Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 351/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, art. 75 ust 1 pkt 4, art. 80 ust 1 i art. 82
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Ref. staż. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. S. i P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących M. S. i P. S. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia 06 lipca 2011 r. do Urzędu Gminy G. W. wpłynął, datowany na dzień 05 lipca 2011 r., wniosek J. S. (dalej: "Inwestor" lub "Skarżący"), zastępowanego przez pełnomocnika, o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie stacji paliw oraz stacji diagnostycznej zlokalizowanej w miejscowości B. (gmina G. W.) na działkach nr [...] i [...]. Do wniosku załączono kartę informacyjną przedsięwzięcia.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], Wójt Gminy G. W. (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") nałożył na Inwestora obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], Wójt – wskazując jako podstawę art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 75 ust 1 pkt 4, art. 80 ust 1 i art. 82 ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.; dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku", w skrócie "u.u.i.ś.") oraz § 3 ust. 1 pkt 35 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 z późn. zm.; dalej: "Rozporządzenie"), a także podkreślając fakt przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (dalej w skrócie: "OOŚ") – określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

Określając rodzaj i miejsce przedsięwzięcia organ I instancji wskazał, że jego przedmiotem jest budowa stacji paliw wraz ze stacją diagnostyczną i sklepem samoobsługowym na działkach wskazanych we wniosku. W ramach przedsięwzięcia posadowione zostaną stanowiska dystrybucji paliw z zadaszeniem, utwardzone zostaną miejsca postojowe oraz place manewrowe i drogi dojazdowe. Planowana jest eksploatacja trzech dystrybutorów paliw, w tym dwóch na olej napędowy i benzynę oraz jednego na gaz LPG. Dystrybutory umieszczone będą na wysepce pod wiatą o konstrukcji stalowej. Do magazynowania paliw wykorzystane będą zbiorniki: podziemny o pojemności 32 m3 oraz dwa naziemne o łącznej pojemności 10 m3. W stacji diagnostycznej prowadzone będą drobne naprawy i diagnostyka pojazdów na dwóch stanowiskach. Pośród szczegółowych warunków przedsięwzięcia Wójt określił m.in., że: dystrybucja paliw, działalność stacji diagnostycznej i sklepu samoobsługowego możliwa będzie jedynie w porze dziennej, tj. w godzinach między 6:00 a 22:00; w budynku stacji diagnostycznej należy wykonywać wyłącznie prace diagnostyczne związane z przeglądem samochodów; nie należy używać narzędzi innych niż podano w raporcie, dla których przeprowadzona została analiza akustyczna; przed oddaniem przedsięwzięcia do użytkowania należy wykonać i wdrożyć monitoring jakości wód podziemnych oparty na piezometrach. Zarazem Wójt nie stwierdził konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, ponownego przeprowadzenia OOŚ ani przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.

W uzasadnieniu Wójt zrelacjonował przebieg postępowania. W szczególności wskazał, że, po dokonaniu przez Inwestora żądanych uzupełnień raportu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. opinią sanitarną z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] uzgodnił warunki w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] uzgodnił przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Organ I instancji podkreślił, że wszystkie uzgodnienia organów opiniujących zostały zawarte w wydanej decyzji. Zostały w niej również uwzględnione obawy właścicieli działek położonych w pobliżu planowanej inwestycji, poprzez nałożenie na Inwestora obowiązku wprowadzenia systemu monitorowania wód opartego na piezometrach, zastosowania "wahadła gazowego" oraz systemu odsysania oparów. Ograniczono również działanie inwestycji do pory dziennej.

Od opisanej decyzji Wójta odwołanie złożył P. S. (dalej jako: "Odwołujący się"), domagając się: (1) uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz (2) jednoznacznego ustalenia i rozstrzygnięcia "zagadnienia wstępnego" w sprawie, "a to charakteru umocowania odwołującego się w niniejszej sprawie", który określił siebie mianem "posiadającego interes prawny i ekonomiczny w rozpatrywanej sprawie o charakterze i wymiarze realnym (wartościowym), przeciwnym do zamiarów inwestora". Odwołujący nadto podniósł, że nie został "skutecznie (w sensie jurydycznym)" powiadomiony o wszczętym postępowaniu oraz nie został powiadomiony "o terminie i miejscu zgromadzenia całości wymaganych w sprawie dokumentów, a także o terminach i sposobie jej załatwienia".

