Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1600/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 13, par. 14 ust. 3, ust. 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 193 poz 1397
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich  na lata 2007-2013

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2347/10 w sprawie ze skargi M. G. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. G. 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. G. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r., w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej w pkt 1: uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie; w pkt 2: zasądził od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 zł kosztów postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu 28 kwietnia 2009 r. do W. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek M. G. o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych". Po weryfikacji wniosku Biuro Wsparcia Inwestycyjnego W. Oddziału Regionalnego ARiMR wezwało skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w postaci poprawionych stron wniosku oraz m.in. potwierdzenia kwalifikacji zawodowych, wyjaśnienia rozbieżności w powierzchni użytków rolnych, oferty na zakup maszyn oraz dostarczenie dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do gospodarstwa. W wezwaniu wskazano termin uzupełnienia na 21 dni kalendarzowych od dnia otrzymania pisma.

W odpowiedzi na wezwanie M. G. złożył wszystkie wymagane pierwszym wezwaniem dokumenty i dołączył akt zgonu żony – T. G., współwłaścicielki gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem.

W. Oddział Regionalny ARiMR w piśmie z dnia 7 października 2009 r. wezwał skarżącego do złożenia dokumentów potwierdzających nabycie spadku oraz dostarczenie oświadczenia współposiadacza, że wyraża on zgodę na ubieganie się o pomoc i wypełnionego załącznika I.A. - jeśli dotyczy wniosku. Skarżący otrzymał wezwanie w dniu 12 października 2009 r. W związku z otrzymanym wezwaniem, M. G. zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia stosownych dokumentów o sześć miesięcy. Prośba ta została uwzględniona i termin do złożenia dokumentacji przedłużono do dnia 2 maja 2010 r.

We wskazanym terminie do organu wpłynął odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu Wydział I Cywilny z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I Ns 2361/09, z którego wynikało, że spadek po T. G. nabyli mąż M. G. w 1/4 oraz dzieci A. M. (z d. G.), R. G., J. G. i P. G. - każde po 3/16 części. Do pisma dołączone zostały formularze I.A. - podpisane przez pozostałych współwłaścicieli gospodarstwa rolnego.

Pismem z dnia 28 maja 2010 r. ARiMR zwrócił się z prośbą o dostarczenie prawomocnego postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka z uwagi na fakt, iż dwoje dzieci skarżącego - Justyna i Paweł - nie ukończyli 18 roku życia. Pismo to otrzymał wnioskodawca w dniu 2 czerwca 2010 r., a termin wyznaczony do uzupełnienia wniosku upływał w dniu 23 czerwca 2010 r.

Zaskarżonym pismem z dnia [...] lipca 2010 r. W. Oddział Regionalny ARiMR odmówił przyznania wnioskowanej przez skarżącego pomocy wskazując, że wniosek nie został uzupełniony w terminie w zakresie wskazanym w wezwaniu z dnia 2 czerwca 2010 r.

W piśmie z dnia 21 lipca 2010 r. skarżący zwrócił się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, podając, że procedury sądowe są długotrwałe i nie dysponował na czas postanowieniami sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka.

W odpowiedzi na to wezwanie organ powtórzył argumentację zawartą w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. podkreślając, że skoro skarżący nie usunął w terminie wszystkich wskazanych przez organ braków wniosku, to Agencja nie przyznaje pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę M. G. stwierdzając, że w świetle przepisów prawa unijnego, ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwanej dalej: ustawą) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397, zwanego dalej: rozporządzeniem) osoba fizyczna wnioskująca o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych PROW 2007 - 2013" musi wykazać się posiadaniem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego w rozumieniu kodeksu cywilnego - co wynika wprost z § 2 ust. pkt 1 rozporządzenia. Natomiast żaden przepis wymienionych aktów prawnych nie wskazuje na obowiązek przedkładania organom Agencji postanowień sądu o nabyciu spadku czy postanowień sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dwojga dzieci wnioskodawcy. Cytowany przepis wyraźnie wskazuje, że wnioskodawca musi przed organem wykazać się posiadaniem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Art. 336 k.c. stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie należy więc do sfery faktów. Jednocześnie z art. 339 k.c. wywodzi się domniemanie, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Co prawda, mimo korzystania z domniemania prawnego przewidzianego w tym przepisie, samo istnienie posiadania samoistnego powinno być wykazane przez wnioskodawcę na zasadach ogólnych (art. 6 k.c.), wystarczy jednak, że posiadacz złoży o tym fakcie odpowiednie oświadczenie, które nie zostanie podważone. Jednakże do udowodnienia swojego posiadania posiadacz nie musi przedstawiać żadnych dokumentów, a tym bardziej postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka.

