Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 578/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25a ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 7; art. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2; art. 7; art. 31ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 49e ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2046
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz J.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi J. C. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] lutego 2018 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] października 2016 r., znak: [...], nakazującą zwrot kwoty 1.955,64 zł, tj. środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: styczeń 2009 r., luty 2009, marzec 2009 r. i maj 2009 r. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych i określającą wysokość kwot do zwrotu za poszczególne miesiące.

Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z [...] października 2016 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał J. C. zwrot, w terminie 14 dni od otrzymania decyzji, kwoty 1.955,64 zł przekazanej Stronie ze środków Funduszu tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze: styczeń 2009 r., luty 2009, marzec 2009 r. i maj 2009 r. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych i określił wysokość kwot do zwrotu za poszczególne miesiące.

Organ wskazał, że z udzielonych przez ZUS Oddział w [...] Inspektorat w [...] wyjaśnień wynika, że składki na ubezpieczenie społeczne w wymaganym terminie Skarżący uregulował nie w całości lecz częściowo. Pozostałe części należności zostały uiszczone po terminie. Składki:

- za styczeń 2009 r. zostały pokryte wpłatami z: 9 lutego 2009 r. (w kwocie 480,61 zł) oraz 15 lipca 2009 r. (w kwocie 3,90 zł),

- za luty 2009 r, zostały pokryte wpłatami z: 2 marca 2009 r. (w kwocie 480,61 zł) oraz 15 lipca 2009 r.(w kwocie 43,00 zł),

- za marzec 2009 r. zostały pokryte wpłatami z: 9 kwietnia 2009 r. (w kwocie 480,61 zł) oraz 15 lipca 2009 r. (w kwocie 149,50 zł),

- za maj 2009 r. zostały pokryte wpłatami z: 29 maja 2009 r. (w kwocie 480,61 zł) oraz 15 lipca 2009 r. (w kwocie 40,30 zł),

- za czerwiec 2009 r. zostały pokryte wpłatami z dnia: 6 lipca 2009 r. (w kwocie 480,61 zł) oraz 15 lipca 2009 r. (w kwocie 40,30 zł),

Obowiązujący Skarżącego termin opłacenia składek przypadał do 10 - go dnia następnego miesiąca. Z uwagi na wskazane informacje, Skarżący pismem z 10 kwietnia 2015 r. został wezwany do zwrotu środków PFRON wypłaconych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za wskazane okresy.

W związku z brakiem wpłaty w terminie wskazanym w wezwaniu, PFRON pismem z [...] czerwca 2016 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezes Zarządu PFRON [...] października 2016 r. wydał decyzję nakazującą zwrot kwoty 1.955,64 zł.

Od decyzji odwołał się Skarżący.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lutego 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezes Zarządu PFRON z [...] października 2016 r.

W uzasadnieniu Minister przedstawił i w pełni zaakceptował ustalenia organu I instancji co do stanu faktycznego.

Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 25a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w okresie złożenia wniosków Wn-U-G, Fundusz refunduje osobie niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do wysokości odpowiadającej wysokości składki, której podstawą wymiaru jest kwota określona w art. 18 ust. 8 oraz w art. 18a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, pod warunkiem terminowego opłacenia tych składek w całości. Z dniem 1 października 2015 r. wszedł w życie art. 25a ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji, dopuszczający refundację składek jeżeli składki na ubezpieczenia społeczne zostały opłacone z uchybieniem terminów, ale nie przekraczającym 14 dni. Zgodnie natomiast z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc, nie później niż:

- do 10. dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie,

- do 5. dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych,

- do 15. dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Minister wskazał, że w niniejszej sprawie termin do opłacenia obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne upływał 10 dnia następnego miesiąca. W związku z treścią wskazanych przepisów oraz ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie Minister uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową. Podniósł, że płatnik, który chce otrzymać refundację składek na ubezpieczenia społeczne ze środków PFRON, zobowiązany jest do terminowego opłacania składek w całości. Uchybiającemu temu obowiązkowi, niezależnie od przyczyny uchybienia, refundacja nie przysługuje, a w przypadku jej wypłacenia podlega zwrotowi jako nienależnie pobrana. Ustawodawca wprowadził wprawdzie możliwość wypłacenia refundacji pomimo uchybienia terminowi do opłacenia składek, jednak uchybienie to nie może przekraczać 14 dni.

