Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1251/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Dariusz Dudra, Sędziowie Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] 2) stwierdza, że uchylone decyje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] działając na podstawie art. 220 § 2 w zw. art.13 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – dalej powoływanej jako "ord. pod." – oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. S. od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] zmieniającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego ustalonego decyzją nr [...] z dnia [...]stycznia 2003r. na rok 2003 od nieruchomości położonej w L., utrzymało w mocy decyzję organu I Instancji.

Ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny przedstawia się następująco:

Dnia [...] listopada 2003 r. postanowieniem nr [...] Prezydent Miasta L. wznowił z urzędu postępowanie podatkowe zakończone ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. w sprawie ustalenia pani A. S. "łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2003" od nieruchomości położonej w L., Al. L.. Decyzją tą ustalono stronie podatek od nieruchomości za budynki mieszkalne (62 m2) i pozostałe budynki (19 m2) w łącznej wysokości 141,40 zł. oraz zwolniono z podatku rolnego za grunty.

Organ I instancji , decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] , uchylił po wznowieniu postępowania decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. w części dotyczącej ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od kwietnia do grudnia 2003r. od w.w. nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano na zmianę zapisów w ewidencji gruntów, gdzie dawne grunty rolne oznaczono obecnie jako grunty przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. Ponadto wydaną tego samego dnia decyzją nr [...] Prezydent Miasta L. ustalił A. S. wysokość podatku od nieruchomości za okres kwiecień – grudzień 2003 r. w kwocie 308,60 zł.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. sygn. Akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania strony, uchyliło decyzję nr [...] i umorzyło postępowanie w sprawie związanej z wydaniem uchylonej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że powołane w ww. decyzji przepisy nie dawały podstaw do wznowienia postępowania w omawianej sprawie, ponieważ zmiany w ewidencji gruntów dokonano w dniu 26 marca 2003 r., a decyzję wydano w dniu [...]stycznia 2003 r. i wobec tego wznowienie nastąpiło bez podstawy prawnej. Wskazano też, że po wznowieniu sprawa winna być rozstrzygnięta jedną decyzją, a nie dwiema i w związku z tym decyzja nr [...] została wydana bez podstawy prawnej, a nadto zawiera uchybienia formalne takie jak brak oznaczenia strony i błędne oznaczenie daty zobowiązania podatkowego.

