Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2245/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek; oddala skargę


UZASADNIENIE

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: "ZUS") z dnia [...] września 2019 r. o numerze [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia [...] maja 2019 r. K. K. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił do ZUS o umorzenie składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na jej zawieszenie oraz nieprowadzenie rzeczywistej działalności zarobkowej wykonywanej w sposób ciągły i zorganizowany. W uzasadnieniu podniósł, że od dnia (...) czerwca 2019 r. przebywa w tymczasowym areszcie, w związku z czym od dnia 18 czerwca 2018 r. – do chwili obecnej faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. Zdaniem Skarżącego, skoro nie prowadził rzeczywistej działalności zarobkowej, wykonywanej w sposób ciągły i zorganizowany, to nie powinien podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Wskazał również, że postanowieniem z dnia (...) lipca 2018 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. dokonał wobec niego zabezpieczenia majątkowego, co spowodowało, że został całkowicie pozbawiony możliwości rozporządzania swoim majątkiem, utracił możliwość zarobkowania i nie jest w stanie przekazywać środków nawet na utrzymanie swoich 3 małoletnich córek.

Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. zwrócono się do Skarżącego o złożenie dokumentów, na podstawie których będzie możliwa analiza przesłanek umorzenia, w szczególności: oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, dokumentacji potwierdzającej informacje wskazane w oświadczeniu, kserokopię rocznego zeznania podatkowego, a także innej dokumentacji uzasadniającej umorzenie zadłużenia.

W odpowiedzi Skarżący nadesłał oświadczenie z dnia [...] czerwca 2019 r. wraz z załącznikami w postaci zeznań: PIT-36L i PIT-37 za 2018 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. o numerze [...], ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wraz z odsetkami w łącznej wysokości 14.416,20 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w oparciu o przedstawione dokumenty ustalono, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 16 czerwca 2018 r., z którym to dniem działalność została zawieszona. Skarżący aktualnie przebywa w Areszcie Śledczym, natomiast prowadził wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trzema córkami. Skarżący nie pobiera emerytury ani renty, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy ze strony państwa. Żona Skarżącego osiąga dochód w wysokości 3.982 zł miesięcznie. W latach 2016-2018 Skarżący osiągnął przychody/dochody w następującej wysokości: 2016 r. – 1.655.025,30 zł/1.648.600,40 zł; 2017 r. – 24.634.489,61 zł/21.764,811,37 zł; 2018 r. – 2.181.142,30 zł/1.864.797,49 zł. Skarżący jest współwłaścicielem na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej następujących nieruchomości: (1) mieszkania o powierzchni 135,70 m2 położonego przy ul. D. [...] w W.; (2) lokalu niemieszkalnego (garażu) położonego przy ul. D. [...] w W.; (3) nieruchomości gruntowej o powierzchni 1,0805 ha położonej w B. Skarżący jest właścicielem majątku ruchomego w postaci: (1) motocykla (...) z 1986 r.; (2) motocykla (...) z 2017 r.; (3) motocykla (...) z 2017 r. Skarżący posiada inne prawa majątkowe w postaci następujących udziałów: (1) 150 udziałów o wartości 15.000,00 zł w S. Sp. z o.o., w której jest wspólnikiem oraz pełni funkcję prezesa zarządu; (2) 143 udziałów o wartości 14.300,00 zł w O. Sp. z o.o., w której jest wspólnikiem oraz pełni funkcję prezesa zarządu; (3) 900 udziałów o wartości 45.000,00 zł w M. Sp. z o.o., w której jest wspólnikiem; (4) 2 udziałów o wartości 2.000,00 zł w A. Sp. z o.o., w której jest wspólnikiem oraz pełni funkcję prezesa zarządu. Nadto Skarżący pełni funkcję Prezesa zarządu D. Spółki z o.o. Skarżący posiada tytuły do ubezpieczeń w: (1) H. S. A. oraz (2) K. Sp. z o.o.

