Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 691/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 i 34
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej zabezpieczył na mieniu M.Z. - jako podejrzanej - środek karny w postaci przepadku przedmiotów pochodzących bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa, a także korzyści z przestępstwa lub ich równowartości, poprzez zajęcie środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych prowadzonych przez A. S.A. w kwocie 242.994,75- zł, a także przyszłych wpływów na rachunek do kwoty 252.545,62- zł. Przedmiotowe postanowienie zostało przekazane do wykonania Urzędowi Skarbowemu.

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy nadał klauzulę wykonalności ww. postanowieniu.

Kolejno pismem z dnia 19 kwietnia 2012 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej wystąpił do organu egzekucyjnego, a mianowicie Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zajęcie ruchomości w postaci środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych prowadzonych przez A. Bank S.A. w kwocie 242.994,75- zł, a także przyszłych wpływów na rachunek do kwoty 252.545,62- zł. Prokurator zwrócił się również do organu egzekucyjnego o doręczenie odpisu postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym M.Z., za potwierdzeniem odbioru. Do niniejszego pisma załączono postanowienie o zabezpieczeniu majątkowych wraz z klauzulą wykonalności.

Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności na rachunkach bankowych skarżącej, prowadzonych przez A. S.A. w kwocie 250.450,49- zł.

Prokuratura Okręgowa otrzymała zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym w dniu 9 maja 2012 r., natomiast skarżącej doręczono jego odpis wraz z odpisem postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym z dnia 19 marca 2012 r., w dniu 7 maja 2012 r.

Pismem z dnia 28 maja 2012 r. bank poinformował organ egzekucyjny, że na rachunku bankowym została założona blokada prokuratorska.

Skarżąca pismem z dnia 11 maja 2012 r. (wpływ do Urzędu Skarbowego 16 maja 2012 r.), działając na podstawie art. 166b w zw. z art. 33 pkt 3, 6 i 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego w zakresie określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia oraz prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez niewłaściwy organ.

Uzasadniając tak sformułowane zarzuty skarżąca podniosła, że w postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym określono sposób zabezpieczenia poprzez wskazanie na zajęcie środków pieniężnych, po czym organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność, co stanowi odmienny rodzajowo sposób zabezpieczenia. Obowiązujące przepisy wyłączają możliwość dokonania przez organ administracyjny zmiany sposobu zabezpieczenia orzeczonego w postępowaniu karnym.

W dalszej części uzasadnienia skarżąca, wskazując na treść art. 195a § 1 oraz art. 187 k.k.w., stwierdziła, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest organem właściwym ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji.

Organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego – pismem z dnia 23 maja 2012 r. – działając w trybie art. 34 § 1 w zw. z art. 166b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym – zwrócił się do Prokuratury Okręgowej o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów, przesyłając jednocześnie pismo skarżącej z dnia 11 maja 2012 r.

Prokurator Prokuratury Okręgowej postanowieniem z dnia 31 maja

2012 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanej, uznał zarzuty M.Z. za nieuzasadnione.

Argumentując swoje stanowisko Prokuratura Okręgowa wskazała, że w postanowieniu z dnia 19 marca 2012 r. w sposób prawidłowy, zgody z dyspozycją art. 291, 292 oraz 293 § 1 k.p.k. wskazano zakres i sposób zabezpieczenia poprzez zajęcie środków znajdujących się na wskazanych rachunkach bankowych skarżącej, zobowiązanej do szczegółowo określonych kwot.

Przywołując treść art. 725 k.c. prokuratura stwierdziła, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 164 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Co się zaś tyczy zarzutu prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez niewłaściwy organ wskazano, że z treści art. 27 k.k.w. oraz z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że właściwym urzędem skarbowym jest urząd skarbowy miejsca zamieszkania skarżącej.