Z kolei wydaną w tym samym dniu decyzją nr [...] Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania strony, uchyliło decyzję nr [...] z [...] lutego 2004 r. wraz z postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. o wznowieniu postępowania i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi podatkowemu I instancji. Kolegium stwierdziło, że po wydaniu bez podstawy prawnej ww. postanowienia o wznowieniu postępowania dalsze czynności jakie przeprowadził organ podatkowy w tej sprawie są obarczone wadą prawną z art. 247 § 1 pkt 2 i 3 ord. pod. – wydanie decyzji bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Kolegium wyraziło pogląd, że zgadza się z organem I instancji, iż zmiana w ewidencji gruntów spowodowała konieczność zmiany wymiaru podatkowego w omawianej sprawie, a zobowiązanie podatkowe wobec A. S. z tytułu podatku rolnego wygasło z dniem 31 marca 2003 r., a powstało inne zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości mające za przedmiot ww. nieruchomość.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. organ I instancji, zmienił decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] o ustaleniu wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2003 na kwotę 141,40 zł i ustalił w to miejsce podatek od nieruchomości w wysokości 343,90 zł. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zobowiązania podatkowego dokonano na podstawie danych z ewidencji gruntów i złożonej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych w związku ze zmianą zapisu w ewidencji gruntów, stosując stawki określone w aktualnie obowiązujących przepisach podatkowych. Od decyzji tej odwołanie wniosła A. S., w wyniku rozpatrzenia którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2005r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2004r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, że zmiany decyzji w przedmiocie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego z dnia 30 stycznia 2003 r. dokonano na skutek zmiany zapisów w ewidencji gruntów, zgodnie bowiem z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku rolnym podatek od nieruchomości i podatek rolny są ustalane w oparciu o dane z ewidencji gruntów. Wyjaśniono, iż w dniu 26 marca 2003r. dokonano zmiany oznaczeń użytków w operacie gruntów i budynków w ten sposób, iż działka A. S. otrzymała oznaczenie "B" – tereny mieszkaniowe i jako taka podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Należało zatem, na podstawie art. 254 ord. pod. zmienić pierwotną decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego ze względu na to, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznej (dokonanie zmiany w ewidencji gruntów) mającej wpływ na ustalenie zobowiązania i ustalenie wysokości zobowiązania w omawianym przypadku, przy czym skutki wystąpienia tej okoliczności zostały uregulowane w ustawach o podatkach i opłatach lokalnych i o podatku rolnym.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję A. S. podniosła między innymi, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, ze wykonanie przez firmę A. Studio Geodezji i Kartografii Numerycznej zleconych jej czynności technicznych zastąpiło procedury prawne. Kolegium uznało, że ewidencja gruntów powinna być jawna, niemniej nie udostępnianie jej nie świadczy, że zmiany w ewidencji w deklarowanym terminie nie zostały dokonane. Nadto strona wskazała, że Urząd Miasta nie podał w żadnej decyzji podstawy prawnej, na podstawie której dokonał zmian w ewidencji gruntów, zresztą bez zachowania obowiązujących procedur. Urząd uznał, że jest uprawniony do wymiaru nowego wyższego zobowiązania pieniężnego za 2003 r. pomimo, że nie został zakończony "odbiór prac geodezyjnych, dotyczących wykonania modernizacji ewidencji gruntów dla obrębów 1-64, 68, 69, 70 oraz założenia ewidencji budynków i lokali dla obrębów 13 – 64 m. L.". Strona wniosła o dokonanie oceny zgodności z prawem działania Prezydenta Miasta oraz SKO. Do skargi strona załączyła między innymi : pismo Starosty m. L. z dnia 15 października 2004r. oraz z dnia 12 grudnia 2004r., jak również pismo Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 listopada 2004r.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz powtórzyło argumentację przywołaną w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ocena legalności zaskarżonego aktu, dokonana stosownie do postanowień art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji RP, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej powoływanej jako "u.p.p.s.a", doprowadziła Sąd do wniosku, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2005 r., oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 2004 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