Organ ustalił, że Skarżący posiada zobowiązania: (1) z tytułu podatków za lata 2017-2018 w wysokości 1.900.000,00 zł; (2) u osób fizycznych w wysokości 25.000.000,00 zł; (3) alimentacyjne za okres 11 miesięcy w wysokości 193.900,00 zł. Zobowiązanie alimentacyjne wynosi 3.900,00 zł miesięcznie. Zobowiązania dochodzone są w postępowaniu egzekucyjnym.

Następnie organ przywołał treść przepisów art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; zwanej dalej: "u.s.u.s."), po czym stwierdził, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie tych przepisów. W szczególności ZUS wskazał, że z przyczyn oczywistych w sprawie nie znajduje zastosowania przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Nie zachodzą także przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4a i 4b u.s.u.s., bowiem wobec Skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, a wysokość nieopłaconych składek przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem organu wykluczeniu podlegają również przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., bowiem Skarżący jest właścicielem majątku nieruchomego i ruchomego, zaś naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Nie można jednocześnie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

ZUS przeanalizował w dalszej kolejności, czy w sprawie zastosowanie ma przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; zwanego dalej: "rozporządzeniem"). W ocenie organu w sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ działalność gospodarcza Skarżącego jest zawieszona. W odniesieniu do przesłanki wskazanej w punkcie 3 tego przepisu ZUS zauważył, że Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy, ani dokumentu, który świadczyłby o jego stanie zdrowia. Odnosząc się z kolei do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ podniósł, że wskazane trudności natury finansowej mają obecnie charakter przejściowy, zatem decyzja o umorzeniu zaległości byłaby przedwczesna i nieuzasadniona. Wskazał, że Skarżący obecnie przebywa w areszcie, gdzie nie ponosi kosztów utrzymania. Jednocześnie organ zaznaczył, że pobyt w areszcie śledczym nie może stanowić przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty zobowiązania. Nadto organ stwierdził, że dostrzega możliwość wyegzekwowania długu w dalszej perspektywie czasowej, bowiem wiek Skarżącego (45 lata) oraz brak przeszkód zdrowotnych będzie pozwalał na aktywność zawodową i uzyskiwanie środków na spłatę zobowiązań. ZUS zaznaczył przy tym, że Skarżący jedynie zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, zatem po odbyciu kary może ponownie podjąć się jej prowadzenia w celu uzyskania środków na spłatę zobowiązania. Reasumując organ stwierdził, że umorzeniu zaległości sprzeciwia się interes społeczny wyrażający się w tym, że zobowiązania publicznoprawne winny być realizowane, a płatnik nie był pochopnie z nich zwalniany, co skutkowałoby przerzucaniem zobowiązań na resztę społeczeństwa.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS wydał zaskarżoną decyzję z dnia[...] września 2019 r., którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2019 r., w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w jej uzasadnieniu. Organ uzupełnił wcześniejsze wywody wskazując, że choć sytuacja materialna Skarżącego jest niełatwa, to nie nosi cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. ZUS nie kwestionuje możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości na sytuację bytową Skarżącego, ale jest to niewystarczające do umorzenia, bowiem umorzenie należności dedykowane jest dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję ZUS z dnia [...]września 2019 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2019 r., a także o umorzenie należności objętych wnioskiem i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszanie:

prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a u.su.s. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że niniejsza sprawa ze względu na szczególnie wyjątkową i trudną sytuację majątkową i osobistą Skarżącego jest wyjątkowym przypadkiem w rozumieniu tego przepisu, tj. zachodzi podstawa do uwzględnienia wniosku pomimo ewentualnego braku całkowitej nieściągalności;

przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie i niewzięcie przez organ administracji pod uwagę istotnych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i osobistej Skarżącego, która winna prowadzić do wniosku, iż: (-) wyjątkowo trudna sytuacja Skarżącego ma trwały charakter i w najbliższych miesiącach nie ulegnie poprawie; (-) jest co najmniej oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wypada poczynić uwagę natury ogólnej, niejako w odniesieniu do samej treści wniosku Skarżącego z dnia [...] maja 2019 r. o umorzenie zaległości w opłacaniu składek, iż w ramach postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności o charakterze publicznoprawnym nie bada się zasadności istnienia samej należności. Ubieganie się o umorzenie takich należności traktowane jest jako uznanie ich istnienia. Tym samym, skoro postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane przez samego Skarżącego, który wystąpił o umorzenie składek, zaś przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca ich umorzenia, to Sąd obowiązany był do zbadania sprawy w jej granicach, zatem tylko w zakresie zaistnienia przesłanek określonych w art. art. 28 u.s.u.s. oraz przepisach rozporządzenia. Innymi słowy rzecz ujmując, poza kontrolą Sądu pozostawała w niniejszej sprawie kwestia wpływu zawieszenia działalności gospodarczej i związanego z tym nieprowadzenia rzeczywistej działalności zarobkowej wykonywanej w sposób ciągły i zorganizowany na obowiązek opłacania przez Skarżącego składek ZUS.

Przechodząc do wyłuszczenia motywów wyroku przypomnieć należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Jak stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s. – należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność, tj.: (1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; (2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; (3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; (4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; (4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; (5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; (6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Stosownie natomiast do przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia w takim przypadku zawarte zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym: Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: (1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; (2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; (3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że zasadą jest możliwość umorzenia należności z tytułu składek tylko w przypadkach ich "całkowitej nieściągalności", które zostały enumeratywnie (wyczerpująco) wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Natomiast przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Niezależnie jednak czy mamy do czynienia z całkowitą nieściągalnością, czy też z jej brakiem, nie ulega wątpliwości, że decyzja organu w tym przedmiocie będzie miała charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ administracji, działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ winien jednak pamiętać, że owo uznanie administracyjne nie pozwala na dowolność w załatwieniu sprawy. Uznaniowość nie oznacza wszak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki zawarte w przepisie art. 28 u.s.u.s. i w przepisach rozporządzenia, z drugiej zaś przepisy k.p.a. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności – enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Skarżący posiada bowiem majątek – nieruchomy i ruchomy, jak również udziały w spółkach, z których można egzekwować należności. Ponadto żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Zdaniem Sądu nie można również zarzucić organowi nieprawidłowej oceny przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Skarżący w żadnym miejscu nie powoływał się na stan zdrowia swojego ani członków rodziny, co wyklucza przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zgodzić należy się także z organem, że zawieszenie działalności gospodarczej sprawia, że nie mogła się ziścić również przesłanka określona w punkcie 2 tego przepisu, niezależnie od tego, że trudno się dopatrzeć wykazania zaistnienia klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia o charakterze obiektywnym. Co do zaś przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, to zauważyć przede wszystkim należy, że zadaniem tej regulacji jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Jej ocena wymaga zatem zestawienia wartości posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r. o sygn. akt II GSK 1498/17). Innymi słowy rzecz ujmując: przy ocenie możliwości płatniczych Skarżącego ustalenia i ocena organu winny koncentrować się na zbadaniu, czy zapłata należności nie spowoduje zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych zobowiązanego i jego rodziny. Prawidłowo zatem ZUS wskazał, że z uwagi na pobyt Skarżącego w areszcie nie ponosi on obecnie kosztów utrzymania, co wyklucza zagrożenie dla jego egzystencji. Jeśli zaś chodzi o utrzymanie jego rodziny, to żona Skarżącego osiąga własne dochody, natomiast Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o zagrożeniu bytu swoich dzieci, nie przedstawił nawet tego, jak kształtują się wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem rodziny, co obciążało w postępowaniu wnioskodawcę. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie okoliczność zabezpieczenia na majątku Skarżącego, czy też prowadzenia do tego majątku ewentualnej egzekucji, bowiem z oczywistych względów niezbędne minimum egzystencji, w tym zobowiązania alimentacyjne, nie podlegają zabezpieczeniu czy zajęciu (art. 10 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego). Podkreślić przy tym należy, że trudna sytuacja materialna Skarżącego nie wynika z obiektywnych okoliczności. W orzecznictwie podnosi się, że pozbawienie wolności nie jest okolicznością obiektywną. Nie stanowi też wystarczającej przesłanki do udzielenia wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia, gdyż stanowi efekt, konsekwencję zabronionych z punktu widzenia prawa działań strony w przeszłości. Nie jest to więc okoliczność całkowicie niezależna od niego, na powstanie której nie miał on wpływu (por. wyroki NSA: z dnia 24 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 544/07; z dnia 20 października 2011 r. o sygn. akt I OSK 881/11). W przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości publicznoprawnych, płaconych zamiast dłużnika z budżetu państwa. Umorzenie należności powinno mieć miejsce, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim zadłużenia, jednakże stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności o charakterze publicznym. Ze względów wymienionych powyżej okoliczności takie nie zaistniały w realiach rozpoznawanej sprawy, gdyż za taką w szczególności nie uznaje się pobytu osadzonych w aresztach. Nie można również zapominać, że Skarżący posiada majątek, z którego potencjalnie możliwe jest dochodzenie zaległości i nie ma przy tym znaczenia, że został on zabezpieczony w postępowaniu karnym. Kwestia ewentualnego zbiegu postępowań egzekucyjnych wymyka się na tym etapie kontroli sądowoadministracyjnej. Natomiast rację ma ZUS, że dopóki organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to w takiej sytuacji umorzenie należności byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2017 r. o sygn. akt II GSK 848/16).

