Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1985/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.228 § 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art.6 q ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1454
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 września 2019 r., sygn. akt SKO [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 września 2019 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "SKO"), działając na podstawie art. 129 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako "K.p.a."), stwierdziło uchybienie przez M. Z. (dalej jako "Skarżący") terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "Prezydent Miasta") nr [...] z dnia 27 czerwca 2019 r. w przedmiocie określenia miesięcznej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], w kwocie 106,80 zł począwszy od lipca 2016 r.

2. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 27 czerwca 2019 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 6h, art. 6i ust. 1 pkt 1, art. 6j ust. 1 pkt 3, art. 6m ust. 2a i 2b, art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1454, dalej "u.u.c.p.g.") w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 207 i art. 210 § 1 i 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900, dalej "O.p." lub ,,Ordynacja podatkowa") określił Skarżącemu miesięczną wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla przedmiotowej nieruchomości w kwocie 106,80 zł począwszy od lipca 2016 r. Decyzja została doręczona na ręce Skarżącego w dniu 3 lipca 2019 r.

3. SKO postanowieniem z dnia 23 września 2019 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odwołanie Skarżący złożył przy piśmie z dnia 15 lipca 2019 r. osobiście w siedzibie organu I instancji w dniu 7 sierpnia 2019 r. (co wynika z pisma organu I instancji z dnia 27 sierpnia 2019 r.), a zatem z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a., bowiem zaskarżona decyzja została skutecznie i prawidłowo doręczona w dniu 3 lipca 2019 r. Termin na złożenie odwołania upłynął z dniem 17 lipca 2019 r. i w tym dniu zaskarżona decyzja stała się ostateczna.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 134 K.p.a., SKO stwierdziło w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania, z uwagi na jego wniesienie po upływie 14-dniowego terminu od daty doręczenia decyzji stronie.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postepowania, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w szczególności poprzez nieuwzględnienie materiałów dowodowych w postaci odwołania z dnia 15 lipca 2019 r., dostarczonego skutecznie na skrzynkę podawczą

e-mail UM [...] w dniu 17 lipca 2019 r. oraz potwierdzenia tego faktu przez Prezydenta Miasta w piśmie z dnia 26 lipca 2019 r. o uzupełnienie danych i w piśmie z dnia 20 sierpnia 2019 r. o utrzymanie w mocy wydanej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 17 lipca 2019 r. zostało wysłane skutecznie odwołanie na ww. skrzynkę email przy zachowaniu terminu na wniesienie odwołania. W dniu 26 lipca 2019 r. Prezydent Miasta wezwał do uzupełnienia dokumentu o identyfikator podatkowy. W dniu 31 lipca 2019 r. zostało ponownie wysłane uzupełnione odwołanie, na skrzynkę podawczą email, z zachowaniem terminu określonego w w/w piśmie. W dniu 7 sierpnia 2019 r. w/w odwołanie zostało złożone ponownie w wersji papierowej w Urzędzie Miasta, na wyraźne żądanie organu wyrażonego pismem. W dniu 20 sierpnia 2019 r. Prezydent Miasta wniósł o utrzymanie w mocy decyzji, potwierdzając w jego treści skuteczność wniesienia sprzeciwu na podstawie w/w dokumentów oraz nie podnosząc kwestii uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu, jako podstawy do utrzymania w mocy decyzji.

Dodatkowo, Prezydent Miasta nie wskazał ani podstawy prawnej umożliwiającej określenie opłaty z datą wsteczną, ani nie odniósł się do zarzutu księgowania wpłat niezgodnie z art. 62 § 1, w szczególności do księgowania wpłat niezgodnie ze wskazaniem tytułu na przelewie, co zdaniem Skarżącego miało miejsce.

5. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Ponadto SKO, przywołując treść art. 168 § 1, 1a, 2 i 3a O.p., wskazało, że w związku z wniesionym za pomocą poczty elektronicznej odwołaniem z dnia 15 lipca 2019 r. oraz kserokopią odwołania z dnia 15 lipca 2019 r., od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 czerwca 2019 r., organ ten pismem z dnia 26 lipca 2019 r. zwrócił się do wnoszącego o złożenie oryginału odwołania ze wskazaniem identyfikatora podatkowego w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Po otrzymaniu odpowiedzi na powyższe przekazaną drogą e-mailową organ I instancji kolejnym pismem z dnia 1 sierpnia 2019 r., ponownie zwrócił się do wnoszącego o złożeniu oryginału odwołania z oryginalnym podpisem w terminie 7 dni pod rygorem skutków dowodowych. W dniu 7 sierpnia 2019 r. Skarżący złożył osobiście odwołanie z dnia 15 lipca 2019 r. w siedzibie Urzędu Miasta w Wydziale Gospodarki Komunalnej.