Podkreślił, że z informacji przekazanych przez ZUS Oddział w [...] Inspektorat w [...] wynika, że opóźnienie Strony w uregulowaniu całości składek na ubezpieczenie społeczne przekroczyło we wskazanych miesiącach termin 14 dni. Składka za styczeń, luty, marzec i maj 2009 r. została w całości zapłacona dopiero 15 lipca 2009 r. Wyjaśnił, że Strona nie złożyła w toku postępowania żadnych dokumentów podważających ustalenia PFRON, a dodatkowo w odwołaniu potwierdziła, żr w wymaganym terminie opłaciła składki w niepełnej wysokości.

J. C. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na to rozstrzygnięcie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organowi wydającemu zaskarżoną decyzję zarzucił:

- nieuwzględnienie wszystkich okoliczności w sprawie, przemawiających za umorzeniem kwot co do których został zobowiązany decyzjami,

- nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności przemawiających za odstąpieniem go od obciążania odsetkami,

Wskazał, że wszystkie do tej pory wydane decyzje nakazujące mu zwrot środków do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych były konsekwencją tego, że pracownik ZUS wprowadził go w błąd co do sposobu opłacania składek. Jego zdaniem błąd ten jest bezsporny. Wskazał, że pismem z [...] sierpnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprosił go za wprowadzenie w błąd (do skargi dołączył przedmiotowe pismo). Podkreślił, że niezrozumiałe jest dla niego to, że w związku z wprowadzeniem go w błąd przez osobę profesjonalnie zajmującą się doradztwem musi ponosić tego konsekwencje. Zauważył, że organ ma możliwość na podstawie art. 49f ustawy o rehabilitacji umorzyć w całości bądź w części należności pieniężne, czego nie zrobił. Nikt miał nie poinformować Skarżącego o takiej możliwości. Jego zdaniem jak najbardziej zasadne jest umorzenie żądanych kwot.

W odpowiedzi na skardze organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania. Dzieje się tak, ponieważ zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.

W kontrolowanej sprawie kierując się jedynie wykładnią językową mających zastosowanie w sprawie przepisów, wydał decyzje opartą na ich literalnym brzmieniu. Nie jest to jednak rozstrzygnięcie prawidłowe, uwzględniające pełne spektrum wartości aksjologicznych, o które oparty jest system prawa. W szczególności pominięto cel stosowanej regulacji.

W okolicznościach sprawy zaakceptowanie kontrolowanej decyzji byłoby sprzeczne z wynikająca obecnie wprost z art. 8 k.p.a zasadą proporcjonalności, ale przede wszystkim także z konstytucyjnymi zasadami: proporcjonalność (art. 31 ust. 3 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) oraz udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczaniu egzystencji (art. 69 Konstytucji).

Jak wynika z nie zanegowanych przez Ministra twierdzeń Skarżącego, jest on osobą niewidomą, która została wprowadzona przez pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wprowadzona w błąd do co zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym. Skarżący wyjaśnił, że zarówno on jak i jego żona są osobami niewidomymi. Podczas zgłaszania w 2008 r. działalności gospodarczej w ZUS Inspektorat w [...] podano mu wysokość ówcześnie obowiązujących składki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jednak nie poinformowano, że po upływie roku kalendarzowego wysokość składek ulegnie zmianie. Okoliczności te zdaje się potwierdzać dołączone do skargi pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2018 r. znak: [...]. Skarżący wyjaśnił, że ze względu na niepełnosprawność swoją i żony prosił o pomoc przy wypełnianiu przelewów do ZUS inne osoby, które utrzymywały, że mają odpowiednią wiedzę w tym zakresie. Jak bezsprzecznie wynika z akt sprawy Skarżący uiścił składki za poszczególne okresy jednak nie w pełnej wysokości. Różnice w kwocie składek uregulował dopiero 15 lipca 2009 r., od razu gdy się o nich dowiedział.

