Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1049/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 17 i art 24 ust 7
journal: Dz.U. 2003 nr 198 poz 1925
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów  odwoławczych
article: art 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Prezydent Miasta G. .odmówił A.F. (dalej: "skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad jego bratem (P.F.), powołując się między innymi na treść art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm., zwanej dalej: "ustawa o świadczeniach rodzinnych"). W jej uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce świadczenia opiekuńczego przyznanego mu bezterminowo od dnia [...] r. na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...].

Skarżący przedmiotowy wniosek z dnia [...] r. uzupełnił formularzem z dnia [...] r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem. Podał, że jego brat na skutek złożonego w dniu [...]r. wniosku, zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności, a ustalony dla niego stopień niepełnosprawności datuje się na dzień [...] r., jednak nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność (orzeczenie z dnia 9 czerwca 2015 r.).

Istotnym jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w dniu [...]. wydało decyzję, nr [...], uchylającą w całości decyzję organu I instancji z dnia [...]r., nr [...], oraz przyznało skarżącemu bezterminowo prawo do zasiłku dla opiekuna w kwocie [...],-zł. miesięcznie na okres od [...] r.

Pismem z dnia [...] r. organ I instancji poinformował skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący pismem z dnia [...] r. ustosunkował się do zawiadomienia. Organ I instancji uznał, że nie zostały spełnione wszystkie warunki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem jest ono uzależnione od wieku powstania niepełnosprawności osoby, nad którą sprawowana jest opieka. Nie jest też możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Doręczenie skarżącemu tej decyzji nastąpiło w dniu [...] r.

W odwołaniu skarżący stwierdził, że zrzeka się przyznanego prawa do zasiłku dla opiekuna na okres od [...] r. i wnosi o przyznanie od tego dnia świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], z urzędu zawiesiło postępowanie odwoławcze do czasu ostatecznego rozpatrzenia nowego wniosku skarżącego z dnia [...] r. o uchylenie od dnia 1 stycznia 2016 r. decyzji w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r., nr [...], odmówiono skarżącemu uchylenia za okres od [...] r. do [...]r. decyzji ostatecznej tego Kolegium z dnia [...] r., nr [...], przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad bratem od [...] r. w kwocie [...],-zł. miesięcznie bezterminowo i uchyliło ją od dnia 1 maja 2018 r. W jej uzasadnieniu stwierdziło, iż zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest decyzją konstytutywną i ma skutek od miesiąca, w którym złożono wniosek o zmianę decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podjęło z urzędu postępowanie odwoławcze prowadzone w związku ze złożonym przez skarżącego odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...]., nr [...], w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "k.p.a."), uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 27 lipca 2018 r. i postanowiło: 1/ przyznać skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem, na okres od dnia [...] r. do bezterminowo w kwocie [...] - zł. miesięcznie; 2/ odmówiło przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. W jej uzasadnieniu zacytowało treść art. 17 i art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdziło, że skarżący spełnia wymagania ustawowe od dnia 1 maja 2018 r. W odniesieniu do powodu odmowy przyznania świadczenia za wcześniejszy okres wywiodło, że z dniem 23 października 2014 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP), oraz podzieliło stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1614/16 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 września 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1656/15 (oba są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

W skardze z dnia 24 października 2018 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. w części dotyczącej jej punktu 2) oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. w części dotyczącej punktu 1), czyli w zakresie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem za okres od [...]r. do [...] r., a także wyrównania "nieskonsumowanego" świadczenia opiekuńczego do kwoty świadczenia pielęgnacyjnego od kwoty zasiłku dla opiekuna z uwagi na jego słuszny interes. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: błędną wykładnię art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i pominięcie okoliczności, że prawo do wnioskowania i złożenia dokumentów o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od [...] r. zależy od spełnienia warunku przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna, oraz błędną wykładnię art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich jej okoliczności istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, przepisy szczególne obowiązujące od [...] r. do [...] r. nie sprzeciwiają się prawu wyboru korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego w trakcie ubiegania się o zasiłek dla opiekuna. Podniósł, że w dniu [...] r. złożył dokumenty i uzupełniający wniosek, celem uzyskania korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego. Termin ten wynikał z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]., nr [...], przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna za okres od [...] r. bezterminowo. Sytuacja skarżącego w latach 2015-2016 była bardzo trudna z uwagi na skomplikowaną procedurę administracyjną i sądowoadministracyjną spowodowaną licznymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach i Prezydenta Miasta G. oraz wyrokami tut. Sądu z dnia 15.03.2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 575/15, z dnia 9.04.2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 966/15 i NSA z dnia 30.08.2017 r. sygn. akt I OSK 1299/16 (CBOS).

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności wydanych w sprawie decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu według kryterium legalności i w granicach rozpoznawanej sprawy była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. ."), mocą której uchylona została decyzja organu I instancji z dnia [...] r. i przyznano skarżącemu bezterminowo od dnia [...] r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem, w kwocie [...] - zł. miesięcznie, oraz odmówiono przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 17 i art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Skarżący jest bratem osoby wymagającej opieki, wobec czego należy do kręgu osób określonych w przywołanym przepisie.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych co do zasady ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wynika z powyższego, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może nastąpić bez zainicjowania postępowania w tym przedmiocie przez zainteresowaną osobę. Dopiero złożenie wniosku powoduje, że prawo do takiego świadczenia może być przyznane. Skarżący spełnia wymagania ustawowe uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem od dnia [...] r., bowiem w dniu [...] r. złożył wniosek o jego przyznanie.

Wniosek ten został uzupełniony prawidłowo wypełnionym i złożonym w dniu [...] r. urzędowym formularzem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Bezsporna jest też okoliczność posiadania przez brata skarżącego znacznego stopnia niepełnosprawność, która datuje się na dzień [...] r. (por. orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...]r., k. 9 akt administracyjnych).

Nadmienić przyjdzie, że NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt II GPS 1/17 stwierdził, że: "W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.".

Nie ulega wątpliwości, że z dniem 22 czerwca 2018 r. stał się prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 9 kwietnia 2018 r. o sygn. akt IV SA/Gl 966/15 uchylający w sprawie skarżącego dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 czerwca i 8 września 2015 r. (CBOS).

Skarżący oczekiwał na rozstrzygnięcie jego skargi i dopiero w dniu [...]r. złożył wniosek dotyczący przyznania prawa do korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, nr [...], z dnia [...] r. o bezterminowym przyznaniu skarżącemu zasiłku dla opiekuna od dnia [...] r.

Podniesione w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie, bowiem brak jest podstaw do jednoczesnego pobierania zasiłku dla opiekuna i świadczenia pielęgnacyjnego.

W obiegu prawnym jest nadal decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...], przyznająca skarżącemu prawo do zasiłku dla opiekuna do dnia [...] r., z tego powodu od miesiąca maja 2018 r., czyli miesiąca prawidłowo złożonego wniosku dopuszczalne było przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 orzekł, jak w sentencji.