Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3227/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

Sygn. akt IISA/ Kr 3227/ 01 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA : Krystyna Daniel ( spr. ) Barbara Pasternak Protokolant : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 3 października 2001r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia 1 czerwca 2001r., 2. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego J. T. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na postawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawił J. T. s. J. ur [...] .10. 1926 r. w m. [...] uprawnień kombatanckich przyznanych w dniu [...] . 06. 1979 r. przez ZW ZBoWiD w [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...]. 07. 1947 r. do [...].12. 1947 r. (6 m.)

W uzasadnieniu organ podaje, że J. T. pełnił służbę w Wojsku Polski w okresie od [...] .07. 1947 do [...].09. 1949 i walczył z reakcyjnym podziemiem w okresie od [...]. 07 1947 r. do [...].12. 1947 r. i za ten okres otrzymał uprawnienia kombatanckie. Organ wskazał, że w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że J. T. pełniąc służbę w wojsku (5 Mazurski Oddział WOP) nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt. 6 ustawy o kombatantach czyli z UPA lub grupami Wehrwolfu. Jako dowód organ wskazał pismo z Archiwum Straży granicznej nr [...] z dnia [...].05. 2001 r.

Z w/w pisma wynika, że 7 Brygada OP nazwana wcześniej 5 Oddziałem Wojsk Ochrony Pogranicza, w której służył J. T., brała udział w walkach z oddziałami UPA w okresie od [...].01. 1948 r. do [...] .02. 1948 r. Nadto w piśmie zamieszczono uwagę, z której wynika, że w zasobach Archiwum Straży Granicznej w [...] nie znaleziono dokumentów potwierdzających udział tej jednostki WOP i samego J. T. w walkach grupami Wehrwolfu.

W życiorysie, napisanym w 1978 r. własnoręcznie, J. T. wskazuje, że walczył z bandami UPA podczas służby w wojsku, natomiast w deklaracji członkowskiej ZBoWiD i w zaświadczeniu Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...] . 12. 1978 r. nr [...] zaznaczone jest, że J. T. służąc w 5 Oddziale WOP w okresie od [...]. 07 1947 r. do [...].12. 1947 r. brał bezpośrednio udział w walkach z reakcyjnym podziemiem.

Nadto w aktach sprawy znajduje się pismo J. T. z dnia [...] marca 2001 r., skierowane do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Regresjonowanych, w którym J. T. podaje, że walczył z bandami tworzonymi na Terenach Prus Zachodnich z osób przesiedlonych z terenu Zamojszczyzny i opisuje kilkudniową akcję, w której uczestniczył w okolicach [...] w 1948 r.

O decyzji z [...] czerwca 2001 r. J. T. odwołał się, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucił Kierownikowi Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, że nie wyjaśnił wszystkich okoliczności jego służby, którą odbywał w [...] (okolice [...] i [...]), ponownie podnosząc, że brał udział w Walkach z bandami UPA. Nadto wskazał, że jako 17-letni chłopiec należał do NSZ, jego dowódcą był kapitan Z. i że składał przysięgę, nie ma jednak na tę okoliczność świadków, ponieważ zmarli. Dodaje, że wcześniej nie mógł ujawnić swojego udziału w w NSZ z obawy przed represjami.

Decyzją z 3 października 2001 znak [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] czerwca 2001 r.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu podał, że w postępowaniu weryfikacyjnym ustalono, że J. T. odbył służbę w 5 oddziale WOP i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Kierownik podał, że nie jest zobowiązany do dokonywania innych ustaleń w szczególności czy zachodzą inne przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach, powołując się ogólnie na orzecznictwo. Wskazał też, że J. T. podnosząc kwestię działalności w ruchu oporu w NSZ nie złożył udokumentowanego wniosku wraz z rekomendacją właściwego stowarzyszenia o którym mówi art. 22 ust. 2 ustawy o kombatantach. Wskazał też na ograniczenie terminu do składania takich wniosków, które mogły być kierowane do organu do dnia 31.12. 1998 r.

J. T. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że służbę wojskową odbył w latach 1947-1949 w [...] , że po szkoleniu został skierowany do Węgorzewa, że po szkoleniu walczył z cała swoją kompanią z bandami UPA, które działały na tym terenie po przesiedleniu w ramach akcji "[...] ". J. T. zarzuca organowi, że nie przeprowadził należycie postępowania wyjaśniającego, że nie ustalił przebiegu jego służby wojskowej w [...]. Podaje też, że brał udział w walkach także we wrześniu 1949 r. w [...], pod dowództwem kapitana J. (nazwisko nieczytelne).

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o oddalenie skargi z powodów podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 grudnia 2005 r. strony się nie stawiły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi J. T. -podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04. 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U. Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] , przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. 1 ust. 2 art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.

Niesporne jest, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie w związku że swoją służbą wojskową, którą pełnił w 5 Mazurskim Oddziale Wojsk Ochrony Pogranicza, (późniejsza nazwa 7 Brygada OP w [...]) z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...]. 07 1947 r. do [...].12. 1947 r.

W tej sytuacji, ponieważ J. T. rozpoczął służbę wojskową po [...].06. 1947 r., jedyny tytuł zachowania przez niego uprawnień kombatanckich związanych ze służbą wojskową mógłby wynikać z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach czyli z racji uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu.