Zdaniem Sądu we wskazanych okolicznościach rozważenia wymagało, czy - w świetle zasady legalizmu, wynikającej z art. 7 Konstytucji, która nakazywałaby w oparciu o art. 49e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046, ze zm.) zwrot kwoty 1.955,64 zł pochodzącej ze środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne z powodu uiszczenia składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wskazane okresy po terminie wynikającym z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - naruszyłoby jego konstytucyjne prawo do ochrony i pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji) oraz naruszyłoby zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji, ale aktualnie wprost także w art. 8 k.p.a.

W ocenie Sądu w realiach sprawy na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco i uznać, że formalnie rozumiana przez organ zasada legalizmu powinna ustąpić prawu Skarżącego do ochrony i pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji) oraz zasadom sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) a także proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji, ale aktualnie wprost także w art. 8 k.p.a. wespół z zasadą zaufania do działań organu publicznego. Minister powinien był swoje działanie oprzeć przede wszystkim na zasadzie proporcjonalności (art. 8 k.p.a.).

Skarżący będąc osoba niewidomą działał wszak w dobrej wierze. W oparciu o zaufanie do organu władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) regulował składki w wysokości, o której został poinformowany przez pracownika ZUS Inspektorat w [...] (czego Minister bynajmniej nie neguje). Uiścił brakującą część składek (niewielką w porównaniu z częścią uregulowaną terminowo) po zakomunikowaniu wadliwego postępowania W tej sytuacji działanie organu powinno było uwzględniać status Skarżącego i realia sprawy i nie doprowadzać do stworzenia swoistej pułapki dla Strony (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1876/17).

Działanie Ministra nie uwzględniało art. 8 k.p.a., który nakazuje postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz kierowanie się m. in. zasadą proporcjonalności, a także art. 7 k.p.a nakazującego uwzględniać słuszny interes obywateli. Jego akceptacja stanowiłaby działanie nieproporcjonalne (art. 31 ust. 3 Konstytucji) do zachowania Skarżącego, nie urzeczywistniałoby zasady sprawiedliwości społecznej wynikającej z art. 2 Konstytucji.

Sąd w pełni akceptuje wyrażany w orzecznictwie pogląd, że chociaż w najszerszym zakresie zasada proporcjonalności odnosi się do działalności prawotwórczej państwa, czego dowodzi brzmienie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, to jednak jest oczywiste, że oprócz sfery legislacji, proporcjonalność obejmuje także sferę stosowania prawa, m.in. przez sądy. Proporcjonalność stanowi dla sądów upoważnienie do dokonywania kontroli aktów władzy ustawodawczej oraz wykonawczej (wyrok SN z 17 września 2014 r., I CSK 439/13, LEX nr 1504809, OSNC 2015/7-8/93). Ponadto konstytucyjny model zasady pierwszeństwa Konstytucji zakłada jednak jej realizację równocześnie na dwóch płaszczyznach - generalno-abstrakcyjnej, którą gwarantuje prawidłowo funkcjonujący Trybunał Konstytucyjny i konkretno-indywidualnej, gdzie gwarantują jej realizację sądy (por. P. Tuleja, Stosowanie Konstytucji RP w świetle zasady jej nadrzędności (wybrane problemy), Kraków 2003, s. 375). W rezultacie mamy do czynienia ze swego rodzaju "promieniowaniem Konstytucji", które wiąże się z "istotną zmianą stylu uprawiania prawa, zakładającą silne powiązanie aksjologiczne wszystkich składników systemu prawnego, konieczność uwzględniania konsekwencji, które wykraczają poza poprawność dogmatycznej analizy dokonywanej jedynie z perspektywy konkretnej gałęzi czy dyscypliny prawa. (...) Konieczne staje się (...) uwzględnienie szerszej perspektywy, obejmującej założenia, cele i wartości systemu dekodowane z samej Konstytucji (M. Safian, Wprowadzenie, w: M. Safian, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Warszawa 2016, str. 86; zob. też T. Grzybowski, Ważenie zasad prawa przez sądy administracyjne, BO NSA).