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO" lub "organ II instancji") – działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a.") – uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia odbywa się na ogólnych zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego – w art. 28 k.p.a. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, przymiot strony w takich sprawach mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, przy czym pojęcie oddziaływania musi być rozumiane jako wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. Wobec tego, zdaniem SKO, uznać należało, iż w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stronami tego postępowania bezsprzecznie będą, oprócz wnioskodawcy, właściciele nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której będzie prowadzone przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów Rozporządzenia. W ocenie SKO z akt sprawy wynika, że organ I instancji naruszył zasady określone w przepisach art. 7 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a.

Na opisaną decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył Inwestor, wnosząc o jej uchylenie w całości. W ocenie Skarżącego nie można było zgodzić się z poglądem, że Odwołujący się jest stroną postępowania, gdyż stanowiąca jego własność działka nr [...] nie jest położona w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej inwestycji i nie mieści się w zasięgu jej oddziaływania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013r., sygn. akt IV SA/Po 312/13 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych przyczyn, niż w niej wskazane. W uzasadnieniu swej decyzji SKO wskazało, że organ I instancji naruszył zasady wyrażone w art. 7 i art. 10 k.p.a., ale zarazem nie wyjaśniło, jakie to konkretnie elementy stanu faktycznego nie zostały przez organ wyjaśnione, ani komu konkretnie i w jakim zakresie nie zapewniono należytego udziału w postępowaniu. Jest prawdopodobne, że mogło tu chodzić o M. P., M. S. lub P. S. – którym doręczono tylko decyzję organu I instancji, natomiast nie brali oni udziału na wcześniejszych etapach postępowania pierwszoinstancyjnego – ale żadna z tych osób nie została wyraźnie wskazana przez SKO w kontekście zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Dopiero w odpowiedzi na skargę zawarto wyjaśnienie, że skład orzekający SKO upatrywał tego naruszenia w uniemożliwieniu uczestnictwa przed organem I instancji Odwołującemu się. Takie wyjaśnienie nie może jednak sanować wcześniejszych braków uzasadnienia decyzji SKO, gdyż odpowiedź na skargę nie może służyć uzupełnieniu uzasadnienia decyzji. W ocenie Sądu, organ II instancji nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał P. S. za stronę postępowania. Jest to kwestia niewątpliwie wymagająca wyjaśnienia, skoro – jak trafnie podniesiono w skardze – działka nr [...] (należąca, jak stwierdził organ, do Odwołującego się) nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji (działkami nr [...]i [...]) i – wbrew temu, co przyjęło SKO w uzasadnieniu – o "bezpośrednim sąsiedztwie" nie wspominał również Odwołujący się, który w odwołaniu nawet nie wskazał, z własnością której działki wiąże swój interes prawny. Fakt, iż daną działkę od terenu inwestycji oddziela droga, oczywiście nie wyklucza uznania za stronę postępowania właściciela (właścicieli) tej działki, tym niemniej wymaga od organu administracji poczynienia dodatkowych, wnikliwych ustaleń co do zakresu oddziaływania przedmiotowej inwestycji na tak oddaloną (tj. niebezpośrednio sąsiadującą) działkę oraz przeprowadzenia pogłębionych rozważań co do istnienia (bądź nie) po stronie dysponenta takiej działki interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. – wykluczając jakikolwiek "automatyzm" w rozstrzyganiu tych kwestii. W rozpoznawanej sprawie M. P., M. S., P. S. otrzymali decyzję Wójta i mieli możliwość wniesienia od niej odwołania, a P. S. dodatkowo z tej możliwości skorzystał. W ocenie Sądu, SKO dopuściło się istotnego naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., poprzez nierozważenie, czy w sprawie rozstrzygniętej decyzją Wójta w ogóle zachodzi jeszcze konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, i to w zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji SKO uchyliło decyzję Wójta co najmniej przedwcześnie. Z uwagi na to, iż SKO, jako organ II instancji, dotychczas nie badało sprawy merytorycznie, a przesłanki uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji tego organu miały charakter typowo proceduralny, Sąd na tym etapie postępowania nie kontrolował sprawy w jej warstwie merytorycznej, tj. co do prawidłowości wydania na rzecz Inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i określenia jej treści.

