Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 655/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15; art. 139; art. 7; art. 77 par 1; art. 80;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 74 par 3-4, par 13-15, par 18; art. 1 par 1, art. 2 par 1 i 2; art. 74d par 1, par 3-4, par 6; art. 74f par 1; art. 74e; art. 74h par 12;
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. sprawy ze skargi E. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na 7-9 września 2011 r. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] stycznia 2012 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na 7-9 września 2011 r. (zwana dalej Komisją II Stopnia ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm. dalej także jako u.p.n.), po rozpatrzeniu odwołania E. S. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...]do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na 7-9 września 2011 r.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Dnia [...] września 2011 r. Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] podjęła uchwałę Nr [...] stwierdzającą, że E. S. (skarżąca) uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że skarżąca z części pierwszej egzaminu (zestaw pytań testowych) otrzymała ocenę bardzo dobrą, z drugiej części egzaminu (dwa projekty aktów notarialnych) otrzymała ocenę dostateczną, oraz z trzeciej części egzaminu (opinia prawna) - ocenę niedostateczną.

Wystawiając zgodnie dwie oceny niedostateczne za sporządzoną opinię prawną egzaminatorzy stwierdzili, iż zdająca ;

1) Błędnie przyjęła, iż właściwym i jedynym rozwiązaniem problemu jest wytoczenie powództwa na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

2) Pomimo prawidłowego powołania art. 64 k.c. i art. 1047 k.p.c. oraz przytoczenia stanowiska Sądu Najwyższego w zakresie obligacyjnego charakteru odwołania darowizny, całkowicie niezrozumiałe są wyciągnięte przez zdającą wnioski, tj. odmowa dokonania czynności notarialnej, ze względu na brak "dokumentów potwierdzających iż K. K. nie przysługuje prawo własności".

3) Przy przyjęciu rozwiązania polegającego na wytoczeniu powództwa z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece należałoby zastanowić się nad zasadnością rozważań co do skutków prawnych wynikających z art. 64 k.c. i art. 1047 k.p.c.

Konsekwencją błędnych założeń zdającej było, jak zauważyli egzaminatorzy, całkowite pominięcie kwestii dziedziczności uprawnienia do złożenia oświadczenia w przedmiocie powrotnego przeniesienia nieruchomości oraz rozważenia możliwości podniesienia zarzutu przedawnienia - zgodnie z treścią art. 125 k.c., oraz przyjętym w tym zakresie orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W tej sytuacji zgodnie z art. 74f § 1 ustawy - Prawo o notariacie egzaminowana uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego.

We wniesionym odwołaniu skarżąca podnosiła, że;

1) dokonała właściwej analizy skutków prawnych wynikających z art. 64 k.c. i art. 1047 k.p.c., tj. obligacyjnego charakteru odwołania darowizny oraz przytoczyła w treści opinii stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie - uchwałę z dnia 7 stycznia 1967 roku, III CZP 32/66;

2) powołanie się na art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia było uzasadnione, gdyż zdająca przyjęła, że do powrotnego przeniesienia własności nieruchomości na rzecz T. Z. doszło wcześniej, a nie został jedynie złożony stosowny wniosek wieczystoksięgowy;

3) nie odniosła się w treści opinii do możliwości złożenia przez spadkobierczynię darczyńcy oświadczenia woli w zakresie powrotnego przeniesienia własności nieruchomości oraz nie rozważyła ewentualnych konsekwencji wynikających z art. 125 k.c., ponieważ przyjęła założenie, że wymagane oświadczenie w tym zakresie było złożone jeszcze przez samego darczyńcę,

4) zaproponowane rozwiązanie problemu w przedstawionym stanie faktycznym było właściwe, gdyż nawet przy przyjęciu odmiennych od przyjętych założeń (t.j. że nie doszło jeszcze do skutecznego powrotnego przeniesienia własności), notariusz nie mógł sporządzić umowy przeniesienia własności nieruchomości, a następnie umowy sprzedaży ze względu na brak przedstawionego zaświadczenia urzędu skarbowego wydanego na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Rozpoznając odwołanie Komisja II Stopnia uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny wystawionej przez egzaminatorów z zakresu pracy pisemnej z części trzeciej za niezasadne. Komisja II Stopnia w podzieliła uwagi egzaminatorów co do oceny opinii prawnej sporządzonej przez zdającą.

Uwzględniając fakt, że w odwołaniu zdająca wyjaśniła, że podstawą zaproponowanego rozwiązania było przyjęcie założenia, że własność nieruchomości została już powrotnie przeniesiona na samego darczyńcę Komisja II Stopnia stwierdziła, iż założeń uzasadniających takie stanowisko zdająca nie przedstawiła jednak w treści samej opinii. Ponadto, zdaniem organu, trudno zgodzić się z poglądem wyrażonym w odwołaniu, jakoby takie założenia były oczywiste i wynikały z treści opinii, zwłaszcza że zdająca sama stwierdziła w projekcie, że do "zwrotnego przejścia własności na T. Z. nie doszło".