W punkcie wyjścia nadmienić należy, iż w zaskarżonej decyzji organ wskazał na dane z ewidencji gruntów i budynków, jako podstawowe kryterium rozstrzygające o sposobie opodatkowania gruntów i budynków. W ocenie organu dnia 26 marca 2003 r. dokonano zmiany oznaczeń użytków w operacie ewidencji gruntów przez oznaczenie literą "B"- tereny mieszkaniowe. Dokonane zmiany dotyczyły również działki skarżącej. Z uwagi na powyższe okoliczności organ uznał, iż z dniem 1 kwietnia 2003r. działka nr ew. 31 położona w obrębie ew. 12 podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Jednocześnie na okoliczność dokonanych zmian organ powołał "protokół z wykonanej czynności" z dnia 26 marca 2003 r. Stwierdzić należy, iż z powołanego protokołu rzeczywiście wynika, że dokonano zmian oznaczeń użytków w operacie ewidencji gruntów dotyczących terenów zabudowanych istniejących w ewidencji gruntów i budynków w systemie informatycznym EWOPIS. W ocenie Sądu rzeczony protokół stanowi jedynie dowód wykonania czynności o charakterze technicznym – jaką jest niewątpliwie wykonanie zmian w informatycznej bazie danych i nie może stanowić dowodu na okoliczność dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków. W szczególności nie może on zastępować procedury prawnej wynikającej z ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100. poz. 1086), obejmującej przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze konkretnego obrębu ewidencyjnego, zwieńczonej zmianą oznaczeń w operacie ewidencji. Podkreślić należy, iż jak wynika z akt sprawy, organy obu instancji poza wspomnianym protokołem z wykonanej czynności nie powołały się na jakiekolwiek inne dowody, które potwierdzałyby rzeczywiste dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków w obszarze ewidencyjnym, w którym położona jest nieruchomość skarżącej. Rację należy przyznać skarżącej w zakresie, w jakim podnosi ona, iż zmiana zobowiązania podatkowego została oparta wyłącznie na protokole wykonanej czynności z dnia 26 marca 2003 r., tj. z pominięciem trybu zmian. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż jak wynika z kserokopii pism Starosty Miasta L. oraz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z października i listopada 2004r, których oryginały zostały okazane przez skarżącą na rozprawie, zmiana oznaczeń użytków została dokonana bezpośrednio w bazie danych, z pominięciem stosownego trybu zmian, a prace geodezyjne oraz tryb postępowania związany z modernizacją ewidencji gruntów i budynków zostały wdrożone dopiero w październiku i listopadzie 2004r. , przy czym brak jest informacji o ich zakończeniu.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarówno organ I jak i II instancji naruszyły przepis art. 122 ord. pod., nie ustaliły bowiem rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, nie podjęły w tym zakresie jakichkolwiek działań. Organ odwoławczy odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu, stanął na stanowisku, iż uniemożliwienie stronie wglądu do ewidencji gruntów i budynków nie świadczy o tym, iż zmiany w ewidencji w deklarowanym przez organ terminie nie zostały dokonane. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się jedynie na czynność techniczną – sporządzenie protokołu z wykonanej czynności. Okoliczność tą uznano za wystarczającą do przyjęcia, że konkretne zmiany rzeczywiście zostały dokonane. Należy podkreślić, że zasada prawdy materialnej nakłada na organ obowiązek dążenia do jej ustalenia lub przynajmniej podjęcia "wszelkich niezbędnych kroków" do osiągnięcia tego celu. Na podstawie analizy załączonych do Sądu akt administracyjnych uznać należy, że organy nie podjęły jakiejkolwiek próby wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności.

Stwierdzić nadto należy, że organy naruszyły także przepis art. 121 ord. pod., zgodnie z którym postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zasada ta na gruncie prawa podatkowego ma bardzo wyrazistą treść związaną z pozycją i funkcjami organów podatkowych w procesie stosowania prawa podatkowego. W przypadku organu podatkowego pierwszej instancji zasada zaufania powinna się wyrażać przede wszystkim w merytorycznej poprawności i staranności działań w toku postępowania dowodowego. Przed organem II instancji zasada zaufania powinna się przejawiać nie tylko w bezstronności rozstrzygnięć i dbałości o wyjaśnienie wszelkich – głównie prawnych – aspektów sprawy, lecz także w działaniu na korzyść podatnika, przeciwko naruszaniu jego interesów. Działania organów obydwu instancji powinny doprowadzić podatnika do przekonania, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu (por. wyrok Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1997 r., I SA/Lu 459/96).

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi w przedmiocie podejmowania przez organy rozstrzygnięć w drodze decyzji z kilkumiesięcznym opóźnieniem - postępowanie to należy uznać za nieprawidłowe i wysoce naganne, jednakże nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd, stosując się do rygorów określonych w art. 141 § 4 zdanie drugie u.p.p.s.a., wskazuje, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ I instancji powinien ustalić czy faktycznie miała miejsce zmiana w ewidencji gruntów i budynków. Dopiero na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, stanowiących podstawę wymiaru podatków organ uprawniony będzie do zmiany decyzji w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego. W tym celu winien przedsięwziąć odpowiednie czynności procesowe i wykazać się stosowną inicjatywą wypełniając dyspozycje zawarte w art. 120,121,122 ord. pod. Sąd wskazuje ponadto, iż postępowanie dotyczące zobowiązań podatkowych ustalanych corocznie - jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania za poprzedni okres ulegnie zmianie - winno być przeprowadzone ze szczególnym uwzględnieniem dyspozycji przepisów art. 165 § 2 w zw. z art. 165 § 5 oraz art. 200 § 1 w zw. z art. 200 § 2 pkt 1 ord. pod.

W związku z powyższymi ustaleniami Sąd, na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 u.p.p.s.a. orzekł odpowiednio jak w pkt I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.