Zdaniem Sądu I instancji, żądanie organu zawarte w piśmie z dnia 28 maja 2010 r. nie posiadało umocowania w żadnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego, zaś niespełnienie tego warunku nie mogło stanowić podstawy odmowy przyznania pomocy, tak jak uczynił to organ w rozstrzygnięciu z dnia [...] lipca 2010 r.

Sąd I instancji wskazał, że w momencie, gdy skarżący składał wniosek, był wraz z żoną współwłaścicielem i współposiadaczem gospodarstwa rolnego. Po śmierci żony nadal był współwłaścicielem (wraz z potencjalnymi spadkobiercami) gospodarstwa rolnego i jednocześnie posiadaczem tego gospodarstwa. Z przedstawionych przepisów prawa cywilnego wynika niezbicie, że jego posiadanie nie wynikało ze stanu prawnego odnośnie prawa własności nieruchomości, a jedynie z faktu, że prowadził to gospodarstwo. Nie było zatem żadnych podstaw do żądania przeprowadzenia postępowania sądowego o nabycie praw do spadku po współwłaścicielu, a tym bardziej do przeprowadzenia postępowania mającego na celu wydanie przez sąd postanowienia o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka.

Sąd I instancji podkreślił, że z treści "Wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" dla wersji wniosku PROW na lata 2007 - 2013 wynika, że obowiązek zgody pozostałych współwłaścicieli gospodarstwa rolnego jest niezbędny tylko w przypadku, gdy wnioskodawca występuje do instytucji pomocowej z wnioskiem na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością (budowy, remonty połączone z modernizacją, nasadzenia, infrastruktura) - załącznik W-1.7121. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziła zaś żadna z takich operacji.

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów § 14 ust. 3, § 14 ust. 4 oraz 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., które polegało na:

1) ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że uchybienia i braki wniosku podlegające usunięciu, które zostały objęte wezwaniami organu, zgodnie z § 14 ust. 3 i 4 w/w rozporządzenia zostały w terminie uzupełnione, co w rezultacie doprowadziło do uznania przez Sąd, że nie było podstaw do odmowy przyznania pomocy. Innymi słowy, że odmowa przyznania pomocy, wydana zgodnie z § 14 ust. 3, § 14 ust. 4 oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia tj. w wyniku dwukrotnego wezwania strony do uzupełnienia braków wniosku, nie odpowiada prawu, oraz

2) niewłaściwym zastosowaniu, co wyraża się w tym, że ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie nie został podciągnięty pod hipotezę wyżej wskazanych przepisów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił, że niedostarczenie postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka uniemożliwiało przyznanie pomocy wnioskodawcy. Zgodnie z art. 199 k.c. do rozporządzenia rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Zgodnie natomiast z art. 12 k.c. osoby, które nie ukończyły lat 13 nie mają zdolności do czynności prawnych - tym samym czynność prawna dokonana przez taką osobę jest nieważna (art. 14 k.c.). W związku z powyższym małoletni celem dokonania czynności prawnych muszą działać poprzez swojego przedstawiciela ustawowego (art. 96 k.c). W art. 101 k.r.o wyjaśnia się natomiast, że rodzice będący przedstawicielami ustawowymi dziecka obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem, dodatkowo nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, wyrażać zgody na wykonywanie takich czynności przez dziecko. Możliwość i warunki uzyskania zgody niepełnoletnich współwłaścicieli gospodarstwa rolnego na realizację projektu we wspólnym gospodarstwie uzależniona jest od czynności polegającej na wyrażeniu takiej zgody. Jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd majątkiem niepełnoletniego, a co za tym idzie, opiekun prawny, którym w omawianym przypadku jest ojciec niepełnoletnich, musi uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na dokonanie takiej czynności w imieniu dzieci. W przypadku uzyskania takiej zgody opiekun małoletnich może w ich imieniu wyrazić zgodę na włączenie należących do niepełnoletnich udziałów w gospodarstwie do projektu, a projekt może być na wspólnych gruntach realizowany.

