Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 417/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1, art. 1 par 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par 1 w zw. z par 2 pkt 1, art. 145 par 1, art. 151,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 136
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
article: par 45, par 7 ust. 2 lub 3, par 4 ust. 1 pkt 4 lub 5, par 4 pkt 7;7, par 4 pkt 8
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w J.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Agencja" lub "ARiMR") we W. – po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w L. z dnia [...] lutego 2014 r. (Nr [...]), w której organ ten ustalił kwotę nienależnie pobranych przez spółkę płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego (w wysokości [...] zł) – uchylił pierwszoinstancyjne orzeczenie i ustalił kwotę wspomnianych płatności nienależnie pobranych na poziomie [...] zł.

W pierwszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia (s. 2-4) organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności stanu faktycznego.

1. W dniu[...] maja 2010 r. strona skarżą[...] złożyła w siedzibie organu pierwszej instancji wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010.

2. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej (z uwzględnieniem zmiany i korekty do wniosku, dokonanych przez spółkę) Kierownik BP przyznał stronie – decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. – płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł, uwzględniając powierzchnię [...] ha. Przyznane środki zostały przekazane na rachunek bankowy spółki w dniu[...] lutego 2011 r.

3. W dniu [...] maja 2011 r. strona złożyła kolejny wniosek, o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. W gospodarstwie spółki została przeprowadzona kontrola na miejscu (w dniu [...] września 2011 r.), w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Uwzględniając jej wyniki, Kierownik BP wydał w dniu [...] mar[...] 2012 r. decyzję, w której przyznał stronie, na 2011 płatność rolnośrodowiskową (w kwocie [...] zł).

4. Od decyzji z dnia [...]mar[...] 2012 r. spółka złożyła odwołanie uwzględnione przez organ wyższego stopnia, który uchylił pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie (decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...]maja 2012 r.) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika BP.

5. Wskutek odwołania strony od decyzji z dnia [...]mar[...] 2012 r., w dniu [...] maja 2012 r. w gospodarstwie spółki przeprowadzono ponowną kontrolę na miejscu. Organ pierwszej instancji wydał następnie nową decyzję w sprawie (z dnia [...] grudnia 2012 r.), w której odmówił zainteresowanej przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011. W uzasadnieniu takiego orzeczenia Kierownik BP wskazał, że dla działki rolnej [...]wnioskowanej o przyznanie płatności w ramach pakietu 2 (rolnictwo ekologiczne), nadano kwalifikację zamierzonego braku zgodności, co skutkować powinno odmową przyznania płatności dla danej grupy upraw (sankcja 100%).

6. Również to orzeczenie zostało uchylone przez organ drugiej instancji, po rozpatrzeniu odwołania strony (decyzją Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] lutego 2013 r.), a sprawa została raz jeszcze przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wyższego stopnia nakazał przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia, czy deklarowana przez spółkę część gruntów, na których, w czasie kontroli, stwierdzono nieprawidłowości, była działaniem o charakterze celowym i umyślnym, stanowiąc zamierzony brak zgodności.

7. W efekcie dokonania ponownej weryfikacji, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...]października 2013 r. nową decyzję, w której odmówił przyznania spółce płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r., ze względu na nadanie klasyfikacji zamierzonego braku zgodności w ramach pakietu 2 (rolnictwo ekologiczne). Z dokumentacji sprawy wynika, że decyzja ta nie była weryfikowana przez stronę w trybie nadzoru instancyjnego.

8. Spółka uzyskała ponadto – po rozpatrzeniu przez organ pierwszej instancji jej kolejnych wniosków kontynuacyjnych – płatności w pomniejszonej wysokości na rok 2012 (w kwocie [...] zł – pierwszoinstancyjna decyzja z dnia [...]stycznia 2013 r.) i na rok 2013 (w kwocie [...] zł – rozstrzygnięcie Kierownika BP z dnia [...] lutego 2014 r.).

9. Po bezskutecznym zawiadomieniu strony o możliwości dobrowolnego zwrotu pobranych płatności rolnośrodowiskowych w 2010-2012 r., organ pierwszej instancji – po formalnym wszczęciu postępowania w sprawie – wydał w dniu [...] lutego 2014 r. decyzję, w której ustalił kwotę nienależnie pobranych przez spółkę płatności bezpośrednich na poziomie [...] zł.

10. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Dyrektora OR Agencji, poddaną kontroli w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Orzekając merytorycznie, organ odwoławczy dokonał ponownego wyliczenia kwoty nienależnie pobranych należności, która określił na poziomie [...] zł.

