Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2453/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 25 lipca 2022 r. nr KO-492/4103/205/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy N. z dnia 22 marca 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku na rzecz E. C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 25 lipca 2022 r., nr KO-492/4103/205/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 28 marca 2022 r., nr GOPS.5112.4.2022, o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Wnioskiem z 23 lutego 2022 r. E. C. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką Z.

Decyzją z 28 marca 2022 r. Wójt Gminy [...] odmówił E. C. prawa do wnioskowanego świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. C.

Decyzją z 25 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [....] z 28 marca 2022 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. 1 pkt 1 i art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podniosło, że Z. K. legitymuje się orzeczeniem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 21 lit. e in fine ustawy. Stosownie zaś do orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS Placówka Terenowa w [...] z 9 lipca 2014 r. Z. K. ur. [...] lutego 1955 r. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z wcześniejszym orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 8 lipca 2013 r. niezdolność Z. K. do samodzielnej egzystencji powstała od 23 kwietnia 2013 r., tj. w wieku 58 lat.

Ponadto, w sprawie nie występuje negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy. Z. K. pozostaje w związku małżeńskim, ale jej mąż legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji, że odmowę przyznania świadczenia uzasadnia niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy. Kolegium podniosło, że jest związane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014r. poz.1443). Jest zatem zobowiązane uwzględnić jego prawotwórczy charakter oraz kształtujący efekt następujący od momentu wejścia tego wyroku w życie.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie brak jest jednak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy opieką sprawowaną przez E. C., a niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także rezygnacją z takich form aktywności zawodowej.

Rezygnacja z zatrudnienia w znaczeniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza faktyczny brak jakiejkolwiek możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Ma to zatem miejsce w takich stanach faktycznych, gdy zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowe bądź wymusza na osobie sprawującej opiekę rezygnację z wykonywanej pracy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że znaczny stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej musi uniemożliwiać opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Opieka powinna więc w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej.

W ocenie organu odwoławczego, rezygnacja przez skarżącą z podjęcia zatrudnienia nie jest związana z koniecznością sprawowania stałej, długotrwałej opieki nad matką, lecz z koniecznością sprawowania takiej opieki nad małoletnimi dziećmi. Skarżąca opiekuje się bowiem dziećmi w wieku 8, 4 i 3 lata, a opieka ta spoczywa tylko na niej, bowiem ojciec dzieci pracuje w [...]. Wprawdzie z oświadczenia złożonego w toku wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca bez przerwy od 7.00 do 23.00 opiekuje się matką. Jednakże, zdaniem organu, doświadczenie życiowe potwierdza, że nie jest to wiarygodna relacja. Nie uwzględnia bowiem niezwykle absorbującej czasowo opieki nad trójką małoletnich dzieci. Konieczność opiekowania się trójką dzieci wskazuje zatem z jednej strony, że skarżąca nie może poświęcić tak wiele czasu opiece nad matką. Z drugiej zaś strony wskazuje, że ewentualne niepodejmowanie zatrudnienia jest podyktowane właśnie opieką nad dziećmi. Tymczasem opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, związana musi być wyłącznie z osobą niepełnosprawną.

Ponadto, z akt sprawy wynika, że do obowiązków skarżącej należą przede wszystkim czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak pranie, sprzątanie, gotowanie, zakupy, odśnieżanie, palenie w piecu, prace ogrodnicze. Czynności te skarżąca i tak musi wykonywać prowadząc gospodarstwo domowe i wspólnie zamieszkując z rodzicami. Należą one do zwykłych prac domowych, które wykonują osoby pracujące w każdej rodzinie. Skarżąca wykonywałaby je zatem również wtedy gdyby nie miała pod opieką niepełnosprawnych rodziców. Z kolei umawianie wizyt lekarskich czy uczestniczenie w tych wizytach nie może być uznane za przeszkodę w podjęciu zatrudnienia lub innej pracy i da się pogodzić z wykonywaniem pracy. Wizyty lekarskie odbywają się w określonych odstępach czasu, a każdemu pracownikowi przysługuje prawo do zasiłku opiekuńczego. Dotyczy to również podawania leków, co skarżąca czyni 2 - 3 razy dziennie. Podjęcie pracy da się pogodzić z nadzorowaniem przyjmowania leków przez podopieczną. Z. K. nie jest osobą leżącą. Zarówno ona, jak i jej mąż, poruszają się samodzielnie, choć wyjście poza dom wymaga asysty opiekuna. Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą, tj. pomoc w czynnościach higienicznych, ubieraniu się, spacerach, mogą być, w ocenie organu, wykonywane przed lub po pracy i nie wymagają takiego zaangażowania czasowego, które uniemożliwia podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać aby wykonywane przez skarżącą czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz czynności opiekuńcze kolidowały z podjęciem zatrudnienia. Opisana pomoc jest niejednokrotnie łączona z zatrudnieniem i wykonywaniem pracy zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne dedykowane jest natomiast osobom rzeczywiście nie mogącym podjąć żadnego zatrudnienia, które w sposób ciągły sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Kolegium, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Przeszkodą w podjęciu zatrudnienia jest bowiem sytuacja rodzinna, tj. konieczność sprawowania opieki nad dziećmi. Nie bez znaczenia jest także fakt, że Z. K. ma jeszcze troje dzieci. Z uwagi na obciążający je obowiązek alimentacyjny wobec matki nie mogą się one uchylać od uczestniczenia, choćby finansowego, w sprawowaniu tej opieki.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. C. zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wobec przyjęcia, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

2) rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że zalicza się ona do kręgu osób uprawnionych do uzyskania tego świadczenia będąc jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas gdy funkcjonalna wykładnia powołanych przepisów powinna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżąca uzasadniła, że sprawowana stała opieka nie musi być całodobowa. Ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Na poparcie powyższego w skardze przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych. Zdaniem skarżącej, przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Nie można bowiem abstrahować od kwestii, że w sprawowaniu wskazanej w tym przepisie opieki chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sama sobie zapewnić.

Skarżąca dodała, że jako córka osoby niepełnosprawnej mieści się w katalogu podmiotów, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Organy błędnie zaś uznały, że skarżąca jako dziecko niepełnosprawnej, które podjęło się trudu opieki nad niepełnosprawnym rodzicem, powinno otrzymać wsparcie od rodzeństwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa.

Za w pełni prawidłowe Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego w zakresie dotyczącym uznania za wadliwe rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą z 28 listopada 2003 r." Rozważania Kolegium w tym zakresie znajdują bowiem w pełni oparcie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13 oraz ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Sąd nie podzielił jednak oceny organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r.

Zgodnie z powołanym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że dla uznania opieki za spełniającą kryteria, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, istotny jest jej charakter, niezbędność oraz adekwatność do stanu zdrowia i niepełnosprawności osoby jej wymagającej, które z uwagi na swą intensywność wykluczają podjęcie przez opiekuna zajęcia zarobkowego, bądź zmuszają go do rezygnacji z niego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 168/22, dostępny w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stała opieka powinna być rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18, Lex nr 3140176).

Po analizie akt sprawy Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy dokonał nieprawidłowej oceny sprawowanej przez skarżącą opieki i braku związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy świadczonej niepełnosprawnej w stopniu znacznym matce.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z 9 lipca 2014 r., nr [...], zgodnie z którym jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. To zaś w myśl art. 3 pkt 21 lit. e ustawy z 28 listopada 2003 r. jest równoznaczne z posiadaniem znacznego stopnia niepełnosprawności. Jak z kolei wynika z art. 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zatem osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, a taką osobą jest bezspornie w rozpoznawanej sprawie Z. K., wymaga, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Treść tego przepisu koresponduje z kolei z przesłankami przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które, jak wskazano wyżej, uzależniają przyznanie tego prawa od rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przeprowadzonego w niniejszej sprawie w dniu 9 marca 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej jest osobą w wieku 67 lat, niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Choruje z powodu nadciśnienia tętniczego, jest po przebytym zawale i udarze, leczy się na cukrzycę, zwyrodnienie kręgosłupa i nerwicę. Jest pod stałą kontrolą lekarzy specjalistów, przyjmuje leki. Z wywiadu tego wynika również, że Z. K. porusza się o kulach, ma trudności w wykonywaniem najprostszych czynności, takich jak wstawanie, toaleta, przygotowywanie posiłków. We wszystkich czynnościach dnia codziennego pomaga jej córka E. Bez jej pomocy nie byłaby w stanie rozpalić w piecu, przygotować opału, zrobić zakupów, załatwić spraw urzędowych czy tez sprawować opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika również, że E. C. sprawuje opiekę nie tylko nad niepełnosprawną matką, ale również nad ojcem, który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, choruje na nowotwór żołądka i ma problemy z poruszaniem się. Z powyższego wywiadu wynika również, że skarżąca wykonuje wobec matki wszelkie czynności higieniczne, takie jak pomoc w toalecie, kąpiel, niejednokrotnie wstaje również w nocy, aby doglądać rodziców, a w razie potrzeby zmienia pościel. Matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie się ubrać, skarżąca zapewnia jej pomoc w tym zakresie. Na skarżącej spoczywa również robienie zakupów, przygotowanie i podawanie posiłków dla rodziców. Ponadto, przygotowuje opał i rozpala w piecu, gdyż w domu znajduje się piec węglowy, a schorowani rodzice nie są w stanie go doglądać. Pracownik socjalny ustalił również, że zarówno Z. K., jak też Z. K., wymagają całodziennej opieki osoby drugiej, często też w godzinach nocnych, a pomoc i opiekę w tym zakresie niewątpliwie zapewnia córka E.

Biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności za nieuprawnione Sąd uznał twierdzenie organu odwoławczego, że zakres sprawowanej opieki pozwala skarżącej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Treść wywiadu środowiskowego wyczerpująco wskazuje bowiem jakie czynności opiekuńcze wykonuje skarżąca w związku z opieką nad matką, a także na warunkującą zakres tych czynności kondycję zdrowotną matki skarżącej, która z powodu poważnych i licznych schorzeń wymaga opieki i porusza się o kulach. Z okoliczności sprawy nie wynika aby jakiekolwiek potrzeby osoby niepełnosprawnej nie były zaspokojone przez jej córkę. Ustalenia poczynione w trakcie postępowania wyraźnie wskazują, że skarżąca zakresem i charakterem swoich czynności zapewnia matce wymagane wsparcie, zaspokaja jej potrzeby, których z uwagi na liczne schorzenia i niedołężność (poruszanie się o kulach), matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić. Wykonywane przez skarżącą czynności dotyczą w większości zasadniczych i podstawowych przejawów funkcjonowania (pomoc w toalecie, przy kąpieli, ubieraniu się, sprzątaniu, przyrządzaniu i podawaniu posiłków, podawaniu leków, dowożeniu na wizyty lekarskie, a także przygotowywaniu opału i rozpalaniu w piecu węglowym). Przy tym zasady doświadczenia życiowego wskazują, że owe czynności są rozciągnięte w czasie, a przez to wymagają praktycznie ciągłej gotowości i systematycznego działania ze strony opiekuna osoby niepełnosprawnej. Przeciwny wniosek podważyłby zresztą, zdaniem Sądu, sens orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS z 9 lipca 2014 r. W związku bowiem z wynikającą z tego dokumentu trwałą niezdolnością Z. K. do samodzielnej egzystencji, co jest równoznaczne z zaliczeniem do znacznego stopnia niepełnosprawności, matka skarżącej wymaga, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób.

Przy tym organ odwoławczy nie przedstawił żadnych przekonujących argumentów przemawiających za możliwością pogodzenia niezbędnej opieki nad matką z określonym zajęciem zarobkowym. Już tylko fakt, potwierdzony przez właściwy organ (lekarza rzeczoznawcę KRUS), trwałej niezdolności matki skarżącej do samodzielnej egzystencji, spowodowany obciążającymi ją poważnymi i licznymi schorzeniami, wyznacza zakres niezbędnej pomocy innej osoby, którą wypełniają czynności opiekuńcze i inne czynności życia codziennego wykonywane przez skarżącą, których niezbędności nie zdołały podważyć organy. Wszystkie wskazane czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do wieku i stopnia niepełnosprawności. Z zakresu tych czynności nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, takich jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, przygotowanie opału i rozpalanie w piecu węglowym, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje poważne ograniczenia zdrowotne.

Za zbyt daleko idącą Sąd uznał ocenę Kolegium, że sam fakt trudności w opiece nad małoletnimi dziećmi z równoczesnym poświęceniem uwagi niepełnosprawnemu rodzicowi świadczy o drugorzędności opieki nad matką, a także, że brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą nie jest podyktowany koniecznością opieki nad matką, lecz koniecznością opieki nad dziećmi. Wnioski tego rodzaju stanowią, w ocenie Sądu, jedynie domniemanie, gdyż bezsporne pozostaje, że Z. K. jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, a skarżąca niewątpliwie jest osobą, która ma możliwość i obowiązek taką opieką ją objąć. Argumentem przemawiającym za odmową przyznania świadczenia nie może być również przekonanie organu, że skoro Z. K. ma jeszcze troje dzieci, które również obciąża obowiązek alimentacyjny wobec matki, to nie mogą one uchylać się od uczestniczenia, choćby finansowego, w sprawowaniu tej opieki. Sąd podkreśla, że w sprawie istotne jest przede wszystkim to kto faktycznie opiekę sprawuje i w jakim zakresie, a nie kto ewentualnie mógłby się tej opieki podjąć. Sąd zwraca uwagę, że art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. nie zawiera warunku w postaci możliwości sprawowania opieki przez inne osoby. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Jeżeli zatem skarżąca, jako córka osoby wymagającej opieki, znajduje się wraz z rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, którym w razie spełnienia pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niej należy wybór, czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem (por. wyrok WSA w Gliwicach z 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 737/21, Lex nr 3221221). Organ nie jest natomiast upoważniony aby w takiej sytuacji decydować za stronę.

W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że organy obu instancji nie tylko nie wykazały, aby skarżąca była w stanie pogodzić zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, z koniecznością zapewnienia niepełnosprawnej matce stałej i długotrwałej opieki, ale również nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia rzeczywistych potrzeb osoby wymagającej opieki i nakładu pracy oraz czasu wymaganego dla ich zaspokojenia, a tym samym ciężaru oraz zakresu obowiązków, jaki spoczywa na skarżącej. Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ nie zostały wyjaśnione i właściwie ocenione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie orzekające w sprawie organy uwzględnią powyższe rozważania i wytyczne Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Na koszty sądowe składa się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 powołanej ustawy.