Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1354/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 16a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Bociąga Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 września 2013r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r., znak: [...] odmówił E. K. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką wnioskodawczyni – S. K.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przywołał treść art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jako przyczynę odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego organ pierwszej instancji wskazał niespełnienie przesłanki dotyczącej rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad matką wymagającą opieki. Organ stwierdził, że ustalony stopień niepełnosprawności S. K. datuje się od dnia 10 października 2011 r., a wnioskodawczyni po tej dacie nie była zatrudniona, a zatem nie mogła zrezygnować z zatrudnienia. Wnioskodawczyni w 1997 r. wyrejestrowała działalność gospodarczą, a w okresie od dnia 20 marca 1998 r. do dnia 20 kwietnia 2001 r. była zarejestrowana w grodzkim Urzędzie Pracy. Do dnia 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożyła E. K., podnosząc, iż przepis art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza wymóg rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz nie określa czasookresu, w którym nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia (rezygnacja z podjęcia zatrudnienia) lub innej pracy zawodowej. Odwołująca podała, że w jej przypadku faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła wcześniej i nie pozostaje w związku z ubieganiem się o nowe świadczenie. Ponadto świadczenie pielęgnacyjne, które pobierała przysługiwało również w przypadku nie podejmowania zatrudnienia. Podniosła też, że w momencie składania wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy pobierała jeszcze świadczenie pielęgnacyjne, więc nie mogła w tym czasie pracować, a więc nie miała z czego zrezygnować. Wyjaśniła też, że po 20 kwietnia 2001 r. nie była zatrudniona i nie wykonywała pracy zarobkowej, ponieważ od tej daty pozostawała na utrzymaniu partnera. Opiekę nad rodzicami sprawowała od 2009 r. Żadnego świadczenia wówczas nie pobierała. Po śmierci ojca, tj. w dniu 11 czerwca 2011 r. dopiero można było rozpocząć starania o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, które ostatecznie przyznano w dniu 10 października 2011 r. a następnie z naruszeniem konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych zostało jej odebrane w dniu 30 czerwca 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 września 2013 r., sygn.: [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania E. K. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S. K. Jako podstawę materialnoprawną decyzji powołano art. 3 i art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że jedną z podstawowych przesłanek, od zaistnienia której ustawodawca uzależnił możliwość objęcia pomocą w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja przez opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zasady przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego zawarte w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odróżnić od zasad przyznania innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego wynikającego z art. 17 ust. l w/w ustawy. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności.

Kolegium zwróciło uwagę, że z założenia specjalny zasiłek opiekuńczy, odmiennie niż świadczenie pielęgnacyjne, ma charakter rekompensaty tylko za rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, stąd musi zaistnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z faktycznego zatrudnienia a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nie należy natomiast do przesłanek od których ustawodawca uzależnia przyznania tego zasiłku. Dodatkowo rezygnacja z zatrudnienia musi być wynikiem konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w odniesieniu do której wnioskodawca występuje o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podkreślono że celem instytucji specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Specjalny zasiłek opiekuńczy ma zastępować dochód, wynikający ze świadczenia pracy, z której nastąpiła rezygnacja.

Kolegium podniosło, że z akt sprawy wynika bezspornie, że odwołująca się (córka) jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, ponadto zachodzi w jej sytuacji konieczność sprawowania stałej opieki nad S. K. (matką) - osobą legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 7 grudnia 2012 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 10 października 2011 r. Niesporne pozostaje również, że dochód rodziny wnioskodawczyni oraz dochód rodziny wymagającej opieki nie przekracza kryterium dochodowego - 623 zł, ani nie zachodzą negatywne przesłanki określone w art. 16a ust. 8 ustawy.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny spełnienia przez Odwołującą w/w przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji nie wynika, aby wyrejestrowanie przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej w dniu 13 lutego 1997 r. pozostawało w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką. Względem S. K. wydano bowiem orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności dopiero w dniu 7 grudnia 2011 r., ustalony zaś stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 10 października 2011 r. Strona w treści odwołania przyznała też, że rezygnacja z prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiła znacznie wcześniej niż powstała potrzeba opieki matką i nie pozostaje w związku z ubieganiem się o nowe świadczenie, a opiekę nad matką (a także nad ojcem) sprawowała dopiero od 2009 r. Po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawczyni nie była zatrudniona i nie wykonywała pracy zarobkowej. Ze względu na powyższe, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że zachodził związek przyczynowy między zaprzestaniem przez E. K. wykonywania pracy zarobkowej, tj. prowadzenia działalności gospodarczej a koniecznością sprawowania opieki nad jej matką.

