Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 122/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 7, art. 83 ust. 2, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 17,
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 144,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1, 119pkt 3, art. 135, 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Z. W. I. N. B. w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny stanu technicznego wykonanych robót budowlanych uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie P. I. N. B. w P. G. S. z dnia [...] r., nr [...]


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 81c ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 7, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. włącznie w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.), w wyniku rozpoznania zażalenia B. K. (dalej: "strona", "skarżący"), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim S. z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] - wydane w sprawie robót budowlanych polegających na przebudowie, bez pozwolenia na budowę, wewnętrznej instalacji gazowej wraz z zamontowaniem kotła c.o. gazowego w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w S. - nakładające na B. K. obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia [...] stycznia 2022 r., oceny stanu technicznego ww. wykonanych robót budowlanych (2 egz.), sporządzonej przez osobę legitymującą się wymaganymi uprawnieniami budowlanymi i należącą do właściwej izby samorządu zawodowego. Ocena ta powinna wskazywać zakres samowolnie wykonanych robót budowlanych, potwierdzić ich wykonanie zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi (w oparciu o protokoły badań i sprawdzeń), a w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości winna zawierać rozwiązania mające na celu ich usunięcie.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., Zarząd Budynków i Lokali Komunalnych w S. powiadomił PINB w S. o wykonaniu przez B. K. - najemcę lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S.: przebudowy pomieszczenia w.c. poprzez jego powiększenie o część kuchni i zamontowanie w powstałej łazience urządzeń kąpielowych oraz c.o. gazowego, bez stosownych pozwoleń i zatwierdzonych dokumentów projektowych.

Celem sprawdzenia stanu faktycznego organ I instancji dokonał w dniu [...] czerwca 2018 r., w obecności strony, oględzin robót budowlanych wykonanych w lokalu nr [...], w budynku przy ul. [...] w S., z których spisał stosowny protokół.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy PINB w S. ustalił, że skarżący w 1993 r., wykonał samowolnie roboty budowlane polegające na przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej, tj. bez uzyskania stosownego pozwolenia właściwego w sprawie organu administracji architektoniczno-budowlanej, w wynajmowanym przez siebie lokalu.

Wobec powyższych ustaleń organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wykonanej przebudowy pomieszczenia wc

i wewnętrznej instalacji gazowej wraz z zamontowaniem kotła c.o. gazowego w tym lokalu.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, PINB w S. nakazał B. K. wykonanie, w terminie do dnia [...] września 2018 r., określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania ZWINB

w S. uchylił ww. decyzję organu powiatowego z dnia [...] czerwca 2018 r.

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ powiatowy nie wykazał, aby przebudowa pomieszczenia w.c. stanowiła samowolę budowlaną, tj. nie przytoczono przepisów prawa budowlanego, obowiązujących w czasie wykonania ww. robót budowlanych, z których wynikałoby, iż wykonanie takiej przebudowy wymagało uzyskania pozwolenia na budowę lub uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że obowiązek dostarczenia określonych dokumentów, mogących stanowić podstawę do nałożenia obowiązków wynikających z art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, może być nałożony w oparciu o art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, ponieważ żądanie przedstawienia określonych dokumentów ma na celu rozszerzenie materiału dowodowego, jest więc postępowaniem o charakterze dowodowym. Dopiero w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organ może podjąć rozstrzygnięcie merytoryczne - co do istoty sprawy.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji wydał, w oparciu o art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, postanowienie z dnia [...] listopada 2021 r. nakazujące B. K. przedłożenie oceny stanu technicznego samowolnej budowy wewnętrznej instalacji gazowej wraz z zamontowaniem gazowego kotła c.o. w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w S..

Wedle organu I instancji, roboty budowlane polegające na przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej wraz z zamontowaniem kotła c.o. gazowego zostały wykonane w sposób niezgodny z przepisami bez pozwolenia na budowę, jak też zatwierdzonego projektu budowlanego oraz bez nadzoru osoby wykonującej samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, dlatego w przedmiotowej sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do jakości wykonanych robót budowlanych.

