Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1426/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi V. w S. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez V. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Skarżąca", "Beneficjent", "Strona") jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: "Minister") z [...] maja 2017 r. nr [...], na mocy której uchylono decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: "PARP") z [...] listopada 2016 r. nr [...] w części dotyczącej określenia okresów, za jakie powinny zostać naliczone odsetki jak dla zaległości podatkowych i orzeczono w tym zakresie, w pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

V. Sp. z o.o. złożyła do PARP wniosek o dofinansowanie realizacji projektu pn. "[...] " (nr [...]) w ramach konkursu: Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Oś priorytetowa: Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia, Działanie 4.4: Nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym, skierowanego do sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MSP). W wyniku realizacji inwestycji Beneficjent jako pierwszy w Polsce (str. 6 wniosku) miał rozpocząć produkcję innowacyjnych dalekomorskich (oceanicznych) jachtów motorowych najwyższej klasy (długość jednostki pow. 20 m). Wniosek o dofinansowanie został podpisany przez prezesa zarządu V.Sp. z o.o. W. K..

Projekt został rekomendowany do dofinansowania w ramach uzupełniającej procedury konkursowej (lista opublikowana w dniu [...] czerwca 2012 r.).

W dniu [...] czerwca 2014 r. pomiędzy Skarżącą a PARP została zawarta umowa o dofinansowanie ww. projektu o numerze [...]. Beneficjenta reprezentowała Prezes Zarządu A. B.. Zgodnie z § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie okres kwalifikowalności wydatków dla Projektu rozpoczął się w dniu 1 czerwca 2014 r. i kończył w dniu 30 grudnia 2015 r.

Na podstawie wniosku o płatność numer [...] z [...] czerwca 2014 r. wypłacono Beneficjentowi 8.500.000 zł (3 listopada 2014 r.) oraz 1.500.000 zł (30 października 2014 r.). W dniu [...] grudnia 2014 r. Beneficjent złożył wniosek o płatność numer [...], który miał być wnioskiem rozliczającym pełną kwotę zaliczki. We wniosku o płatność Beneficjent wykazał, jako wydatki kwalifikowalne, wydatki poniesione na zakup nieruchomości w miejscowości W.. We wniosku o dofinansowanie natomiast wskazano planowany zakup nieruchomości zlokalizowanej w S. (str. 8 i 9 wniosku). W dniu [...] grudnia 2014 r. dokonano zmiany umowy w zakresie lokalizacji nieruchomości z miejscowości S. na miejscowość W. (aneks nr 3).

W wyniku analizy wniosku o płatność oraz kontroli projektu przeprowadzonej w dniach 20-24 kwietnia 2015 r. przez Agencję Rozwoju Pomorza S. A., pełniącą funkcję Regionalnej Instytucji Finansującej (dalej: "RIF"), stwierdzono że Beneficjent dokonał zakupu nieruchomości z naruszeniem zasad i procedur określonych w § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie oraz z naruszeniem art. 6c ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2016 r. poz. 359), dalej: "ustawa o PARP".

Ustalono, że Beneficjent dokonał zakupu ww. nieruchomości od G. Sp. z o.o. Sp.k. aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2014 r. rep. [...] za cenę 40.590.000 zł. Akt notarialny został podpisany przez W. K., prezesa zarządu G. Sp. z o.o. Sp.k. oraz P. M., prezesa zarządu V. Sp. z o.o. Stwierdzono, że między Beneficjentem, a G. Sp. z o.o. Sp.k. zachodzą powiązania osobowe i faktyczne poprzez osoby W. K. oraz P. M..

Ponadto z protokołu kontroli podatkowej przeprowadzonej przez Urząd Skarbowy w P.G. w okresie od 29 stycznia do 20 sierpnia 2015 r. PARP powziął wiadomość, że zapłata za zakup ww. nieruchomości została dokonana przez Beneficjenta przez wielokrotny obrót środkami pieniężnymi otrzymanymi w formie zaliczki w wys. 10.000.000 zł z PARP. Firma I. Sp. z o.o. udzieliła Beneficjentowi pożyczki na zakup nieruchomości, zaciągając pożyczkę od G. Sp. z o.o. Sp.k. Natomiast G. Sp. z o.o. Sp.k. dysponowała środkami pochodzącymi z zaliczki wypłaconej Beneficjentowi przez PARP. Co istotne, ani G. Sp. z o.o. Sp.k., ani I. Sp. z o.o. nie posiadały środków na rachunkach bankowych w kwocie odpowiadającej wysokości udzielanych pożyczek.

