Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3762/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2015 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji w zakresie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwróciła się do Marszałka Województwa [...] z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1356 ze zm.) w zakresie dotyczącym zezwoleń na obrót piwem i napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5% alkoholu (art. 9 ust. 2 i 3, art. 91, art. 92 i art. 94 tej ustawy), w szczególności, czy w świetle przepisów ww. ustawy, C. może kupić od C.S.:

- piwo lub inne napoje alkoholowe o zawartości do 4,5% alkoholu, które zostały wyprodukowane w Polsce na zlecenie C.S. przez B. w P.;

- piwo lub inne napoje alkoholowe o zawartości do 4,5% alkoholu, które zostały zakupione przez C. S. za granicą i następnie sprzedane C., jeżeli w obu ww. przypadkach C.S. nie ma zezwolenia na obrót hurtowy alkoholem w Polsce?

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Marszałek Województwa [...], stosując art. 10 ust. 1, ust. 5 i art. 10a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz art. 9 i art. 94 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.), stwierdził, że:

1) na podstawie art. 94 pkt 4 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jednym z warunków prowadzenia działalności w oparciu o zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe, wymienione w zezwoleniu, u producentów oraz u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami, a nieprzestrzeganie tego warunku stanowi – zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – przesłankę do cofnięcia zezwolenia;

2) regulacje zawarte w ww. ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, dotyczące zezwoleń na obrót napojami alkoholowymi, obowiązują przedsiębiorców zarejestrowanych w kraju i prowadzących działalność gospodarczą na jego terenie. Obrót z zagranicą napojami alkoholowymi nie wymaga uzyskania zezwolenia, w tym na dokonywanie importu napojów alkoholowych na teren kraju. W zakresie tym nie mieści się dokonywanie zakupu napojów alkoholowych od przedsiębiorcy zagranicznego, jeżeli sprzedaż dotyczy napojów alkoholowych produkowanych i sprzedawanych w kraju.

Powyższą decyzję C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. uczyniła przedmiotem odwołania, zarzucając naruszenie: art. 21 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez błędną interpretację definicji "obrotu hurtowego", a w konsekwencji błędne uznanie podmiotu, który jest producentem napojów alkoholowych, za przedsiębiorcę prowadzącego obrót hurtowy napojami alkoholowymi; art. 91 ust. 5 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez błędną interpretację terminu "producent" i zastosowanie go w sposób zawężający jedynie do podmiotów, które fizycznie zajmują się przetworzeniem surowców będących własnością innego podmiotu (C. S.); art. 94 pkt 4 w związku z art. 91 ust. 5 i art. 18 ust. 1 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że od producenta piwa wymagane jest posiadanie zezwolenia na obrót hurtowy alkoholem w Polsce, pomimo iż będzie on prowadził sprzedaż jedynie do odbiorców, którzy posiadają zezwolenia na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5% alkoholu oraz na piwo i nie będzie dokonywał sprzedaży napojów alkoholowych odbiorcom detalicznym, określonym w art. 18 ust. 1 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; art. 94 pkt 4 w związku z art. 91 ust. 5 i art. 18 ust. 1 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez ich błędną interpretację, polegającą na nieuwzględnieniu dopuszczalności nabywania napojów alkoholowych przez podmiot posiadający zezwolenie na obrót hurtowy w kraju od producenta napojów alkoholowych, który nie posiada zezwolenia na obrót hurtowy tymi napojami. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie jej pkt 1 i 2 zdanie trzecie oraz o wydanie decyzji potwierdzającej prawidłowość interpretacji przez nią przedstawionej.

W piśmie z dnia [...] maja 2014 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. uzupełniła wniesione odwołanie o aspekty związane zarówno z definicją "producenta", w szczególności w odniesieniu do istoty stosunku prawnego z wykorzystaniem struktury tollingowej, jak i skutkami zaskarżonej decyzji, powodującej – w ocenie Spółki – faktyczny brak możliwości prowadzenia działalności tollingowej przez polskich przedsiębiorców.