Organ podkreślił, że przedłożenie dokumentu wskazanego w powołanym postanowieniu umożliwi doprowadzenie samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył B. K..

Zdaniem strony, zaskarżone postanowienie narusza art. 81c ust. 2 w zw. z art. 17 ustawy Prawo budowlane poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku, który w ocenie skarżącego nie jest inwestorem wskazanych przez organ robót budowlanych.

Według składającego zażalenie, to właściciel budynku (Miejski Zakład Komunalny w S.) był inwestorem przedmiotowych robót budowlanych, ponieważ to on decydował o przebiegu procesu budowlanego i na jego żądanie najemca był zobligowany dostarczyć pełną dokumentację. Niewątpliwie decyzję co do wykonania robót podejmował właściciel nieruchomości, każdorazowo akceptując propozycje wykonania robót. Właściciel godził się również tym samym na faktyczne podniesienie komfortu mieszkania, ponieważ wykonane prace spowodowały podniesienie należnego właścicielowi czynszu. Skoro zaś właściciel decydował o przeprowadzeniu prac i czerpał z tego tytułu korzyści, pełnił rolę inwestora w procesie budowlanym. Nie wyjaśniono dlaczego i na jakiej podstawie skarżący ma ponosić koszty sporządzenia dokumentacji.

Rozpoznając złożone zażalenie organ II instancji przytoczył w pierwszej kolejności treść art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a następnie powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy ustalił, że skarżący w 1993 r., wykonał między innymi roboty budowlane polegające na przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej wraz z zamontowaniem gazowego kotła c.o., w lokalu mieszkalnym nr [...], przy ul. [...] w S..

Organ wyjaśnił, że przepis art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obowiązującej do dnia 31 grudnia 1994 r., stanowił, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.

Natomiast zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 3b rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975, nr 8, poz. 48 ze zm.: Dz. U. z 1976, nr 1, poz. 9), obowiązującego do dnia 31 grudnia 1994 r. włącznie, stanowił, że pozwolenia na budowę wymaga wykonanie stałych instalacji gazowych.

W oparciu o powołane przepisy organ II instancji stwierdził, że na wykonanie części instalacji gazowej wraz z gazowym kotłem c.o., przed 1 stycznia 1995 r. wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wobec powyższego organ przyjął, że do legalizacji robót budowlanych innych niż objęte przepisami art. 48 obowiązującej ustawy Prawo budowlane, tj. innych niż samowolne wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części, stosuje się przepisy obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r.

Natomiast skoro niniejsze postępowanie zostało wszczęte w 2018 r. tj. przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, zatem w zw. z art. 25 ww. ustawy, do niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r.

Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 ww. ustawy.

Mając powołane przepisy na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że roboty budowlane polegające na wykonaniu części nowej wewnętrznej instalacji gazowej wraz z zamontowaniem gazowego kotła c.o. w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w S., wymagały, zarówno w dacie ich wykonania, tj. w 1993 r., jak i w dniu wszczęcia postępowania (2018 r.), pozwolenia na budowę właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, ponieważ nie zostały one ujęte w zamkniętym katalogu robót budowlanych zwolnionych z tego wymogu.

Z akt sprawy z kolei wynika, że inwestor, czyli B. K., takiego pozwolenia nie posiada.

Wedle organu II instancji, ze względu na to, że roboty budowlane związane

z przebudową instalacji gazowej i montażem pieca c.o. gazowego zostały wykonane bez stosownego pozwolenia na budowę, bez zatwierdzonego projektu budowlanego oraz bez nadzoru osoby wykonującej samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, powstały uzasadnione wątpliwości co do jakości ich wykonania, prawidłowości zastosowania materiałów do ich wykonania, a także czy wykonane roboty odpowiadają wymogom określonym w warunkach technicznych i nie stwarzają zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa całego budynku.

Mając na względzie powyższe oraz bezpieczeństwo osób i mienia organ odwoławczy za prawidłowe uznał działania podjęte przez organ I instancji, które pozwolą ewentualnie na ustalenie zakresu robót koniecznych do wykonania celem doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem lub potwierdzenia zgodności ich wykonania z obowiązującymi przepisami.

Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów organ wyjaśnił, że w art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego, ustawodawca wskazał podmioty, od których organy administracji publicznej mogą żądać przedłożenia stosownych dokumentów i są to: uczestnicy procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, uczestnikiem procesu budowlanego, w rozumieniu ustawy jest m.in. inwestor.

Chociaż samo pojęcie "inwestora" nie zostało wprost zdefiniowane w prawie budowlanym, to zgodnie z rozumieniem tego słowa w języku codziennym, jak i wg słownika języka polskiego, "inwestor", to osoba fizyczna lub prawna dokonująca inwestycji, czyli nakładów gospodarczych, których celem jest stworzenie nowych lub powiększenie istniejących obiektów majątku trwałego.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że to w lokalu zajmowanym przez skarżącego, z inicjatywy, woli i na jego zlecenie, zostały wykonane roboty budowlane będące przedmiotem niniejszego postępowania. Zatem to skarżący jest inwestorem wykonanych robót budowlanych.

Nadto, z dołączonego do zażalenia dokumentu wynika, że to skarżący, pismem z dnia [...] marca 1993 r., wystąpił do [...], jako do właściciela budynku, o wyrażenie zgody na wykonanie instalacji centralnego ogrzewania zasilanej z kotła gazowego, co potwierdza, że to skarżący jest inwestorem wykonanych robót budowlanych. Natomiast ustalanie przez [...] warunków wykonania robót budowlanych może wynikać z tego, że Miejski Zakład Usług Komunalnych [...], był właścicielem zajmowanego przez skarżącego lokalu. Skarżący był tylko najemcą lokalu przy ul. [...] w S., w związku z tym chcąc wykonać określone roboty budowlane, skarżący musiał wystąpić o zgodę do właściciela tego lokalu czy do podmiotu reprezentującego właściciela.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla uznania, że zaistniały uzasadnione wątpliwości, co do jakości wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową wewnętrznej instalacji gazowej wraz z zamontowaniem gazowego kotła c.o. w lokalu mieszkalnym nr [...], w budynku przy ul. [...] w S.. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o właściwą podstawę prawną, zgodnie z ustalonym stanem faktycznym oraz prawidłowo skierowane do inwestora samowolnie wykonanych robót, co wskazuje na brak podstaw do uwzględnienia zażalenia.

B. K. złożył skargę na powyższe postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jednocześnie wnosząc o jego uchylenie w całości.

Skarżący podniósł, że roboty instalacyjne związane z wykonaniem centralnego ogrzewania zostały wykonane zgodnie z projektem przez zakład instalacyjny z uprawnieniami. Zakończenie robót zostało zgłoszone przez kierownika budowy do ADM, celem ustalenia daty odbioru. wykonanie centralnego ogrzewania polegało na wymianie istniejącego pieca na bardziej wydajny do istniejącej instalacji wodno-gazowej w łazience, która została wykonana w latach 60 – tych. Następnie powieszono w pokojach kaloryfery wraz z orurowaniem. Żadnych robót adaptacyjno – budowlanych nie wykonano, bowiem nie było takiej potrzeby. Instalacja centralnego ogrzewania jest eksploatowana 29 lat i to bezawaryjnie.

W tej sytuacji skarżącemu nie są znane przyczyny, z powodu których żąda się od niego przedstawienia aktualnej oceny stanu technicznego robót budowlanych, gdy odnośnie instalacji centralnego ogrzewania posiada on pełną dokumentację techniczno-roboczą opracowaną przez uprawnioną osobę, co do której nie zgłoszono żadnych uwag.

Skarżący nie jest przekonany, czy w świetle powyższych, udokumentowanych faktów można mu zarzucić wykonanie tej instalacji w warunkach samowoli budowlanej. W jego ocenie, próba obciążenia go dodatkowymi kosztami rzędu kilku tysięcy złotych na opracowanie ekspertyzy nie znajduje żadnych racjonalnych podstaw.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej "p.p.s.a."). Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Uwzględnienie skargi z powodu uchybienia przepisom prawa materialnego ma miejsce wówczas, gdy sąd stwierdzi, że naruszenie tych przepisów miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), z kolei uwzględnienie skargi z powodu uchybienia przepisom prawa procesowego, co do zasady, może nastąpić wówczas, gdy sąd dojdzie do przekonania, że naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, doprowadziła Sąd do uznania, że akty te nie odpowiadają prawu.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie G. w S. z dnia [...] listopada 2021r. nakładające na B. K. obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia [...] stycznia 2022 r., oceny stanu technicznego samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej wraz z zamontowaniem kotła c.o. gazowego w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w S..

