Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1050/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2, par. 4, par. 9, par. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 25 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 roku sprawy ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. po rozpoznaniu odwołania K. C. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika ze stanu sprawy w dniu 15 maja 2013 r. K. C. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, w którym zadeklarował działki rolne o powierzchni 67,50 ha, jako uprawy sadownicze w pakiecie 2 wariancie 10 ( uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania).

W dniu 31 maja 2013 r. skarżący złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, zwiększając powierzchnię deklarowanych gruntów do 73,34 ha.

W dniach 2-9 sierpnia 2013 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego, metodą inspekcji terenowej. W wyniku kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości na działkach rolnych:

Działka A - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchnia zadeklarowana 2,49 ha, stwierdzona 2,14 ha,

Działka rolna B - zastosowano kod DR52- stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania,

Działka L - zastosowano kod DR 13- oznaczający, że dla zadeklarowanej działki rolnej zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej, powierzchnia zadeklarowana 3,00 ha, stwierdzona - 3,29 ha,

Działka P- zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchnia zadeklarowana 1,50 ha, stwierdzona 1,36 ha,

Działka rolna M zastosowano kod DR52- stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania,

Działka U - zastosowano kod DR 13+ oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchnia zadeklarowana 52,68 ha, stwierdzona 51,57 ha oraz kod DR22, oznaczający, że działka jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych, niesąsiadujących ze sobą, na których prowadzona jest jedna uprawa, jako jedną działkę rolną) oraz kod DR53- stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

W dniu 16 kwietnia 2014 r. skarżący wniósł odwołanie, w którym wskazał, że kontrolerzy podsunęli mu do podpisu niekompletny protokół z kontroli, do którego następnie naniesiono poprawki. Wskazał na pobieżne przeliczenie drzewek.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że aktualnie zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności rolnośrodowiskowej regulują przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący w dniu 17 maja 2013 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, w którym zadeklarował do płatności 11 działek rolnych o łącznej powierzchni 73,34 ha. Zgodnie z wnioskiem strona na ww działkach realizowała pakiet i wariant uprawy sadownicze i jagodowe ( w okresie przestawiania), przewidziany w rozporządzeniu w przepisie § 4 ust. 1 pkt 1. Strona pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolno środowiskowej, złożyła w 2012 roku.

Organ odwoławczy powołał się na treść § 2 rozporządzenia statuującego przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowej i wskazał, że stosownie do treści § 4 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Ponadto organ wskazał, że stosownie do treści § 7 płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1:

1) pkt 1 - jest przyznawana, jeżeli pakiet ten jest realizowany na obszarze całego gospodarstwa rolnego;

2) pkt 2 - jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin;

Zgodnie z § 3 rozporządzenia podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia są:

wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. l pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że podstawowymi wymaganiami, o których mówi powyższy przepis to między innymi wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (§ 3 ust. 1 rozporządzenia), odsyłające do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. 2010, Nr 39, poz. 211).

Natomiast zasady ekologicznej produkcji roślinnej określa rozporządzenie Rady (WE) 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Art. 12 ust. 1 lit. g tego rozporządzenia wskazuje, że przy produkcji ekologicznej powinno zapobiegać się szkodom wyrządzanym przez szkodniki, choroby i chwasty, co polega przede wszystkim na ochronie ich naturalnych wrogów, doborze gatunków i odmian, stosowaniu płodozmianu, odpowiednich technik uprawy i zabiegów termicznych.

Organ wyjaśnił, że dla wariantu 2.10 zadeklarowanego przez stronę wymogi są następujące: II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne l . Wymogi dla

dla których zakończono okres przestawiania), wariantu 2.6. Uprawy

warzywne (w okresie przestawiania), wariantu 2.7. Uprawy zielarskie (dla których zakończono okres przestawiania), wariantu 2.8. Uprawy zielarskie (w okresie przestawiania) - przeznaczenie plonu na

pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi, do przetwórstwa, do kompostowania lub przekazanie do innych gospodarstw rolnych;

wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), wariantu 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), wariantu 2.11. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz wariantu 2.12. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania):

wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w poniższej tabeli, a w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych użytkach rolnych wariantu czwartego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 - utrzymywanie obsady drzew, której poziom mieści się w ramach poziomu obsady

drzew obliczonej na podstawie rozstawy drzew, jaka należy stosować w ramach tego wariantu, zgodnie z częścią V Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie ust. 4 pkt l:

3)wszystkich wariantów - prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie § 27 ust. 1 rozporządzenia w sprawie programu rolnośrodowiskowego jeśli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu (§ 27 ust. 2).

