Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1336/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 7, 77 par. 1, 107 par. 3, 127 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 6, ust. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 1 pkt 1, art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 134 poz 779
law: Ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw.
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 102 poz 946
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] grudnia 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 725 (siedemset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Minister Finansów nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia spółki H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazywanej dalej "skarżącą") z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] wydane w przedmiocie nałożenia na skarżąca kary porządkowej w wysokości 2700 złotych.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Minister Finansów na podstawie art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; nazywanej dalej "O.p.") w zw. z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. Ustawa o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia, czy gry na automatach: A. o numerach fabrycznych [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Finansów podał, że w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w G. ustalono, że na automatach: A. o numerach fabrycznych [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] należących do skarżącej były urządzane gry podlegające rygorom ustawy o grach hazardowych.

Mając na uwadze treść art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych oraz art. 165 § 1 O.p. organ wszczął postępowanie, celem rozstrzygnięcia charakteru gier na automatach: A. o numerach fabrycznych [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] należących do skarżącej.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. Ministra Finansów, stosownie do art. 2 ust. 7 zdanie drugie ustawy o grach hazardowych, wezwał Spółkę do przedstawienia badań technicznych ww. automatów, zindywidualizowanych dla każdego z nich, przeprowadzonych przez jednostkę badającą, upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie 60 dni od dnia doręczenia wezwania, które miało miejsce w dniu [...] maja 2012 r.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Spółka poinformowała Ministra Finansów, że w związku z wezwaniem z dnia [...] maja 2012 r. wystąpiła do upoważnionych jednostek badających z zapytaniem dotyczącym badań przedmiotowych urządzeń i wciąż oczekuje na odpowiedź.

Pismem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Minister Finansów zwrócił się z pytaniem do jednostek badających, czy skarżąca zwracała się do nich o przeprowadzenie badań technicznych urządzeń, a jeśli tak, to kiedy i jaką uzyskała odpowiedź wraz z dokumentacją potwierdzającą treść wyjaśnień, oraz do przesłania opinii jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier z przeprowadzonego badania tego urządzenia.

W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że wystąpiła do jednostek badających w kwestii przeprowadzenia przedmiotowych badań, jednakże żadna z placówek nie wyraziła chęci do przeprowadzenia badań technicznych automatów miejscu ich składowania, skutkiem czego skarżąca nie mogła przesłać żądanych opinii.

W wyniku podejmowanych działań Minister Finansów ustalił, że automaty A. o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...], zostały zajęte do prowadzonych przez Urząd Celny w G. spraw karnych skarbowych i znajdują się w magazynie depozytowym tegoż Urzędu.

Natomiast automaty A.o numerach [...],[...],[...],[...],[...], zajęte do postępowań karnych skarbowych, zostały zwrócone skarżącej na mocy odpowiednio: postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 2010 r. (sygn. akt II Kp 452/10), postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. (sygn. akt IX Kp 113/11), postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2011 r. (sygn. akt II Kp 215/11) oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. (sygn. akt IX Kp 456/11). W toku prowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w G. nie występował do upoważnionej jednostki badającej o przeprowadzenie badania technicznego ww. automatów.

Mając na względzie treść art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych, w świetle którego minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać, w przypadku rozstrzygania charakteru gier na automatach, przedłożenia badania technicznego danego automatu, przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jak również to, że Spółka nie przedłożyła badań technicznych ww. automatów, pomimo dwukrotnych wezwań oraz nie dołożyła staranności w uzyskaniu opinii jednostki badającej, Minister Finansów - po ustaleniu, że automaty te zostały zajęte do prowadzonych postępowań karnych skarbowych, a następnie pięć spośród nich (automaty A. o numerach [...],[...],[...],[...],[...]) zostało zwróconych Spółce na mocy ww. postanowień sądowych - postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] nałożył na skarżącą karę porządkową w wysokości 2700 złotych.