Po drugie, w ocenie Komisji II Stopnia nic nie stało na przeszkodzie, by notariusz, po przedłożeniu prawomocnego orzeczenia sądu zastępującego oświadczenie woli obdarowanej, zaświadczenia z urzędu skarbowego wydanego na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jednym aktem notarialnym udokumentował powrotne przeniesienie własności nieruchomości na skutek odwołania darowizny i umowę sprzedaży. Zdaniem organu, wydaje się, że zdająca nie dostrzegła, iż wpis nowego właściciela nieruchomości w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny.

Następnie Komisja II Stopnia zaznaczyła, że skoro zdająca przyjęła (podkreślając ponownie, że założenia jej nie wynikają z treści opinii), iż powrotne przeniesienie własności nieruchomości już nastąpiło, to w konsekwencji należałoby stwierdzić, że wszelkie oświadczenia w związku z orzeczeniem sądu wydanym na podstawie art. 64 kc. zostały przez T. Z. złożone. Wówczas jedynym problemem byłby stan prawny ujawniony w księdze wieczystej. Dlatego też, w ocenie organu, bezprzedmiotowym staje się wywód zdającej dotyczący instytucji tzw. zastępczego oświadczenia woli.

Za słuszne Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała spostrzeżenie zdającej, że celem sporządzenia opinii prawnej nie było doprowadzenie stron do zawarcia umowy sprzedaży, jednak zdaniem organu, z założenia opinia prawna powinna wskazywać pełne, a jednocześnie najkorzystniejsze rozwiązanie przedstawionego problemu.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że przyjęcie rozwiązania na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie zostało przez zdającą przedstawione w świetle odpowiednich założeń i prawidłowo umotywowane, stąd też wynika brak spójności poglądów zdającej i ich logiki.

Powołując się na art. 74d § 6 ustawy - Prawo o notariacie Komisja II Stopnia uznała, że zaproponowane przez zdającą rozwiązanie przedstawionego problemu nie było poprawne. W konsekwencji Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do zmiany na pozytywną oceny z opinii prawnej oraz ocen z pozostałych części egzaminu, a w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, E. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości.

Skarżąca zarzuciła;

1) obrazę przepisów prawa materialnego tj. naruszenie art. 74h § 9 ustawy Prawo o notariacie, co polegało na błędnym i niedokładnym rozpoznaniu odwołania skarżącej poprzez:

i) oparcie rozstrzygnięcia Komisji II Stopnia na nieprawidłowo przytoczonych stwierdzeniach skarżącej zawartych w rozwiązaniu zadania. Skutkiem powyższego było, iż mimo, że Komisja II Stopnia nie odrzuciła interpretacji kazusu przyjętego przez Skarżącą, to pomimo tego uznała, że rozumowanie skarżącej jest nielogiczne i niespójne;

ii) brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu Skarżącej;

iii) wydanie - w następstwie uchybień w rozpoznaniu odwołania - wewnętrznie sprzecznej uchwały. Komisja II Stopnia z jednej strony stwierdziła w uzasadnieniu, że "za słuszne należy uznać spostrzeżenie zdającej, że celem sporządzenia opinii nie było doprowadzenie stron do zawarcia umowy sprzedaży", przyznając tym samym, że wystarczającym było udzielenie prawidłowo uargumentowanej odpowiedzi na pytanie zadane wprost w treści kazusu, tj. "Czy notariusz może przystąpić do sporządzenia umowy sprzedaży ?", jednak z drugiej strony podniosła, iż "z założenia opinia prawna powinna wskazywać pełne, a jednocześnie najkorzystniejsze rozwiązanie przedstawionego problemu". Komisja przyznała tym samym, że problem prawny przedstawiony w zadaniu dotyczył właśnie możliwości sporządzenia umowy sprzedaży w danym stanie faktycznym, nie zaś poszukiwania rozwiązania umożliwiającego jej zawarcie.

2). obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie, poprzez nieuwzględnienie, a w części niewłaściwe zastosowanie ustalonych przez ustawodawcę kryteriów oceny pracy zadania pisemnego egzaminu notarialnego;

3). obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 74d § 6 w zw. z art. 74d § 5 ustawy Prawo o notariacie, poprzez niewłaściwe zastosowanie ustalonej przez ustawodawcę skali ocen polegające na nieuzasadnionym utrzymaniu oceny negatywnej, pomimo że w uzasadnieniu uchwały Komisji II stopnia nie została wskazana przesłanka całkowicie dyskwalifikująca pracę Skarżącej w tym zakresie;