Na okoliczność ustalenia czy rolnicy spełniają warunki przyznania wnioskowanej płatności przepisy wspólnotowe przewidują m.in. kontrole na miejscu, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza raport. Zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 sprawdzenie zgodności z kryteriami kwalifikowalności obejmuje kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

W dniach 2-9 sierpnia 2013 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego, metodą inspekcji terenowej. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości na działkach skarżącego – zawyżenie powierzchni o 1,31 ha w stosunku do zadeklarowanej powierzchni 73,34 ha.

Ponadto w zakresie działki "U" stwierdzono niedochowanie wymogów przewidzianych na mocy Rozporządzenia dla wariantu 2.10 :

że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań( zastosowano kod E2) stwierdzono, czyli stwierdzono,

nieutrzymanie minimalnej osady drzew i krzewów, (zastosowano kod E7). Organ wskazał, że minimalna obsada dla jabłoni domowej wynosi 125 szt., na działce U stwierdzono 51 szt./ha, zatem stwierdzono na działce U brak minimalnej obsady wynikającej z załącznika 3 do rozporządzania. Stanowiło to podstawę do pomniejszenia płatności o 100 % stosownie do zapisu w załączniku nr 7.

Ponadto organ wyjaśnił, że szczegółowe wymagania dotyczące wytwarzania i jakości materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych" określone zostały w załączniku nr 9 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dot. wytwarzania i jakości materiału siewnego. Dyrektor ARiMR stwierdził, że ze względu, że materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań wymienionych w § 9. ust 2 pkt 3 rozporządzenia płatność nie przysługiwała do działki "U". Dlatego stwierdzenie nieprawidłowości ( E2 i E7 ) w zakresie działki rolnej "U" z osobna uprawniało organ do wykluczenia z płatności działki.

Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania wiarygodności i podważania wyników przeprowadzonych kontroli. W treści raportu z kontroli na miejscu wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości zostały udokumentowane materiałem dowodowym w postaci szkiców z pomiaru działek rolnych i zdjęć fotograficznych (na płycie CD). Na każdej fotografii umieszczono tablicę informacyjną wypełnioną danymi pozwalającymi na dokładną identyfikację sfotografowanej działki rolnej. Kierunek oraz miejsce wykonania zdjęć wskazane zostały na szkicach z pomiaru powierzchni działek. Wskazać również należy, że czynności kontrolne zostały przeprowadzone urządzeniami pomiarowymi GPS (tj. CHCX2D) spełniającymi wymagane standardy. Wykonując kontrolę inspektorzy terenowi zlokalizowali deklarowane działki ewidencyjne oraz zmierzyli i wykreślili na szkicach z pomiaru powierzchnie faktycznie użytkowaną rolniczo na każdej z nich i określili położenie oraz powierzchnię działek rolnych. W toku czynności kontrolnych obecny był skarżący. W dniu 13 września 2013 r. kopia raportu z kontroli została przekazana stronie. W treści raportu z kontroli oraz w treści ww pisma wnioskodawca został pouczony o przysługującym mu na podstawie art. 31 ust. 7 ustawy prawie zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Strona w dniu 30 sierpnia 2013 r. złożyła zastrzeżenia do wyników kontroli, kwestionując ilość drzewek owocowych stwierdzona na działce "U", wskazując m.in.,na szkody spowodowane przez sarny, jak również wskazując, że protokół otrzymany po kontroli, był niekompletny.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w piśmie z dnia 17 września 2013 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu poinformował stronę o nieuwzględnieniu zastrzeżeń, wskazując, że strona została bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli poinformowana o jej wynikach oraz, że kontrola miała na celu zweryfikowanie stanu plantacji z wymogami określonym w rozporządzeniu. W notatce służbowej z dnia 4 sierpnia 2013 r. inspektorzy przeprowadzający kontrolę wyjaśnili, ze dokonali obliczeń ilości sadzonek, nie zaś oszacowania, jak sugerowała strona. Wskazali, że podczas kontroli zweryfikowali ogólną ilość sadzonek, ilość sadzonek uschniętych oraz ilość sadzonek niespełniających szczegółowych wymagań. Należy dodać, że stan drzewek został udokumentowany na fotografiach, a liczba spełniających wymagania pakietu ekologicznego została wpisana do Raportu.

