Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 110/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E.C.O. S.A. z siedzibą w O. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekazania na rzecz gminy mienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpoznaniu odwołania [...]S.A. od decyzji Wojewody O. z dnia [...] października 2013 r., Nr [...], odmawiającej przekazania na rzecz Gminy G. wymienionego w tej decyzji mienia Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w O. służącego zaopatrzeniu w energię cieplną miasta G. - utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła [...] S.A., reprezentowana przez radcę prawnego K. P.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1998 r., nr [...], Wojewoda O. przekazał z dniem [...] maja 1998 r. na rzecz Gminy G. mienie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w O. służące zaopatrzeniu w energię cieplną miasta G.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 1999 r. Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa w G. wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 1998 r.

Decyzją z [...] stycznia 2011 r., nr 32, po rozpatrzeniu wniosku Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej w G., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody O. z [...] kwietnia 1998 r. Decyzją z [...] czerwca 2011 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z [...]stycznia 2011 r.

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1564/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. (dalej: "[...] S.A.") na ww. decyzję.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2013 r., Nr [...], Wojewoda O. odmówił przekazania na rzecz Gminy G. wymienionego w tej decyzji mienia Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w O. służącego zaopatrzeniu w energię cieplną miasta G.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda podniósł, iż ponownie prowadząc postępowanie ustalił obecny skład mienia podlegającego ewentualnemu przekazaniu, uwzględniając likwidację części jego składników. Wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, został sporządzony protokół przejęcia mienia Skarbu Państwa mającego podlegać komunalizacji. Ww. protokół, zgodnie z art. 17 ust. 4 ww. ustawy, został wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie zarządu Gminy G. w okresie od [...] czerwca do [...] lipca 2013 r.

Organ wojewódzki wskazał następnie, iż uwzględniając treść art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. koniecznym w przedmiotowym postępowaniu jest ustalenie czy składniki majątkowe przekazane przedsiębiorstwu państwowemu [...] w O. bądź przez nie uzyskane stanowiły własność ogólnonarodową w dniu [...] maja 1990 r. oraz czy stanowią one nadal własność Skarbu Państwa. Organ podniósł, iż na konieczność dokonania tych ustaleń wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 kwietnia 2012 r.

Wojewoda ustalił, iż większość składników majątkowych zgodnie z wykazem (tabela na str. 6 i 7 uzasadnienia decyzji poz.1 oraz 6-17) została przekazana przedsiębiorstwu państwowemu [...] w O. przez Międzyzakładową Spółdzielnię Mieszkaniową w G. na podstawie dokumentu PT w latach 70-ych i 80-ych byłego stulecia. Przekazanie dowodem PT (protokół techniczny przekazania środków trwałych) było formą stosowaną dla potwierdzenia przejęcia danego środka trwałego przez jeden podmiot od innego podmiotu. Zaś tytuł prawny, leżący u podstaw przekazania, nie stanowił na przestrzeni lat elementu dającego się definiować jednoznacznie, w sposób przesądzający o przynależności danego środka do konkretnego majątku, zwłaszcza w rozumieniu prawa własności w kształcie ustalonym w obecnie obowiązującym kodeksie cywilnym. W toku postępowania ustalono również, iż brak jest jakichkolwiek innych dokumentów mogących potwierdzić własność ogólnonarodową poszczególnych elementów majątkowych wymienionych w ww. wykazie.

Organ podkreślił, iż sam fakt przekazania przedsiębiorstwu państwowemu elementów stanowiących urządzenia przesyłowe nie spowodował nabycia prawa własności przez Skarb Państwa. Urządzenia te wprawdzie weszły w skład Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w O. - stosownie do art. 49 Kodeksu cywilnego - ale okoliczność ta nie jest równoznaczna z przeniesieniem ich własności. Wojewoda podniósł, że początkowo orzecznictwo zapadłe na gruncie art. 49 K.c. przyjmowało, iż urządzenia w nim wskazane zbudowane przez odbiorców mediów staje się własnością właściciela przedsiębiorstwa z chwilą ich połączenia z siecią urządzeń przedsiębiorstwa. Następnie, w wyniku uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt III CZP 105/05, ugruntował się pogląd, iż wejście ww. urządzeń w skład przedsiębiorstwa jest jedynie przesłanką ich wyłączenia spod działania zasady superficies solo cedit wyrażonej w art. 48 i 191 K.c. Kwestia własności tych urządzeń pozostaje natomiast poza zakresem art. 49 K.c., który nie określa, do kogo urządzenia te będą należały i na podstawie jakiego tytułu prawnego. Wejście w skład przedsiębiorstwa jest przy tym kwestią faktu, czyli fizycznego połączenia z siecią przedsiębiorstwa. Decydujące znaczenie dla określenia statusu prawnego omawianych urządzeń ma stopień ich fizycznego i funkcjonalnego powiązania z siecią należącą do przedsiębiorstwa. Urządzenia, które zostają tak dalece związane z instalacją należącą do sieci, że spełniają określone w art. 47 § 2 K.c. warunki do uznania ich za część składową, uzyskują status części składowej tej instalacji, skutkiem czego dotychczasowy właściciel traci ich własność na rzecz przedsiębiorcy sieciowego.