4). obrazę przepisów postępowania tj. art. 7, 77, 107 § 3 oraz 138 k.p.a., art.74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, poprzez nie podjęcie w toku postępowania odwoławczego kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie oraz zarzutów sformułowanych w odwołaniu, o czym świadczy pominięcie okoliczności wskazujących na pozytywną ocenę pracy, podniesionych w odwołaniu oraz oparcie się przez Komisję II Stopnia jedynie na uchybieniach zawartych w pracy skarżącej, przy całkowitym braku rozważenia pozytywnych elementów pracy w treści uchwały;

5). obrazę przepisów postępowania tj. art. 139 k.p.a. w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, poprzez działanie Komisji II Stopnia, polegające na tym, iż jako organ odwoławczy, dokonując oceny zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów, sformułowała wobec pracy skarżącej nowy zarzut, co w konsekwencji wpłynęło na utrzymanie negatywnej oceny jej pracy.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podnosi, że istota sprawy jej zdaniem sprowadza się do błędnej interpretacji przez organ słów użytych w spornej pracy, co wynikało, zdaniem skarżącej z tego, że treść zadania egzaminacyjnego mogła być zrozumiana dwojako.

Rozwijając tę tezę skarżąca podnosi, że "ów kazus był lakoniczny". W tej sytuacji treść kazusu można było zrozumieć dwojako: "albo tak, jak założyła to Komisja I Stopnia i Komisja II Stopnia, że spadkodawca przed śmiercią nie nabył zwrotnie prawa własności nieruchomości albo tak, jak zrozumiała to skarżąca, że spadkodawca stał się przed śmiercią właścicielem nieruchomości (czyli, że złożył we właściwej formie oświadczenie, które to oświadczenie wraz z wyrokiem sądu okręgowego doprowadziło do zwrotnego przejścia na niego prawa własności nieruchomości), natomiast tym oświadczeniem nie legitymował się fizycznie ani on, ani jego spadkobierczyni, a stan prawny ujawniony w księdze wieczystej był niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Mogło to być spowodowane chociażby niedotarciem oświadczenia T. Z. do sądu wieczystoksięgowego, czy niezarejestrowaniem wniosku w tym sądzie. W tej sytuacji nie było błędne rozwiązanie zaproponowane przez Skarżącą".

Wspomniana wyżej teza o dwuznaczności kazusu egzaminacyjnego doprowadziła skarżącą do wniosku, że prawidłowo rozwiązała zadanie poprzez uznanie, iż w sprawie notariusz nie mógłby przystąpić do sporządzenia umowy sprzedaży nieruchomości albowiem nie przedstawiono mu dokumentów potwierdzających, iż K. K. przysługuje prawo własności tej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

W replice skarżąca dodatkowo podniosła zarzut przekroczenia granic "luzu decyzyjnego".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała i uchwała utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa.

Egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy prawo o notariacie i jak wynika z art. 74 § 3 polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu.

Stwierdzić zatem należy, iż ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1, 2 § 1 i § 2 Prawa o notariacie).

Poza wymaganiami w stosunku do zdających, przepis art. 74 reguluje też zasady przeprowadzania egzaminu notarialnego, tryb powoływania zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych i zadań na egzamin i sposób ich przygotowania. Jak wynika z § 13, na pierwszą część egzaminu notarialnego zespół sporządza zestaw 100 pytań w formie testu jednokrotnego wyboru na egzamin notarialny wraz z wykazem prawidłowych odpowiedzi, w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem. Zespół zapewnia zgodność wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym. Istotne jest, że § 14 stanowi, że na drugą i trzecią cześć egzaminu notarialnego zespół sporządza zadania, przy czym ostateczną treść testu oraz zadań ustala zespół większością głosów w obecności wszystkich członków zespołu (§ 15).

Zgodnie z wolą ustawodawcy zawartą w § 18 art. 74 Minister Sprawiedliwości został upoważniony, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, do określenia w drodze rozporządzenia: min.: trybu i sposobu zgłaszania propozycji pytań testowych i prawidłowych odpowiedzi oraz propozycji zadań, przygotowania, przechowywania oraz przekazywania komisjom kwalifikacyjnym zestawu pytań testowych wraz z kartą odpowiedzi i wykazu prawidłowych odpowiedzi oraz zadań na egzamin notarialny, trybu i sposobu zapewnienia zgodności wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym, (pkt 3 i 4).

Egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych (art. 74 § 4 u.p.n.). Pierwsza polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt (art. 74d § 1 u.p.n.).

Druga składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu) – art. 74d § 3 u.p.n. Natomiast trzecia część polega na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego (art. 74d § 4 u.p.n.).

Stosownie do art. 74f § 1 u.p.n. pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną.

Zgodnie z art. 74d § 6 członkowie komisji dokonują oceny za część drugą i trzecią egzaminu notarialnego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Z kolei art. 74e stanowi:

§ 1. Test z pierwszej części egzaminu notarialnego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji wyznaczeni przez przewodniczącego komisji.

