Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 274/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skarg Gminy, G. W., Z. J. i S. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 listopada 2002 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. H. S. i Z. J. wniosły o wszczęcie postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych związanych z instalacją centralnego ogrzewania w budynku przy ul. [...]. Podały, iż ich mieszkania, na skutek działań M. T. właścicielki mieszkania nr [...] w tej kamienicy, zostały pozbawione ogrzewania. Z akt sprawy wynika, że mieszkanie nr [...] stanowi odrębną własność J. K. i H. S., a mieszanie nr [...] stanowi odrębną własność Z. i S. J. W 1997 r. prawo odrębnej własności lokalu nr [...] nabyła M. T.

Po przeprowadzeniu oględzin i ustaleniu przyczyny przerwania dostarczania ciepła, decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał M. T. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. poprzez przywrócenie sprawności instalacji c.o. w budynku do stanu pierwotnego.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż w lokalu nr [...] na poddaszu został zdemontowany fragment rurociągu ciepłowniczego zasilający lokale w tym budynku, oraz lokal w oficynie budynku nr [...] przy ul. [...]. Zasilanie to dotychczas odbywało się z kotłowni zlokalizowanej w budynku nr [...] przy ul. [...]. Przerwanie ciągłości rurociągu ciepłowniczego spowodowało brak dostawy ciepła do lokali mieszkalnych, a tym samym zagrożenie życia i zdrowia ludzi, a także bezpieczeństwa stanu technicznego budynku. Jako podstawę prawną decyzji podano art. 66 Prawa budowlanego.

Od powyższej decyzji pismem z dnia 27 grudnia 2002 r. odwołanie złożyła M. T.

W wyniku rozpoznania odwołania [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. znak [...] uchylającą zaskarżoną decyzję organu l instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż nieprawidłowo zastosowano art. 66 Prawa budowlanego. Organ polecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy dochowanie obowiązków wynikających z art. 77 k.p.a., zastosowanie odpowiedniego trybu postępowania, a także rozważenie, czy zachodzą okoliczności stanowiące zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Nadto organ II Instancji zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego adresatem obowiązku jest wyłącznie właściciel lub zarządca budynku.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. wydał decyzję Nr [...] nakazującą właścicielom lokali w budynku przy ul. [...]: M. T., Zarządowi Budynków Komunalnych, K. K., Z. i S. J., H. S. i J. K. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku w oparciu o opinię techniczną z dnia [...] stycznia 2003 r. poprzez przywrócenie ciągłości instalacji c.o. w lokalu nr [...] na poddaszu przez uzupełnienie zdemontowanej części instalacji c.o. Uzasadniając tą decyzję organ podał, iż brak dostawy ciepła do lokali mieszkalnych został spowodowany usunięciem części rurociągu w lokalu nr [...] podczas adaptacji poddasza i to stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa stanu technicznego budynku. Podano, iż przedmiotowy budynek nie posiada instalacji elektrycznej przystosowanej do celów grzewczych wobec czego lokale mieszkalne zostały pozbawione innej możliwości ogrzewania. Brak ogrzewania części budynku może doprowadzić do awarii rurociągów wodnych i kanalizacyjnych oraz do destrukcji elementów konstrukcyjnych budynku, a ogrzewanie mieszkań piecykami elektrycznymi może grozić pożarem.

Od tej decyzji odwołanie złożyli M. T. oraz Z. i S. J.

Po rozpoznaniu tych odwołań decyzją z dnia [...] maja 2003 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ponownie uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2003 r. i umorzył postępowanie w sprawie użytkowania obiektu budowlanego - budynku przy ul. [...] a w K. w sposób zagrażający życiu i zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że zastosowany w postępowaniu tryb przewidziany w art. 66 Prawa budowlanego był niewłaściwy. Organ odwoławczy

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

wyjaśnił, iż decyzja wydana na podstawie art. 66 Prawa budowlanego może dotyczyć wyłącznie nakazu dokonania w celu usunięcia nieprawidłowości niezbędnych zmian, a nie jak orzekł organ l instancji nakazania przywrócenia sprawności instalacji c.o. do stanu pierwotnego z pominięciem zgody wszystkich współwłaścicieli budynku. Organ II instancji nie podzielił stanowiska organu l instancji, iż budynek jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu jego mieszkańców. Nadto współwłaściciele spornej nieruchomości wykonali już we własnych lokalach niezależne ogrzewanie gazowe, zatem trudno uznać, iż decyzja nakazująca przywrócenie ciągłości instalacji c.o. dla lokali budynku przy ul. [...] i [...] jest nakazaniem dokonania niezbędnych zmian w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i jest zgodna z wolą wszystkich współwłaścicieli.

Zdaniem organu odwoławczego spór toczący się pomiędzy członkami wspólnoty dotyczący demontażu instalacji c.o. może być rozstrzygnięty na podstawie przepisów prawa cywilnego przez sąd powszechny. Wojewódzki Inspektor polecił organowi l instancji załatwić cześć wniosku dotyczącą wykonania robót budowlanych związanych z instalacja c.o. w lokalu nr [...].

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli H. S., J. K., Z. i S. J. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając jej naruszenie prawa materialnego.

Wyrokiem z dnia 9 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał na treść § 49 i § 132 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te stanowią, że budynek i pomieszczenia powinny być wyposażone w instalacje do ogrzewania pomieszczeń w okresie obniżonych temperatur. Budynek, który ze względu na swoje przeznaczenie wymaga ogrzewania, powinien być wyposażony w instalację centralnego ogrzewania lub inne rodzaje instalacji nie będące piecami lub trzonami kuchennymi, umożliwiające dotrzymanie w poszczególnych pomieszczeniach temperatury obliczeniowej określonej w [...] Normach. Nadto w dalszej części uzasadnienia wskazano na przepisy § 49 i § 134 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (D.U. z 2002 r. Nr 75, poz.690) oraz przepisy rozporządzenia

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (D.U. z 1999 r. Nr.74, poz.836). Sąd nie podzielił stanowiska organu II instancji i stwierdził, że decyzja wydana na podstawie art. 66 Prawa budowlanego może dotyczyć nakazania dokonania niezbędnych zmian, a nie tylko nakazania przywrócenia sprawności instalacji c.o. do stanu pierwotnego. Sąd nie zgodził się również z twierdzeniem organu odwoławczego, iż spór toczący się pomiędzy współwłaścicielami co do demontażu instalacji c.o. może być rozstrzygnięty jedynie na podstawie przepisów prawa cywilnego. Zdaniem Sądu sprawa ta miałaby charakter sprawy cywilnej, gdyby brak było przepisu prawa zezwalającego organowi administracyjnemu na interwencję w takiej sprawie.

