Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2058/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. I. T. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 48/14 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję G. I. T. D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia w całości lub rozłożenia na raty należności z tytułu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 48/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. P. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) z dnia [...] listopada 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości lub rozłożenia na raty kary pieniężnej nałożonej za naruszenie przepisów transportu drogowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję GITD z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

W wyniku kontroli drogowej Ł. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z dnia [...] października 2012 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. skarżący zwrócił się o umorzenie w całości nałożonej kary pieniężnej bądź o rozłożenie jej na raty. Uzasadnił to tym, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, nie ma pracy, jego firma zbankrutowała w 2010 r., ciążą na nim niespłacone zobowiązania kredytowe zaciągnięte na prowadzenie działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżący wskazał, że jedynym żywicielem rodziny jest jego żona, z której pensji, po potrąceniu raty kredytu pozostaje 1.000 zł, a matka wnioskodawcy, do której wprowadził się wraz z rodziną, opłaca za niego alimenty w wysokości 300 zł na córkę z pierwszego małżeństwa.

Po przeanalizowaniu materiału dowodowego GITD decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. odmówił umorzenia w całości lub rozłożenia na raty płatności ww. kary pieniężnej. Wobec tego pismem z dnia 30 lipca 2013 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podkreślając, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Ponowiła wniosek o umorzenie w całości bądź rozłożenie na raty nałożonej kary pieniężnej.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadnił to tym, że umorzenie w całości kary pieniężnej, która została nałożona decyzją administracyjną w związku z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1265), dalej: "u.t.d.", oraz pozostałych przepisów, do których zastosowanie ma załącznik do ustawy o transporcie drogowym, możliwe jest na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm.), dalej: "u.f.p.".

Organ wyjaśnił, że wydając rozstrzygnięcie, GITD oparł się na dokumentacji finansowej przedstawionej przez stronę, nie gromadząc z urzędu żadnej innej dokumentacji. Organ podniósł, że rozważając możliwość umorzenia w całości lub rozłożenie na raty należności pieniężnej musiał mieć na względzie nie tylko interes strony, ale również interes Skarbu Państwa. Zauważył, że powstanie należności nie było wynikiem dobrowolnie zaciągniętego przez wnioskodawcę zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, lecz wynikało z nałożenia kary pieniężnej będącej zobowiązaniem publicznoprawnym powstałym w związku z naruszeniem przez stronę przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że powszechnie obowiązującą zasadą w polskim porządku prawnym jest obowiązek regulowania należności wobec Skarbu Państwa, a umorzenie należności pieniężnej w całości lub rozłożenie jej na raty należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym. Przepisy o finansach publicznych określające tryb i zasady umarzania w całości lub rozłożenia na raty ww. należności pieniężnej mają więc charakter norm szczególnych i w związku z tym winny być interpretowane w sposób zwężający. Organ zaznaczył przy tym, że sposób rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia w całości bądź rozłożenia na raty kary pieniężnej ustawodawca pozostawił swobodnemu uznaniu kierownikowi państwowej jednostki budżetowej lub dysponentowi części budżetowej, przy spełnieniu jednej z przesłanek zawartych w ww. przepisach ustawy o finansach publicznych.

Organ, porównując przychody rodziny skarżącego z miesięcznymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego, nie znalazł podstaw do udzielenia skarżącemu wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia w całości nałożonej kary pieniężnej. Ponadto GITD wskazał, że trudna sytuacja materialna skarżącego sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi w postaci umorzenia w całości należności pieniężnej wynikającej z nałożonej kary pieniężnej, gdyż dla udzielenia takiej ulgi ważne jest wykazanie nadzwyczajności sytuacji, w której skarżący znalazł się niezależnie od swojego postępowania, co nie zostało wykazane w toku prowadzonego postępowania. Zdaniem organu zaciągnięte zobowiązania kredytowe mające charakter prywatnoprawny nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, takich jak nałożona kara pieniężna. GITD zwrócił przy tym uwagę, że kara pieniężna ze swej natury jest dolegliwością mającą charakter prewencyjny wymuszający na ukaranym prowadzenie działalności gospodarczej zgodnie z prawem. Za zastosowaniem ulgi co do zasady nie przemawiają niepowodzenia w działalności gospodarczej przedsiębiorcy, gdyż działalność ta jest działalnością rynkową opartą na ryzyku gospodarczym i konkurencji z innymi podmiotami działającymi w podobnych warunkach. Jednocześnie w opinii organu wydatki ponoszone w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego są wydatkami typowymi i związanymi z funkcjonowaniem każdej rodziny, w związku z czym brak jest cech nadzwyczajności sytuacji, w której znalazł się skarżący. Jednocześnie GITD odnotował, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że jego żona ponosi wydatki z tytułu zaciągniętego kredytu.

