnia 2012 r., jej zarząd reprezentował ojciec skarżącej – P. M. (prezes), a wspólnikami były 2 spółki z o.o.: [...] i [...], posiadające po 50 udziałów. Na dzień rejestracji spółki [...] P. M. był jej większościowym udziałowcem (po 90 udziałów

w każdej ze spółek) ze "śladowymi" udziałami jego syna – D. M. (po 10 udziałów w każdej ze spółek). W roku 2014 udziałowcami spółki [...] byli: M. M., D. M., M. P. oraz T. F. (informacja do sprawozdania finansowego za rok 2014, podana przez prezesa zarządu M. P.). [...] spółka z o.o. zarejestrowana jest pod adresem: ul. Ż., [...] B., tożsamym z obecnym adresem zamieszkania P. M., M. M. oraz D. M. (w roku 2014 zarówno skarżąca jak i jej brat zamieszkiwali pod adresem: ul. N., [...] W.);

2) [...] spółka z o.o. została zawiązana 6 maja 2009 r., jej zarząd reprezentował prezes – D. M., natomiast wspólnikami byli: P. M. posiadający 90 udziałów oraz jego syn D. M. posiadający 10 udziałów. W roku 2014 udziałowcami spółki [...] byli: M. M. i D. M.. [...] spółka z o. o. w roku 2014 zarejestrowana była pod adresem ul. N., [...] W. - adresem tożsamym z adresem zamieszkania w roku 2014 skarżącej oraz jej brata D. M. (obecnie zarówno strona, D. M. oraz [...] spółka z o.o. zmienili adres zamieszkania/siedziby na ul. Ż., [...] B.);

3) [...] spółka z o.o. została zawiązana 6 maja 2009 r. jej zarząd reprezentował prezes – D. M., natomiast wspólnikami byli: P. M. posiadający 90 udziałów oraz jego syn D. M. posiadający 10 udziałów. W roku 2014 udziałowcami spółki [...] byli: M. M., D. M., M. P., T. F. oraz [...] z o.o. [...] spółka z o. o. w roku 2014 zarejestrowana była pod adresem: ul. [...],[...] Ł. - adres tożsamy z adresem opisanych niżej spółek [...] oraz [...];

4) [...] spółka z o.o. została zawiązana 6 maja 2009 r., jej zarząd reprezentował prezes – D. M., natomiast wspólnikami byli: P. M. posiadający 90 udziałów oraz jego syn D. M. posiadający 10 udziałów. W roku 2014 udziałowcami spółki byli: M. M., D. M., M. P. oraz T. F.. [...] spółka z o. o. w roku 2014 zarejestrowana była pod adresem ul. [...],[...] Ł. - adres tożsamy z adresem spółek [...] oraz [...];

5) [...] spółka z o.o. została zawiązana 6 maja 2009 r. (pod nazwą [...] sp. z o.o.). Jej zarząd reprezentował prezes – D. M., natomiast wspólnikami byli: P. M. - 90 udziałów oraz D. M. - 10 udziałów. W roku 2014 udziałowcami spółki byli: skarżąca, D. M., M. P., T. F. oraz [...] spółka z o.o. Spółka [...] w roku 2014 zarejestrowana była pod adresem ul. [...],[...] Ł. - adres tożsamy z adresem spółek: [...] oraz [...].

W każdej z pięciu wyżej opisanych spółek do roku 2014 wystąpiło szereg zmian w składzie ich wspólników, ale zawsze jej wspólnikami byli członkowie rodziny M., bezpośrednio lub pośrednio (poprzez spółki handlowe, w których posiadali udziały), a także osoby powiązane biznesowo z P. M. (np. jego byli lub obecni pracownicy).

Organ odwoławczy dokonał analizy struktury własnościowej 7 spółek: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o. z której wynika, że bezpośrednio jako wspólnicy tych spółek występują skarżąca oraz jej brat D. M.. Ponadto w większości występuje również M. P. – wieloletni współpracownik ojca strony – P. M., a pozostali wspólnicy to spółki z o.o., w których pośrednio własność udziałów skupia się głównie w rękach rodziny M.. Prowadzi to do wniosku, że te podmioty są jedynie inną formą prawną gospodarstwa posiadanego przez rodzinę M. oraz ich współpracowników.

Ponadto, większość analizowanych podmiotów wskazała jako swoją siedzibę adres tożsamy z adresem zamieszkania P., M. oraz D. M. (ul. [...] B.) lub w przypadku spółek z siedzibą w Ł. adres tożsamy z adresem zamieszkania ww. wskazanym jako korespondencyjny.

Zasadnicze wątpliwości organu wzbudził również fakt, że wszystkie podmioty,

w których głównym udziałowcem jest skarżąca, zajmując praktycznie tę samą siedzibę, zadeklarowały do płatności grunty rolne położone w innych województwach, dodatkowo w gospodarstwie rozproszonym na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby, znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa ekologicznego (ze swojej natury wysokonakładowego) i podważa sens ekonomiczny takiej działalności.

