Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2148/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36(4) ust. 1, art. 36(5) ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4228/14 w sprawie ze skargi M. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-21 marca 2014 r. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. P. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-21 marca 2014 r. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 1 kwietnia 2015 r., oddalił skargę M. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-21 marca 2014 r., z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

I

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2014 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości (dalej: Komisja II stopnia), działając m.in. na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 637) po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej: skarżący lub zdający), utrzymała w mocy uchwałę z dnia [...] maja 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2014 r. z siedzibą w K.

ustalającą negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu wskazano, że zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, zaś z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną. W tej sytuacji, w myśl art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, wynik końcowy egzaminu radcowskiego jest negatywny.

Komisja II stopnia uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny z prawa gospodarczego za niezasadne i wskazała, iż egzaminatorzy jednolicie ocenili opracowane przez zdającego rozwiązanie zadania, w kontekście przesłanek z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych – na ocenę niedostateczną. W ocenie organu odwoławczego, sporządzony przez zdającego pozew nie zawierał uchybień skutkujących jego zwrotem przez sąd, co oznacza, że mógł zostać nadany mu bieg, jednak kryterium to nie jest wystarczające do sprawdzenia wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej, pretendującej do wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdający wprawdzie sporządził pozew zachowując wymogi formalne, jednak naraził klienta na oddalenie roszczeń w części, z uwagi na brak uzasadnienia żądania w tym zakresie. Skarżący nie uwzględnił przerwania biegu przedawnienia co do faktury 120/02/2011 na skutek częściowej zapłaty przez dłużników należności w dniu 30 czerwca 2012 r., jak również nie zauważył wysłanego przez powoda potwierdzenia salda, które jednocześnie stanowiło pokwitowanie. W ocenie organu, nietrafne jest stanowisko zdającego, że nieprawidłowe ujęcie roszczeń w treści pozwu jest elementem nieistotnym. Także skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu nakazowym stanowi uchybienie świadczące o nieznajomości przepisów odnoszących się do postępowania odrębnego.

Reasumując Komisja II stopnia stwierdziła, że biorąc pod uwagę kryteria określone w art. 364 i art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych oraz treść pozwu sporządzonego przez egzaminowanego, zasadne było wystawienie oceny niedostatecznej z prawa gospodarczego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem M. P. wniósł skargę domagając się uchylenia uchwał organów obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 365 ust. 2 poprzez wadliwe zastosowanie i art. 364 oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a także wniósł o przeprowadzenie dowodu z kserokopii uchwały z dnia [...] października 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] Przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego. Skarżący podniósł, że na obszarze właściwości innych izb (m.in. w Olsztynie i Bydgoszczy) prace egzaminacyjne z takim zaliczeniem należności, jakiego on dokonał w swojej pracy, nie otrzymały oceny niedostatecznej.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w skrócie: p.p.s.a., oddalił skargę i wskazał, że zgodnie art. 364 ust. 1 ustawy, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 365 ustawy. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Pozytywny wynik uzyskuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 366 ustawy).

WSA podkreślił, że w świetle przywołanych przepisów, egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy, ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego, który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sąd natomiast nie zastępuje tych organów w ich kompetencjach do oceny zakwestionowanej pracy.

Zdaniem Sądu, Komisja II stopnia odniosła się w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych przez skarżącego wykazując ich nietrafność i uzasadniając zajęte stanowisko. Komisja szczegółowo wywiodła, że do najistotniejszych braków sporządzonego przez zdającego pozwu należy zaliczyć: nieprawidłowe ujęcie roszczeń w treści pozwu, co narażało reprezentowaną stronę na oddalenie powództwa w części oraz błędny wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym. Komisja wskazała, że na korzyść zdającego można zaliczyć sporządzenie pozwu, a nie opinii prawnej oraz zachowanie wymogów formalnych pisma procesowego.