Jednocześnie podniesiono, że przepisy art. 195a § 1 i art. 187 k.k.w. nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem przepis art. 187 k.k.w. ma zastosowanie do sytuacji po uprawomocnieniu się wyroku sądu orzekającego środek karny w postaci przepadku, natomiast sprawa o sygn. akt [...] znajduje się w fazie postępowania przygotowawczego. Zdaniem wierzyciela właściwość miejscowa urzędu skarbowego została określona prawidłowo. Art. 195a k.k.w. odmiennie od zasad ogólnych wskazuje właściwość miejscową organu egzekucyjnego w postępowaniu zabezpieczającym, ale jedynie w wypadku zlecenia urzędowi skarbowemu prowadzenia postępowania w wypadku zabezpieczenia jednym postępowaniem środka karnego przepadku oraz innych kar i środków karnych. W rozpoznawanej sprawie Prokuratura Okręgowa postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r. dokonała zabezpieczenia jedynie przepadku.

Na powyższe postanowienie M.Z. złożyła zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2012 r. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wyższej instancji stanął na stanowisku, że zajęcie przez organ egzekucyjny na rachunkach bankowych zobowiązanej znajdujących się na nich środków pieniężnych jak i środków mogących wpłynąć w przyszłości było tożsame z zajęciem prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w rozumieniu umowy, o której mowa w art. 725 k.c. Stwierdzono również, że w przedmiocie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego zastosowanie mają przepisy art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a nie przepisy art. 187 oraz 195a § 1 k.k.w.

Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego o wydaniu powyższego postanowienia z dnia 13 lipca 2012 r., stwierdzając jednocześnie, że ma ono charakter ostateczny.

Pismem z dnia 6 sierpnia 2012 r. A. S.A. poinformował organ egzekucyjny, że założono dwie blokady na rachunkach bankowych skarżącej.

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zarzuty sformułowane przez skarżącą w piśmie z dnia 11 maja 2012 r. a dotyczące prowadzonego postępowania zabezpieczającego za nieuzasadnione. Organ powołał się na treść postanowień Prokuratury Okręgowej z dnia 31 maja 2012 r. oraz Prokuratury Apelacyjnej z dnia 13 lipca 2012 r. wskazując jednocześnie na ich wiążący charakter.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M.Z. pismem z dnia 21 sierpnia 2012 r. wniosła na nie zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, mimo że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie ma charakteru ostatecznego oraz poprzez wydanie postanowienie o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, pomimo iż postępowanie zabezpieczające prowadzone jest przez niewłaściwy organ.

Orzeczeniem z dnia 13 września 2012 r. organ odwoławczy – Dyrektor Izby Skarbowej – uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 9 sierpnia 2012 r. uznając zasadność zarzutu dokonania zabezpieczenia przez niewłaściwy rzeczowo organ egzekucyjny oraz zarzutu niedopuszczalności zabezpieczenia w trybie administracyjnym i umorzył postępowanie zabezpieczające prowadzone do majątku skarżącej na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej z dnia 19 marca 2012 r.

Prokurator Prokuratury Okręgowej pismem z dnia 15 października

2012 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 września 2012 r. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 2 § 1 pkt 5, art. 2 § 2, art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 27 k.k.w.

Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 123 k.p.a. wydał w dniu 14 listopada 2012 r. postanowienie w którym uwzględnił skargę Prokuratora Prokuratury Okręgowej w całości i uchylił postanowienie z dnia 13 września 2012 r.

Jednocześnie postanowieniem z dnia 14 listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżone postanowienie z dnia 9 sierpnia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Dyrektor stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie zbadał samodzielnie zasadności zgłoszonego przez skarżącą zarzutu dokonania zabezpieczenia przez niewłaściwy organ egzekucyjny na podstawie art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do którego nie jest związany stanowiskiem wierzyciela. Nadto stwierdzono, że organ egzekucyjny nie badał i nie ocenił zarzutu, którego podstawę stanowi art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mimo, że skarżąca w piśmie z dnia 11 maja 2012 r. wskazała podstawę prawną zarzutów powołując art. 33 pkt 3, 6 i 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się ponownie do Prokuratora Prokuratury Okręgowej o przeanalizowanie materiału dowodowego i zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów wniesionych przez skarżącą pismem z dnia 12 maja 2012 r.