Organ odwoławczy uznał, że o ile zrozumiałym byłoby zadeklarowanie przez którąkolwiek spółkę, w której skarżąca jest wspólnikiem, gospodarstwa rolnego, położonego np. głównie w woj. [...], odrębnie od gospodarstwa rolnego zgłoszonego bezpośrednio przez skarżącą, położonego np. w województwie [...], to nie jest możliwe zrozumienie celowości odrębnego deklarowania do płatności przez podmioty mające tego samego właściciela, zajmujące tę samą siedzibę, a przede wszystkim prowadzące identyczny rodzaj działalności, gruntów położonych de facto bok siebie, np. w powiecie n., zgłoszonych odrębnie przez stronę oraz [...], w powiecie s. przez [...],[...] oraz [...], w powiecie g. przez [...] oraz [...] w powiecie g. i b. przez [...] oraz [...].

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że wszystkie grunty zadeklarowane do płatności przez skarżącą nie stanowią jej własności. Z zadeklarowanych przez stronę gruntów, tylko dwie działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] wydzierżawiła od Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych (dalej: ANR), a po zakończeniu okresu dzierżawy grunty te użytkowała bezumownie. Co do działek nr [...] i nr [...], to ich dzierżawcą w okresie od 25 maja 2012 r. do 25 maja 2013 r. był D. M., dalej do dnia 11 lipca 2013 r. użytkowane były bez tytułu prawnego. Od 12 lipca 2013 r. do 9 kwietnia 2014 r. pozostawały w dyspozycji ANR i w tym czasie nie były przedmiotem żadnej umowy. Następnie od 10 kwietnia 2014 r. do 15 listopada 2014 r. dzierżawcą działki była M. P. - wieloletni współpracownik P. M. oraz prezes zarządu jednego z analizowanych podmiotów, tj. [...] spółka z o.o. Ponadto strona w roku 2014 zrezygnowała z dalszego użytkowania działki wydzierżawionej od ANR przez [...] spółka z o.o. w zamian deklarując (jednorazowo - tylko w roku 2014) użytkowanie gruntów na działce [...], tak jak pozostałe - wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Z powyższego wynika, że analizowane działki były swobodnie przekazywane pomiędzy analizowaną grupą osób fizycznych i prawnych, które łączą ci sami wspólnicy, w tym skarżąca. Natomiast złożone przez stronę do akt sprawy umowy przeniesienia posiadania/poddzierżawy/użyczenia przedmiotowych gruntów, zawierane pomiędzy faktycznymi dzierżawcami (wchodzącymi w skład analizowanej grupy) a skarżącą, miały stanowić jedynie uzyskanie formalnego tytułu do pozornego wydzielenia gruntów.

Organ II instancji również na podstawie analizy dowodów zebranych w sprawie, w tym również zawnioskowanych przez skarżącą, doszedł do przekonania, że nie potwierdzają one posiadania przez stronę gruntów deklarowanych we wniosku

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.

I tak: z oświadczeń złożonych przez D. M., A. R.

i K. Ś. wynika, że skarżąca materiał siewny (proso) zakupiła od jej ojca, natomiast maszyny i urządzenia wykorzystywane do prowadzonej działalności rolniczej były własnością jej brata (i wspólnika), jej ojca oraz [...] spółki z o.o.

(w której również m.in. z bratem jest wspólnikiem). W pracach rolnych nieodpłatnie bezpośrednio pomagali jej zarówno brat, jak i ojciec, a także na podstawie zlecenia – pracownicy spółki [...]. Nieodpłatnie prace rolne na rzecz strony wykonywał również K. Ś., uzasadniając formę pomocy znajomością ze zmarłym dziadkiem skarżącej. Z kolei dla [...] spółki z o.o., świadczącej w roku 2014 usługi na rzecz skarżącej, usługi rolne w roku 2014 świadczyły firmy P. M.:

[...] oraz [...] spółka z o.o., dodatkowo fakturę za usługi świadczone przez [...] wystawiła skarżąca (jak wskazano w decyzji wydanej dla [...] spółka z o.o. nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. oraz zgodnie z dokumentacją włączoną do akt [...] postanowieniem nr [...] z [...] marca 2015 r.). Kolejna ze spółek z analizowanej grupy [...] (identycznie jak [...]) zleciła wykonanie usług rolnych w roku 2014 ww. firmom P. M. [...] oraz spółce [...] sp. z o.o. (w której wspólnikiem był P. M.).

Ponadto obmiarów produkcji roślinnej spółki [...], której jak wskazano wyżej, jedynymi wspólnikami byli M. i D. M., dokonywały komisje

w składzie: M. P. (jednocześnie m. in. prezes zarządu [...] spółka z o.o.), M. P. i T. F. (jednocześnie wspólnicy spółek z o.o. [...],[...],[...],[...]) oraz M. D. (prezes [...] spółka z o.o.). [...] w roku 2014 nabyła również maszyny rolnicze od [...] spółka z o.o., jednego ze wspólników podmiotu [...] spółka z o.o., który w roku 2014 zaprzestał działalności rolniczej (dokumenty załączone do pisma T. F. z 16 lutego 2015 r., złożonego

w sprawie o przyznanie płatności na rok 2014 dla [...] spółka z o.o.).