Dalej Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę SKO zweryfikuje krąg stron postępowania ustalony przez organ I instancji, a w szczególności wyjaśni, że czy przymiot strony przysługuje odwołującemu się, P. S., (a także pozostałym dwóm osobom, którym tylko doręczono decyzję Wójta, tj. M. P. i M. S.), zaś w przypadku odpowiedzi pozytywnej – rozpatrzy merytorycznie wniesione odwołanie, chyba że wyjątkowo dojdzie do przekonania, iż sprawa wymaga dalszego postępowania wyjaśniającego w zakresie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W każdym przypadku rozstrzygnięcie swoje SKO należycie uzasadni, jak tego wymaga art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] września 2013r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art.127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż działka nr [...] stanowiąca własność P. S. i M. S. wprawdzie nie graniczy bezpośrednio z terenem wskazanym pod budowę stacji paliw, jednak mając na względzie że tereny te rozdziela jedynie ok.8m szerokości działka nr [...], która stanowi dojazd do dalej wydzielonych działek, P. S. i M. S. służy przymiot strony postępowania. Skoro w toku postępowania odwoławczego odwołujący zapoznał się z materiałem dowodowym to nie została naruszona zasada czynnego udziału w postępowaniu i można rozpoznać sprawę merytorycznie. Dalej organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie nie będzie wymagało utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania w trybie art.135 ustawy Prawo ochrony środowiska, wobec czego oddziaływanie inwestycji na środowisko nie będzie przekraczać dopuszczalnych norm ochrony środowiska i nie będzie ujemnie oddziaływać na zdrowie ludzi. Ewentualne uciążliwości i przekroczenia standardów jakości środowiska będą mieściły się w granicach terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia jest jednym z etapów procesu inwestycyjnego, lecz nie daje podstaw do realizacji inwestycji, a tym samym nie narusza żadnych praw osób trzecich. Miejsce lokalizacji przedsięwzięcia nie jest objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, więc usytuowanie obiektu zostanie ustalone w decyzji o warunkach zabudowy, zaś ocena czy inwestycja nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich będzie przedmiotem oceny przy udzieleniu pozwolenia na budowę. W decyzji organu I instancji dopuszczono prowadzenie działalności jedynie w porze dziennej między 6:00 a 22:00, co ma na celu ochronę klimatu akustycznego na terenach zabudowy jednorodzinnej. Organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku jego ochronie.....podając do publicznej wiadomości kolejno o wszczęciu postępowania, o możliwości zapoznania się z dokumentacją oraz treść decyzji. Nadto po przedłożeniu raportu uzyskano pozytywne opinie PPIS i RDOŚ przy spełnieniu warunków określonych w raporcie. Wielkość emisji nie będzie przekraczała dopuszczalnych norm poziomów substancji w powietrzu. Niezależnie od przedstawionych obliczeń zobowiązano inwestora do zaopatrzenia zbiornika magazynowego w hermetyczne przyłącze spustu paliwa, wyposażenie dystrybutorów benzyn w system odsysania oparów o skuteczności minimalnej 95%, zapewnienie hermetyzacji procesu napełniania zbiornika magazynowego paliw za pomocą układu tzw. wahadła gazowego o skuteczności minimalnej 99%. Te nałożone dodatkowe warunki gwarantują ograniczenie emisji substancji do powietrza, a tym samym inwestycja nie pogorszy jakości powietrza w rejonie zainwestowania. Nadto inwestor został zobowiązany do wykonania dokumentacji geotechnicznej oraz wdrożenia monitoringu jakości wód podziemnych oparty na piezometrach. Zatem ustalone w zaskarżonej decyzji warunki gwarantują, że realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia nie wpłynie negatywnie na środowisko w zakresie zanieczyszczenia atmosfery, gospodarki ściekami, emisji poziomu hałasu oraz postępowania z odpadami.

Skargę na powyższą decyzję złożyli M. S. i P. S. domagając się jej uchylenia i ponownego wnikliwego rozpatrzenia sprawy. Zarzucono, iż organ nie rozpatrzył aspektów działania inwestycji na klimat akustyczny terenu, aspektów niebezpieczeństwa zalewania wodą opadową skażoną oparami paliw, aspektu niebezpieczeństwa pożarowego w związku z występowaniem lasu w odległości 30m od granicy działki inwestora. Nadto raport nie zawiera informacji o dużym spadku terenu, na którym ma zostać zlokalizowana inwestycja. Niezrozumiały jest brak nałożenia na inwestora obowiązku monitoringu w zakresie pomiaru emisji hałasu. Nieczytelny jest zapis w raporcie, że inwestor planuje rozwiązania chroniące środowisko w przypadku wystąpienia sytuacji awaryjnej i zagrożenia dla użytkowych warstw wodonośnych, bowiem nie wiadomo o jakie rozwiązania chodzi. Decyzja nie operuje założeniami i ustaleniami eliminującymi szkodliwy wpływ inwestycji na nieruchomości sąsiednie, w tym działkę skarżących. Najbliżej planowanego przedsięwzięcia położone są tereny budownictwa jednorodzinnego, a nie zabudowy zagrodowej jak przyjmuje raport. Nadto działki inwestora zakupione były pod budownictwo jednorodzinne zaś przekształcone zostały pod funkcje usługowe – stację paliw.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując prezentowaną wcześniej argumentację.

