Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 889/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 pkt 1, art. 21 ust.1-3, art. 30 ust.1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par.9 ust.2 pkt 3 lit.a
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: par.45 pkt 7a
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7, art.9, art. 76 par. 1 i 2, art. 77, art. 81
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art.18 ust.2
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 39 ust.4
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art.54 ust.1, art. 71-73, art.75 ust.1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca),, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 11 lutego 2015r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości oddala skargę


UZASADNIENIE

S. M. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013.

Z akt sprawy wynika, że w roku 2013 strona ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej:

- w ramach wariantu 2.3 – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 6,75 ha (działki: A, B, H, I, J, K, L, Ł, M, N),

- w ramach wariantu 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 11,88 ha (działki: C, D, E, F, G),

- w ramach wariantu 3.1.1 – ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach do powierzchni 2,08 ha (działki: B, H),

- w ramach wariantu 3.1.2 – ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 do powierzchni 4,67 ha (działki: A, I, J, K, L, Ł, M, N).

W dniach 30 lipca 2013r. i 23 września 2013r. w gospodarstwie strony przeprowadzona została kontrola na miejscu. Na jej podstawie stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego spójnego obszaru dla działki rolnej A wynosi 0,87 ha, a deklarowana jej powierzchnia to 0,88 ha. W ramach wariantu 2.9 stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza dla działki G wynosi 1,23 ha, zamiast deklarowanej powierzchni 1,25 ha, a zatem łączne zobowiązanie w zakresie wariantu 2,9 wynosi 11,86 ha. Nadto stwierdzono, że nie wszystkie uprawiane drzewa spełniają wymogi określone w § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz.262 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009r.". Ilość drzew na poszczególnych działkach przedstawiono następująco: działka C – ilość drzew niespełniających normy – 338, drzewa spełniające normy – 44, działka D – ilość drzew niespełniających normy – 284, drzewa spełniające normy – 35, działka E – ilość drzew niespełniających normy – 148, drzewa spełniające normy – 9, działka F – ilość drzew niespełniających normy – 123, drzewa spełniające normy – 8, działka G – ilość drzew niespełniających normy – 84, drzewa spełniające normy – 59. Kontrolujący stwierdzili, że wśród drzew niespełniających normy są drzewa wyschnięte i martwe (60%), oraz drzewa, w których pędy wyrastają poniżej szczepienia i drzewa poniżej 0,8 m. Drzewa spełniające normę to drzewa zdrowe, o przeciętnej wysokości 1 m, średnicy 10 mm, z pędami bocznymi wyrastającymi 10 cm powyżej szczepienia. Stwierdzono także, że strona nie prowadzi produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin – nieprawidłowość ta dotyczy wszystkich działek deklarowanych w wariancie 2.9.

W zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolnych strona poinformowała, że zachowała na plantacji sadowniczej wymóg 125 szt./ha, gdyż łącznie na powierzchni 11,88 ha wysadzono 1600 szt. sadzonek. Od momentu założenia plantacja jest utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, a użyty materiał nasadzeniowy to materiał kwalifikowany spełniający wymogi. Sadzonki zostały uszkodzone przez zwierzynę leśną na co strona nie miała wpływu. Większość drzew jest żywa, ale z uwagi na uszkodzenia zwierzyny leśnej mają mniej niż 80 cm. Występowały także sadzonki uschnięte, które nie wytrzymały zimy, ale minimalna obsada była zachowana. Zakupiono 700 szt. drzewek i doprowadzono plantację do stanu spełniającego wymogi programu rolnośrodowiskowego. Strona wniosła o ponowne przeprowadzenie czynności kontrolnych.