Również spółka [...] w roku 2014 zleciła wykonywanie prac rolnych spółce [...] oraz firmom [...] oraz [...] sp. z o.o.

W ramach postępowania prowadzonego dla tej spółki, dostarczono faktury za usługi rolne wykonywane przez firmy P. M.. Brak jest jednak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej zapłatę za usługi spółki [...], w której wspólnikami jest ta sama grupa osób (oświadczenie P. M. z 31 stycznia 2017 r., oświadczenie M. D. z 27 stycznia 2017 r., oświadczenie M. P. z 30 września 2015 r., dokumenty załączone do pisma T. F. z 10 kwietnia 2015 r., złożonego w sprawie o przyznanie płatności na rok 2014 dla [...] sp. z o.o.).

Podobnie jak pozostałe podmioty, spółka [...] w roku 2014 zleciła wykonywanie prac rolnych firmom [...] oraz [...] sp. z o.o. Ówczesny prezes zarządu tej spółki – M. P. prace rolne zlecała również D. M. i T. F. - wspólnikom spółki.

Odnosząc się do załączonego jako dowód na posiadanie gospodarstwa przez skarżącą (oraz każdorazowo przez pozostałe podmioty) protokołu z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi, Dyrektor ARiMR uznał, że nie może on stanowić dowodu w zakresie posiadania deklarowanych działek, bowiem zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia przesłanek do otrzymania płatności. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt spełnienia kryteriów produkcji ekologicznej. Natomiast nie każdy kto prowadzi produkcję ekologiczną ubiega się

o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej stanowiącej jedną z form wsparcia w ramach problematyki Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że zarówno skarżąca jak i pozostałe podmioty, których jest wspólnikiem, nie wykazały komu i za jaką kwotę sprzedały pozyskane plony (sprzedaży dokonywano bezrachunkowo), żaden z analizowanych podmiotów nie osiągnął również zysku z prowadzonej działalności rolnej.

Znamienne dla organów obu instancji jest również dokonanie przez wszystkie analizowane podmioty zmiany składu wspólników, charakteryzujących się wyzbyciem udziałów przez P. M., zmiany adresów siedzib poszczególnych podmiotów, zmiany kont bankowych z jednego współdzielonego na własne dla każdej spółki, których dokonano mniej więcej w jednym okresie (około połowy roku 2013), po podjęciu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. postępowań wyjaśniających na okoliczność tworzenia przez P. M. sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności (pierwsze wezwania na tą okoliczność wystosowano do poszczególnych spółek pod koniec 2012 roku, w ramach wniosków o przyznanie płatności na rok 2012).

W rozpatrywanej sprawie najistotniejszym jest fakt, że analizowaną grupę osób fizycznych i prawnych charakteryzuje to samo kierownictwo (wykazane wyżej), praktycznie ta sama siedziba oraz zakres działalności, bezpośrednie sąsiedztwo gruntów rolnych zgłaszanych do płatności, a przede wszystkim brak samowystarczalności w obszarze majątku trwałego, np. budynków, maszyn czy urządzeń wykorzystywanych do prowadzenia działalności rolniczej (sprawozdania finansowe spółek za rok 2014 włączone do przedmiotowego postępowania), zasobów ludzkich koniecznych do prowadzenia działalności rolniczej na znacznym areale.

Powyższe ustalenia (a także wzajemne zlecenia prac rolnych w ramach tych samych podmiotów powiązanych rodzinnie i kapitałowo) prowadzą do wniosku, że zarówno skarżąca, jak i spółki, w których jest ona wspólnikiem, zadeklarowały do płatności grunty, niestanowiące wyodrębnionego zarówno pod względem technicznym jak i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, którymi faktycznie zarządzały.

Strona nie wykazała, że posiada oraz angażuje niezbędne, odrębne środki do prowadzenia działalności rolniczej. Przeciwnie, jak wynika z akt sprawy, to grupa osób fizycznych i prawnych jest w posiadaniu jednego gospodarstwa, podzielonego

w sposób sztuczny. Gospodarstwa, deklarowane przez skarżącą oraz pozostałe analizowane podmioty, mają wspólne źródło decyzyjne i nie przejawiają odrębności

w kluczowych aspektach dotyczących prowadzenia działalności rolniczej. Jeśli nawet uznać, że poszczególne osoby, rzeczywiście użytkują konkretne, deklarowane do płatności grunty, to za rolnika prowadzącego gospodarstwo należałoby uznać całą grupę zgłaszającą w roku 2014 wnioski odrębne, tj. skarżącą (pozostali wspólnicy – D. M., T. F. oraz M. P. nie składali wniosków w roku 2014) oraz podmioty: [...] spółka z o.o., [...] spółka z o. o., [...] spółka z o. o., [...] spółka z o. o., [...] spółka z o.o. Jako gospodarstwo uznaje się bowiem wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez tego rolnika na terytorium danego kraju, niezależnie od formy prowadzonej działalności.