Organ wskazał następnie, iż art. 49 K. c.został znowelizowany ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731), która weszła w życie z dniem 3 sierpnia 2008 r. W ocenie organu, pomimo zmiany stanu prawnego większość tez przyjętych w ww. uchwale składu siedmiu sędziów Sadu Najwyższego nie utraciła na aktualności. Założenia, jakie przyjął ustawodawca wprowadzając regulację zawartą w art. 49 § 2 K.c. spowodowały jednak konieczność odstąpienia od konstrukcji części składowej instalacji. Ustawodawca przesądził bowiem, że urządzenia wymienione w § 1 powołanego artykułu z chwilą, gdy przez fizyczne połączenie z siecią przestają być częścią składową nieruchomości, zachowują status samoistnych rzeczy ruchomych, które mogą być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu. Świadczy o tym użyte w § 2 sformułowanie "osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem". Dodatkowym argumentem na rzecz tej tezy jest treść wprowadzonego ustawą nowelizującą art. 305 § 1 K.c., zgodnie z którym "służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 K.c.". W ocenie organu, nie można w tej sytuacji podtrzymywać przyjętej w uzasadnieniu omawianej uchwały Sądu Najwyższego koncepcji urządzeń jako części składowych instalacji należących do przedsiębiorstwa.

Organ skonkludował, że urządzenia wymienione w art. 49 § 1 K.c. z chwilą ich fizycznego połączenia z siecią należącą do przedsiębiorstwa przestają być częścią składową nieruchomości i stają się samoistnymi rzeczami ruchomymi, które mogą być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu. Może zatem dojść do przeniesienia własności tych urządzeń w drodze umowy na rzecz przedsiębiorcy lub osoby trzeciej; można też oddać je w leasing lub najem. Wskazał ponadto, iż w świetle art. 49 § 2 K.c., sfinansowanie kosztów budowy urządzeń, które po połączeniu z siecią są samoistnymi rzeczami ruchomymi, ma zasadnicze znaczenie dla określenia, kto jest ich właścicielem.Jeżeli koszty budowy urządzeń poniósł przedsiębiorca sieciowy, staje się on - po ich połączeniu z siecią - właścicielem tych urządzeń jako samoistnych rzeczy ruchomych, w art. 49 § 2 K.c. jest bowiem mowa o urządzeniach, o których stanowi art. 49 § 1 K.c., czyli urządzeniach, które nie należą do części składowych nieruchomości. W takim wypadku przedsiębiorca jest właścicielem urządzeń, bo sfinansował ich budowę, natomiast właściciel nieruchomości, na której zostały one posadowione nie jest już ich właścicielem, bo nie stanowią części składowej jego nieruchomości, gdyż wejście w skład przedsiębiorstwa uchyla stosowanie zasady superficies solo cedit.

Wojewoda podniósł, iż ustawa nowelizująca Kodeks Cywilny nie zawiera przepisów wprowadzających. Niemniej, w jego ocenie, znowelizowany art. 49 K.c. dotyczy również sytuacji, w których odnośne urządzenia zostały wybudowane i podłączone do sieci przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Na poparcie powyższych poglądów organ przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2010 r. sygn. akt V CSK 206/09.