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2012 r., zarzucając naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 O.p. przez jego błędne zastosowanie wskutek uznania, że w przedmiotowej sprawie skarżąca bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, co nie miało odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.

Uzasadniając złożone zażalenie strona wskazała, że Minister Finansów w zaskarżonym postanowieniu niezasadnie uznał, że Spółka nie przedłożyła badań technicznych dla automatów A. o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], wykonanych przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier pomimo dwukrotnych wezwań oraz nie dołożyła staranności w uzyskaniu tejże opinii.

Zdaniem skarżącej, podstawy żądań organu nie mieszczą się w katalogu z art. 262 § 1 O.p. enumeratywnie wymieniającym zamierzone czynności, które mogłyby skutkować nałożeniem kary porządkowej.

Cyt. przepis stanowi, że karę porządkową można nałożyć na podmiot, który bezzasadnie odmówił (...) wydania opinii. W ocenie skarżącej, z podstawowej wykładni językowej wynika, że kara taka może być nałożona przede wszystkim na podmiot zobowiązany do wydania, tj. sporządzenia opinii w postępowaniu administracyjnym. Spółka nie jest podmiotem właściwym do sporządzenia opinii technicznej posiadanych urządzeń, a wszelkie opinie i ekspertyzy jakie posiadała przekazała Ministrowi.

Drugim znaczeniem terminu "wydać" może być jedynie przekazanie rzeczy już posiadanej, co jak wiadomo nie odnosi się do skarżącej, która, mimo prób, nie uzyskała opinii jednostki. W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie powyższe warunki, które są jasno sformułowane, nie zostały spełnione. Analizę przepisu rozpocząć należy od stwierdzenia, że Spółka nie mogła bezzasadnie odmówić wydania opinii jednostki badającej, ponieważ nie była w jej posiadaniu. W ocenie skarżącej, w sposób rzetelny wykonała ona wezwanie Ministra Finansów i wystąpiła do upoważnionych jednostek badających w celu uzyskania opinii, którą następnie mogłaby wydać organowi postępowania. Zgodnie z wykładnią językową termin "wydać" może oznaczać tylko i wyłącznie przekazanie czegoś już posiadanego. Na zlecenie Spółki nie została sporządzona żadna opinia upoważnionej jednostki badającej, a co za tym idzie Spółka nie mogła jej wydać Ministrowi. Nie został ponadto spełniony drugi, bardzo ważny warunek umożliwiający nałożenie kary porządkowej, tj. "bezzasadna odmowa". Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie odmówiła wydania opinii a jedynie stwierdzała, że nie może takowej przekazać, ponieważ żadna z jednostek nie wyraziła gotowości na przeprowadzenie badań lub nie wykonuje badań komercyjnych.

Skarżąca wskazała również, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908) w ustawie należy posługiwać się poprawnymi wyrażeniami językowymi (określeniami) w ich podstawowym i powszechnie przyjętym znaczeniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Spółka mogła jedynie wydać posiadaną już opinię jednostki badającej, której nota bene nie posiada i nie posiadała lub mogła sama taką opinię sporządzić i wydać ją Ministrowi, gdyby tylko posiadała przymiot upoważnionej jednostki badającej.

Skarżąca zakwestionowała także zarzut Ministra Finansów, że czynności podejmowane przez nią były jedynie czynnościami "pozorującymi" aktywność, albowiem odpowiadała na każde wezwanie organu w terminie do tego przewidzianym. Spółka podjęła wszelkie możliwe kroki, aby uzyskać opinię upoważnionej jednostki badającej. Z tych też względów zarzut Ministra Finansów jakoby zapytania Spółki do jednostek badających były "ogólne" jest niezrozumiały i chybiony. Skarżąca musiała najpierw nawiązać jakikolwiek kontakt z jednostkami, aby następnie otrzymać od zainteresowanych jednostek listę warunków badania oraz koniecznej do przedstawienia dokumentacji. Żadna z upoważnionych jednostek badających nie wyraziła chęci na przeprowadzenie badań. Powyższe argumenty nie zmieniają faktu, iż żadna z upoważnionych jednostek badających nie wyraziła chęci na przeprowadzenie przedmiotowych badań.

