Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 192/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej A.K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji (dalej: DIAS), po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej: podatniczka/skarżąca) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: NUS) z dnia [...] lutego 2020r., nr [...], odmawiającej umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 18.073,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę, utrzymał w mocy decyzę organu I instancji.

W stanie faktycznym sprawy w piśmie z dnia 26 sierpnia 2019r. podatniczka zwróciła się do NUS o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 18.073,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę, objętej upomnieniem z dnia 31 lipca 2019r., ewentualnie o rozłożenie na raty tej zaległości podatkowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. We wniosku wskazała, że niedawno urodziła dziecko, w związku z tym nie pracuje, otrzymuje skromne świadczenia i nie posiada środków finansowych na jednorazowe uregulowanie całej kwoty zobowiązania.

Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r., nr [...], wydał negatywną opinię w sprawie wniosku podatniczki.

Uzasadniając swe stanowisko organ wskazał, że podatniczka jest właścicielką działek o pow. 0,8148 ha fiz. oraz nieruchomości o pow. 0.74 ha, zabudowanej budyniem mieszkalnym murowanym (w trakcie budowy). Pobiera z KRUS świadczenie z tytułu urlopu macierzyńskiego w kwocie 1.000 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny

i świadczenie "500+" w łącznej wysokości 595 zł.

NUS decyzją z dnia [...] lutego 2020r., nr [...], odmówił podatniczce umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 18.073,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, jednak z uwagi na negatywną opinię wyrażoną przez Wójta Gminy

w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2020r., odmówił umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 18.073,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Od powyższej decyzji podatniczka wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego, powołaną na wstępie decyzją z dnia [.] stycznia 2021r., DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że zaległość podatkowa objęta wnioskiem skarżącej wynika z decyzji NUS z dnia [...] maja 2019r., ustającej podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie 18.073 zł z tytułu nabycia środków pieniężnych w kwocie 100.000 zł w drodze niezgłoszonej umowy pożyczki. W toku postępowania wszczętego na skutek wniosku podatniczki, dokonano ustalenia jej sytuacji finansowej, materialnej i rodzinnej oraz oceny materiału dowodowego pod kątem występowania przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi, wskazanych w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1325 ze zm. – dalej: O.p.), tj. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego.

Ustalono, że podatniczka pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym

z córką, mąż podatniczki, z którym od 2018r. ma ustanowioną rozdzielność majątkową, przebywa [...]. Podatniczka pobiera z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego świadczenie z tytułu urlopu macierzyńskiego w kwocie 1.000 zł miesięcznie, otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie 95 zł oraz świadczenie "500+" na jedno dziecko. W prowadzeniu gospodarstwa domowego pomagają jej rodzice, przekazując ok. 1.000 zł miesięcznie. Koszty utrzymania skarżącej oraz jej dziecka ponoszą rodzice, natomiast ze swoich dochodów spłaca kredyt zaciągnięty na budowę domu. Podatniczka jest wspólniczką w Spółce "A". Sp. z o.o., która nie prowadzi działalności, nie uzyskuje więc z tego tytułu żadnych dochodów. Podatniczka jest właścicielem położonych w [...] działek nr [...] oraz nr [...] o łącznej powierzchni 0,2848 ha (grunty orne), nabytych

w drodze darowizny od matki, posiada również działkę nr 2662 o powierzchni 0,53 ha (grunty orne i pastwisko), zakupioną w 2015r. oraz położoną w [...] działkę nr [...] o powierzchni 0,74 ha, którą nabyła również w 2015r. za kwotę 150.000 zł. Działka w [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 216 m2, który pozostaje w trakcie budowy. Podatniczka nie uprawia posiadanych działek oraz nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów, jak również nie pobiera żadnych dopłat. Formanie jest właścicielką samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2013, jednakże uległ on spaleniu. Nie posiada kapitałów pieniężnych, papierów wartościowych, cennych przedmiotów, ani oszczędności, za wyjątkiem niewielkiej kwoty na bieżące wydatki oraz środków pochodzących z kredytu budowlanego w kwocie 17.000,00 zł, które mogą zostać wykorzystane tylko na cele związane z budową domu. Podatniczka posiada zobowiązania z tytułu kredytu bankowego na kwotę 160.000 zł z przeznaczeniem na budowę domu mieszkalnego,

