Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2528/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi Y. K. i V. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] sierpnia 2012r. – zaskarżoną skargą przez Y.. K. i V. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – uchyliło decyzję Zarządu Dzielnicy [...] W. z [...] grudnia 2011 r. o wymierzeniu wymienionym skarżącym administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa - brzozy brodawkowatej o obwodzie pnia 138 cm, rosnącego na terenie nieruchomości położonej w W.przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...], stanowiącej własność D. F. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Stan sprawy przedstawia się następująco: Zarząd Dzielnicy [...] W. decyzją z [...] grudnia 2011 r. wymierzył Y. K. i V. K. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa - brzozy brodawkowatej o obwodzie pnia 138 cm, rosnącego na terenie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...] stanowiącej własność D. F.

V. K. wniósł od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. – po rozpoznaniu odwołania – decyzją z [...] sierpnia 2012r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podało, że zgodnie z postanowieniami art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody jednym z podstawowych instrumentów służących ochronie drzew i krzewów rosnących na terenach miast i wsi (poza wyjątkami wynikającymi z ust. 6 tego przepisu) jest obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, którego brak skutkuje wymierzeniem kar pieniężnych na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Organ stwierdził, że nie było wątpliwości, iż drzewo zostało usunięte bez wymaganego zezwolenia. Z protokołu oględzin drzew z 16 marca 2010 r. wynika, iż pełnomocnik właściciela nieruchomości - V. K. ściął drzewo na polecenie właściciela nieruchomości, tj. D. F., bowiem drzewo to kolidowało ze swobodnym wjazdem na posesję. Z protokołu też wynika, że V. K. jest obywatelem I., przebywa w Polsce od 2008 r. i nie jest mu znane polskie prawo, a tym samym nie miał świadomości, że na wycięcie drzewa konieczne jest uzyskanie zezwolenia. Protokół został przez stronę podpisany i nie wynika z niego, aby wnosiła ona jakiekolwiek uwagi do jego treści. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Cytowany przepis nie określa podmiotu zobowiązanego do uiszczenia wskazanej kary. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego jest nim posiadacz nieruchomości, skoro według art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może - co do zasady - nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli tylko posiadacz nieruchomości jest legitymowany do uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów, to prawne skutki dokonania takiej wycinki bez zezwolenia także mogą obciążać jedynie posiadacza nieruchomości. Również w art. 88 ust. 3, 5 i 6 ustawy o ochrony przyrody ustawodawca przypisał określone obowiązki posiadaczowi nieruchomości, co dodatkowo potwierdza, iż zobowiązanie dotyczące kary za wycięcie drzew i krzewów bez zezwolenia spoczywa na posiadaczu nieruchomości. Według organu V.K., jako posiadacz nieruchomości, przed wycięciem drzewa obowiązany był wystąpić do uprawnionego organu o wydanie zezwolenia w tej kwestii. Bez znaczenia więc pozostaje okoliczność, czy działał on na zlecenie właściciela nieruchomości, w związku z czym organ pierwszej instancji prawidłowo określił podmiot zobowiązany do uiszczenia kary.

Odnosząc się do zarzutów odwołania w kwestii znajomości przez skarżącego języka polskiego, Kolegium podkreśliło, że wszystkie pełnomocnictwa w niniejszej sprawie udzielone zostały w języku polskim, ponadto V. K. osobiście odebrał zawiadomienie z 1 marca 2010 r. o terminie oględzin nieruchomości, jak również osobiście wziął w nich udział. Z akt sprawy nie wynika, aby strona zgłaszała w tej kwestii jakiekolwiek wnioski, jak również aby uczynił to jej profesjonalny pełnomocnik, który 11 lipca 2011 r. zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, nie wnosząc żadnych uwag bądź wniosków. Mając zaś na uwadze zarzut dotyczący braku powołania biegłego w celu zweryfikowania istotnych okoliczności związanych z dokonaniem pomiaru pnia usuniętego drzewa, wskazać należy, iż organ pierwszej instancji dokonał pomiaru zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody. Z załączonej dokumentacji fotograficznej wynika, iż pień drzewa nie został wykarczowany, a zatem prawidłowo organ obliczył obwód pnia niezbędny do ustalenia opłaty.