W części drugiej (s. 4-7 drugoinstancyjnego uzasadnienia) przywołano stosowne przepisy prawne, które legły u podstaw takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy zainteresowanej. W tym zakresie Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR przytoczył następujące normy:

• art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm., zwanej dalej "ustawą o Agencji");

• § 2 ust. 1 pkt 3 oraz § 28 ust. 2a i § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 mar[...] 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 173, dalej – "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.";

• art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) – Dz. U. UE. L. 2006.368.15 ze zm. (dalej – rozporządzenie Nr 1974/2006);

• § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.,

dokonując oceny sprawy na kanwie wszystkich wskazanych uregulowań.

W tym zakresie organ wywodził w szczególności, że skoro kwota [...] zł, przyznana pierwotnie stronie w nieostatecznej decyzji Kierownika BP z dnia [...] mar[...] 2012 r. została przekazana na rachunek spółki, a decyzja ta została następnie wyeliminowana z obrotu (po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanej) a organ pierwszej instancji, decyzją z dnia[...] października 2013 r., odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. jest oczywiste, że kwota [...] zł została nienależnie pobrana przez spółkę. Dodatkowo, w roku 2010 zainteresowana podjęła pięcioletnie zobowiązania na powierzchni [...] ha, natomiast w roku 2012 płatność została stronie przyznana do powierzchni [...] ha, zatem spółka nie dotrzymała podjętego zobowiązania na powierzchni [...] ha.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Dyrektor OR Agencji zwrócił z kolei uwagę, że w gospodarstwie zainteresowanej przeprowadzono dwukrotnie kontrolę na miejscu, która wykazała na działce rolnej [...] o deklarowanej we wniosku powierzchni [...] ha do płatności na rok 2011, jedynie [...] ha powierzchni uprawnionej do płatności. Raport z kontroli zawiera dodatkowo uwagę inspektora terenowego, że powierzchnia tej działki włączona do pomiaru obejmowała teren będący dopiero w trakcie przywra[...]nia do użytkowania rolniczego, co zostało potwierdzone dokumentacją fotograficzną. Teren zadeklarowanej działki rolnej był zadrzewiony i zakrzaczony, a kontrolowana działka nie stanowiła terenu użytkowanego rolniczo.

Organ wyższego stopnia nie dopatrzył się w sprawie okoliczności uzasadniających odstąpienie przez organy od dochodzenia zwrotu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Końcowa część uzasadnienia drugoinstancyjnej decyzji (s. 7-11) zawiera przede wszystkim prawidłowe obliczenie kwoty należności przypadającej do zwrotu (Dyrektor OR ARiMR wytknął w tej części swojego wywodu błąd w obliczeniach organu pierwszej instancji, korygując w efekcie/pomniejszając ostateczną wysokość należności przypadającej do zwrotu. Dalej organ drugiej instancji wskazał spółce sposób dokonania zwrotu należności. Zawarł także informacje o dodatkowej powinności uiszczenia odsetek od ustalonej kwoty przypadającej do zwrotu, z pouczeniem zainteresowanej o środkach zaskarżenia decyzji.

W terminowej skardze do tutejszego Sądu spółka zarzuciła organom:

1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, w tym art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu przez organ pierwszej instancji słusznych interesów strony wskutek braku wszechstronnego rozpoznania wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego, między innymi poprzez dowolne uznanie, że istnieje zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności, podczas gdy autor skargi uważa, że powinność taka nie istnieje;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym, w szczególności art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 i art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 – poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – poprzez uznanie, że strona otrzymała dopłaty nienależnie.

W skardze zawarto następujące wnioski: o uchylenie zaskarżonej decyzji, zastosowanie przez Sąd środków przewidzianych ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa, na podstawie art. 135 p.p.s.a. oraz zasądzenia na rzecz spółki kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, po przytoczeniu treści tych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenia strona się dopatruje, stwierdzono, że nie nastąpiło naruszenie prawa skutkujące zakwalifikowaniem dopłat jako nienależnych, a zatem żądanie ich zwrotu jest bezzasadne. Strona skarżąca, działając w dobrej wierze, spełniła warunki do otrzymania płatności i nie zgadza się z decyzją o odmowie jej przyznania. Kontrole były przeprowadzane nierzetelnie, a wyjaśnienia strony – ignorowane. Spółka nigdy celowo nie wnosiła o przyznanie dopłat, wiedząc, że są one nienależne.

