Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2455/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia daty rozpoczęcia działalności artystycznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej Minister, organ odwoławczy) działając na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców (...) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania A. L. (dalej skarżący) zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...].

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 października 2014 r. A. L. wystąpił do Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego z wnioskiem o ustalenie daty rozpoczęcia działalności artystycznej.

Do wniosku dołączył następujące dokumenty:

1. Zaświadczenie wydane przez Ministerstwo Kultury i Sztuki w dniu [...] stycznia 1978 r. stwierdzające, że A. L. posiada kwalifikacje [...];

2. Legitymacja Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki;

3. Opinia wydana przez Zjednoczone Przedsiębiorstwa Rozrywkowe;

4. Opinia wydana przez Kierownika KR "[...]";

5. Dwa zaświadczenia wydane przez Urząd [...] Wydział Kultury w dniu [...] lutego 1982 r.

Komisja do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. uznała, że A. L. nie wykonywał działalności twórczej lub artystycznej w rozumieniu art. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.- dalej ustawa o systemie ubezpieczeń).

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. L, wnosząc o:

- uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji lub ewentualnie o uznanie zaskarżonej decyzji za nieważną na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 kpa.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców z dnia [...] grudnia 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał m. in., że organ I instancji zasadnie ustalił, że działalność prowadzona przez skarżącego nie była działalnością twórczą w rozumieniu art. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Niezależnie od definicji twórcy znajdującej się we ww. przepisie organ odwoławczy wskazał, że działalności skarżącego nie można również zakwalifikować, jako działalności artystycznej w świetle ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych (dalej Pr. aut.).

W ocenie Ministra rozstrzygnięcie organu I instancji pozostaje również zgodne z przyjętą przez doktrynę definicję twórcy, za którego uważa się autora działa sztuki lub opracowania naukowego, podmiot aktu twórczego, zakończonego powołaniem do życia dzieła o jednostkowym charakterze, którego nie było wcześniej i któremu w momencie udostępnienia przysługuje walor nowości. W przypadku twórczości literackiej, plastycznej, muzycznej działo charakteryzuje się niepowtarzalnością i wartością artystyczną, rozstrzygającą o jego przynależności do właściwej dziedziny sztuki. Twórca nadaje dziełu wartość artystyczną, estetyczną lub poznawczą oraz indywidualny charakter. Twórcą jest wyłącznie osoba, wnosząca oryginalną inwencję artystyczną lub poznawczą.

Minister nie podzielił stanowiska skarżącego, w kwestii naruszenia przez organ I instancji podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Uznał, że rozpoznanie sprawy nastąpiło z zachowaniem zasady praworządności i zaufania do organów administracji oraz zasady swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Ministra organ I instancji przestrzegał ww. przepisów, zaś dokonana przez niego ocena dowodów nastąpiła w sposób prawidłowy. Organ odwoławczy dodał, że wskazane przez skarżącego dokumenty nie mają wpływu na ocenę sprawy, gdyż organ I instancji wydając rozstrzygnięcie analizował zarówno opinię Kierownika KR "[...]", legitymację Związków Zawodowych Pracowników Kultury i Sztuki, jak również pismo Ministerstwa Kultury i Sztuki. Jednak zarówno wskazane w decyzji organu I instancji dokumenty jak i opinie i zaświadczenia wymienione w odwołaniu nie stanowią podstawy zmiany decyzji organu I instancji. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że rozstrzygnięcie organu I instancji zwierało uzasadnienie faktyczne i prawne oraz spełniło wszystkie wymogi stawiane prawidłowo sporządzonej decyzji.

