Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1452/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Stanisław Gronowski (spr.) Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B G od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 250/11 w sprawie ze skargi B G na decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O z dnia 31 stycznia 2011 r., 3. zasądza od Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W na rzecz B G kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści) tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 250/11, wydanym w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia 13 kwietnia 2011 r. Nr . w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009, oddalono skargę.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu 11 maja 2009 r. B. G., zwana dalej "skarżącą", zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 dla użytkowanych przez nią działek rolnych.

Postanowieniem nr . z dnia 31 maja 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności skarżącej ONW na rok 2009, a to w związku ze wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia, czy skarżąca była uprawniona do występowania z wnioskiem o przyznanie wspomnianej płatności.

Decyzją nr . z dnia 29 czerwca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. orzekł o uchyleniu nadanego skarżącej w dniu 16 lutego 2005 r. numeru identyfikacyjnego i postanowił o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów. Według organu, stosownie do przepisu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn. Dz. U z 2012, poz. 86), w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Jak ustalił organ, T. G. (tj. małżonek Pani B. G.) w dniu 30 marca 2004 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych, na co skarżąca wyraziła zgodę poprzez złożenie swojego podpisu, w wyniku czego małżonek skarżącej uzyskał numer identyfikacyjny producenta.

Od powyższej decyzji skarżąca w dniu 26 lipca 2010 r. wniosła odwołanie. Złożyła również formularz korekty wniosku wraz z pismem, w którym zwraca się z prośbą pouczenie, jaki podmiot we wspomnianej sytuacji jest uprawniony do ubiegania się o przyznanie omawianej płatności.

Decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia 18 października 2010 r. utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 29 czerwca 2010 r., w której, o czym była już mowa, orzeczono o uchyleniu nadanego skarżącej w dniu 16 lutego 2005 r. numeru identyfikacyjnego (057265472) i postanowiono o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. postanowieniem nr . z dnia 23 listopada 2010 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2009.

W dniu 5 stycznia 2011 r. skarżąca i jej mąż T.G. złożyli w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w O. wniosek o połączenie postępowań z wniosków skarżącej i T. G. o płatność obszarową i ONW do działek Pani B. G. za rok 2009.

W dniu 17 stycznia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał postanowienie o odmowie połączenia postępowań z wniosków skarżącej i T. G. o przyznanie płatności obszarowej i płatności ONW do działek rolnych skarżącej za rok 2009.

W dniu 21 stycznia 2011 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w O. stawił się T. G., wnioskując, aby wniosek skarżącej uznać za złożony przez zbiorowego producenta rolnego, wpisanego do ewidencji T. G.. Ponadto skarżąca i T. G. wnioskowali o uznanie ich za stronę postępowania w sprawie przyznania płatności, jako wspólnego producenta rolnego o numerze identyfikacyjnym T. G.

Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia 31 stycznia 2011 r. nr odmówiono skarżącej przyznania płatności ONW na rok 2009.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wskazała, iż składając wniosek o przyznanie omawianej płatności działała w zaufaniu do organów Państwa. Za okres objęty wnioskiem była bowiem wpisana do ewidencji producentów, a zatem nie było podstaw do odmówienia jej wnioskowanej płatności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającej przyznania wnioskowanej płatności rolnej.

Organ odwoławczy powołał następujące przepisy prawa: § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007, Nr 64, poz. 427 ze zm.), art. 12 ust. 1- 6 i art. 13 powołanej ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl § 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Stosownie zaś do art. 2 lit. a powołanego rozporządzenia Nr 73/2009, do celów niniejszego rozporządzenia definicja "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 powołanej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, jeżeli warunkiem pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc przyznawana jest do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę.

W myśl art. 12 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny (ust. 1). Numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (ust. 2). Wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny (ust. 3). W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (ust. 4). W przypadku producentów rolnych, przetwórców, podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne lub potencjalnych beneficjentów, działających w formie spółki cywilnej, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę (ust. 5). W przypadkach, o których mowa w ust. 4 i 5, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka, współposiadacza gospodarstwa rolnego albo wspólników (ust. 6).