Po ponownym rozparzeniu odwołań od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał decyzję z dnia [...] września 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Organ wskazał, iż ustalenie prawidłowego kręgu adresatów zaskarżonej decyzji wymaga dodatkowego postępowania wyjaśniającego, bowiem jak zauważył organ Zarząd Budynków Komunalnych nie jest już zarządcą spornej nieruchomości, a Gmina [...] jest współwłaścicielem budynku przy ul. [...]. Organ odwoławczy polecił organowi l instancji wyjaśnić z której kotłowni był zasilany budynek przy ul. [...] a wobec niejasności decyzji w tym zakresie. Polecił przesłuchać strony na rozprawie zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Ponownie prowadząc postępowanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. odmówił właścicielom budynku nr [...] a przy ul. [...] w K. nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku, polegających na odcięciu ciągłości zasilania i powrotu czynnika grzewczego z kotłowni c.o. gazowej zlokalizowanej przy ul. [...] zasilającej w czynnik grzewczy c.o. budynek przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, iż wypełniając polecenia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ przeprowadził oględziny przedmiotowego budynku. Ustalono, iż wszystkie lokale w tym budynku posiadają ogrzewanie. Nadto przeprowadzono rozprawę i przesłuchano strony postępowania. Ustalono krąg stron postępowania w osobach: H. S.,

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

P. W., G. W., Z. J., S. J., K. K., M. T. oraz Gminy [...]. Jako stronę uznano właściciela nieruchomości sąsiedniej A. G. Nadto organ nadzoru zażądał od stron opinii technicznej dotyczącej stanu instalacji c.o. w budynku. Rozważając stan prawny organ l instancji stwierdził, iż przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zezwalają na ogrzewanie poszczególnych lokali np. za pomocą urządzeń grzewczych zamontowanych w tych lokalach albo instalacji c.o. obejmującej dany lokal, bowiem nie precyzują, że budynek winien być ogrzewany wyłącznie przez instalację c.o. Organ stwierdził, iż organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek usunięcia nieprawidłowości w budynku, a nie jego poszczególnych lokali. Obiekt jako całość jest ogrzewany, bowiem wszystkie lokale posiadają ogrzewanie. Nadto podano, iż wszelkie roszczenia odszkodowawcze pomiędzy stronami należą do kognicji sadów cywilnych. Organ l instancji stwierdził nadto, że nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Budynek nie jest w nieodpowiednim stanie technicznym, nie jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Brak zatem podstaw do nakazania usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku.

Od decyzji powyższej odwołanie złożyła H. S.

Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] października 2005 r. znak [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy podał, iż zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ nadzoru stwierdził, że przedłożone przez strony opinie techniczne instalacji grzewczej w budynku nie są wystarczające do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Nie zawierają one bowiem stwierdzenia, czy instalacje grzewcze zastępcze spełniają wymagania zawarte w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie normowych parametrów temperatury w pomieszczeniach oraz ochrony cieplnej całego budynku. Organ l instancji powinien był skorzystać w tej sytuacji z uprawnienia, jakie daje mu art. 81 ust. 4 Prawa

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

budowlanego, czyli zlecić wykonanie dodatkowych opinii na koszt osoby zobowiązanej. W pozostałym zakresie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu l instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II Instancji polecił ustalić czy obecnie wykorzystywane w budynku instalacje grzewcze zapewniają dostarczenie odpowiedniej ilości energii cieplnej dla całego budynku, gdyż z akt sprawy wynika, że brak jest ogrzewania klatki schodowej oraz piwnic.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] nakazał współwłaścicielom budynku przy ul. [...] a w K. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku w zakresie nieprawidłowego stanu technicznego instalacji centralnego ogrzewania przez wykonanie robót budowlanych polegających na:

1. wykonaniu instalacji etażowej c.o. w mieszkaniu nr [...] przez zamontowanie w łazience kotła dwufunkcyjnego z zamknięta komorą spalania wraz z instalacją rozprowadzającą czynnik grzewczy, zamontowaniem grzejników, armatury, zaworów regulacyjnych i odpowietrzników oraz podłączeniem kotła do istniejącego przewodu spalinowego po zamontowaniu w nim wkładki ze stali nierdzewnej - zgodnie z "Projektem instalacji c.o. w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K." wykonanym przez A. w K. dr inż. B. M. w czerwcu 2007 r.;

2. zamontowaniu w lokalu usługowym pracowni kapeluszy elektrycznego podgrzewacza pojemnościowego (piec akumulacyjny) z dynamicznym rozładowaniem;

3. zastosowaniu do ogrzewania klatki schodowej ogrzewania elektrycznego z

pomiarem energii elektrycznej z licznika oświetlenia.

Prace te należałoby wykonać zgodnie z "Ekspertyzą techniczną w sprawie oceny stanu technicznego podstawowej instalacji centralnego ogrzewania w budynku wraz z jej inwentaryzacją oraz oceną techniczną instalacji zastępczych centralnego ogrzewania w lokalach mieszkalnych i usługowych w budynku przy ul. [...] a w K." opracowaną przez "A." dr inż. B. M. w K.

