Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 277/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 37
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Ż. i R. Ż. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 listopada 2008 r., nr [...], 2/ określa, że wymienione w punkcie pierwszym wyroku decyzje nie mogą być wykonane, 3/ zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz A. Ż. i R. Ż. kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. decyzją z dnia 12 listopada 2008r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej K.p.a.) nakazał A. i R. Ż. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję rekreacyjno – gospodarczą wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] położonej w K. gmina K.

Według treści oświadczeń z dnia 29 stycznia 2008r. i z dnia 23 października 2008 r. znajdujących się w aktach sprawy ustalono, że A. i R. Ż. wybudowali bez wymaganego pozwolenia na budowę w październiku 1993 r. na działce nr [...] w K. gmina K. obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję rekreacyjno – gospodarczą.

Organ pierwszej instancji podał, że ze względu na realizację obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 r., do prawidłowego rozpatrzenia sprawy ma zastosowanie ustawa z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Na podstawie ustawy z 1974 r. Prawo budowlane obiekty budowlane mogą być wznoszone wyłącznie na terenach na ten cel przeznaczonych, zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym (art. 3). Budowę obiektów budowlanych można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 § 1. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Organ pierwszej instancji ustalił również, że w okresie budowy spornego obiektu bowlanego obowiązywał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Gminy K. dla obrębu geodezyjnego K., zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy w K. z dnia 30 lipca 1993 r. i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa G. Nr [...], poz. [..] z dnia 16 sierpnia 1993 r. Teren, na którym położona jest działka nr [...] wchodził w skład terenu upraw rolnych i łąk oznaczonych symbolami RZ i RP, bez prawa zabudowy. Obecnie dla obrębu K. brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Powyższe fakty pozwoliły przyjąć, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Przedmiotowa działka wchodzi w skład obszaru przewidzianego na uprawy rolne i łąki, na którym obowiązywały ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przywołane powyżej. Zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80 poz. 717, z późn. zm.) obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy (w dniu 11 lipca 2004r.) miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995r. zachowują moc do czasu uchwalenia nowych planów, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 200 r. Wskazany wyżej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy utracił moc, jednakże brak planu zagospodarowania przestrzennego w dacie orzekania nie oznacza, że teren jest przeznaczony pod zabudowę. Organ powołał się ma wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985r. sygn. akt III ARN 11/85 (OSNC, 1986/3/40) w którym wyrażony został pogląd, iż terenem, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, jest nie tylko teren przeznaczony w istniejącym planie ogólnym lub szczegółowym na inne cele lub innego rodzaju zabudową, ale także teren nie przeznaczony pod zabudowę ze względu na brak takich planów. Przeciwne stanowisko oznaczałoby w istocie uprzywilejowanie osób dopuszczających się samowoli budowlanej i sprzyjałoby nielegalnemu budownictwu, również letniskowemu (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2006r., sygn. akt II SA/Gd 879/04).