W konkluzji Wojewoda stwierdził, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dacie [...] maja 1990 r., mienie określone w tabeli na str. 6 i 7 uzasadnienia decyzji pod poz. 1 i 6-17, przekazane dokumentami PT na rzecz ówczesnego przedsiębiorstwa państwowego, stanowiło własność ogólnonarodową. W ocenie organu, przekazanie tego mienia [...] w O. i następnie włączenie do sieci przesyłowej energii cieplnej doprowadziło jedynie do wyodrębnienia przekazanych urządzeń. Zdarzenie to jednak nie przenosiło prawa własności tych urządzeń posiadających, od chwili ich przyłączenia, odrębny od nieruchomości byt prawny rzeczy ruchomych. Oznacza to, iż nie została spełniona podstawowa przesłanka uprawniająca organ do wydania decyzji na podstawie art. 5 ust. 3 w zw. z art.18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Odnosząc się do pozostałych rzeczy ruchomych określonych pod poz. 2-5 ww. tabeli Wojewoda zauważył, iż brak jest dokumentów potwierdzających ich własność. Zgromadzone bowiem w aktach postępowania dokumenty, m.in. przy współudziale stron postępowania, nie stanowią dowodu wskazującego na własność określonych w nich urządzeń. Jedyną zachowaną dokumentacją dotyczącą ww. urządzeń są dokumenty księgowe OT i PT. Dokumenty te jednak nie przesądzają o ich własności, a jedynie o przyjęciu do ewidencji środków trwałych. Brak jest natomiast umów, rachunków lub innych dowodów mogących potwierdzić sposób nabycia tych środków i podstawę objęcia ich w posiadanie przez byłe przedsiębiorstwo państwowe. Organ podniósł, iż na nieuregulowany stan prawny części tych urządzeń (poz. 14,15,17 tabeli) wskazywała również sama strona postępowania wykorzystująca je obecnie do wytwarzania i przesyłu energii cieplnej (pismo [...] S.A. z [...] lutego 2013 r.). W ocenie organu, z uwagi na nieuregulowany i nie dający się rozstrzygnąć status prawny tych urządzeń, brak było podstaw do uznania ich własności po stronie Państwa i przekazania ich gminie jako mienia państwowego.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła [...] S.A. wskazując, że sporne urządzenia są w sposób funkcjonalny oraz technologiczny powiązane z siecią przedsiębiorstwa przesyłowego stanowiąc strategiczne elementy sieci, bez których nie może ona w sposób prawidłowy funkcjonować. Ponadto, zakładając jedynie hipotetycznie, iż MSM w G. zaciągnęła kredyt na budowę spornych urządzeń, a następnie skorzystała z jego umorzenia, trudno byłoby, w ocenie [...] S.A., mówić nie tylko o własności, ale także o poniesieniu przez Spółdzielnię kosztów budowy tych urządzeń. To z kolei potwierdzałoby fakt przekazania spornych urządzeń na własność [...] w O., co obecnie uprawdopodabniają znajdujące się w aktach sprawy protokoły PT i OT. Zaś powyższe uzasadniałoby uznanie tego mienia za mienie ogólnonarodowe i dokonanie jego komunalizacji.

Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. [...] S.A. wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego informując, iż wnioskiem z dnia [...] listopada 2013 r. zwróciła się do Sądu Rejonowego w P. o stwierdzenie, iż jako następca prawny [...] w O. nabyła w drodze zasiedzenia własność sieci cieplnych położonych w G..

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zawiesiła postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym w Prudniku o stwierdzenie zasiedzenia przez [...] S.A. w O. własności sieci cieplnych położonych w G.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. MSM w G. przesłała Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej postanowienie Sądu Okręgowego w O. II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...], o oddaleniu wniosku [...] S.A. o stwierdzenie zasiedzenia sieci cieplnych w Głuchołazach.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podjęła zawieszone postępowanie w sprawie.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody O. z dnia [...] października 2013 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Komisja nie podzieliła argumentacji [...] S.A. zaprezentowanej w odwołaniu. W opinii organu odwoławczego - biorąc pod uwagę postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie oddalenia wniosku [...] S.A. o stwierdzenie zasiedzenia sieci cieplnych w G. - decyzja Wojewody O. jest zasadna. Komisja zgodziła się z ustaleniami Sądu Okręgowego zarówno w zakresie stanu faktycznego, jak i prawnego poczynionymi w przedmiotowej sprawie. W ocenie organu, niewątpliwie [...] w O. zostało utworzone z dniem 1 stycznia 1974 r. do wykonywania zadań z zakresu ciepłownictwa na terenie województwa o. i w jego zarządzie pozostawały urządzenia cieplne do dnia [...] lutego 1989 r. Do tej daty właścicielem majątku wszystkich przedsiębiorstw, w tym [...] w O., był Skarb Państwa.