WSA stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z prawa gospodarczego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych pozwu, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa

i umiejętności ich interpretacji, a także poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie

z zadaniem reprezentuje. Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności, a wadliwość sporządzonego pozwu uzasadniała otrzymanie przez skarżącego oceny niedostatecznej z tej części egzaminu radcowskiego.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących różnorodnych rozstrzygnięć w przedmiocie oceny prac z zakresu prawa gospodarczego dokonywanych przez inne Komisje, Sąd zauważył, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a., co powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego – ustawy o radcach prawnych – wyłącznie w stosunku do indywidualnie oznaczonego zdającego.

Reasumując Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych

w skardze, w tym także naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. P., zaskarżając wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając mu naruszenie:

I. prawa materialnego, tj. art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zakres rozpoznania odwołania skarżącego przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia odpowiada dyspozycji wskazanych przepisów, podczas gdy nie doszło do realnego zweryfikowania przygotowania skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego;

II. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) w skrócie: p.u.s.a. w związku z art. 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.

w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 11, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 140 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w skrócie: k.p.a. polegające na niedokonaniu realnej kontroli zgodności z prawem działania Komisji odwoławczej w toku rozpoznania odwołania skarżącego, co skutkowało oddaleniem skargi na uchwałę Komisji II stopnia, w szczególności poprzez:

pozbawione merytorycznego uzasadnienia i sprzeczne z treścią uzasadnienia zaskarżonej uchwały przyjęcie przez Sąd, iż Komisja odwoławcza należycie rozpoznała odwołanie oraz szczegółowo uzasadniła swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy uzasadnienie uchwały Komisji odwoławczej nie zawiera jakiejkolwiek merytorycznej polemiki z argumentacją skarżącego, brak jakiegokolwiek wywodu logicznego pozwalającego ustalić, dlaczego Komisja dokonuje akurat takiej oceny, nadto twierdzenia Komisji II stopnia de facto sprowadzają się do zupełnego pominięcia argumentów skarżącego;

wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu zaniechania przez organ odwoławczy rzetelnego zbadania zajętego przez skarżącego w odwołaniu stanowiska, a także braku uzasadnienia w treści wydanej uchwały, dlaczego zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie nie może być w żadnym razie uznane na tle postawionego zadania za prawidłowe, a także nieustosunkowanie się przez Sąd pierwszej instancji

w uzasadnieniu wyroku do tego zarzutu.

Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości w piśmie procesowym wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, a na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, pełnomocnik organu wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przewidzianych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę na opisaną na wstępie uchwałę Komisji II stopnia, utrzymująca w mocy uchwałę organu pierwszej instancji ustalającą skarżącemu negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do tego, że zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji błędnie zaaprobował wadliwe ustalenia Komisji Egzaminacyjnej, podtrzymane przez Komisję II stopnia, skutkujące wystawieniem oceny niedostatecznej z zadania z prawa gospodarczego, a zarazem Sąd nie dostrzegł, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, gdyż Komisja II stopnia nie rozpoznała należycie odwołania oraz nie uzasadniła szczegółowo swojego stanowiska w sprawie, a w konsekwencji nie doszło do realnego zweryfikowania przygotowania skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wymaga podniesienia, że szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z 10 grudnia 2013 r.

w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz. U. z 2013 r. poz. 1584), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ustawy. Przede wszystkim podkreślić należy, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Egzamin taki w roku 2014 składał się z czterech części pisemnych, polegających na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego, cywilnego, gospodarczego i administracyjnego. Każda ze wspomnianych czterech części egzaminu radcowskiego była – stosownie do treści art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych – oceniana przez dwóch egzaminatorów przy zastosowaniu następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne (celująca, bardzo dobra, dobra, dostateczna); 2) ocena negatywna (niedostateczna). Podstawowe kryteria oceny dokonywanej przez egzaminatorów zostały wskazane w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, z którego wynika, że pod uwagę bierze się w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu

z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego przez osobę przystępującą do egzaminu, wynik ten powinien być jeden: pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej). Z kolei art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, a więc – a contrario – negatywna ocena z którejkolwiek części skutkuje negatywnym wynikiem całego egzaminu radcowskiego.

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej, podkreślić należy, że nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1 lit. a/ – d/ ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną.

