Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 650/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2,  art. 134,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 200 oraz  art. 205 par. 2 i 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3a ust. 1 i 2,  art. 27 ust. 1 i 2,  art. 33 ust. 1 pkt 6,  art. 59 ust. 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 650/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r., sprawy ze skargi P. S.A. w N., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16 lutego 2009 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Pismem z 30 czerwca 2008 r. P. S.A. w N. wystąpił do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 §1 pkt. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. ze względu na niedopuszczalność egzekucji prowadzonej do składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, FGŚP i FP, a spłaconych z dniem 25 marca 2008 r. na mocy układu ratalnego zawartego w dniu 6 maja 2005 r. Pełnomocnik strony zarzucił, że tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie deklaracji, w których brak było zawartego pouczenia, iż deklaracje te mogą stanowić podstawę do ich wystawienia. Zatem mając na uwadze treść przepisu art. 3a § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym zobowiązanego nie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami tej ustawy. W związku z powyższym powstałe koszty egzekucyjne nie powinny obciążać zobowiązanego, a te które pobrano winny być mu zwrócone.

Postanowieniem z dnia 7 października 2008 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowania egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylając jednocześnie dokonane czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że należności z tytułu składek zostały spłacone za pomocą układu ratalnego zawartego 6 maja 2005 r. i zobowiązanie wygasło na skutek zapłaty.

Pismem z 21 października 2008 r. pełnomocnik P. w N. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie:

1) art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezbadanie czy w niniejszym postępowaniu wystąpiła niedopuszczalność egzekucji,

2) art. 59 § 1 pkt. 7 i art. 59 § 3 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niezastosowanie w sytuacji wystąpienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalności egzekucji,

3) art. 70 § 1, art. 80 kpa poprzez pominięcie dowodów w postaci deklaracji rozliczeniowych składanych przez wnioskodawcę,

4) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do argumentów dotyczących niedopuszczalności egzekucji a podnoszonych przez zobowiązanego,

5) art. 124 § 1 kpa poprzez nie zamieszczenie w rozstrzygnięciu postanowienia co do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji, a także nie wskazanie pełnej podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia,

6) art. 6, 7, 8, 9, 10 § l, 11 kpa poprzez prowadzenie postępowania w szczególności, w sposób nie pogłębiający zaufania do organów Państwa.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia z 18 listopada 2008 r. nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Dyrektora ZUS i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania biorąc pod uwagę to, że w postanowieniu nie wskazano tytułów wykonawczych których dotyczy umorzone postępowanie, nie powołano pełnej podstawy prawnej a uzasadnienie postanowienia było bardzo lakoniczne. Dyrektor Izby Skarbowej polecił aby w celu ustosunkowania się do wszystkich zarzutów przedstawionych w piśmie P. z czerwca 2008 r. wyjaśniono u wierzyciela tj. w ZUS czy deklaracje mogły stanowić podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych, czy zobowiązany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego otrzymał upomnienia, czy egzekucja została wszczęta z zachowaniem terminu, o którym mowa w przepisie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału ZUS dnia 29 grudnia 2008 r. wydał postanowienie nr [...]o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu postanowienia, odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i braku doręczenia upomnienia wyjaśniono, iż jest on niedopuszczalny. Na wniesienie zarzutu tej treści, zobowiązany miał bowiem - stosownie do art. 27 § 1 pkt. 9 cytowanej ustawy - 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a z prawa tego nie skorzystał. Skoro zatem w toku postępowania egzekucyjnego, w trybie do tego przewidzianym nie stwierdzono, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, to zobowiązanemu nie przysługuje prawo powoływania się na te okoliczności po zakończeniu egzekucji.

Pismem z 13 stycznia 2009 r. P. w N. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie:

1) przepisu art. 59 § 1 pkt. 7 i art. 59 § 3 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji wystąpienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalności egzekucji,

2) przepisu art. 107 § 3 w zw. z 126 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do argumentów podniesionych przez zobowiązanego,

3) przepisu art. 138 § 2 kpa poprzez pominięcie zaleceń Dyrektora Izby Skarbowej wskazanych w postanowieniu z dnia 18 listopada 2008 r. znak:[...],

4) przepisu art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 124 § 1 kpa poprzez pominięcie deklaracji rozliczeniowych składanych przez zobowiązanego oraz nie zamieszczenie w skarżonym postanowieniu rozstrzygnięcia co do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji,

5) przepisów art. 6, 7, 8, 9, 10 §, 11 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania do organów Państwa.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r. nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Zdaniem organu, zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w toczącym się postępowaniu organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym co do zasady wyróżnia się trzy stadia: stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji, stadium stosowania egzekucji oraz stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji. Badanie dopuszczalności egzekucji /art. 29/ oraz ocena, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 powołanej ustawy następuje wyłącznie w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego tj. poprzedzającym wszczęcie egzekucji.