Organ odwoławczy wskazał, że kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone zostały w przepisach art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 oraz § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W aktach sprawy znajduje się pismo strony z dnia 28 sierpnia 2013 r. informujące o uszkodzeniach drzewek spowodowanych przez dziką zwierzynę. Organ podkreślił, że strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej, ponadto uznanie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, może mieć znaczenie z punktu widzenia wyłączenia obowiązku zwrotu płatności, nie powoduje natomiast zachowania prawa do pomocy za dany rok kalendarzowy, w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie płatności rolno środowiskowej Organ wyjaśnił, że strona poinformowała o szkodach spowodowanych przez sarny w piśmie z dnia 28 sierpnia 2013 r. zawierającym zastrzeżenia do raportu z kontroli i w piśmie z dnia 28 sierpnia 2013 r., skierowanym do Prezesa ARiMR, czyli już po przeprowadzonej w dniach 2-9 sierpnia 2013 r., kontroli, która stwierdziła nieprawidłowości. Na etapie postępowania odwoławczego, w wyniku ponownej weryfikacji prawidłowości ustaleń z kontroli przeprowadzonej w dniach 2-7 sierpnia 2013 r. w związku z odwołaniem, inspektorzy przeprowadzający kontrole, nie stwierdzili zasadności ich zmiany. Z treści pisma z dnia 11 lipca 2014 r. wynika, że inspektorzy stwierdzili brak zasadności zmiany ustaleń pokontrolnych.

W związku z zarzutem skarżącego co do niekompletności raportu z kontroli, w dniu 14 sierpnia 2014 r. organ odwoławczy, przekazał stronie Raport nr [...], na którym inspektorzy dokonali zapisów polegających na oznaczeniu daty 05.11.2013 oraz parafki przy korektach w zakresie działek rolnych "B", "M" , "U", polegających na dodaniu kodów DR 52 i DR 53. Należy dodać, że o korektach powyższych dokonanych w raporcie beneficjent został powiadomiony wcześniej, w piśmie nr [...] z dnia 05.11.2013 r., w którym szczegółowo opisano przyczynę i zakres wprowadzonych parafek. Przedmiotowe korekty wynikały z tzw. błędów oczywistych, a poprawiony raport wraz z pismem przewodnim z dnia 05.11.2013 r. został stronie przekazany w dniu 05.11.2013 r. Organ odwoławczy przekazał stronie ponadto kopię płyty CD, zawierającej pełną dokumentację fotograficzną z kontroli, na wniosek strony zawarty w odwołaniu.

Na podstawie powyższych ustaleń, organ stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu Wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) wynosiła 73,34 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 72,03 ha. Jednak w wyniku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie działki rolnej "U", tj. na działce rolnej "U" kontrola nie stwierdziła minimalnej obsady wynikającej z Załącznika 3 do Rozporządzenia, płatność została zmniejszona o 100%, stosownie do zapisu w Załączniku nr 7 do Rozporządzenia oraz mając na uwadze unormowanie z przepisu § 8 Rozporządzenia. W związku z powyższym organ I instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskowa na 2013 rok do powierzchni 20,46 ha, po odliczeniu powierzchni stwierdzonej działki rolnej "U". Powierzchni deklarowana działki rolnej "U" wynosiła 52,68 ha, stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu wyniosła 51,57 ha. 72,03 ha - 51,57 ha = 20,46 ha. 20,46 ha xl 800 zł = 36,828 zł.