Mając na uwadze treść skargi podkreślenia wymaga, że kontrolowana

w niniejszym postępowaniu sprawa odnosi się wyłącznie do instalacji gazowej oraz zamontowania gazowego kotła centralnego ogrzewania, nie dotyczy zatem legalności robót budowlanych związanych z wydzieleniem pomieszczenia łazienki w mieszkaniu strony. Przy czym wykonanie robót związanych z przebudową instalacji gazowej oraz montażem kotła c.o. gazowego w oparciu o zgodę właściciela budynku i na podstawie dokumentacji technicznej nie jest wystarczające do stwierdzenia legalności tych robót, do przeprowadzenia których wymagana była decyzja o pozwoleniu na budowę, a takiego rodzaju rozstrzygnięcie nie zostało podjęte w sprawie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych postanowień stanowił przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333), zgodnie z którym, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Przesłanką zastosowania cytowanego przepisu jest istnienie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ jest więc uprawniony do wydania postanowienia w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane w każdym przypadku, gdy poweźmie uzasadnione wątpliwości w tym zakresie. Z uwagi na użycie w art. 81c ust. 2 ustawy nieostrego pojęcia "uzasadnione wątpliwości" podjęcie działań w trybie tego przepisu musi być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymaga wyczerpującego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji podał, że powodem nałożenia obowiązku na stronę były uzasadnione wątpliwości co do jakości wykonanych robót budowlanych, wynikające z faktu, że zostały one podjęte w ramach samowoli budowlanej. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że skoro roboty budowlane związane z przebudową instalacji gazowej i montażem pieca c.o. gazowego zostały wykonane bez stosownego pozwolenia na budowę, bez zatwierdzonego projektu budowlanego oraz bez nadzoru osoby wykonującej samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, powstały uzasadnione wątpliwości co do jakości ich wykonania, prawidłowości zastosowania materiałów do ich wykonania, a także czy wykonane roboty odpowiadają wymogom określonym w warunkach technicznych i nie stwarzają zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa całego budynku.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy organy zastosowały powołany przepis nie wyjaśniając dostatecznie istoty powziętych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych oraz robót budowlanych, czy do stanu technicznego obiektu budowlanego, która to okoliczność determinuje możliwość zastosowania ww. przepisu. Z uzasadnienia kwestionowanych postanowień zdaje się wynikać, że sam fakt wykonania robót budowlanych w warunkach samowoli miałby stanowić wystarczającą przesłankę do nałożenia na stronę obowiązku przedłożenia żądanej oceny technicznej.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na prezentowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym, dla zastosowania art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie jest wystarczające proste twierdzenie organu o wątpliwościach co do jakości robót budowlanych, jakości wyrobów budowlanych, czy stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest uargumentować, na czym te wątpliwości polegają w konkretnych okolicznościach i je uzasadnić (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 170/19, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze charakter i cel przepisu art. 81c ust. 2 ustawy, jego zastosowanie powinno być przekonująco uzasadnione przez organy nadzoru budowlanego. Nieuprawnionym jest, aby arbitralnym rozstrzygnięciem nakładano na stronę obowiązek dodatkowo związany z poniesieniem kosztów, bez dostatecznego uzasadnienia.

Zwrócić należy uwagę, że organ II instancji, który zaakceptował

w zaskarżonym postanowieniu działania organu I instancji nie wyjaśnił powodów dla których rozszerzył zakres wątpliwości uzasadniających zastosowanie powołanego przepisu, które w jego ocenie dotyczą nie tylko jakości wykonanych robót budowlanych, na które powołał się organ I instancji, lecz również prawidłowości zastosowanych materiałów.