W świetle art. 13 ust. 1 wyżej powołanej ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

W ocenie organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O, po uzyskaniu przez decyzję nr z dnia 29 czerwca 2010 r. waloru ostateczności, którą uchylono nadany skarżącej w dniu 16 lutego 2005 r. numer identyfikacyjny, nie naruszył prawa odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanej płatności na rok 2009.

Organ odwoławczy nie znalazł także podstaw dla uwzględnienia wniosku skarżącej i T. G. o połączenie postępowań administracyjnych w sprawach z ich wniosków o dopłaty rolne, stosownie do art. 62 k.p.a., gdyż zdaniem organu obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości połączenia postępowań dwóch wnioskodawców. W szczególności brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, aby w tym samym roku kalendarzowym beneficjent mógł otrzymać płatność do działek rolnych zadeklarowanych we wniosku złożonym przez innego wnioskodawcę.

Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, o czym była mowa na wstępie, skargę tę oddalił, podzielając w całej rozciągłości stanowisko organu odwoławczego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji uzyskanie przez skarżącą wpisu do rejestru producentów rolnych oraz nadanie jej numeru identyfikacyjnego nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Nie ma znaczenia prawnego posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego przez małżonka producenta rolnego, wpisanego do ewidencji producentów rolnych i posiadającego numer identyfikacyjny. Współmałżonek posiadający gospodarstwo rolne, jako jego majątek odrębny, nie ma prawa do uzyskania samodzielnego wpisu do ewidencji producentów i odrębnego od drugiego małżonka numeru identyfikacyjnego. Tym samym skarżąca nie może domagać się wnioskowanej płatności rolnej.

Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i uchylenie poprzedzających go zaskarżonych decyzji organów obu instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przypisanych.

Skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach zaskarżenia wskazanych w przepisach art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej "p.p.s.a."

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez rozpatrzenie sprawy w oparciu o błędnie skompletowane przez organ akt postępowania, nie zawierających rzetelnie zgromadzonych dowodów, to jest wszystkich decyzji wydanych przez organy Agencji w przedmiocie wpisu skarżącej do ewidencji producentów, ze wskazaniem, które z ostatecznych rozstrzygnięć pozostają w obiegu prawnym;

2. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia wykraczającego poza granice sprawy, polegające na uznaniu decyzji o nadaniu skarżącej uprawnienia do pozyskiwania płatności za nieważną jako wydanej, w ocenie Sądu, z rażącym naruszeniem prawa;

3. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącej w przedmiocie odebrania jej statusu rolnika - posiadacza jej własnego gospodarstwa;

4. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie o zaistnieniu naruszenia prawa przy rozstrzyganiu o wpisaniu skarżącej do ewidencji producentów w 2005.r. oraz poprzez "usunięcie" tak ustalonego przez Sąd naruszenia, bez przeprowadzenia wcześniej przez właściwe organy administracji dwuinstancyjnego postępowania w trybie nieważnościowym;

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe przedstawienie stanu sprawy polegające na:

- nieuwzględnieniu skutków prawnych wcześniejszych decyzji ostatecznych, które organy Agencji wydały w przedmiocie wpisu skarżącej do ewidencji;

- błędne ustalenie, jakoby skarżąca została z ewidencji wykreślona ma mocy

decyzji Dyrektora DOR ARiMR z dnia 18 października 2010 r., gdy w istocie decyzja ta nie została wykonana, bo jest niewykonalna;

- nieuwzględnienie skutków prawnych faktu, iż przedostatnia decyzja Dyrektora DOR ARiMR w przedmiocie wpisu skarżącej do ewidencji producentów została

unieważniona ostateczną decyzją Ministra z dnia 27 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt a tym samym nadal toczy się przedostatnie postępowanie w przedmiocie wpisu skarżącej do ewidencji producentów, a tym samym decyzja Dyrektora DOR z dnia 18 października 2010 r. wydana została w trakcie trwania przedostatniego postępowania w tej samej sprawie;