Ponadto G. Sp. z o.o. Sp.k. posiadała udziały w I. Sp. z o.o.

W związku z ww. ustaleniem, w Informacji pokontrolnej uznano wydatki poniesione na zakup nieruchomości w miejscowości W. w całości za wydatki niekwalifikowane, o czym RIF poinformowała Beneficjenta pismem z 20 maja 2015 r.

Z uwagi na fakt, iż do 10 lipca 2015 r., tj. do dnia, w którym upływał termin rozliczenia zaliczki wskazany w § 6 ust. 4b umowy o dofinansowanie, Beneficjent nie dokonał zwrotu zaliczki, a jedyny złożony wniosek o płatność rozliczający środki zaliczki został odrzucony na skutek wskazanych powyżej okoliczności, pismem z [...] lipca 2015 r. PARP wezwała Beneficjenta do zwrotu zaliczki wraz z należnymi odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wypłaty środków do dnia zwrotu.

W związku z brakiem dokonania zwrotu zaliczki przez Beneficjenta PARP pismem z [...] sierpnia 2015 r. zawiadomiła Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie.

Pismem z 26 sierpnia 2015 r. Beneficjent wystąpił z wnioskiem o dokonanie zmian w umowie, polegających na wyłączeniu z puli kosztów kwalifikowanych projektu wydatków dotyczących nabycia nieruchomości w miejscowości W. Wnioskowana zmiana wynikała z planów zbycia nieruchomości w celu uwolnienia środków finansowych zaangażowanych na jej zakup, w związku z zakwestionowaniem kwalifikowalności tych wydatków przez PARP, co umożliwiłoby zrealizowanie projektu zgodnie z jego celem. Strona wyraziła ponadto wolę kontynuacji projektu w uszczuplonym zakresie oraz rozliczenia otrzymanej zaliczki wydatkami poniesionymi na zakup elementów linii technologicznej w projekcie. Uwzględniając argumentację Beneficjenta, PARP wyraziła zgodę na wprowadzenie proponowanych zmian do umowy o dofinansowanie, czego efektem było zawarcie [...] października 2015 r. aneksu nr 5 do umowy.

Pismem z 3 września 2015 r. Beneficjent wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego, ze względu na konieczność ustalenia istnienia przesłanek zwrotu zaliczki przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym oraz umożliwienie zapoznania się z aktami postępowania. Z załączonego do akt sprawy oświadczenia wynika, że 11 września 2015 r. pełnomocnik Strony zapoznał się z aktami postępowania oraz wykonał zdjęcia udostępnionych dokumentów.

[...] listopada 2015 r Strona złożyła wniosek o płatność nr [...], w którym nie wykazała żadnych kosztów kwalifikowanych. 16 grudnia 2015 r. do RIF wpłynęła korekta przedmiotowego wniosku o płatność, jednak pomimo skorygowania wniosku o płatność, Beneficjent nadal nie rozliczył w nim żadnych wydatków. Jednocześnie Beneficjent w pkt 16 wniosku o płatność poinformował, że według stanu na dzień złożenia wniosku o płatność, nie posiada źródeł niezbędnych do sfinansowania projektu.

Pismem z 28 grudnia 2015 r. Strona wystąpiła do PARP z wnioskiem o przedłużenie terminu realizacji projektu, wskazując jako przyczynę brak środków finansowych umożliwiających zakończenie projektu w terminie określonym umową o dofinansowanie. PARP pismem z [...] stycznia 2016 r. zwróciła się do Strony o uzupełnienie informacji zawartych we wniosku o zmianę umowy o dofinansowanie. W odpowiedzi Beneficjent pismem z 7 stycznia 2016 r. poinformował, że w projekcie nie zostały zrealizowane żadne zakupy rzeczowe. Ponadto Beneficjent stwierdził, że wszystkie zakupy rzeczowe w ramach projektu będą realizowane po 31 grudnia 2015 r.