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

Organ w uzasadnieniu wskazał, iż korzystając z uprawnień przyznanych mu przez art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego zlecił firmie "A." wykonanie dodatkowej ekspertyzy dotyczącej oceny stanu instalacji c.o. w budynku oraz ogrzewania etażowego w poszczególnych lokalach mieszkalnych na koszt współwłaścicieli budynku przy ul. [...]. Organ przytoczył wnioski zawarte w wymienionej ekspertyzie, które jednoznacznie stwierdzają, iż nie jest celowe przywrócenie poprzednio istniejącej instalacji centralnego ogrzewania, gdyż jej żywotność oceniono na od 5 do 10 lat, stwierdzono jej niewydolność ciśnieniową co w praktyce oznacza wykonanie jej od nowa. Nadto stwierdzono, iż istniejące w lokalach mieszkalnych i usługowych instalacje grzewcze są zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (D.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Ekspertyza zawiera także "Projekt" wskazujący sposób i zakres niezbędnych robót budowlanych i ta opinia jest kompletna oraz pozwala na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie organu l-instancji stan techniczny przedmiotowego budynku jest sprzeczny z przepisami art. 5 Prawa budowlanego oraz § 134 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych. Organ przychylił się do wskazań zwartych w cytowanej ekspertyzie akcentując, iż część współwłaścicieli budynku wyraziło wolę korzystania z ogrzewania wykonanego przez nich na własny koszt. Organ wskazał, iż nałożony obowiązek obciąża wszystkich współwłaścicieli budynku przy ul. [...], zgodnie z dyspozycją art. 61 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane. Organ podkreślił, iż ewentualne roszczenia odszkodowawcze współwłaścicieli należą do kognicji sadów cywilnych.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli G. W. zarzucając jej naruszenie obowiązujących przepisów i ingerencję w prawo własności oraz Z. J. wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

W wyniku rozpoznania odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że po dokonaniu kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego organu l instancji i wydanej decyzji organ ten uczynił zadość przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Podano, że w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, postanowieniem z dnia [...].11.2004 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zażądał od współwłaścicieli budynku przy ul. [...] w K. przedłożenia oceny technicznej instalacji c.o. w budynku przy ul. [...], zawierającą inwentaryzację istniejących instalacji grzewczych w budynku mieszkalnym oraz uwzględniającej możliwość przywrócenia ogrzewania c.o. z kotłowni zlokalizowanej w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. W wykonaniu powyższego obowiązku M. T. przedłożyła: opinię techniczną autorstwa P. G. D. z dnia [...] marca 2005 r. dotyczącą oceny stanu technicznego instalacji centralnego ogrzewania w lokalu mieszkalnym nr [...] w K. przy ul. [...], a H. S. przedłożyła ocenę stanu technicznego instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym przy ul. [...] a autorstwa A. G. z kwietnia 2005 r. Przedłożone do akt sprawy oceny techniczne nie zawierały oceny instalacji grzewczych -zastępczych pod względem dostarczenia odpowiedniej ilości energii cieplnej dla całego budynku, jak również nie ustosunkowano się w nich do kwestii braku ogrzewania klatki schodowej. Zatem organ I instancji na podstawie art. 81 c ust. 4 ustawy Prawo budowlane należało w takiej sytuacji zlecić wykonanie dodatkowej ekspertyzy i taką też w tej sprawie zamówiono.

Organ podał, że przedłożona do akt sprawy "Ekspertyza techniczna w sprawie oceny stanu technicznego podstawowej instalacji centralnego ogrzewania w budynku wraz z jej inwentaryzacją oraz oceną techniczną instalacji zastępczych centralnego ogrzewania w lokalach mieszkalnych [...] usługowych w budynku przy ul. [...] w K." opracowana przez dr inż. B. M., mgr inż. J. G., dr hab. inż. M. H. wraz z "Projektem instalacji c.o. w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K." spełniają

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

wymagania postawione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Powyższa ekspertyza wskazała, iż:

- próby przywrócenia poprzedniego przebiegu ciepłociągu zasilającego rozdzielacz w budynku przy ul.[...] bez powtórnego poprowadzenia przewodów w mieszkaniu nr [...] są niewykonalne;

- z dużym prawdopodobieństwem (prawie z pewnością) można stwierdzić, że instalacja c, o. nie wytrzyma próby ciśnieniowej tzn. ciśnienia na poziomie 9 bar. Żywotność obecnej instalacji należy ocenić na 5-10 lat. Odtworzenie instalacji w praktyce wymagałoby wykonanie jej od nowa (modernizacja z całkowitą przebudową);

- z uwagi na istniejące problemy, przywrócenie instalacji do stanu pierwotnego należy odrzucić, a także istnienie indywidualnych ogrzewań etażowych wskazuje, że rozwiązanie to należy rozszerzyć na wszystkie mieszkania;

- brak ogrzewania klatki schodowej może skutkować obniżeniem się temperatury do poziomu 2,5 °C. Temperatura ta może spaść jeszcze bardziej gdy nie bada zamykane drzwi wejściowe do budynku;

- do ogrzewania klatki schodowej można zastosować ogrzewanie elektryczne z pomiarem energii elektrycznej z licznika oświetlenia;

- przy obecnej funkcji piwnicy ogrzewanie nie jest wymagane;

- istniejące zastępcze instalacje grzewcze w mieszkaniach i lokalach usługowych są zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690). Instalacje są sprawne technicznie i nie stanowią zagrożenia dla mieszkańców budynku;

- w lokalu usługowym pracowni kapeluszy należy zamontować elektryczny podgrzewacz pojemnościowy (piec akumulacyjny) z dynamicznym rozładowaniem o mocy ok. 3800 W;

- w mieszkaniu nr [...] należy wykonać instalacją grzewczą etażową według dołączonego do ekspertyzy projektu.