Natomiast wątpliwości składu orzekającego wzbudziło zastosowanie przez organ pierwszej instancji art. 85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym opłaty za usunięcie drzew lub krzewów z terenu uzdrowisk, obszaru ochrony uzdrowiskowej, terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz terenów zieleni są o 100 % wyższe od opłat ustalonych na podstawie stawek, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i ust. 5. W tym miejscu wskazać należy, iż organ pierwszej instancji zaliczył teren nieruchomości, na której rosło ścięte drzewo, do terenów zieleni nie wskazując na przesłanki jakimi się kierował. Uzasadnienie decyzji w tej kwestii sprowadza się wyłącznie do przytoczenia definicji ustawowej terminu "tereny zieleni" bez jakiegokolwiek wskazania, na jakiej podstawie organ dokonał takiej klasyfikacji terenu położonego w [...] przy ul. [...]. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji narusza przepis art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze, iż kwestia zaliczenia terenu do terenów zieleni ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia wysokości kary z tytułu wycięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia, a także fakt, iż na podstawie akt sprawy nie sposób uznać, że zaliczenie to nie nastąpiło w sposób całkowicie dowolny, Kolegium doszło do przekonania, iż organ pierwszej instancji naruszył przepis art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., nie wyjaśniając powyższej kwestii, co uzasadniło zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. Y.K. i V. K. w skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. przez wskazanie w uzasadnieniu, że skarżący posiadali legitymację do uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa bez zweryfikowania i odniesienia się w tym zakresie do materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu i sprawdzenia tego, czy w dacie usunięcia drzewa skarżący byli posiadaczami nieruchomości, którzy wykazaliby tytuł do nieruchomości oraz czy tytuł ten byłby wystarczający do udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 8, art. 9, art. 10 i art. 138 § 2 K.p.a. przez brak odniesienia się w sposób pełny w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a wyrażające się w niezweryfikowaniu i niewskazaniu czy skarżący władają w mowie i piśmie językiem polskim, czy skarżący byli w stanie zrozumieć pouczenia o przysługujących im prawach i obowiązkach, czy organ zapewnił podczas oględzin drzew z 16 marca 2010 r. udział tłumacza, a przy ustaleniu, że tłumacz nie brał udziału w oględzinach brak ustalenia w jaki sposób zostały przetłumaczone wyjaśnienia skarżącego; 3) art 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 84 i art. 138 § 2 K.p.a. przez dokonanie oceny o prawidłowości pomiaru pnia usuniętego drzewa wyłącznie na podstawie zdjęć, podczas gdy tylko biegły lub biegli są w stanie ocenić prawidłowość dokonania takich czynności, gdyż posiadają wiadomości specjalne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w odpowiedzi na skargę – wniosło o jej oddalenie, tym samym podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] sierpnia 2012r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Kontrolowane postępowanie administracyjne toczyło się na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2009r., Nr 151, poz. 1220, ze zm.) – dalej w skrócie: u.o.p. Stosownie do art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Natomiast zaskarżona decyzja miała charakter procesowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją tą uchyliło bowiem decyzję Zarządu Dzielnicy [...] W. wymierzającą skarżącym administracyjną karę pieniężną w wysokości 103 212, 68 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia brzozy brodawkowatej rosnącej na nieruchomości przy ul. [...] w W. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Podstawę procesową opisanego rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: K.p.a.). Zgodnie z treścią powołanego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z przepisu tego wynikają dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie:

1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych; 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Aby organ odwoławczy był władny skorzystać z możliwości uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji winien wykazać w uzasadnieniu podjętej decyzji kasacyjnej łączne zaistnienie powyższych przesłanek w sprawie. W świetle przytoczonej regulacji prawnej i poczynionych rozważań oraz treści zaskarżonej decyzji i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało uznać, iż zaistniały podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podjęcie takiej treści rozstrzygnięcia – wbrew twierdzeniom skarżących - nastąpiło z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. oraz zasad postępowania dowodowego, tj. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a nadto bez naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Kolegium wydając zaskarżoną decyzję miało na względzie przesłanki, od których spełnienia uzależniona była możliwość zastosowania wymienianej normy. Po pierwsze organ odwoławczy wskazał, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Po drugie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił sprawy w zakresie istotnym do podjętego rozstrzygnięcia, czyli wszechstronnie. Organ pierwszej instancji - bez wyjaśnienia i bez oparcia w materiale sprawy oraz uzasadnienia - zaklasyfikował teren położony w [...] przy ul. [...] do tzw. "terenów zieleni". Tymczasem wyjaśnienie sprawy w tym zakresie, a w dalszej konsekwencji przekonanie stron do prawidłowości i zasadności poczynionych w tym względzie ustaleń w uzasadnieniu podjętej decyzji, ma istotne znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Dokonana bowiem klasyfikacja wpłynęła na 100 % zwiększenie wysokości kary za wycięcie drzewa bez zezwolenia. Oznacza to, iż zostało także wykazane spełnienie drugiej przesłanki warunkującej zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.