Pismem z [...] stycznia 2016 r. Beneficjent złożył w RIF wniosek o płatność końcową nr [...], w którym w dalszym ciągu nie wykazał żadnych kosztów kwalifikowanych poniesionych w ramach projektu.

W związku z powyższym, PARP pismem z [...] lutego 2016 r. wypowiedziała umowę ze skutkiem natychmiastowym, wzywając jednocześnie Beneficjenta do zwrotu kwoty 10.000.000 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Pismo zostało odebrane przez Stronę 26 lutego 2016 r. Termin na dokonanie zwrotu środków upłynął zatem 11 marca 2016 r.

W związku z nierozliczeniem otrzymanej zaliczki na realizację projektu oraz rozwiązaniem umowy o dofinansowanie, PARP, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania, decyzją nr [...] z [...] listopada 2016 r. zobowiązała Beneficjenta do zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in.:

naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie art. 6, art. 7, art. 10 oraz art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "K.p.a.", poprzez wykroczenie przez organ poza granice sprawy administracyjnej i wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o podstawy faktyczne i prawne niebędące przedmiotem wszczętego [...] sierpnia 2015 r. postępowania administracyjnego, czego skutkiem było uniemożliwienie Wnioskodawcy wzięcia czynnego udziału w postępowaniu;

naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie art. 8 i art. 9 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez dalsze prowadzenie postępowania i wydanie w sprawie decyzji merytorycznej pomimo tego, iż w związku ze zmianą okoliczności faktycznych i prawnych sprawy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w całości, co skutkować powinno umorzeniem postępowania;

naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie art. 6 i art. 8 w zw. z art. 24 § 1 pkt 1) i 4) i art 80 K.p.a. poprzez wydanie decyzji przez pracownika organu, który czynnie reprezentował organ w realizowaniu umowy o dofinansowanie (umowy cywilnoprawnej), czego skutkiem jest brak zachowania bezstronności i obiektywizmu organu w rozpoznaniu sprawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek złożonego odwołania, Minister Rozwoju i Finansów decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia okresów, za jakie powinny zostać naliczone odsetki jak dla zaległości podatkowych i w tym zakresie orzekł, iż prawidłowy okres naliczania odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych to:

od kwoty w wysokości 8.500.000 zł wypłaconej z EFRR, od dnia przekazania środków, tj. [...] listopada 2014 r., do dnia zwrotu;

od kwoty w wysokości 1.500.000 zł wypłaconej z BP, od dnia przekazania środków, tj. [...] października 2014 r, do dnia zwrotu.

z zastrzeżeniem, że dla ww. kwot z okresów naliczania odsetek wyłączone powinny zostać okresy:

od 27 sierpnia 2015 r., tj. od dnia wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego przez PARP, do 7 listopada 2016 r., tj. do dnia doręczenia decyzji organu I instancji;

od 30 grudnia 2016 r., tj. od dnia następującego po upływie terminu na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, do dnia doręczenia niniejszej decyzji.