Dalej organ wskazał, że w oparciu o powyższy materiał dowodowy, zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy podniósł, iż celem tego przepisu jest zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektów budowlanych. Konstrukcja normy prawnej zawartej w

Sygn. akt lI SA/Kr 274/08

omawianym przepisie, a w szczególności użyty zwrot "właściwy organ wydaje decyzję nakazującą" wskazuje, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu mają charakter związany. Oznacza to, że jeśli wystąpi choćby jedna z określonych w art. 66 pkt 1-3 (nieodpowiedni stan techniczny obiektu, obiekt otoczenie, obiekt jest użytkowany w sposób zagrażający życiu), to organ nadzoru jest nie tylko uprawniony, lecz zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Organ zaznaczył, iż przepisy Prawa budowlanego i aktów wykonawczych do tej ustawy mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących i muszą być ściśle stosowane. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na treść art. 5 Prawa budowlanego, zgodnie z którym obiekt budowlany należy użytkować i utrzymywać zgodnie z jego przeznaczeniem, a w szczególności w zakresie oświetlenia, zapotrzebowania w wodę, odprowadzania ścieków i usuwania odpadów, ogrzewania, wentylacji oraz łączności. Nadto organ powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. z 1999 r. Nr 74, poz. 836 z późn. zm.), które określają warunki, które mają zapewnić utrzymanie stanu technicznego budynku na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia w okresie jego użytkowania, ochronę zdrowia i życia ludzi w pomieszczeniach budynku, utrzymanie wymaganego stanu estetycznego oraz jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. W myśl § 8 tego rozporządzenia wszelkie zmiany w stosunku do istniejących rozwiązań, dokonywane w związku z wykonywaniem robót remontowych, nie powinny powodować pogorszenia stanu technicznego i właściwości użytkowych elementów budynku oraz naruszać interesów użytkowników lokali lub osób trzecich.

Zdaniem organu odwoławczego organ nadzoru budowlanego l instancji prawidłowo podjął działania w celu eliminacji stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie. Organ wskazał, że instalacja centralnego ogrzewania jest współwłasnością wszystkich właścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniowa, nawet tych części, które znajdują się w mieszkaniach, o czym mówi art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Zgodnie z powyższym odnosząc się do zarzutów wniesionych przez skarżących organ stwierdził, iż nieprawidłowości w postaci braku

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

ogrzewania w mieszkaniu nr [...], w pracowni kapeluszy oraz na klatce schodowej budynku mieszkalno - usługowego w K. przy ul. [...] a mają wpływ na ogrzewanie całego budynku, co w konsekwencji powoduje, że obowiązek nałożony skarżoną decyzją jest prawidłowy i ma oparcie w § 49 i § 132 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny podlegać budynki i ich usytuowanie. Jednocześnie w myśl § 134 ww. rozporządzenia instalacje i urządzenia do ogrzewania budynku powinny mieć szczytową moc cieplną określoną zgodnie z [...] Normami dotyczącymi obliczania zapotrzebowania na ciepło pomieszczeń, a także obliczania oporu cieplnego i współczynnika przenikania ciepła przegród budowlanych. Organ podał, iż w "Ekspertyzie technicznej w sprawie oceny stanu technicznego podstawowej instalacji centralnego ogrzewania w budynku wraz z jej inwentaryzacją oraz oceną techniczną instalacji zastępczych centralnego ogrzewania w lokalach mieszkalnych i usługowych w budynku przy ul. [...] w K.", brak ogrzewania mieszkania nr [...], pracowni kapeluszy, klatki schodowej jest naruszeniem wymagań wynikających z powyżej przytoczonych przepisów prawa. Zatem organ odwoławczy będąc związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lutego 2004 r., sygn. akt. IISA/Kr 1464/03, jak również biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy w sprawie przychylił się do stanowiska organu l instancji, iż brak ogrzewania w poszczególnych pomieszczeniach budynku mieszkalno - usługowego w K. przy ul. [...] w K. jest nieodpowiednim stanem technicznym. Jednocześnie organ zaznaczył, że zastępcze instalacje grzewcze w poszczególnych mieszkaniach budynku mieszkalno - usługowym są zgodne z obecnie obowiązującymi przepisami prawa jak również są sprawne technicznie i nie stanowią zagrożenia dla mieszkańców budynku.

Organ podał, że w obiekcie, w którym istniała instalacja centralnego ogrzewania, zgodnie z § 11 oraz § 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych winien być zachowany zakres funkcjonowania istniejącej wcześniej instalacji.

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

W ocenie organu odwoławczego obowiązek objęty tą decyzją musi być nałożony na wszystkich współwłaścicieli budynku przy ul. [...], bowiem organ nadzoru budowlanego nie bada przyczyn powstania tych nieprawidłowości, ani osób winnych ich powstania. Jego zadaniem tylko stwierdzenie występowania nieprawidłowości oraz nałożenie obowiązku ich usunięcia na właściciela lub zarządcę, co jest zgodne z art. 61 Prawa budowlanego. Zdaniem organu roszczenia z tytułu odszkodowania za poniesione koszty może rozstrzygać sąd cywilny.

Na powyższą decyzję skargę w dniu [...] lutego 2008 r. złożyła Gmina [...] wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości względnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Kwestionowanej decyzji skarżąca strona zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 2 § 1 k.p.c., art. 80 ust 2 pkt. 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.).

Strona skarżąca podniosła, iż nieruchomość położona przy ul. [...] w K. stanowi własność wspólnoty mieszkaniowej, która jest tzw. "małą wspólnotą mieszkaniową" gdyż liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych nie jest większa niż siedem. Gmina podała, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.) wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, zatem wspólnotę tworzą zarówno właściciele lokali wyodrębnionych jak i niewyodrębnionych. Przedmiotem własności lokalu jest odrębna nieruchomość będąca samodzielnym lokalem mieszkalnym lub użytkowym. Drugim natomiast elementem stanowiącym zrąb konstrukcji prawnej wspólnoty mieszkaniowej jest udział właściciela lokalu w nieruchomości wspólnej. Gmina wskazała na treść art. 3 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym nieruchomość wspólna obejmuje grunt oraz wszelkie części budynku i inne urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Skarżąca podniosła, że budynek wyposażony był w jednolity system ogrzewania, zatem bezspornym jest fakt, iż instalacja grzewcza w ww. budynku była urządzeniem nie służącym wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Z urządzeń takich korzystali wszyscy właściciele lokali zarówno

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

w ten sposób, iż ciepło doprowadzane było do przedmiotu ich własności, jak i w ten sposób, iż ogrzewane były również części wspólne nieruchomości.

