Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 163/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3,  art. 121, art. 122,  art. 124, art. 187 par. 1, art. 191, art. 209 par. 1 i par. 4, art. 210 par. 1 i par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 88 poz 539
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jednolity.
article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia częściowo zaległości podatkowych z tytułu podatku od spadków i darowizn oraz odmawiającej umorzenia pozostałej kwoty w/w zobowiązania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. nr [...] oraz postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2012r. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...], na podstawie art.67 a § 1 pkt 3, art. 67 a § 2 oraz art.207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2012 r., poz. 749 dalej zwanej: O.p.) umorzył [...] (dalej podatnik, wnioskodawczyni, skarżąca) częściowo zaległość podatkową w podatku od spadków i darowizn, ustalonym decyzją [...] z dnia [...].05.2012r. w kwocie [...] zl. wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości naliczonymi na dzień wpłynięcia wniosku w kwocie [...] zł i odmówił umorzenia pozostałej zaległości w ww. podatku w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego potwierdziła trudną sytuację finansową podatnika. W toku postępowania ustalono, że [...] (lat [...]) pozostaje w gospodarstwie domowym z mężem, 2-letnią córką i paromiesięcznym synem. Miesięczny dochód netto 4-osobowej rodziny wynosi [...] zł. (dochód męża wnioskodawczyni z wynagrodzenia za pracę - wg zaświadczenia [...] w [...] z dnia [...].06.2012r. [...] zł; zasiłki rodzinne -wg kserokopii decyzji Burmistrza [...] z dnia [...].04.2012r. nr [...] na dwoje dzieci w kwotach po [...] zł. na każde dziecko).Z decyzji Burmistrza [...] z dnia [...].04.2012r. nr [...] wynika również, że oprócz ww. zasiłków rodzinnych na dzieci wnioskodawczyni przyznany został dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w kwocie [...] zł. jednorazowo. Po uwzględnieniu w stałym miesięcznym dochodzie kosztów ponoszonych miesięcznie, podanych w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia [...].06.2012r., do dyspozycji pozostaje dochód na poziomie [...] zł. [...] zł. – [...] zł. (suma wydatków: za gaz – [...] zł; za prąd – [...] zł; za wodę i kanalizację – [...] zł; za ogrzewanie mieszkania – [...] zł; za telefon – [...] zł; za telewizję – [...] zł; za wywóz śmieci – [...] zł.) Posiadanie na wychowaniu dwojga małych dzieci, uniemożliwia wnioskodawczyni podjęcie zarobkowania. Konieczność utrzymywania się rodziny z wynagrodzenia tylko jednego z małżonków, a także ponoszenie niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem dzieci i domu, nie pozwalają na całkowitą zapłatę przedmiotowego zobowiązania. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...], badając sytuację materialną ubiegającej się o ulgę w zapłacie zaległości podatkowej, zanalizował także jej stan posiadania ruchomych i nieruchomych zasobów majątkowych. Na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym z dnia [...].06.2012r. stwierdzono, że podatnik jest właścicielem [...] udziału w nieruchomości położonej w [...], gm. [...] o powierzchni [...] ha., co pozwala na częściowe zrealizowanie przedmiotowej zaległości.

W niniejszej sprawie nie stanowi przesłanki do zastosowania ulgi w zapłacie zobowiązania w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 O.p., podniesiony przez wnioskodawczynię w podaniu, brak wiedzy dotyczącej obowiązku zgłoszenia do Urzędu Skarbowego nabycia spadku w wymaganym terminie (tj. w ciągu 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia o nabyciu spadku).Spadkobierca powinien bowiem dołożyć wszelkich starań w celu zrealizowania powinności podatkowych związanych z zaistniałym zdarzeniem. Ryzyko skutków błędów związanych z niedopełnieniem tych obowiązków ciąży na podatniku.

W myśl art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego , w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

Po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego, organ podatkowy przesłał wniosek podatnika do Burmistrza Miasta i Gminy we [...] celem zaopiniowania i biorąc pod uwagę jego postanowienie nr [...] z dnia [...].08.2012r. zezwalające na umorzenie ww. zaległości w kwocie [...] zł., orzekł jak w sentencji. wydanej decyzji.