W odpowiedzi na powyższe Kierownik Biura Kontroli na Miejscu ARiMR wskazał, że raport z czynności kontrolnych został sporządzony prawidłowo, a rolnik został poinformowany, że zakup sadzonek i odnowienie plantacji nie mają wpływu na wynik kontroli. Odnowienie plantacji nastąpiło po 30 lipca 2013r., tj. po przeprowadzeniu kontroli w zakresie pakietu 2.9. Wskazał, że w toku kontroli dokonano obliczenia nasadzeń, zaliczając do nich jedynie żywe rośliny, posiadające ulistnienie lub zawiązki pąków, których wysokość wynosi nie mniej niż 80 cm, a średnica pnia 8 mm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia. Wśród drzew niespełniających norm były drzewa suche i martwe.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w D. decyzją z dnia "[...]" przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013: z tytułu realizacji pakietu ekstensywne trwałe użytki zielone kwotę 3370 zł, z tytułu pakietu rolnictwo ekologiczne – wariant trwałe użytki zielone kwotę 1752,40 zł oraz odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne – wariant uprawy sadownicze i jagodowe. Organ stwierdził, że płatność do wariantu 2.3 została przyznana do powierzchni 6,74 ha, do wariantu 3.1.1 – do powierzchni 2,08 ha, a do wariantu 3.1.2 – do powierzchni 4,66 ha. Deklaracja obejmowała m.in. działkę rolną A o powierzchni 0,88 ha, a stwierdzono, że jej powierzchnia wynosi 0,87 ha. Do wariantu 2.9 strona deklarowała działkę rolną C o powierzchni 3,95 ha oraz działkę G o powierzchni 1,25 ha. Nadto organ wskazał, że wskutek wykluczenia drzew niespełniających norm, strona nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., tj. 125 szt./1 ha, przy uwzględnieniu przewidzianej tolerancji 5%.

Organ I instancji wskazał, że uzyskał wykaz producentów spełniających wymagania produkcji ekologicznej, sporządzony przez A. Sp. z o.o. z dnia 30 października 2013r., w którym w polu "uwagi" zapisano: "Na działkach 366-468 stwierdzono niewystarczającą obsadę jabłoni. Stwierdzono wypadnięcie drzewek w ilości 50%." Ustalono, że w trakcie inspekcji terenowej przeprowadzonej przez Jednostkę dokonano jedynie ogólnych oględzin bez przeprowadzenia pełnej inwentaryzacji sadu. W trakcie tej kontroli wskazano na konieczność przywrócenia plantacji do dobrej kultury rolnej i wykonania działań naprawczych. Strona dostarczyła protokół jednostki certyfikującej z dnia 6 lutego 2014r. potwierdzający realizację zaleceń.

Zaznaczył, że przypadki wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym są oni w stanie dokonać tej czynności. Zgłoszenie uwag do protokołu z kontroli terenowej nie jest powiadomieniem właściwego organu.

Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów oraz prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby wynosi 100%. Kwota zmniejszenia płatności w obrębie wariantu 2.9, uwzględniając powierzchnię stwierdzoną działek rolnych, lecz niespełniającą warunku płatności, wynosi zatem 18.264,40 zł.

W odwołaniu od opisanej decyzji strona zarzuciła naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego z udziałem biegłego sadownika oraz biegłego geodety. Nadto wniosła o przeprowadzenia dowodu z oględzin sadu na miejscu celem wykonania liczenia i oceny drzew na jednej z działek rolnych strony w obecności strony i jej pełnomocnika w celu stwierdzenia ile czasu faktycznie zajmuje dokonanie kontroli sadu pod względem ilości, jakości, wysokości, grubości, sprawdzenia punktu szczepienia każdego drzewa.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy opisaną decyzję organu I instancji.

Dyrektor ARiMR przytoczył w motywach rozstrzygnięcia treść § 2, § 4 i §50 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. oraz wymogi dla pakietu 2 rolnictwo ekologiczne, zawarte w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r.. Zaznaczył, że strona realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 2010r. i wskazał na nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu odnośnie działek rolnych zadeklarowanych w 2013r. W przypadku wariantu 2.3 zadeklarowano powierzchnię 6,75 ha, stwierdzono 6,85 ha, a do płatności uwzględniono powierzchnię 6,74 ha (PEG dla działki A wynosi 0,87 ha, zamiast deklarowanej 0,88 ha). W przypadku wariantu 3.1.2 zadeklarowano powierzchnię 4,67 ha, stwierdzono 4,77 ha, a do płatności zakwalifikowano powierzchnię 4,66 ha (różnica dotyczy PEG dla działki A, która wynosi 0,87 ha, zamiast deklarowanej 0,88 ha). W przypadku wariantu 3.1.1 nie stwierdzono rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną, stwierdzoną i uwzględnioną do płatności. W przypadku wariantu 2.9 zadeklarowano i stwierdzono powierzchnię 11,88 ha, a do płatności uwzględniono powierzchnię 11,86 ha (różnica dotyczy PEG dla działki G, która wynosi 1,23 ha, zamiast deklarowanej 1,25 ha).

