Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 190/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. postanowił: oddalić wniosek


UZASADNIENIE

W dniu 21 marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) K. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Konieczność przyznania prawa pomocy wnioskodawcy uzasadnili trudną sytuacją finansową. Prowadzą samodzielnie gospodarstwo domowe. M. W. posiada udział wynoszący 3/20 w prawie własności nieruchomości o powierzchni 4,5300 ha oraz taki sam udział w nieruchomości o powierzchni 0,0827 ha. Dochód miesięczny wynosi [...] zł natomiast miesięczne wydatki 1.100 zł: najem lokalu 500 zł, energia elektryczna 150 zł, ogrzewanie zimą 250 zł, dojazdy do pracy 200 zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności pieniężnych. Dalej podał, że wszystkie nieruchomości są zabezpieczone hipoteką na rzecz urzędu skarbowego. Natomiast skarżąca K. W. posiada dochód w wysokości [...] zł stanowiący zasiłek dla bezrobotnych. Jej miesięczne wydatki wynoszą 400 zł: czynsz 200 zł, energia elektryczna 50 zł, lekarstwa 150 zł. Również oświadczyła, że nie posiada oszczędności pieniężnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje:

Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.

W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Z formularza wynika jednoznacznie, że dysponuje majątkiem i dochodem. Jednakże trudno dać wiarę przedstawionemu spisowi wydatków wszak związanych tylko z utrzymaniem lokalu, ponieważ wynosi on 1.100 zł, czyli dokładnie tyle samo ile skarżący zarabia miesięcznie, tj. [...] zł brutto ([...] zł netto). Ponadto skarżący musi przeznaczać środki związane ze swym wyżywieniem, których to nie podał. Generalnie rzecz ujmując to skarżący w skali miesiąca więcej wydaje niż zarabia. Tak więc zestawienie powyższych kwot nasuwa uzasadnione wątpliwości co do ich prawdziwości.

Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie dotyczy skarżącego.

Odnosząc się do sytuacji finansowej i materialnej skarżącej należy stwierdzić, że podobnie jak w przypadku skarżącego to dochód skarżącej nie wystarcza na jej utrzymanie a nie wskazała przy tym żadnego innego źródła finansowania swoich należności. Podała jedynie wybiórczo swoje wydatki nie zaznaczając ile przeznacza np. na wyżywienie. Ponadto należy mieć na uwadze i to, że zasiłek dla bezrobotnych jest świadczeniem okresowym.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości.

Zasadność wniosku skarżącego Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu (1.991 zł wpisu sądowego), a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, które zostały przedstawione powyżej. Z rozważań tych można wysnuć wniosek, że skarżący posiada dochód oraz majątek a zestawienie wydatków dokonane zarówno przez skarżącego jak i skarżącą nasuwa poważne wątpliwości co do ich prawdziwości.

Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).

Zgodzić się należy z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.), iż podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a.

Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek (skarżący).

Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.