Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 758/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] odmawiającą zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...], którą stanowi zabudowana działka gruntu nr ew. [...] o pow. [...] ha w obrębie nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. odmówił zatwierdzenia podziału przedmiotowej nieruchomości, na działki nr [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomość wpisana jest do rejestru zabytków pod nr [...], a ostateczną decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Stołeczny Konserwator [...] nie pozwolił [...] na geodezyjny podział nieruchomości. Ponadto proponowany podział nieruchomości powoduje podział budynku przy ul. [...] [...] posadowionego na działce nr [...]. Z kolei jak wynika z załączonych do akt rzutów kondygnacji tego budynku z naniesionym przebiegiem odcinków projektowanych granic podziału, projektowana południowo-zachodnia granica podziału nie przebiega wzdłuż płaszczyzny ściany konstrukcyjnej budynku. Tym samym nie spełnia, określonego w art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), obligatoryjnego warunku podziału nieruchomości zabudowanej, której proponowany podział powoduje także podział budynku.

Na skutek odwołania M. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. uchyliło decyzję z dnia [...] marca 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało, że przepis art. 10 kpa ustanawia ogólną zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, z której to zasady wynikają dla organu administracji obowiązki zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jak wynika natomiast z akt sprawy, stronami przedmiotowego postępowania są m. in. M. P., I. F., P. F. i B. K. Przy czym ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynika, że M. P. nie żyje, a zatem obowiązkiem organu było wyjaśnienie, czy istotnie strona zmarła i w razie poczynienia pozytywnych ustaleń w tym zakresie, kto jest jej następcą prawnym. Z akt wynika również, że do I. F., P. F. i B. K. korespondencja kierowana była na niewłaściwe adresy.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K. wnosząc o jej uchylenie i wskazał, że uchylając decyzję pierwszej instancji organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do zarzutów odwołania i nie wyjaśnił dlaczego powody wskazane przez skarżącego i powołany przez niego materiał dowodowy uważa za niewystarczające do uchylenia decyzji Prezydenta [...] . Skarżący podniósł, że w związku z dochodzeniem przez niego roszczeń dekretowych do przedmiotowej nieruchomości wydano już szereg orzeczeń. Zakładanie zatem przez Kolegium, że w tej sytuacji właściciele trzech lokali wyodrębnionych w budynku przy ul. [...] [...], którzy nie byli prawidłowo zawiadomieni o toczącym się postępowaniu dostarczą być może nowych dowodów w sprawie i ocena tych dowodów będzie równoznaczna z przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w znacznej części, jest zdaniem skarżącego nieuzasadnione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływana dalej jako "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się tą regułą Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. oraz decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2011 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestionowane decyzje zostały skierowane do osób nieżyjących – B. K., która zmarła w dniu [...] kwietnia 2002 r. oraz M. P., zmarłego w dniu [...] listopada 2006 r.

W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).

Powyższe oznacza, że B. K. zmarła w dniu [...] kwietnia 2002 r. oraz M. P. zmarły w dniu [...] listopada 2006 r. nie mogli być stroną postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2011 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że nieuzasadnionym jest ustalanie przez organ właścicieli lokali mieszkalnych wyodrębnionych w budynku przy ul. [...] [...] w [...], wskazać należy, że przepis art. 10 § 1 kpa ustanawia ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Należy stwierdzić, że stroną postępowania administracyjnego jest stosownie do art. 28 kpa każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. I tak stroną postępowania w sprawie dotyczącej roszczeń wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), niewątpliwie jest także właściciel wykupionego lokalu będącego w budynku mieszkalnym znajdującym się na nieruchomości przejętej w trybie powołanego dekretu. W tej sytuacji obowiązkiem organu jest ustalenie prócz kręgu osób, które są byłymi właścicielami nieruchomości warszawskiej lub ich spadkobiercami, także osób, będących aktualnie właścicielami lokali wykupionych w budynkach zlokalizowanych na nieruchomości.

Jak już wskazano powyżej obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową, natomiast uchybienie powyższemu obowiązkowi wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd zgodnie z art. 119 pkt 1 P.p.s.a. do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia oraz ich prawidłowe adresy.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.