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny przed wszczęciem egzekucji nie stwierdził, aby egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, a wystawione tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi prawne w związku z czym nadał im klauzulę wykonalności i doręczył zobowiązanemu w terminach wymienionych w zaskarżonym postanowieniu. Po doręczeniu odpisów tych tytułów, zobowiązanemu przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów tych tytułów.

Z materiału zebranego w aktach sprawy nie wynika, aby zobowiązany skorzystał z prawa o którym wyżej mowa. Zatem nieskorzystanie z przysługującego prawa, nie rodzi uprawnień do podnoszenia ich w trakcie dalszego postępowania, a tym bardziej po jego zakończeniu.

W przedmiotowej sprawie zapłata należności nastąpiła w dniu 25 marca 2008 r., wierzyciel został zaspokojony, nie istniały zatem podstawy do dalszego prowadzenia egzekucji, wobec czego postępowanie to winno zostać umorzone na podstawie art. 59 §1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił stanowiska pełnomocnika zobowiązanego, że organ pierwszej instancji naruszył przepis art. 10 § 1 kpa, ponieważ przepis ten stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji nie miał obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów z uwagi na to, że obowiązek wynikający z tego przepisu odnosi się do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, natomiast organ egzekucyjny wydał postanowienie.

Zaskarżone postanowienie nie narusza też art. 138 § 2 kpa poprzez pominięcie przez organ I instancji zaleceń Dyrektora Izby Skarbowej wskazanych w postanowieniu z dnia 18 listopada 2008 r. Nr[...]. Rozstrzygając sprawę ponownie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naprawił bowiem błędy poprzedniego postępowania.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze pełnomocnik zobowiązanego zażądał uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 lutego 2009 r.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) przepisu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów,

2) przepisu art. 59 § 1 pkt. 7 w zw. z przepisem art. 3a § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie w sytuacji wystąpienia niedopuszczalności egzekucji,

3) przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z przepisem art. 144 kpa poprzez jego zastosowanie w sytuacji wystąpienia przesłanek do uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia z uwagi na wystąpienie niedopuszczalności egzekucji,

4) przepisu art. 6, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 107 § 3 w zw. z przepisem art. 126 kpa, w szczególności, poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa.

Organy są w posiadaniu deklaracji rozliczeniowych składanych przez zobowiązanego a zatem niezrozumiałym jest ich pomijanie przy dokonywaniu oceny czy postępowanie egzekucyjne było niedopuszczalne. Podkreślono przy tym, że organ odwoławczy pozostaje w błędzie twierdząc, iż okoliczność braku w deklaracjach rozliczeniowych stosownego pouczenia pozostaje bez wpływu na sprawę, albowiem brak tych pouczeń w deklaracjach, zgodnie z przepisem art. 3a § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. potwierdza, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora ZUS było niedopuszczalne i powinno zostać umorzone na podstawie przepisu art. 59 § 1 pkt. 7 powołanej ustawy. Pominięcie przez organy wskazanych dowodów i nie dokonanie ich rzetelnej i szczegółowej oceny pod kątem tego czy deklaracje zawierały pouczenia, o których stanowi przepis art. 3a § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. uzasadnia zarzut naruszenia przepisu art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego.

Podkreślono, że kwestia niedopuszczalności egzekucji ma priorytetowe znaczenie w niniejszej sprawie i jest niejako przesłanką umorzenia pierwotną w stosunku do spłaty zadłużenia, albowiem ma wpływ na skutki prowadzonego z naruszeniem ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowania egzekucyjnego oraz rozstrzyga o tym, czy naliczone przez organ egzekucyjny koszty w wadliwym postępowaniu egzekucyjnym obciążają zobowiązanego.

Organ egzekucyjny, na podstawie przepisu art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. jest obowiązany do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji. W związku z tym, również i w tym przypadku musiał sprawdzić, czy wystąpiły przesłanki, które pozwalały uznać, iż egzekucja była dopuszczalna.

Przepis art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., nie wskazuje nic odnośnie momentu, w którym organ egzekucyjny może badać kwestię dopuszczalności egzekucji, albowiem wprowadzenie takiego ograniczenia czasowego w rzeczonym przepisie powodowałoby, że rozstrzyganie złożonego przez zobowiązanego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego byłoby niedopuszczalne. Z poglądami Organu II instancji nie można się zgodzić, ponieważ ich uznanie prowadziłoby do braku możliwości rozstrzygania o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a więc instytucja ta byłaby niemożliwa do zastosowania.