Organ odwoławczy wskazał także, że w wyniku przeprowadzonej w gospodarstwie strony kontroli na miejscu, w przypadku działek rolnych C, D, E, F i G stwierdzono nieprzestrzeganie norm i wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. dotyczących minimalnej obsady drzew gatunku "jabłoń domowa" wynoszącej 125 szt./1 ha. W przeliczeniu na powierzchnię poszczególnych działek stwierdzono następującą liczbę drzew: na działce C – 11 szt./ha, na działce D – 9 szt./ha, na działce E – 5 szt./ha, na działce F – 6 szt./ha, na działce G – 47 szt./ha. W związku z powyższym zastosowano kod pokontrolny E7 – nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady). Nadto na ww. działkach stwierdzono, że nie wszystkie drzewa spełniają wymogi określone w § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w związku z czym zastosowano kod pokontrolny E2 – materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań oraz, że rolnik nie prowadzi produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin, w związku z czym zastosowano kod pokontrolny E6 – prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochrony gleby. Organ powołał przy tym treść § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. oraz § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U. nr 29, poz.189 ze zm.).

Jednocześnie organ wskazał, że w przypadku programu rolnośrodowiskowego nie przewiduje się wykonania rekontroli. Uzupełnienie nasadzeń, czy też przedstawienie dokumentów wskazujących na nowe okoliczności w sprawie nie może mieć wpływu na zasadność przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu. Kontrola na miejscu została przeprowadzona w sposób prawidłowy i zgodnie z regułami przewidzianymi prawem, przez inspektorów posiadających stosowne uprawnienia i wiedzę z zakresu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy wskazał kategorie siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgodnie z § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. oraz art.47 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. UE L 368 z dnia 23 grudnia 2996r. ze zm.). Ustawodawca przewidział przypadek polegający na uszkodzeniu lub zniszczeniu drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mający wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego, ale powołane w ww. przepisie przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności dotyczą jedynie sytuacji, w których ustawodawca zwalnia beneficjenta od zwrotu otrzymanej już pomocy, co nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zaznaczył, że w każdym przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w ww. przepisach, rolnik powinien powiadomić Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zaistniałych okolicznościach w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dostarczeniem dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Dowodem potwierdzającym wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Strona nie przedstawiła dowodów pozwalających przyjąć, że szkody mające jakoby powstać w wyniku niszczenia sadzonek przez dzikie zwierzęta miały znamiona siły wyższej bądź nadzwyczajnych okoliczności. Niezależnie od powyższego, organ stwierdził, że nie może być uznane za spełnienie wymogów powiadomienia organu we wskazanym terminie o zaistnieniu ww. okoliczności, pismo strony złożone do Biura Powiatowego ARiMR w D. w dniu 10 stycznia 2014r. – strona nie wskazała dochowania terminu do zgłoszenia szkody, ani zaistnienia samej szkody z uwzględnieniem związku przyczynowego. Nie dołączyła także jakichkolwiek dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Nadto pismo zostało złożone do niewłaściwego podmiotu – Biura Kontroli na Miejscu, zamiast Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Organ II instancji zaznaczył, że strona deklarując we wniosku określone działki rolne powinna przed złożeniem wniosku dokonać pomiaru powierzchni gruntów, do których ubiega się o przyznanie płatności oraz sprawdzić jak w rzeczywistości przedstawia się stan posiadanych gruntów i dokładnie przeanalizować czy wypełniony wniosek odpowiada rzeczywistości.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, organ uznał je za niezasadne. Część z nich odnosił się do przypadków naruszenia zasad wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, a w gospodarstwie strony nie była przeprowadzona kontrola w zakresie wzajemnej zgodności. Także przepisy dotyczące płatności udzielanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie znajdują w sprawie zastosowania.