Organ wskazał, że w jego ocenie nie zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny przemawiający za całkowitym umorzeniem nałożonej kary pieniężnej, tj. nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 56 u.f.p., które mogłyby być podstawą do udzielenia ulgi w postaci całkowitego umorzenia nałożonej kary pieniężnej. Ponadto podniósł, iż brak jest przesłanek z art. 57 pkt 3 u.f.p., w tym względów społecznych do udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty nałożonej kary pieniężnej. Równocześnie GITD zauważył, że wnioskodawca nie przedstawił dochodu, który wskazywałby, że będzie on w stanie spłacić nałożoną karę po ewentualnym rozłożeniu kary pieniężnej na raty. Organ wyjaśnił także, że decyzja w przedmiocie odmowy bądź udzielenia wnioskowanej ulgi ma charakter decyzji uznaniowej, a ocena stanu faktycznego pozostawiona została do uznania organów orzekających w sprawie.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący zażądał uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, umorzenia w całości nałożonej na niego kary pieniężnej albo w części lub odroczenia lub rozłożenia jej spłaty na maksymalną liczbę rat oraz zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata z urzędu.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Sąd I instancji przyznał T. P. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zauważył, że organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności zarówno w całości, jak i w części należności działa w ramach uznania administracyjnego, a sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu administracji. Zdaniem Sądu stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności, nie oznacza dowolności, a organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.

Sąd oceniając postępowanie prowadzone przez GITD, uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję przeprowadził postępowanie z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", co spowodowało, że decyzja ta nosiła znamiona dowolności. Zdaniem Sądu organ nie przeprowadził analizy finansowej sytuacji skarżącego oraz nie ocenił rzetelnie i wnikliwie jego faktycznych, aktualnych możliwości płatniczych. Za nieprzekonującą Sąd uznał argumentację organu wskazującą na zobowiązania kredytowe zaciągnięte na prowadzenie działalności gospodarczej, jak również bankructwo firmy jako okoliczności niemogące stanowić przesłanek uzasadniających wniosek skarżącego, gdyż rozważania te nie odnosiły się do twierdzeń skarżącego, a jedynie stanowiły ogólne, teoretyczne rozważania.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że organ nie ocenił obiektywnie sytuacji finansowej skarżącego, w kontekście jego aktualnych możliwości płatniczych i ciążących na nim zobowiązań, ani nie odniósł się do tej sytuacji i nie wyciągnął z niej logicznych wniosków, stwierdzając jedynie, że nie zachodzą przesłanki udzielenia wnioskowanych ulg. W ocenie Sądu organ przy ocenie przesłanki ważnego interesu dłużnika organ nie wziął pod uwagę zasad logicznego rozumowania, gdyż nie wystarczyło przedstawić sytuacji wynikającej z przedłożonych dokumentów i stwierdzić, że przesłanka nie zachodzi, ale należało dokonać obiektywnej oceny i wyciągnąć logiczne wnioski pod kątem specyfiki sytuacji, w której znalazła się strona, z uwzględnieniem potrzeb wynikających z konieczności zapewnienia egzystencji rodzinie.

Sąd wskazał także, że rozstrzygnięcie organu, aby pozbawione było charakteru dowolnego, musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu I instancji przeprowadzone wadliwie postępowanie spowodowało, że uzasadnienie decyzji nie spełniało wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W opinii Sądu organ dokonał oceny materiałów dowodowych wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, gdyż z jednej strony odmówił skarżącemu rozłożenia kary pieniężnej na raty, twierdząc, że wnioskodawca nie przedstawił dochodu, wskazującego, że skarżący będzie w stanie spłacać należność na raty, by z drugiej strony, oceniając ten sam materiał dowodowy, odmówił umorzenia należności, uznając, że skarżący ma dochody, które pozwolą na spłacenie kary pieniężnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył GITD, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 2 oraz art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej także "p.p.s.a.", organ zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 55, art. 56, art. 57 i art. 64 ust. 1 u.f.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na błędnej ocenie przez Sąd I instancji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz rozpatrzeniu sprawy przez pryzmat odmiennych od dokonanych przez organy administracji ustaleń, nieznajdujących oparcia w aktach sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd, że:

1) organ nie ocenił rzetelnie i wnikliwie faktycznych aktualnych możliwości płatniczych strony i nie odniósł się do twierdzeń skarżącego w zakresie konieczności spłacania zobowiązań kredytowych zaciągniętych w związku z prowadzona działalnością gospodarczą, podczas gdy organ przeprowadził szczegółową ocenę sytuacji majątkowej skarżącego, obliczając jego łączne wydatki w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego w skali miesiąca przy uwzględnieniu kwoty uzyskiwanego wynagrodzeniu oraz wyraził swą ocenę zaciągniętego zobowiązania kredytowego, jako zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, które nie może mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, zaznaczając jednocześnie, iż skarżący nie wykazał, że jego żona ponosiła wydatki z tytułu zaciągniętego kredytu;