Organ egzekucyjny ma obowiązek badania dopuszczalności egzekucji na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, albowiem wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego niedopuszczalność, może być złożony na każdym etapie postępowania.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W zakresie swej kognicji Sąd, z uwagi na art. 134 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to są związane z materią zaskarżonych decyzji. Nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżonym rozstrzygnięciem i zastępować organu w subsumpcji stanu faktycznego do określonej normy prawnej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit a - c i 2 p.p.s.a. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie było określenie prawidłowej podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Oddziału ZUS, jako wierzyciela przeciwko zobowiązanemu P. S.A. w N.. Według zobowiązanego podstawą umorzenia winien być przepis art. 59 § 1 pkt. 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005r. nr 229 poz. 1954 ze zm. powoływanej dalej jako u.p.e.a./, zaś według organu egzekucyjnego winien to być przepis art. 59 § 1 pkt. 2 cytowanej ustawy. Zobowiązany wykazywał, że egzekucja administracyjna była niedopuszczalna a organ egzekucyjny, że obowiązek wygasł na skutek spłaty zaległości w ramach układu ratalnego z dniem 25 marca 2008r.

Zgodnie z art. 59 §1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się m. in.: jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne /pkt. 7/ oraz w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wygasł /pkt. 2/. Z treści przepisu jednoznacznie wynika, że w wypadku stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z tych okoliczności umorzenie postępowania jest obligatoryjne i nie zależy od uznania organu w tej mierze. Postanowienie o umorzeniu postępowania organ egzekucyjny wydaje z urzędu albo na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela.

Z uwagi na przedmiot postępowania oraz rozbieżne stanowiska procesowe stron w zakresie podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, koniecznym stało się określenie wzajemnych relacji pomiędzy postępowaniem egzekucyjnym, a egzekucją administracyjną.

Jak wielokrotnie i jednolicie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych, w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym co do zasady można wyróżnić trzy stadia: stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej, stadium stosowania egzekucji oraz stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji. Należy przy tym zaznaczyć, że nie zawsze postępowanie egzekucyjne przebiega przez wszystkie wymienione stadia. Może ono bowiem zakończyć się na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji albo też może przebiegać tylko przez dwa pierwsze stadia i zakończyć się wraz z zakończeniem egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia bowiem postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną. Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe, podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Egzekucja administracyjna oznacza zaś stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym.

Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania. Również momenty wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji są różne. Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest bowiem dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeśli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest więc wcześniej niż sama egzekucja. Należy zatem uznać, że pojęcie postępowania egzekucyjnego jest pojęciem znacznie szerszym od pojęcia samej egzekucji administracyjnej. Egzekucyjne postępowanie w administracji to zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną. /zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 05.10.2007r. sygn. akt III SA/Wa 46/07, wyrok NSA z dnia 26.03.2009r. sygn. akt II FSK 1462/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28.09.2009r sygn. akt III SA/Wa 545/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20.03.2009r. sygn. akt I SA/Po 1476/08/ .

Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Umorzenie postępowania może nastąpić w każdym jego stadium, zarówno przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, jak i po jej zakończeniu. Przepis art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ustanawia bowiem terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może więc wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Pogląd ten jest zgodnie prezentowany zarówno w piśmiennictwie /zob. T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2003, s. 12, D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wrocław 2005, s. 415/, jak i w orzecznictwie sądowym /zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29.05. 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 194/07 oraz z dnia 28.09.2009r. sygn. akt III SA/Wa 545/09/.

Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż Skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego po wygaśnięciu obowiązku na skutek zapłaty, która nastąpiła w dniu 25.03.2008 r.

Natomiast w dniu 30.06.2008 r. strona skarżąca złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wystąpienie przesłanek wskazanych w przepisie art. 59 § 1 pkt. 7 ustawy. Wówczas nie była jeszcze rozstrzygnięta kwestia ponoszenia kosztów przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz brak było aktu stanowiącego formalne zakończenie postępowania egzekucyjnego a zatem nie można było uznać, że postępowanie egzekucyjne było zakończone.

Wbrew wytycznym zawartym w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 listopada 2008r. uchylającym pierwotnie wydane postanowienie, organ egzekucyjny a następnie także Dyrektor Izby Skarbowej skupili się na wykazaniu, iż po zakończeniu egzekucji tj. po wyegzekwowaniu świadczenia od zobowiązanego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania dopuszczalności egzekucji.

Zdaniem organów, po doręczeniu odpisów tytułów wykonawczych, zobowiązanemu przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów tych tytułów, z czego ten jednak nie skorzystał a zatem nieskorzystanie z przysługującego prawa, nie rodzi uprawnień do podnoszenia ich w trakcie dalszego postępowania, a tym bardziej po wygaśnięciu zobowiązania na skutek zapłaty. Nie jest również dopuszczalne w takim przypadku badanie zasadności zarzutu niedopuszczalności egzekucji w ramach złożonego przez zobowiązanego wniosku o umorzenie postępowania. Zarzuty są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co w praktyce oznacza, że nie można się nim posłużyć w następnych stadiach postępowania.