W skardze na powyższą decyzję S. M. wniósł o jej uchylenie i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zażądania załączenia do akt sprawy, akt sprawy zakończonej decyzją z dnia "[...]" o zwrocie dopłat do sadów z lat 2010-2012, zobowiązanie organu do przeprowadzenia postępowania dowodowego z udziałem biegłego sadownika i biegłego geodety oraz przeprowadzenie oględzin sadu. Decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L z dnia 28 stycznia 2011r.), poprzez jego nie zastosowanie, podczas gdy ubytki w sadzie spowodowane przez zwierzynę łowną były okolicznością krótkotrwałą i usuwalną i niemożliwą do przewidzenia w dniu zakładania sadów oraz niezależną do rolnika, co daje podstawę do przyznania płatności na 2013,

2. art. 39 ust. 4 rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r., poprzez jego pominięcie i nie uwzględnienie w toku kontroli specyfiki uprawy i kosztów jej prowadzenia oraz możliwości uzupełniania ubytków jedynie wczesną wiosną i późną jesienią, stwierdzenie strat w wysokości sadzonek w okresie lata - nie ma wpływu na dalszą wegetację sadu, gdyż jak wynika z dokumentacji pokontrolnej skarżący usunął niskie sadzonki zastępując je wyższymi,

3. art. 51 ust. 1 w/w rozporządzenia, poprzez jego pominięcie - redukcję lub wykluczenie z płatności można zastosować jedynie po stwierdzeniu winy lub zaniechania beneficjenta, a tego z protokołów kontroli wywnioskować nie można, przeciwnie - osoby kontrolujące wpisały, że przyczyną strat w uprawie były szkody zwierzęce. Ponadto nawet w wyniku zaniedbania redukcja nie może przekroczyć 5% i tylko w przypadku nie podjęcia po wezwaniu działań naprawczych, natomiast skarżący podjął działania naprawcze mimo braku wezwania,

4. art. 71-73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L z dnia 2 grudnia 2012r.), gdyż beneficjent poinformował o czynnikach niezależnych (ubytkach w sadzie spowodowanych przez zwierzynę) w dniu kontroli i udowodnił, że dopełnił wszelkich starań by zapobiec szkodom,

5. art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez jego pominięcie, natomiast jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych,

6. art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zgodnie z którym, przypadki siły wyższej zgłaszane są organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość, a nie od dnia w którym one ustąpiły, przy czym znaczenie ma data nadania - za zgłoszenie na piśmie uznaje się także oświadczenie złożone do protokołu,

7. art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez jego pomięcie, a zgodnie z którym zmniejszenia i redukcji płatności nie stosuje się, jeżeli nie można przypisać winy beneficjentowi,

8. art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, poprzez jego nie zastosowanie i uwzględnienie raportów z kontroli wykonanych z ich naruszeniem i barkiem uzasadnienia w kwestii ustalenia czy niezgodność jest drobna i usuwalna i czy wynikała z winy rolnika, wraz ze wskazaniem wszelkich czynników, które powinny prowadzić do podwyższenia lub obniżenia zmniejszenia, które należy zastosować w przypadku niezgodności, nie ustalono w toku kontroli czy ubytki w sadzie były uzupełniane, których drzew nie zaliczono i z jakiego powodu, czy były one uszkodzone przez czynniki zewnętrze niezależne od rolnika, nie oznaczono drzew nie zaliczonych, nie udowodniono czy kontrola była rzeczywiście prawidłowo wykonywana, nie wykonano rekontroli. Nie ustalono w toku kontroli czy rolnik mógł po czerwcu 2013 r. wykonywać nowe nasadzenia, nie uwzględniono specyfiki uprawy, nie wpisano w protokole, że u rolnika miała miejsce siła wyższa i nie ustalano w toku kontroli czy miała ona miejsce. Kontrola z braku kart liczenia drzew z której wynikałoby które drzewo w którym rzędzie nie zostało uznane - jest nieweryfikowalna, a organ, który wydał decyzję nie prowadził postępowania w zakresie oceny dowodów, pominął wnioski o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej,

9. § 47 i § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., poprzez jego nie zastosowanie i przyjęcie niewłaściwej podstawy prawnej dla części decyzji w zakresie wariantu 2 - rolnictwo ekologiczne, albowiem do rolnika realizującego zobowiązanie podjęte przed 2013r. zastosowanie ma rozporządzenie z 2009r.,

10. nie uwzględniono § 45 ust. 7a rozporządzenia MRiRW z dnia 15 marca 2014r., podczas gdy w sprawach wszczętych i niezakończonych w zakresie pojęcia siły wyższej zastosowanie ma aktualnie obowiązująca definicja siły wyższej,

11. § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., poprzez jego nie zastosowanie i odmowę części płatności, pomimo nie wyjaśnienia sprawy w danym roku i mylne przekonanie organu, iż krótkotrwałe uchybienie, spowodowanego okolicznościami niezależnymi od rolnika, jest podstawą do odmowy płatności w 2013 r., podczas gdy na większości działek nie ustalono, które ze wskazanej liczby drzew jest za małe lub suche co oznacza, że przeprowadzona kontrola jest nieweryfikowalna albowiem nikt nie może przeprowadzić jej analizy w terenie,

12. art. 3 ust. 2 pkt 2 i art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego, pominiecie wniosku o rozprawę administracyjną, co skutkuje brakiem możliwości stwierdzenia prawidłowej podstawy prawnej,

13. art. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady WE nr 146/2008 z dnia 14 lutego 2008 r.. zmieniające rozporządzenie WE nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia (Dz.Urz. UEL 2008, 46 str), poprzez jego pominięcie,

14. art. 77 kpa poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a oparcie się jedynie na bazie danych w ARiMR i fotografiach z sadów, które nie pokrywają się z pomiarami wykonanymi na miejscu,

15. art. 78 kpa poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie wyjaśnień strony dotyczących przeznaczenia sadów oraz przedkładanych do wglądu dokumentów, potwierdzających stan faktyczny uprawy, co skutkowało nieadekwatnym uzasadnieniem decyzji do stanu faktycznego,

16. art. 107 kpa poprzez niepełne uzasadnienie decyzji, a w szczególności jej podstawy prawnej,

17. brak zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, co uniemożliwiło uzupełnienie tezy dowodowej przez stronę i naruszyło jej prawa do obrony,

18. nie wyjaśnienie rozbieżności i brak wezwania strony do złożenia wyjaśnienia, w zakresie jej planów na 2013r. - które zostały zniweczone ustanowieniem prawa działającego wstecz do stosunków powstałych w 2009r. i to w drodze rozporządzenia, co stanowi naruszenie zasady prawidłowej legislacji, albowiem sankcje i nakazy mogą być jedynie stosowane w ustawie, a każdorazowa zmiana programu zgodnie z art.3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wymaga uzgodnienia pisemnego z Komisją Europejską oraz wymaga uchwały Rady Ministrów,

19. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez jego naruszenie albowiem w toku sprawy całe postępowanie dowodowe prowadzone było przez niewłaściwy organ, podczas gdy ocenę materiału pokontrolnego oraz wyjaśniać rozbieżności i zlecać rekontrole w sprawach zawiłych i wymagających dodatkowych czynności ma prowadzić Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, a nie BKM,

20. art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez jego nie zastosowanie - zmniejszenia i wykluczenia z pomocy określa się jedynie na podstawie przepisów Unii Europejskiej, a te wskazane przez organ nie mają w niniejszym przypadku zastosowania, ponadto wszelkie przepisy unijne nakładają na organ obowiązek wykazania w toku kontroli, iż uchybienia lub niedotrzymanie programu wynika z winy rolnika, czego w niniejszym przypadku nie znajduję,

21. art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez uznanie, że strona nie udowodniła faktu prowadzenia sadu w gospodarstwie rolnym, oraz spełnienia przez te grunty warunków do uznania je za sady, poprzez nie zawiadomienie jej o możliwości złożenia dodatkowych dowodów w sprawie przed wydaniem decyzji,

22. art. 2 Konstytucji, poprzez jego pominięcie, a zgodnie z tym przepisem na strony i obywateli nie można nakładać tak drastycznych sankcji na mocy rozporządzeń i winny być one nakładane jedynie w ustawie,

23. art. 7 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez nie załatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz nie podjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji, poprzez brak uwzględnienia przez organ zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem obsady w sadzie, pomimo powiadomienia o tym fakcie w możliwie najszybszym terminie i wnioskowania o ponowną weryfikację sadu pod tym właśnie kątem, przez co uniemożliwiono stronie prawo do obrony w sprawie,