Od opisanej wyżej decyzji skarżący wnieśli odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G., domagając się jej uchylenia. Zarzucili, że organ bezpodstawnie uznał, iż grunt wpisany do rejestru gruntów rolnych i nie objętych planem zagospodarowania przestrzennego nie może być uznany za grunt przeznaczony pod zabudowę. Podali też, że tak enigmatyczny opis budynku, jak ten zaprezentowany w decyzji może budzić wątpliwości odnośnie przedmiotu postępowania. Końcowo wskazali, że decyzję wydano w oparciu o wadliwie przeprowadzone dowody a nadto zaniechano wyznaczenia stronom terminu do ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia 23 marca 2009r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że fakt budowy w rozumieniu ustawy powyższego obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę narusza przepisy art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, przepisów art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem jej wejścia w życie lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne – do spraw takich stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc zawarte w art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. Stosownie do przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Organ odwoławczy wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, według którego warunkiem zastosowania sankcji rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane z 1974r. jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek: rozpoczęcie budowy lub wybudowanie obiektu bez wymaganego zezwolenia oraz naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego w czasie budowy (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2006r. sygn. OSK 522/05 Lex nr 194370, wyrok NSA z dnia 19 maja 1999r. sygn. akt IV OSK 196/96 Lex nr 47287, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007r. sygn. akt II OSK 278/06 niepublikowany, wyrok NSA sygn. akt II OSK 1094/06 z dnia 26 lipca 2007r.). Skoro sporny obiekt powstał w 1993r., to jego budowa zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974r. wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy podzielił również ustalenia organu pierwszej instancji odnoszące się do kwestii zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym i uznał, że powyższa zabudowa narusza ustalenia obowiązującego w okresie budowy planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy w K. z dnia 30 lipca 1993r. (Dz. Urz. Woj. G. nr [...] poz. [...] z dnia 16 sierpnia 1993r.). Zgodnie z treścią tego planu, teren obejmujący działkę nr [...] przeznaczony był na uprawy polowe łąk oznaczonych symbolami RZ i RP. Obecnie na przedmiotowym terenie nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wobec czego uznał organ odwoławczy, że samowolna budowa przedmiotowych obiektów na terenach nieprzeznaczonych na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wypełnia dyspozycję przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ drugiej instancji wyjaśnił, iż niezależnie od charakteru gruntu na jakim znajduje się działka nr [...] są one bezzasadne z uwagi na przytoczone w uzasadnieniu decyzji orzecznictwo sądowe. Organ stwierdził też, że pomimo wysłania zawiadomienia o terminie przeprowadzenia oględzin nieruchomości na nieaktualny adres, to A. i R. Ż. wzięli udział w przeprowadzeniu dowodu z oględziny w dniu 29 stycznia 2008r. oraz podpisali protokół z oględzin nie wnosząc do niego żadnych zastrzeżeń. Ponadto pismem z dnia 19 grudnia 2008r. organ odwoławczy zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Z możliwości tej skorzystał dwukrotnie R. Ż. w dniu 7 i 9 stycznia 2009r., natomiast nie skorzystał prawidłowo zawiadomiony pełnomocnik A. Ż.

A. i R. Ż. na powyższą decyzję wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jej uchylenia. Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na nie wyjaśnieniu, czy grunt na którym znajduje się budynek wymaga uzyskania zgody na wyłączenie spod produkcji rolnej, a także przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. Zdaniem skarżących organ II instancji błędnie przyjął, że w przypadku budowy na gruncie rolnym nie objętym planem zagospodarowania przestrzennego, można przyjąć że obiekt został wzniesiony na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę bez zbadania istnienia przesłanek do wydania decyzji o warunkach zabudowy.

Zdaniem skarżących, w obecnym stanie prawnym grunty nie objęte planami zagospodarowania przestrzennego są gruntami potencjalnie przeznaczonymi pod zabudowę pod warunkiem, iż spełnione zostaną wymogi wynikające z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skarżący uznali również, że przywołane przez organy orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985r. sygn. akt III ARN 11/85 (OSNC, 1986/3/40) zapadło w innym stanie prawnym, w którym nie istniała możliwość zabudowy gruntu rolnego bez zmiany jego przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego. Obecnie taka sytuacja nie zachodzi, co oznacza że na organach spoczywał obowiązek wyjaśnienia, czy grunt na którym wzniesiono sporny obiekt wymaga zgody na wyłączenie spod produkcji rolnej. Jeżeli nie, to sama okoliczność wzniesienia obiektu na gruntach określonych jako rolne nie może być podstawą do uznania, iż doszło do zabudowy gruntu, który pod zabudowę przeznaczony nie był.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego przywołanego orzeczenia Sądu Najwyższego organ podał, że zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), w tym orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, bowiem w ocenie Sądu zarzuty skargi w przeważającym zakresie są niezasadne, co i tak pozostaje bez wpływu na legalność skarżonej decyzji. Skargę należało uwzględnić, bowiem zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Na wstępie należy wskazać, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny dotyczący faktu wybudowania spornego obiektu przed datą 1 stycznia 1995 r., bez pozwolenia na budowę, jak również parametrów spornego obiektu. Prawidłowość ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organy nie budzi wątpliwości, w istocie również nie jest kwestionowana przez skarżących.

Zdaniem tutejszego Sądu organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły również, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 228, ze zm.), a to na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.). Zgodnie z normą tego ostatniego przepisu, mającego charakter przejściowy, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229, ze zm.).

W rozpatrywanym przypadku, co nie było kwestionowane przez strony postępowania, data zakończenia budowy obiektu przypada przed dniem 1 stycznia 1995r., a sprawa samowoli nie została wszczęta i zakończona decyzją ostateczną przed tą datą, zatem prawidłowo przyjętą przez organy podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. Sąd podziela również stanowisko organów obu instancji, że w pierwszej kolejności należało dokonać oceny przedstawionego stanu faktycznego pod kątem przesłanek wynikających z przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1, zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

W cytowanym przepisie ustawodawca zawarł zatem następujące przesłanki nakazu rozbiórki:.