Odnosząc się do wniosku skarżącego w przedmiocie uznania decyzji organu I instancji za nieważną na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 kpa, Minister podkreślił, że nie stwierdził, w przedmiotowej sprawie, istnienia ww. przesłanki. Jednocześnie Minister zwrócił uwagę, że skład Komisji wydającej decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. był zgodny z postanowieniami rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców (...). Wskazał, że stosownie do § 6 ww. rozporządzenia Komisja orzeka przy udziale co najmniej trzech członków stałych oraz przedstawiciela zainteresowanego stowarzyszenia spośród członków niestałych. Minister, po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie zgodził się ze skarżącym w przedmiocie niepełnego składu Komisji.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. L. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego tj. art. 8 ust 7 ustawy o systemie ubezpieczeń poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż skarżący we wskazanym okresie nie był twórcą, tworzącym dzieła będące przedmiotem prawa autorskiego;

- prawa materialnego tj. art. 8 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżący w latach 1973 - 1982 wykonywał zarobkowo działalność artystyczną w dziedzinie sztuki estradowej, co jego zdaniem jednoznacznie wypełnia przesłanki przywołanego przepisu;

- art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nie ustalenie i nie wyjaśnienie czy praca wykonywana przez skarżącego, stanowiła działalność twórczą bądź artystyczną w rozumieniu art. 8 ustawy o systemie;

- art. 77 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, oraz pominięcie w uzasadnieniu decyzji dokumentów, które zostały załączone do wniosku złożonego o ustalenie wykonywania działalności twórczej - artystycznej i mogły stanowić niezbędną podstawę do wydania decyzji zgodnej ze stanem faktycznym i prawnym;

- art. 107 § 3 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyczyn, dla których organ odmówił dowodom tj. przekazanym dokumentom wiarygodności i mocy dowodowej;

- art. 80 kpa poprzez ocenę niepełnego materiału dowodowego z pominięciem wszystkich przekazanych w sprawie dokumentów, co doprowadziło do sytuacji, w której organ I instancji wydał decyzję nie udowadniając swojego stanowiska;

- art. 8 kpa poprzez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do władzy publicznej z uwagi na pominięcie istotnych dokumentów (dowodów) w niniejszej sprawie oraz wydanie przedmiotowej decyzji w niepełnym stałym składzie.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m. in., że Komisja do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców nie wyjaśniła dlaczego skarżący nie spełnia przesłanek w żadnej ze wskazanych dziedzin. Nadto podkreślił, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń na podstawie której organ I instancji wydał decyzję nie wyjaśniają jednoznacznie istoty działalności artystycznej. Podniósł, że pojęcie działalności artystycznej jest nieodłącznie związane z pojęciem działalności kulturalnej, która według art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001 r., Nr 13, poz. 123 ze zm.) polega na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury. Wskazał, ze jego praca polegała nie tylko na upowszechnianiu muzyki, ale przede wszystkim na jej niepowtarzalnym łączeniu i miksowaniu różnych utworów muzycznych. Praca prezentera muzycznego inaczej mówiąc DJ-a, polegała na doborze odpowiedniej muzyki, w zależności od imprezy i okazji. Miksowanie polegało na łączeniu ze sobą utworów muzycznych za pomocą odpowiedniego sprzętu, tworząc w ten sposób niepowtarzalną muzykę na żywo. Tworząc i komponując nowe utwory z muzycznych półproduktów. Praca wymagała nie tylko znajomości aktualnego repertuaru, ale również posiadania umiejętności oceny prędkości utworów. W zawodzie tym niezbędna jest również wiedza na temat budowy utworów muzycznych. Na uwagę zasługuje fakt, iż organ wydający decyzję w jego sprawie, nie wyjaśnił na czym polegała w tamtych czasach praca DJ-a, co w przekonaniu skarżącego jest kluczowe do stwierdzenia czy wykonywał działalność artystyczną lub twórczą a tym samym do ustalenia jej rozpoczęcia.

Skarżący odwołał się do ustawy Pr. aut., która definiuje utwór jako dobro niematerialne, łącznie spełniający trzy przesłanki; tj.

1. Musi być wynikiem twórczej pracy człowieka;

Wskazał, że działalność twórcza nie równa się działalności artystycznej. Działalność twórcza to tworzenie czegoś nowego, nadanie czemuś jakiejś formy zewnętrznej, to przeciwieństwo naśladownictwa. Twórczość musi przejawiać się w działalności i wyniku działalności. Niewątpliwie poprzez odpowiedni dobór i miksowanie muzyki można mówić o działalności twórczej. Wynikiem tej działalności były niepowtarzalne dźwięki - w całości mające wszelkie cechy utworu. Prawo autorskie chroni nawet utwory minimalnej twórczości - każdy, nawet minimalny przejaw działalności twórczej.