W świetle ww. przepisów i okoliczności sprawy, skuteczne wniesienie podania drogą elektroniczną wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, podanie musi zostać wniesione na elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji w rozumieniu art. 13 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, a więc dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego a nie poprzez pocztę elektroniczną. Po drugie, wniesione podanie musi zostać uwierzytelnione za pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (karty elektronicznej wraz z czytnikiem i niezbędnym oprogramowaniem) lub profilu zaufanego Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej w rozumieniu art. 3 pkt 13, 14 i 15 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne lub za pomocą innych środków przyjętych przez organ administracji, o których mowa w art. 20 ust. 2 tej ustawy.

W konsekwencji powyższego SKO uznało, że przesłana za pośrednictwem zwykłej poczty elektronicznej (e-mail), która nie spełnia łącznie opisanych wyżej przesłanek nie stanowi podania w rozumieniu art. 168 § 1 O.p. w zw. z art. 168 § 2, § 3a O.p. i jako taka nie mogła wywołać skutków, jakie prawo wiąże z jego wniesieniem.

Badając warunki formalne odwołania Skarżącego z dnia 15 lipca 2019 r., od decyzji organu I instancji z dnia 27 czerwca 2019 r., skutecznie doręczonej stronie w dniu 3 lipca 2019 r., organ odwoławczy nie miał podstaw pozwalających na przyjęcie innej daty wniesienia odwołania niż dzień, w którym odwołujący osobiście złożył odwołanie w siedzibie organu I instancji tj. w dniu 7 sierpnia 2019 r., co z kolei skutkowało koniecznością wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

6. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

7. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

8. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowości uznania przez SKO, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 27 czerwca 2019 r. w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że postępowanie w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi toczy się na podstawie przepisów u.u.c.p.g. Zgodnie zaś z art. 6q ust. 1 u.u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy O.p., z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują m.in. prezydentowi miasta.

Jednakże w rozpatrywanej przez Sąd sprawie, organ odwoławczy orzekał na podstawie przepisów art. 129 § 2 i art. 134 K.p.a., zamiast znajdujących zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, co czyni działanie tegoż organu niezgodnym z wyrażoną w art. 120 O.p. zasadą legalizmu, zgodnie z którą organ podatkowy działa na podstawie przepisów prawa. Przepis ten, statuujący zasadę legalizmu, oznacza, że właściwy w sprawie organ podatkowy musi rozpoznać sprawę co do jej istoty na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. Działanie na podstawie przepisów prawa to z jednej strony działanie przez organ właściwy, a z drugiej – przestrzeganie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Naruszenie przez organ podatkowy wskazanego przepisu art. 120 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musi powodować obowiązek wyeliminowania z obrotu prawnego podjętego przezeń rozstrzygnięcia.

9. W niniejszej sprawie z zakresu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi sięgnąć należy do stosownych regulacji Ordynacji podatkowej dotyczących odwołań oraz terminów.

Zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.).

Przepis przewidujący czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego I instancji, nakłada jednocześnie na organ odwoławczy obowiązek badania, czy termin ten został zachowany oraz obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało po tym terminie. Badanie przez organ odwoławczy warunków zachowania terminu do wniesienia odwołania wymaga przede wszystkim ustalenia dnia, z upływem którego upływał termin do dokonania tej czynności, liczony od dnia doręczenia decyzji stronie. Aby zatem wniesienie odwołania było skuteczne musi zostać zachowany termin do dokonania tej czynności. Uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 października 2019 r. sygn. akt I SA/Łd 432/19, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie okoliczność doręczenia decyzji organu I instancji w dniu 3 lipca 2019 r. jest bezsporna. Spór pomiędzy stronami dotyczy natomiast okoliczności faktycznej ustalenia daty wniesienia przez Skarżącego odwołania od powyższej decyzji.

