Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 174/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-05-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu
w pozostałym zakresie wniosek oddalono
Powołane przepisy: article: art.246 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu 26 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia z 6 maja 2009r. wydanego w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towarów postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu; 2. w pozostałej części wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

W związku z wezwaniem do uiszczenia, ustalonego na 200 zł, wpisu od

skargi na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Celnej, skarżący T.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że sytuacja w jakiej znalazł się od momentu wszczęcia postępowań celnych w stosunku do jego firmy, do momentu wydania decyzji obciążających go kwotą należności celno-podatkowych ulega ciągłemu pogorszeniu. Według skarżącego zakończenie części postępowań administracyjnych uniemożliwiło mu dalszą działalność i znalazł się na progu bankructwa.

W treści wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami w wieku 19 i 18 lat, prowadzi nieprzynoszącą żadnego dochodu działalność gospodarczą, jego żona pracuje na podstawie umowy na czas określony za wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym 281,50 zł brutto. Od [...] lipca 2002 r. w małżeństwie skarżącego występuje ustrój rozdzielności majątkowej. Żona poinformowała skarżącego, że nie ma żadnego majątku. Wskazał ponadto, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 3.000 zł, na co składają się takie wydatki, jak: należności za mieszkanie, opłaty radiowo-telewizyjne, za telefon, energię elektryczną i gaz, koszty wyżywienia oraz "inne opłaty" – w wysokości 400 zł. Według oświadczenia skarżącego, jego rodzina egzystuje tylko dzięki finansowemu wsparciu ojca skarżącego oraz teściów.

Skarżący, wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej P.p.s.a.), złożył dodatkowe dokumenty w postaci kopii deklaracji VAT-7 za listopad i grudzień 2008 r. oraz za styczeń 2009 r., w których nie wykazano podatku należnego. Złożył też oświadczenie, iż nie posiada rachunków bankowych oraz lokat, a teściowie oraz ojciec są emerytami, lecz skarżący nie posiada wiedzy co do wysokości ich świadczeń emerytalnych, bowiem odmówili podania mu tych danych.

Po rozpoznaniu wniosku PPF referendarz sądowy postanowieniem z dnia

6 maja 2009 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z uzasadnienia wynika, że w ocenie referendarza treść oświadczeń skarżącego jest nieprzekonująca i nie wykazał on, by uiszczenie wpisu od skargi bądź potencjalnych innych kosztów sądowych przekraczało jego możliwości majątkowe. Według referendarza trudno też uznać, by wydatki na radio i telewizję służyły utrzymaniu koniecznemu i przeznaczenie asygnowanych na ten cel kwot na koszty sądowe z pewnością nie spowoduje niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny.

Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie wniósł skutecznie sprzeciw, w którym, nie godząc się z odmownym rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa pomocy, podkreślał, iż od chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego przez organy celne jego sytuacja finansowa i jego rodziny ulega ciągłemu pogorszeniu. Pozbawienie prawa pomocy w kwestii całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych jest, według skarżącego, równoznaczne z brakiem możliwości poddania przez Sąd ocenie zgodności z prawem działań organu celnego dokonanych w trakcie całego postępowania administracyjnego. Sytuacja ta powoduje, że w rzeczywistości skarżący zostaje pozbawiony konstytucyjnego prawa do sądu, który jako jedyna instytucja może zbadać działania organu celnego w zakresie zgodności z prawem. Skarżący zauważył także, iż nawet najbardziej zapobiegliwy, przezorny i profesjonalny przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, w swoich działaniach nie jest w stanie uwzględnić ewentualnie mogących powstać skutków, które mogłyby być pokryte z planowanych wydatków. Odmowa udzielenia przez Sąd prawa pomocy w odczuciu skarżącego jest równoznaczna z pozbawieniem go prawa do rzetelnej oceny przez Sąd dowodów i faktów oraz okoliczności uznanych przez organ celny za dostatecznie udowodnione. Stan taki spowoduje, że nigdy nie będzie w stanie uzyskać stanowiska niezawisłego sądu w sprawach, które doprowadziły jego życie "do koszmaru i rzeczywistego bankructwa".

Podkreślił jeszcze, iż duża ilość trwających sporów z organem celnym, które znajdują się na różnych etapach rozstrzygania, zarówno przed sądem jak i organem celnym, doprowadziła do sytuacji, kiedy określane w decyzjach administracyjnych wysokie zobowiązania i w związku z tym wysokie wpisy sądowe przekraczają nie tylko jego możliwości, ale również możliwości bliskich - nawet gdyby hipotetycznie założyć, że takową pomoc w ogóle oni mu udzielą.

Przekonywał, iż pozbawienie go prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych spowoduje, że decyzje organu celnego nie zostaną poddane rzetelnej i niezależnej ocenie Sądu, a zatem odmowa przyznania takiej formy pomocy doprowadzi do sytuacji, która utrwali organ celny w przekonaniu, że jego działania stanowią o zachowaniu granic prawa i braku naruszenia prawnych unormowań.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postawienia i ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku o udzielenie mu prawa pomocy.

Sąd zważył:

W myśl art. 260 P.p.s.a. wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został ten środek wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art. 245 § 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Według zaś art. 245 § 4 cyt. ustawy częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści cyt. powyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie, czy to nastąpiło, należy do oceny sądu.

Mając na względzie powyższe zasady, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy Sąd doszedł do przekonania, że skarżący zasługuje jednak na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w części od opłat sądowych, a mianowicie od wpisu od skargi, którego należna wysokość wynosi 200 zł.

Sąd wziął m.in. pod uwagę, iż przedmiotowa sprawa nie jest jedyną, w której skarżący zobowiązany jest do uiszczenia należnego wpisu sądowego. W takiej zaś sytuacji ocena kondycji majątkowej strony musi być oparta na analizie wymaganych na dany moment kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony. W tej mierze nie mógł być pominięty czynnik związany z prowadzeniem licznych postępowań sądowych, wzgląd należało też mieć na to, że pomoc otrzymywana od wstępnych stanowi właściwie wyłączne źródło pokrycia potrzeb egzystencjalnych skarżącego oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym członków najbliższej rodziny. Skarżący wykazał przy tym, że nie osiąga dochodów z działalności gospodarczej, wskazując przy tym, że "utrzymywanie" działalności gospodarczej jest w jego odczuciu potrzebne do dalszej obrony jego interesów w trwających sporach z organami administracji.

W tych okolicznościach Sąd przyjął, że domaganie się uiszczenia należnych opłat sądowych może spowodować niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącego i jego najbliższych możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź może prowadzić do ograniczenia prawa do kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej. Na podstawie powołanych wyżej przepisów, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd postanowił zatem, jak w sentencji.