24. wskazano, że w sprawie uzasadnione jest zastosowanie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, użyty w przepisie zwrot "nie mają zastosowania" wskazuje na obligatoryjność zastosowania tej normy w przypadku ustalenia którejkolwiek z dwóch wymienionych przesłanek, a jak wynika z postępowania w sprawie organ nie poczynił żadnych ustaleń w tym przedmiocie pomimo zawiadomienia o kontynuowaniu uprawy sadowniczej i zakupieniu sadzonek celem wymiany tych uszkodzonych przez zwierzynę łowną. Organ nie przeprowadził żadnej analizy sprawy w celu ustalenia, czy sadzonki zostały zaniedbane przez rolnika czy wina nie leży po jego stronie pomimo zauważenia tych okoliczności w toku kontroli,

25. art.75 w/w rozporządzenia - obniżki i wykluczenia należy ustanowić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności oraz szczególnych problemów związanych z przypadkami siły wyższej, jak również wyjątkowymi okolicznościami i przyczynami naturalnymi. W odniesieniu do obowiązków wynikających z zasady wzajemnej zgodności, obniżki oraz wykluczenia mogą być stosowane jedynie w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowego działania,

26. art. 9 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez nie poinformowanie beneficjenta od początku przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego o nowej wykładni jaką stosuje organ w ramach prowadzonych postępowań oraz o konsekwencjach, jakie poniesie lub ewentualnie może ponieść wnioskodawca kiedy zaistnieje u niego siła wyższa. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy w jednym czasie funkcjonują dwie odmienne wykładnie stosowania rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., co ma miejsce aktualnie. Organ I i II instancji naruszyły zasadę równości poprzez wydanie rozstrzygnięcia wobec strony odmiennego od treści decyzji podjętej wcześniej, a dotyczącej tożsamej sytuacji faktycznej i prawnej, gdzie w latach poprzednich wydawano decyzje przyznające płatności i dodatkowo płatności na odnowienie sadów, w przypadku siły wyższej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz.270) cytowanej dalej jako "p.p.s.a.".

Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na 2013 r., zadeklarował m.in. pięć działek rolnych o łącznej powierzchni 11,88 ha do wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). W wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 30 lipca i 23 września 2013r. stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany do płatności z tytułu ww. wariantu wynosi 11,86 ha oraz, że strona nie przestrzega norm i wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Zgodnie z normami, minimalna obsada drzew gatunku jabłoń domowa wynosi 125 szt./ha, a w gospodarstwie strony stwierdzono w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych, odpowiednio: 11 szt./ha, 9 szt./ha 5 szt./ha, 6 szt./ha i 47 szt./ha.

Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. w przypadku pakietu rolnictwo ekologiczne płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Zgodnie natomiast z załącznikiem nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego, w którym określono wymagania dla drzewek owocowych: wysokość drzewka powinna wynosić co najmniej 80 cm mierząc od szyjki korzeniowej, średnica pnia powinna wynosić co najmniej 8 mm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania, drzewko powinno mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Podczas kontroli na miejscu inspektorzy stwierdzili natomiast, że 60% drzew na wskazanych działkach rolnych to drzewa wyschnięte i martwe, a nadto drzewa, w których pędy wyrastają poniżej szczepienia i drzewa o wysokości poniżej 80 cm (szczegółowe wyliczenie drzew przedstawiono w załączniku nr 1 do raportu z czynności kontrolnych). Stan drzew obrazują zdjęcia wykonane podczas kontroli na miejscu. Z tych względów tylko wyżej wskazana ilość drzew została uznana za spełniającą opisane wymagania. Ustaleń poczynionych w toku kontroli skarżący, który uczestniczył w tych czynnościach kontrolnych, nie kwestionował. W zastrzeżeniach wskazywał wyłącznie na przyczyny zaistniałego stanu drzew.

Podkreślić należy, że przed dokonaniem kontroli na miejscu skarżący nie informował organu o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych, bądź działaniu siły wyższej, które miałyby wpływ na realizację programu rolnośrodowiskowego. Na uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną oraz występowanie sadzonek uschniętych ze względu na okres zimowy ("zima była długa i mroźna") skarżący wskazał dopiero w zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolych (pismo z dnia 21 października 2013r.), podkreślając jednocześnie, że minimalna obsada pomimo wystąpienia ww. okoliczności była zachowana.

Zauważyć w tym miejscu należy, że zgodnie z § 45 pkt 7a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. jedną z kategorii siły wyższej, której wystąpienie nie wymaga zwrotu pomocy, stanowi uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie natomiast z art.47 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności podlegają zgłoszeniu przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę, na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba, są w stanie dokonać tej czynności.