Skarżąca wyjaśniła ponadto, że zarzut Ministra Finansów, w którym twierdzi, że Spółka nie wystąpiła do Instytutu Elektrotechniki w W. jest nieaktualny, ponieważ Spółka wystosowała do powyższej jednostki zapytanie o badanie w dniu [...] listopada 2012 r. tj. przed wydaniem skarżonego postanowienia i jednocześnie dołączyła kopię skierowanego do ww. Instytutu zaznaczając, że do dnia złożenia zażalenia nie otrzymała odpowiedzi.

W ocenie skarżącej, wymierzenie kary porządkowej w stosunku do niej rażąco narusza prawo materialne i jako takie nie może funkcjonować w obrocie prawnym.

Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

Minister Finansów po rozpatrzeniu zarzutów zażalenia, w tym błędnego zastosowania przez organ art. 262 § 1 pkt 2 O.p. wskutek uznania, że w przedmiotowej sprawie Skarżąca bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, podał, że przepis ten należy rozpatrywać również w kontekście przepisów regulujących zasady postępowania. Dokonując interpretacji powyższego unormowania trzeba mieć przede wszystkim na względzie to, że przewidziane dyspozycją art. 262 O.p. rozwiązanie ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania i związane jest z dbałością o to, aby prowadzone postępowanie przebiegało sprawnie i kończyło się w przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem. Ma więc ono na celu usprawnienie przebiegu postępowania jako pewnego procesu, w znaczeniu technicznym.

Odnosząc się do zarzutu, że podstawy żądań organu nie mieszczą się w katalogu art. 262 §1 O.p. oraz, że organ żądał bezpodstawnie "wydania" opinii nie będącej w jej posiadaniu, Minister Finansów wyjaśnił, że podstawą materialną postanowienia o nałożeniu kary porządkowej był przepis art. 261 §1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym strona, pełnomocnik, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego: (...) bezzasadnie odmówił złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, (...) mogą zostać ukarani karą porządkową do 2700 zł.

Wezwania kierowane dwukrotnie do Spółki wzywały do złożenia pisemnych wyjaśnień i przesłania/przedłożenia opinii jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów z przeprowadzonego badania w przedmiocie rozstrzygnięcia czy gry na przedmiotowych automatach są grami na automatach w rozumieniu ustawy. Dodatkowo do wezwania załączono listę jednostek badających upoważnionych do badań automatów.

Organ zauważył, że wprawdzie dowód w postaci opinii jednostki badającej może być przeprowadzony zarówno na wniosek jak i z urzędu, jednakże działanie takie nie mogło zostać podjęte z urzędu wobec faktu, że automat był w posiadaniu strony. Determinowało to po stronie Spółki obowiązek podjęcia zespołu czynności warunkujących dopuszczalność realizacji art. 2 ust.7 ustawy o grach hazardowych, tj: złożenia wniosku do jednostki badającej o przeprowadzenie badań, przedłożenia do badania automatu, uzyskania opinii, przedłożenia opinii organowi, tj. wymagających wyłącznego udziału strony w tej czynności. Podjęcie tego zespołu działań nie tylko wymagało udziału strony, ale wręcz stanowiło obligatoryjny warunek zarówno prawny jak i faktyczny do przeprowadzenia tej czynności. W tej sytuacji zaniechania Spółki pomimo dwukrotnego wezwania organu należały kwalifikować jako udział w innej czynności w rozumieniu art. 262 §1 pkt 2 O.p.

Ministra Finansów stwierdził bezzasadność zarzutu Spółki o bezpodstawnym żądaniu "wydania", choćby z powodu samej treści wezwania.

