Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 369/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2 lit. b art. 10 ust. 1 art. 29 ust. 1 art. 47 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska . As. sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant : st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody z dnia 15 lutego 2007 roku nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Kosewska /-/ W. Długaszewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 grudnia 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 9 ust. 2b i 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), Prezydent Miasta [...] orzekł o zameldowaniu Z. Z. w lokalu mieszkalnym położonym w P., przy ulicy [...] na pobyt czasowy, trwający od 29 grudnia 2006 r. do 29 grudnia 2007 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji podał, że postępowanie w sprawie zameldowania Z. Z. zostało zainicjowane jego wnioskiem z dnia 7 stycznia 2004 r. o zameldowanie na pobyt stały. W toku postępowania na podstawie wizji lokalowej i oświadczeń zainteresowanych ustalono, że Z. Z. faktycznie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Organ, powołując się na obowiązek meldunkowy wynikający z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazał, że skoro wnioskodawca przebywa w spornym lokalu, to mimo sprzeciwu właściciela H. W., Z. Z. winien być tam zameldowany. Dokonano w ten sposób uregulowania istniejącego stanu faktycznego, albowiem meldunek ma charakter techniczny i porządkowy, a organ nie jest właściwy do rozstrzygania sporów między stronami postępowania. Organ, uwzględniając jednak prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt II. Ca 875/06, orzekający eksmisję Z. Z. i wstrzymujący jej wykonanie do czasu złożenia przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, uznał zameldowanie wnioskodawcy na pobyt stały jako bezzasadne. Podjęto natomiast decyzję o zameldowaniu tymczasowym na okres od 29 grudnia 2006 r. do 29 grudnia 2007 r. przyjmując, że w ciągu roku zostaną uregulowane sprawy przydziału lokalu socjalnego.

W odwołaniu H. W. zakwestionował powyższą decyzję, podkreślając, że nie wyraża zgody na zameldowanie na pobyt czasowy Z. Z. i opisując konflikt w jakim z nim pozostaje oraz sytuację swojej rodziny. Odwołujący się wskazał, że mimo, iż jest właścicielem spornego mieszkania nie ma do niego dostępu, co potwierdza fakt nie wpuszczenia go do lokalu w trakcie przeprowadzania wizji lokalowej.

Decyzją z dnia 15 lutego 2007 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy opisaną powyżej decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na treść art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, z którego wynika, że organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym, natomiast jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy.

W analizowanej sprawie zameldowanie Z. Z. nastąpiło w trybie administracyjnym, gdyż brak było zgody właściciela lokalu. Ustalono jednoznacznie, że Z. Z. faktycznie od kilku lat przebywa w przedmiotowym mieszkaniu, a H. W. temu nie zaprzecza. Organ drugiej instancji wskazał, że przy orzekaniu w sprawach meldunkowych nie jest brana pod uwagę kwestia posiadania lub nieposiadania uprawnień do lokalu, a jedynie faktyczne przebywanie w danym mieszkaniu. Zameldowanie jest bowiem czynnością rejestracyjną i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu. Nie rodzi żadnych praw do lokalu, ani też nikogo ich nie pozbawia. Obowiązkiem organów ewidencji ludności jest czuwanie nad prawidłową, czyli zgodną ze stanem faktycznym ewidencją osób, a więc meldowanie ich tam, gdzie rzeczywiście przebywają, a wymeldowanie ich z lokali, które opuścili. Uwzględniając jednakże prawomocny wyrok orzekający eksmisję Z. Z. z lokalu położonego w P. przy ulicy [...] i zapis o jej wstrzymaniu do chwili zaproponowania lokalu socjalnego zasadnym było, zdaniem organu odwoławczego, zameldowanie wnioskodawcy jedynie na pobyt czasowy, a nie pobyt stały.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. W. nie zgodził się z decyzją Prezydenta Miasta [...] i Wojewody [...], powtarzając argumentację podniesioną w odwołaniu. Skarżący podkreślił, że pobyt Z. Z. w jego mieszkaniu jest nielegalny, bo jest niezgodny z jego wolą i nie jest prawdą, że mieszka on tam od 1996 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania, stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu tego rodzaju naruszeń prawa zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] zarzucić nie można.