Tym samym stwierdzić należy, że nawet w przypadku uznania, że uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną i ich uschnięcie w wyniku panujących warunków atmosferycznych (mroźnej zimy) należą do kategorii nadzwyczajnych okoliczności, bądź siły wyższej, to niemniej nie można stwierdzić, że skarżący wypełnił ciążący na nim obowiązek powiadomienia o powyższym właściwego organu (Kierownika Biura powiatowego ARiMR w D.) w terminie 10 dni roboczych. W zastrzeżeniach do raportu z kontroli zaznaczył, że po zimie przejrzał plantację, a zatem po stwierdzeniu uszkodzeń sadzonek w wyniku mroźnej i długiej zimy winien powiadomić ww. organ we wskazanym terminie. Kontrola na miejscu rozpoczęła się w dniu 30 lipca 2013r. i do tego czasu organ nie został o wskazanych okolicznościach zawiadomiony.

Zaznaczyć również należy, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 64, poz.427 ze zm.), dalej powoływana jako "ustawa z 7 marca 2007r.". W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.

Wobec brzemienia powołanych przepisów zarzuty naruszenia art. 7, art. 9 i art. 77 K.p.a., w których ustanowiono zasadę prawny obiektywnej i zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w postępowaniu, nie zostały naruszone. Wbrew zarzutom zawartym w skardze, pełnomocnika strony informowano o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się na temat zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenie zawiadomienia (organ II instancji w dniu 21 lipca 2014r., organ I instancji - w dniu 14 lutego 2014r.).

Organy dopuściły jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały oceny okoliczności faktycznych. Organ nie pominął wyjaśnień strony, ani przedkładanych w toku postępowania dokumentów, ale dokonał ich oceny w sposób odmienny od strony. Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego nie może natomiast być podstawą stwierdzenia naruszenia ww. przepisu.

Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

Obowiązek przeprowadzenia kontroli, jak i obowiązek sporządzenia raportu z czynności kontrolnych wynika z przepisów powołanej ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 ustawy w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające mogą powierzyć przeprowadzenie kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (art. 30 ust. 2 ustawy).

Odmowa przeprowadzenia przez organ rekontroli została stronie wyjaśniona i uzasadniona – uzupełnienie nasadzeń, czy też przedstawienie dokumentów wskazujących na wykonanie powyższego nie może mieć wpływu na wynik przeprowadzonej kontroli. Istotne bowiem w sprawie jest to, że w dniu kontroli na spornych działkach stwierdzono nieprawidłowości skutkujące odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji wariantu 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). Na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie wpływa wynik kontroli dokonanej przez jednostkę certyfikującą. Wskazać należy na marginesie, że kontrola ta również stwierdziła niewystarczającą obsadę jabłoni – stwierdzono wypadnięcie drzewek w ilości około 50%. Kontrola ta odbyła się jednak w dniu 10 września 2013r., a więc po kontroli na miejscu przeprowadzonej przez Biuro Kontroli na Miejscu, a nadto jak ustalił organ w trakcie tej kontroli dokonano tylko ogólnych oględzin bez przeprowadzenia pełnej inwentaryzacji sadu. W protokole z tej kontroli zaproponowano działania naprawcze – wykonanie nasadzeń drzewek do wymaganej obsady i przywrócenie dobrej kultury plantacji, wyznaczając termin do 15 października 2013r. W protokole z kolejnej kontroli przeprowadzonej w dniu 6 lutego 2014r. stwierdzono, że producent uzupełnił brakujące nasadzenia. Powyższe nie wpływa na zmianę ustaleń poczynionych w toku kontroli na miejscu w dniu 30 lipca 20123r., a jedynie je potwierdza.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art.18 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 oraz art.51 ust.1 rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 stwierdzić należy, że są one bezzasadne, gdyż odnoszą się do przypadków naruszenia zasady wzajemnej zgodności, a w gospodarstwie skarżącego nie była przeprowadzona kontrola na miejscu w ww. zakresie. Organy nie naruszyły także przepisów: art.54 ust.1 lit.c, art.71-73, art.75 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art.31 rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009, art.3 ust.2 pkt 2 i art.3 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bowiem dotyczą one płatności udzielanych z ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie płatności rolnośrodowiskowej. Z kolei zarzuty odnoszące się do naruszenia art.28c ustawy z dnia 7 marca 2007r. i art.1 pkt 4 rozporządzenia WE nr 146/2008 nie mogą być uwzględnione, gdyż wskazane przepisy dotyczą drobnych niezgodności.

