Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 859/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1a pkt 12 lit.b, art.6, art. 7 par.1 i 2, aer. 33 pkt 2,6,8, art. 26 par.1,4,5 pkt 1 i 2, art. 27 par.1,2,3, art. 29 par. 1 i 2, art. 59 par. 1 - 3, art. 34 par.4, art. 45 par.1;
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 239a;
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 7,8,11;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski (spr.) Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Monika Gajowniczek po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 3 marca 2011r. sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z "[...]" r., "[...]", utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z "[...]"r. nr "[...]", uznające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione.

Orzekając o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że Dyrektor Izby Celnej– działając jako organ egzekucyjny – prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A z siedzibą w L., na podstawie tytułów wykonawczych o nr: "[...]" Tytuły wykonawcze dotyczą należności z tytułu opłaty paliwowej określonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z "[...]"r. Decyzji tej Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia "[...]"r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 13§1 pkt 1 i art. 239b§1 pkt 1 i 2, §2 i §3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DZ.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej jako O.p.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło stosowanie do art. 26§5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W dniu 23.08.2010 r. Spółka wniosła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego. Opierając zarzuty na art.33 pkt 2, 6 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Spółka wywiodła, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe, gdyż zachodzi brak wymagalności zobowiązania podatkowego, a nadto podniosła, iż zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny.

W dalszej kolejności Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wszczęcie egzekucji pomimo braku jej zasadności i wymagalności. Spółka wskazała nadto na naruszenie art. 7§2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uchybienie zasadzie poszanowania minimum egzystencji oraz art. 7,8 i 11 kpa. Według Spółki wykonaniu podlegają jedynie decyzje ostateczne, a w sprawie egzekucja prowadzona jest na podstawie decyzji organu I instancji. Nadto podniosła, iż nie podejmuje żadnych działań zmierzających do udaremnienia egzekucji.

Dyrektor Izby Celnej– powołując jako podstawę prawną rozpatrzenia zarzutów art. 17§1 i art. 34§1, 4 i 5 w zw. z art. 33 pkt 2, 6 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Uzasadniając swoje stanowisko wywiódł, że decyzji nieostatecznej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, a zatem prowadzenie egzekucji nie uchybia art. 239a O.p. Wniesienie zażalenia na postanowienie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie wstrzymuje wykonania decyzji. Wykonania decyzji nie wstrzymuje także samo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Organ uznał także, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z tytułu ewentualnych nadpłat podatku nie może być uznane za środek egzekucyjny zbyt uciążliwy.

Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej uznające zarzuty za nieuzasadnione i utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie podzielił stanowisko organu I instancji i wywiódł jak niżej zostanie to zreferowane.

W przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o którym mowa w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów zawarte jest w postanowieniu rozstrzygającym o zarzutach. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wszczęcie egzekucji pomimo braku jej zasadności i wymagalności należności. Zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu , chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. W sprawie niniejszej taki rygor nadano. Postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej stronie doręczono w dniu 24.06.2010 r. , a zatem wystawienie tytułów wykonawczych w dniu 27.07.2010 r. było dopuszczalne i uzasadnione. Zatem zarzuty braku wymagalności obowiązku (art. 33 pkt 2) i niedopuszczalności egzekucji (art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) są nieuzasadnione.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Dyrektor Izby Celnej decyzją z "[...]"r. utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego, która stanowi podstawę prawną należności. Nawet ewentualne wstrzymanie przez sąd wykonania decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego nie będzie miało wpływu na prowadzenie egzekucji o należności z tytułu opłaty paliwowej.

Organ stwierdził, że nie jest niczym uzasadniony zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ), gdyż zajęcie dotyczyło wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłat i nadwyżek w podatkach u dłużnika zajętej wierzytelności. Stan faktyczny sprawy nie pozwolił zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej na uznanie za zasadny zarzutu naruszenia przepisów art. 7,8 i 11 kpa.

A na powyższe postanowienie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

We wniesionej skardze podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa:

- art. 34§4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

- art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wszczęcie egzekucji pomimo braku jej zasadności i wymagalności;

- art. 7, 8 i 11 kpa.