[...] złożyła odwołanie od tej decyzji podnosząc, iż Burmistrz nie jest konsekwentny w wydawanych przez siebie decyzjach, osoby które również zalegały z podatkiem od spadków i darowizn po zmarłym [...],( [...] oraz [...]) dostały umorzenie podatku w wymiarze 50 %, mimo że ich sytuacja finansowa jest zdecydowanie lepsza niż podatnika. Są to osoby, które mają stały dochód, natomiast podatnik jest osobą bezrobotną, mającą dwoje małych dzieci. Jedynym dochodem j rodziny podatnika są zarobki męża i zasiłek rodzinny. Podatnik uważa, że konsekwencje ponoszenia kosztów w sprawie zaległości podatkowej nie powinien ponosić jej z tego tytułu że jest on osobą pracującą. Burmistrz postanowił umorzyć kwotę [...] zł. a uzasadnił swoją decyzję tymi samymi argumentami, które wg Naczelnika Urzędu Skarbowego były przesłankami do umorzenia podatniczce całości podatku. Burmistrz stwierdził, że wg przepisu 67a O.p. możliwość umorzenia ogranicza się do zdarzeń losowych takich jak powódź, pożar, kradzież, a zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze II FPS 1374/10 należy wziąć też pod uwagę takie okoliczności jak na przykład zły stan zdrowia czy brak dochodów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, na podstawie art.233 § 1 pkt 1 i art. 67 a § 1 pkt 3 O.p. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w treści art. 67a § 1 pkt 3 O. p., zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym" organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe.

Organ II instancji wskazał, że ciążące na podatniczce zobowiązanie powstało w wyniku nabycia przez nią spadku po zmarłym ojcu [...]. Niniejszy podatek związany jest zawsze ściśle z nabyciem majątku w drodze dziedziczenia a zatem jego bezkosztowym powiększeniem. W przypadku wnioskodawcy to przysporzenie wynosiło [...] części z ogólnej kwoty [...]zł masy spadkowej co stanowi kwotę [...] zł. Sam natomiast podatek jest ułamkową częścią nabytego majątku ([...]%) Organ odwoławczy po dokonaniu rzetelnej analizy zgromadzonego w trakcie prowadzonego postępowania materiału, nie neguje faktu, iż sytuacja finansowa podatniczki nie jest łatwa. Zauważyć jednak należy, iż dotyczy ona chwili obecnej i w nieodległej przyszłości może ulec polepszeniu. Wskazać bowiem należy, iż podatniczka ([...] lata) jak i jej mąż [...] ([...] lata) są osobami młodymi będącymi w wieku aktywności zawodowej.

Mając powyższe na uwadze nie można wykluczyć faktu, iż podatniczka w najbliższej przyszłości podejmie pracę umożliwiającą jej osiąganie dochodów i tym samym spłatę powstałej zaległości. Ponadto brak uzyskiwania przez podatniczkę w obecnej chwili dochodów nie jest przesłanką uzasadniającą zastosowanie wnioskowanej ulgi w spłacie. Ma ona bowiem możliwość znalezienia w przyszłości pracy zarobkowej, a co za tym idzie osiągania dochodów pozwalających na spłatę powstałego zobowiązania wobec Skarbu Państwa na przykład w formie układu ratalnego. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż fakt istnienia problemów finansowych oraz subiektywne przekonanie o konieczności umorzenia przedmiotowej zaległości nie może stanowić przesłanki uzasadniającej udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie. Zaistniała sytuacja wymaga bowiem od podatniczki podjęcia działań, mających na celu zmianę istniejącej sytuacji finansowej. W związku z tym udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych w obecnej sytuacji mogłoby zostać odebrane jako uprzywilejowane traktowanie jej w stosunku do innych podatników, będących nierzadko w trudniejszej sytuacji finansowej. W ocenie organu odwoławczego sytuacja ekonomiczna w jakiej obecnie znajduje się podatniczka nie spełnia przesłanek uzasadniających umorzenie całej kwoty zaległości. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, zaistniała sytuacja wymaga podjęcia przez podatnika działań mających na celu znalezienie pracy i poprawę Jego sytuacji finansowej.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu zauważa, iż umorzenie jest szczególnego rodzaju ulgą podatkową stanowiącą odstępstwo od zasady równości opodatkowania, a zatem jej stosowanie może mieć miejsce w okolicznościach nadzwyczajnych, z reguły niezależnych od postępowania podatnika. Ponadto orzekając w sprawie umorzenia organy podatkowe mają obowiązek również uwzględnić "interes publiczny". Oceniając potrzeby podatnika działają jako rzecznik całego społeczeństwa, które jest zainteresowane utrzymaniem przez państwo instytucji działających na ich rzecz i zaspakajających ich potrzeby takie jak zagwarantowanie bezpieczeństwa, opieki zdrowotnej wykształcenia itd. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, iż organy podatkowe nie mogą udzielać ulg w spłacie w postaci umorzenia zaległości podatkowych, stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego bez uzyskania zgody organu samorządowego w tym zakresie. Stanowi o tym bowiem przepis art. 209 §1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Decyzja oraz wyrażenie zgody przez przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego w zakresie umorzenia oznacza dobrowolną rezygnację dysponenta środków finansowych z należnych mu zobowiązań. Stąd też umorzenie jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym i tylko szczególnie uzasadnione przypadki wskazują na zasadność wydania pozytywnego orzeczenia w sprawie.

