Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 945/02
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2003-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 162 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 262
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
Teza: Warunek to zdarzenie przyszłe i niepewne, od którego powstania lub ustania można uzależnić skutki czynności prawnej.

Skoro art. 258 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ /i odpowiednio art. 162 par. 1 pkt 2 Kpa/ w swojej treści odwołuje się do niedopełnienia przez stronę określonego warunku, niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu i rozciągnięcie jego stosowania na sytuacje związane z niedotrzymaniem przez stronę terminu wykonania decyzji.

TEZY

Warunek to zdarzenie przyszłe i niepewne, od którego powstania lub ustania można uzależnić skutki czynności prawnej.

Skoro art. 258 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ /i odpowiednio art. 162 par. 1 pkt 2 Kpa/ w swojej treści odwołuje się do niedopełnienia przez stronę określonego warunku, niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu i rozciągnięcie jego stosowania na sytuacje związane z niedotrzymaniem przez stronę terminu wykonania decyzji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "S." Budownictwo E.-I. Józef A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B.-P. z dnia 14 października 2002 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 lutego 1997 r. (...) w części dotyczącej zwrotu za granicę dwóch wywrotek marki TATRA - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia 7 czerwca 2002 r. (...); (...)


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w T. ostateczną decyzją z dnia 21 lutego 1997 r. (...), wydaną w stosunku do "S." Budownictwo E.-I. Józef A., zarządził zwrot za granicę dwóch samochodów - wywrotek marki TATRA, przyczepy oraz agregatu sprężarkowego SKODA -w terminie do dnia 22 kwietnia 1997 r.

Zakreślony w decyzji termin zwrotu za granicę ww. ruchomości był przedłużony przez Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. /pismem z dnia 3 października 2000 r. wyznaczono 5-tygodniowy termin od dnia otrzymania pisma, zaś pismem z dnia 4 kwietnia 2002 r. - 5-tygodniowy termin od dnia otrzymania pisma/.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 17 czerwca 1999 r. (...) stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 lutego 1997 r., w części dotyczącej zarządzenia zwrotu za granicę przyczepy i agregatu sprężarkowego SKODA.

Na skutek żądania strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 24 sierpnia 2000 r. (...), utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia 17 czerwca 1999 r.

Na tę decyzję skargę wniosła strona.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2001 r. V SA 348/01 oddalił skargę.

W tak ukształtowanej sytuacji, w obrocie prawnym pozostała nadal ostateczna decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 lutego 1997 r., w części zarządzającej wywiezienie za granicę dwóch samochodów - wywrotek marki TATRA, której strona nie wykonała.

Izba Celna w B.-P. pismem z dnia 6 maja 2002 r. przekazała sprawę do rozpatrzenia Urzędowi Celnemu w L., na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 41 poz. 365/.

Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia 7 czerwca 2002 r. (...), działając na podstawie art. 104, art. 162 par. 1 pkt 2 i par. 3 Kpa, w zw. z art. 289 Kodeksu celnego, w zw. z par. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1994 r. w sprawie ustanowienia zakazu przywozu niektórych towarów /Dz.U. nr 77 poz. 353 ze zm./ stwierdził wygaśnięcie ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 lutego 1997 r. w przedmiocie zarządzenia zwrotu za granicę dwóch samochodów - wywrotek marki TATRA.

Podstawą faktyczną wydanej decyzji było stwierdzenie, że strona nie podporządkowała się nakazowi wywozu pojazdów za granicę, zamieszczonego w piśmie Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 4 kwietnia 2002 r.

Organ I instancji uznał, że skoro strona nie dopełniła warunku określonego w decyzji ostatecznej z dnia 21 lutego 1997 r. wydanej przez Dyrektora Urzędu Celnego w T., tj. nie wywiozła pojazdów poza polski obszar celny, zachodzi podstawa do stwierdzenia jej wygaśnięcia /art. 162 par. 1 Kpa w zw. z art. 289 Kodeksu celnego/.

Od decyzji tej odwołanie wniosła strona.

Dyrektor Izby Celnej w B.-P. decyzją z dnia 14 października 2002 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, podtrzymując jego argumentację faktyczną i prawną.

W skardze złożonej do Sądu "S." Budownictwo E.-I. Józef A., wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi strona opisała stan faktyczny, związany z przedmiotowymi środkami transportowymi począwszy od 1990 r. oraz działania podejmowane przez organy podatkowe i celne.

W ocenie strony decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 lutego 1997 r. została wydana bez podstawy prawnej, skoro nie ustalono roku produkcji przedmiotowych samochodów, co ma zasadnicze znaczenie w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1994 r. w sprawie ustanowienia zakazu przywozu niektórych towarów.

Zaskarżona do Sądu decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane bez podstawy prawnej, ponieważ "wygaszona" decyzja z dnia 21 lutego 1997 r. zapadła również bez podstawy prawnej.

Poza tym strona w dniu 29 maja 2002 r. wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu wywozu samochodów, do czasu rozpoznania wniosku o wyłączenie ich spod egzekucji przez Trzeci Urząd Skarbowy w L.