z terminem spłaty przypadającym na 2028r.; miesięczna rata wynosi 1.598,00 zł. Ustalono, że hipoteka ustanowiona na rzecz banku na kwotę 240.000,00 zł z tytułu kredytu budowlano-hipotecznego obciąża nieruchomość położoną w [...].

Dokonując zestawienia miesięcznych dochodów (1.595,00 zł) z wydatkami (2.948,00 zł) ponoszonymi na bieżące utrzymanie DIAS stwierdził, że do dyspozycji podatniczki nie pozostaje żadna kwota. W ocenie organu odwoławczego sytuacja finansowa podatniczki jest trudna, w związku z czym jednorazowa zapłata zaległości podatkowej w kwocie 18.073,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę, nie jest realna.

Zdaniem DIAS wobec tak ustalonej sytuacji życiowej podatniczki wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, wyrażona w art. 67a § 1 pkt 2 i 3 O.p.

W ocenie tego organu, konieczność jednorazowej zapłaty przez podatniczkę zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę może doprowadzić do sytuacji, w której będzie zmuszona do sięgnięcia po środki pomocy społecznej, co przemawia za wystąpieniem przesłanki interesu publicznego.

Organ odwoławczy zaznaczył, że nawet zaistnienie obu przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi, wskazanych w art. 67a § 1 O.p. nie skutkuje jej automatycznym przyznaniem. Wskazał, że w sprawie zastosowanie ma art. 209 O.p., zgodnie z którym, jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Podatek od czynności cywilnoprawnych stanowi w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit.h ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1086 - dalej: ustawa o dochodach j.s.t.), w związku z czym naczelnik urzędu skarbowego może rozłożyć na raty zaległości oraz umorzyć należność z tego tytułu wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (art. 18 ust. 2 ustawy o dochodach j.s.t.). W przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych, który pobierany jest przez urząd skarbowy, stanowisko przewodniczącego prezentowane jest w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 18 ust. 3 ww. ustawy).

DIAS podkreślił, że przyznanie ulgi podatkowej w niniejszej sprawie uzależnione było od wyrażenia zgody przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, tj. Wójta Gminy, który w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2020r. nie wyraził zgody na umorzenie i rozłożenie na raty zaległości podatkowej objętej wnioskiem podatniczki, w związku z czym organy podatkowe obu instancji, będąc związane tym stanowiskiem, nie miały możliwości uwzględnienia wniosku podatniczki.

Jednakże, w opinii organu odwoławczego umorzenie całości należności podatkowej byłoby nieuzasadnione i przedwczesne ponieważ istnieje szansa na jej zapłatę - podatniczka posiada bowiem nieruchomości o znacznej powierzchni. Ponadto skutki finansowe decyzji, w wyniku których podatniczka wyzbyła się majątku ruchomego w okresie od 2008 do 2016r. przez sprzedaż zakupionych w tym czasie trzech samochodów osobowych, z których środki finansowe mogłyby być przeznaczone na pokrycie zaległości podatkowej, nie mogą obciążać budżetu państwa.

Na powyższą decyzję podatniczka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania podatkowego mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art 124 O.p. poprzez wydanie decyzji w oparciu o Postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2020r., nr [...], niezawierające wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu stanowiska opiniującego zasadność umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej;

2. art. 122 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej wobec nieuwzględnienia obiektywnych przesłanek przemawiających za umorzeniem lub rozłożeniem zaległości podatkowej na raty;

3. art. 187 O.p. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego na okoliczność ustalonego przez organ w toku postępowania uzyskania środków finansowych z tytułu sprzedaży pięciu samochodów oraz posiadania nieruchomości w miejscowości [...]

i [...].

