Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1408/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 59
journal: Dz.U. 2019 poz 1292
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
article: art. 129 § 1, art. 132, art. 133, art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 87 ust. 1 pkt 5 i 6, art. 89 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1568/19 w sprawie ze skargi [A] Sp. z o.o. Sp. k. w P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz [A] Sp. z o.o. Sp. k. w Poznaniu 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 marca 2020r., sygn. akt V SA/Wa 1568/19, po rozpoznaniu skargi [A] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. w P. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie; w pkt 2. zasądził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz [A] Sp. z o.o. sp.k. w P. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 22 listopada 2018 r. organ I instancji doręczył płatnikowi składek [A] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. w P. zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli. Kontrola rozpoczęła się w dniu 10 grudnia 2018 r. W piśmie z 10 grudnia 2018 r. osoba upoważniona do reprezentowania strony złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na prowadzenie czynności kontrolnych w siedzibie organu kontroli.

Pismem z 11 marca 2019 r. inspektor kontroli ZUS w celu przesłuchania w charakterze ubezpieczonego wezwał P. H. do osobistego stawienia się 19 marca 2019r. w Inspektoracie ZUS w S.

W dniu 15 marca 2019 r. płatnik składek wniósł sprzeciw wobec wykonywania czynności kontrolnych polegających na przesłuchaniu ww. ubezpieczonej.

Dyrektor ZUS decyzją z [...] marca 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia sprzeciwu.

Po rozpoznaniu odwołania, Prezes ZUS decyzją z [...] maja 2019 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor ZUS wydał postanowienie z [...] czerwca 2019 r. o kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Na skutek wniesionego zażalenia postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał że w sprawie sprzeciw został rozpatrzony w ustawowym terminie. Stąd brak jest podstaw do uznania, że w danej sprawie na skutek niezałatwienia sprzeciwu w ustawowym terminie nastąpiło odstąpienie od czynności kontrolnych. Brak jest również podstaw prawnych do wydania postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że płatnik składek złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na prowadzenie czynności kontrolnych w siedzibie terenowej jednostki organizacyjnej ZUS. Zarzut, że płatnik składek lub osoba upoważniona do reprezentowania płatnika składek nie zostali poinformowani o zamiarze przesłuchiwania osoby w charakterze ubezpieczonego organ również odwoławczy uznał również za bezzasadny. Jego zdaniem powyższy obowiązek dotyczy sytuacji, w której przeprowadza się dowód z zeznań świadków lub oględzin. Nie dotyczy to dowodu z przesłuchania osób w charakterze ubezpieczonego, co miało miejsce w danej sprawie.

W dalszej części uzasadnienia Prezes ZUS wskazał, że kontrola płatnika składek została wszczęta w związku z otrzymanym pismem Prokuratury Rejonowej w S. z [...] maja 2018 r. informującym o prowadzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie uporczywego naruszania praw pracowniczych. Dlatego też ww. pismo prokuratury informujące o prowadzeniu postępowania przygotowawczego stanowiło wystarczającą podstawę do wszczęcia kontroli u płatnika składek. Stąd inspektor kontroli Zakładu w tym zakresie nie był zobowiązany wskazywać przyczyn wszczęcia kontroli.

Uzasadniając uchylenie zaskarżonego postanowienia, opisanym na wstępie wyrokiem, WSA w Warszawie podkreślił, że narusza ono art. 59 ust 1 pkt 9 ustawy Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z tym przepisem na postanowienie, o którym mowa w ust. 7 pkt 2 (postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych – dopisek Sądu), przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia doręczenia postanowienia. Właściwy organ rozpatruje zażalenie w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia oraz wydaje postanowienie o:

1) utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia;

2) uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych.

Sąd I instancji stwierdził, że wskazany w art. 59 ust. 9 powołanej ustawy siedmiodniowy termin rozpatrzenia przez właściwy organ zażalenia liczony jest od terminu wpływu do organu I Instancji. Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż zażalenie wpłynęło do organu I instancji w dniu 24 czerwca 2019 r., natomiast postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia zostało wydane w dniu [...] lipca l2019 r., tj. po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie. Oznacza to, iż zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 59 ust. 9 ustawy Prawo przedsiębiorców, są uzasadnione.