Organ II instancji wskazał przy tym, że wprawdzie zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych czy unijnych, to jednak ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami, wynikający z ich struktury własnościowej, a także sposobu prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza oraz parku maszynowego, prowadzi do stwierdzenia, iż zarówno strona przedmiotowego postępowania jak

i podmioty, w których jest jednym ze wspólników, znajdują się w grupie osób fizycznych lub prawnych prowadzących jedno gospodarstwo. Samo założenie kolejnego podmiotu prawa handlowego (np. kolejnej spółki z o.o.) przez tę samą grupę osób, prowadzącego działalność rolniczą, nie oznacza automatycznie wykreowania nowego rolnika i gospodarstwa. Fakt, że osoba prawna jest założona przez grupę osób fizycznych lub prawnych posiadającą już status rolnika, w świetle definicji rolnika

i gospodarstwa, wyklucza uznanie takiej osoby za nowego rolnika w sytuacji zarządzania tym gospodarstwem przez te same osoby czy grupę osób.

Dyrektor ARiMR uznał, że organ I instancji prawidłowo stwierdził

w przedmiotowej sprawie stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, bowiem grunty zgłoszone przez skarżącą oraz spółki, w których jest wspólnikiem, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Wykazane przez organy administracji wzajemne powiązania dają podstawy do twierdzenia, że skarżąca złożyła odrębny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok jedynie w celu jej uzyskania w sprzeczności z celami tego wsparcia. Takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów, tj. na utworzeniu wielu podmiotów powiązanych, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Organy ustaliły, że skarżąca oraz spółki: [...],[...],[...]

i [...] wnioskowały o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na powierzchnię łączną wynoszącą 1.181,32 ha. Podział całego gospodarstwa rolnego na mniejsze podmioty pozwoliło na obejście przepisów modulacyjnych, wynikających z § 14 ust. 1

i ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (100% stawki podstawowej za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha, 50% stawki podstawowej za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha, 10% stawki podstawowej za powierzchnię powyżej 200 ha). Obejście przepisów modulacyjnych jest sprzeczne z celem Programu Obszarów Wiejskich, z zasadą zrównoważonego rozwoju tych obszarów.

W ocenie Dyrektora ARiMR, w przedmiotowej sprawie prawidłowo został wykazany element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności. Stwierdzony w tej sprawie mechanizm wzajemnych powiązań między podmiotami wskazuje na zamierzoną już w momencie powoływania spółek prawa handlowego, koordynację stworzenia sztucznych warunków, których celem było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia rolników. Ww. okoliczności i mechanizm tworzenia spółek przez tę samą grupę osób, które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, zostały w przedmiotowej sprawie wykazane,

a organ I instancji dokonał, wbrew zarzutom podnoszonym w odwołaniu, prawidłowej wykładni art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, które bezpośrednio i wprost stanowią część krajowego systemu prawnego.

Zdaniem organu odwoławczego, Kierownik ARiMR ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. Zarzuty podnoszone w odwołaniu od decyzji, zdaniem organu II instancji, są bezzasadne. Nie ma również znaczenia dla niniejszego postępowania, wszczętego wnioskiem o przyznanie płatności za rok 2014, stan faktyczny ustalony w sprawie za rok 2013.

Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżąca sformułowała tożsame zarzuty w skardze co w odwołaniu.

Dodatkowo w uzasadnieniu skargi podniosła, że organy nie dokonały prawidłowej analizy przesłanek opisanych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 12 września 2013 r. wydanym w sprawie C- 434/12. Brakło odpowiedzi na kluczowe pytanie, czy utworzenie własnego gospodarstwa wnioskodawcy w roku 2012 nie stanowi innego niż płatność uzasadnienia w ramach systemów wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej: EFRROW), szczególnie gdy ten fundusz wspiera i promuje młodych rolników. Działanie polegające na samodzielnym wkraczaniu młodych w działalność rolniczą nie jest ani sztuczne ani sprzeczne z celami systemów wsparcia. Organy nie uwzględniły okoliczności, że żadna z działek nowotworzonego mojego gospodarstwa nie była wcześniej użytkowana czy zgłaszana do dopłat przez jakikolwiek podmiot związany choćby pośrednio z jej osobą czy jej ojcem. Działki te nie podlegały więc żadnej wymianie. W motywie (42) ww. wyroku TSUE orzekł, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia EFRROW.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo procesowe, w którym uzupełnił zarzuty skargi. Podniósł, że organy dokonały ogólnej

i dowolnej oceny dowodów, w tym błędnie wskazały, że grunty gospodarstw rolnych spółek są gruntami sąsiednimi, że mają "praktycznie" tę samą siedzibę, spółki nie są właścicielami gruntów, gdy w przypadku: [...],[...] i [...] jest inaczej. Poza tym zauważył, że przepisy sztucznościowe należy wykładać w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 15 k.p.a. i art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a., ponieważ decyzja organu II instancji w 90% powiela treść decyzji organu I instancji. Poza tym w decyzji Kierownika ARiMR jako podstawę prawną przywołano art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE.L.368, z 23.12.2006, str. 74, zwanego dalej: rozporządzeniem nr 1975/2006), który został już uchylony. Jednocześnie w piśmie wskazano, że skarżąca utworzyła gospodarstwo rolne w 2012 r., za lata 2012-2013 otrzymała wnioskowane płatności, natomiast co do działek zadeklarowanych we wniosku na 2014 r, to żadna z nich nie była deklarowana do płatności przez żadną z osób stanowiącą łącznie grupę osób fizycznych i prawnych,

o których piszą organy w decyzjach. Chybiona jest więc teza o podziale większego gospodarstwa rolnego. Poza tym organy nie wykonały zaleceń zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 96/16

i VIII SA/Wa 97/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy obu instancji przepisów unijnych dotyczących stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności, skutkujących w konsekwencji odmową ich przyznania.

Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Aby przeciwdziałać niewłaściwemu rozdysponowaniu środków wspólnotowych nie należy przekazywać płatności wspierających rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takich płatności.

Stosownie do przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Odnośnie do płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 ten ogólny przepis ma odzwierciedlenie w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.2011.25.8, zwanego dalej: rozporządzeniem nr 65/2011), z którego wynika, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów,

w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

W tym miejscu należy zauważyć, że organ I instancji w sentencji swojej decyzji wskazał jako podstawę prawną na przepis art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 (odnoszący się do płatności rolnośrodowiskowej, ale już nieobowiązujący w roku 2014), a organ odwoławczy na przepis art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 (dotyczący płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego), jednak wszystkie te przepisy mają identyczne klauzule sankcji za stworzenie tzw. sztucznych warunków. To uchybienie organów, przy prawidłowym wskazaniu na art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz tożsamym brzmieniu właściwego przepisu i wskazanych przez organy, zdaniem Sądu, nie miało wpływu na wynik sprawy.

W orzecznictwie TSUE wskazuje się, że obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Obejście prawa czy też jego nadużycie nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot (pkt 52-53 wyroku TSUE z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie

o sygnaturze C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover, publ. LEXIS.pl nr 405322).

Dokonując interpretacji przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że nie precyzuje on, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Wykładni tego przepisu dokonał TSUE w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie o sygnaturze C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" – Razplasztatelna agencja).

TSUE orzekł, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia

2 elementów: obiektywnego i subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów należy rozważyć obiektywne okoliczności danego przypadku pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFRROW. Natomiast w ramach drugiego elementu należy rozważyć obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, że przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się

o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie można oprzeć się nie tylko na elementach, takich jak więzi: prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest więc wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych

w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków

w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, konieczna jest w przedmiotowej sprawie analiza powiązań skarżącej wnioskującej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok z innymi podmiotami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatności.

Wbrew zarzutom skargi, wskazując na ustalenia stanu faktycznego, organy wykazały istnienie przesłanek świadczących o występowaniu względem skarżącej elementu subiektywnego i obiektywnego, o których mowa w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., sygn. C-434/12, a tym samym stworzenie sztucznych warunków przez podział gospodarstwa na mniejsze w celu ominięcia modulacji płatności i uzyskania nienależnych korzyści z systemów pomocowych.

Na użytek sprawy szczegółowo przeanalizowały strukturę własnościową 7 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których w 2014 r. skarżąca była wspólnikiem, każdorazowo wspólnie z bratem oraz współpracownikami ojca P. M., powiązanymi z nim biznesowo, wobec którego już w 2013 r. prowadziły postępowania wyjaśniające na okoliczność tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności. Nie można nie zauważyć, że spółki z o.o.: [...],[...],[...],[...] powstały w dniu 6 maja 2009 r., a [...] w dniu 25 kwietnia 2012 r., gdzie większościowym udziałowcem był ojciec skarżącej. Do 2014 r.

w składzie wspólników wystąpiło szereg zmian, natomiast – jak wynika ze sprawozdań finansowych spółek za rok 2014 - w tymże właśnie roku jednym z udziałowców stała się skarżąca (w spółce [...] przez około 4 miesiące pełniła nawet funkcję prezesa zarządu).

Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że strona składała w imieniu własnym wnioski o przyznanie płatności już za lata 2012 – 2013 i otrzymała wnioskowaną pomoc finansową. Natomiast za 2014 r. organy odmówiły jej przyznania płatności, zarzucając stworzenie sztucznych warunków do ich uzyskania. Organy oceniły działania skarżącej w powiązaniu z innymi podmiotami, zwracając uwagę na powiązania osobowe, organizacyjne, prawne i nie ograniczając się jedynie do oceny działań samego beneficjenta (vide: wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r., II GSK 2576/14, publ. cbosa). Ocena wniosku składanego odrębnie w każdym roku dokonywana jest indywidualnie, a więc na ustalenie stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, że w poprzednich dwóch latach stronie przyznano wnioskowane płatności.

Jak wynika z ustaleń organów, dopiero w 2014 roku skarżąca przystąpiła do ww. spółek prawa handlowego, które we własnym imieniu również wystąpiły o przyznanie płatności na rok 2014. Organy analizowały stan faktyczny na rok 2014, a więc zasadnie uznały, że nie ma znaczenia okoliczność podawana przez stronę, że w poprzednich dwóch latach nie było wobec niej zarzutów o stworzenie sztucznych warunków.