Z uwagi na powyższe zasadna pozostaje odmowa przyznania E. K. specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 września 2013 r., sygn.: [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji niewłaściwą interpretację art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniosła, że przepis ten nie określa czasookresu, w którym nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia (rezygnacja z podjęcia zatrudnienia) lub innej pracy zarobkowej. Wprawdzie faktyczna rezygnacja strony z zatrudnienia nastąpiła wcześniej i nie pozostaje w związku z ubieganiem się o nowe świadczenie, ale strona nie mogła przewidzieć, że jej ojciec umrze w 2011 r, a jej matka dopiero w październiku 2011 r. będzie mogła ubiegać się o orzeczenie stopnia niepełnosprawności. W decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne organ administracji stwierdził, że zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Okoliczność ta uszła uwadze organowi drugiej instancji, pomimo że skarżąca zaznaczała, że pobierała świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto w momencie składania wniosku o ustalenie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie mogła pracować, więc nie miała z czego zrezygnować. Skarżąca wskazała także na rekompensacyjny charakter specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki na swoimi obywatelami. Strona wskazała też, że jest zobowiązana wobec matki do alimentacji i opieki nad nią, zaś faktyczne sprawowanie tej opieki jest niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową, stąd istnieją podstawy do przyznania świadczenia z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Kontrola działalności organów administracyjnych sprawowana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie mógł być zatem uwzględniony przez Sąd wniosek skarżącej o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 września 2013 r., sygn.: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd w procesie kontroli bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Przesłanki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały sformułowane w art. 16a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem zasiłek specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.

Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, że zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów; c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W kontrolowanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a ustawy. Bezsporne bowiem jest, że na skarżącej jako córce osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ciąży zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny. Spełnione zostało też kryterium dochodowe, a rodzinny wywiad środowiskowy pozwala na przyjęcie, że skarżąca zamieszkując z matką faktycznie sprawuje nad nią stałą opiekę.

Podkreślić należy, że w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16a ust. 8 omawianej ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16 a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia.

Treść analogiczną do wyrażonej w art. 16a ust. 8 zawiera też art. 17 ust. 5 ustawy. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 ustawy).

Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, że jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Ocena spełnienia przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, powinna odbywać się wyłącznie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał np., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego.

Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16a ustawy o s świadczeniach rodzinnych, bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2013r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13).

Te generalne uwagi poczynione na tle podobieństw instytucji specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego nie mogą jednak abstrahować również od różnic w zakresie ich regulacji. Otóż o ile świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje w sytuacji, gdy osoba wskazana w art. 17 ust. 1 ustawy zarówno nie podejmuje, jak i rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, o tyle specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje wtedy, gdy osoby wskazane w ustawie rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki. Ustawodawca rozróżnia zatem przesłankę "niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" od przesłanki "rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Wykładnia systemowa ustawy nakazuje zatem zweryfikować językowe znaczenie zwrotu "rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które mogłoby być w tym znaczeniu rozumiane zarówno jako rezygnacja z możliwości podjęcia zatrudnienia lub pracy zarobkowej, jak i jako rezygnacja z zatrudnienia rzeczywiście wcześniej istniejącego. Skoro jednak ustawodawca w jednym akcie normatywnym regulującym różne świadczenia rodzinne przewidział przesłankę "niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" i nie wprowadził tej przesłanki w regulacji specjalnego zasiłku opiekuńczego, to należy przyjąć, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" powinna być rozumiana jak rezygnacja z zatrudnienia rzeczywiście wcześniej istniejącego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Należy też podkreślić, że istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego, tak zresztą jak i świadczenia pielęgnacyjnego, jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2007 r., I OSK 1411/2006). Specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Nie może być ono traktowane jako "zastępcze źródło dochodu". Zarówno rezygnacja, jak i niepodejmowanie zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować (por. II SA/Go 516/13).

Jako przyczynę odmowy przyznania dochodzonego świadczenia organy orzekające w sprawie podały okoliczność, że występująca z wnioskiem nie zrezygnowała z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych, bowiem wyrejestrowanie działalności gospodarczej miało miejsce w 1997 r., a w okresie od dnia 20 marca 1998 r. do dnia 20 kwietnia 2001 r. wnioskodawczyni była zarejestrowana w grodzkim Urzędzie Pracy.

W świetle brzmienia art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych, z powyższym stanowiskiem organów administracji należy się zgodzić. Skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu powyższego przepisu, gdyż zakończenie przez nią pracy zarobkowej miało miejsce w 1997 r. (według art. 3 pkt 22 ustawy oświadczeniach rodzinnych, "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" to m.in. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej), a zatem nie mogło pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, skoro matka skarżącej – S. K. legitymuje się takim orzeczeniem od dnia 7 grudnia 2011 r., z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 10 października 2011 r.

Skarżąca otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne od dnia 10 października 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. w związku z opieką nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po dniu 1 stycznia 2013 r., tj. po dacie wejścia w życie przepisów o specjalnym zasiłku opiekuńczym skarżąca pozostawała osobą niepracującą. Należy jednakże mieć na uwadze, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności S. K. datuje się od dnia 10 października 2011 r. Okoliczność tę Sąd uwzględnił w kontekście oceny przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Wprawdzie w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie mogła podejmować zatrudnienia, jednakże niewątpliwie skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych, gdyż zakończenie przez nią pracy zarobkowej miało miejsce w 1997 r., a zdarzenie to nie pozostawało i nie mogło pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, skoro matka skarżącej ma ustalony stopień niepełnosprawności od dnia 10 października 2011 r.

Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.