Dalej Gmina [...] wskazała, że odłączenie lokalu mieszkalnego nr [...] od wspólnej instalacji centralnego ogrzewania pozbawiło możliwość dostawy energii cieplnej do przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie dokonanie czynności, o której mowa powyżej, spowodowało konieczność poniesienia przez pozostałych współwłaścicieli kosztów zainstalowania zastępczego ogrzewania w ich lokalach. Oznacza to, iż działania jednego z właścicieli, polegające na usunięciu fragmentu rurociągu, pozostały poza granicami przysługującego mu prawa. Skarżąca wywodzi, że możliwość podjęcia tej czynności uzależniona była od uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli budynku. W przypadku ingerencji w którykolwiek z elementów części wspólnej nieruchomości wymagana jest zgoda członków danej wspólnoty mieszkaniowej, która wyrażana jest w formie uchwały. Ponieważ ww. wspólnota mieszkaniowa jest tzw. małą wspólnotą, tzn. taką w której liczba lokali nie jest większa niż siedem, to do rozporządzania rzeczą wspólną potrzebna była zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Ponadto Gmina podniosła, że przez podjęcie tej czynności właściciel lokalu nr [...] złamał art. 140 K.c. mówiący o tym, iż właścicielowi wolno czynić ze swoją rzeczą wszystko, co nie jest zabronione przez ustawy, zasady współżycia społecznego i co nie pozostaje w sprzeczności ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem prawa. Zdaniem strony skarżącej osobą w pełni odpowiedzialną za zaistniały stan rzeczy jest właścicielka lokalu mieszkalnego nr [...]. Zatem właścicielka przedmiotowego lokalu winna jest doprowadzenia do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowej nieruchomości poprzez przywrócenie sprawności instalacji centralnego ogrzewania w budynku do stanu pierwotnego na własny koszt, a skoro nie jest to w istniejącej stanie faktycznym możliwe to koszty tego stanu rzeczy i wykonania nakazów zawartych w przedmiotowej decyzji organu II instancji nie mogą ponosić pozostali członkowie wspólnoty mieszkaniowej, gdyż rażąco naruszałoby to zasady współżycia społecznego.

Gmina [...] podkreśliła, że po samowolnym zdemontowaniu fragmentu instalacji grzewczej przez właściciela mieszkania nr [...] pozostali współwłaściciele zostali zmuszeni do wykonania na własny koszt zastępczego ogrzewania swoich lokali. Wobec

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

powyższego obecny system ogrzewania przedmiotowego budynku nie stanowi części wspólnej nieruchomości, co potwierdza cytowana ekspertyza techniczna wykonana przez dr inż. B. M. Zdaniem Gminy decyzja organu nadzoru budowlanego powinna ograniczać się tylko do rozstrzygnięcia o wykonaniu ogrzewania części faktycznie wspólnych czyli zobowiązania współwłaścicieli do ogrzewania klatki schodowej. Z przedstawionego wywodu zdaniem skarżącej wynika, że sprawa ma charakter cywilno - prawny i tym samym nie było podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej.

Strona skarżąca nie podzieliła stanowiska Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że jedynie roszczenia pomiędzy współwłaścicielami budynku z tytułu odszkodowania za poniesione przez nich przez koszty rozstrzyga sąd cywilny. W zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej przyznał, iż "organ nadzoru budowlanego nie bada przyczyn powstania nieprawidłowości, a tym bardziej winnych ich powstania.". Gmina [...] podniosła, iż jest to sprzeczne z podstawowymi przepisami procedury administracyjnej, stosownie do których podstawowym obowiązkiem organu jest ustalenie prawidłowego stanu faktycznego - prawnego sprawy - art. 75 § 1 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., co w ocenie strony skarżącej skutkuje wznowieniem postępowania w celu naprawienia mających miejsce uchybień. Organ administracji publicznej nie traktował Gminy [...] jako strony postępowania, która jest przecież współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, a zaskarżona decyzja została przekazana Gminie jedynie "do wiadomości". Gmina [...] jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości i jest stroną postępowania, zarówno w znaczeniu subiektywnym jak i obiektywnym, dlatego że postępowanie to dotyczy jej uprawnień i obowiązków. Powyższe stanowi w ocenie skarżącej rażące naruszenie art. 28 k.p.a. i daje podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odrębną skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak [...] złożyli w dniu 19 lutego 2008 r. G. i Z. W. oraz Z. i S. J. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub o

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Kwestionowanej decyzji skarżący zarzucili rażące naruszenie przepisów prawa, a to art. 16 § 1 K.p.a. w związku z art. 2 § 1 K.p.c., art. 80 ust 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji skarżący przytoczyli przepisy dotyczące wspólnot mieszkaniowych oraz argumentację identyczną jak zawarta w skardze Gminy [...].

W odpowiedzi na skargę (identycznej w brzmieniu co do obydwu skarg) organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w kwestionowanej decyzji.

Na rozprawie strony podtrzymały swoją argumentację. Pełnomocnik Gminy [...] dodatkowo podniósł wadliwość zaskarżonej decyzji z powodu braku możliwość jej wykonania w postępowaniu egzekucyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarżące strony z zachowaniem 30-dniwoego terminu wniosły skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak [...].

Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l-instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w K. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa.

W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego i postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l-instancji.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w tej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 9 lutego 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 1464/03 uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2003 r., którą to decyzją uchylono poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2003 r. nakazującą współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w K. wykonanie określonych czynności i jednocześnie Wojewódzki Inspektor umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wyrokiem tym przesądzono dopuszczalność prowadzenia w tej sprawie postępowania administracyjnego, nakazano szczegółowe wyjaśnienie stanu faktycznego i wskazano, że z obowiązujących przepisów wynika konieczność ogrzewania budynków przeznaczonych na pobyt ludzi lub prowadzenie działalności usługowej. W związku z tym ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie bada już tych okoliczności.