2) organ nie dokonał obiektywnej oceny sytuacji skarżącego wynikającej z przedłożonych dokumentów i nie wyciągnął logicznych wniosków pod kątem specyfiki sytuacji, w której znalazła się strona, podczas gdy decyzja organu odwoławczego w sposób rzetelny wyjaśnia przesłanki, jakimi kierował się organ, uznając wnioski i odwołanie strony za bezzasadne, albowiem organ wyjaśnił stronie, dlaczego po analizie jej sytuacji finansowej uznaje, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w przepisach ustawy o finansach publicznych uzasadniające umorzenie w całości bądź rozłożenie na raty należności wynikającej z nałożonej kary pieniężnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący kasacyjnie podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., z tym że powiązał ich naruszenie z uchybieniem przepisom art. 55, 56, 57 i art. 64 u.f.p. Ostatnie powołane przepisy ustawy o finansach publicznych określają rodzaje ulg w spłacie należności pieniężnych o charakterze cywilnoprawnym przypadającym organom administracji rządowej, przesłanki stosowania tychże ulg i dopuszczają możliwość udzielania ulg określonych w art. 55 u.f.p. w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym na wniosek zobowiązanego. Powołane przepisy ustawy o finansach publicznych zakreślały więc granice rozpoznania wniosku, właściwość organu, jak i charakter rozstrzygnięcia – decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego.

Jakkolwiek, Sąd I instancji dostrzegł szereg uzasadnionych uchybień w ustaleniach faktycznych i ocenie materiału dowodowego dokonanych przez GITD, to jednak zaakceptował podstawę materialnoprawną wydanych decyzji - art. 55, 56 ust. 1 i 57 u.f.p. Nie zwrócił jednakże Sąd I instancji uwagi na to, że przepisy te dotyczą wyłącznie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny i że

art. 60 ust. 1 u.f.p. odnoszący się do należności publicznoprawnych odsyła wyłącznie do art. 55 tej ustawy, czyli do przepisu, który stanowi o dopuszczalnych ulgach w spłacie należności cywilnoprawnych. Wynika z tego w sposób dość oczywisty,

że art. 56 ust. 1 i art. 57 u.f.p. nie mają zastosowania do należności publicznoprawnych. A zatem kierując się treścią art. 67 u.f.p., prawnych przesłanek udzielania ulg w spłacie należności publicznoprawnych (odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub umorzenia) należałoby szukać w przepisach działu III Ordynacji podatkowej.

Należności z tytułu kar za naruszenie przepisów o transporcie drogowym są niewątpliwie środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe, o których mowa w art. 60 u.f.p. Niemniej jednak te kary podlegają również przepisom ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013r., poz. 1414), dalej: u.t.d. Przepis art. 93 ust. 7 u.t.d. stanowi zaś, że do kar pieniężnych, przewidzianych tą ustawą nie stosuje się przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Mamy zatem do czynienia z kolizją dwóch norm ustawowych: art. 67 u.f.p., który odsyła w kwestii udzielania ulg w spłacie tych kar do Ordynacji podatkowej

i art. 93 ust. 7 u.t.d. wyłączającym stosowanie Ordynacji podatkowej do tych kar. Porównując zakresy zastosowania tych dwóch przepisów do kar z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym można przyjąć, że zakres zastosowania art. 93 ust. 7 u.t.d. jest szerszy, ponieważ generalnie wyłącza zastosowanie do tych kar Ordynacji podatkowej. Natomiast art. 67 u.f.p. tę zasadę przełamuje (czyni od niej wyjątek), w pewnym tylko zakresie, obejmującym udzielanie ulg i umorzeń należności z tytułu takich kar. Zgodnie z regułą kolizyjną lex specialis derogat legi generali należałoby zatem oceniać dopuszczalność udzielania ulg i umarzania należności z tytułu omawianych kar na podstawie odesłania zawartego w art. 67 u.f.p., w konsekwencji według przepisów Ordynacji podatkowej. Przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może : rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1) lub umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).

Bez względu na podstawę rozstrzygnięcia, która winna być przyjęta, Sąd I instancji prawidłowo zarzucił GITD naruszenie przepisów postępowania i to w stopniu, o jakim mówi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na wadliwie przeprowadzone postępowanie i istotne braki w uzasadnieniu faktycznym decyzji, którego wymogi zakreśla art. 107 § 3 k.p.a.