Autor skargi wywodził, iż czuje się pokrzywdzony żądaniem zwrotu dotacji, żąda uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. W jego ocenie, upłynął już okres, w którym organy mogły żądać zwrotu, więc aktualne decyzje są bezprawne. Starał się także podważyć zasadność przyjęcia przez organy, że w sprawie doszło do przedeklarowania powierzchni uzasadniającego odmowę przyznania płatności.

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lip[...] 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej, w skrócie, "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli okaże się, że skontrolowana decyzja odpowiada prawu, sąd jest zobowiązany skargę oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, iż skarga nie mogła być uwzględniona, z następujących przyczyn.

W niniejszej sprawie mocnego podkreślenia wymaga na wstępie, że orzeczenia poddane kontroli Sądu, wydane w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, są naturalną niejako konsekwencją następujących, bezspornych przy tym okoliczności: 1) przekazanie (z tytułu pomocy tego rodzaju na rok 2011, na konto skarżącej spółki) kwoty [...] zł należnej od areału [...] ha, na podstawie nieostatecznego jeszcze wówczas rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z dnia 12 mar[...] 2012 r., skutecznie następnie wyeliminowanego z obrotu; 2) ostatecznej decyzji Kierownika BP z dnia[...] października 2013 r., w której organ ten odmówił spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. (rozstrzygnięcie to ma walor decyzji ostatecznej i prawomocnej, nie było bowiem weryfikowane ani w trybie nadzoru instancyjnego, ani też w drodze postępowania sądowoadministracyjnego); 3) przyznanie spółce płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. w pomniejszonej wysokości (w kwocie [...] zł – pierwszoinstancyjna decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r., także już ostateczna i prawomocna), wskutek niedotrzymania przez zainteresowaną pierwotnego, pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego przez stronę – podjętego w 2010 r. – do powierzchni [...] ha (na rok 2010 spółce przyznano płatności w odniesieniu do areału [...] ha, natomiast w roku 2012 płatność została stronie przyznana jedynie do powierzchni [...] ha.

Jest oczywiste, że ostateczna odmowa przyznania płatności na rok 2011, czyniła nienależną, pomoc wcześniej udzieloną spółce, skoro ostatecznie okazało się, że pomoc ta nie znalazła swojej podstawy w decyzji administracyjnej o jej przyznaniu. Natomiast niedotrzymanie – pierwotnego, pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego (poprzez zmniejszenie powierzchni kwalifikowalnej do płatności) musiało skutkować oceną organów o płatnościach uzyskanych w nadmiernej wysokości.

Skład orzekający Sądu zmuszony został do zaakcentowania dopiero co wyliczonych okoliczności ze względu na to, że strona skarżą[...] próbuje dopiero obecnie (w skardze) zdezawuować ustalenia poczynione w czasie kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu [...] maja 2012 r. Otóż kwestię tą należało skutecznie podnosić w toku postępowań administracyjnych (i to w obu instancjach), kończących się decyzją odmawiającą przyznania spółce płatności rolnośrodkowiskowej na 2011 r. lub decyzjami przyznającymi co prawda tego rodzaju pomoc na dalsze lata, w pomniejszonej jednak wysokości. Tymczasem akta administracyjne rozpoznawanej sprawy dowodzą, że żadne ze wspomnianych rozstrzygnięć nie było przez zainteresowaną weryfikowane, ani w toku nadzoru instancyjnego, ani – tym bardziej – w drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Co więcej, spółka dość specyficznie zareagowała na zawiadomienie o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Poprosiła co prawda o udostępnienie akt sprawy, co organ pierwszej instancji umożliwił w dniu [...] stycznia 2014 r. Nie wniosła jednak żadnych uwag ani żądań.

W tym kontekście trzeba zresztą dodatkowo podnieść, iż spółka przyznała (w treści samej skargi), że zakwestionowany przez organy areał "nie stanowił oczywiście modelu wzorcowego prowadzonego pod uprawę, ale była ona na nim prowadzona zgodnie ze złożonym wnioskiem". Zwłaszcza pierwsza część cytowanej wypowiedzi wprost koresponduje z ustaleniami pokontrolnymi, z których wynika, że zakwestionowane tereny zgłoszone także do płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. były dopiero w trakcie ich przywracania do rolniczego użytkowania (zadrzewione i zakrzaczone).