Ponadto organ odwoławczy zwraca szczególną uwagę na treść wyżej wymienionego aktu prawnego, z którego jednoznacznie wynika, iż organy podatkowe mogą umorzyć, odroczyć termin zapłaty lub rozłożyć na raty należności oraz zwolnić płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczyć pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, iż jak wynika z treści uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2010 roku sygnatura akt II FPS 9/10 postanowienie przewodniczącego samorządu terytorialnego odmawiające udzielenia ulgi podatkowej w nawiązaniu do przepisu art. 18, ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest dla organów podatkowych wiążące.

[...] wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie:

art. 67 a § 1 pkt. 3 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie,

art. 122 O.p. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności,

art. 191 O.p. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego,|

art. 32 i art. 217 Konstytucji RP,

art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( przy czym zarzut ten skierowany jest także przeciwko postanowieniu Burmistrza Miasta 1 Gminy [...] z dnia [...].08.2012r.

art. 210 § 1 pkt. 6 i § 4 O.p. - w stosunku do decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...],

W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] z dnia .[...].10.2012r. o nr [...]

uchylenie postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...]. 08.2012r. o nr [...]

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ podatkowy wadliwie zgromadził i ocenił materiał dowodowy. Zdaniem skarżącej niezasadne jest utożsamianie jej sytuacji finansowej - osoby nieposiadającej zatrudnienia i zajmującej się wychowaniem dzieci z sytuacją finansową jej męża, który jako jedyny żywiciel rodziny, nie jest sroną w niniejszym postępowaniu. Ponadto skarżąca wyjaśniła, iż obowiązek alimentacyjny [...] - męża strony, nie obejmuje jej świadczeń podatkowych. Zdaniem skarżącej organ podatkowy popada w sprzeczność opierając się w całości na błędnej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...], przyznając, z jednej strony, że sytuacja jest skomplikowana a z drugiej strony nie zauważając przesłanek przemawiających za umorzeniem zobowiązania.

Skarżąca wskazała na naruszenie zasad równości wyrażające się w nierównym traktowaniem podatników znajdujących się w takiej samej sytuacji przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w postanowieniach wydanych w trybie art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W treści przedmiotowej skargi wskazano, iż Burmistrz Miasta i Gminy [...] osobom z jej rodziny, które podobnie jak ona posiadały zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn po zmarłym [...], mimo iż ich sytuacja finansowa, jest znacznie lepsza od Skarżącej , uzyskały ulgę podatkową w wyższym wymiarze tj. w 50%. - Zdaniem Skarżącej świadczy to o naruszeniu art. 32 w związku z art. 217 Konstytucji RP poprzez odmienne traktowanie podatników posiadających zaległość z tytułu podatku od spadków i darowizn wynikającego z nabycia spadku po tym samym spadkobiercy.