Ponownie prowadząc postępowanie organy administracji wskazały na art. 66 Prawa budowlanego jako podstawę prawną rozstrzygania w tej sprawie.

W dacie wydawania decyzji przez organ odwoławczy art. 66 ww. ustawy stanowił, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:

1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

- właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Ustalając stan faktyczny tejże sprawy organy administracji uznały, że budynek przy ul. [...] w K. jest w nieodpowiednim stanie technicznym, a tenże nieodpowiedni stan techniczny wynika z nieprawidłowego stanu technicznego instalacji centralnego ogrzewania. W ocenie organów administracji usunięcie tego "nieprawidłowego stanu technicznego budynku" miałoby polegać na - opisując skrótowo

- wykonaniu instalacji c.o. w mieszkaniu nr [...], w lokalu usługowym (pracownia kapeluszy) oraz zamontowaniu ogrzewania klatki schodowej. Wykonanie tych obowiązków nałożono na wszystkich współwłaścicieli budynku.

W pierwszej kolejności należy podnieść zasadność zarzutu Gminy [...], iż zaskarżona decyzja jest obarczona wadą uniemożliwiającą jej wykonanie w drodze postępowania egzekucyjnego i w związku z tym narusza art. 107 K.p.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej musi być sformułowane w taki sposób, aby było możliwe jej wykonanie nie tylko dobrowolnie przez stronę (strony), ale przede wszystkim w taki sposób, aby wydaną decyzję można było wykonać w drodze przymusowej z zastosowaniem egzekucji administracyjnej.

Stąd samo rozstrzygnięcie musi być jasne, precyzyjne i nie pozostawiać wątpliwości co do jego treści. W tej zaś sprawie decyzja określa jedynie nakaz wykonania instalacji centralnego ogrzewania, ale nie precyzuje, na czym wykonanie tej instalacji miałoby polegać. To, że z samej treści zaskarżonej decyzji wynika odesłanie do szczegółowego opracowania znajdującego się w aktach sprawy nie oznacza, że to opracowanie (ekspertyza) stanowi część decyzji. Decyzja administracyjna może wówczas zawierać załączniki, jeżeli obowiązek ich "załączenia" wynika z obowiązujących przepisów. Innymi słowy musiałby w przepisach Prawa budowlanego lub innej ustawy istnieć przepis, który pozwalałby na uznanie za załącznik będący integralną częścią decyzji ekspertyzę techniczną określającą zasady wykonania określonych czynności na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Takiego przepisu jednak nie ma. Już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 6.09.2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1498/04 zawarł pogląd, zgodnie z którym

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

niedopuszczalnym jest rozstrzygniecie, które nałożony obowiązek opisuje poprzez odesłanie do zaleceń zawartych w ekspertyzie technicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w tej sprawie stanowisko to aprobuje.

Tym samym wadą było to, że szczegółową treść "całego" obowiązku wykonania instalacji c.o. precyzyjnie nie zawarto w zaskarżonej decyzji.

Nie jest to jedyna wada.

W tej sprawie organy administracji nie wyjaśniły, czy wszystkie nałożone zaskarżoną decyzją obowiązki stanowią usunięcie "nieodpowiedniego stanu technicznego budynku". Już w wyroku z dnia 9 lutego 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 1464/03 Sąd nakazał dokładne ustalenie, czy zachodzi przesłanka "nieodpowiedniego stanu technicznego" budynku lub inna przesłanka opisana w art. 66 Prawa budowlanego. W wykonaniu tej części wytycznych wyroku organy administracji podniosły, że sam brak ogrzewania mieszkania nr [...], lokalu usługowego (pracowni kapeluszy) i klatki schodowej uzasadnia zaistnienie tejże przesłanki, bo kwestię ta przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (strona 10, wers 19-20 liczony "od góry", karta nr 27 akt postępowania administracyjnego). Taka argumentacja nie jest uzasadniona i jest częściowo wadliwa - lokal mieszany nr [...] i lokal usługowy jest bowiem przynajmniej częściowo ogrzewany.

Okoliczność, że przepisy określające warunki techniczne lokali mieszkalno-usługowych nakazują instalowanie systemu ogrzewania danej kategorii pomieszczeń nie przesądza jeszcze, że brak takiej instalacji stanowi już przypadek "nieodpowiedniego stanu technicznego". W tej zaś sprawie ze zgromadzonych przez organy administracji dokumentów wynika, że tak mieszkanie nr [...], jak i lokal usługowy został wyposażony w system ogrzewania. W istocie więc jedynie klatka schodowa nie jest ogrzewana. Tym samym organy administracji winny w pierwszej kolejności wykazać, że dotychczas istniejące ogrzewanie w mieszkaniu nr [...] i lokalu usługowym jest na tyle nieodpowiednie lub niewłaściwe, że uzasadnia to uznanie, iż sam budynek (a nie tylko te wyodrębnione lokale) znajdują się w "nieodpowiednim stanie technicznym". To samo dotyczy braku ogrzewania klatki schodowej, przy czym sam fakt nie ogrzewania tej klatki nie musi automatycznie prowadzić do uznania, że ma miejsce "nieodpowiedni stan techniczny" budynku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22.06.201 r., sygn. akt IV SA

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

1103/99 (opub. w LEX nr 53388) stwierdził w tezie, że "organ nadzoru może uznać za nieodpowiedni stan techniczny wówczas, gdy ujawniony stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów (...)", w innym bowiem przypadku miałaby miejsce możliwość nakładania na właściciela obowiązku wykonania czynności nie wynikających z przepisów prawa. Tym samym do uznania, że w tej sprawie usunięcie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku obejmuje nakazanie wykonania instalacji centralnego ogrzewania winno wynikać z naruszania w stanie faktycznym sprawy będącym podstawą do wydania zaskarżonej decyzji - przepisów prawa. Tej okoliczności również organy nie wyjaśniły i nie wskazały, że istniejące ogrzewanie tak mieszkania nr [...] jak i lokalu usługowego narusza obowiązujące przepisy i w związku z tym jest nieodpowiednie lub niewłaściwe.

