Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 869/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2007 nr 231 poz 1702
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jednolity.
article: art. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 97 poz 963
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 186 poz 1 art. 16 ust. 3, art. 49 ust. 4 akapit 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji  wywozowych do produktów rolnych (wersja przekształcona).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1516/13 w sprawie ze skargi K. S.A. w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wnioskowanie o nienależną refundację wywozową oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 r. (sygn. akt V SA/Wa 1516/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), oddalił skargę K. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r. (nr [...]), którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] stycznia 2013 r. o nałożeniu na skarżącą spółkę kary w wysokości [...] zł z tytułu wnioskowania o nienależną refundację wywozową.

Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów administracji orzekających w sprawie. Organy te ustaliły, że do Agencji Rynku Rolnego wpłynął wniosek K. S.A. o wypłatę refundacji WPR1 nr [...] w związku z wywozem cukru do Republiki Kirgiskiej. Spółka przedłożyła m.in. kirgiską deklarację celną nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. (nr druku [...]), zawierającą w polu nr 1 zapis IM-40, a w polu nr 37 kod procedury 4000 70 (oznaczający dopuszczenie towaru do swobodnego obrotu). W dniu [...] lipca 2005 r. Agencja Rynku Rolnego wypłaciła skarżącej refundację wywozową do wspomnianego towaru - zgodnie z rachunkiem przedstawionym przez stronę.

W celu zapewnienia poprawności przebiegu procesu naliczania i wypłaty refundacji wywozowych Agencja Rynku Rolnego podjęła następnie działania dotyczące porównania importowych dokumentów celnych przedłożonych przez skarżącą spółkę z analogicznymi dokumentami znajdującymi się w Republice Kirgiskiej. Na skutek działań podjętych w ramach zagranicznej pomocy prawnej uzyskano od kirgiskiej administracji celnej kopię deklaracji nr [..]. Dokument ten w polach nr 1 i nr 37 zawierał odpowiednio typ deklaracji IM-71 i kod procedury 7100 50, tj. kod wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego. Agencja Rynku Rolnego otrzymała również pisma administracji celnej Republiki Kirgiskiej, w których strona kirgiska stwierdziła, że wskazana wyżej deklaracja celna przedłożona przez stronę jest falsyfikatem i nie poświadcza odprawy w trybie "dopuszczenie do swobodnego obrotu" (IM-40) dokonanej przez organy celne Republiki Kirgiskiej. Ponadto z przekazanej przez władze Republiki Kirgiskiej dokumentacji wynikało, że towar objęty wspomnianą deklaracją importową odprawiono z zastosowaniem procedury wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego (typ deklaracji IM-71, kod procedury celnej 7100). Organy administracji stwierdziły, że zastosowanie procedury wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego nie potwierdza dokonania formalności celnych w zakresie pobrania należności przywozowych i nie daje formalnej ani merytorycznej podstawy do rozliczenia wypłaconej refundacji wywozowej. Wobec tego organy uznały, że skarżąca spółka nie spełniła warunku wypłaty refundacji, określonego w art. 15 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 102 z dnia 17 kwietnia 1999 r., str. 11; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 800/1999"), a obecnie wynikającego z art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. L 186 z dnia 17 lipca 2009 r., s. 1 z późn. zm.; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 612/2009"). W związku z tym Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. (wydaną w odrębnym postępowaniu) ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej skarżącej spółce do wniosku WPR1 nr [...] i zobowiązał spółkę do zwrotu ustalonej kwoty wraz z odsetkami. Niezależnie od tego, Prezes Agencji Rynku Rolnego wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż stosowana, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nałożył na skarżącą karę w wysokości [...] zł, wskazując jako podstawę tego działania m.in. art. 49 ust. 1 i art. 48 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009. Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko organu I instancji. Zdaniem organów administracji, przesłanką zastosowania kary wynikającej z art. 48 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 było złożenie przez eksportera wniosku o refundację wyższą niż refundacja stosowana. Organy wskazały, że sankcja ta jest nakładana niezależnie od nałożenia obowiązku zwrotu refundacji nienależnie wypłaconych.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa, które miałoby istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Powołując się na treść art. 16 i art. 17 rozporządzenia nr 612/2009, Sąd wskazał, że jednym z warunków uzyskania refundacji jest dokonanie przez eksportera przywozu towaru do kraju przeznaczenia, przy czym produkt uważa się za przywieziony, jeśli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w państwie trzecim zostały dokonane. Natomiast z pkt 20 preambuły rozporządzenia nr 612/2009 wskazano, że dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosownych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do wolnego obrotu w danym kraju trzecim. Ponadto eksporter powinien przedstawić jeden z dowodów dokonania przywozowych formalności celnych, określonych w art. 17 wspomnianego rozporządzenia.

