Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 898/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 252 par. 1 i 2, art. 184 w zw. z art. 197
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka /spr./ po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 3343/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. Ś. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 3343/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu H. Ś. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r., nr [...].

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie nie odnosząc się do jego treści.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja ustawy procesowej, wprowadzona ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 - dalej zwanej "ustawą nowelizującą"), mocą której został zmieniony m.in. art. 260, mający w niniejszej sprawie zastosowanie. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi otrzymał w § 1 następujące brzmienie: "Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy". W § 2 przyjęto natomiast, że "W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" a w § 3, że "Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym".

W art. 2 ustawy nowelizującej przyjęto zaś regułę prawa międzyczasowego, zgodnie z którą przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy nowelizującej należało stosować również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W zdaniu drugim postanowiono, że "W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". Stosownie do art. 3 ustawy nowelizującej, zmiany weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r.

Ponieważ art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej nadający nowe brzmienie art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie został wymieniony w zdaniu pierwszym art. 2 ustawy nowelizującej, zgodnie z przyjętą w zdaniu drugim zasadą działania dawnego prawa, do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie należało stosować przepis art. 260 ustawy "w brzmieniu dotychczasowym", tj. obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. Powyższe oznacza, że jeżeli postępowanie wszczęto przed 15 sierpnia 2015 r. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie wydane przez sąd przysługiwało zażalenie na zasadach ogólnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 260 w związku z art. 194 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zatem zażalenie skarżącego podlega rozpoznaniu.

Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie należy postrzegać w kategoriach wyjątku od zasady ponoszenia kosztów postępowania (art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna być świadoma obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zatem to sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia z urzędu postępowania w celu wyjaśnienia wątpliwości co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych, albo gdy przedstawia je w sposób nierzetelny i niejasny. Tymczasem złożony w niniejszej sprawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wypełnił w sposób nie pozwalający na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej, nie podając nawet wysokości dochodu, z którego się utrzymuje.

W tej sytuacji, podzielić należy stanowisko Sądu, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadniało oddalenie wniosku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.