W skardze K. C. wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 21 ust 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich) poprzez przeprowadzenie niedostatecznie wnikliwego postępowania oraz błędną ocenę materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że kwestionowana przez stronę kontrola w terenie i sporządzony na jej podstawie protokół pomimo licznych wątpliwości co do prawidłowości ich sporządzenia mogą

stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Ponadto w ocenie skarżącego nastąpiło naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32

Konstytucji) poprzez nierówne traktowanie obywateli znajdujących się w tej

samej sytuacji faktycznej poprzez dopuszczenie przeprowadzenia ponownej

kontroli w terenie u ojca skarżącego W.C. prowadzącego bliźniaczą

uprawę na tej samej działce ewidencyjnej i odmowę przeprowadzenia takiej

ponownej kontroli u mnie oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez zaniechanie przeprowadzenia kontroli sprawdzającej i wszechstronne rozważenie zgromadzonego materiału, tj. naruszenie art. 7 k.p.a. Ponadto zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że kontrolujący

dokładnie obliczyli ilość i sprawdzili stan nasadzeń podczas kiedy ilość

drzewek została jedynie oszacowana, czego bezpośrednim skutkiem stało się

obniżenie płatności.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w decyzji.

Na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. skarżący poparł skargę oraz złożył do akt sprawy dwa raporty z czynności kontrolnych ARiMR z dnia 9 sierpnia 2013 r. Sąd zobowiązał organ do wyjaśnienia przyczyn oznaczenia datą 4sierpnia 2013 r, notatki służbowej dotyczącej kontroli zakończonej dniu 9 sierpnia 2013 r. – w terminie 7 dni.

W piśmie z dnia 8 lutego 2015 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko oraz podkreślił, że kontrolujący zdawali sobie sprawę, że skarżący nie zgadza się z wynikami kontroli, bowiem cały czas wyrażał sprzeciw wobec ich nierzetelnego podejścia do wykonywanych obowiązków.,

W piśmie z dnia 16 lutego 2015 r. organ wyjaśnił, że błędnie oznaczono datę sporządzenia notatki, bowiem powinna być oznaczona datą 4 września 2013 r. zamiast 4 sierpnia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga K. C. jest niezasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Z 2014 r. poz., 1647 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.) Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora OR ARiMR w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w P. z dnia [...] przyznającą skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości jest zgodna z prawem. Jak wynika z akt sprawy organ uznał, że skarżący realizując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie wariantu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe zadeklarował zawyżoną powierzchnię działek, bowiem wskazał 73,24 ha, a w wyniku kontroli stwierdzono 72,03 ha. Jednocześnie organ uznał, że na działce U nie było minimalnej obsady drzewek. Stanowiło to podstawę do pomniejszenia płatności o 100% , po odliczeniu powierzchni działku U. Skarżący w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze kwestionuje prawidłowość i rzetelność przeprowadzonej u niego kontroli i ustaleń organu co do ilości drzewek. Tymczasem organ administracji stroi na stanowisku, że raport z czynności kontrolnych jest prawidłowy, co w toku postępowania potwierdzili inspektorzy terenowi, a naniesione poprawki na raporcie kontroli dotyczyły błędów oczywistych, m.in. kodu DR oraz daty w stosunku do działek B, M, U.

Wobec tak zarysowanego przedmiotu sporu przypomnieć należy, że płatności rolnośrodowiskowe zostały skarżącemu przyznane na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz.173), ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012, poz. 86), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze. zm.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem z 13 marca 2013 r.", ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164), rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31.01.2009 r.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem Rady z dnia 19 stycznia 2009 r.", rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu od zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 02.12.2009).

Podstawą prawną określającą szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 jest zgodnie z § 50 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r. Ministra Rolnictwa Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze. zm.) – zwane dalej: "rozporządzeniem z 26 lutego 2009 r.".

W § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. określono, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia

nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej

i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Obowiązki rolnika w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przewiduje § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenie z 26 lutego 2009 r. w zw. z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. oraz § 7 pkt 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.

W ramach wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, [w tym wypadku - Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariantu dziesiątego (wariant 2.10)], uprawy sadownicze i jagodowe wymagają m.in. utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w tabeli, a w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych użytkach rolnych wariantu czwartego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 - utrzymywanie obsady drzew, której poziom mieści się w ramach poziomu obsady drzew obliczonej na podstawie rozstawy drzew, jaką należy stosować w ramach tego wariantu, zgodnie z częścią V Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie ust. 4 pkt 1: – jabłoń domowa 125 szt./ha.

Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu ekologicznego jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, ze. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin (§ 7 pkt 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.).

Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady,

w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku

nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

b) wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.

Przepisy § 14 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. określają szczegółowe stawki płatności rolnośrodowiskowej.

Natomiast w załączniku 7 ("Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów") II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. w przypadku uchybienia polegającego na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew lub krzewów (przy dopuszczalnej granicy błędu do 5% wymaganej obsady) wysokość zmniejszenia to 100 %.

Wskazać także należy na regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r. Nr 29, poz. 189 ze zm.) – zwanym dalej: "rozporządzeniem z dnia 1 lutego 2007 r.", zgodnie z treścią załącznika Nr 9 - część XIII lit B pkt II ppkt 1 (Szczegółowe wymagania dotyczące wytwarzania i jakości materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych i winorośli, Pozostałe gatunki) elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe, które przewidują badanie:

1) wysokości drzewek owocowych - powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnicy pnia drzewek owocowych - powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) drzewek owocowych - powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Sąd zauważa, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek skarżącego o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu, obejmującej weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. Deklarowane dane powinny być rzetelne i aktualne. Badanie zgodności wniosku o płatność i deklarowanych danych ze stanem rzeczywistym wymaga od organu ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych.

Z protokołów kontroli (raportów z czynności kontrolnych) znajdujących się w aktach sprawy wynika, że na działkach rolnych A,B,L,P,M,U stwierdzono zawyżenie powierzchni o 1.31 ha w stosunku do zadeklarowanej 73,34 ha. Ponadto na działce U, na której prowadzona jest uprawa drzewek owocowych - jabłoni domowej, stwierdzono naruszenie przez skarżącego obowiązku utrzymania na plantacji minimalnej wymaganej obsady. Liczba drzewek wskazana w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. dla gatunku jabłoni domowej wynosi 125 szt./ha. Tymczasem z ustaleń wynika, że na działce U stwierdzono 51 szt./ha.

Ponadto wymagania (cechy żywotności) dla drzewek owocowych, jakie powinny zostać spełnione, by w myśl § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r., działka na której są zasadzone mogła otrzymywać dopłaty rolnośrodowiskowe z tytułu prowadzenia rolnictwa ekologicznego, przewidują wysokość drzewek, średnicę pnia oraz stopień ukorzenienia (stan korzenia głównego, korzeni bocznych, wiązki korzeni drobnych).

Drzewka, które nie prezentowały wymaganych prawem cech żywotności nie zostały zakwalifikowane do obsady poszczególnych działek rolnych, przy określeniu ostatecznej liczby sadzonek - uwzględniono warunek przewidziany w załączniku 7 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.

Reasumując powyższe rozważania uznać należy, że stwierdzone przez organ nieprawidłowości dotyczące stanu upraw na działkach rolnych zadeklarowanych przez skarżącego do kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. uprawniały organ do przyznania przedmiotowej płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji, tj. w wysokości pomniejszonej.

Głównym argumentem skarżącego, który w jego ocenie uzasadnia wadliwość ww. decyzji, jest fakt złożenia organowi I instancji, pismem wniesionym dnia 28 sierpnia 2013r., oświadczenia o uszkodzeniach drzewek spowodowanych przez dziką zwierzynę. W tym zakresie należy podzielić stanowisko organów, że skarżący poinformował o szkodach dopiero po przeprowadzonej kontroli weryfikacyjnej w okresie 2-9 sierpnia 2013 r., która stwierdziła opisywane nieprawidłowości. Zatem skarżący po pierwsze nie dochował terminu 10 dni roboczych na poinformowanie o nadzwyczajnych okolicznościach ani po drugie nie przedstawił dowodów potwierdzających działanie siły wyższej (stosownie do treści art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006). W wyroku z dnia 25 października 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w postępowaniu, o którym mowa w przepisie art. 21 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (sygn. II GSK 1075/10, publ. Baza orzeczeń CBOIS). Skład orzekający podziela powyższe stanowisko.