Sąd I instancji również jako zasadne uznał zarzuty skargi dotyczące niepowiadomienia płatnika składek (osoby przez niego upoważnionej) o terminie przesłuchania osób wykonujących pracę na rzecz Spółki. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 89 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek powinien być zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin, w sposób umożliwiający udział w przeprowadzaniu tego dowodu, nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. Zdaniem WSA nie ulega wątpliwości, że w sprawie niniejszej powiadomienia zgodnego z powyższym przepisem nie było. Sąd nie podzielił stanowiska organów, iż cytowany wyżej przepis wymaga powiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin i nie dotyczy osób wzywanych w charakterze ubezpieczonego.

Sąd zwrócił przy tym uwagę, iż na tle podobnego zapisu art. 79 § 1 kpa nie budzi wątpliwości orzecznictwa i doktryny pogląd, iż strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania innej strony (por. m.in. wyrok NSA w Krakowie z 22 stycznia 1996 r., SA/Kr 1851/95 (publ. PG 1996/5, s. 23).

W ocenie WSA pogląd ten znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie. Zeznania osób wezwanych w charakterze ubezpieczonych (w sensie materialnym stron w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego) mają bowiem bezpośrednie znaczenie dla sfery praw i obowiązków Skarżącej, która jest drugą stroną zawartej umowy z ubezpieczonymi. Musi więc ona mieć prawo do czynnego uczestnictwa w przesłuchaniu i zadawania pytań. WSA podkreślił, że art. 50 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców statuuje ogólną zasadę, iż czynności kontrolne wykonuje się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej. Skoro zgodnie z art. 92a u.s.u.s., do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy Prawo przedsiębiorców, powyższe, zdaniem Sądu I instancji oznacza, że ustawę tę stosuje się bez żadnych szczególnych modyfikacji czy wyłączeń. WSA nie podzielił argumentów organu, że brak powiadomienia był podyktowany treścią art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym powiadomienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 nie stosuje się, gdy przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia.

Za niezasadny natomiast Sąd I instancji uznał zarzut, że kontrolowany nie wyraził zgody na prowadzenie kontroli w jednostce terenowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Od przedmiotowego wyroku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych złożył skargę kasacyjną, zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 59 ust. 9 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. 1292, z późn. zm., dalej - "Prawo przedsiębiorców"), poprzez przyjęcie, iż organ nie rozpoznał zażalenia w terminie wynikającym z art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców, podczas gdy zostało ono rozpoznane w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania przez organ, a tym samym organ nie dopuścił się naruszenia innych przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku w związku z art. 89 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321, zwanej "ustawą systemową") i art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców poprzez przyjęcie, iż organ powinien zawiadomić płatnika składek o miejscu i terminie przesłuchania osób wykonujących pracę na rzecz Spółki, podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym należało uznać, iż nie jest koniecznym zawiadomienie płatnika składek o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania osób w charakterze ubezpieczonego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2 Prawa przedsiębiorców poprzez przyjęcie, iż organ niewłaściwie zastosował przepis art. 50 ust. 2 pkt 2 Prawa przedsiębiorców, podczas gdy pismo Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] maja 2018 r. uprawniało organ do podjętego sposobu działania.

Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy na podstawie art. 188 p.p.s.a., tj. uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [A] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. w P. wniosła oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Wniesiony środek prawny okazał się niezasadny, chociaż część zarzutów zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, w związku z art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko autora skargi kasacyjnej, że w rozpoznawanej sprawie nie został przekroczony 7 dniowy termin do rozpoznania zażalenia. Kwestią o podstawowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu jest właściwe odczytanie – określenia dnia wniesienia zażalenia – od którego biegnie 7 dniowy termin do jego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców na postanowienie, o którym mowa w ust. 7 pkt 2, przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia doręczenia postanowienia. Właściwy organ rozpatruje zażalenie w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia oraz wydaje postanowienie o: 1) utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia; 2) uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Natomiast stosownie do art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców nierozpatrzenie zażalenia w tym terminie jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Nadto zgodnie z regulacją art. 59 ust. 16 Prawa przedsiębiorców do postępowań, o których mowa w ust. 6, 7 i 9, w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi o zastosowaniu wprost przepisów tego kodeksu w takim zakresie, w jakim przepisy art. 59 ust. 6, 7 i 9, nie zawierają regulacji umożliwiających właściwe stosowanie przepisów o środkach zaskarżenia wobec podjęcia i wykonywania czynności kontroli. W zakresie tej materii należy, zatem odwołać się do całego trybu wnoszenia i rozpoznawania zażaleń w postępowaniu administracyjnym. Te kwestie zostały pominięte w ustawie Prawo przedsiębiorców. Na tej więc zasadzie, stosownie do art. 129 § 1 w związku z art. 144 k.p.a. zażalenie na postanowienie organu kontroli wydane w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie. Równocześnie na tej samej zasadzie do postępowania zażaleniowego, o którym mowa w art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców, znajdują zastosowanie także inne przepisy rozdziałów 10 i 11 działu II Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Ma wobec tego zastosowanie art. 132 i art. 133 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 133 k.p.a. organ administracji, który wydał decyzję (postanowienie), obowiązany jest przesłać odwołanie (zażalenie), wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie (zażalenie), jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji (postanowienia) w myśl art. 132 k.p.a. W omawianym zakresie objętym powyższą regulacją przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców nie wprowadzają odmiennych rozwiązań. Organ kontroli, do którego wpływa zażalenie ma obowiązek rozważyć, czy nie skorzystać z możliwości wydania nowego rozstrzygnięcia uwzględniającego w całości zawarte w zażaleniu żądanie strony. Jeżeli z tej możliwości nie skorzysta, zobowiązany jest, tak jak art. 133 k.p.a., we wskazanym terminie przesłać zażalenie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. Oznacza to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 59 ust. 9 Prawa przedsiębiorców, zaczyna swój bieg w dacie wpływu zażalenia do organu odwoławczego, tj. wówczas, gdy organ ten może przystąpić do rozpatrywania tego zażalenia. Organ musi mieć bowiem rzeczywistą możliwość rozpoznania zażalenia, a nie możliwość hipotetyczną. W konsekwencji naruszenie tej zasady i przekroczenie 7 dniowego terminu wywołuje skutki prawne określone w art. 59 ust. 10 Prawa przedsiębiorców.

Wyżej wymienione stanowisko zostało zaprezentowane w wyrokach NSA z 20 maja 2020r., sygn. akt I GSK 1790/19 i 28 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 1490/19 zasługuje na pełną aprobatę również w tej sprawie. Ponadto stanowisko zbieżne było prezentowane już wcześniej w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do analogicznie brzmiących przepisów art. 84c ust. 10 i 11 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (zob. np. wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 345/10 podobnie: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2011 r., II FSK 1200/10 oraz z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1672/10, z dnia 9 sierpnia 2012 r., II FSK 75/11 oraz z dnia 17 listopada 2011 r., II FSK 1226/10 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie zażalenie zostało wniesione za pośrednictwem Oddziału ZUS w Poznaniu.

Do Oddziału zażalenie wpłynęło 24 czerwca 2019 r., a następnie zostało przekazane organowi odwoławczemu i wpłynęło do tego organu 1 lipca 2019 r. Prezes ZUS rozpatrzył je w dniu [...] lipca 2019r. Zachowany, zatem został przez organ odwoławczy 7 dniowy termin do rozstrzygnięcia zażalenia. Zatem organ odwoławczy nie uchybił terminowi określonemu w art. 59 ust. 9 ustawy Prawo przedsiębiorców, na rozpatrzenie zażalenia wynoszący 7 dni od dnia jego wniesienia. Tym samym nie zaszły również przesłanki do zastosowania art. 59 ust. 10 ustawy Prawo przedsiębiorców i przyjęcia, że nierozpatrzenie zażalenia w terminie spowodowało skutki równoważne z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych.

Natomiast zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku w związku z art. 89 ust. 5 ustawy systemowej i art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców okazały się nietrafne.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 Prawa przedsiębiorców czynności kontrolne wykonuje się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej. Zgodnie zaś z art. 89 ust. 5 ustawy systemowej płatnik składek powinien być zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin, w sposób umożliwiający mu udział w przeprowadzaniu tego dowodu, nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. Ponadto zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy systemowej wynika, że w trakcie przeprowadzania kontroli inspektor kontroli Zakładu ma prawo: 5) przesłuchiwać świadków; 6) przesłuchiwać płatnika składek i ubezpieczonego, jeżeli z powodu braku lub po wyczerpaniu innych środków dowodowych pozostały niewyjaśnione okoliczności mające znaczenie dla postępowania kontrolnego.