Istotne jest, że niezależnie od tego czy decyzja w sprawie umorzenia należności pieniężnych w całości czy też o rozłożenie na raty zostałaby wydana na podstawie art. 56 i 57 u.f.p., czy też na mocy przepisów Rozdziału 7a działu III O.p., w każdym przypadku rozstrzygnięcie to opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Organ przy wydaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających stanowisko organu.

Powołana przez GITD uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04 dotyczyła stosowania ulg w spłacie składek na ubezpieczenie społeczne, co jest odrębnie uregulowane w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Jednakże i w tej sytuacji decyzja ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to nieograniczonej możliwości postępowania organu, jak przytoczył GITD w swojej decyzji, gdyż Sąd Najwyższy stwierdził, że do kompetencji sądu należy merytoryczna ocena zasadności wydanej i podlegającej zaskarżeniu decyzji, w tym odmawiającej umorzenia w całości lub części należności z tytułu składek. Zatem, decyzja musi być tak sporządzona, aby możliwa była jej merytoryczna kontrola, co z kolei musi być poprzedzone postępowaniem administracyjnym przeprowadzonym według zasad przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 67 u.f.p.).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie WSA, organ nie sprostał tym wymaganiom. Organ bowiem nie dokonał wystarczających ustaleń oraz dogłębnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało dowolnością wyprowadzonych wniosków. W konsekwencji, zdaniem WSA, GITD przedwcześnie odmówił umorzenia należności w całości, czy też rozłożenia jej na raty.

Skarżący kasacyjnie oceny Sądu nie podważył skutecznie w skardze kasacyjnej.

Organ w zasadzie odrzucił argument wnioskodawcy dotyczący jego wyjątkowej sytuacji spowodowanej także koniecznością spłaty kredytu, przyjmując, że - jako należność związana z prowadzeniem działalności gospodarczej - nie miała wpływu na ocenę jego aktualnych możliwości płatniczych. Podobnie odniósł się do argumentu strony o bankructwie jej firmy. Okoliczności powyższe, jak podniósł Sąd, należało zbadać w powiązaniu z innymi okolicznościami podnoszonymi przez wnioskodawcę: że jest bezrobotny, nie może znaleźć pracy (i dlaczego), ale nie jest zarejestrowany jako bezrobotny (z jakich powodów), z uwagi na brak środków zamieszkał z rodziną w mieszkaniu swojej matki, pozostaje na wyłącznym utrzymaniu żony, która jest jedynym żywicielem rodziny, ponosi koszty spłaty kredytu, dochody rodziny wynoszą 1.000 zł, a wydatki 1.101,53 zł. Ponadto wnioskodawca posiadał na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, przy czym na jedno z nich miał obowiązek płacenia alimentów w kwocie 300 zł miesięcznie. Organ nie przeprowadził ustaleń, jakiego rodzaju kredyt podlega spłacie przez skarżącego, kto ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (rachunki są na nazwisko jego matki i z oświadczenia wynikałoby, że matka skarżącego ponosi te koszty, vide: pismo z dnia 12 października 2012 r. w aktach adm.) i czy jeśli gospodarstwo domowe jest prowadzone wspólnie z matką strony, to jakie są dochody jego matki.

Jak zaznaczył Sąd należało dokonać obiektywnej oceny i wyciągnąć logiczne wnioski, mając na uwadze specyfikę sytuacji, w której znalazł się wnioskodawca, z uwzględnieniem potrzeb wynikających z konieczności zapewnienia egzystencji rodzinie, nie mówiąc o zagwarantowaniu możliwości jej funkcjonowania (co powinno być badane w kontekście ważnego interesu dłużnika oraz względów społecznych). Opisane uchybienia stanowiły naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a.

W sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dokumenty nie wyjaśniały istotnych wątpliwości, organ powinien był wezwać stronę o ich wyjaśnienie, a nie wydawać decyzję, która nawet nie odniosła się, z zachowaniem reguły z art. 80 k.p.a., do zgromadzonego materiału w sprawie.

Nie można też podzielić stanowiska kasatora, aby Sąd przeprowadził własne ustalenia. W ocenie Sądu kasacyjnego, WSA tylko wykazał istotne braki w postępowaniu dowodowym wskutek niezebrania kompletnego materiału dowodowego, braku kompleksowej, wyczerpującej i logicznej analizy materiału dowodowego, co doprowadziło GITD do wewnętrznie sprzecznych wniosków odnośnie sytuacji wnioskodawcy, któremu odmówiono umorzenia należności w całości, przyjmując, że posiada dochody, pozwalające na spłatę kary, by jednocześnie odmówić rozłożenia spłaty kary na raty z uwagi na niewykazanie przez zainteresowanego posiadania dochodów pozwalających na spłatę rat.

Mając powyższe na uwadze, skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw na mocy art. 184 p.p.s.a. należało oddalić.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi T. P. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.