Organy przeanalizowały strukturę własnościową spółek w powiązaniu ze skarżącą, ich siedziby (tożsame albo z aktualnym adresem skarżącej, albo pod adresem wskazanym jako jej adres korespondencyjny), sposób deklaracji gruntów rolnych do płatności położonych w innych województwach niż miejsce siedziby spółek, rozproszonych na kilka powiatów, zgłaszanie przez podmioty, w których skarżąca jest wspólnikiem, gruntów położonych w różnych województwach w sytuacji, kiedy mają one tego samego właściciela, prowadzą taką samą działalność, a grunty leżą w tym samym powiecie. Tym samym podważyły samodzielność skarżącej jako rolnika i odrębność prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego, zgłoszonego do pomocy finansowej

w 2014 roku.

Z dokonanej analizy, mającej odzwierciedlenie w aktach administracyjnych oraz uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wynika, że wszystkie podmioty prawa handlowego, które wraz ze skarżącą składały wnioski o pomoc finansową na rok 2014 są jedynie inną formą prawną gospodarstwa rolnego, posiadanego przez rodzinę M. oraz ich współpracowników. Sąd podziela ustalenia faktyczne oraz wnioski organów, że analizowane podmioty charakteryzują się wspólnym źródłem decyzyjnym, brakiem samowystarczalności w obszarze majątku trwałego, tj. budynków, maszyn i urządzeń wykorzystywanych do prowadzenia działalności rolniczej, zasobów ludzkich do prowadzenia takiej działalności na znacznym areale. Wzajemne zlecenia prac rolnych

w ramach tych samych podmiotów powiązanych ze sobą rodzinnie i kapitałowo prowadzą do wniosku, że podmioty te, w tym skarżąca, zadeklarowały do płatności grunty, którymi faktycznie zarządzały, ale które nie stanowią gospodarstwa rolnego wyodrębnionego pod względem technicznym i ekonomicznym. Samo założenie nowego podmiotu – kolejnej spółki z o.o., nie oznacza automatycznie wykreowania nowego rolnika i gospodarstwa.

Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, (...) która prowadzi działalność rolniczą. Z kolei w myśl art. 2 lit. c ww. rozporządzenia, działalność rolnicza to produkcja, hodowla, uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory (...).

Z dowodów przedstawionych przez skarżącą w przedmiotowej sprawie (oświadczenia świadków, faktury, rachunki) wynika, że zgłoszone do płatności działki rolne były przez nią użytkowane, ale brak jest wykazania odrębności posiadanego gospodarstwa rolnego, a tym samym prowadzenia przez nią działalności rolniczej w rozumieniu przepisów unijnych uprawniających do przyznania wsparcia finansowego.

Istotne jest, że wysokość należnej płatności rolnośrodowiskowej powiązana jest

z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie rolnośrodowiskowe określa przedziały dotyczące powierzchni działek, a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności (§ 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Pomoc finansowa z tytułu płatności rolnośrodowiskowej zależna jest więc od wielkości gospodarstwa, a mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc.

Jak wynika z powyższego uregulowania krajowego, wsparcie z tytułu płatności rolnośrodowiskowej z samej istoty skierowane jest przede wszystkim do małych

i średnich gospodarstw. Jest to pomoc wieloletnia, wypłacana corocznie według określonego systemu skonstruowanego degresywnie. Degresywność stawek została wprowadzona w celu realizacji zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Przyznawanie płatności z obejściem tych przepisów w istocie tym samym podmiotom poprzez fakt ich wzajemnych powiązań nie służy poprawie jakości życia na obszarach wiejskich (por. wyrok NSA z 5 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 14/16, publ. cbosa).

W tym miejscu Sąd wskazuje, że producent może posiadać i uprawiać gospodarstwo rolne nie tylko na podstawie tytułu własności czy formalnej umowy dzierżawy, poddzierżawy, użyczenia, ale również bez żadnego tytułu prawnego, nawet po formalnym zdaniu działek po zakończonej dzierżawie (bezumowny użytkownik). Wprawdzie organy zarzuciły skarżącej, że wszystkie grunty zadeklarowane do płatności nie stanowiły jej własności, ponieważ należały do zasobów ANR. Jednak to nie ta okoliczność sama w sobie stanowiła dla organów negatywną przesłankę do uwzględnienia wniosku o przyznanie płatności, ale zauważony mechanizm przekazywania na przestrzeni lat 2012 – 2014 dzierżawionych gruntów między skarżącą, jej bratem, M. P., [...] spółkę z o.o., czyli wspólnikami i podmiotami występującymi w analizowanej grupie osób fizycznych

i prawnych w powiązaniu z udziałem skarżącej od 2014 roku w strukturach własnościowych 5 spółek prawa handlowego, wnioskujących również o przyznanie płatności unijnych na ten rok.