2. Posiadać indywidualny charakter:

Wskazał, że jego działalność miała charakter osobisty i niepowtarzalny. Żadna z prowadzonych przez niego imprez nie mogła zostać powtórzona ze względu na charakter pracy. Tym samym nie istnieje szansa na stworzenie analogicznego dzieła przez inną osobę. Miksowanie muzyki polega na jej niepowtarzalnym, szczególnym odtworzeniu, nadając jej wyjątkowy charakter, niejednokrotnie nie do powielenia przez samego twórcę.

3. Ustalony w jakiejkolwiek postaci;

Wskazał, że w okresie od 1973 do 1982 r. prowadził w całej Polsce jako prezenter dyskotekowy, DJ i dyskjokej, setki imprez na żywo. Na imprezy przychodziło od kilkudziesięciu do kilkaset osób. Nie ulega wątpliwości, że jego działalność twórcza za każdym razem znajdowała swoich odbiorców, a tym samym nabierała formy zewnętrznej. Moment ustalenia utworu to moment uzewnętrznienia, w którym osoba trzecia ma potencjalną możliwość zapoznania się z utworem. Przesłanki indywidualnego charakteru utworu pełnią podwójną rolę - przesądzają o tym, że dany utwór jest chroniony jako przedmiot prawa autorskiego i że jest chroniony w tych granicach, w jakich posiada indywidualny charakter.

Powyższe wskazuje - w ocenie skarżącego – że jego praca we wskazanym okresie wykazywała wszelkie znamiona utworu, dlatego też organy administracji powinny uznać, że wykonywał on działalność twórczą.

Nadto skarżący podniósł, iż organ wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy, ponieważ nie wziął pod uwagę wszystkich przestawionych w sprawie dokumentów. Pominął bowiem:

1. Zaświadczenie nr [...] wydane przez Związek Zawodowy [...] w Polsce Zarząd Główny z siedzibą w [...],

2. Pismo z [...].10.1978 r. Ministerstwa Kultury i Sztuki Departament Teatru, Muzyki i Estrady,

3. Opinia z [...].04.1981 r. wydana przez po. Kierownika Klubu [...].

Pominięcie istotnych dokumentów (dowodów) w rozpatrywanej spawie oraz brak uzasadnienia wydanej decyzji powoduje u skarżącego wątpliwości co do rzetelności przeprowadzonego postępowania. Pominięto i nie wyjaśniono również, jak ważne dla pracy prezentera dyskotek, jest zaświadczenie wydane przez Ministerstwo Kultury i Sztuki z [...] stycznia 1978 r. stwierdzające, iż posiada kwalifikacje prezentera dyskotek oraz przeprowadzona weryfikacja prezentera dyskoteki przyznana przez Komisję Weryfikacyjną w 1974 r. Dodał, iż w epoce PRL-u przy Ministerstwie Kultury i Sztuki funkcjonowała Krajowa Rada Prezenterów Dyskotek, która co roku przeprowadzała egzaminy na prezenterów. Po zdanym egzaminie prezenter otrzymywał odpowiednie zaświadczenie oraz wspomnianą wyżej legitymację. Uprawniało to do świadczenia usług w charakterze prezentera dyskotek na rzecz instytucji prowadzących publiczna działalność artystyczną i rozrywkową. Pierwsza lista prezenterów dyskotek z podziałem na kategorie S, A i B została opublikowana w gazetach w roku 1974. Skarżący znajdował się na liście prezenterów kategorii S (z prawem pobierania najwyższej stawki za blok muzyczny). Pierwszą dyskotekę poprowadził w klubie "[...]" w [...], a od roku 1973 na stałe podjął współpracę ze Zjednoczonymi Przedsiębiorstwami Rozrywkowymi, pobierając stale wynagrodzenie do roku 1982. Był również zatrudniony przez Polskie Stowarzyszenie [...] w [...] i [...]. W 1974r. otrzymał pierwsze uprawnienia prezentera dyskoteki, które zostały potwierdzone przez Komisję Kwalifikacyjna w 1978r.