Sąd stwierdził, że skarżąca spółka przedstawiła taki dowód, tj. kirgiską deklarację celną importową (nr druku [...]), jednakże w toku postępowania ustalono, że dokument ten był nieautentyczny, co potwierdziły Służby Celne Republiki Kirgistanu. W deklaracji tej dokonano bowiem nieuprawnionej zmiany zapisów w polu nr 1 (z "IM-71" na "IM-40") oraz zmiany procedury celnej w polu nr 37 (z "7100" na "4000"). Wynikało z tego, że towar wyeksportowany do Kirgistanu nie został zgłoszony do procedury dopuszczenia do obrotu, lecz do procedury wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego, a zastosowanie takiej procedury nie potwierdza dokonania formalności celnych w zakresie pobrania należności przywozowych i nie daje podstawy dla rozliczenia wypłaconej refundacji wywozowej. Zatem wypłacona skarżącej refundacja - na podstawie przedstawionego przez nią nieautentycznego dokumentu celnego - była refundacją nienależną i zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 podlegała zwrotowi wraz z odsetkami.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy administracji nie naruszyły art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a."), ponieważ wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i zdarzenia zostały wyjaśnione i wprost wskazują one na odpowiedzialność skarżącej. Sąd stwierdził, że pisma kirgiskich służb celnych (z [...] października 2009 r., [...] lipca 2010 r., [...] listopada 2010 r.) - przy braku przeciwstawnych dowodów - niewątpliwie wskazują, że skarżąca przedstawiła do wniosku o refundację sfałszowany wywozowy dokument celny, który nie został potwierdzony przez władze kirgiskie. Zdaniem Sądu, dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały znaczenia zarzuty skarżącej wskazujące na nieustalenie winnych fałszerstwa kirgiskich deklaracji celnych. W toku przedmiotowego postępowania organy administracji nie mogły bowiem rozstrzygać o kwestiach prawnokarnych (tj. wskazywać osób odpowiedzialnych za falsyfikację dokumentów, badać winy czy niewinności podmiotu korzystającego z refundacji), a jedynie dokonywały weryfikacji dokumentów stanowiących podstawę do wypłaty refundacji. Sąd uznał również, że materiał dowodowy został oceniony obiektywnie i wszechstronnie. Nie uwzględnił przy tym zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a., wskazując że stosowanie tego przepisu w sprawie zostało wyłączone stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963, ze zm.).

Sąd pierwszej instancji uznał, że złożenie przez skarżącą nieprawdziwej kirgiskiej deklaracji celnej stanowiło - zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312 z dnia 23 grudnia 1995 r., s. 1; polska wersja językowa – Dz. Urz. UE Wydanie Specjalne – Rozdział 1, Tom 1, str. 340; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 2988/95") - nieprawidłowość, która spowodowała nieuzasadniony wydatek z Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnej w postaci nienależnie wypłaconej refundacji wywozowej. Takie działanie - poza zobowiązaniem do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych - wiązało się z nałożeniem na podstawie art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 kary, o jakiej mowa w art. 48 ust. 1 tego rozporządzenia. Zastosowanie tej sankcji jest konsekwencją poczynionych w sprawie ustaleń, wskazujących na to, że wnioskowano o nienależną refundację. Sąd podkreślił przy tym, że orzekając co do kary organy administracji wzięły pod uwagę to, iż wina skarżącej nie była umyślna, co jednak mogło wpłynąć tylko na wymiar kary, natomiast nie mogło spowodować całkowitego odstąpienia od jej wymierzenia. Dlatego organ nałożył na skarżącą karę w wysokości 50% między refundacją wnioskowaną a refundacją stosowaną (zgodnie z art. 48 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 612/2009), podczas gdy w innym przypadku kara ta mogłaby wynosić podwójną różnicę między refundacją wnioskowaną a stosowaną (art. 48 ust. 1 lit. b rozporządzenia).