Sąd w okolicznościach tej sprawy podziela stanowisko organów, że przedstawione do akt umowy dzierżawy, poddzierżawy, użyczenia tych gruntów miały stanowić jedynie uzyskanie formalnego tytułu do pozornego wydzielenia gospodarstwa rolnego, deklarowanego przez stronę do płatności w 2014 roku. Należy zauważyć, że skarżąca nie dysponowała własnymi maszynami rolniczymi, zabudowaniami gospodarskimi, korzystała z pomocy ojca, brata oraz osób powiązanych biznesowo

z P. M.. Celem prowadzenia przez nią działalności rolniczej nie było więc wyprodukowanie dochodu czy też zrównoważony rozwój obszarów wiejskich,

a jedynie chęć otrzymania dopłat unijnych. Skarżąca nie wykazała celowości odrębnego deklarowania do płatności gruntów położonych w jednym powiecie przez odrębne podmioty, mające tego samego właściciela, zajmujące tę samą siedzibę, prowadzące ten sam rodzaj działalności. Organy zasadnie zauważyły, że na 2014 rok grunty położone w powiecie n. zgłosiła zarówno skarżąca występująca samodzielnie oraz spółka [...], w której skarżąca jest wspólnikiem. W powiecie s. z kolei zadeklarowały grunty do płatności spółki (z udziałami skarżącej) [...],[...] i [...], w powiecie g. – [...] i [...], a w powiecie g. i b. – [...] i [...].

Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała w toku postępowania, że jej działalność rolnicza w ramach odrębnego numeru producenta oraz w formie udziałowca w licznych spółkach prawa handlowego jest uzasadniona okolicznościami ekonomicznymi. Nie przedstawiła również własnego udziału w strukturze własnościowej omawianych spółek z o.o. w powiązaniu z celami wsparcia należnego młodym rolnikom. Nie wykazała, że utworzenie przez nią w 2012 r. własnego gospodarstwa rolnego stanowi inne niż płatności uzasadnienie w ramach systemów wsparcia EFRROW. Niewątpliwie skarżąca ma rację, że działanie polegające na samodzielnym wkraczaniu młodych w działalność rolniczą nie jest ani sztuczne, ani sprzeczne z celami systemów wsparcia. Niemniej jednak to właśnie brak samodzielności skarżącej w prowadzeniu gospodarstwa rolnego zarzuciły skarżącej organy.

Sąd podziela wniosek organów, że powiązania własnościowe, organizacyjne, osobowe i kapitałowe dają podstawę do stwierdzenia, że skarżąca wraz z grupą podmiotów, składających wnioski o pomoc finansową na 2014 r., złożyła odrębny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jedynie w celu otrzymania nienależnych jej płatności z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do jej uzyskania, sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Powyższe wskazane okoliczności działania skarżącej w zadeklarowanym osobiście gospodarstwie oraz w ramach spółek z o.o., w których jest udziałowcem, pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne

z celami systemu wsparcia, zostały w przedmiotowej sprawie wykazane,

a organy dokonały, wbrew zarzutom skargi, prawidłowej wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 (chociaż wskazały błędnie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009) i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, które bezpośrednio i wprost stanowią część krajowego systemu prawnego. Ujawniony mechanizm działania wskazuje na zamierzoną koordynację analizowanych podmiotów w tym zakresie

w powiązaniu ze skarżącą, która ujawniła się w ich strukturze w 2014 r., a jednocześnie wystąpiła odrębnie o te same płatności co spółki, w których jest udziałowcem.

Wbrew zarzutom skargi, organy ARiMR wykazały również wymagane przez orzecznictwo TSUE elementy stworzenia sztucznych warunków przez skarżącą

w odniesieniu do żądania płatności na 2014 r. Natomiast cel przedmiotowego wsparcia, tj. zapewnienie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, nie jest spełniony, jeśli uzyskują je osoby, które sztucznie stworzyły warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia, na co organ odwoławczy zwrócił uwagę na stronie 13-14 zaskarżonej decyzji (por. również punkty 35 preambuły do rozporządzenia nr 1698/2005).

Sąd, działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił wnioski dowodowe pełnomocnika skarżącej zawarte w piśmie procesowym, zmierzające do zobowiązania Dyrektora ARiMR do przedstawienia elektronicznych dokumentów urzędowych zawartych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) na okoliczność wykazania, że żadna z działek rolnych, zgłaszanych do dopłat przez stronę, nie była deklarowana do płatności przez żadną z osób stanowiącą członka spółek analizowanych przez organ oraz jakie działki rolne w poszczególnych latach (do 2014 r.) działalności gospodarstwa skarżącej były przez nią zgłaszane do dopłat unijnych. Zdaniem Sądu, skarżąca mogła wnioskować o takie dowody w toku postępowania przed organami, tym bardziej, że na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich była zobowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Natomiast na etapie sądowoadministracyjnym wnioskowane dowody nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia skargi.

Odnosząc się do naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego, to w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że kwestie te odmiennie od przepisów k.p.a. reguluje art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział

w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Niewątpliwie więc, w oparciu o ww. przepis, na stronę (beneficjenta) został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego uprawnienia do otrzymania płatności. Natomiast na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie jest on bowiem zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 810/11, publ. cbosa).