Organ podkreślił, że czynność prawna dotycząca majątku małoletniego, dokonana przez przedstawiciela ustawowego bez uprzedniego zezwolenia władzy opiekuńczej (sądu opiekuńczego) wymaganego przez przepisy art. 101 § 3 i art. 156 k.r.o. jest bezwzględnie nieważna, o czym mowa w art. 58 k.c. i nie może być konwalidowana. Ponieważ zaciągnięcie zobowiązania w ramach PROW jest w ocenie organu czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, w związku z powyższym przed podpisaniem umowy o przyznanie pomocy oraz deklaracji wekslowej zasadne było złożenie do Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego wniosku o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dzieci i uzyskanie zgody na tę czynność w postaci postanowienia Sądu. Biorąc pod uwagę, że stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przyznanie pomocy finansowej w ramach przedmiotowego działania przyznawana jest na podstawie umowy cywilnoprawnej, to zastosowanie mają powyżej przywołane przepisy. Z tych względów organ stoi na stanowisku, że kierowanie do skarżącego wezwań było uzasadnione w świetle gromadzonego w toku sprawy materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstawy i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak - Molczyk Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238 – 240; wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2706/04; wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 329/06).

Ze skargi kasacyjnej wynika, że postawiony w niej zarzut oparty został na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przepisy, naruszenie których zarzuca skarga kasacyjna, a mianowicie § 14 ust. 3, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", objętego PROW na lata 2007 – 2013, są bowiem przepisami postępowania. Naruszenia wymienionych przepisów strona skarżąca upatruje w ich błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że uchybienia i braki wniosku do usunięcia których, zgodnie z § 14 ust. 3 i 4 przywołanego rozporządzenia, wezwany został przez organ M. G. zostały w terminie uzupełnione, co w rezultacie doprowadziło do uznania przez Sąd, że nie było podstaw do odmowy przyznania pomocy. Konsekwencją błędnej, zdaniem strony skarżącej, wykładni przywołanych przepisów było również ich niewłaściwe zastosowanie.

Przepis § 14 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. kompleksowo reguluje – jak należy wnosić z jego treści – zagadnienie poprawności i kompletności wniosku o dofinansowanie, składanego w postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", jak również konsekwencje ujawnionych na etapie jego weryfikowania braków, których zróżnicowanie, w odniesieniu do określonych wad (braków) wniosku, wyraża się w odmowie przyznania pomocy, w odniesieniu do innych zaś, w wezwaniu do ich usunięcia. Regulacja zawarta w § 14 ust. 3 – 5 przywołanego rozporządzenia normuje drugą ze wskazanych sytuacji.

I tak, z ust. 3 § 14 tego rozporządzenia wynika, iż jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w ust. 1 i 2 wymagań – tj. jak wyżej wskazano, jeżeli posiada on wady (braki), które można konwalidować - Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Z kolei, zgodnie z ust. 4, jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia braków, nie usunął w terminie: 1) żadnego z braków, Agencja nie przyznaje pomocy; przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio; 2) wszystkich braków, Agencja wzywa ponownie wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Z ust. 5 § 14 rozporządzenia wynika zaś, że jeżeli wnioskodawca, pomimo ponownego wezwania do usunięcia braków, nie usunął wszystkich braków w terminie, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio.

Z kolei, zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, do stosowania którego odsyła § 14 ust. 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.