Sąd nie podziela także zarzutów skarżącego dotyczących sposobu przeprowadzenia kontroli. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do treści § 8 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 168, poz. 1181 ze zm.), podmiot kontrolowany może zgłaszać na piśmie zastrzeżenia przed podpisaniem raportu, w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, zwracając jednocześnie uprzednio otrzymany raport. Z akt niniejszej sprawy wynika, że raport z czynności kontrolnych nr [...] zawiera pouczenie o treści ww. przepisu. Widnieje na nim również podpis skarżącego. Wobec tego organ słusznie przyjął, że skarżący został w sposób wyczerpujący poinformowany o przysługujących prawach związanych z ewentualnym kwestionowaniem wyników czynności kontrolnych.

Widniejący na raporcie podpis uprawniał również do przyjęcia, że skarżący nie miał żadnych uwag oraz zastrzeżeń co do przeprowadzonych oględzin działek rolnych deklarowanych do płatności PRŚ. Ponadto w związku z pismem z dnia 28 sierpnia 2013r. zawierającym zastrzeżenia do raportu organ przeprowadził dodatkowe postępowanie. Jak wynika z akt sprawy inspektorzy terenowi stwierdzili brak zasadności zastrzeżeń. Natomiast w zakresie korekt na raporcie kontroli organ wyjaśnił, że inspektorzy dokonali zapisów polegających na oznaczeniu daty 05.11.2013 oraz parafki przy korektach w zakresie działek rolnych B, M ,U, polegających na dodaniu kodów DR 52 i DR 53. Skarżący o powyższych zmianach został powiadomiony w piśmie z dnia 5 listopada 2013 r., do pisma tego dołączono również poprawiony raport. Na etapie postępowania odwoławczego skarżący otrzymał kopię płyty CD, zawierającą pełną dokumentację fotograficzną z kontroli. Ponadto Sąd zwrócił się do organu o wyjaśnienie przyczyn oznaczenia notatki inspektorów datą sprzed kontroli. W piśmie z dnia 17 lutego 2015 r. organ wyjaśnił, że błędnie oznaczono datę sporządzenia notatki, bowiem powinna być oznaczona datą 4 września 2013 r. zamiast 4 sierpnia 2013 r. (k. 50). Wobec powyższego brak jest podstaw by zakwestionować sposób sporządzenia tak wykonanej dokumentacji z kontroli, a to z kolei skutkuje odmową uznania zarzutów skarżącego w tym zakresie. Z protokołu kontroli rolnośrodowiskowej wynikają wszystkie fakty, na których oparli się następnie wydający decyzję. Wykazano w nich powierzchnię zadeklarowaną dla wariantu programów rolnośrodowiskowych i ustalenia w zakresie kontroli tej powierzchni, w szczególności odnośnie stwierdzonych błędów Ustalenia te w zakresie wariantu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe nie zostały skutecznie przez rolnika podważone, gdyż nie przedstawił on przeciwdowodów mogących świadczyć o błędach kontrolujących.

W zakresie płatności rolnośrodowiskowej co do wariantu 2.10 zasadnicze znaczenie co do odmowy przyznania płatności w tym wariancie nie mają przy tym ustalenia co do wielkości działek objętych tym programem , ale ustalenia co do zaistniałego błędu E7 braku określonej ilości nasadzeń występujących na działce oraz błędu E2 niespełnienia określonych wymagań przez materiał szkółkarski , gdzie ma być prowadzony program rolnośrodowiskowy. Ponadto, w sytuacji stwierdzenia prawidłowości raportu kontroli, organ nie miał podstaw do wyznaczania kolejnego terminu kontroli.

Odnosząc się do zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") poprzez nierozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i błąd w ustalenia faktycznych polegający na przyjęciu, że kontrolujący dokładnie obliczyli ilość i sprawdzili stan nasadzeń wskazać należy, że w postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej organy zobowiązane są, na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego. Organy uczyniły zadość obowiązkom wskazanym w powyższych przepisach, w szczególności w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie – prowadząc dodatkowe postępowanie wyjaśniające dotyczące raportów z kontroli, co znajduje pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Reasumując, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności rolnośrodowiskowej Sąd nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako niezasadną.

k.ż.