W pozostałym zakresie Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z treścią § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie okres kwalifikowalności wydatków dla projektu rozpoczynał się 1 czerwca 2014 r. i kończył 30 grudnia 2015 r., a zatem w tym okresie powinna nastąpić pełna realizacja rzeczowo-finansowa projektu przez Beneficjenta. Ponadto w § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie zostało określone, iż zakończenie realizacji projektu oznacza wykonanie pełnego zakresu rzeczowego projektu zgodnie z umową i harmonogramem rzeczowo-finansowym projektu, udokumentowanie wykonania robót odpowiednimi protokołami odbioru, udokumentowanie dostaw i usług fakturami oraz innymi dokumentami potwierdzającymi zgodność realizacji projektu z warunkami umowy; a także zrealizowanie przez Beneficjenta pełnego zakresu finansowego projektu, co oznacza zrealizowanie przez Beneficjenta wszystkich płatności w ramach projektu, tj. poniesienie wydatków i pozyskanie dokumentów stanowiących podstawę uznania wydatków za kwalifikujące się do objęcia wsparciem w ramach projektu. Zakończeniem realizacji projektu jest złożenie wniosku o płatność końcową. Dodatkowo, zgodnie z § 4 ust. 8 umowy, w przypadku wyboru zaliczkowego sposobu finansowania projektu, pierwsza transza dofinansowania w formie zaliczki wypłacana jest w wysokości wynikającej z wniosku o płatność zatwierdzonego przez Instytucję Wdrażającą/Instytucję Pośredniczącą II stopnia. Rozliczenie zaliczki polega na wykazaniu we wniosku o płatność poniesionych wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem lub na zwrocie zaliczki. Składając wniosek o płatność Beneficjent zobowiązany jest do rozliczenia co najmniej 70% łącznej kwoty przekazanych transz zaliczki. W przypadku:

- niezłożenia wniosku o płatność w terminie określonym w umowie, lub

- gdy kwota dofinansowania wynikająca z zatwierdzonych przez Instytucję Wdrażającą/Instytucję Pośredniczącą II stopnia wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem wraz z dokonanym zwrotem zaliczki, nie stanowi co najmniej 70% łącznej kwoty przekazanych transz zaliczki od środków pozostałych do rozliczenia 70% łącznej kwoty przekazanych transz zaliczki, nalicza się odsetki jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia przekazania środków do dnia:

- zwrotu nierozliczonej zaliczki lub

- złożenia kolejnego wniosku o płatność.

W myśl § 12 ust. 3 pkt 3 umowy Instytucja Wdrażająca/Instytucja Pośrednicząca II stopnia może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym, w przypadku gdy Beneficjent zaprzestał realizacji projektu bądź realizuje go w sposób sprzeczny z postanowieniami umowy lub z naruszeniem prawa. W § 13 ust. 1 umowy o dofinansowanie, określono, iż w przypadku rozwiązania umowy w trybach, o których mowa w § 12 ust, 1-3, z zastrzeżeniem ust. 2, Beneficjent w terminie 30 dni od dnia rozwiązania umowy jest zobowiązany do zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta, do dnia ich zwrotu.

Minister podkreślił, że Beneficjent nie rozliczył pobranej zaliczki na realizację projektu oraz zaprzestał jego realizacji. Świadczą o tym niewątpliwie złożone przez Beneficjenta wnioski o płatność, w których Strona nie wykazała wydatków, które Instytucja Wdrażająca uznałaby za kwalifikujące się do objęcia wsparciem.

Ponadto Minister uznał za bezzasadne zarzuty natury procesowej. W jego ocenie organ I instancji dopełnił obowiązku umożliwienia zapoznania się z aktami sprawy przez pełnomocnika Strony w dniu 11 września 2015 r. Podkreślono również, iż pismem z [...] maja 2016 r. Beneficjent został zawiadomiony o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Pomimo tego nie skorzystał z przysługującego mu prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra, jak i poprzedzającej ją decyzji PARP z [...] listopada 2016 r. w całości, a nadto o umorzenie postępowania przed organem I instancji w całości. Ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, iż nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra, jak i poprzedzającej ją decyzji PARP w całości, a nadto o umorzenie postępowania przed organem I instancji w całości. Zarzuciła:

rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania stanowiące jednocześnie podstawę do stwierdzenia jej nieważności, o której mowa w art 156 § 1 ust. 2 K.p.a., tj. naruszenie art. 6, art. 7, art. 10 oraz art. 61 §1 i 4 K.p.a. poprzez wykroczenie przez organ I instancji i w ślad za nim przez organ II instancji poza granice sprawy administracyjnej i wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o podstawy faktyczne i prawne niebędące przedmiotem wszczętego 24 sierpnia 2015 r. postępowania administracyjnego, czego skutkiem było wprowadzenie w błąd Skarżącej, co do rzeczywistego przedmiotu postępowania skutkujące ograniczeniem jego możliwości obrony i rzeczywistym udziałem w postępowaniu;

naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie art. 8 i art. 9 K.p.a. w zw. z art. 105 §1 K.p.a. poprzez dalsze prowadzenie postępowania wszczętego [...] sierpnia 2015 r. i wydanie w sprawie decyzji merytorycznej pomimo tego, iż w związku ze zmianą okoliczności faktycznych i prawnych sprawy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w całości, co skutkować powinno umorzeniem tego postępowania;

naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6 i art. 8 w zw. z art. 24 §1 pkt 1) i 4) i art. 80 K.p.a. poprzez utrzymanie przez organ II instancji decyzji organu I instancji pomimo, że decyzja PARP z [...] listopada 2016 r. została wydana przez pracownika PARP, który czynnie reprezentował PARP w realizowaniu umowy o dofinansowanie (umowy cywilnoprawnej), czego skutkiem był brak zachowania bezstronności i obiektywizmu PARP w rozpoznaniu sprawy w I instancji.

W motywach skargi Skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty i przedstawiła swoją argumentację.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami wskazanych ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu nieważności zaskarżonego orzeczenia Sąd podkreśla, że zaskarżony akt w pierwszej kolejności podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się podstaw stwierdzenia nieważności.

W krajowym porządku prawnym zasady prowadzenia polityki rozwoju, podmioty prowadzące tę politykę oraz tryb współpracy między nimi, określone zostały w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84 poz. 712 ze zm.), dalej: "u.z.p.p.r.".

Zgodnie z art. 25 u.z.p.p.r. za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada: instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa (pkt 1); w przypadku programu rozwoju – odpowiednio właściwy minister lub zarząd województwa (pkt 2).

W myśl art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r., umowa o dofinansowanie stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2), w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku – ogólnie rzecz ujmując – nieprawidłowego ich wykorzystania.

Zgodnie z przepisem art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.), dalej: "u.f.p.", wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – pkt 2 oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2 – pkt 3), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przewidzianej w art. 207 ust. 9 u.f.p. – wydanej po bezskutecznym upływie terminu (zakreślonego w wezwaniu, w trybie określonym w ust. 8 tego przepisu) zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności.

W ocenie Sądu, pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13, zgodnie z którym, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. NSA stwierdził, że sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. (por. także wyroki NSA: z dnia 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II GSK 732/11; z dnia 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1546/12; z dnia 23 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1141/14; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pogląd ten został podtrzymany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2015 r. o sygn. akt II GSK 2109/14, w którym wskazano, że pod pojęciem "innych procedur" należy rozumieć nie tylko procedury określone obowiązującymi powszechnie normami prawa, lecz również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do dofinansowania. Rozwijając tę tezę NSA wskazał dodatkowo, że wynika to ze specyfiki ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 383 ze zm.; zwanej dalej: "u.z.p.p.r."). Powyższą regulacją przyjęto, że u podstaw tworzenia krajowych systemów realizacji programów operacyjnych i regionalnych nie leżą przepisy prawa powszechnie obowiązującego, zaś same projekty realizowanie są w oparciu o zaakceptowany wniosek oraz umowę, która określa obowiązki zarówno beneficjenta, jak też instytucji udzielającej dofinansowania, a której wzór jako element systemu realizacji programu operacyjnego (co wynika z art. 26 ust. 1 pkt 8 u.z.p.p.r.) stanowi dokumentację konkursową. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd i przyjmuje w rozpoznawanej sprawie za własny.

Reasumując powyższe Sąd stwierdza, iż naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. może wynikać z postanowień umowy oraz procedur, których stosowanie w umowie postanowiono, określonych w innych, przywołanych w umowie aktach, co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi.

Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. stanowiły zapisy umowy o dofinansowanie projektu pn. "[...]" nr [...], zawartej w dniu [...] czerwca 2014 r. pomiędzy Skarżącą a PARP. Jednocześnie Skarżąca zobowiązała się do zrealizowania Projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w § 5 ust. 3 , z należytą starannością, zgodnie z Umową i jej załącznikami, a także do stosowania Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IG (§ 2 ust. 2 pkt 1 i 4 umowy).