Odnosząc się do argumentacji skargi, która kwestionuje zaskarżoną decyzję w zakresie uchylającym decyzję organu pierwszej instancji ze wskazaniem wyłącznie na wyżej przedstawione ustalenie, należy zauważyć, że: - po pierwsze z akt sprawy wynika, iż właściciel działek nr [...] i [...] upoważnił skarżących do zarządu i administrowania ww nieruchomością i realizacji budowy w postaci budynku mieszkalnego oraz załatwiania wszelkich czynności formalnych związanych z przedmiotem zarządu, w tym występowania ze stosownymi wnioskami, które okażą się niezbędne celem prowadzenia na opisanej nieruchomości budowy. Posiadania nieruchomości w takim znaczeniu w dniu zdarzenia nie kwestionował sam skarżący. Zeznając do protokołu w dniu 16 marca 2010r. przyznał, że ściął drzewo i oświadczył, że działał na polecenie właściciela działek. Z prawa zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w trakcie postępowania administracyjnego korzystał także profesjonalny pełnomocnik skarżącego, któremu w ramach tej czynności, przysługiwało wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenie żądań. W protokole z 11 lipca 2011r. brak jakichkolwiek zastrzeżeń, czy wniosków dowodowych. Wszystko to prowadzi do uznania powyższego ustalenia obu organów jako prawidłowego i niewymagającego dalszego wyjaśniania; - po drugie organ drugiej instancji, jak wynika z przedstawionego stanu sprawy, odniósł się do podnoszonej przez skarżącego w odwołaniu kwestii związanej ze znajomością języka polskiego. Na potwierdzenie braku zasadności zarzutu, jakoby strony nie władały językiem polskim i przez owo niewładanie doszło w postępowaniu do naruszenia zasady czynnego ich udziału w sprawie, w tym w szczególności skarżącego, który skutecznie wniósł odwołanie i brał osobisty udział w postępowaniu, należy mieć na uwadze poniższe okoliczności. Mianowicie skarżący osobiście odebrał zawiadomienie z 1 marca 2010 r. o planowanych oględzinach nieruchomości, osobiście wziął w nich udział i udzielił stosownych wyjaśnień oraz podpisał sporządzony z nich protokół bez żadnych zastrzeżeń. Następnie udzielił pełnomocnictwa w języku polskim. I ani on, ani ustanowiony w trakcie postępowania administracyjnego profesjonalny pełnomocnik nie zgłaszali w tej kwestii żadnych zastrzeżeń i wniosków; - po trzecie należy także odeprzeć zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 84 K.p.a. przez brak powołania biegłego w celu zweryfikowania działań organu związanych z dokonanym pomiarem pnia usuniętego drzewa. Stosownie do art. 84 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Powołanie biegłego celem sporządzenia opinii zależy zatem od uznania organu. W ocenie Sądu organ wymierzający karę prawidłowo uznał, że ustalenie okoliczności wskazywanej przez skarżących nie wymaga wiadomości specjalnych. Organ pierwszej instancji stosownych obliczeń (oczywiście przy pominięciu tych zakwestionowanych przez organ odwoławczy) dokonał opierając się na przepisach ustawy o ochronie przyrody, działając w zakresie własnych kompetencji i przy braku trudności w dokonaniu ustaleń dotyczących parametrów ściętego drzewa, w tym obwodu pnia (jak słusznie zauważył organ niewykarczowanego). Jeżeli zatem ustalenia te nie budziły żadnych wątpliwości, w sposób skuteczny nie podważył ich również skarżący w odwołaniu, to prawidłowo zostały zaakceptowane przez Kolegium w zaskarżonej decyzji. Na zakończenie Sąd zauważa z urzędu, że uchybieniem jakiego dopuścił się organ pierwszej instancji był brak zawiadomienia osób będących stronami postępowania w sprawie o wszczęciu postępowania z urzędu (art. 61 § 4 K.p.a.), natomiast samej skarżącej o oględzinach nieruchomości, na której doszło do wycięcia drzew (art. 79 § 1 K.p.a.). Niemniej uchybienia te należało potraktować jako nie mogące mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza że o prawie wynikającym z treści art. 10 § 1 K.p.a. strony zostały zawiadomione prawidłowo i skarżący podczas przeprowadzania oględzin, jako władający działkami [...] i [...], oświadczył że jest sprawcą wycinki. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na mocy art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.