W ocenie Sądu, organy ARiMR w toku przedmiotowego postępowania udowodniły skarżącej, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków, natomiast na stronie ciążył obowiązek wykazania, że jednak spełnia przesłanki do przyznania płatności, wykazania, że wbrew twierdzeniom organu spełnia definicję rolnika i nie stworzyła sztucznych warunków.

Zdaniem Sądu, organy ARiMR w przedmiotowej sprawie oceniły zebrany materiał dowodowy zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów, przy czym skupiły się przede wszystkim na podstawie materialnoprawnej

w postaci art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 (zamiast art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011). W takiej sytuacji odpadły przesłanki dowodzenia posiadania zadeklarowanych we wniosku działek, a tym samym organy nie naruszyły art. 153 p.p.s.a., z którego wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W tym miejscu należy wskazać, że w toku postępowania w piśmie

z 2 listopada 2015 r. skarżąca, w związku z konfliktem krzyżowym odnoszącym się do działek o numerach: [...] i [...], wniosła włączenie do akt sprawy dokumentacji związanej z wnioskiem złożonym przez ANR na 2014 rok, w tym wydanego rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności do działek objętej konfliktem krzyżowym, a także dokumentów ewentualnego wznowienia postępowania w sprawie płatności ANR w związku z ujawnieniem nowych istotnych dla prawa ANR okoliczności.

Kierownik BP ARiMR w W. postanowieniem z [...] listopada 2015 r. odmówił skarżącej udostępnienia akt, a na skutek zażalenia strony – postanowieniem Nr [...] z [...] grudnia 2015 r. Dyrektor ARiMR utrzymał je w mocy. Postanowieniem z [...] listopada 2015 r Kierownik BP ARiMR w W. odmówił wznowienia postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie płatności na 2014 rok złożonego przez inny podmiot. Organ II instancji postanowieniem Nr [...] z [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Na skutek skarg wniesionych przez stronę na ww. postanowienia ostateczne, WSA w Warszawie wyrokami z 21 października 2016 r. w sprawach o sygnaturach: VIII SA/Wa 97/16 i VIII SA/Wa 96/16 uchylił oba zaskarżone i poprzedzające je postanowienia. W każdym z uzasadnień wskazał, że skarżąca w piśmie z 2 listopada 2015 r. dla pełnego wyjaśnienia przedmiotowego wniosku przyznanie płatności OB na 2014 rok wnosiła o włączenie do akt sprawy dokumentacji związanej z wnioskiem złożonym przez ANR na 2014 rok, w tym wydanego rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności do działek objętej konfliktem krzyżowym, a także dokumentów ewentualnego wznowienia postępowania w sprawie płatności ANR w związku

z ujawnieniem nowych istotnych dla prawa ANR okoliczności.

W ocenie Sądu, z treści takiego wniosku nie wynikło, że skarżąca domagała się udostępnienia akt. Jeśli organ I instancji miał wątpliwości co do rzeczywistych intencji skarżącej, winien ją wezwać w celu sprecyzowania żądania. Zdaniem Sądu w sprawie VIII SA/Wa 97/16, zarówno w piśmie, jak i w zażaleniu skarżąca wnosiła

o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dotyczących wniosku innego podmiotu.

W związku z tym organ I instancji winien rozpoznać wniosek skarżącej z 2 listopada 2015 r. w trybie art. 78 § 1 k.p.a. (uwzględnić albo oddalić wniosek dowodowy). Natomiast w sprawie VIII SA/Wa 96/16 Sąd zobowiązał organ I instancji do wezwania skarżącej, aby sprecyzowała swój wniosek, czy jej intencją było wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej wniosku innego podmiotu, czy też wnosiła jedynie o przeprowadzenie dowodu w trybie art. 78 § 1 k.p.a. polegającego na włączeniu dokumentów ewentualnego wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności innemu podmiotowi.

Ocena prawna, o której mowa w przepisie art. 153 p.p.s.a., nie wyznacza granic przyszłej sprawy administracyjnej i zakazu kontroli sądowoadministracyjnej, wynikającej z art. 134 § 1 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie podstawą odmowy przyznania płatności jest uznanie, że doszło do stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, dlatego w nowych okolicznościach faktycznych brak realizacji wytycznych Sądu zawartych w ww. cytowanych wyrokach, zmierzających do prawidłowego rozpoznania wniosku dowodowego skarżącej z 2 listopada 2015 r., nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Analizując przedmiotową skargę pod kątem legalności kontrolowanych decyzji Sąd uznał, że organy w wyczerpujący sposób oceniły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie, zgodnie z art. 21 ust. 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone zgodnie

z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 ww. ustawy. Organ odwoławczy po raz drugi, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), rozpoznał sprawę merytorycznie na skutek odwołania skarżącej. Natomiast nie może stanowić zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. okoliczność podnoszona przez skarżącą, że Dyrektor ARiMR w znacznej części powielił treść decyzji organu

I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podzielił ustalenia organu

I instancji, obszernie odniósł się do wykazania skarżącej tworzenia sztucznych warunków oraz odniósł się do zarzutów odwołania.

Mając powyższe wywody na uwadze, Sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdził naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak również przesłanek do stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji.

Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.