Odpowiadając na powyższe prokurator poinformował organ egzekucyjny – pismem z dnia 13 grudnia 2012 r. – że fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 sierpnia 2012 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie eliminuje z obrotu prawnego ostatecznego postanowienia Prokuratora Okręgowego z dnia 31 maja 2012 r., w związku z czym nie jest konieczne ponowne zajmowanie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów skarżącej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpatrując ponownie zarzuty sformułowane przez skarżącą w piśmie z dnia 12 maja 2012 r., postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r. uznał je za nieuzasadnione.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Naczelnik Urzędu Skarbowego przedstawił stanowisko wierzyciela zajęte w postanowieniu z dnia 31 maja 2012 r., utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Prokuratora Apelacyjnego z dnia 13 lipca 2012 r. Organ podniósł, że wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Wskazał nadto, że wierzyciel odnosząc się do zarzutu zobowiązanej w zakresie określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia stwierdził, iż w postanowieniu z dnia 19 marca 2012 r. w sposób prawidłowy wskazano zakres i sposób zabezpieczenia poprzez zajęcie środków znajdujących się na wskazanych rachunkach bankowych do szczegółowo określonych kwot.

Odnosząc się do zarzutu określonego w art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych zobowiązanej jest tożsamy z zajęciem wierzytelności z rachunków bankowych. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez niewłaściwy organ egzekucyjny, albowiem nie znajduje on potwierdzenia w przepisach i doktrynie prawa.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M.Z., korzystając z przysługującego jej uprawnienia, wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia 19 lutego 2013 r. w całości i przekazania sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego do ponownego rozpoznania.

Wymienionemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, mimo że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie ma charakteru ostatecznego oraz poprzez wydanie postanowienia o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, mimo iż postępowanie zabezpieczające prowadzone jest przez niewłaściwy organ.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała na brak doręczenia jej postanowienia Prokuratora Apelacyjnego, co skutkuje tym, że stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu z dnia 31 maja 2012 r. nie ma charakteru ostatecznego. Wskazała nadto, odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez niewłaściwy organ, że został on ujęty w treści art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wypowiedź wierzyciela w tym zakresie nie jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, orzeczeniem z dnia 26 marca 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 lutego 2013 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 26 marca 2013 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 19 lutego 2013 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.e.a."), poprzez wydanie postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów mimo, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie ma charakteru ostatecznego; art. 195a § 1 k.k.w., poprzez przyjęcie, iż w realiach rozpatrywanej sprawy właściwym organem egzekucyjnym jest urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania zobowiązanej; art. 33 pkt 3 i pkt 6 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutów w sprawie prowadzenia zabezpieczenia, w sytuacji określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia oraz zastosowania niedopuszczalnego środka zabezpieczenia.

Uzasadniając stawiane zarzuty skarżąca wyjaśniła, powielając w tym zakresie stanowisko zawarte w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie ma charakteru ostatecznego, bowiem skarżącej nie doręczono postanowienia Prokuratora Apelacyjnego z dnia 13 lipca 2012 r. Skarżąca wskazała, że doręczono jej jedynie zawiadomienie o wydaniu wskazanego postanowienia Prokuratora Apelacyjnego. Brak doręczenia skarżącej rzeczonego postanowienia skutkuje – w ocenie skarżącej – tym, że stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu Prokuratora Okręgowego z dnia 31 maja 2012 r. nie ma charakteru ostatecznego. Skarżąca poddała w wątpliwość pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, że postanowienie Prokuratora Apelacyjnego zostało jej doręczone na podstawie art. 128-142 k.p.k.

Powołując się na treść przepisów art. 195a i art. 187 k.k.w. skarżąca skonstatowała, że postanowienie prokuratorskie wraz z zarządzeniem zabezpieczenia powinno zostać przesłane naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla siedziby prokuratora orzekającego o zabezpieczeniu.

Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia art. 33 pkt 3 i 6 u.p.e.a. podniosła, że postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z dnia 19 marca 2012 r. określa sposób zabezpieczenia poprzez wskazanie na zajęcie środków pieniężnych. Tymczasem organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność strony skarżącej. W ocenie M.Z., zajęcie środków pieniężnych oraz zajęcie prawa majątkowego w postaci wierzytelności to rodzajowo dwa odmienne sposoby zabezpieczenia – co wynika z art. 164 u.p.e.a.