Zaskarżona decyzja została wydana m.in. na podstawie par. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 1994 r., które nie obowiązywało w dacie "ujawnienia" samochodów w 1993 r. przez Pierwszy Urząd Skarbowy w L.

W chwili obecnej toczy się przed Dyrektorem Izby Celnej w B.-P. postępowanie z wniosku strony /pismo z dnia 24 czerwca 2002 r./ o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 lutego 1997 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B.-P. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem i nie będąc związany granicami skargi zważył, co następuje:

Wniosek skargi zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w skardze podniesionych.

Do czasu wydania decyzji, stanowiącej przedmiot skargi sądowej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 lutego 1997 r. (...), w części dotyczącej orzeczenia zwrotu za granicę dwóch samochodów - wywrotek marki TATRA.

Skoro decyzja ta ma walor decyzji ostatecznej, niedopuszczalne jest rozpatrywanie podniesionych wobec niej zarzutów.

W dalszej kolejności należy rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie decyzja pierwszoinstancyjna wydana została przez organ właściwy.

Na tak postawione pytanie, należy odpowiedzieć twierdząco.

Na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach

w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 41 poz. 365/, który wszedł w życie z dniem 5 czerwca 2002 r. /por. art. 39 ustawy/, zniesiony został organ administracji państwowej w sprawach celnych - tj. dyrektor urzędu celnego, a w jego miejsce powołano do życia nowy organ - naczelnika urzędu celnego /art. 3 pkt 2 ustawy/.

W myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy - do zakresu działania naczelników urzędów celnych przechodzą dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań celnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W związku ze zniesieniem dotychczasowych organów I instancji rozstrzygających sprawy w zakresie indywidualnych postępowań celnych /w przedmiotowej sprawie dotyczy to Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P., który przejął obowiązki Dyrektora Urzędu Celnego w T./, powołano do życia rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 2002 r. w sprawie właściwości miejscowej organów celnych /Dz.U. nr 43 poz. 391 ze zm./ nowe organy, określone w załączniku do rozporządzenia.

Zgodnie z przyjętymi zasadami, w zakresie właściwości miejscowej /podział terytorialny/ dotychczasowe zadania Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. przejęli Naczelnicy Urzędów Celnych w B.-P., K., L. i Ch.

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że Naczelnik Urzędu Celnego w L. uprawniony był do rozstrzygnięcia w I instancji przedmiotowej sprawy.

Następną kwestią jest ocena, czy organy obu instancji w procesie decyzyjnym oparły rozstrzygnięcie na podstawie właściwych przepisów materialnoprawnych i proceduralnych.

Z akt sprawy nie wynika, aby przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802 ze zm./ wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 lutego 1997 r. Wadliwie zatem organ I instancji zastosował przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ oraz ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, gdyż takiej podstawy nie stanowił art. 289 Kodeksu celnego.

Stosownie do art. 262 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji - do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Ponieważ przepisy Kodeksu celnego nie regulują kwestii, związanych ze stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji ostatecznych, należy sięgnąć do rozwiązań przyjętych w dziale IV Ordynacji podatkowej.

Art. 258 par. 1 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wydanej przez organ I instancji, w drodze decyzji tego organu, w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w czterech punktach.

W myśl art. 258 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - organ podatkowy /celny/, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku.

Treść tego przepisu odpowiada normie prawnej zawartej w art. 162 par. 1 pkt 2 Kpa, a błędnie zastosowanej przez organy obu instancji w przedmiotowej sprawie.

Wykładnia językowa art. 258 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jednoznacznie wskazuje, że podstawą wygaśnięcia określonej decyzji jest to, że zastrzegała ona dopełnienie przez stronę pewnego warunku, zaś strona nie uczyniła zadość temu warunkowi.

Przepisy Ordynacji podatkowej nie zawierają definicji pojęcia "warunek". Nie będzie zatem błędem odwołanie się do stosownych przepisów Kodeksu cywilnego w tej materii.

Z art. 89 Kc wynika, że warunek to zdarzenie przyszłe i niepewne, od którego powstania lub ustania można uzależnić skutki czynności prawnej. W przepisie tym mowa jest zatem o warunku zawieszającym i rozwiązującym.

Tak pojmowane pojęcie warunku należy odnieść do osnowy decyzji z dnia 21 lutego 1997 r. wydanej przez Dyrektora Urzędu Celnego w T., która brzmi:

"Zarządzić zwrot za granicę (...)" /dalej wymieniono określone ruchomości/ (...) "w terminie do dnia 22 kwietnia 1997 r.".

Analiza powyższego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że ww. decyzja nie zawiera żadnego warunku. Określa jedynie termin, w którym strona powinna wykonać decyzję, tj. zwrócić za granicę polskiego obszaru celnego środki transportowe. Terminu nie można utożsamiać z warunkiem, bowiem są to dwie odrębne instytucje prawne.

Skoro art. 258 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej /i odpowiednio art. 162 par. 1 pkt 2 Kpa/ w swojej treści odwołuje się do niedopełnienia przez stronę określonego warunku, niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu i rozciągnięcie jego stosowania na sytuacje związane z niedotrzymaniem przez stronę terminu wykonania decyzji.

W tych okolicznościach uznać trzeba, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna zapadły z naruszeniem art. 258 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów oraz na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.