- wadliwe przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze w przedmiocie zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej, gdy plan skarżącej w zakresie przejętych w posiadanie działek zrealizowano w sposób niezmieniony, co zgodnie z treścią rozporządzenia nie wymaga zmiany planu;

- wadliwe przedstawienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia bez wskazania, które z nowelizacji rozporządzenia miały zastosowanie w postępowaniu organu (stan prawny na określony dzień).

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo:

- naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przez organy przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a., w oparciu o decyzję Ministra z dnia 27 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt PB-rw-029-35/12(zm-1196).

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., przez wywiedzenie wstecznych skutków prawnych z decyzji Dyrektora DOR wydanej w trybie zwyczajnym w dniu 18 października 2010 r., dla postępowania w przedmiocie płatności za 2009 r.

7. art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odmowę stwierdzenia, iż

decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdy zaskarżona decyzja wydana została z pogwałceniem art. 110 k.p.a. - przy zignorowaniu wcześniejszych decyzji ostatecznych wydanych przez organy Agencji w przedmiocie wpisu skarżącej do ewidencji producentów;

8. art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie kompetencji Sądu w tej sprawie i ustalenie, iż uzyskanie przez skarżącą wpisu do rejestru producentów

rolnych oraz nadanie jej numeru identyfikacyjnego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy ani decyzja o nadaniu skarżącej uprawnienia do pozyskiwania płatności poprzez wpisanie jej do ewidencji z 2005 r., ani czynność materialno-techniczna organu o nadaniu skarżącej numeru ewidencyjnego w 2005 r. nie były podważane z mocą wsteczną w postępowaniu nieważnościowym, a wznowione w 2006 r. w tej sprawie postępowanie zakończyło się decyzją ostateczną z dnia 12 lutego 2007 r., korzystną dla skarżącej;

9. nieodniesienie się Sądu do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

II. Skarga kasacyjna zarzuca również naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to

1. § 2 wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych

warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach "Wspierania

gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdy straciło ono moc prawną ma mocy § 16. rozporządzenia MRiRW z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013;

2. art. 7 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach

systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, głównie poprzez zamienienie zapisu punktu 3 tego artykułu "został mu nadany numer identyfikacyjny" na zapis "rolnik ma nadany numer ewidencyjny";

3. art. 3 pkt. 3 powołanej ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie

płatności, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię;

4. art. 2a rozporządzenia WE Nr 73/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię;

5. art. 12 ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię;

6. art. 2, 18, 20, 21, 22 i 23 w zw. z art. 8. ust. 2. Konstytucji RP, poprzez odebranie skarżącej prawa do czerpania pożytków z jej własności, w oparciu o wywiedzione z mocą wsteczną skutki prawne decyzji wydanej w trybie zwyczajnym.

Do skargi kasacyjnej skarżąca przedłożyła m.in. kserokopię pisma Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi A. Ł. z dnia 23 listopada 2010 r., będącego odpowiedzią na interpelację posła Z. B. W świetle wyrażonego stanowiska przepis art. 12 ust. 4 powołanej ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nie ogranicza prawa własności współmałżonka osoby wpisanej do krajowego systemu ewidencji producentów. Z wnioskiem o płatność może bowiem wystąpić zarówno małżonek, któremu został nadany numer identyfikacyjny, jak również z takim wnioskiem może wystąpić jego współmałżonek, także w odniesieniu do swojego majątku odrębnego, powołując się na numer identyfikacyjny małżonka wpisanego do systemu.

W piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2013 r. skarżąca wniosła o uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 (Dz. U. z 2013 r., poz. 1537).