Skarżąca podniosła również, iż postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] narusza treść art. 67a. § 1 pkt. 3 oraz art. 210 § 1 pkt. 6 i § 4 O.p. poprzez brak zawarcia w jego treści wyjaśnień braku uznania ważnego interesu podatnika. Zdaniem skarżącej przewodniczący jednostek samorządu terytorialnego w wydanym przez siebie postanowieniu ograniczył się jedynie do przytoczenia i ograniczenia prawa do przyznania ulgi w spłacie do "skrajnego niedostatku". Zdaniem skarżącej rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy [...] nie koresponduje z postanowieniami wydanymi w sprawie [...] i [...]. Zdaniem skarżącej, zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] jak i Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, mimo iż byli w posiadaniu odpisów ww. postanowień, nie zastosowali wobec Strony takiej samej ulgi w spłacie ciążącego na niej zobowiązania z tytułu podatku od spadków i darowizn.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności).

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. 2012 r. Dz. U. nr 270 powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" wynika, że decyzja wydana w oparciu o powyższe uregulowania prawne daje podstawy organom podatkowym do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Charakter decyzji w przedmiocie umorzenia bądź odmowy umorzenia zaległości podatkowych nie budzi wątpliwości - ani w orzecznictwie ani w doktrynie. Uznanie administracyjne oznacza, że rozstrzygnięcie nie jest ściśle zdeterminowane obowiązującą normą prawną, ale ustawodawca do decyzji organu administracyjnego (podatkowego) pozostawił wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia, ponieważ organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę ważny interes podatnika oraz interes publiczny.

Przesłankę interesu publicznego interpretuje się zazwyczaj jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2004, str. 282). Przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. W przypadku zaś ulgi w podatkach stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego (jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie) uwzględnić należy wpływ, jaki udzielenie określonej ulgi będzie miało na budżet jednostki samorządu terytorialnego, w oparciu o który jednostka ta realizuje swoją politykę finansową i który uwzględnia dochody umożliwiające wykonanie przypisanych jej zadań.

"Ważny interes podatnika", jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki, przy czym nie można przesłanki tej utożsamiać jedynie z koniecznością wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych jako bezwzględnym warunkiem udzielenia ulgi w każdym przypadku. Niewątpliwie ważny interes podatnika to coś więcej niż jego subiektywne przekonanie o konieczności umorzenia zaległości, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Będzie to też sytuacja, gdy zapłata należności podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków ze strony państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych.

Ocena okoliczności wskazanych przez stronę musi być dokonana przy uwzględnieniu zasad demokratycznego państwa prawnego wyrażonego w art. 2 Konstytucji RP, w tym zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych wyrażoną w art. 121 O.p.

W związku z tym, ocena, czy przesłanki udzielenia ulgi podatkowej istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 O.p.), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 O.p.). Ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 210 § 1 i § 4 O.p. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne. Uzasadnienie, szczególnie decyzji negatywnych dla podatnika, powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności lub zastosował ją, uwzględniając w części wniosek strony.

W przypadku ulg podatkowych, których udzielenie uzależnione jest od stanowiska jednostki samorządu terytorialnego, która to sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, oceny wystąpienia przesłanek przyznania ulgi w pierwszej kolejności dokonuje ta jednostka. Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2008r. nr 88 poz.539 ze zm. dalej u.j.s.t.) w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

Postanowienie w przedmiocie zgody na udzielenie pomocy wskazanej w art. 18 ust. u.j.s.t. jest typowym przykładem postanowienia wydawanego w ramach współdziałania organów, o którym mowa w art. 209 § 1 O.p. Art. 18 ust. 2 u.j.s.t. nakazuje bowiem naczelnikom urzędów skarbowych przy wydawaniu decyzji we wskazanym w tym przepisie przedmiocie współdziałanie z organami samorządu terytorialnego. Organ samorządowy zajmuje stanowisko na podstawie zebranego przez naczelnika urzędu skarbowego materiału dowodowego, może jedynie przeprowadzić w razie potrzeby postępowanie wyjaśniające (art. 209 § 4 O.p.). Bierze on pod uwagę m.in. przesłanki umorzenia płatności. Jego zgoda jest tylko jedną z przesłanek materialnoprawnych, bez spełnienia której rozstrzygnięcie wydane następnie przez organ, któremu powierzono ostateczne załatwienie sprawy będzie niezgodne z prawem. Postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny winien jednak dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. szerzej: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2010 r., sygn. akt II FPS 9/09, publ. ONSA i WSA 2010/3/41).

Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że uzasadnienie stanowiska przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego jest istotne, ponieważ przesądza o przyznaniu ulgi lub odmowie jej przyznania. Dlatego też powinno zawierać rozważania co do wystąpienia przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., w tym analizę sytuacji podatnika oraz wskazanie przyczyn podjętego w tej kwestii stanowiska. Przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego rozważyć powinien, czy ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia złożony wniosek. Wydane w sprawie postanowienie, które nie uwzględnia w całości wniosku strony, powinno być uzasadnione w sposób pozwalający na poznanie motywów, jakimi kierował się organ, wydając w sprawie określone stanowisko.

Z uzasadnienia tego postanowienia powinno wynikać, że przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób odpowiadający regule wynikającej z art. 191 O.p. Orzeczenie wydane w ramach uznania administracyjnego powinno być uzasadnione w taki sposób, aby możliwa była kontrola przesłanek stanowiących podstawę jego wydania oraz realizowana zasada przekonywania, o której mowa w art. 124 O.p.

W ocenie Sądu wymogów tych nie spełnia postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...]. W uzasadnieniu ww. postanowienia opisano ustalony stan faktyczny, jednak nie dokonano w nim jakiejkolwiek analizy wskazanych okoliczności w odniesieniu do stanowiska wyrażonego w postanowieniu. Burmistrz Miasta i Gminy [...] w swoim orzeczeniu w ogóle nie odniósł się do sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy, które zostało we wniosku podniesione, nie dokonał oceny przesłanek zastosowania ulgi w odniesieniu do regulacji art. 67 a § 1 pkt 3 O.p. Organ wskazał, jakimi kryteriami należy kierować się przy badaniu przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesy publicznego, jednak tych kryteriów nie odniósł do konkretnej sprawy, będącej przedmiotem postępowania. W postanowieniu organ powołał się na oświadczenie Rady Miejskiej we [...] nr [...] wydane w sprawie zajęcia stanowiska o umorzeniu zaległości podatkowych z tytułu spadków i darowizn, obejmujących lokale mieszkalne, jednak nie wskazał, jakie znaczenie ma powołane oświadczenie dla rozpoznania wniosku.

W postanowieniu, którego treść miała wpływ na zaskarżoną decyzję, organ wyraził zgodę na umorzenie kwoty [...] zł z wnioskowanej kwoty [...] zł, jednak nie uzasadnił, jakimi przesłankami kierował się przy wyrażeniu zgody na umorzenie zaległości podatkowej w takiej wysokości. Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia, dlatego też tak istotne jest uzasadnienie stanowiska organu, aby strona została poinformowana o motywach rozstrzygnięcia. Brak wskazania, dlaczego organ wyraził zgodę na umorzenie kwoty [...] zł, przy uznaniowym charakterze decyzji, w sposób ewidentny narusza zasadę wyrażoną w art. 121 O.p.

Skoro zatem przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego nie wyraził swego stanowiska w sposób zgodny z przepisami O.p., a jego rozstrzygnięcie miało wpływ na decyzję organów podatkowych, to obowiązkiem Sądu było wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich aktów wydanych w granicach rozpoznawanej sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu organ podatkowy winien ponownie ustalić stan faktyczny sprawy. Następnie wystąpić do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zajęcie stanowiska, co do zastosowania wobec skarżącego ulgi podatkowej. Burmistrz natomiast rozważy aktualne okoliczności sprawy z punktu widzenia przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i uzasadni swoje stanowisko w sposób umożliwiający skarżącemu i organom poznanie jego motywów.

W tych okolicznościach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w zw. z art.205 § 1 p.p.s.a.