W dniu [...] grudnia 2014 r. Skarżący złożył wniosek o płatność, w zakresie rozliczającym pełną kwotę zaliczki podając, jako wydatki kwalifikowalne, wydatki poniesione na zakup nieruchomości w miejscowości W. przy ul. [...] niewskazanej we wniosku o dofinansowanie (zmiany umowy w zakresie lokalizacji nieruchomości z miejscowości S. na miejscowość W. dokonano w dniu [...] grudnia 2014 r. aneksem nr 3).

W wyniku analizy wniosku o płatność oraz kontroli na miejscu stwierdzono, że Beneficjent dokonał zakupu ww. nieruchomości od G. Sp. z o.o. Sp.k. aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2014 r. rep. A nr [...] za cenę 40.590.000 zł, podpisanym przez W. K., prezesa zarządu G. Sp. z o.o. Sp.k. oraz P.M., prezesa zarządu V.Sp. z o.o.

Stwierdzono, że między Beneficjentem, a G. Sp. z o.o. Sp.k. zachodzą powiązania osobowe i faktyczne poprzez osoby W. K. oraz P. M.. Ustalono, że wspólnikami G. Sp. z o.o. Sp.k.są: komplementariusz G. Sp. z o.o. (udziałowcy: W. K. – 50%, J. K. - 50%) oraz komandytariusze: W. K., J. K.. Ww. w dniu składania wniosku o dofinansowanie przedmiotowego projektu posiadali po 50% udziałów w spółce V., jednocześnie W. K. pełnił funkcję prezesa, a J. K. funkcję wiceprezesa Spółki. Na skutek podwyższenia kapitału zakładowego spółki, w okresie od 16 czerwca do 31 października 2014 r. W. K. i J. K. posiadali po 1,66% udziałów w kapitale zakładowym spółki. Jak to wskazano w Informacji pokontrolnej z dnia 20-24 kwietnia 2015 r. (karty 246-254) struktura własnościowa G. Sp. z o.o. Sp.k. z dnia złożenia wniosku o dofinansowanie jest analogiczna do struktury własnościowej Beneficjenta. Dodatkowo z odpisów KRS wynika, że siedziby tych spółek mieszczą się pod tym samym adresem: S. ul. [...]. Ponadto adres zamieszkania P. M., prezesa zarządu V. Sp. z o.o. jest tożsamy z adresem siedziby I. Sp. z o.o., a G. Sp. z o.o. Sp.k. posiadała udziały w I. Sp. z o.o.

Z protokołu kontroli podatkowej, przeprowadzonej przez Urząd Skarbowy w P.G. w okresie od 29 stycznia do 20 sierpnia 2015 r. wynika, że zapłata za zakup ww. nieruchomości została dokonana przez Beneficjenta przez wielokrotny obrót środkami pieniężnymi otrzymanymi w formie zaliczki z PARP w wys. 10.000.000 zł. Firma I. Sp. z o.o. udzieliła Beneficjentowi pożyczki na zakup nieruchomości, zaciągając pożyczkę od G. Sp. z o.o. Sp.k. Natomiast G. Sp. z o.o. Sp.k. dysponowała środkami pochodzącymi z zaliczki wypłaconej Beneficjentowi przez PARP. Co istotne, ani G. Sp. z o.o. Sp.k., ani I. Sp. z o.o. nie posiadały środków na rachunkach bankowych w kwocie odpowiadającej wysokości udzielanych pożyczek.

Jak wynika z § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie, Beneficjent zobowiązuje się do ponoszenia wszystkich wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem z zachowaniem uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości oraz zobowiązany jest dołożyć wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności w wypełnianiu funkcji jakiegokolwiek podmiotu objętego niniejszą Umową w związku z jej realizacją.