W świetle pkt. I tego wyroku, art. 12 ust. 4 powołanej ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji.

Ponadto w myśl pkt. II wyroku, przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Do wspomnianego pisma procesowego skarżąca załączyła kserokopię pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Komisji Europejskiej Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa z dnia 15 stycznia 2013 r., będącego odpowiedzią Polski na zapytanie Komisji Europejskiej, w którym przedstawiono propozycję zmiany wspomnianej ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, przez wprowadzenie art. 12 ust. 4a o treści: "Jeżeli w skład majątku odrębnego małżonka wchodzi gospodarstwo rolne podlega on wpisowi do ewidencji producentów w trybie art. 11 ust. 1 oraz nadaje mu się numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega mankamenty skargi kasacyjnej. W szczególności w petitum skargi kasacyjnej brakuje wskazania wszystkich istotnych dla wyniku sprawy podstaw zaskarżenia, które podano w uzasadnieniu tego środka zaskarżenia. Budzi też zastrzeżenia precyzja uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej. Niemniej, w świetle stanowiska wyrażonego w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1, LEX nr 524941), niepełne wskazanie podstawy kasacyjnej nie powinno prowadzić do odmowy merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, jeżeli po przeanalizowaniu jej uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny może samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji. Taka zaś sytuacja w sprawie wchodzi w grę. Z tych względów skarga kasacyjna, mimo wspomnianych mankamentów, może zostać merytorycznie rozpoznana.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na aprobatę. W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonym wyroku, a także w decyzjach administracyjnych, zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania, przynajmniej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Na potrzeby rozstrzygnięcia stan faktyczny został w sprawie prawidłowo przedstawiony przez organy i Sąd pierwszej instancji, a ponadto jest niesporny.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego istotne znaczenie w sprawie należy przypisać faktowi legitymowania się przez skarżącą numerem identyfikacyjnym, nadanym w trybie przepisów wspomnianej ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W szczególności, co wymaga podkreślenia, skarżąca legitymowała się spełnieniem tego wymogu na dzień złożenia wniosku o przyznanie omawianej płatności (11 maja 2009 r.), na co trafnie powoływała się w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, do czego organ i Sąd pierwszej instancji nie przywiązali wymaganego znaczenia. Natomiast wadliwie zaakceptował Sąd pierwszej instancji stanowisko organu, który bez istnienia ku temu podstaw prawnych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia 29 czerwca 2010 r., orzekającej o uchyleniu nadanego skarżącej w dniu 16 lutego 2005 r. numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów, nadał moc wsteczną do płatności rolnych skarżącej sprzed daty tej decyzji. Żaden zaś z przepisów prawa, które stanowiły wskazaną w zaskarżonej decyzji materialnoprawną podstawę jej wydania, nie uprawniał do tego organu, w szczególności zaś ze skutkiem prawnym pozbawiającym skarżącą prawa ubiegania się o płatność rolną na rok 2009. Ponadto stanowisko organu, zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, jest trudne do pogodzenia z zasadą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, o której mowa w art. 8 k.p.a.

W rezultacie trafny jest podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), gdyż skarżąca spełniła wynikający z tego przepisu wymóg posiadania wspomnianego numeru identyfikacyjnego. Zatem, skoro wniosek skarżącej o przyznanie wnioskowanej płatności rolnej spełniał obowiązujące wymogi formalne, obowiązkiem organu było merytoryczne rozpoznanie tego wniosku, do czego nie doszło z naruszeniem prawa, z przyczyn leżących po stronie organu.

Mając na uwadze, iż w sprawie, o czym już wspomniano, nie miało miejsca naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, a w każdym razie w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę, uchylając z wyżej wskazanych powodów zaskarżony wyrok, a także zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji.

Z omawianych względów organy ponownie rozpoznają wniosek skarżącej o przyznanie wnioskowanej pomocy, w ramach przysługujących jej uprawnień objętych identyfikacją producenta nr.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.