Z tym poglądem Sąd w całości nie może się zgodzić.

Owszem zarzuty są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jednakże kwestią, którą organy jak się wydaje przeoczyły, jest fakt, iż instytucje zarzutów i umorzenia postępowania są od siebie instytucjami niezależnymi i nie można uzależniać - w sposób przedstawiony przez organy - umorzenia postępowania od wcześniejszego składania zarzutów.

Niedopuszczalność egzekucji jest zarówno podstawą do zgłoszenia zarzutów przez zobowiązanego /art. 33 § 1 pkt. 6 u.p.e.a./ a także -niezależnie od tego -umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o wskazywany już art. 59 § 1 pkt. 7 tejże ustawy. Sposób i miejsce ich wymienienia w ustawie wskazuje, iż środki te mają zastosowanie na innym etapie egzekucji.

Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Badanie dopuszczalności egzekucji powinno obejmować w szczególności ustalenie, czy obowiązek oznaczony w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej. Cytowany przepis nie zakreśla ram czasowych dla badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji a jedynie w § 2 wskazuje, co organ ten winien uczynić stwierdzając z urzędu tą okoliczność przed wszczęciem postępowania. W związku z powyższym nie można uznać za niedopuszczalne zgłoszenie przez zobowiązanego wniosku o umorzenie postępowania z uwagi na niedopuszczalność egzekucji na każdym etapie tego postępowania, jednakże przed jego formalnym zakończeniem.

W przedmiocie dopuszczalności egzekucji administracyjnej przepis art. 3a § 1i 2 u.p.e.a. stanowi, iż w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli zaległości wynikają z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. W tym przypadku stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji rozliczeniowej zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

Ustalenie tej okoliczności /zamieszczenia w deklaracji pouczenia/ ma podstawowe znaczenie dla stwierdzenia, czy w rozpoznawanej sprawie zachodziła dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, a w konsekwencji także, czy istniała podstawa do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt. 7. Organy nie poczyniły jednak żadnych ustaleń w tym zakresie, nie ustaliły w szczególności, czy konkretne deklaracje, złożone w przedmiotowej sprawie przez skarżącego takie pouczenia zawierały, a zatem nie zbadały merytorycznych i faktycznych przesłanek wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 30.06.2008r. a jedynie odmówiły jego uwzględnienia ze względów formalnych.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest zaliczana do procesowych aktów normatywnych, niemniej jednak zawiera ona zarówno przepisy postępowania /regulujące tryb postępowania egzekucyjnego/, jak i przepisy prawa materialnego /stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięć zapadających w tym postępowaniu/. Jeśli chodzi o instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego, to przepisem prawa materialnego jest niewątpliwie art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., regulujący przesłanki umorzenia postępowania. Nadto z mocy art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, a to art. 59 § 1 pkt. 7 w zw. z art. 29 § 1 i art. 3a § 2 pkt. 1 u.p.e.a. poprzez błędną ich wykładnię, która doprowadziła w konsekwencji do naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa na skutek zaniechania zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy w zakresie istnienia podstaw faktycznych do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji a następnie zaniechania orzeczenia w przedmiocie merytorycznej zasadności wniosku zobowiązanego w przedmiocie umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłanki wskazane we wniosku z dnia 30 czerwca 2008r.

Identyczne poglądy, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela, zaprezentowane zostały w orzeczeniach sądów administracyjnych oraz organów egzekucyjnych i organów nadzorujących egzekucję, wskazanych w pismach procesowych strony skarżącej. Znaczącym w sprawie jest, iż zaprezentowane orzeczenia opierały się na analizie podobnych stanów faktycznych i prawnych związanych podstawą prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego w kontekście stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji a dotyczyły realizacji przez różne jednostki P. układu ratalnego z dnia 6 maja 2005r. w ramach prowadzonych w wielu miastach kraju postępowań egzekucyjnych.

Ponownie rozpoznając zatem niniejszą sprawę organ zobowiązany jest uwzględnić wyżej wyrażone stanowisko Sądu i dokonać oceny - w sposób nienaruszający zasad postępowania administracyjnego - istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 pkt. 7 u.p.e.a. poprzez ustalenie czy deklaracje będące podstawą wystawienia tytułów egzekucyjnych zawierały stosowne pouczenia a w konsekwencji przesądzenie, czy wszczęcie egzekucji było dopuszczalne.

Stwierdzając, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z przepisem art. 200 w związku z art. 205 § 2 i 4 cytowanej ustawy.