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. C.Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o rozpatrzenie złożonego odwołania bez zbędnej zwłoki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], mając za podstawę art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) w związku z art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 21 ust. 1 pkt 7, art. 91 ust. 5 i art. 94 pkt 4 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że jeśli C.nie chce utracić zezwolenia, musi zgodnie z jego warunkami zaopatrywać się wyłącznie u producentów lub hurtowników mających stosowne zezwolenie. Z drugiej zaś strony, jeśli C. S., jako producent, chce zbywać piwo na terytorium Polski (za pośrednictwem C.), winna mieć zezwolenie na obrót hurtowy wydane w Polsce, bo w przeciwnym wypadku podmiot, który nabywa od niej piwo (C.), czy to w celu obrotu hurtowego, czy detalicznego, utraci swoje zezwolenie. Zatem – zdaniem organu II instancji – dla ustalenia powinności C. S. nie jest decydująca ani siedziba tej Spółki, ani też miejsce zawierania transakcji, lecz miejsce finalnej sprzedaży piwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie – o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Spółka podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, a to: art. 9 ust. 2 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w realiach niniejszej sprawy podmiot szwajcarski zobowiązany jest do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu; art. 21 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez sprzeczną z zasadami wykładni językowej i dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych interpretację pojęcia "obrotu hurtowego napojami alkoholowymi" i nieprawidłowe uznanie, że podmiot szwajcarski prowadziłby obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu na terenie Polski; art. 91 ust. 5 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez jego niewłaściwą interpretację i błędne uznanie, że producent zobowiązany jest do posiadania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu, nawet w przypadku, gdy nie prowadzi jakiejkolwiek sprzedaży napojów alkoholowych na rzecz podmiotów prowadzących sprzedaż detaliczną; art. 91 ust. 5 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez mylną interpretację pojęcia "producent" i błędne przyjęcie, że producentem jest jedynie podmiot, który fizycznie zajmuje się przetworzeniem surowców na zlecenie podmiotu trzeciego, a nie jest nim podmiot, który produkuje towary przy użyciu podmiotu trzeciego; art. 94 pkt 4 w związku z art. 91 ust. 5 i art. 18 ust. 1 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez błędną ich interpretację i uznanie, że od producenta piwa wymagane jest posiadanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi do 18% zawartości alkoholu, pomimo że będzie on prowadził sprzedaż jedynie do odbiorców hurtowych i nie będzie sprzedawał napojów alkoholowych odbiorcom detalicznym, natomiast ustawa dopuszcza nabywanie napojów alkoholowych przez podmiot gospodarczy posiadający zezwolenie na obrót hurtowy od producenta napojów alkoholowych, który nie posiada zezwolenia na obrót hurtowy tymi napojami.

Ponadto, skarżąca Spółka postawiła także zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym: art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 kpa, poprzez wydanie decyzji, która uchybia zasadzie pogłębiania zaufania do organów państwowych i zasadzie legalizmu, wszak nie wyjaśniono stanu faktycznego sprawy i pominięto zarzuty stawiane w odwołaniu, nie wskazano w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, nie wyjaśniono przy tym podstaw prawnych decyzji, której motywy przeczą jej osnowie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 10 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j: Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Wniosek o wydanie interpretacji może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji jest obowiązany przedstawić stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie. W świetle ustępu 5 tego przepisu, udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie. Interpretacja zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska w sprawie wraz z uzasadnieniem prawnym oraz pouczeniem o prawie wniesienia środka zaskarżenia.

Zakres i przedmiot sprawy o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa konstytuuje treść wniosku wszczynającego postępowanie, a rolą organu prowadzącego to postępowanie jest ocena stanowiska strony w interesującej ją kwestii. Istotą tego postępowania jest zatem uzyskanie przez stronę wyjaśnienia treści przepisów prawa i ich zastosowania w odniesieniu do indywidualnej sytuacji wskazanej we wniosku. Organ wydający decyzję nie może więc ingerować w stan faktyczny opisany we wniosku, podważać go, uzupełniać czy zmieniać w oparciu o inne źródła lub wiedzę znaną mu z urzędu. Natomiast Sąd ocenia tylko prawidłowość dokonanej interpretacji, a zatem nie dokonuje żadnych ustaleń faktycznych, a jedynie kontroluje, czy przedstawiona interpretacja przepisów w odniesieniu do wskazanego we wniosku stanu faktycznego jest właściwa.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie dokonana na tle zaprezentowanego przez skarżącą Spółkę stanu faktycznego interpretacja przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1356 ze zm.) jest prawidłowa.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 i 2 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki. Obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez marszałka województwa.