Sąd w tej sprawie nie podziela poglądu organów administracji, iż - niezależnie od nie wyjaśnienia zachodzenia przesłanki "nieodpowiedniego stanu technicznego" -nałożenie obowiązku wykonania instalacji centralnego ogrzewania w mieszkaniu nr [...] i lokalu usługowym winno obciążać wszystkich współwłaścicieli budynku. Z akt sprawy wynika, że w budynku przy ul. [...] w K. powstała wspólnota mieszkaniowa (tzw. "mała" wspólnota mieszkaniowa, bowiem ilość wyodrębnionych lokali wynosi mniej niż 7). Usunięcie nieprawidłowego stanu technicznego budynku na podstawie art. 66 Prawa budowlanego musi uwzględniać indywidualne cechy techniczne takiego budynku i zakres prac związany z ich usunięciem. Rodzaj i zakres nakazów zawsze winien być zależny od konkretnych ustaleń. Sąd nie podziela stanowiska, że cała instalacja centralnego ogrzewania w budynku przy ul. [...] w K. stanowi część wspólną budynku. Częścią wspólną są bowiem te urządzenia, które nie służą do użytku wyłącznie przez właściciela lokalu (art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z poźn. zm.). Innymi słowy urządzenie (sieć techniczna) zainstalowana w budynku z wyodrębnionymi lokalami tylko wówczas stanowi część wspólną, jeżeli korzystają z niej przynajmniej dwaj właściciele takich lokali. Nie oznacza to, że cała sieć techniczna doprowadzającą tzw. media stanowi część wspólną budynku. W samej sieci należy wyodrębnić - o ile jest to możliwe - tą jej część, która służy wyłącznie właścicielowi danego lokalu i tą

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

część, która służy jeszcze innym właścicielom lokali. Odnosząc ten pogląd do sieci centralnego ogrzewania należy stwierdzić, iż częścią wspólną tej sieci będzie ta jej część, która służy do przesyłania ciepła do poszczególnych lokali. Natomiast część tej sieci, zainstalowana w poszczególnych lokalach i służąca tylko do odbioru ciepła dla danego pomieszczenia i nie będąca jednocześnie fragmentem sieci pozwalającym na utrzymanie dostaw ciepła do innych lokali - stanowi część odrębną sieci służącą zaspokajaniu potrzeb tylko właściciela danego lokalu. Odnosząc te rozważania do tej sprawy należy stwierdzić, iż stan faktyczny potwierdza taką interpretację. W innych bowiem lokalach mieszalnych (np. nr [...], nr [...], nr [...]) zainstalowano odrębne autonomiczne ogrzewania, służące ogrzaniu tylko jednego lokalu i jak wynika to z akt każdy z tych właścicieli samodzielnie i niezależnie od pozostałych właścicieli montował taki system ogrzewania. Okoliczność zaś, czy np. w mieszkaniu nr [...] lub [...] jest sieć ogrzewania, nie ma wpływu na zamontowanie lub korzystanie z sieci ogrzewania w innym lokalu. Tym samym podmiotem zobowiązanym do zainstalowania takiego ogrzewania w przypadku, gdy jego zainstalowanie nie ma wpływu na funkcjonowanie pozostałej sieci ogrzewania - nie mogą być wszyscy współwłaściciele, ale tylko właściciel danego lokalu pod warunkiem, że jednocześnie zostanie spełniona przesłanka wynikająca z art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego dotycząca nieodpowiedniego stanu technicznego nie lokalu, ale budynku. To samo dotyczy instalowania sieci ogrzewania w lokalu usługowym.

Natomiast należy uznać, że nakaz zamontowania ogrzewania na klatce schodowej, z której korzystają wszyscy współwłaściciele, winien być nałożony (po stwierdzeniu zaistnienia przesłanki z art. 66 Prawa budowlanego) w taki sposób, w jaki nakłada się obowiązek wykonania wspólnych części budynku (urządzeń nie służących do wyłącznego użytku właścicieli lokali). Tym samym wątpliwości Sądu budzi nałożenie w zaskarżonej decyzji obowiązków na współwłaścicieli budynku, a nie wspólnoty mieszkaniowej. Zgodnie z art. 6 i 21 ustawy o własności lokali kompetencje współwłaścicieli i wspólnoty są rozłączne, właśnie w zakresie części wspólnych nieruchomości.

Nałożenie obowiązku obejmującego część wspólną budynku nie może obciążać właściciela (współwłaściciela), ale wspólnotę mieszkaniową. Stosownie do art. 16 ustawy o własności lokali to wspólnota mieszkaniowa może domagać się nawet

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

sprzedaży lokalu, jeżeli jego właściciel uniemożliwia lub czyni nadmiernie uciążliwym korzystanie z nieruchomości wspólnej (np. w urządzeniach służących więcej niż jednemu właścicielowi lokalu). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9.05.2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 752/04 wyraźnie stwierdził, że obowiązki wynikające z art. 66 Prawa budowlanego związane z utrzymanie należytego stanu technicznego obiektu budowlanego (ale nie lokalu) w którym funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa, winny być nakładane na taką wspólnotę. Jeżeli więc co do części wspólnej nieruchomości właściciel lokalu nie może podejmować samodzielnie skutecznych działań, bowiem kompetencja ta zarezerwowana jest dla wspólnoty, to tym samym taka wspólnota winna być adresatem obowiązków wynikających z art. 66 Prawa budowanego w zakresie utrzymania w należytym stanie części wspólnych budynku.