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że Wójt Gminy odmawiając zgody na umorzenie zaległości podatkowej nie uzasadnił w sposób wystarczający podjętego rozstrzygnięcia. W wydanym postanowieniu oparł się wyłącznie na

materiale dowodowym zebranym przez organ I instancji. Nie dokonał również szczegółowego zestawienia osiąganych przez skarżącą dochodów z ponoszonymi

wydatkami w skali jednego miesiąca.

Ponadto skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji w uzasadnieniach decyzji wskazały, że w okresie od 2008 do 2016r. nabyła ona cztery kilkuletnie pojazdy,

o znacznej wartości, które następnie zbyła. Według skarżącej w toku postępowania nie wykazano, że zakup samochodów został dokonany z jej majątku oraz że posiadała ona środki finansowe pochodzące z ich sprzedaży.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swe stanowisko i wniósł

o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Kontroli Sądu została poddana decyzja DIAS, utrzymująca w mocy decyzję NUS, którą odmówiono skarżącej umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej

w podatku od czynności cywilnoprawnej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca ubiegała się o udzielenie ulgi w postaci umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnej wynoszącej 18.073,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę, powołując się na trudną sytuację materialną.

Orzekające w niniejszej sprawie organy podatkowe uznały, że w sytuacji skarżącej nie istnieje realna możliwość jednorazowej spłaty zaległości podatkowej. Stwierdzono też, że spłata przedmiotowej zaległości podatkowej może doprowadzić do sytuacji, w której skarżąca będzie zmuszona do sięgnięcia po środki pomocy społecznej. W ocenie organów powyższe okoliczności świadczą o wystąpieniu obu przesłanek uprawnianych do udzielania wnioskowanej ulgi, wskazanych w art. 67a § 1 O.p., tj. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego.

Jednocześnie oba procedujące w sprawie organy stwierdziły, że uwzględnienie wniosku skarżącej uzależnione było od wyrażenia na to zgody przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Podkreślono, że negatywne stanowisko Wójta Gminy, w przedmiocie zarówno umorzenia, jak i rozłożenia na raty zaległości objętej wnioskiem, wyrażone w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2020r., było dla organów wiążące, w związku z czym nie miały możliwości udzielenia wnioskowanej ulgi.

Natomiast skarżąca zarzuciła, że Wójt Gminy w ww. postanowieniu nie wyjaśnił przesłanek, którymi kierował się przy wyrażaniu stanowiska negatywnie opiniującego jej wniosek. Zdaniem skarżącej, jej sytuacja materialna uprawniała do udzielania wnioskowanej ulgi.

Mając na uwadze tak zarysowaną oś sporu należy wskazać, że w niniejszej sprawie istotnym jest, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją odmowne rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane w następstwie postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2020r., który nie wyraził zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości, ani na rozłożenie jej na raty. W uzasadnieniu tego postanowienia organ podał okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącej, wskazując na posiadanie przez nią nieruchomości oraz dysponowanie miesięcznym dochodem w łącznej kwocie 1.595 zł, z tytułu: świadczenia macierzyńskiego, zasiłku rodzinnego i świadczenia "500+".

Powyższe postanowienie zostało wydane na podstawie art. 209 § 1 O.p., zgodnie z którym, jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ

Przepis ten reguluje procesową instytucję współdziałania organów administracji publicznej przy wydawaniu decyzji podatkowych, natomiast podstawą prawną współdziałania jest przepis prawa materialnego.

Stosownie do art. 18 w ust. 1 ustawy o dochodach j.s.t. do udzielania ulg podatkowych, umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, a także zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności mają zastosowanie przepisy O.p. W przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (art.18 ust. 2 cyt. ustawy). Przy czym na postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego

w przedmiocie ulg, o których mowa w ust. 1, nie przysługuje zażalenie.