Odnosząc się do kwestionowanego przez skarżącą zarzutu Ministra Finansów, że czynności podejmowane przez nią były jedynie czynnościami "pozorującymi" aktywność, gdyż w przedmiotowej sprawie odpowiadała na każde wezwanie organu w terminie do tego przewidzianym oraz podjęła wszelkie możliwe kroki, aby uzyskać opinię upoważnionej jednostki badającej i w tym celu musiała najpierw nawiązać jakikolwiek kontakt z jednostkami, aby następnie otrzymać od zainteresowanych jednostek listę warunków badania oraz informację o koniecznej do przedstawienia w celu przeprowadzenia badań dokumentacji, jak również wobec powoływania się na fakt, że żadna z upoważnionych jednostek badających nie wyraziła chęci na przeprowadzenie przedmiotowych badań, organ podkreślił, że twierdzenie to nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym w przedmiotowej sprawie materiale dowodowym. Pismem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Ministra Finansów zwrócił się z zapytaniem do jednostek badających, czy Spółka zwracała się do nich o przeprowadzenie badań technicznych urządzeń, w stosunku do których Minister Finansów prowadzi postępowanie z urzędu, a jeśli tak, to kiedy i jaką uzyskała odpowiedź. Z uzyskanych informacji wynikało, że Spółka wprawdzie zwracała się do jednostek badających w kwestii przeprowadzenia przedmiotowych badań, jednakże w żadnym z przypadków nie doszło do ich przeprowadzenia, ponieważ warunki i terminy przeprowadzenia badań nie zostały uzgodnione i wyznaczone. Nadto pismem z dnia [...] września 2012 r. nr [...], Minister Finansów wezwał Spółkę do złożenia, w terminie 21 dni od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień: do ilu i których jednostek badających Spółka wystąpiła o przeprowadzenie przedmiotowych badań, czy uzyskała odpowiedź od jednostek badających i jakiej treści wraz z dokumentacją potwierdzającą treść wyjaśnień, oraz do przesłania opinii jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier z przeprowadzonego badania ww. urządzenia. Strona odebrała ww. wezwanie w dniu [...] października 2012 r.

Minister Finansów przyznał, że skarżąca udzieliła odpowiedzi na wezwania organu, jednakże nie zgodził się z twierdzeniem, że "podjęła wszelkie możliwe kroki, aby uzyskać opinię upoważnionej jednostki badającej". Z akt sprawy nie wynika, że Spółka wystąpiła np. do jednostki badającej - Izby Celnej w P. z wnioskiem o przeprowadzenie przedmiotowych badań technicznych. Tym samym teza skarżącej o podjęciu wszelkich możliwych kroków w celu uzyskania stosownej opinii technicznej jednostek badających nie znalazła oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Skoro niemożność przebadania posiadanych przez Spółkę urządzeń wynika ze sposobu jej postępowania, polegającego na celowym niewykorzystaniu wszystkich możliwości w zakresie przeprowadzenia badań, to tym samym nie można uznać stanowiska Spółki, że ich brak jest w pełni usprawiedliwiony. W tym kontekście działanie Skarżącej należy uznać za bezzasadne i w dalszej konsekwencji skutkujące brakiem możliwości wydania (przekazania) stosownej opinii technicznej jednostki badającej, stanowiącej przedmiot wskazanego wyżej wezwania organu.

Minister Finansów potwierdził, że zarzut, że Spółka nie wystąpiła do Instytutu Elektrotechniki w Warszawie jest nieaktualny, ponieważ wystosowała do powyższej jednostki zapytanie o badanie w dniu [...] listopada 2012 r., tj. przed wydaniem skarżonego postanowienia i jednocześnie dołączyła kopię pisma, skierowanego do ww. Instytutu zaznaczając, że do dnia dzisiejszego Spółka nie otrzymała odpowiedzi. W kontekście powyższego wskazał, że półka poinformowała Ministra Finansów o tym fakcie dopiero w zażaleniu, i w związku z tym ww. zarzut był zasadny.