- naruszenie przepisów obowiązujących w okresie budowy,

- znajdowanie się obiektu budowlanego na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę.

Wskazać należy, iż pierwsza przesłanka, którą stanowi wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, badana jest według stanu prawnego z daty budowy, natomiast drugą przesłankę, według Sądu, ustala się według stanu prawnego z daty rozstrzygnięcia. Przywołać w tym miejscu należy pogląd Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrażony w wyroku z dnia 3 czerwca 2008r., sygn. akt II SA/Gd 109/08 (nie publ.), który sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, w myśl którego art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być wykładany z uwzględnieniem aktualnego stanu ustawodawstwa, regulującego ten sam przedmiot, czyli usuwanie samowoli budowlanych rozumianych jako budowa obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W szczególności, nowelizacją Prawa budowlanego z 1994r., dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), wprowadzono możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej (obowiązującą także obecnie), która obejmuje zarówno obiekty budowlane będące w budowie, jak i takie, których budowę zakończono. Warunkami zaś legalizacji są zgodność budowy z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem oraz z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994r.). Odwołując się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie P 37/06 (OTK – A nr 11 z 2007r., poz. 160) wskazuje się, że chodzi o zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w chwili decydowania o legalizacji, a nie z chwili budowy. Podzielając w pełni stanowisko wyrażone we wskazanym wyroku WSA (por. także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 maja 2009r., sygn. akt II SA/Gd 417/08 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lipca 2009r., sygn. akt II SA/Gd 62/09 - nie publ.), Sąd orzekający w niniejszej sprawie przyjmuje, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., który wraz z art. 40 tej ustawy dopuszczał legalizację samowolnie pobudowanego obiektu budowlanego lub jego części, wykłada się w ten sposób, że przy legalizacji (rozbiórce) ocenia się, czy taki obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, przy czym oceny tej dokonuje się według stanu prawnego aktualnego w chwili decyzji o rozbiórce, a nie w chwili wybudowania obiektu budowlanego. Ten pogląd prezentowany jest również w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym mówi się, iż zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy rozpoczęcia lub zakończenia budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania decyzji (por. wyroki NSA z dnia 24 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 205/06, z dnia 6 listopada 2007r., sygn. akt II OSK 1454/06, z dnia 8 października 2007r., sygn. akt II OSK 1318/06). Podkreśla się przy tym, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. miał na celu z jednej strony uporządkowanie ładu przestrzenno – budowlanego, z drugiej zaś stwarzał możliwość pozostawienia tych obiektów, które podlegały legalizacji, ograniczając możliwość orzekania nakazu rozbiórki tylko do obiektów, które zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym znajdowały się na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę lub przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę. Celem wskazanego przepisu było zatem eliminowanie samowoli budowlanej pozostającej w kolizji z przepisami o planowaniu przestrzennym. Obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Jeśli obowiązujące w dacie rozstrzygnięcia przepisy o planowaniu przestrzennym przewidują na danym terenie możliwość budowy takiego obiektu, jaki już się znajduje, to odwoływanie się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie zabudowy i orzekanie na tej podstawie o rozbiórce przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej. Również w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 12 października 2005r., sygn. akt II SA/Gd 2858/02, z dnia 29 sierpnia 2007r., sygn. akt II SA/Gd 491/07, WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2006r., sygn. akt II SA/Sz 41/06) na tle art. 37 ust. 1 pkt 1 przyjęto, że "zgodność z przepisami budowlanymi" dotyczy rozpoczęcia budowy, natomiast "zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym" dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji.

Sąd w pełni podziela tę linię orzeczniczą sądów administracyjnych oraz stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie P 37/06.

W kontekście powyższych rozważań wskazać należy, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) podlegać powinna ocenie okoliczność, czy teren jest w ogóle przeznaczony pod zabudowę, co w rozumieniu tej ustawy oznacza zarówno objęcie takich terenów miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jak i określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i decyzji o warunkach zabudowy). W okolicznościach niniejszej sprawy trzeba to rozumieć w ten sposób, że brak w dacie rozstrzygnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego nieruchomość skarżących, gdyż poprzednio obowiązujący tam plan utracił moc na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie przesądza, iż działka nie jest przeznaczona pod zabudowę w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. Przywoływany przez organ I instancji wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985r., sygn. akt III ARN 11/85 (OSNCP 1986/3/40) w świetle powyższych rozważań oraz zmienionego stanu prawnego stracił na aktualności.