W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący domagali się uchylenia postanowień obu instancji ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi wywiedziono, iż zgodnie z pismami Dyrektora Izby Celnej z 12 i 14.10.2010 r. należności objęte tytułami wykonawczymi zostały w całości uregulowane. Nie ma zatem podstaw ani racjonalnych przesłanek do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez ogólne zasady postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasad racjonalnego działania (art. 7§2) i zasady niezbędności (art.7§3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Te zasady w realiach sprawy zostały naruszone. W myśl art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny winien z urzędu badać dopuszczalność egzekucji . Uregulowanie zaległości winno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego przez organ je prowadzący.

Działanie organu w sprawie niniejszej przeczy zasadom praworządności (art. 11 k.p.a.), nie pogłębia zaufania obywatela do organów (art. 8 k.p.a.), narusza zasadę uwzględnienia słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, a w myśl przepisu art. 134 § 1 i § 2 tejże ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W sprawie niniejszej z akt sprawy wynika, że decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego z "[...]"., Nr "[...]", określającej wysokość opłaty paliwowej za poszczególne miesiące 2005r. (k. 5 akt adm.), postanowieniem z "[...]". nadano rygor natychmiastowej wykonalności (k. 4 akt adm.).

Decyzja opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności podlega wykonaniu, co wynika z przepisu art. 239a ustawy z 29.07.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Powołany przepis stanowi, iż decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W sprawie niniejszej decyzji nieostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Zatem decyzja nieostateczna podlegała wykonaniu. Postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności – wraz z decyzją – doręczono pełnomocnikowi w dniu 24.06.2010r. (k. 3 akt adm.)

Upomnienia zostały wspólnikom doręczone 13.07.2010r. (k. 18 i 12 akt adm.).

Tytuły wykonawcze wystawione zostały 27.07.2010r. (k. 19-33).

Zaświadczenia o zajęciu wierzytelności skarżących wraz z tytułami wykonawczymi doręczono pełnomocnikowi strony (k. 35 akt adm.).

Postępowanie wierzyciela i organu egzekucyjnego do tego momentu było zgodne z przepisem art. 26 § 1, § 4 i § 5 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wystawione tytuły wykonawcze spełniają wymogi przewidziane przepisem art. 27 § 1, § 2 i § 3 powołanej wyżej ustawy.

Przy stwierdzeniu, iż do momentu wszczęcia egzekucji nie uchybiono przepisom regulującym postępowanie egzekucyjne w administracji odnieść się należało do zarzutów zgłoszonych w skardze.

Sąd stwierdza, iż w sprawie – wbrew stanowisku skarżących – nie doszło do naruszenia przepisów art. 29 § 1 i § 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej cyt. jako u.p.e.a.

W ramach uprawnień organu egzekucyjnego przewidzianych w powołanym wyżej przepisie, organ ten może tylko i wyłącznie badać czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wystawiony został przez uprawniony podmiot, czy wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniają wymogi formalne i czy organ egzekucyjny do którego skierowano żądanie prowadzenia egzekucji jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji.

Nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny wymagalność obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

Przesłanki negatywne uniemożliwiające prowadzenie egzekucji wymienione zostały w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Do przesłanek tych należą:

wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania;

niewymagalność obowiązku albo obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu lub w ogóle nie istniał;

niezgodność określonego obowiązku z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

błędne określenie osoby zobowiązanego lub niemożność prowadzenia egzekucji ze względu na osobę zobowiązanego;

śmierć zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z jego osobą.;

niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i zastosowanego środka egzekucyjnego lub niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia;

niepodjęcie zawieszonego postępowania przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia przez wierzyciela żądania zawieszenia postępowania;

żądanie umorzenia postępowania zgłoszone przez wierzyciela;

inne przypadki wskazane w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, ze w wyniku postępowania dotyczącego należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania w przypadkach określonych w § 1 i § 2 art. 59 § 2 u.p.e.a. , chyba że umorzenie następuje w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a. (art. 59 § 3 u.p.e.a.).

W myśl § 4 art. art. 59 u.p.e.a. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu.

Badając akta sprawy Sąd nie stwierdził naruszenia przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – wbrew odmiennemu stanowisku skarżących.

Jak wskazano w uzasadnieniu wyżej organ egzekucyjny w trybie powołanego wyżej przepisu nie jest kompetentny do merytorycznego badania tytułu.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zdecydowanej większości prezentuje linię, iż nie jest dopuszczalne badanie przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę brak jest jakichkolwiek racjonalnych podstaw do polemizowania z tak ukształtowaną linią orzecznictwa.