Pismem z dnia [...] marca 2013 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2013 r., wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem go poprzedzającym.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 262 § 1 pkt. 2 O.p. przez jego błędną wykładnię a w konsekwencji błędne zastosowanie wobec strony poprzez uznanie, że skarżąca bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, co nie ma odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym,

2. zastosowanie art. 2 ust. 6 w zw. z art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009 r., w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania z urzędu w przedmiocie rozstrzygnięcia w drodze decyzji o charakterze gier na spornych urządzeniach posiadanych przez skarżącą nie było możliwe, ponieważ dotyczy przedsięwzięcia, którego realizacja została zakończona.

3. niezastosowanie art. 208 § 1 O.p. w sytuacji, gdy przedmiotowe postępowanie nie mogło się toczyć ze względu na jego bezprzedmiotowość i brak uprawnień do jego wszczęcia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w zażaleniu na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2012 r.

W uzasadnieniu podniosła, że w sposób rzetelny wykonała wezwanie Ministra Finansów i wystąpiła do upoważnionych jednostek badających w celu uzyskania opinii, którą następnie mogłaby wydać organowi postępowania.

Powtórzyła, jak w zażaleniu, że zgodnie z wykładnią językową termin "wydać" może oznaczać tylko i wyłącznie przekazanie czegoś już posiadanego. Skoro, pomimo zlecenia Spółki nie została sporządzona żadna opinia upoważnionej jednostki badającej, to nie mogła jej wydać Ministrowi Finansów.

Nie został spełniony także drugi warunek umożliwiający nałożenie kary porządkowej, tj. "bezzasadna odmowa", skoro na żadnym etapie postępowania nie odmówiła wydania opinii, a jedynie stwierdzała, że nie może takowej przekazać, ponieważ żadna z jednostek nie wyraziła gotowości na przeprowadzenie badań lub nie wykonuje badań komercyjnych.

Odnosząc się do zarzutu organu, że nie zwróciła się do Wydziału Laboratorium Izby Celnej w P. wskazała, że Izba Celna w P. nie posiada kompetencji do przeprowadzenia badań przedmiotowego symulatora gier, co wynika z twierdzeń zaprezentowanych w jej wniosku z [...] grudnia 2011 r. o cofnięcie upoważnienia jednostce skierowanym do Ministra Finansów. To czyni żądanie zwrócenia się do Wydziału Laboratorium Izby Celnej w P. bezprzedmiotowym, bowiem nie będzie prowadziło do wiążącej prawnie weryfikacji wskazanego symulatora, jako dokonanego przez nieupoważnioną prawidłowo jednostkę badającą, a więc dokonane poza trybem art. 23b ustawy o grach hazardowych.

Skarżąca podkreśliła nadto, że w aktach innego postępowania wszczętego z urzędu znajduje się istotna informacja udzielona przez Izbę Celną w P. - Wydział Laboratorium Celne, z której wynika, że jednostka ta wykonuje tylko badania sprawdzające oraz badania w zakresie określenia charakteru gry zlecone przez Ministra Finansów, natomiast nie wykonuje badań komercyjnych dla podmiotów zewnętrznych. W konsekwencji argument, że czynności spółki były pozorujące, jest bezprzedmiotowy. Wydział Laboratorium Izby Celnej w P., oprócz tego, że w ocenie spółki nie posiada przymiotu bezstronności, to nie wykonuje takich badań.

Co więcej, spółka podkreśliła, że z odpowiedzi na zapytanie dotyczące możliwości przebadania symulatorów gier udzielone przez Politechnikę R. wynika, że Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Politechniki R. może wykonywać jedynie badania automatów do gier o niskich wygranych, a urządzenia dzierżawione przez Spółkę z pewnością takimi urządzeniami nie są.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, utrzymując argumentację podaną w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia wymagają uchylenia, jednakże z innych przyczyn, aniżeli podniesione w skardze. Zaskarżone postanowienia naruszają prawo w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a.") jej uchylenie z uwagi na brak uzasadnienia w zakresie wysokości kary porządkowej nałożonej na skarżącą na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (nazywanej dalej "O.p.") Należy przy tym zauważyć, że została ona nałożona w kwocie odpowiadającej górnej granicy ustawowego zagrożenia (2700 zł).