Reasumując tę część uzasadniania stwierdzić należy, że organ dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, na podstawie którego ocenił sytuację Skarżącego, pod kątem możliwości i przewidywanych skutków uiszczenia przez niego należności z tytułu zaległych składek. Organ przedstawił logiczną i spójną argumentację wniosku, wyprowadzonego z analizy stanu faktycznego sprawy, co do nieistnienia przesłanek do wydania decyzji o umorzeniu należności w całości lub w części.

Natomiast z uwagi na to, że w sprawie nie ziściły się przesłanki do umorzenia zaległości, zarówno z uwagi na brak całkowitej ich nieściągalności, jak też wynikające z przepisów rozporządzenia, to zbędne były wywody ZUS przemawiające za pierwszeństwem interesu społecznego nad interesem prywatnym Skarżącego. Zauważyć bowiem należy, że rozważania w tym zakresie mają znaczenie dopiero na etapie korzystania przez organ ze swobody uznania administracyjnego. Ten etap postępowania ma jednak miejsce dopiero wówczas, gdy w sprawie zaistniała któraś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności. Mając natomiast na uwadze, że organ nie dopatrzył się zaistnienia w sprawie omawianych przesłanek, a Sąd konstatację tę podzielił, to wywody dotyczące prymatu interesu społecznego, skądinąd trafne, nie mogły uzasadniać podjętego rozstrzygnięcia. Godzi się jednak dodać, że argumenty te odniosłyby skutek, gdyby organ dopatrzył się ziszczenia w sprawie przesłanek umorzenia. Podniesione w tym zakresie racje mają bowiem oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych i mieszczą się w granicach uznania administracyjnego.

Podsumowując Sąd stwierdza, że nie doszło do naruszeń przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ stosownie do art. 7, art. 8 § 2 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wydane w sprawie rozstrzygnięcie zawiera wszelkie określone prawem elementy. Organ w sposób wystarczający wyjaśnił również motywy zaskarżonej decyzji, a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Końcowo zaznaczyć wypada, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie uniemożliwia wystąpienia w przyszłości z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, jednak tylko w sytuacji, gdyby zmianie uległy okoliczności faktyczne, w szczególności związane z przesłankami całkowitej nieściągalności.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a., w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w związku z Zarządzeniem nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r.