Powyższy przepis miał w niniejszej sprawie zastosowanie, ponieważ wnioskowana ulga dotyczyła zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnej, który stanowi w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy o dochodach j.s.t.).

Jedynie zaznaczenia wymaga, gdyż nie jest to w sprawie kwestionowane, że postanowienie wyrażające brak zgody na udzielenie ulgi wskazanej w art. 18 ust. 1 ustawy o dochodach j.s.t. powoduje niemożność wydania przez organ podatkowy decyzji pozytywnej dla podatnika z uwagi na brak jednej z przesłanek udzielenia ulgi. Natomiast zgoda przewodniczącego, tak jak wystąpienie przesłanek

w postaci ważnego interesu podatnika czy interesu publicznego, nie obliguje organu podatkowego do pozytywnego załatwienia wniosku (por. np. wyrok NA z dnia 25 kwietnia 2003r. (sygn. akt III SA 3530/01, dost. CBOiS).

Zgodnie z treścią uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 1 marca 2010r., (sygn. akt II FPS 9/09, dost. CBOiS), postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 ustawy o dochodach j.s.t. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jednakże w przypadku rozpoznawania skargi na decyzję dyrektora izby (administracji) skarbowej, sąd administracyjny powinien dokonać kontroli jego legalności na podstawie art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia i poprzedzającej go decyzji odmownej, należy wskazać, że zostały one wydane na podstawie art. 67a § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek (pkt 2), umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).

Z regulacji tej wynika, że przesłanką przyznania określonej w tym przepisie ulgi jest istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a do organu podatkowego należy zbadanie oraz ocena istnienia lub braku przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w granicach zakreślonych wnioskiem strony. Organ podatkowy może zastosować wymienione ulgi w tych przypadkach, kiedy występuje chociaż jedna z przesłanek tj. albo ważny interes podatnika albo interes publiczny albo kiedy występują obie te przesłanki łącznie. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją uznaniową, na co wskazuje zawarte w art.67a § 1 O.p. sfomułowanie "organ ... może", a zatem nawet ustalenie

w toku postępowania, że zaszła potrzeba ochrony ważnego interesu podatnika, względnie interesu publicznego, nie obliguje organu do przyznania uprawnienia polegającego na umorzeniu zaległości czy rozłożeniu na raty zapłaty podatku. Organ badający sprawę udzielenia ulgi podatkowej obowiązany jest przekonująco wykazać, jakie względy natury celowościowej przemawiają w konkretnym stanie faktycznym za oznaczonej treści rozstrzygnięciem.

Podkreślenia wymaga, że dokonywana przez sąd kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Sąd nie rozstrzyga zatem czy pobór podatku powinien być zaniechany. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżone rozstrzygniecie podlega badaniu, co do jego zgodności z przepisami proceduralnymi.

Powyższe reguły procedowania należy odnieść w pełni do postanowienia przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, który współdziała

z naczelnikiem urzędu skarbowego w rozpatrzeniu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego i przy wyrażaniu zgody bądź jego odmowie na jej zastosowanie, powinien uwzględnić przesłanki wyrażone w art. 67a § 1 O.p.

Z uwagi na to, że stanowisko przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego ma znaczenie przesądzające o odmowie przyznania ulgi, to szczególnego znaczenia nabiera uzasadnienie tego stanowiska. Powinno ono zawierać rozważania co do wystąpienia przesłanek określonych w 67a § 1 O.p., analizę sytuacji podatnika oraz wskazanie przyczyn podjętego w tej kwestii stanowiska. Innymi słowy, postanowienie, które nie uwzględnia wniosku strony, powinno być uzasadnione w sposób pozwalający na poznanie motywów, jakimi kierował się przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