Uczestnik postępowania J. S. reprezentowany przez pełnomocnika w piśmie z dnia 6 czerwca 2014r. wniósł o oddalenie skargi (k.115 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej wskazane.

Przedmiotem kontroli sprawowanej pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja SKO w Kaliszu z [...] września 2013 r. oraz poprzedzające jej wydanie postępowanie, które zainicjowane zostało podaniem wnioskodawcy z 06 lipca 2011 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw oraz stacji diagnostycznej zlokalizowanej w miejscowości B.(obręb W., gmina G. W.) na działkach nr [...] i [...].

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że wyrokiem z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 312/13, WSA uchylił decyzję SKO z [...] grudnia 2012 r. o uchyleniu decyzji organu I instancji ustalającej środowiskowe uwarunkowania i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego wyroku WSA wyjaśnił, że samo stwierdzenie przez organ wyższego stopnia, że udział jednej ze stron w postępowaniu przed organem I instancji został ograniczony tylko do doręczenia tej stronie decyzji organu I instancji w sposób umożliwiający wniesienie odwołania, nie uzasadnia jeszcze przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia, o ile organ wyższego stopnia zarazem nie stwierdzi konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu SKO dopuściło się istotnego naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., poprzez nierozważenie, czy w sprawie rozstrzygniętej decyzją Wójta w ogóle zachodzi jeszcze konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, i to w zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przywołanego przepisu, SKO nie wskazało wyraźnie w uzasadnieniu swej decyzji, jakie to okoliczności winien wziąć pod uwagę organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA zobowiązał organ odwoławczy do zweryfikowania kręgu stron postępowania ustalonego przez organ I instancji, a w szczególności wyjaśnienia, czy przymiot strony przysługuje odwołującemu się, P. S. (a także pozostałym dwóm osobom, którym tylko doręczono decyzję Wójta, tj. M. P. i M. S.), zaś w przypadku odpowiedzi pozytywnej – rozpatrzy merytorycznie wniesione odwołanie, chyba że wyjątkowo dojdzie do przekonania, iż sprawa wymaga dalszego postępowania wyjaśniającego w zakresie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W każdym przypadku rozstrzygnięcie swoje SKO należycie uzasadni, jak tego wymaga art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.

Rozpoznając niniejszą sprawę tutejszy Sąd, tak samo jak organy obu instancji, pozostawał związany oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w przedstawionym powyżej prawomocnym wyroku z dnia 27 czerwca 2013 r.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej jako p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, lex nr 526493, wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, lex nr 594010, wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, lex nr 559604, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, lex nr 594756).

Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 p.p.s.a. pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 p.p.s.a. określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 537/13, LEX nr 1402481).

Kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadza się zatem w głównej mierze do oceny, czy organy podporządkowały się ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku.

Odnosząc przedstawione powyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że zadaniem Kolegium było w pierwszej kolejności ustalenie kręgu stron postępowania. Organ orzekający był zobowiązany do prawidłowego zweryfikowania stron postępowania ustalonego przez organ I instancji, a w szczególności do wyjaśnienia, czy przymiot strony przysługuje P.S., a także pozostałym dwóm osobom, którym tylko doręczono decyzję Wójta, tj. M. P. i M.S.

Kwestia ustalenia kręgu stron postępowania ma znaczenie podstawowe z tego względu, że podmioty te są stronami postępowania administracyjnego, co daje im automatyczny udział w ewentualnym postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 33 § 1 P.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.

Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika jednoznacznie, że nie ustalono dokładnie kręgu wszystkich stron postepowania. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż toczące się postepowanie dotyczy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta jest podejmowana w postępowaniu administracyjnym związanym z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a jej podstawy materialne, procesowe i kompetencyjne regulują przepisy art. 71-87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 j.t.) To zatem z tej ustawy wynikać powinien przede wszystkim interes prawny pozwalający na przyjęcie, iż określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie świadczące o jego interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z 2008 r.), konieczne jest prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Z przywołanych przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. Krzysztof Gruszecki "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko", LEX/el 2013, teza 4 i 5). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia.