Organ II instancji wskazał, iż przekazanie w zarząd urządzeń cieplnych nie może być utożsamiane ze zrzeczeniem się przez inwestora, którym była MSM w G., działająca w oparcie o prawo spółdzielcze i nabywająca majątek na rzecz swoich członków, niezależnie od Skarbu Państwa - [...] w O. Tym samym, w ocenie organu, nieodpłatne przekazanie urządzeń cieplnych na rzecz Skarbu Państwa ([...] w O.) w obecnych realiach należy traktować jako przekazanie w posiadanie zależne, a nie samoistne.

KKU podniosła, iż [...] w O. mogłoby być posiadaczem samoistnym tych urządzeń jedynie wtedy, gdyby należały one do Skarbu Państwa a nie stanowiły mienia spółdzielczego użytkowanego przez przedsiębiorstwo ciepłownicze (przedstawione dokumenty księgowe tego nie dokumentują, a wręcz przeciwnie wskazują, że od początku urządzenia te stanowiły własność inwestora, a więc MSM w G., a nie Skarbu Państwa). Organ odwoławczy dodał, iż szczegółowo kwestie te zostały przedstawione w uzasadnieniu powyższego postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 7 maja 2015 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła [...] S.A., reprezentowana przez radcę prawnego K. P., zarzucając tej decyzji naruszenie:

a) art. 15 kpa w zw. z art. 6 kpa poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, przejawiające się w zaniechaniu przez organ II instancji ponownego i całościowego rozpoznania sprawy administracyjnej, które powinno poprzedzać wydanie decyzji przez organ II instancji i oparciu się jedynie na treści postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] maja 2015 roku;

b) art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa oraz art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej sprowadzające się w szczególności do niedokonania, zarówno przez Wojewodę jak i Komisję, we własnym zakresie, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i niedokonania przez organ II instancji oceny prawnej przepisów prawa, a także dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie, w następstwie którego to naruszenia organ sformułował wzajemnie wykluczające się wnioski;

c) art. 153 ppsa poprzez naruszenie zasady związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2012 roku (sygn. akt I SA/Wa 1564/11), w uzasadnieniu którego Sąd sformułował ocenę prawną, stanowiącą w istocie wskazówki co do dalszego sposobu postępowania, a których wydając decyzje nie uwzględnił zarówno Wojewoda, jak i Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa;

d) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa poprzez ograniczenie się Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w uzasadnieniu decyzji do lakonicznego stwierdzenia, iż nie podziela ona zdania [...] S.A., gdyż w opinii organu decyzja Wojewody jest zasadna, podczas gdy organ II instancji obowiązany był do szczegółowego umotywowania podjętego rozstrzygnięcia z odniesieniem się do zarzutów powołanych przez skarżącą w treści odwołania;

e) art. 8 kpa w zw. z art. 11 kpa poprzez naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej, w tym w szczególności poprzez wydanie decyzji odmawiającej komunalizacji mienia [...] w O. pomimo uprzedniego przekazania tego mienia na rzecz Gminy G. na podstawie protokołu przejęcia mienia Skarbu Państwa, sporządzonego przez Wojewodę O. w dniu [...] czerwca 2013 roku - podpisanego zarówno przez przedstawiciela Wojewody O. jak i Burmistrza G.

Wobec powyższego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumenty mające uzasadniać uwzględnienie skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 §1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody O. z dnia [...] października 2013 r.o odmowie przekazania na rzecz Gminy G. wymienionego w tej decyzji mienia Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w O. służącego zaopatrzeniu w energię cieplną miasta G.

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej jako: "ustawa komunalizacyjna").

Stosownie do dyspozycji powołanego przepisu, mienie ogólnonarodowe (państwowe) służące użyteczności publicznej, należące w dniu wejścia w życie ustawy do przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 (terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego) pełnią funkcję organu założycielskiego, przekazuje się jako mienie komunalne gminom i związkom gmin, jeżeli jest ono niezbędne do wykonywania ich zadań.

Z powyższego wynika, iż komunalizacji w tym trybie może podlegać wyłącznie mienie stanowiące własność ogólnonarodową (państwową). Przy czym, własność ta musi przynależeć do Państwa zarówno w dacie wejścia w życie powołanej ustawy (27 maja 1990 r.), jak też w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej.