Spór prawny w rozpoznawanej sprawie – jak wynika z analizy zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej oraz z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - dotyczy kwestii oceny prawidłowości/nieprawidłowści przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli wykładni i zastosowania (innymi słowy kontroli rekonstrukcji) przez organ administracji przepisów proceduralnych określających i ustanawiających prawne wymogi ustalania faktów w postępowaniu z wniosku o dofinansowanie w zakresie działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" prowadzonym na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", objętego PROW na lata 2007 – 2013 oraz ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Główną oś tego sporu stanowi kwestia interpretacji, zwłaszcza zaś stosowania, tych spośród przepisów przywołanych aktów prawnych, w szczególności zaś rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., które na pierwszym etapie rozpatrywania wniosku o dofinansowanie regulują zagadnienie jego kompletności, a w tym kontekście przedmiotowego zakresu żądania przez organ administracji usunięcia braków wniosku, trybu ich usuwania oraz konsekwencji ich nieusunięcia w wyznaczonym terminie.

W niekwestionowanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, chodzi o kwestię dotyczącą istnienia/nieistnienia (prawnych) podstaw żądania przez organ usunięcia braku wniosku o przyznanie pomocy poprzez dołączenie postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonywanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka oraz wiążącego się z tym zagadnienia dotyczącego oceny o usunięciu/nieusunięciu braków wniosku w wyznaczonym terminie.

Odnosząc się, na tle tak zarysowanej istoty sporu prawnego w sprawie, do oceny zasadności zarzutu skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że nie ma on usprawiedliwionych podstaw.

Stawiany przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów § 14 ust. 3, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., w zakresie odnoszącym się do tej formy ich naruszenia, która polega na błędnej wykładni jest nieuzasadniony. A to z tego mianowicie powodu, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji wykładni tych przepisów w ogóle nie dokonywał. Ograniczając się tylko i wyłącznie do przywołania treści ust. 4 i ust. 3 § 14 przywołanego rozporządzenia, Sąd I instancji skoncentrował się na wykładni § 2 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia i ustanowionej na jego gruncie przesłanki kwalifikującej do przyznania pomocy finansowej, a mianowicie przesłanki podsiadania gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy Kodeks cywilny. Przez pryzmat ziszczenia się tej właśnie przesłanki, uznanej za podstawową, Sąd I instancji dokonywał - w okolicznościach stanu faktycznego sprawy - oceny zgodności z prawem podjętego na pierwszym etapie postępowania z wniosku M. G., rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy finansowej, które zawarte zostało w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. Szeroko zorientowany w tej kwestii wywód odwołujący się do regulacji prawa cywilnego – którego, jak wynika z zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor nie podważa - Sąd I instancji zrekapitulował w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiskiem, że "[...] do udowodnienia swojego posiadania posiadacz nie musi przedstawiać żadnych dokumentów, a tym bardziej postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka." W konsekwencji powyższego, Sąd I instancji przyjął, iż adresowane do wnioskodawcy żądanie usunięcia braku wniosku poprzez dołączenie wymienionego powyżej dokumentu "[...] nie podsiadało umocowania w żadnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego, zaś niespełnienie tego warunku nie mogło stanowić podstawy skutecznej odmowy przyznania wnioskowanej pomocy [...] ."

Z tym też elementem argumentacji zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wiąże się zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisów § 14 ust. 3 – 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisku Sądu I instancji o braku podstaw prawnych do żądania przez organ administracji usunięcia braku wniosku pomocowego poprzez dołączenie do niego postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka, ze skutkiem odmowy przyznania pomocy finansowej, w sytuacji nie usunięcia tego braku w wyznaczonym terminie, nie można odmówić racji.

W kontekście niespornych okoliczności stanu sprawy, gdy skonfrontować je z treścią przywołanego powyżej przepisu § 14 ust. 3 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., który wraz z pkt 2 ust. 4 § 14 stanowił podstawę dwukrotnego wzywania M. G. do usunięcia braków wniosku, na wstępie wykluczyć należy sytuację, w której można byłoby uznać, że wniosek o przyznanie pomocy od początku był wadliwy w stopniu uniemożliwiającym jego konwalidowanie.

W związku z powyższym, pojawia się kwestia dotycząca tego, czy w okolicznościach stanu faktycznego sprawy rzeczywiście – tak jak przyjął to organ administracji publicznej – niedołączenie do wniosku o przyznanie pomocy finansowej postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka, mogło być uznane za podlegający konwalidowaniu brak wniosku, co z kolei stanowiłoby podstawę żądania jego usunięcia w wyznaczonym terminie, ze skutkiem w postaci odmowy przyznania pomocy, w sytuacji nieusunięcia tego braku w wyznaczonym terminie.