W opisywanej skardze zaznaczono, że środki zgromadzone na rachunku bankowym stanowią własność banku, a posiadaczowi rachunki przysługuje jedynie wierzytelność polegająca na żądaniu ich zwrotu. Skarżąca podkreśliła przy tym, że obowiązujące przepisy wyłączają możliwość dokonania przez organ administracyjny zmiany sposobu zabezpieczenia orzeczonego w postępowaniu karnym na mocy przepisów art. 291-293 k.p.k. Skarżąca wskazała, że rola organu administracyjnego w takiej sytuacji ogranicza się jedynie do funkcji wykonawczej.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga M.Z. nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.

W sprawie pozostawało bezspornym, że postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej, działając na mocy art. 291, 292, 293 § 1 oraz 299 § 7 k.p.k., orzekł o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanej M.Z. środek karny w postaci przepadku przedmiotów pochodzących bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa a także korzyści z przestępstwa lub ich równowartości przez zajęcie środków pieniężnych znajdujących się na wskazanych rachunkach bankowych w kwocie 242.994,75 zł a także przyszłych wpływów na wskazany rachunek do kwoty 252.545,62 zł. W punkcie drugim orzeczono o przekazaniu postanowienia do realizacji Urzędowi Skarbowemu.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2012 r. (wpływ do Urzędu Skarbowego w dniu 23 kwietnia 2012 r.) Prokuratura Okręgowa, przesyłając w załączeniu postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym opatrzone klauzulą wykonalności nadaną przez Sąd Rejonowy, zwróciła się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zajęcie ruchomości w postaci środków pieniężnych oraz doręczenie odpisu postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym skarżącej.

W dniu 7 maja 2012 r. M.Z. otrzymała odpis postanowienia o zabezpieczeniu wraz z zawiadomieniem o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem.

Pismem z dnia 11 maja 2012 r. skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Przedmiotowe pismo Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał Prokuraturze Okręgowej wnosząc jednocześnie o zajęcie stanowiska w przedmiocie sformułowanych przez skarżącą zarzutów.

Postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. Prokuratura Okręgowa uznała zarzuty zobowiązanej M.Z. za nieuzasadnione.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2012 r. Prokuratura Apelacyjna po rozpoznaniu zażalenia M.Z. na powyższe orzeczenie, zażalenia nie uwzględniła i utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.

W tak zarysowanym stanie faktycznym istota sporu sprowadza się do oceny legalności uznania zarzutów na prowadzone postępowanie zabezpieczające a dotyczących ostatecznego charakteru postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym.

Zarzut w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym stanowi szczególny środek zaskarżenia przysługujący jedynie zobowiązanemu na początkowym etapie egzekucji, w terminie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego. W sposób skuteczny może on zostać wniesiony na jednej z enumeratywnie wskazanych w art. 33 u.p.e.a. podstaw, a mianowicie:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7 , 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 , wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Wskazać należy, że wierzyciel, odpowiadając na zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest związany zakresem przedmiotowym zarzutów zawartym w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie zaś z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzut w oparciu o art. 33 pkt 3 u.p.e.a. poprzez określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, wskazując, że zajęcie środków pieniężnych oraz zajęcie prawa majątkowego w postaci wierzytelności to rodzajowo odmienne sposoby zabezpieczenia.