W przedstawionej sytuacji w pełni więc zrozumiałe jest, iż opierając się na ostatecznym i prawomocnym orzeczeniu, odmawiającym przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2011 r. i mając na uwadze niedochowania przez stronę pierwotnego zobowiązania, przyjętego w tymże roku (poprzez zmniejszenie powierzchni kwalifikowanej do płatności) organ pierwszej instancji wszczął formalne postępowanie w sprawie o zwrot nienależnie wypłaconej spółce pomocy, zakończone ostateczną decyzją ustalającą kwotę przypadającą do zwrotu, skorygowaną następnie przez organ wyższego stopnia w zaskarżonej decyzji (w istocie zmniejszoną do poziomu [...] zł), wskutek wyeliminowania błędu w obliczeniach, powstałego w pierwszej instancji.

Niezwłocznego, dobitnego przy tym podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanym przypadku organy nie dopuściły się zarzucanych w skardze naruszeń przepisów proceduralnych (k.p.a.). W sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organy nie prowadziły już wszak ponownego postępowania wyjaśniającego, odnośnie do przyczyn (okoliczności faktycznych), które zadecydowały o odmowie przyznania płatności, bądź zmniejszenia powierzchni kwalifikującej do płatności, a w konsekwencji – niedotrzymania przez spółkę pierwotnego zobowiązania pięcioletniego, podjętego w 2010 r.. W tym zakresie wykorzystały one po prostu – słusznie, jeśli zważyć na ostateczny i prawomocny walor tamtych rozstrzygnięć – decyzje odmawiającą przyznania płatności (biorąc również pod uwagę fakt, wcześniejszego wypłacenia spółce pomocy) oraz rozstrzygnięcia wydane po rozpatrzeniu kolejnych wniosków kontynuacyjnych zainteresowanej, przyznające co prawda płatności rolnośrodowiskowe, ale w pomniejszonej wysokości.

W związku ze sformułowanymi w skardze, kolejnymi zarzutami, wypada stwierdzić, że przepisy art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 i art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 nie miały w ogóle zastosowania do kampanii z 2011 r. Z oczywistych powodów, w sprawie nie mogło zatem dojść do ich naruszenia.

Nie bez znaczenia pozostaje wreszcie i to, że organy dokonały dodatkowej weryfikacji sprawy z punktu widzenia dopuszczalności ewentualnego zastosowania tych instrumentów prawnych, które pozwalają na ewentualne odstąpienie od żądania zwrotu płatności nienależnie otrzymanych przez wnioskodawcę.

Należy się w pełni zgodzić z oceną dokonaną przez organy z tego punktu widzenia.

W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem żadna z okoliczności wymienionych w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW): a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykają[...] grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków albo zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Inne, dodatkowe przyczyny, których zaistnienie uzasadniać mogłoby ewentualne odstąpienie przez organy od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, wskazał rodzimy prawodawca w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.: 1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania; 2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów; 3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowego, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów; 4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 (chodzi o grunty rolne, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe objęte obszarem Natura 2000 lub wyłączone z tego obszaru) – w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5 (odnoszą się one do obszarów Natura 2000); 5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności – w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 pkt 7 (zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie); 6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika – w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 pkt 7; 7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach – w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 pkt 8 (ochrona gleb i wód); 8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Opisany – w części historycznej niniejszego uzasadnienia – stan faktyczny sprawy nie daje również najmniejszej podstawy do twierdzenia, że zaistniała którakolwiek z okoliczności także wyczerpująco (jak w przypadku art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006) wymienionych w przytoczonym przepisie § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. W każdym razie, w katalogu tych okoliczności – przy realizacji pakietu 2 (rolnictwo ekologiczne) – prawodawca nie przewidział zgłoszenia do płatności gruntów, które były dopiero w trakcie przywracania do użytkowania rolniczego (zadrzewionego i zakrzewionego), co – w istocie - stanowiło główną przyczynę uzyskania przez stronę skarżącą nienależnych płatności.

Dotychczasowe wywody prowadzą do ostatecznej konkluzji o bezzasadności zarzutów skargi. Skoro zaś poddane kontroli Sądu rozstrzygnięcie odpowiada prawu, przeto Sąd zobligowany był do oddalenia skargi, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. To z kolei wykluczało możliwość weryfikacji wcześniejszych podjętych orzeczeń organów administracji rolnej w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2011 r. i tych, które przyznawały spółce tego typu pomoc, po rozpatrzeniu wniosków kontynuacyjnych, ale w pomniejszonej wysokości (por. tezę 6 komentarza do art. 135 p.p.s.a., w: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 200).