Błędny jest pogląd skarżących, że wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym podlegają tylko decyzje ostateczne.

Zgodnie z przepisem art. 239a ustawy z 29.07.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podlega wykonaniu jeżeli nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

W sprawie niniejszej w tytule wykonawczym jako decyzję nakładającą na stronę obowiązek podlegający egzekucji "administracyjnej" wskazano decyzję nieostateczną, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Obowiązek nałożony na stronę był więc wymagalny i podlegał realizacji w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wymogi przewidziane w art. 27 § 1 - § 3 u.p.e.a.

Przed skierowaniem tytułu do egzekucji wierzyciel wysłał zobowiązanemu upomnienia, które zostały doręczone (zwrotki w aktach adm.).

Tytuły do egzekucji skierowane zostały 27.07.2010r. (adnotacja na tytułach wykonawczych), a ich odpisy z klauzulą o skierowaniu do egzekucji doręczono zobowiązanemu 16.08.2010r. (tytuły w aktach adm.).

Z akt administracyjnych nie wynika, by przed dniem wszczęcia egzekucji na poczet należności dokonane zostały jakiekolwiek wpłaty. Gdy taka wpłata zostałaby dokonana, to zobowiązany mógł okazać taki dowód lub przedstawić dowód stwierdzający wykonanie, umorzenie lub wygaśnięcie obowiązku.

Taki stan rzeczy skutkowałby odstąpieniem od czynności egzekucyjnych (art. 45 § 1 u.p.e.a.).

W sprawie brak jest dowodu, z którego wynikałoby, że odroczono termin wykonania obowiązku bądź rozłożono na raty spłatę należności. Jak wyżej wykazano obowiązek określony w decyzji nieostatecznej wobec nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, w momencie wszczęcia egzekucji był wymagalny. Egzekucja należności z tytułu opłaty paliwowej jest dopuszczalna w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjna stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji właściwych organów. W niniejszej sprawie zobowiązanie w opłacie paliwowej wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego.

Nie mógł też być uznany za zasadny zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego bądź celowości stosowania środków egzekucyjnych. Argumentacja, iż zobowiązany nie uchylał się od spłacania ciążącego na nim obowiązku nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Strona pomimo doręczenia jej upomnienia do momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie zapłaciła długu.

Wśród środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych wymienia się egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych i z rachunków bankowych (art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a.).

Zastosowanie zatem zajęcia z tytułu nadpłat w podatku bądź rachunku bankowego nie może być potraktowane jako zastosowanie środka egzekucyjnego zbyt uciążliwego.

Zajęcie nadpłat podatku należałoby zaliczyć wręcz do kategorii najłagodniejszego środka egzekucyjnego.

Ponieważ obydwa zastosowane środki egzekucyjne mieszczą się w kategorii ustawowych środków egzekucyjnych, to nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie uchybia przepisom art. 6, 7 § 1 i § 2 oraz art. 33 pkt 2, 6 i 8 u.p.e.a.

W sprawie wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie mamy do czynienia z instytucją uznania administracyjnego.

Nie zachodziła zatem konieczność rozważania kwestii interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.

Przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego i jego prowadzeniu nie uchybiono przepisom prawa regulującym postępowanie egzekucyjne.

Nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd nie stwierdził z urzędu, a skarżący nie wykazali, by organ prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania do organów.

Tym samym brak jest podstaw do uznania za zasadny naruszenia przepisu art. 8 k.p.a.

Wysłanie upomnienia należy traktować jako przypomnienie o obowiązku spełnienia zobowiązania bez stosowania środków przymusu. Organ wysłał zobowiązanemu podmiotowi upomnienie przed skierowaniem sprawy do postępowania egzekucyjnego.

Nie można więc stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 k.p.a.

Jak wyżej wykazano nie istniały przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a., które wykluczałyby możność prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Skoro brak było uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zarzutów, to brak także podstaw do wydania postanowienia w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Nadmienić jeszcze należy, że wpłaty na poczet należności z tytułu opłaty paliwowej dokonane zostały w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego.

Tym samym argument skarżących, że egzekwowany obowiązek nie istniał nie odpowiada stanowi rzeczywistemu.

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.