Ponadto skarżący zwrócił uwagę na fakt, iż w tamtym okresie był uznawany za twórcę wykonującego prace artystyczną. Z tego też powodu, na podstawie §1 ust. 1 i 2, § 2 lit. b Rozporządzenia Zdrowia i Opieki Społecznej z 21 stycznia 1972r. w sprawie zasad udzielania świadczeń leczniczych przez zakłady społeczne służby zdrowia pracownikom twórczym (Dz. U. Nr 5, poz. 30 z 11 lutego 1972r.) zostało mu wydane zaświadczenie nr [...] dla pracownika twórczego. Zaświadczeniem tym Zarząd Główny Kultury i Sztuki w [...] niniejszym potwierdził, że okaziciel zaświadczenia upoważniony jest z tytułu wykonywanej pracy artystycznej (twórczej) do korzystania ze świadczeń zakładów społecznych służby zdrowia na zasadach ustalonych dla pracowników.

W dalszej części uzasadnienia skargi, skarżący podniósł, że Klasyfikacja Zawodów i Specjalności zawiera pojęcie zawodu Prezenter muzyczny (DJ / didżej) - oznaczony kodem 265604 (Sekcja 2 SPECJALIŚCI - 26 SPECJALIŚCI Z DZIEDZINY PRAWA, DZIEDZIN SPOŁECZNYCH I KULTURY). Powyższe stanowi kolejne potwierdzenie, iż wykonywana przeze niego działalność w okresie 1973 - 1982 w świetle prawa jest sklasyfikowana jako działalność wykonywana w zakresie kultury.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców (...) w powiązaniu z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

Sąd stwierdza, że uprawnione jest stanowisko organu, że działalność prowadzona przez skarżącego polegająca na odtwarzaniu muzyki w czasie imprez tanecznych nie była działalnością twórczą w rozumieniu art. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem Sądu, działalności skarżącego nie można również zakwalifikować jako działalności artystycznej w świetle ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych (dalej Pr. aut.).

Zgodnie z przyjętą przez doktrynę definicję za twórcę uważa się autora działa sztuki lub opracowania naukowego, podmiot aktu twórczego, zakończonego powołaniem do życia dzieła o jednostkowym charakterze, którego nie było wcześniej i któremu w momencie udostępnienia przysługuje walor nowości.

W przypadku twórczości literackiej, plastycznej, muzycznej działo charakteryzuje się niepowtarzalnością i wartością artystyczną, rozstrzygającą o jego przynależności do właściwej dziedziny sztuki. Twórca nadaje dziełu wartość artystyczną, estetyczną lub poznawczą oraz indywidualny charakter. Twórcą jest wyłącznie osoba, wnosząca oryginalną inwencję artystyczną lub poznawczą.

Przedstawione przez skarżącego dokumenty nie mogły mieć wpływu na ocenę sprawy, gdyż zarówno opinia Kierownika KR "[...]" o rzetelnym wykonywaniu obowiązków prezentera na imprezach rozrywkowych, legitymacja Związków Zawodowych Pracowników Kultury i Sztuki nie wskazują, że działalność skarżącego jako prezentera i konferansjera miała charakter twórczej działalności artystycznej.

Sąd stwierdza, że rzetelnie i z zaangażowaniem wykonywana praca prezentera dyskotek daje uczestnikom tych imprez wiele radości, nie oznacza jednak, że można tę pracę uznać za działalność twórczą czy artystyczną w świetle obowiązujących przepisów czy też definicji przyjętych przez doktrynę.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego Sąd stwierdza, iż materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., został zebrany i rozpatrzony prawidłowo, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, Sąd stwierdza, iż organ dokonał dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uzasadnił podstawę prawną wskazaną w decyzji i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał decyzję zgodną z prawem.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.