Sąd uznał przy tym równocześnie, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 262 O.p. mógł mieć zastosowanie we wszczętym z urzędu przez Ministra Finansów postępowaniu w przedmiocie rozstrzygnięcia, czy gry na automatach A. o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

Art. 8 ustawy o grach hazardowych stanowi, że do postępowań określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia, czy gry na automacie są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych należą do postępowań poddanych regulacji ustawy o grach hazardowych z mocy art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych.

Jak wynika z literalnej wykładni art. 2 ust 7 ustawy o grach (przepis dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. zmieniającej ustawę o grach hazardowych oraz niektóre inne ustawy z dnia 26 maja 2011 r. - Dz.U. z 2011 r. Nr 134, poz. 779) postępowanie w powyższym przedmiocie może się toczyć zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, przy czym w przypadku postępowania wszczętego z urzędu organ (fakultatywnie) zobowiązuje stronę postępowania do przedłożenia badania technicznego danego automatu przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

Z przepisu art. 262 §1 pkt 2 O.p. wynika, że możliwość ukarania m.in. strony postępowania karą porządkową została przewidziana w sytuacji bezzasadnej odmowy złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Badanie automatu do gier, którego obowiązek nałożony został na podstawie art. art. 2 ust 7 ustawy o grach ustawy o grach hazardowych, jest właśnie inną czynnością dowodową, o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 O.p.

Skoro badanie charakteru gry przeprowadzane przez uprawnioną do tego jednostkę badającą, wymaga współdziałania strony, polegającego na dostarczeniu przedmiotu badania do jednostki, odmowa wykonania powyższej czynności będzie równoznaczna z odmową strony "udziału w innej czynności", o jakiej mowa w art. 262 § 1 pkt 2 O.p. Sąd stanowisko organu w powyższym przedmiocie aprobuje. Dodać jedynie należy, że hipotetyczne uznanie, iż przepis art. 262 O.p. o charakterze stricte dyscyplinującym nie ma zastosowania do sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych, praktycznie uniemożliwiłoby prowadzenie postępowania z urzędu w oparciu o ten przepis. W szczególności martwym pozostałby wymóg przedstawienia stosownych dokumentów przez stronę na żądanie organu, gdyż pozbawiony sankcji byłby niemożliwy do wyegzekwowania od strony nie będącej zainteresowaną wynikiem badań w postępowaniu prowadzonym z urzędu.

Przepis art. 262 § 1 pkt 2 O.p. stanowi o dopuszczalności dyscyplinowania strony nałożeniem kary porządkowej w przypadku bezzasadnej odmowy dokonania czynności dowodowej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2011 r. sygn. II FSK 775/10, bezzasadna odmowa strony udziału w czynności dowodowej, to odmowa nie znajdująca potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Powyższe oznacza, jak z kolei wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. I SA/Sz 875/11, że przed nałożeniem sankcji na stronę za odmowę udziału w czynności dowodowej, istnieje obowiązek organu ustalenia, czy w konkretnym stanie faktycznym strona zobowiązana do dokonania czynności podjęła starania celem wyjaśnienia przyczyn niewykonania wezwania oraz czy wskazane przez nią przyczyny były obiektywnie uzasadnione.

W okolicznościach niniejszej sprawy, o ile nie można odmówić stronie skarżącej starań w wyjaśnianiu przyczyn, dla których nie uzyskała stosownych badań, o tyle przyczyny usprawiedliwiające taką postawę nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach, a tym samym nie mogą być uznane za obiektywnie uzasadnione.