W ocenie organów, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż powyższa przesłanka nie została w niniejszej sprawie spełniona, gdyż składniki majątkowe przekazane [...] w O. nie stanowiły w dacie [...] maja 1990 r. i nie stanowią obecnie własności ogólnonarodowej. Z tych powodów, nie można dokonać ich komunalizacji art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Sąd te ocenę organów podziela. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organy prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego a dokonana przez nie ocena znajduje oparcie w wyczerpująco zebranym i należycie rozpatrzonym materiale dowodowym.

Podniesione w skardze zarzuty koncentrują się w całości na naruszeniu przez organy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 15 w związku z art. 6 kpa, art. 7, 77 i 80 kpa, art. 8 w związku z art. 11 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w związku z art. 11 kpa., a także naruszeniu art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie tak zarysowanego sporu rozpocząć trzeba od zarzutu naruszenia art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "ppsa"). Skarżąca upatruje naruszenia tego przepisu w pominięciu przez organy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2012 r. (I SA/Wa 1564/11).

Na wstępie zauważyć trzeba, iż powołany przepis ustanawia zasadę związania sądu oraz organu oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie. Oznacza to, że dopóki stan prawny lub faktyczny nie ulegnie zmianie w toku dalszego postępowania, dopóty zarówno sąd, jak i organ nie mogą dokonać innej oceny prawnej, bądź pominąć wskazań co do dalszego postępowania zamieszczonych w wyroku uchylającym. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno zagadnienie zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i jej interpretację oraz wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), lub jej wykładnia, zostały uznane za błędne. Ocena prawna może dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów procesowych, oraz stanu faktycznego sprawy (tak: M. Jagielska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 544).

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy nie można postawić organom zarzutu naruszenia art. 153 ppsa. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt: I SA/Wa 1564/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2011 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody O. z [...] kwietnia 1998 r. W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd wskazał, iż wydając decyzję z [...] kwietnia 1998 r. Wojewoda O. nie dokonał ustaleń wymaganych hipotezą normy art. 49 K.c. Brak zaś tych ustaleń, wymaganych ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa, doprowadził do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody O. z dnia [...] kwietnia 1998 r. Z powyższego wynika, iż w sprawie zakończonej ww. wyrokiem badaniu Sądu podlegała decyzja wydana w postępowaniu nieważnościowym, w którym kontroli organu nadzoru poddana została decyzja ostateczna z [...] kwietnia 1998 r. Zatem, kontrola Sądu zakończona ww. wyrokiem dotyczyła postępowania mającego charakter nadzwyczajny tj. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Już z samego charakteru tego postępowania wynika, iż ocena prawidłowości decyzji w tym trybie powinna uwzględniać stan prawny istniejący w chwili wydania tej decyzji tj. w tym konkretnym przypadku w dacie [...] kwietnia 1998 r. Zatem, zaprezentowana przez Sąd w powołanym wyroku z 17 kwietnia 2012 r. wykładnia art. 49 Kodeksu cywilnego dotyczyła, wbrew twierdzeniu skarżącego, wyłącznie brzmienia tego przepisu sprzed jego nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Jak już wskazano powyżej, uzasadnione to było datą wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Wojewody Opolskiego (28 kwietnia 1998 r.).

Uwzględniając zatem kontekst w jakim wyrok z 17 kwietnia 2012 r. został wydany, charakter postępowania poddanego wówczas kontroli Sądu oraz sposób sformułowania poglądu Sądu w uzasadnieniu ww. wyroku oddalającego skargę [...] S.A. nie sposób podzielić stanowiska skarżącej, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy komunalizacji, uwzględniając zmianę brzmienia art. 49 Kodeksu cywilnego oraz jego aktualną wykładnię, organ powinien uwzględnić pogląd Sądu, który wszakże odniesiono jedynie do czasu, w którym została wydana decyzja Wojewody O. z dnia [...] kwietnia 1998 r. Z tych powodów, Sąd uznał zarzut naruszenia art. 153 ppsa za bezzasadny.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło również do mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Jak wynika z uzasadnienia skargi, naruszenia powołanych przepisów kpa skarżąca upatruje przede wszystkim w kontekście związania organu oceną prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonaną w wyroku z dnia 17 kwietnia 2012 r. W ocenie skarżącej, przyjmując odmienną od dokonanej w ww. wyroku wykładni przepisów prawa organ nie dokonał jednocześnie jakichkolwiek ustaleń faktycznych w tym zakresie. Jak już jednak szczegółowo wyjaśniono powyżej, poczynione w ww. wyroku z 17 kwietnia 2012 r. rozważania nie stanowiły poglądu, którym organy byłyby związane przy ponownym rozpoznawaniu sprawy komunalizacji spornego mienia, co oznacza brak podstaw do twierdzenia, iż nie dokonując ustaleń w tym zakresie organ naruszył przepisy art. 7, 77 i 80 kpa. Ustalenia ww. okoliczności, uwzględniając aktualne brzmienie art. 49 K.c., nie były bowiem istotne w przedmiotowej sprawie.