Wbrew zarzutom skarżącego, uzyskana przez niego negatywna ocena

z egzaminu radcowskiego jest zasadna, a Komisja egzaminacyjna wyczerpująco to wyjaśniła. Zaproponowane przez zdającego rozwiązanie zadania z prawa gospodarczego eliminowało możliwość wystawienia oceny pozytywnej. W ocenie Sądu kasacyjnego zasadnym jest stanowisko Komisji II stopnia, zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, że do najistotniejszych braków sporządzonego przez skarżącego pozwu należy zaliczyć błędne oznaczenie żądania pozwu w kontekście wyliczenia należności wynikających z obu faktur VAT oraz błędny wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu nakazowym, co stanowi uchybienie świadczące

o nieznajomości przepisów regulujących postępowanie odrębne. Zdający, jako pełnomocnik reprezentujący stronę, niezgodnie z podanym w zadaniu stanem faktycznym uznał, że okoliczności sprawy upoważniały go do zarachowania dokonanej wpłaty na poczet faktury VAT 120/02/2011 w całości, a pozostałej kwoty na poczet faktury VAT 100/02/2011, w konsekwencji dochodził pozwem kwoty 50 000 zł tytułem należności wynikającej z faktury 100/02/2011. Zdający nie zauważył wysłanego przez powoda potwierdzenia salda, które jednocześnie stanowiło pokwitowanie. Tymczasem, jak słusznie wskazała Komisja II stopnia, co również zaaprobował Sąd pierwszej instancji, skarżący winien był dochodzić: należności głównej z faktury 100/02/2011 co do kwoty 20 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 4 marca 2011 r. do dnia zapłaty; należności głównej z faktury 120/02/2011 co do kwoty 30 000 zł wraz

z ustawowymi odsetkami od dnia 8 marca 2011 r. do dnia zapłaty; a także odsetek ustawowych za okres od 21 marca 2011 roku do 29 czerwca 2012 r. liczonych od kwoty 80 000 zł - tj. 13 306,30 zł z dalszymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Komisja II stopnia wskazała ponadto, że zdający nie uwzględnił przerwania biegu przedawnienia co do faktury 120/02/2011 na skutek częściowej zapłaty przez dłużników należności w dniu 30 czerwca 2012 r. Zdający w petitum pozwu domagał się jednak kwoty 72 298 zł, przy czym na kwotę tę składały się: 50 000 zł z faktury 100/02/2011, skapitalizowane odsetki od należności wynikającej z faktury 120/02/2011 oraz kwota 17 185,13 zł tytułem skapitalizowanych "odsetek od opóźnienia" w zapłacie kwoty 100 000 zł z faktury 100/02/2011. Z tym sposobem wyliczenia nie zgodzili się oceniający pracę egzaminatorzy, uznając za błędne (niezgodne z opisem stanu faktycznego) przyjęcie, że kwota 80 000 zł mogła zostać zaliczona na poczet faktury późniejszej, tj. 120/02/2011. Należało ją bowiem zaliczyć na poczet częściowej

i opóźnionej zapłaty faktury 100/02/2011.

Komisja II stopnia nie podzieliła stanowiska skarżącego zmierzającego do wykazania, iż przyjęte przez niego rozwiązanie winno skutkować przyznaniem oceny pozytywnej. Wprost w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano, że nietrafne jest stanowisko zdającego, że nieprawidłowe ujęcie roszczeń w treści pozwu jest elementem nieistotnym. Z tym poglądem Komisji zgodził się Sąd pierwszej instancji podkreślając, że był to element, który stanowi o pełnej ochronie interesu reprezentowanego klienta. Przyjęcie toku rozumowania, zmierzającego do próby wykazania prawidłowości zaproponowanego rozstrzygnięcia nie uwzględnia bowiem jednej z kluczowych przesłanek pozwalających na wystawienie oceny pozytywnej, a mianowicie zabezpieczenia interesu strony reprezentowanej przez zdającego – zgodnie z kryteriami oceny wymienionymi w art. 365 ust. 2 zd. pierwsze in fine ustawy o radcach prawnych. Wyraźnie podkreślić należy, że rozwiązanie zadania, nawet poprawne pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1037/12, publ. CBOSA).

Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez zdającego i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Nieuwzględnienie interesu reprezentowanej strony jest błędem szczególnym i – w ocenie Sądu – dyskwalifikującym pracę osoby starającej się o uzyskanie uprawnień radcy prawnego. Należy bowiem pamiętać o przyjętym w art. 2 ustawy o radcach prawnych zasadniczym celu świadczonej przez radców prawnych pomocy prawnej, to jest ochronie prawnej interesów podmiotów, na których rzecz pomoc jest świadczona.

Z powyższych względów, sporządzenie przez zdającego egzamin radcowski pozwu, w którym błędnie sformułowano zakres żądania wskutek nieprawidłowego zaliczenia wpłaty dłużników, pozostaje w kolizji z obowiązkiem zabezpieczenia interesu reprezentowanej strony, co oznacza, że nie można przyjąć, iż zostało spełnione kryterium przewidziane w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. W konsekwencji wadliwość sporządzonego przez skarżącego pozwu uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego.

Na marginesie wypada zauważyć, że podejmowana na podstawie art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych uchwała o wyniku egzaminu radcowskiego nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Pogląd ten należy traktować jako utrwalony już

w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia: 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1987/12; 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1839/11; 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2333/11, publ. CBOSA).

Sąd pierwszej instancji wyraził w tej kwestii ostrożne stanowisko przyjmując, że uprawniona do samodzielnej oceny pracy egzaminacyjnej Komisja egzaminacyjna, dokonując oceny pracy zdającego, czyni to w warunkach "swoistego luzu decyzyjnego związanego z oceną stanu faktycznego i zasadą swobodnej oceny dowodów". Należy jednak wyraźnie podkreślić, że uchwała o wyniku egzaminu radcowskiego, wydawana jest na podstawie art. 366 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych. Przepis ten jest jasny

i nie pozwala organowi – w określonym stanie faktycznym i prawnym – na żadną swobodę. Komisja egzaminacyjna, podejmując uchwałę o wyniku egzaminu, kierować się musi wystawionymi przez egzaminatorów ocenami oraz uzyskaną z każdego egzaminu cząstkowego oceną średnią. Z kolei Komisja II stopnia, działając jako organ odwoławczy, uwzględnić musi dodatkowo opinię wystawioną przez wskazanego członka tej komisji. W sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego organ nie działa w charakterystyczny dla decyzji uznaniowej sposób. Ocena prac w trybie i na zasadach przewidzianych ustawą w żadnym razie nie stanowi o możliwości wyboru rozstrzygnięcia, którym jest wynik egzaminu radcowskiego, lecz konieczny, możliwie zobiektywizowany przez zastosowanie art. 36 ust. 2 i 7 oraz art. 361 ust. 2-8 ustawy

o radcach prawnych etap postępowania w sprawie egzaminu radcowskiego.

Z tych przyczyn za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są one również pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Wbrew stanowisku skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom z art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ umożliwia dokonanie kontroli instancyjnej tego orzeczenia. Sąd pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala ocenić, że trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik

z egzaminu radcowskiego. Sąd odniósł się do zarzutów skarżącego, uzasadnił również, dlaczego odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela również ocenę Sądu pierwszej instancji, że organ obszernie odniósł się do zarzutów skargi związanych z wynikami innych zdających, którzy – jak twierdził skarżący – popełnili taki sam błąd, a ich praca nie została oceniona negatywnie, co jego zdaniem narusza art. 8 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Rację należy przyznać WSA, który podnosi, że każda sprawa ma charakter indywidualny, stwierdzając, że nie mogą wpłynąć na wynik sprawy okoliczności stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w innej indywidualnej sprawie ostatecznie zakończonej. Nie można, odwołując się do zasady równości, oczekiwać że rozwiązanie zadania z prawa gospodarczego, które zaważyło na negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego skarżącego, zostanie ocenione inaczej, jeśli nie ma wątpliwości, że rozwiązanie to musiało uzyskać wynik negatywny.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu

o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.