W myśl art. 91 ust. 1 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zezwolenia, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, wydaje się oddzielnie na obrót hurtowy następującymi rodzajami napojów alkoholowych:

1) o zawartości do 4,5% alkoholu oraz na piwo;

2) o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu, z wyjątkiem piwa;

3) o zawartości powyżej 18% alkoholu.

Z kolei ustęp 5 tego przepisu stanowi, że producent napojów alkoholowych jest obowiązany do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1. Przepis ten wskazuje, że sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży.

W świetle art. 94 pkt 4 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1, jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe, wymienione w zezwoleniu, u producentów oraz u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami.

Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, obrót hurtowy napojami alkoholowymi to zakup napojów alkoholowych w celu dalszej ich odsprzedaży przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia.

Kontrolując legalność wydanych w sprawie decyzji pod kątem powyższych przepisów, należy podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, że obrót z zagranicą napojami alkoholowymi nie wymaga uzyskania zezwolenia, w tym na dokonywanie importu napojów alkoholowych na teren kraju, gdyż przepisy ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, dotyczące obowiązku posiadania zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, mają zastosowanie do przedsiębiorców zarejestrowanych w kraju i prowadzących działalność gospodarczą na jego terenie. Oznacza to, że C. może kupić od C.S.piwo lub inne napoje alkoholowe o zawartości do 4,5% alkoholu, które zostały zakupione przez C. S. za granicą. W tym przypadku chodzi bowiem o import powyższych towarów.

Odmiennie natomiast przedstawia się sytuacja dotycząca zakupu piwa lub napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu, wyprodukowanych na terenie Polski przez C. na zlecenie C.S.W tym przypadku skarżąca Spółka nie może dokonywać zakupu na terytorium Polski napojów alkoholowych od przedsiębiorcy, który nie posiada zezwolenia na prowadzenie w kraju obrotu hurtowego napojami alkoholowymi. Innymi słowy, podmiot zagraniczny, który nie ma siedziby na terytorium Polski, nie jest objęty obowiązkiem posiadania zezwolenia (art. 9 ust. 3 ww. ustawy), co oznacza, że nie może prowadzić sprzedaży hurtowej tych napojów na rzecz polskiego przedsiębiorcy, który – co do zasady – podlega obowiązkom i rygorom wynikającym z przedmiotowej ustawy. Gdyby uznać za prawidłową wykładnię prezentowaną przez skarżącą Spółkę, doszłoby w prosty sposób do naruszenia powołanego wyżej art. 94 pkt 4 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wszak warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1, jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe, wymienione w zezwoleniu, u producentów oraz u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami.

Skoro obrót hurtowy napojami alkoholowymi to zakup napojów alkoholowych w celu dalszej ich odsprzedaży przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia, to nie może budzić wątpliwości, że C. nie może kupić od C.S. piwa lub innych napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu, które zostały wyprodukowane w Polsce na zlecenie C. S. przez B.W takiej sytuacji dochodzi bowiem do obrotu hurtowego napojami alkoholowymi (ten zaś podlega reglamentacji w trybie przedmiotowej ustawy), natomiast skarżąca Spółka, dokonując takiego obrotu, powinna zaopatrywać się w nie jedynie u producentów lub u przedsiębiorców posiadających stosowne zezwolenia. Jeżeli więc obrót napojami alkoholowymi dokonywany jest na terytorium Polski i przez przedsiębiorcę zarejestrowanego i prowadzącego działalność na terytorium kraju, to podlega on regulacjom ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Przyjmując odmienną interpretację za prawidłową, czego w istocie oczekuje strona skarżąca, w praktyce doszłoby do obejścia przepisów przedmiotowej ustawy w zakresie warunków prowadzenia działalności na podstawie zezwoleń. W opisanej przez skarżącą Spółkę sytuacji stworzona zostałaby możliwość zaopatrywania się w napoje alkoholowe wyprodukowane i sprzedawane na terytorium Polski od podmiotu, który nie posiada zezwolenia na taką działalność. W konsekwencji prowadziłoby to do naruszenia art. 94 pkt 4 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, co z kolei stwarzałoby podstawę do cofnięcia skarżącej Spółce zezwolenia. Zgodnie bowiem z art. 95 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zezwolenia, o których mowa w art. 91 ust. 1, minister właściwy do spraw gospodarki lub właściwy marszałek województwa cofa w przypadku nieprzestrzegania warunków określonych w art. 94 pkt 3, 4 i 7.

W takim stanie rzeczy, decyzje wydane w sprawie należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.