Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1227/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, oddalono wniosek o ustanowienie adwokata
Powołane przepisy: article: Art. 161 par. 1 pkt 3 , art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Kraków, dnia 30 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1/ umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2/ oddalić wniosek o ustanowienie adwokata


UZASADNIENIE

W dniu 1 września 2014 r. (data prezentaty sądu) K. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żądnego majątku, a swój dochód miesięczny określił na kwotę 529 zł.

Postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy stwierdził, że skarżący wnioskując o ustanowienie dla siebie adwokata w tej i pozostałych 71 sprawach nadużył swego prawa do sądu.

Od powyższego postanowienia referendarza sądowego K. Ś. wniósł sprzeciw.

Zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał K. Ś. o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego, podanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał pismo z dnia 7 stycznia 2015 r. w którym podał, że MOPS odmówił mu wydania zaświadczeń o które się zwrócił. Ponadto podniósł, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego sytuacja materialna jest zła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Niniejsza sprawa, w której skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest sprawą z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy, a w związku z tym postanowiono jak w punkcie 1 sentencji działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. postanowienie NSA z dnia 2 września 2010 r., I OZ 651/10, LEX nr 741897; postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2008 r., I OZ 74/08).

Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 252 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przy tym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2006 r. II OZ 258/06). Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja materialna wnioskodawcy stanowi jedyną podstawę faktyczną udzielenia prawa pomocy a ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też zgodnie z art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać m.in. oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie uczynił zadość wymogom przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w sposób wystarczający do oceny sytuacji majątkowej, gdyż nie przedstawił żadnych danych o wysokości dochodów i wydatków miesięcznych, co uniemożliwia weryfikację wiarygodności jego twierdzeń. Ten fakt przemawia za oddaleniem wniosku skarżącego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. K. Ś. pomimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez udokumentowanie miesięcznych wydatków, na wezwanie to właściwie nie odpowiedział. Podał jedynie, że MOPS odmówił mu wydania wnioskowanych zaświadczeń. W związku z powyższym sąd nie może rozpatrzyć wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, gdyż nie jest w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. W postanowieniu z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 118/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Norma z art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy, niezłożenie wymienionych w art. 255 P.p.s.a. oświadczeń i dokumentów stanowi niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem, co może stanowić podstawę do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy."

Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.