Kolejnym uchybieniem jest brak zapewnienia w sprawie czynnego udziału prokuratorowi, który zgłosił swój udział na prawach strony stosownie do art. 183 § 1 K.p.a. w związku z art. 188 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że w dniu 30 kwietnia 2003 r. prokurator w tej sprawie taki udział zgłosił (akta postępowania administracyjnego, tom l, karta nr 181), ale ani decyzja organu l-instancji, ani zaskarżona decyzja nie została mu doręczona. Pominiecie udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) i jej ujawnienie nakazuje uchylenie zaskarżonego aktu - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Jest to więc samodzielna podstawa do uchylenia obu decyzji wydanych w tej sprawie.

Należy również stwierdzić, iż sama ekspertyza sporządzona w czerwcu 2007 r. przez A. w K. powinna być również przedmiotem badania przez organy administracji. Ekspertyza ta bowiem powinna wskazywać jedynie techniczne możliwości wykonania instalacji (części instalacji) pozwalających na ogrzewanie mieszkania nr [...], lokalu usługowego i klatki schodowej.

Ekspertyza ta natomiast jako punkt wyjścia zakłada, że nie można odtworzyć poprzednio istniejącej instalacji, bo nie wyrazi na to zgodę właściciel mieszkania nr [...]. Przyjęcie takiego założenia mijało się z celem tejże ekspertyzy, która nie mogła w tej sprawie oceniać zakres wyrażania zgody przez poszczególnych właścicieli lokali mieszkalnych na wykonanie wspólnych części sieci c.o. Nie ulega zaś wątpliwości, że taką "wspólną częścią" były dwie rury znajdujące się przed 2002 r. w pomieszczeniu

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

przekształcanej wówczas powierzchni strychu na mieszkanie nr [...]. Ruty te bowiem służyły nie tyle do ogrzewania mieszkania nr [...], ile właśnie umożliwiały ogrzewanie innych lokali. Sporządzając ekspertyzę wskazano również, że nawet przywrócenie pierwotnego sposobu dostarczania ciepła do mieszkania nr [...] i lokalu usługowego nie jest celowe, bo istniejąca wspólna instalacja c.o. "nie wytrzyma" prawie z pewnością próby ciśnieniowej [...] barów, a jej żywotność oceniono na 5-10 lat. Ekspertyza taka powinna obejmować jedynie ustalenia techniczne wskazujące na sposoby (lub sposób) dostarczania ciepła ograniczając się jedynie do strony technicznej, a nie ewentualnych zgód właścicieli lokali lub kosztów danej instalacji.

W ocenie Sądu sporządzając tą ekspertyzę niejako "z góry" założono, że musi nastąpić wykazanie innego sposobu dostarczania ciepłą do mieszkania nr [...] i lokalu usługowego, niż miało to miejsce do 2002 r.

Przy ustaleniu w ekspertyzie różnych możliwości (wariantów) dostarczania ciepła obowiązkiem organu administracji jest skorzystanie z art. 11 K.p.a. w taki sposób, aby wybrany wariant dostarczania ciepła w możliwie największym zakresie był zgodny ze stanowiskiem pozostałych stron.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów stron skarżących należy podnieść, że nie jest zasadnym zarzut, jakoby Gmina [...] nie brała udziału w sprawie. Tak decyzja organu l-instancji, jak i decyzja organu odwoławczego zostały Gminie [...] doręczone, a więc Gmina miała zapewnioną możliwość brania w tym postępowaniu udziału. W tak prowadzonym postępowaniu przez organy administracji nie miało znaczenia ustalanie, który z właścicieli swoim działaniem przyczynił się do ograniczenia (zaniechania) w dostarczaniu ciepła do pozostałych lokali, l chociaż nie ulega wątpliwości, że właścicielka mieszkania nr [...] własnym działaniem przyczyniła się do unieruchomienia sieci dostarczania ciepła do lokali w budynku i takie działanie jako dotyczące części wspólnej budynku zostało podjęte bez zgody tak pozostałych współwłaścicieli jak i wspólnoty mieszkaniowej, to jednak ta okoliczność nie uzasadniała w świetle art. 66 Prawa budowlanego do nałożenia obowiązków na właścicielkę mieszkania nr [...]. Nie znajduje zastosowania, wbrew stanowisku stron skarżących, art. 5 K.c. Ewentualne spory majątkowe wynikające z konieczności poniesienia dodatkowych kosztów instalacji sieci c.o. mógłby rozstrzygać sąd cywilny, a nie sąd administracyjny.

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

Mając powyższe należy uznać, że organ odwoławczy wadliwie przeprowadził w tej sprawie postępowanie administracyjne. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie niezbędne i konieczne czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do tego artykułu jednym z podstawowych obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest zebranie z urzędu materiału dowodowego pozwalające na ustalenie faktycznego stanu w sprawie.

Ciężar dowodu spoczywa przede wszystkim na organie administracji publicznej prowadzącej dane postępowanie. Z zasady tej wynika między innymi treść art. 77 §1 k.p.a. statuującego obowiązek organu administracji do określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego oraz ich poszukiwania.

Brak ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy stanowi również naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Takie naruszenie przepisów procedury administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych.

W związku z tym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a, b i c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 66 ustawy z dnia 7 lipa 1994 r. Prawo budowlane), jak również zaistnienie przyczyny uzasadniającej wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.).

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie prowadząc postępowanie organ I-instancji winien ustalić, czy zaistniała przesłanka "nieodpowiedniego stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K." lub ewentualnie inna przesłanka z art. 66 Prawa budowlanego, a po stwierdzeniu jej występowania precyzyjnie nałożyć obowiązki w taki sposób, aby ich adresatem był właściwy podmiot. Jeżeli obowiązek miałby

Sygn. akt II SA/Kr 274/08

dotyczyć części wspólnych obiektu (np. części wspólnych urządzeń - sieci ogrzewania) - wówczas zobowiązanym będzie Wspólnota Mieszkaniowa. Należy również zapewnić udział wszystkim stronom oraz wyjaśnić wykazane w uzasadnieniu tego wyroku wątpliwości dotyczące treści ekspertyzy z czerwca 2007 r. sporządzonej przez A. w K.

O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.