Jak podkreśla się w orzecznictwie Sądu Najwyższego z art. 178 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji wynika, że obowiązkiem sądów jest interpretowanie przepisów ustaw, zatem nie mogą poprzestać na dosłownym odczytaniu ich treści, gdyż zobowiązane są do nadania im takiego znaczenia, aby rezultat wykładni był zgodny z zasadami przewidzianymi w Konstytucji i prawie międzynarodowym, wiążącym Polskę, oraz z ich aksjologicznym uzasadnieniem. Odwołanie do tego kontekstu również stanowi bezpośrednie stosowanie Konstytucji w rozumieniu art. 8 ust. 2. Konsekwentnie, jeżeli treść przepisu ustalona na podstawie dyrektyw I stopnia (językowej, systemowej i celowościowej) jest rozbieżna lub budzi wątpliwości co do zgodności z aktualną aksjologią, sądy powinny stosować generalne dyrektywy wykładni, stanowiące metanormy II stopnia" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt V CSK 455/15, publ, LEX nr 1994408).

Dokonana w realiach sprawy przez Sąd wykładnia z art. 25a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji znajduje oparcie również w wartościach wynikających z ratyfikowanych przez Rzeczypospolitą Polską międzynarodowych uregulowań prawnych dotyczących praw osób niepełnosprawnych. Szczególną rolę odgrywa tu Konwencja Nr 159 MOP dotycząca rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych z dnia 20 czerwca 1983 r. (Dz. U. z 2005, Nr 43, poz. 412), której celem jest zapobieganie wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych przez prowadzenie odpowiedniej polityki ukierunkowanej na rehabilitacje zawodową (K. Ślebzak w: red. M. Safian, L. Bosek, Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, Warszawa 2016, s. 1566). Należy zaznaczyć, że celem rehabilitacji zawodowej powinno być umożliwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia, awansu zawodowego, aby w ten sposób ułatwić jej włączenie się lub ponowne włączenie się do społeczeństwa (art. 1 tej konwencji). Istotne znaczenie dla aksjologicznego uzasadnienia omawianej wykładni ma również Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012, poz. 1169), w której Polska zobowiązała się do popierania możliwości zatrudnienia i rozwoju zawodowego osób niepełnosprawnych na rynku pracy oraz pomocy w znalezieniu, uzyskaniu i utrzymaniu zatrudnienia (art. 27 Konwencji).

Korelatem ważenia zasad prawa jest wzmocnienie sędziowskiej władzy dyskrecjonalnej. Jakkolwiek wypada wyrazić przekonanie, że działanie takie należy do istoty pojęcia niezawisłości sędziowskiej, które stanowi fundament państwa prawnego to jednak łączy się też niewątpliwie z pewnym wyzwaniem. Sąd zmuszony jest bowiem poszukiwać w tym stanie rzeczy dodatkowych, względem tekstu prawnego, źródeł legitymizacji podjętego rozstrzygnięcia, jako że kieruje się w omawianych sytuacjach przesłankami o niedookreślonym charakterze, angażując elementy wartościowania, czy też inaczej - oceny stopnia spełnienia w danym przypadku wartości prawem chronionych. Ważne jest w związku z powyższym, by rozstrzygnięcia oparte na ważeniu zasad znajdowały stosowne odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia, a w szczególności by sąd przedstawiał motywy, którymi kierował się przyjmując warunkowy prymat jednej zasady nad drugą w analizowanym stanie faktycznym" (T. Grzybowski, Ważenie... str. 12.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych można wskazać szereg orzeczeń, w których sądy podejmowały się ważenia zasad prawa, tak w aspekcie procesowym, jak i materialno-prawnym (zob. np. wyroki NSA: z 20 kwietnia 2007 r., II FSK 563/06; z 23 listopada 2010 r., II FSK 1249/09; z 1 kwietnia 2014 r., I OSK 567/13).

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że konstytucyjne zasady proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej, ochrony osób niepełnosprawnych w powiązaniu z zasadą działania w zaufaniu do organów państwa powinny przeważyć nad zasadą formalnego legalizmu. W przeciwnym razie konstytucyjne zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) zostałyby zachwiane.

Organ rozpoznając sprawę ponownie powinien w swoim rozstrzygnięciu opartym na wskazanych zasadach Konstytucji, ale także k.p.a. (art. 8) rozważyć, czy w okolicznościach sprawy zasadne jest nakazanie Skarżącemu zwrotu całości uiszczonych składek, czy tylko ich części uiszczonej z przekroczeniem terminu, czy też w ogóle odstąpienie od takiego żądania.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.