Oceniając występowanie po stronie odwołującej się interesu prawnego należało ustalić, czy planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na teren nieruchomości skarżących, niezależnie od tego, czy oddziaływanie to mieści się w standardach jakości środowiska lub standardach emisyjnych. Tymczasem organ w swojej decyzji nie sformułował jakiekolwiek stanowiska, czy działka skarżących jest objęta oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia, czy też nie.

Nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia organy orzekające zobligowane są analizować wpływ planowanego wówczas przedsięwzięcia na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi czy też dobra materialne. Podkreślić przy tym należy, że ochrona przed uciążliwościami działalności inwestycyjnej nie oznacza, że niedopuszczalna jest jakakolwiek działalność mogąca mieć negatywny wpływ na środowisko, w tym na zdrowie ludzi. Praktycznie bowiem w większości przypadków takie oddziaływanie w jakimś stopniu istnieje. Ochrona w tym przedmiocie może i powinna być rozumiana tylko w zakresie ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów np. w zakresie dopuszczalnego hałasu czy też stężeń poszczególnych zanieczyszczeń powietrza. Jak wynika z raportu oddziaływania na środowisko, załączonego do akt sprawy planowane przedsięwzięcie, po zakończeniu procesu inwestycyjnego nie wpłynie na pogorszenie własności klimatu akustycznego w najbliższym sąsiedztwie. Działkę Skarżących oddziela natomiast od inwestycji, droga o szerokości 8 m.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał jedynie, że M. i P. S. są właścicielami nieruchomości położonej w G. W., o pow. 0,10 ha, stanowiącej działkę nr [...]. "Działka ta wprawdzie nie graniczy bezpośrednio z terenem wskazanym pod inwestycję, jednak mając na względzie , że tereny te rozdziela jedynie ok. 8 m szerokości działka nr [...], która stanowi dojazd do dalej wydzielonych działek, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że M. i P. S. służy przymiot strony postepowania".

Sąd stwierdza, że zacytowane wyżej rozważania Kolegium nie wyczerpują wskazań zawartych w wyroku. Nadto Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń odnośnie pozostałych stron postepowania, m.in. M. P. Organ pominął też całkowicie Zarządcę drogi publicznej łączącej B. z K. Niejasnym jest również na jakiej podstawie prawnej jako strona występuje E. S.

Zasadniczo Kolegium dokonało tylko dwóch czynności, po zwrocie akt administracyjnych przez Sąd do organu. Pismem z dnia 02.09.2013 r. Organ zawiadomił P. S., J. S., M. P., L. U. i K. O. o terminie rozprawy, która odbędzie się w dniu 12.09.2013 r. Ponadto pismem z dnia 06.09.2013 r. wezwał M. i P. S. do nadesłania dokumentów potwierdzających własność terenu sąsiadującego z terenem planowanej inwestycji.

Nie zasługuje również na aprobatę stwierdzenie organu, że "skoro w toku postepowania odwoławczego, odwołujący zapoznał się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, to nie została naruszona zasada czynnego udziału w postepowaniu".

W myśl art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego, a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji. W fazie wszczęcia postępowania organ powinien zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie strony (art. 61 § 4), co ma istotne znaczenie z tego względu, że data wszczęcia postępowania jest datą aktualizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Szczególnie szeroki jest zakres obowiązków organów administracji w fazie postępowania wyjaśniającego.

I chociaż uzgodnienia i opinie, które są wydawane w toku postępowania środowiskowego są niezaskarżalne (art. 77 ust. 7 ustawy z 2008 r.), to jednak nie pozbawia to strony postępowania prawa do ich kwestionowania w odwołaniu od decyzji środowiskowej.

Reasumując, w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy uznać należało, że organ wydając zaskarżoną decyzję - naruszył przepis art. 153 p.p.s.a.

Uchybienie przez organ administracyjny przepisowi art. 153 p.p.s.a. powoduje konieczność - w razie złożenia na tej podstawie kolejnej skargi - uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji.

Sąd zwraca uwagę, że uchylił zaskarżoną decyzję pomimo braku zarzutów w skardze na tę okoliczność, bowiem ustalenie prawidłowego kręgu stron pozwoli na ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych odnoszących się już do istoty sporu, czyli wydania decyzji środowiskowej.

Wykonując wskazania niniejszego wyroku organ odwoławczy powinien zatem określić - sięgając do ustaleń raportu oddziaływania na środowisko - które nieruchomości są objęte oddziaływaniem przedsięwzięcia (jeśli w ogóle takie występują) i czy krąg ich właścicieli odpowiada kręgowi stron postępowania.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylić zaskarżoną decyzję. Orzeczenie w pkt II wyroku wydane zostało na podstawie art. 152 tej ustawy. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.