Analiza art. 87 ust. 1 pkt 6 ustawy systemowej prowadzi do wniosku, że przepis ten zawiera konstrukcję zbliżoną do art. 86 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Nasuwa się spostrzeżenie, że na gruncie ustawy systemowej prawodawca, w zakresie przeprowadzenia dowodu przesłuchania, płatnika składek oraz ubezpieczonego traktuje jak stronę postępowania.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu, zgodnie z którym strona postępowania administracyjnego powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania innej strony.

Również niezasadny okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym to przepisem, wymogu wykonywania czynności kontrolnej w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej nie stosuje się, gdy "przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia". Prezes ZUS wskazuje w tym kontekście, że kontrolę wszczęto w związku z pismem Prokuratury Rejonowej w Szamotułach, informującym o prowadzeniu postępowania w sprawie uporczywego naruszania praw pracownika.

Stanowisko to nie jest zasadne gdyż, jak trafnie zauważa kontrolowana Spółka, zarówno przy doręczeniu zawiadomienia o wszczęciu kontroli, jak i w uzasadnieniu postanowienia I instancji, organ kontroli nie powoływał się na art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców W tym kontekście nieuzasadnione jest powoływanie się na ten przepis przez Prezesa ZUS. Organ odwoławczy nie może bowiem, niejako "za organ kontroli" decydować, czy przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia. Ponadto w świetle art. 48 ust. 11 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców niezbędność przeprowadzenia kontroli dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia stanowi przesłankę wyłączenia obowiązku dokonania zawiadomienia o zamiarze jej wszczęcia. Tymczasem w niniejszej sprawie ZUS takie zawiadomienie zastosował. Sam fakt prowadzenia postępowania przygotowawczego przez organy ścigania nie świadczy o tym, że "przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia".

Nie ma też racji Prezes ZUS, sugerując, że organ kontroli nie był zobowiązany wskazywać przyczyn wszczęcia kontroli w związku z art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców. Co więcej, powołując się na pismo prokuratury informujące o prowadzeniu postępowania przygotowawczego w sprawie naruszenia praw pracowniczych, Prezes ZUS zdaje się nie dostrzegać, że czym innym jest przyczynek do wszczęcia kontroli a czym innym stan niezbędności przeprowadzenia kontroli dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia.

Nie sposób pominąć też kwestii, na którą zasadnie zwraca uwagę kontrolowana Spółka, że zgodnie z art. 59 ust. 2 Prawa przedsiębiorców wniesienie sprzeciwu nie jest dopuszczalne, w przypadku gdy organ przeprowadza kontrolę, powołując się na przepisy art. 48 ust. 11 pkt 2, art. 50 ust. 2 pkt 2, art. 54 ust. 1 pkt 2, art. 55 ust. 2 pkt 2 oraz art. 62 u.p.p. Organ zaś uznał sprzeciw za dopuszczalny i go rozpoznał, a następnie rozpoznał zażalenie na postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych. W warunkach opisanych w art. 50 ust. 2 pkt 2 Prawa przedsiębiorców rozpoznanie tych środków prawnych nie jest pozostawione uznaniu organu kontroli, co oznacza , że sam organ nie miał wątpliwości, iż w niniejszej sprawie przepis ten nie miał zastosowania. Tym samym postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców okazał się nieusprawiedliwiony.

Podsumowując, skoro przedstawione wyżej zarzuty nie okazały zasadne, skarga kasacyjna (mimo trafności zarzutu zawartego w pkt 1 petitum) została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 207 § 2 p.p.s.a i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Miarkując wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny kierował się dyspozycją art. 207 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Ustalając, czy w danej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek w rozumieniu ww. przepisu, zbadać należy m.in. nakład pracy pełnomocnika oraz stopień zawiłości sprawy. Zasądzając wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd wziął pod uwagę znany mu z urzędu fakt, że do NSA wniesiono dwie analogicznej treści skargi kasacyjne w podobnych rodzajowo sprawach. Zarzuty oraz argumentacja wniesionych skarg kasacyjnych są podobne. W konsekwencji, z uwagi na powtarzalność spraw, sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną w niniejszej sprawie wymagało od pełnomocnika skarżącej Spółki odpowiednio mniejszego, związanego z tym nakładu pracy oraz jego wkładu w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.