Skarżący podnosi, że w dniu 17 lipca 2019 r. przesłał na skrzynkę e-mail urzędu miasta odwołanie od ww. decyzji z zachowaniem terminu. Kolejno, w wykonaniu wezwania organu I instancji z dnia 26 lipca 2019 r. skierowanego do strony w trybie art. 169 § 1 O.p., Skarżący wysłał w dniu 31 lipca 2019 r. odwołanie uzupełnione o identyfikator podatkowy, na skrzynkę podawczą e-mail, z zachowaniem terminu wskazanego w wezwaniu. Następnie, w wykonaniu wezwania organu I instancji z dnia 1 sierpnia 2019 r., Skarżący w dniu 7 sierpnia 2019 r. złożył odwołanie osobiście (w wersji papierowej) w Urzędzie Miasta.

Podniesione przez Skarżącego okoliczności znajdują odwzorowanie w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy, a także znajdują potwierdzenie w piśmie organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2019 r. będącym stanowiskiem tegoż organu w przedmiocie wniesionego odwołania.

Natomiast organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w żaden sposób nie odniósł się do przedstawionej powyżej chronologii wydarzeń ( w szczególności do wezwania organu pierwszej instancji skierowanego w trybie art. 169 § 1 O.p do uzupełnienia braków podania ) różnych sposobów wnoszenia przez Skarżącego przedmiotowego odwołania (za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz osobiście w urzędzie), stwierdzając jedynie w uzasadnieniu, że odwołanie zostało wniesione w piśmie z dnia 15 lipca 2019 r., złożonym osobiście przez Skarżącego w siedzibie organu I instancji w dniu 7 sierpnia 2019 r.

Takie lakoniczne przedstawienie okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, nie czyni zadość wymogom sprecyzowanej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ winien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu. Organ odwoławczy nie dokonał analizy wszystkich zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych, co zaburzyło całościowy obraz sprawy, poddany analizie pod kątem dochowania warunku terminowego wniesienia odwołania przez Skarżącego.

Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, przywołując przepisy art. 168 § 1 – 3a O.p. dotyczące sposobu i wymogów wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, odniósł się do przytoczonych powyżej – a pominiętych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – okoliczności faktycznych dotyczących wniesienia przez Skarżącego odwołania, stwierdzając, że wiadomość przesłana za pośrednictwem zwykłej poczty elektronicznej nie mogła wywołać skutków prawnych.

Abstrahując w tym miejscu od przesądzania o prawidłowości powyższego stanowiska, Sąd stwierdza, że uzupełnianie treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia poprzez argumentację przedstawioną przez organ dopiero w odpowiedzi na skargę nie może skutecznie sanować wadliwości wydanego rozstrzygnięcia i godzi zarówno w określoną w art. 124 O.p. zasadę przekonywania (obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się organy), jak i w określoną w art. 121 § 1 O.p. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Rozpatrując niniejszą sprawę organ winien był wziąć pod uwagę wszystkie zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne, mające znaczenie dla oceny prawidłowości i terminowości wniesionego przez Skarżącego odwołania, a następnie poddać je analizie pod kątem wszystkich znajdujących doń zastosowanie przepisów prawa, przedstawiając tak wyciągnięte wnioski w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

Powyższe nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie, co skutkowało naruszeniem określonych w Ordynacji podatkowej przywołanych powyżej zasad prowadzenia postępowania, czyniąc konstatację organu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania niezasadną, a co najmniej przedwczesną.

W ocenie Sądu powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, co czyni zasadnym uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO.

W ponownie prowadzonym postępowaniu drugoinstancyjnym, mając na uwadze przedstawione w niniejszym uzasadnieniu rozważania prawne i uwagi Sądu, SKO – rozpatrując powtórnie wniesione przez Skarżącego odwołanie – winno poddać ocenie wszystkie okoliczności faktyczne, które miały miejsce od dnia doręczenia stronie skarżącej decyzji organu I instancji, następnie dokonać ich subsumpcji pod znajdujące doń zastosowanie właściwe przepisy prawa, procedując w oparciu o stanowiące podstawę postępowania w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przepisy O.p. Dopiero wówczas organ odwoławczy będzie władny ocenić, kiedy w istocie zostało wniesione przez Skarżącego odwołanie od decyzji organu I instancji, czy spełniało ono wymogi formalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem przewidzianego do dokonania tejże czynności terminu.

W związku z tym, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego ma charakter proceduralny ( stwierdzenie uchybienia terminowi wniesienia odwołania ) ocena w niniejszym postępowaniu podniesionych w skardze zarzutów naruszeń przepisów prawa materialnego dotyczących prawidłowości określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w świetle powołanego powyżej art. 134 § 1 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowa.

10. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie SKO.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.