Zgodnie z art. 6c ust. 2 pkt 4 ustawy o PARP podmiot, który ubiega się o udzielenie wsparcia przeznaczonego na zakup towarów lub usług lub otrzymał od Agencji takie wsparcie i nie jest zobowiązany do wyboru wykonawcy z zastosowaniem przepisów o zamówieniach publicznych, dokonuje wyboru wykonawcy z zachowaniem zasad przejrzystości i uczciwej konkurencji nie może dokonać zakupu towarów lub usług od podmiotów powiązanych z nim osobowo lub kapitałowo. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między podmiotem, o którym mowa wyżej, a wykonawcą, polegające na pozostawaniu w takim stosunku prawnym lub faktycznym, który może budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w wyborze wykonawcy, w szczególności pozostawanie w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

Zasadnie zatem organy uznały, że Skarżąca dokonała zakupu przedmiotowej nieruchomości z naruszeniem zasad i procedur określonych w § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie oraz z naruszeniem art. 6c ust. 2 pkt 4 ustawy o PARP.

Pismem z 7 stycznia 2016 r. Skarżąca poinformowała, że w projekcie nie zostały zrealizowane żadne zakupy rzeczowe stwierdzając, że wszystkie zakupy rzeczowe w ramach projektu będą realizowane po 31 grudnia 2015 r. Natomiast pismem z [...] stycznia 2016 r. Skarżąca złożyła w RIF wniosek o płatność końcową nr [...], w którym w dalszym ciągu nie wykazała żadnych kosztów kwalifikowanych poniesionych w ramach projektu.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zasadnie PARP działając na podstawie § 12 ust. 3 pkt 3 umowy o dofinansowanie, wypowiedziała umowę o dofinansowanie, wzywając Skarżącego do zwrotu kwoty 10.000.000 zł wraz z należnymi odsetkami.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że Beneficjent zaprzestał realizacji projektu, nie zrealizował Projektu w zakresie rzeczowo-finansowym, a podjęte w ramach projektu czynności dotyczące zakupu nieruchomości w W. były sprzeczne z postanowieniami umowy i naruszały obowiązujące w tym zakresie prawo.

Nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty Skarżącej w tym zakresie. Należy wskazać, że zgodnie z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie, zakończenie realizacji projektu oznacza wykonanie pełnego zakresu rzeczowego projektu zgodnie z umową i harmonogramem rzeczowo-finansowym projektu, udokumentowanie wykonania robót odpowiednimi protokołami odbioru, udokumentowanie dostaw i usług fakturami oraz innymi dokumentami potwierdzającymi zgodność realizacji projektu z warunkami umowy, a także zrealizowanie przez beneficjenta pełnego zakresu finansowego projektu. Zakończenie realizacji Projektu kończy złożenie wniosku o płatność końcową. Składając wniosek o płatność beneficjent zobowiązany jest do rozliczenia co najmniej 70 % łącznej kwoty przekazanych transz zaliczki.

Stosownie natomiast do § 6 ust. 4 b umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się rozliczyć zaliczkę otrzymaną w danym roku kalendarzowym najpóźniej do 10 stycznia kolejnego roku kalendarzowego, a w przypadku zaliczek otrzymanych w IV kwartale danego roku kalendarzowego najpóźniej do 10 lipca następnego roku kalendarzowego.

Ponadto podkreślenia wymaga, że pomimo podpisania aneksu nr 5 do umowy Skarżąca nadal nie realizowała projektu zgodnie z postanowieniami umowy i nie przedstawiła w kolejnych wnioskach o płatność żadnych wydatków kwalifikowanych.

Sąd nie podziela również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 6, art. 7, art. 10 oraz art. 61 § 1 i 4 K.p.a. poprzez, jak podnosi Skarżąca, wykroczenie przez organy poza granice sprawy administracyjnej i wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o podstawy faktyczne i prawne niebędące przedmiotem wszczętego w dniu [...] sierpnia 2015 r. Zawiadomienie dotyczyło wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie projektu "[...]" nr [...]), tego zakresu dotyczyło również postępowanie przed organem I instancji zakończone decyzją PARP z [...] listopada 2016 r. oraz postępowanie odwoławcze zakończone decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z [...] maja 2017 r.

Uzasadnienia nie znajdują również pozostałe zarzuty skargi bowiem w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa.

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia żadnego z przepisów przywoływanych w skardze, zatem na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu jako bezzasadna.