Sporną kwestią w przedmiotowej sprawie jest ustalenie czy skarżący w czasie odbywania służby wojskowej spełniał przesłanki wynikające z art. 1 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy, a dokładnie czy brał udział walkach z oddziałami UPA. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że skarżący nie brał udziału w walkach z UPA, opierając swoje ustalenia na danych z pisma Archiwum Straży granicznej nr [...] z dnia [...].05. 2001 r, z którego wynika, że 5 Oddział WOP, w którym służył J. T. brał udział w walkach z oddziałami UPA w okresie od [...].01. 1948 r. do [...].02. 1948 r. oraz, że w zasobach Archiwum Straży Granicznej w [...] nie znaleziono dokumentów potwierdzających udział tej jednostki WOP i J. T. w walkach z grupami Wehrwolfu.

Jak ustalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w ogóle nie odniósł się do danych zawartych w aktach zbowidowskich, w tym do życiorysu, własnoręcznie napisanego przez skarżącego w 1978 r., w którym J. T. wskazuje na swoje uczestnictwo w walce z bandami UPA. Nadto Organ nie ustosunkował się do pisma J. T. z dnia [...] marca 2001 r. skierowanego do Organu po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, ani do okoliczności podniesionych w odwołaniu. W pismach tych J. T. podnosi, że w czasie służby wojskowej walczył z bandami tworzonymi na Terenach Prus Zachodnich z osób przesiedlonych z terenu Zamojszczyzny, podaje nazwiska swoich dowódców oraz opisuje kilkudniową akcję, w której uczestniczył w okolicach [...] w 1948 r., a więc w czasie, w którym 5 Oddział WOP - jak wynika z danych archiwalnych, na które powołuje się organ -walczył z UPA. Sąd stwierdził ponadto, że z danych archiwalnych, na których oparł swoje decyzje organ wynika, że brak informacji o uczestnictwie skarżącego w walkach z grupami Wehrwolfu, nie ma natomiast żadnej negatywnej przesłanki dla przyjęcia, iż J. T. nie uczestniczył w walkach z oddziałami UPA, tym bardziej, że w 1948 r. 5 Oddział WOP uczestniczył w walkach z oddziałami UPA . Sąd uznał, że z faktu, iż w aktach zbowidowskich znajduje się stwierdzenie iż uprawnienia kombatanckie J. T. nabył z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej nie wynika jeszcze, że nie uczestniczył on w walkach z oddziałami UPA, ponieważ powyższe stwierdzenie ma charakter notoryjny i obejmuje zarówno walki z podziemiem niepodległościowym jak i z UPA i Wehrwolfem. Stanowisko takie zajął NSA w wyroku z 20.06. 2001 r. VSA 3676/00 LEK Nr 84347.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien przeprowadzić wnikliwe postępowanie mające na celu wyczerpujące rozpatrzenie i zweryfikowanie całego materiału dowodowego, odnoszącego się do ewentualnego udziału skarżącego w walkach z oddziałami UPA. Stanowisko to znalazło potwierdzenie m. in w wyroku NSA z 25. 03. 2003 r. V S.A. 145/02 LEX nr 149683, stwierdzającym, że jakkolwiek art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach nakłada obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich na osobę zainteresowaną, to jednak nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W ramach postępowania weryfikacyjnego możliwe jest także wykazanie przez stronę postępowania weryfikacyjnego tego, ze uprawnienia kombatanckie przysługują jej nie tylko z tytułu utrwalania władzy ludowej lecz także na podstawie innego tytułu prawnego. Należy dodać, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził w wyroku z 15. 04. 2003 r. (Dz. U. Nr 72, póz. 658), że art. 22 ust.3 ustawy o kombatantach, ustalający końcowy termin do składania wniosków o uprawnienia kombatanckie na dzień 31.12. 1998 r. jest niezgodny z Konstytucja RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że wskazanie przez J. T. w odwołaniu od decyzji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, że w czasie wojny uczestniczył w Ruchu Oporu, walcząc w oddziałach NSZ i wyjaśnienie powodów, dla których nie ujawnił tej okoliczności gdy starał się o uprawnienia kombatanckie w postępowaniu prowadzonym przez ZBoWiD, zostało potraktowane przez organ jako wystąpienie z nowym nieudokumentowanym i niezarekomndowanym wnioskiem, złożonym po terminie (wynikającym z art. 22. ust. 3 w/w ustawy).

Zdaniem, Sądu powołanie się skarżącego na nowe okoliczności związane z jego udziałem w Ruchu Oporu powinny zostać zweryfikowane przez organ, nie można bowiem wykluczyć wiarygodności podniesionych przez skarżącego okoliczności i ich prawnego znaczenia dla kwestii jego uprawnień kombatanckich. Sąd uznał, że J. T. miał prawo oczekiwać, że organ ustosunkuje się do podanych przez niego nowych okoliczności i dokona ich weryfikacji.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył przepisy postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie zbadania czy skarżący spełnia inne przesłanki do uprawnień kombatanckich ( z art. 1. ust. 2 pkt 6 oraz z art. 1 ust. 2 pkt. 3) poza tymi, które były podstawą przyznania mu uprawnień przez ZBoWiD decyzją z 1979 r.

Z powyższych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 w zw. z art. 200 ustawy z 30.08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.)