Podkreślić należy również, że możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu, na którym znajduje się samowolnie postawiony obiekt budowlany, dopuszcza art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994r. w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie P 37/06, wprowadzony nowelą z dnia 8 października 2008r. (Dz. U. Nr 206, poz. 1287).

Z kolei przepis art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określa wymagania, jakie należy spełnić, aby możliwe było wydanie dla zamierzonej inwestycji decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Wymagania te zostały wymienione w pkt 1-5 z jednoznacznie sformułowanym zastrzeżeniem, że tylko łączne spełnienie tych wymagań stwarza możliwość wydania przedmiotowej decyzji. Nadto z art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę lub pod zabudowę określonego rodzaju przeznaczone są tylko te tereny, których taki sposób zagospodarowania został określony w decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że w przypadku braku w dacie rozstrzygnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak w okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja o warunkach zabudowy jest jedynym sposobem wykazania, że określony sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami innych ustaw.

Pominięcie aktualnych przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności art. 61 tej ustawy, odnoszących się do możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, musiałoby prowadzić do nieuzasadnionej dyskryminacji skarżącego, w rozumieniu art. 32 Konstytucji RP, w stosunku do sprawcy samowoli budowlanej podlegającemu regulacji przepisu art. 48 i art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, a wynikającej tylko z daty samowoli (popełnionej przed datą 1 stycznia 1995r.). Tym samym rozstrzygające sprawę organy naruszyły przepisy art. 7 i art.107 § 3 kpa, bowiem zasadnicze uchybienia polegają na braku ustaleń odnoszących się do możliwości zgodności samowoli budowlanej z aktualnie obowiązującymi przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, a nie z przepisami uprzednio obowiązującymi. Skoro inwestor może wykazać w postępowaniu dotyczącym samowolnie postawionego obiektu budowlanego przy pomocy decyzji o warunkach zabudowy, że obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa został postawiony na terenie, na którym dopuszczalna jest tego rodzaju zabudowa, na organie spoczywa obowiązek ustalenia, czy taką decyzją skarżący w niniejszej sprawie dysponuje, bądź umożliwić mu, udzielając odpowiedniego czasu, wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, potwierdzającej, że istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tym przedmiocie zgodzić się należy zarzutami sformułowanymi w skardze, gdzie podkreślono zaniechanie organu ustalenia tych okoliczności. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania w tym kontekście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie trzeba zauważyć, że zwłoka w uzyskaniu takiej decyzji może być również przedmiotem oceny organu przy zastosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r.

Wymaga podkreślenia, iż istota niniejszej sprawy sprowadza się do błędnego, nieuwzględniającego obowiązujących przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wyłożenia przez organ art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja narusza wymieniony przepis przez to, iż ocenia samowolę budowlaną według stanu prawnego odnoszącego się do przepisów o planowaniu z chwili budowy, a nie orzekania. Z tych samych przyczyn wadliwa była decyzja organu pierwszej instancji, który ustalił treść planu z daty samowolnej budowy oraz stwierdził, na skutek wygaśnięcia planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy w K. z dnia 30 lipca 1993r., że brak jest obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego, w powiązaniu z istotnym opisanym wyżej naruszeniem przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, gdyż art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. był jedyną podstawą nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego w zaskarżonej decyzji.

Końcowo Sąd uznał, że trafny jest również zarzut skargi odnoszący się do nieaktualności orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985r., sygn. akt III ARN 11/85 (OSNCP) przywołanego przez organ I instancji, czego dowodzą ewidentnie poczynione wyżej rozważania oraz zmieniony stan prawny.

Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego uwzględnią przyjętą przez Sąd wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., obejmującą obowiązek organu nadzoru budowlanego umożliwienia właścicielom działki złożenia decyzji o warunkach zabudowy w toku niniejszego postępowania administracyjnego, bądź wystąpienia do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, która wskazywałaby na to, że istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz uprawnienie tego organu do oceny na podstawie art. 80 kpa ewentualnej zwłoki w uzyskaniu takiej decyzji.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. skargę jako zasadną uwzględnił. Na mocy powołanego wyżej przepisu oraz art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję organu I instancji.

Na mocy art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji, ze skutkiem do czasu uprawomocnienia się wyroku.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. na rzecz A. i R. Ż. kwotę 740,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.