Z tak sformułowanym zarzutem nie sposób się zgodzić. Podnieść bowiem należy, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu przedstawił stanowisko wierzyciela w tym przedmiocie, który stwierdził, że w postanowieniu Prokuratury Okręgowej z dnia 19 marca 2012 r. w sposób prawidłowy, zgodnie z dyspozycją art. 291, 292, 293 § 1 k.p.k. wskazał zakres i sposób zabezpieczenia poprzez zajęcie środków znajdujących się na wskazanych rachunkach bankowych skarżącej do szczegółowo określonych kwot. Nadto Prokuratura Apelacyjna, w orzeczeniu z dnia 13 lipca 2012 r., utrzymującym w mocy postanowienie Prokuratury Okręgowej z dnia 31 maja 2012 r., stwierdziła, że zajęcie przez organ egzekucyjny na rachunkach bankowych skarżącej znajdujących się na nich środków pieniężnych, jak i środków mogących wpłynąć w przyszłości było tożsame z zajęciem prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, w rozumieniu umowy, o której mowa w art. 725 k.c., w ramach której bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, organy zasadnie przyjęły, mając na uwadze treść art. 34 § 4 u.p.e.a., że Naczelnik Urzędu Skarbowego będąc związany stanowiskiem wierzyciela, na mocy art. 34 § 4 u.p.e.a., nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Tożsame stanowisko zajął WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 22 września 2009 r. w sprawie sygn. akt I SA/Bd 458/09.

W kontekście powyższego, zarzut skarżącej naruszenia art. 33 pkt 3 u.p.e.a. w sytuacji gdy wierzyciel uznał, że treść zabezpieczonego obowiązku jest zgodna z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, przy czym istotne jest, że organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela, jawi się jako pozbawiony podstaw prawnych.

Sąd za bezzasadny uznał również zarzut naruszenia art. 195a § 1 k.k.w.

Na podstawie art. 195a. § 1 k.k.w., jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie organowi określonemu w art. 187. Organem wykonawczym, o którym mowa w art. 195a. § 1 k.k.w. i w art. 187 k.k.w. jest urząd skarbowy o wskazanej w ostatnim z tych przepisów właściwości miejscowej.

Na podstawie art. 25 § 1 k.k.w., egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 k.k. prowadzi się według przepisów k.p.c., jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z § 2 art. 25 k.k.w., regulację § 1 tego przepisu stosuje się również do wykonania postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania karnego oraz grzywny. Stosownie, natomiast, do art. 27 k.k.w., egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Z przytoczonych przepisów wynika, że karę i środki karne, wymienione w art. 195a. § 1 k.k.w., co do zasady wykonuje się jak następuje: grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne oraz nawiązkę - w postępowaniu cywilnym, to jest według przepisów k.p.c., natomiast przepadek i związaną z nim normatywnie nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa (z art. 44 k.k.) - w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie regulacji powoływanej powyżej u.p.e.a. Na podstawie art. 187 k.k.w., w realizacji unormowania art. 27 k.k.w., sąd niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt II FPS 6/09 stwierdził, że realizacja środka karnego przepadku stanowić może przedmiot egzekucji administracyjnej nie tylko w świetle przepisów art. 27 k.k.w. i art. 187 k.k.w., podlega bowiem egzekucji administracyjnej na podstawie odpowiedniej do wymienionych unormowań prawa karnego wykonawczego treści art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., jako wykonanie należności przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Jak zasadnie zauważył ten Sąd kodeks karny wykonawczy, poprzez regulację art. 27, przekazuje wykonanie środków karnych przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa do postępowania egzekucyjnego w administracji, jako ustawa, o której mowa w art. 2 § 1 pkt. 5 u.p.e.a., stanowiąca o należnościach objętych, z tytułu tego przekazania i zgodnie z ostatnim z wymienionych przepisów, egzekucją administracyjną.

W dziale IV u.p.e.a., normującym administracyjne postępowanie zabezpieczające, brak jest unormowania: jakie obowiązki podlegają administracyjnemu zabezpieczeniu egzekucji administracyjnej; nie ma przepisu stanowiącego zapisany odpowiednik art. 2, w tym art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.e.a.

Nie może to jednak oznaczać czy też powodować – jak trafie zauważył NSA –niemożliwości i niedopuszczalności prowadzenia administracyjnego postępowania zabezpieczającego, w tym również w sprawach przekazanych do obszaru działania u.p.e.a. - na podstawie innych ustaw - zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Jeżeli dany obowiązek, na przykład: przekazany na podstawie innej ustawy, podlega egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie u.p.e.a., to nie ma jakiegokolwiek racjonalnego powodu, ażeby jego wykonanie nie mogło zostać według reguł administracyjnej ustawy egzekucyjnej zabezpieczone, bądź też, aby zabezpieczenie to odbywało się na podstawie innych przepisów, aniżeli regulacje prawne u.p.e.a.

