Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2063/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 13 marca 2014 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. r. sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. R. L. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

1. Decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].11.2008 r. i [...].11.2009 r. przyznano L. N. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna K. J. w wys. 200 zł miesięcznie. Powodem była bezskuteczność egzekucji należności wynikających w wyroku SR w [...] za dnia [...].06.2005 r., sygn.. [...] p-ko W. J..

2. Decyzją z dnia [...].12.2009 r. Burmistrz Miasta [...] orzekł o obowiązku zwrotu należności otrzymanych z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1844, 48 zł wraz z odsetkami. Ponieważ W. J. nie uiścił należności wszczęto postepowanie egzekucyjne doręczając upomnienie, a następnie Burmistrz Miasta [...] w dniu [...].06.2010 r. wystawił 3 tytuły wykonawcze na łączną kwotę 1844, 48 zł.

Nadmienić należy, że upomnienie doręczono W. J. zastępczo 25.03.2010 r.

3. W dniu 4.10.2010 r. W. J. złożył w Urzędzie Skarbowym [...]wniosek "o wycofanie tytułu wykonawczego", którego odpis został przekazany Burmistrzowi Miasta [...]. Wskazano, że zostanie on rozpatrzony w trybie art. 33 i 34 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej u.p.e.a.

4. Postanowieniem z dnia 2.11.2010 r. Burmistrz Miasta [...] – stosownie do treści art. 34 § 1 i 2 w zw. z art. 18 u.e.p.a. i art. 124 k.p.a. – uznał zarzuty W. J. zawarte w piśmie z dnia 30.09.2010 r. za niezasadne.

W efekcie wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...].06.2011 r. stwierdziło uchybienie do jego wniesienia.

Rozstrzygnięcie to zaakceptował WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 5.12.2011 r. oddalił skargę W. J..

5. Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...].08.2011 r. – stosownie do treści art. 17 § 1, art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 7 i 9 u.e.p.a. – uznał za nieuzasadnione zarzuty odnoszące się do w/w tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta [...]. Orzeczenie to zostało następnie uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...].11.2011r.

W motywach wskazano na potrzebę uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutów wskazanych w pismach z dnia 30.09.2010 r. i 4.10.2010 r.

6. Postanowieniem Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].03.2012 r., będącym stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, uznano zarzuty W. J. za nieuzasadnione. Za podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 34§ 1 i 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 k.p.a.

Powyższy akt administracyjny – w efekcie wniesionego zażalenia przez W. J. – został utrzymany w mocy postanowieniem SKO w [...] z dnia [...].07.2013 r.

7. W skardze – żądającej uchylenia zaskarżonego postanowienia – W. Jabłoński postulował o:

a) uchylenie wystawionych przez Burmistrza Miasta [...] tytułów wykonawczych;

b) przywrócenie stanu prawnego;

c) zwrotu nadpłaty wynikającej z "dublowania prawa".

W motywach podniósł argumenty wskazujące na to, że przez zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej wyegzekwowano wszystkie należności, a nawet powstała "nadpłata" w wysokości 2500 zł (stan na grudzień 2011 r.) Skarżący wskazał też na obrazę treści art. 7 i 107 § 3 k.p.a. w zakresie braku szczegółowego odniesienia w zaskarżonym postanowieniu do jego rzeczowych argumentów.

8. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono, iż z informacji Burmistrza Miasta [...] wynika, że za lata 2008/2009 zaległość alimentacyjna wynosi 688,54 zł., zaś odsetki 300,98 zł., 8,80 to koszty upomnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne- podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obowiązującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwieniem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje – w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych – kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem – co do zasady – zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publiczne, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparaty administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście – stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. – należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażące, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.

IV. W powyższym kontekście – niezależnie od argumentów podniesionych w skardze – zwrócić uwagę należy na fakt, że w sprawie wydano dwa ostateczne postanowienia w tej samej kwestii, co stanowi podstawę do wzruszenia ostatniego rozstrzygnięcia w trybie stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a.)

Otóż – jak wynika z p-ktu 4 uzasadnienia – ostatecznym postanowieniem z dnia 2.11.2010 r. Burmistrz Miasta [...] orzekł o niezasadności zarzutów W. J.. Pomimo ostateczności tego postanowienia w/w Organ wydał identyczne orzeczenie dn. [...].03.2012 r., które to zostało utrzymane w mocy przez SKO w [...] (vide pkt 6 uzasadnienia).

W ocenie Sądu fakt ten winien skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowień:

a) Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].03.2012 r. (z racji przesłanki wynikającej z art. 156 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.);

b) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].07.2013 r. (ze względu na utrzymanie w mocy aktu administracyjnego dotkniętego wadą nieważności, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

V. Zwrócić także należy uwagę na sprzeczność motywów obu rozstrzygnięć. Otóż w uzasadnieniu Organu I instancji zwraca się uwagę, że na dzień wystawienia tytułów wykonawczych "pozostała do spłacenia kwota wynosi 1844,48 zł". Z kolei z rozstrzygnięcia SKO w [...] wynika, że "na dzień 7.03.2012 r. do spłaty z tego tytułu pozostało 1844,48 zł." Oznacza to , że Organ II instancji nie wziął pod uwagę licznych "zawiadomień" zawartych w aktach sprawy sporządzonych przez Burmistrza Miasta [...] - kierowanych do Urzędu Skarbowego, z których treści wynika, iż kwota ta jest inna. Dokumenty te dowodzą, iż prowadzona była skuteczna egzekucja administracyjna, a żądanie wierzyciela ulegało sukcesywnemu ograniczeniu.

Także i z tej racji nie sposób uznać, iż ustalenia faktyczne dokonane przez Organ II instancji są słuszne.

VI. Kwestią istotną – z punktu widzenia Organów – jest potrzeba oceny zarzutów zawartych w piśmie z dnia 4.10.2010 r. Biorąc pod uwagę zasadę trwałości rozstrzygnięć administracyjnych należy wskazać, że ostateczne rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].11.2010 r. – zaaprobowane także przez WSA w Warszawie – może zostać zmodyfikowane jedynie w trybie wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności (vide art. 126 k.p.a.).

VII. Za istotne uchybienie należy również uznać to, że z akt sprawy nie można ustalić dnia od którego należy liczyć termin do wniesienia zarzutów. Brak jest w szczególności dowodu doręczenia Skarżącemu tytułów wykonawczych.

VIII. Mając na względzie ciężar naruszenia prawa i treść wyroku należy uznać, iż odniesienie się do argumentacji skargi i załączonego do akt sprawy na rozprawie pisma pełnomocnika Skarżącego jest – na obecnym etapie postępowania – zbyteczne.

Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (vide pkt III uzasadnienia) oraz art. 250 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.