W niniejszej sprawie nie można również mówić o mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniu art. 15 w związku z art. 6 kpa a także naruszeniu art. 107 § 3 w związku z art. 11 kpa. Zdaniem Sądu, stanowisko wyrażone zarówno w decyzji Wojewody O., jak i utrzymującej tę decyzję w mocy decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, znajduje w pełni odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz aktualnym orzecznictwie sądów powszechnych i administracyjnych. Wojewoda O. właściwie ukierunkował przedmiotowe postępowanie administracyjne celem wyjaśnienia statusu własnościowego spornego mienia według stanu na dzień [...] maja 1990 r., jak i według stanu na datę wydania decyzji komunalizacyjnej, a Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo zaakceptowała działania organu wojewódzkiego i podzieliła dokonaną przez ten organ ocenę. Zaś okoliczność, iż ocena organu odwoławczego okazała się zbieżna z oceną dokonaną przez organ I instancji nie może, w opinii Sądu, stanowić o naruszeniu zasady dwuinstancyjności wskazanej w art. 15 kpa.

Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 8 kpa w zw. z art. 11 kpa. Naruszenia tych przepisów skarżąca upatruje w wydaniu przez organ decyzji odmawiającej komunalizacji mienia [...] w O. - pomimo uprzedniego przekazania tego mienia na rzecz Gminy G. na podstawie protokołu przejęcia mienia Skarbu Państwa z [...] czerwca 2013 r.

Odnosząc się do powyższego, zauważyć trzeba, iż zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, przejęcie mienia innego niż określone w ust. 1 tego przepisu następuje na podstawie protokołów, w których ujawnia się również zobowiązania i prawa. W myśl zaś art. 17 ust. 4, odpisy tych protokołów wykłada się do publicznego wglądu w siedzibie zarządu gminy przez okres 30 dni, informując o tym w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie.

Powołane przepisy przewidują tryb postępowania w sprawach przejęcia mienia ogólnonarodowego służącego użyteczności publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych zapadłym na tle tych regulacji przyjmuje się, iż wydanie decyzji o przekazaniu gminie mienia bez uprzedniej kontroli ze strony organu zachowania przez wnioskodawcę trybu określonego w art. 17 ust 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stanowi rażące uchybienie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt. I SA/Wa 1217/06, LEX nr 316631).

Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie został zachowany tryb wynikający z powyższych przepisów. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ww. ustawy dnia 10 maja 1990 r., protokół przejęcia spornego mienia sporządzony [...] czerwca 2013 r. został wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie zarządu gminy Głuchołazy w okresie od [...] czerwca do [...] lipca 2013 r. Wbrew twierdzeniu skarżącej, ustalenia zawarte w ww. protokole sporządzonym w oparciu o art. 17 ww. ustawy z 10 maja 1990 r. nie mogą przesądzać o uznaniu, że określone w tym protokole mienie stało się mieniem właściwej gminy. Powyższy protokół nie ma bowiem charakteru decyzji administracyjnej w sprawie komunalizacji ani nie przesądza o ostatecznej treści takiej decyzji. Natomiast, jak już podniesiono wyżej, wydanie przez organ decyzji w sprawie komunalizacji bez kontroli czy został zachowany tryb wskazany w art. 17 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stanowiłoby rażące uchybienie powołanej regulacji.

Podsumowując, wydanie przez Wojewodę O. decyzji z [...] października 2013 r., utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] listopada 2015 r., o odmowie przekazania na rzecz gminy G. wymienionego w tej decyzji mienia Wojewódzkiego [...] w O. służącego zaopatrzeniu w energię cieplną miasta G. odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 153 ppsa oraz przepisów postępowania admnistracyjnego nie zasługują na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.