Owe inne przepisy to z pewnością przepisy kodeksu postępowania karnego uprawniające prokuratora do wydania z urzędu postanowienia o zabezpieczeniu (art. 291 § 1, art. 293 § 1 k.p.k.).

Na podstawie art. 291 § 1 k.p.k., w razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec grzywnę, przepadek, nawiązkę lub świadczenie pieniężne albo nałożyć obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego. Zgodnie z art. 293 § 1 k.p.k. postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator.

Żaden z przytoczonych przepisów nie wskazuje podmiotu wykonującego orzeczenia o zabezpieczeniu. Jest to zrozumiałe, wręcz oczywiste, ponieważ wykonaniem orzeczeń zapadłych w postępowaniach karnych zajmuje się prawo karne wykonawcze, nie prawo karne procesowe, i tylko w kwestiach nie uregulowanych w k.k.w. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k. (art. 1 k.k.w.).

Na podstawie art. 291 § 2 k.p.k., wykonanie zabezpieczenia następuje w sposób wskazany w k.p.c. Zgodnie natomiast z art. 292 § 2 k.p.k., zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości; zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a w jej braku, w zbiorze złożonych dokumentów; w miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd nieruchomości lub przedsiębiorstwa oskarżonego.

Również i przytoczone unormowania art. 292 k.p.k. nie statuują organu wykonawczego dla wydanego w postępowaniu karnym postanowienia o zabezpieczeniu. W istocie rzeczy stanowią tylko o sposobie zabezpieczenia. W obszarze zabezpieczenia grożącego przepadku przepisy k.p.k. nie wskazują organu uprawnionego i zobowiązanego do jego wykonania, nie odwołują się w tym przedmiocie też do regulacji k.p.c. Zapis art. 292 § 2 k.p.k. wypowiada się tylko o sposobie zabezpieczenia grożącego przepadku i odnosi się w tej ustawie do organu orzekającego zabezpieczenie. Zgodnie bowiem ze zdaniem drugim art. 293 § 2 k.p.k., w postanowieniu o zabezpieczeniu określa się zakres i sposób zabezpieczenia.

Wykonanie orzeczonych w postępowaniu karnym postanowień o zabezpieczeniu reguluje k.k.w. Jak już powyżej przedstawiono, zgodnie z art. 27 k.k.w. egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 27 k.k.w. środki karne przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., podlegają egzekucji administracyjnej, na podstawie natomiast art. 2 § 2 u.p.e.a. - podlegają zabezpieczeniu w trybie i na zasadach określonych w dziale IV u.p.e.a.

Organem wykonującym zabezpieczenie a następnie egzekucję obowiązków prawnokarnych w postaci przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 27 k.k.w. oraz art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 u.p.e.a., jest organ egzekucyjny, zdefiniowany w treści art. 1a. pkt 7 u.p.e.a. Zgodnie z art. 1a. pkt 7 u.p.e.a., jeżeli w ustawie jest mowa o organie egzekucyjnym - rozumie się przez to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków.

Sąd w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2008 r., II FSK 304/07, że sprzeczne z prawidłowymi zasadami wykładni, w tym regułami logiki, byłoby przyjęcie, że do wykonania przepadku uprawniony jest urząd skarbowy, natomiast do wykonania zabezpieczenia grożącego przepadku, a więc postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego, niezbędny jest inny organ egzekucyjny.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzut skarżącej, że w rozpoznawanej sprawie organem właściwym do dokonania zabezpieczenia jest urząd skarbowy właściwy ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji. Niewątpliwie bowiem przepis art. 187 k.k.w., stanowiący, że sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, dotyczy wyłącznie wykonania prawomocnych orzeczeń sądu.

Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej uznając, że art. 187 k.k.w. nie ma zastosowania w zakresie określenia właściwości miejscowej urzędu skarbowego w administracyjnym postępowania zabezpieczającym prowadzonym w celu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym przepadku, wydanym przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym. Na etapie postępowania przygotowawczego brak jest możliwości ustalenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy, w związku z czym zastosowanie znajdą przepisy u.p.e.a., w trybie której wykonano postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym.