Nadto, w ocenie Sądu, niedopuszczalne jest stosowanie tego przepisu w sposób prowadzący do przerzucenia na strony, spoczywającego na organach nadzoru budowlanego, obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Podkreślenia wymaga, że postępowanie prowadzą organy nadzoru budowlanego, dysponujące pracownikami którzy winni posiadać wiedzę specjalistyczną z zakresu prawa budowlanego, w tym sztuki budowlanej i norm technicznych. Nadzór budowlany stanowi fachowy pion administracji publicznej, a zatem co do zasady ewentualne wątpliwości powinien rozstrzygać we własnym zakresie w ramach swoich kompetencji.

W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyrażano pogląd, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane winien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (tak m.in. NSA w wyrokach: z 20 lutego 2009 r. II OSK 213/08, z 29 listopada 2019 r. II OSK 2877/18, publ. na ww. stronie). Inaczej rzecz ujmując, ww. przepis powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie – przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują – rozstrzygnąć powstałych wątpliwości.

Wbrew stanowisku organów, żądanie od skarżącego przedłożenia przedmiotowej oceny technicznej nie może mieć na celu potwierdzenie zgodności wykonanych robót budowlanych z obowiązującymi przepisami prawa, w tym techniczno-budowlanymi. Ustalenia w tym zakresie leżą w kompetencji organów nadzoru budowlanego.

Zadaniem biegłego może być dostarczenie organowi wiadomości specjalnych w celu ułatwienia należytej oceny zebranego materiału dowodowego, a nie rozstrzygnięcie sprawy za organ nadzoru budowlanego, który jest właściwy w sprawie. Zwłaszcza, że organ administracji nie jest związany opinią biegłego (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. II GSK 96/21, publ. na ww. stronie). W ocenie Sądu, wykonana przez skarżącego instalacja pieca c.o. wraz połączonymi grzejnikami nie wydaje się przy tym nader skomplikowana, tak ze względu na sposób jej zrealizowania jak i użytych materiałów. Który z elementów lub zakresu robót budowlanych wzbudził w organach nadzoru budowlanego uzasadnione wątpliwości w rozumieniu przepisu art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, nie sposób wywieźć z uzasadnienia kontrolowanych postanowień.

W rozpoznawanej sprawie organy, mimo dysponowania zgromadzonymi w aktach sprawy materiałami takimi jak np.: projekt techniczny instalacji centralnego ogrzewania wraz z podłączeniem kotła do instalacji gazowej sporządzony w październiku 1993 r. przez technika nadzoru i projektowania J. J. oraz opiniami mistrzów kominiarskich z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2017 r., nie podjęły nawet próby ich oceny, a tym samym uchyliły się od powinności ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zakresie potwierdzenia zgodności wykonanych robót z przepisami, bądź też stwierdzenia ewentualnych robót koniecznych do ich zalegalizowania. Z dotychczas podjętych działań oraz wydanych postanowień nie wynika nawet, czy rozważono możliwość potencjalnej legalizacji wykonanych samowolnie robót budowlanych w kontekście wymaganej przepisami prawa wielkości pomieszczenia w którym zamontowano piec c.o.

Ponadto, z sentencji postanowienia organu I instancji wynika obowiązek przedłożenia przez skarżącego oceny zawierającej opis "zakresu samowolnie wykonanych robót budowlanych". Tymczasem to rolą organu nadzoru budowlanego, nie zaś osoby sporządzającej ocenę stanu technicznego, jest ustalenie, które roboty budowlane zostały wykonane w ramach samowoli. Formułując obowiązek przedłożenia oceny technicznej "w oparciu o protokoły badań i sprawdzeń" organ nie wyjaśnił jakich konkretnie protokołów badań i sprawdzeń oczekiwał.

Zdaniem Sądu, przerzucenie na stronę obowiązku sporządzenia opinii technicznej, bez dokonania ustaleń w ramach własnych kompetencji, nie może zostać uznane za prawidłowe i w realiach niniejszej sprawy było co najmniej przedwczesne, stanowiąc naruszenie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i kierować się oceną prawną wyrażoną w przedmiotowym orzeczeniu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.