Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 688/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Gabriela Gorzan(spr) as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi o wznowienie postępowania J. P.-B. w sprawie Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Poznaniu I SA/Po 1332/00 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. uwzględniając skargę o wznowienie postępowania: I. wznawia postępowanie w sprawie zakończonej wyrokiem prawomocnym Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Poznaniu z dnia 26 lipca 2001r. sygn.akt I SA/Po 1332/00, II. w konsekwencji powyższego zmienia wskazany w punkcie pierwszym wyrok w ten sposób, że uchyla decyzję Izby Skarbowej OZ z dnia [...] nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2000 r. nr [...], oraz zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 67,40 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 100,- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wznowionego. /-/ K. Pawlicki /-/ W. Zygmont /-/ G. Gorzan


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2000 r. Nr [...]Urząd Skarbowy określił J. P.-B. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł i odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ ten przyjął, że nie jest skuteczne i prawidłowe złożone dnia [...] 04.1999 r. zeznanie o wysokości wspólnych dochodów małżonków J.P.-B. i H.B. za 1998 rok (PIT-33), ponieważ zostało ono podpisane jedynie przez skarżącą J.P.-B. z tego powodu, iż H.B. zmarł dnia [...] stycznia 1999r., czyli przed złożeniem zeznania podatkowego.

Odwołania skarżącej od powyższej decyzji Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy nie uwzględniła i decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Następnie skarżąca złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu skargę na powyższą decyzję, którą wyrokiem z dnia 26.07.2001 r. sygn. akt I SA/Po 1332/2000 Sąd ten oddalił.

W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że wykładnia gramatyczna przepisów art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90 z 1993 r., poz. 416 ze zm.), która ma pierwszeństwo przed innymi rodzajami wykładni, wyraźnie wyłącza wspólne opodatkowanie małżonków, jeżeli nie złożyli zeznania wspólnego i wniosku o wspólne opodatkowanie. W sytuacji, gdy jeden z małżonków, którzy pozostawali w związku małżeńskim i ustawowej wspólności majątkowej przez cały rok podatkowy, po zakończeniu roku podatkowego zmarł, ale przed złożeniem wspólnego zeznania podatkowego, powołane wyżej przepisy wyłączają wspólne opodatkowanie małżonków.

W dniu 12.05.2004 r. został ogłoszony w Dz.U. Nr 109, poz. 1163 wyrok z dnia 4.05.2004 r. Trybunału Konstytucyjnego - sygn.akt K 8/03, którym orzeczono niezgodność z art. 2, art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 6 ust. 2 ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zmianami) w zakresie, w jakim pozbawia prawa do określenia wysokości podatku łącznie od sumy dochodów małżonków, między którymi istniała wspólność majątkowa:

a) podatnika, który zawarł związek małżeński przed początkiem roku podatkowego, a którego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego,

b) podatnika, który pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a którego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego, nie złożywszy wspólnego rocznego zeznania podatkowego.

Powołując się na powyższy wyrok, w szczególności zamieszczoną w nim tezę pod punktem "b", skarżąca podatniczka w dniu [...] 06.2004 r., a więc przed upływem miesiąca od ogłoszenia wyroku w dzienniku ustaw, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 26.07.2001 r. I SA/Po 1332/2000 z wnioskiem o zmianę tego wyroku i uchylenie zaskarżonej pierwotną skargą decyzji Izby Skarbowej O/Z z dnia [...] i zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącej przepis art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na którym prawomocny wyrok został oparty, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 4.05.2004 r. uchylił, wobec czego skarga o wznowienie postępowania jest zasadna, nie ma bowiem powodów, aby skarżąca za 1998 r. była obciążona większym podatkiem, niż wynikający ze wspólnego opodatkowania z małżonkiem.

Izba Skarbowa pozostawiła uznaniu Sądu ocenę skargi o wznowienie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przez 1.01.2004r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z tej samej daty Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - dalej określaną ustawą p.p.s.a.

Zarówno zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie niniejszej, jak i oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia Sąd zbadał w oparciu o przepis art. 272 § 1 i 2 w zw. z art. 281 ustawy p.p.s.a. i uznał, że w świetle przedstawionych wyżej okoliczności zachodzi dopuszczalność wznowienia postępowania.

Rozpoznając sprawę na nowo (art. 281 i art. 282 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a) Sąd stwierdza, że skoro podstawą do wznowienia postępowania jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z Konstytucją R.P. także w zakresie, w jakim pozbawia prawa do określenia wysokości podatku łącznie od sumy dochodów małżonków, między którymi istniała wspólność majątkowa, podatnika, który pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a którego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego, nie złożywszy wspólnego zeznania rocznego, zaś prawomocny wyrok Sądu, którego skarga o wznowienie postępowania dotyczy, oparty był na tym właśnie przepisie prawa podatkowego i to zastosowanym w sposób prowadzący do odmiennej jego wykładni, należy przyjąć, iż przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego pozwala na rozstrzygnięcie przez Sąd w sposób, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 282 § 1 i 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b", nadto art. 135 i art. 200 w zw. z art. 276 ustawy p.p.s.a.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych m.innymi w zakresie, określonym w sentencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego pod punktem "b", który przystaje do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wprawdzie nie powoduje utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu ustawy podatkowej, a jedynie potwierdza obowiązek pilnego usunięcia jego niekonstytucyjności we wskazanym zakresie, jednak w stanie prawnym ukształtowanym przytoczonym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, bez dodatkowej interwencji ustawodawcy pozwala Sądowi na zastosowanie art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w rozpoznawanej sprawie w taki sposób, który prowadzi do jego wykładni zgodnej z Konstytucją R.P., w szczególności z zasadami wyrażonymi w jej art. 2, art. 18 i art. 71 ust. 1. Wynikiem tej wykładni jest uznanie, że owdowiałym podatnikom, którzy pozostawali we wspólności majątkowej małżeńskiej oraz związku małżeńskim przez cały rok podatkowy i złożyli zeznanie podatkowe o wspólnych dochodach małżonków, tyle, że z powodu śmierci drugiego małżonka przed złożeniem tego zeznania podatkowego, nie zostało ono podpisane przez obojga małżonków możliwe jest przyznanie prawa do ustalenia podatku wg metody, określonej w tym przepisie.

Rozumowanie takie Sąd uznał, za dopuszczalne z tego powodu, że zarówno ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i Ordynacja podatkowa nie zawierają przepisów regulujących skutki w postępowaniu podatkowym złożenia przez owdowiałego podatnika wniosku o łączne opodatkowanie dochodów swoich i zmarłego małżonka. Chodzi o to, że brak jest w tych przepisach nakazu uznania takiego wniosku za nieskuteczny bądź obarczony sankcją nieważności.

/-/K.Pawlicki /-/Wł.Zygmont /-/G.Gorzan

LF