Stosownie do art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3.

Jak wcześniej wskazano organem wykonującym zabezpieczenie, a następnie egzekucję obowiązków prawnokarnych na podstawie art. 27 k.k.w. oraz art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 u.p.e.a. jest organ egzekucyjny, zdefiniowany w art. 1a pkt 7 u.p.e.a.

Stosownie z kolei do art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczenia takich należności.

W sytuacji, gdy skarżąca mieszka w [...], organy zasadnie uznały, powołując się przy tym na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. Nr 209, poz. 2027 ze zm.), że w niniejszej sprawie organem właściwym do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu z dnia 19 marca

2012 r. jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...].

W kontekście powyższych rozważań, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 u.p.e.a. dotyczący niedopuszczalności zabezpieczenia w trybie administracyjnym.

Organ egzekucyjny w sposób prawidłowy ocenił sformułowany zarzut w kontekście zastosowanego środka zabezpieczającego. Jak bowiem stwierdzono środek egzekucyjny w postaci zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych jest tożsamy z zajęciem wierzytelności z rachunków bankowych w rozumieniu art. 725 k.c. Prawidłowa jest również konstatacja organu drugiej instancji, powołującego się na przepisy art. 164 u.p.e.a., art. 725-733 k.c. oraz art. 49-62 ustawy z dnia 19 sierpnia 19987 r. Prawo bankowe, że organ egzekucyjny stosując zabezpieczenie poprzez zajęcie zabezpieczające wierzytelności z wskazanych rachunków bankowych skarżącej zastosował dopuszczalny przez powołane przepisy środek zabezpieczający. Zgodnie bowiem z art. 164 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny po wydaniu zarządzenia zabezpieczenia dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej przez zajęcie w szczególności pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub ruchomości. Przy czym na mocy § 4 tegoż artykułu do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym pieniędzy, wynagrodzenia za prace, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, renty socjalnej, egzekucji z rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych, praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnych (...), pozostałych praw majątkowych oraz ruchomości.

Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej uznając, że argument jakoby naruszony został art. 34 § 4 u.p.e.a. albowiem postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów zostało wydane, mimo iż postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie ma charakteru ostatecznego, nie zasługuje na akceptację.

Uznając powyższy zarzut za bezzasadny wskazać należy, że Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w zarządzeniu do postanowienia z dnia 13 lipca 2012 r. (którym to postanowieniem nie uwzględnił zażalenia skarżącej na postanowienie Prokuratora Okręgowego z dnia 31 maja 2012 r. zawierającego stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów) polecił o treści tegoż postanowienia zawiadomić M.Z. Analiza materiału dowodowego sprawy potwierdza, że niniejsze zarządzenie zostało wykonane. Istotne jest przy tym to, że sama skarżąca wskazuje na fakt wykonania owego zarządzenia, albowiem w zażaleniu z dnia 27 lutego 2013 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów oraz w skardze do WSA w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 marca 2013 r. oświadcza, że zawiadomienie o wydaniu postanowienia Prokuratora Apelacyjnego zostało jej doręczone. Orzeczenie to, zgodnie z zawartym w nim pouczeniu, jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu.

Zdaniem sądu należy zauważyć, że wskazany przez skarżącą art. 125 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania do doręczania orzeczeń, zarządzeń i pism w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuraturę.

Uznać zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie nie naruszono art. 34 § 4 u.p.e.a. w sytuacji gdy organ egzekucyjny w dniu 24 lipca 2012 r. otrzymał ostateczne postanowienie Prokuratora Apelacyjnego z dnia 13 lipca 2013 r. a skarżąca o treści owego postanowienia została powiadomiona.

W świetle zaprezentowanych powyżej uregulowań oraz okoliczności stanu faktycznego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się naruszenia przez organ w zaskarżonym postanowieniu przywołanych w skardze przepisów postępowania, wobec czego nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 P.p.s.a.