Wniosek o pomoc finansową składany jest na formularzu opracowanym i udostępnianym przez Agencję (art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. w związku z § 13 ust. 3 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.).

Regulacja zaś dotycząca obligatoryjnych elementów i obligatoryjnej treści wniosku oraz jego obligatoryjnych załączników zawarta została w § 13 ust. 1 – 4 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.

W kontekście wskazanej powyżej istoty sporu prawnego w sprawie podkreślić należy znaczenie przepisu § 13 ust. 4 przywołanego rozporządzenia, z którego wynika, że formularz wniosku o przyznanie pomocy zawiera wykaz dokumentów, które powinny być dołączone do wniosku, z wyraźnym zaznaczeniem tych dokumentów, których niedołączenie skutkuje nieprzyznaniem pomocy, oraz wzory oświadczeń. Przepis ten determinuje więc prawne ramy i podstawy działania organu administracji w warunkach określonych hipotezą normy prawnej z przepisu § 14 ust. 1 – 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pryzmat tej właśnie regulacji należałoby oceniać kwestię dotyczącą istnienia/nieistnienia podstaw żądania od wnioskodawcy przez organ administracji usunięcia braków wniosków poprzez dołączenie do niego dokumentu wskazanego w wezwaniu z dnia 28 maja 2010 r., tj. postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka. Analiza treści części VII - "Informacja o załącznikach" - formularza Wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" nie daje podstaw, aby przyjąć, że dokument, do złożenia którego wezwany został wnioskodawca w celu usunięcia braku wniosku o przyznanie pomocy finansowej wymieniony został w wykazie dokumentów stanowiących obligatoryjne załączniki wniosku. W sytuacji więc, gdy operacja, o finansowanie której zabiegał M. G. polegała na zakupie maszyn i urządzeń rolniczych, Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę na to, że warunek zgody pozostałych współwłaścicieli gospodarstwa rolnego jest niezbędny i konieczny tylko w przypadku wniosku pomocowego dotyczącego realizacji operacji trwale związanej z nieruchomością (por. lp. 16 części VII wniosku).

W konsekwencji istotnie więc przyjąć należało, że żądanie przez organ administracji dołączenia do wniosku pomocowego wskazanego powyżej dokumentu nie miało usprawiedliwionych podstaw prawnych, w związku z czym, jego niedołączenie w wyznaczonym przez organ terminie nie mogło uzasadniać odmowy przyznania pomocy na podstawie przepisu § 14 ust. 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. Na tym etapie postępowania, przedmiotem którego było weryfikowanie poprawności i kompletności wniosku pomocowego, brak postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka nie mógł być więc oceniany, jako niespełnienie warunku (wymogu) pomocy określonego w rozporządzeniu oraz innych przepisach prawa związanych z realizacją operacji, tj. innymi słowy warunku, od spełnienia którego uzależnione jest skuteczne ubieganie się o pomoc.

W świetle przedstawionych argumentów brak jest więc podstaw, aby uznać, że w niepodważanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy Sąd I instancji niewłaściwie zastosował przepisy § 14 ust. 3 - 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. - tj. innymi słowy, że wadliwie skontrolował sposób ich zastosowania przez organ administracji w rozpoznawanej sprawie – co uzasadnia twierdzenie o słuszności stanowiska prezentowanego w zaskarżonym wyroku, odnośnie do usunięcia przez wnioskodawcę braków wniosku w wyznaczonym przez organ terminie i w konsekwencji o braku podstaw do odmowy przyznania pomocy finansowej.