§ 2. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

§ 3. Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego.

§ 4. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50;

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Podkreślić należy, iż skala ocen nie przewiduje ocen ułamkowych.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy, bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

Sądowa kontrola uchwały Komisji, polega, zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to, więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odniosła się w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów.

Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącej wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6). Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z części trzeciej egzaminu notarialnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Komisja wywiodła, iż sporządzona przez skarżącą w trzeciej części egzaminu opinia prawna zawiera mankamenty, których ilość i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania zarówno pod względem formalnym, jak i materialnoprawnym i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu notariusza, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce.

W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. W rozpatrywanej sprawie ocena opinii sporządzonej przez skarżącą została uzasadniona w sposób wystarczający przez egzaminatorów i mimo surowości, nie narusza zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować. Organ podał, które z wad pracy egzaminacyjnej zostały uznane jako przesadzające ocenę negatywną.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skarżącej, że "ów kazus był lakoniczny" i można było zrozumieć go dwojako: "albo tak, jak założyła to Komisja I Stopnia i Komisja II Stopnia, że spadkodawca przed śmiercią nie nabył zwrotnie prawa własności nieruchomości albo tak, jak zrozumiała to skarżąca, że spadkodawca stał się przed śmiercią właścicielem nieruchomości (czyli, że złożył we właściwej formie oświadczenie, które to oświadczenie wraz z wyrokiem sądu okręgowego doprowadziło do zwrotnego przejścia na niego prawa własności nieruchomości)", należy podkreślić, że kwestia błędnego zrozumienia treści zadania przez skarżącą pojawiła się na etapie odwołania. Z akt sprawy wynika, że skarżąca podczas trzeciej części egzaminu w swojej pracy nie wspomniała o dwuznaczności owego kazusu. W tych okolicznościach powoływanie się po zakończeniu egzaminu na mylne zrozumienie zadania i wywodzenie z tego korzystnych dla siebie skutków pozostaje bez wpływu na ocenę tej pracy.

Sąd nie podzielił też zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 139 k.p.a. w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, poprzez działanie Komisji II Stopnia, polegające na tym, iż jako organ odwoławczy, dokonując oceny zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów, sformułowała wobec pracy skarżącej nowy zarzut, co w konsekwencji wpłynęło na utrzymanie negatywnej oceny jej pracy. Sąd zauważa, że uzupełnienie argumentacji przez Komisję II Stopnia miało nierozerwalny związek z zarzutami, które skarżąca podnosiła w odwołaniu, w szczególności dotyczącym przyjętej przez nią post factum interpretacji kazusu. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącej w istocie nie mogło dojść do pogorszenia jej sytuacji prawnej skoro za trzecią cześć egzaminu otrzymała ocenę najniższą - ocenę niedostateczną.

Prowadzenie przez notariusza praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydatki zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej stwierdzić należy, że przepisy prawa nie nakładają na egzaminatorów obowiązku wypracowania jednolitych zasad i kryteriów wystawiania ocen. Kryteria oceny prac sporządzanych w trakcie egzaminu notarialnego wymienione zostały wyczerpująco w art. 74d obowiązującej ustawy Prawo o notariacie.

W regulacji objętej powołaną ustawą nie ma odpowiednika prawnokarnej zasady in dubio pro reo w myśl której wszelkie wątpliwości wynikłe w trakcie postępowania należy rozpatrywać na korzyść osoby egzaminowanej, a z zasadą tą skarżąca wiąże jeden z zarzutów skargi. Z uzasadnienia uchwały nie wynika, by istniały jakiekolwiek wątpliwości wiążące się z oceną wykonanego przez nią zadania (opinii prawnej). Organ uznał bowiem, podzielając stanowisko Komisji I Stopnia i egzaminatorów oceniających zadanie, iż w świetle przepisów powołanej ustawy brak jest podstaw do uznania za wadliwą zarówno powyższej oceny, jak i uchwały.

Obowiązkiem Komisji II Stopnia było stosownie do art. 15 k.p.a. rozpoznanie sprawy w jej całokształcie i tak też organ sprawę rozpoznał uwzględniając i rozpatrując cały materiał dowodowy. Okoliczność, iż Komisja podzieliła oceny wyrażone w opiniach i nie dostrzegła istotnych uchybień powodujących konieczność podwyższenia ocen nie stanowi podstawy do uznania naruszenia przez organ zasad postępowania administracyjnego.

Pomyłki czy błędne zrozumienie zadania chociaż subiektywnie stanowią usprawiedliwienie, to jednak w świetle powołanych przepisów ustawy pozostają bez wpływu na dokonaną przez organy ocenę zadania i wynik egzaminu notarialnego.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu – skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.