Materialno - prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). Według art. 10 ust. 1 tej ustawy osoba przebywająca pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest zobowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy. W świetle cytowanego przepisu przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt jej przebywania w oznaczonym lokalu, bez konieczności legitymowania się potwierdzeniem uprawnienia do przebywania w nim. Jest to konsekwencją charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby (art. 1 ust. 2 cyt. ustawy). Zameldowanie jest, więc wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 29 ust. 1 ustawy – obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji i rozpatrywanym w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy – właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu byli zobowiązani do potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy stanowi zatem czynność materialno – techniczną, uwarunkowaną kumulatywnym spełnieniem dwóch przesłanek w postaci faktycznego przebywania w danym lokalu osoby zgłaszającej zameldowanie oraz potwierdzenia tego pobytu, dokonanego przez właściciela lokalu lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do niego.

Przepis art. 47 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że właściwy organ gminy rozstrzyga o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania, jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, np. brak potwierdzenia właściciela lokalu.

W rozpatrywanej sprawie zasadnie organy administracji przyjęły, iż w celu pozytywnego załatwienia wniosku Z. Z. w przedmiocie zameldowania na pobyt stały w lokalu mieszkalnym położonym w P., przy ulicy [...] konieczne jest ustalenie w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności czy wnioskodawca zamieszkuje we wskazanym we wniosku lokalu z zamiarem stałego lub czasowego przebywania, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

Po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia powyżej przytoczonych przepisów prawa materialnego, albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że Z. Z. faktycznie zamieszkuje we wskazanym lokalu od dłuższego czasu. Fakt zamieszkania Z. Z. w spornym mieszkaniu potwierdzają wnioskodawca, jego żona K. W.-Z. oraz wyniki wizji lokalowej. Ponadto, co istotne, okoliczność ta na żadnym etapie postępowania administracyjnego, jak również w skardze, nie była kwestionowana przez stronę skarżącą.

W ocenie Sądu, istniały zatem podstawy prawne do zameldowania wnioskodawcy, albowiem ponad wszelką wątpliwość ustalono, że przebywa on w przedmiotowym mieszkaniu. Organ meldunkowy nie rejestruje w ten sposób uprawnień do lokalu osoby występującej o zameldowanie, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu. Jest rzeczą oczywistą, że uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt V SA 519/03, LEX nr 146738).

Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie prawomocnym wyrokiem sądowym została orzeczona eksmisja Z. Z. i jego żony, ale jednocześnie Sąd Okręgowy w Poznaniu (sygn. akt II. Ca 875/06) wstrzymał wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W tej sytuacji organy administracji, będąc związane orzeczeniem sądu cywilnego (na podstawie art. 365 § 1 Kodeks postępowania cywilnego), nie mogły tej okoliczności pominąć i zasadnie zarejestrowały fakt pobytu wnioskodawcy w spornym lokalu. Dopiero egzekucja wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jej pobytu w danym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 lub art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). Wobec możliwego w przyszłości wykonania wyroku sądowego w drodze egzekucji poprzez opróżnienie spornego lokalu i wydania go skarżącemu, trudno odmówić słuszności stanowisku organów, że pobyt wnioskodawcy jest w istocie pobytem czasowym, gdyż ograniczony jest zdarzeniem dotyczącym zaoferowania lokalu socjalnego.

W kwestii braku potwierdzonych uprawnień przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 20/01). W wyroku z dnia 27 maja 2002 r. Trybunał stwierdził niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek meldunkowy jest instytucją wynikająca z konstytucyjnej klauzuli porządku publicznego, mającą jednocześnie związek z ochroną praw i interesów jednostki. Organ prowadzący ewidencję jest zobowiązany do gromadzenia informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób, a nie do rejestracji uprawnień do lokalu. Przepis wymagający dla dokonania czynności meldunkowej potwierdzenia uprawnień został uznany za sprzeczny z konstytucyjną (art. 52 Konstytucji RP), zasadą swobodnego poruszania się po Rzeczypospolitej Polskiej oraz swobodnego wyboru miejsca zamieszkania i pobytu. Organy ewidencyjne nie są zatem uprawnione - w związku z powołanym powyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. - do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania w określonym miejscu. Wobec powyższego organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów art. 9 ust. 2a powołanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach, z uwzględnieniem faktu utraty z dniem 19 czerwca 2002 r. mocy obowiązującej przepisu art. 9 ust. 2 (wobec jego niekonstytucyjności).

Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi przy tym o to, by dane te odpowiadały stanowi faktycznemu. Skoro, więc niekwestionowaną w niniejszej sprawie okolicznością jest pobyt Z. Z. w spornym lokalu, to jego zameldowanie jest odzwierciedleniem stanu faktycznego. Zamieszkiwanie w danym lokalu oznacza, że interesy życiowe danej osoby na trwałe związane były z danym lokalem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r., sygn. akt I SA 3199/02, LEX nr 155903).

W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji trafnie wskazano, że obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynikający z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Osoba przybywająca do określonego lokalu winna w wykonaniu obowiązku meldunkowego w odpowiednim czasie zgłosić właściwemu organowi dane wymagane do zameldowania w miejscu pobytu. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Zameldowanie pod określonym adresem potwierdza jedynie miejsce zamieszkania osoby, a nie legalność jej pobytu i nie neguje praw własności skarżącego do przedmiotowego lokalu. W ocenie Sądu organy pierwszej i drugiej instancji ustaliły w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek koniecznych do zameldowania w niniejszej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 7 Kpa obowiązkiem organów administracji publicznej jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach realizacji tego obowiązku zobowiązane są one, w myśl art. 77 § 1 Kpa, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz zgodnie z art. 80 Kpa dokonać oceny, czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organy administracji obu instancji uczyniły zadość ciążącym na nich obowiązkom. Przeprowadziły bowiem niezbędne postępowanie dowodowe, przy uwzględnieniu bezspornego faktu pobytu Z. Z. w spornym mieszkaniu.

Niewątpliwie organ administracji winien również przeprowadzić postępowanie zgodnie z wymogami procesowymi w sposób zapewniający stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. W tym zakresie Sąd dostrzega naruszenie przez organy administracyjne obowiązku zapewnienia stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu poprzez przeprowadzenie wizji lokalowej pod nieobecność skarżącego, któremu wnioskodawca i jego żona uniemożliwili wejście do mieszkania. Niemniej w ocenie Sądu uchybienie to, choć istotne, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, albowiem skarżący uczestniczył aktywnie w postępowaniu przedstawiając swoje stanowisko, które zostało zawarte w decyzjach obu instancji. Wprawdzie udział w wizji lokalnej był niewątpliwie uprawnieniem skarżącego, jednak brak tego udziału nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy w szczególności, gdy zważy się, że wynik tej wizji, czyli fakt pobytu wnioskodawcy, nie był przez żadną ze stron kwestionowany, a skarżącemu wydano kopię protokołu tej czynności. Ponadto należy zauważyć, że organy administracyjne, zgodnie z ciążącym na nich obowiązkiem wynikającym z art. 10 Kpa, zapewniły stronom czynny udział w postępowaniu i umożliwiły im wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, zawiadamiając również H. W. o prawie zapoznania się z aktami sprawy i zgłaszania własnych wniosków dowodowych na etapie pierwszej i drugiej instancji.

Nie ulega wątpliwości, że w analizowanej sprawie czynność wizji lokalowej i jej wyniki miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednak ani sam fakt przeprowadzenia tej czynności, ani jej wynik nie był w toku postępowania administracyjnego, ani sądowego podważany, a jest to jeden z podstawowych dowodów w sprawie. W tej sytuacji brak jest podstaw do negowania tego dowodu tylko z przyczyn formalnych. Nie umniejszając wagi opisanego powyżej uchybienia, nie sposób nie dostrzec również, że ewentualne powtórzenie wizji lokalowej z tego powodu byłoby obecnie bezprzedmiotowe, albowiem okres zameldowania na pobyt czasowy minął w końcu grudnia 2007 r. Biorąc zatem pod uwagę tę okoliczność faktyczną uznać należy, że brak jest podstaw do usunięcia zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego z powodu wspomnianego uchybienia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi i orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

/-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/ W. Długaszewska

T.M.d