Skarżąca nie zakwestionowała faktu, że Izba Celna w P. jest jednostką badającą upoważnioną przez Ministra Finansów do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier i sporządzania opinii technicznych. Upoważnienie zostało wydane na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.).

Stosownie do treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, podmioty będące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jednostkami badającymi upoważnionymi przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydawania opinii będących podstawą dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, uznaje się za jednostki badające upoważnione do badań technicznych automatów i urządzeń do gier zgodnie z przepisami art. 23 "f" ustawy zmienianej tj. ustawy o grach hazardowych.

Należy podkreślić, że brak jest podstaw do podważania w toku postępowania o ustalenie charakteru gry upoważnień Ministra Finansów, udzielonych jednostkom badającym do przeprowadzania badań automatów. Stąd zastrzeżenia strony co do obiektywizmu jednostki badającej, pozostającej w strukturach Służby Celnej, nie mogły stanowić dla organu wystarczającego uzasadnienia dla odmowy poddania automatu badaniu przez wyznaczoną jednostkę. Należy też stwierdzić, że podważanie bezstronności jednostki badającej bez znajomości wyniku badań, jest niewłaściwe. Podważanie bowiem mocy dowodowej każdego dowodu może nastąpić dopiero po jego przeprowadzeniu.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nałożenia kary z tytułu niedostarczenia żądanej dokumentacji automatów nie znajdujących się w aktualnej eksploatacji (postępowanie wszczęte w celu ustalenia charakteru gier na urządzeniach A. Fruits o {...} zostało wszczęte po zatrzymaniu symulatora gier przez Służbę Celną) należy zauważyć, że podstawą faktyczną wszczęcia postępowania z urzędu były ustalenia kontrolne funkcjonariuszy Urzędu Celnego w Gdyni, że na automatach: A. o numerach fabrycznych {...} należących do skarżącej były urządzane gry podlegające rygorom ustawy o grach hazardowych (vide – postanowienie Ministra Finansów z dnia 28 marca 2012 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie rozstrzygnięcia, czy gry na automatach A. o numerach fabrycznych {...} są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych). Skoro tak, to nie ulega wątpliwości, że w trakcie kontroli automaty były w użyciu. Fakt późniejszego zatrzymania automatów w związku z postępowaniami karno – skarbowymi nie miał także wpływu na prawidłowość działań organu oraz faktyczne możliwości Spółki w zakresie wywiązania się z nałożonego zobowiązania. Automaty były bowiem zwrócone Spółce na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K., sygn. II Kp 452/10 z dnia [...] listopada 2010 r., postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt IX Kp 113/11, postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt II Kp 215/11 oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt IX Kp 456/11.

Jak zostało wskazane we wstępnej części rozważań, wysokość nałożonej kary nie została przez organ w żaden sposób uzasadniona. Obowiązujące brzmienie art. 126 O.p. zakreślało górną granicę możliwej do nałożenia na stronę kary do kwoty 2700 zł. Sąd stwierdził, że kara została zatem nałożona w najwyższej możliwej wysokości. W myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, uznaniowy charakter decyzji (w tym przypadku w zakresie wysokości kary porządkowej) nie zwalnia organu od wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i rozważenia go w postaci jednoznacznych ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

Brak jakichkolwiek wywodów w powyższym zakresie uzasadnia uchylenie postanowień z uwagi na to, że uchybienie może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie co do wymiaru kary porządkowej. Uzupełnienie w tym zakresie ustaleń oraz odzwierciedlenie ich w nowo wydanej decyzji będzie stanowiło obowiązek organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek niniejszego wyroku.

Wobec stwierdzenia, że organ dopuścił się istotnego naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2012 r.

Uchylając postanowienie Sąd miał na uwadze konieczność zapewnienia stronie prawa do udziału w całości postępowania w powyższej kwestii, a wiec również do ewentualnego ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 127 § 2 k.p.a.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zatem doszło do naruszenia prawa procesowego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Orzeczenie w pkt II wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.