W przekonaniu Sądu postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2020r., w którym odmówiono zgody na udzielenie wnioskowanej ulgi nie spełnia powyższych wymogów, ponieważ nie zostało należycie uzasadnione. Organ poprzestał na przedstawieniu sytuacji materialnej podatniczki, wskazując na źródła jej dochodu oraz posiadany majątek (nieruchomości), nie przedstawił zaś rozważań co do wystąpienia przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p., ani nie wskazał motywów, którymi kierował się procedując w sprawie. W związku z powyższymi brakami Sąd powziął wątpliwość czy organ w ogóle przeprowadził analizę sytuacji rodzinnej i finansowej podatniczki w kontekście spełnienia przesłanek warunkujących udzielenie wnioskowanej ulgi. W każdym razie, w uzasadnieniu postanowienia nie przedstawiono żadnych argumentów, które skłoniły organ do odmowy wyrażenia zgody na udzielenie wnioskowanej ulgi. Pominięta została także kwestia rzeczywistej możliwości wywiązania się skarżącej ze swojego zobowiązania, podczas gdy z ustaleń organów podatkowych wynika, że jej sytuacja materialna i rodzinna jest trudna, skarżąca obecnie nie pracuje, sprawuje opiekę nad małym dzieckiem, posiada niewielki dochód, który nie wystarcza na pokrycie wydatków i zobowiązań, korzysta z pomocy rodziców, wprawdzie posiada nieruchomości, ale jedna z działek obciążona jest hipoteką bankową.

Orzekające w niniejszej sprawie organy powinny mieć na uwadze, że chociaż, co do zasady, instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy, to jednak nie może być instytucją martwą, a jej zastosowanie nie powinno być ograniczone wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych. Ulgi podatkowe stanowią bowiem formę pomocy udzielonej przez państwo podatnikom po to, by egzekwowanie podatku nie doprowadziło do skutków niepożądanych z punktu widzenia społecznego,

w postaci popadnięcia w ubóstwo i związanej z tym konieczności korzystania ze środków pomocy społecznej.

W przekonaniu Sądu, z uwagi na znaczną wysokość zaległości podatkowej, organy powinny rozważyć chociażby rozłożenie jej spłaty na raty.

Podsumowując, w związku z brakiem przedstawienia przez Wójta Gminy analizy sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącej oraz kwestii faktycznej możliwości wywiązania się przez skarżącą ze swojego zobowiązania, a także nie rozważania jej sytuacji pod kątem spełnienia przesłanek udzielania ulgi wymienionych w art.67a § 1 O.p. i nie podania motywów swego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdził, że postanowienie z dnia 23 stycznia 2020r., w którym odmówiono zgody na udzielenie wnioskowanej ulgi zostało wydane z naruszeniem art. 67a § 1 pkt 2 i 3, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p., jak też zasady przekonywania zawartej w art. 124 tej ustawy i zasady zaufania do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 § 1 O.p.

Jak to już zostało wskazane, postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa

w art. 18 ust. 2 ustawy o dochodach j.s.t., może zostać objęte sądową kontrolą

w sytuacji zaskarżenia decyzji organów podatkowych orzekających o zastosowaniu ulgi w spłacie zaległości podatkowej. W związku z tym, na podstawie art. 135 P.p.s.a., Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zarówno tego postanowienia, jak

i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji – jako wydanych w warunkach związania postanowieniem Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2020r. – ponieważ było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

W ponownym postępowaniu Wójt Gminy uwzględniając wskazane przez Sąd naruszenia, dokona analizy aktualnej sytuacji skarżącej, a następnie

w sposób kompletny i spójny odniesie ją do przesłanek udzielania ulgi wymienionych w art.67a § 1 O.p. i przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 210 § 4 O.p.

Na marginesie Sąd zaznacza, że organ samorządowy zajmuje stanowisko na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ podatkowy, jednakże

w razie potrzeby może przeprowadzić postępowanie wyjaśniajcie (art.209 § 4 O.p.).

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art.135 i art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 500 zł stanowi uiszczony w tej wysokości wpis od skargi.