Wyjaśnienia przy tym wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podważając - zakotwiczonego w przywoływanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej regulacjach zawartych w k.c. i k.r.o. oraz w poglądach judykatury - stanowiska strony skarżącej wyrażanego odnośnie do zagadnienia istoty zarządu rzeczą wspólną, stwierdza jedynie, iż stanowisko to nie jest przydatne, jako argument, który skutecznie mógłby być przeciwstawiony stanowisku prezentowanemu przez Sąd I instancji. Za argument taki - tj. argument przydatny i skuteczny - nie może być również uznana, przywoływana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, regulacja zawarta w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., z której wynika, że pomoc w ramach działań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 8 oraz 16 - 23 (a więc także w ramach działania modernizacja gospodarstw rolnych), jest przyznawana na podstawie umowy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Tym samym, również teza budowana przez stronę skarżącą w oparciu o przedstawione argumenty (przesłanki) - a mianowicie, że "[...] zaciągnięcie zobowiązania w ramach PROW jest w ocenie Organu czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, w związku z powyższym przed podpisaniem umowy o przyznanie pomocy oraz deklaracji wekslowej zasadne było w ocenie organu złożenie [...] wniosku o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dzieci i uzyskanie zgody na tę czynność w postaci postanowienia Sądu" - nie może być uznana za skutecznie podważająca prawidłowość stanowiska Sądu I instancji.

W tym względzie znamienne, że broniąc stanowiska o zgodności z prawem działania organu w postępowaniu z wniosku M. G. o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", wobec braku innych argumentów, autor skargi kasacyjnej trybowi (sposobowi) przyznawania pomocy – tj. czynności prawnej zawarcia umowy - nadaje w istocie rzeczy walor samoistnej przesłanki determinującej ocenę o spełnieniu warunków ubiegania się o pomoc, a w konsekwencji możliwość (wręcz dopuszczalność) udzielenia samej pomocy finansowej. Tego rodzaju przesłanka - jako wymóg przyznania pomocy finansowej - nie została jednak ustanowiona w przepisach powszechnie obowiązującego prawa, co wynika z dotychczas już przywołanych argumentów.

Akcentując - niezasadnie w okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy - znaczenie kwestii przyznawania pomocy finansowej na podstawie umowy cywilnej (art. 22 ust. 1 w związku z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.) poprzez nadanie jej waloru samoistnej przesłanki warunkującej skuteczność ubiegania się o pomoc, strona skarżąca pomija również ten aspekt zagadnienia, który wiąże się z treścią regulacji zawartej w § 16 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r.

Z przepisu § 16 ust. 1 przywołanego rozporządzenia wynika, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy, Agencja niezwłocznie wyznacza wnioskodawcy termin zawarcia umowy.

Z treści przywołanej regulacji wynika więc, że na jej gruncie, w odniesieniu do działań określonych w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., prawodawca wyraźnie wyodrębnił dwa powiązane ze sobą etapy postępowania - pierwszy z nich, to etap weryfikacji wniosku z punktu widzenia spełnienia przesłanek skutecznego ubiegania się o pomoc; drugi zaś, o ile wiosek został pozytywnie rozpatrzony, to etap zawarcia umowy, na podstawie której jest przyznawana pomoc. Wskazany tryb działania organu nie jest więc bez znaczenia dla dotychczas już przywołanych argumentów.

Ponadto, przywołany przepis szczegółowo reguluje również problematykę terminu, w którym umowa na podstawie której pomoc jest udzielana, powinna być zawarta. Z jego treści wynika, że terminem zawarcia umowy alternatywnym, w stosunku do terminu podstawowego, o którym mowa w ust. 1 § 16, jest w sytuacji objętej hipotezą ust. 2 § 16 termin "uzgodniony z Agencją" oraz termin "wyznaczony przez Agencję".

Sytuację więc, gdy warunkiem koniecznym zawarcia ważnej umowy – nie zaś, jak wyżej wskazano warunkiem, od spełnienia którego uzależniona jest skuteczność ubiegania się o pomoc finansową – miałoby być legitymowanie się przez wnioskodawcę dokumentem w postaci postanowienia sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka, należałoby rozpatrywać z uwzględnieniem tego aspektu omawianego zagadnienia, który wiąże się z czasem zawarcia umowy, na podstawie której przyznawana jest pomoc finansową, a w tym kontekście z "uzgodnionym" albo "wyznaczonym" przez Agencję terminem jej zawarcia, w którym jednocześnie wskazanemu warunkowi - o ile byłby on niezbędny - wnioskodawca mógłby uczynić zadość.

Wobec tego, tym bardziej brak jest podstaw, aby zarzut skargi kasacyjnej oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację, uznać za zasadne.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 w związku z art. 204 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

3