Zarzut pominięcia art.39 ust.4 rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 i nie uwzględnienie w toku kontroli specyfiki uprawy i kosztów jej prowadzenia oraz możliwości uzupełnienia ubytków tylko wczesną wiosną i późną jesienią oraz dokonanie powyższego przez skarżącego, nie jest zasadny. Jak już wskazano wymogi w zakresie realizacji spornego wariantu rolnośrodowiskowego zostały określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2009r., a przeprowadzona kontrola na miejscu wykazała opisane wyżej nieprawidłowości. Skarżący nie poinformował natomiast organu we właściwym czasie o wystąpieniu jakichkolwiek okoliczności nadzwyczajnych mogących mieć wpływ na przyznanie płatności. Późniejsze uzupełnienie nasadzeń nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Niezasadny jest zarzut niezastosowania § 47 i 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. i przyjęcia niewłaściwej podstawy prawnej dla części decyzji w zakresie wariantu 2.9. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze powołane przepisy zostały w sprawie zastosowane. Wskazano je zarówno w podstawie wydania decyzji, jak i w jej uzasadnieniu (s.17, 28, 43). Organ podkreślił w uzasadnieniu decyzji, że skarżący realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 2010r. i na mocy ww. przepisów obowiązują go wymogi określone z rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2009r. oraz załącznikach do tego rozporządzenia.

Te same argumenty wskazać należy odnosząc się do zarzutu niezastosowania § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Przepis ten zastosowano – powołano się na niego w podstawie prawnej decyzji, jak i uzasadnieniu (s.33), wskazując jakie są przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W załączniku nr 1 do raportu z czynności kontrolnych wskazano ilość drzew w poszczególnych rzędach, w tym ilość drzew, które nie spełniały norm, w stosunku do każdej z działek rolnych. Stan drzew uwidoczniono także na wykonanych w dniu kontroli fotografiach. Podkreślić przy tym należy, że jak wynika z raportu z czynności kontrolnych oraz notatki służbowej inspektorów terenowych realizujących kontrolę skarżący był obecny przy kontroli i wyliczeń wówczas nie kwestionował.

Organy nie mogły uwzględnić w sprawie § 45 pkt 7a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., gdyż określa on kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany. Decyzja zaskarżona nie rozstrzyga natomiast o zwrocie pomocy lecz o przyznaniu tej pomocy w pomniejszonej wysokości na 2013r.. Organ powołał wskazany przepis i wyjaśnił przyczyny jego niezastosowania (s.38-39, 42 decyzji).

Jak już wskazano wyżej organ nie naruszył zasad postępowania dowodowego określonych w przepisach ustawy z dnia 7 marca 2007r. oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrzony został w sposób wyczerpujący cały zgromadzony materiał dowodowy. Do poszczególnych dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji. Inna ocena wyjaśnień skarżącego dokonana przez organ nie oznacza ich pominięcia. Organ w motywach zaskarżonej decyzji szczegółowo i logicznie przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji.

Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania przez niewłaściwy organ – Biuro Kontroli na Miejscu zamiast Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, stwierdzić należy, że nie jest on zasadny. Postępowanie w pierwszej instancji prowadzone było przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji, który wydał w sprawie decyzję. Biuro Kontroli na Miejscu przeprowadziło jedynie, zgodnie ze swoją właściwością, kontrolę na miejscu gospodarstwa skarżącego.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art.2 Konstytucji, poprzez jego pominięcie i nałożenie drastycznych sankcji na mocy rozporządzeń. Podkreślić należy, że udział w programach dotyczących płatności rolnych jest fakultatywny. W niniejszej sprawie nie można mówić o sankcjach, gdyż organ nie nałożył na skarżącego żadnych sankcji, a jedynie odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej z tytułu realizacji jednego z pakietów, gdyż stwierdził, że nie są spełnione wymogi określone w ustawie z dnia 7 marca 2007r. i rozporządzeniu do tej ustawy. Na marginesie zaznaczyć należy, że składając wniosek, skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności objętej wnioskiem o przyznanie płatności.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.