Odwołując się do treści pkt 61 preambuły oraz art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 612/2009, Sąd wskazał, że eksporter powinien być odpowiedzialny w szczególności za działania stron trzecich, które mogłyby umożliwić nienależne otrzymanie dokumentów koniecznych dla wypłaty refundacji (kontrahenci, z którymi współpracują eksporterzy, np. odbiorcy towaru, spółki nadzoru, firmy przewozowe). To bowiem eksporter - jako osoba wnioskująca o wypłatę refundacji - ponosi odpowiedzialność za skutki nieprawidłowości związanych z wnioskowaną refundacją. Sąd uznał przy tym, że brak jest podstaw do twierdzenia, że zmian w deklaracji celnej dokonali pracownicy kirgiskich władz celnych z własnej inicjatywy, bowiem trudno doszukać się celu dokonania falsyfikacji przez kirgiskie służby celne.

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła K. S.A. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z:

1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że "wszystkie istotne dla sprawy okoliczności i zdarzenia zostały wyjaśnione i wprost wskazują na odpowiedzialność skarżącej" i wydanie wyroku przez Sąd pierwszej instancji pomimo niewyjaśnienia należycie wszystkich okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim okoliczności i zdarzeń mających wpływ na odpowiedzialność spółki,

2) art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą poprzez nieuprawnione zastosowanie tego przepisu i w konsekwencji błędne zaakceptowanie stanowiska organów administracji, że wyłączenia z zastosowania przepisów k.p.a. przewidziane przez ten przepis, a w szczególności wyłączenie z zastosowania art. 80 k.p.a., znajduje zastosowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem,

3) art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędne zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego zastosowania przez organy administracji tego przepisu i uznanie za prawidłowe stanowiska organów administracji, zgodnie z którym działanie spółki związane z wywozem cukru do Republiki Kirgistanu stanowi nieprawidłowość, a wypłacona spółce refundacja została pobrana z naruszeniem prawa, co w konsekwencji doprowadziło o nałożenia kary na spółkę,

4) art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez błędne zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego zastosowania przez organy administracji tego przepisu i bezpodstawne przyjęcie, że do działań spółki związanych z wywozem cukru do Republiki Kirgistanu ma zastosowanie wyrażone w tym przepisie domniemanie, że "działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjentowi".

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził w szczególności, że zaskarżony wyrok został wydany w sytuacji, w której naruszono zasadę prawdy obiektywnej, gdyż nie dokonano pełnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. W sprawie występowały bowiem (wskazane w piśmie Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] marca 2012 r. skierowanym do Dyrektora Generalnego MSZ) wątpliwości co do: 1) podstawy ustaleń władz kirgiskich w sprawie fałszerstwa kirgiskich deklaracji celnych, 2) przeznaczenia cukru wywiezionego przez spółkę do Republiki Kirgistanu, 3) zastosowanych wobec cukru wywiezionego przez spółkę procedur celnych w Republice Kirgistanu, 4) wniesionych opłat celnych wobec cukru wywiezionego przez spółkę do Republiki Kirgistanu.

Zdaniem strony skarżącej, w sprawie nie znajdowało zastosowania wyłączenie stosowania niektórych przepisów k.p.a., określone w art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Katalog wyłączeń, o którym mowa w art. 4 i art. 11 wspomnianej ustawy będzie miał zastosowanie tylko w sprawach pozwoleń wydawanych w ramach środków handlowych ustanowionych przez Wspólnotę oraz w sprawach środków administrowania obrotem towarowym.

W ocenie spółki, w toku postępowania nie wykazano również żaden sposób, że działania strony stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, np. poprzez stwierdzenie, że rozbieżność w treści kirgiskiej deklaracji celnej jest wynikiem działania lub zaniedbana spółki. Nie ma bowiem żadnego orzeczenia lub decyzji stwierdzającej jakikolwiek związek spółki z tymi rozbieżnościami. Żaden z pracowników spółki, ani osób występujących w jej imieniu, a także klientów spółki (partnerów handlowych w transakcjach związanych z wywozem cukru do Republiki Kirgistanu) nie został w żaden sposób pociągnięty do odpowiedzialności za bezpośrednie lub pośrednie naruszenie prawa. Dowody przeprowadzone w postępowaniu prowadzonym przez organy administracji wskazywały natomiast, że związek z rozbieżnościami w treści kirgiskich deklaracji celnych mieli wyłącznie kirgiscy urzędnicy celni, za co spółka nie może ponosić żadnej odpowiedzialności.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli instancyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, jest zdeterminowany granicami środka zaskarżenia. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy ponownie, a jedynie w świetle podniesionych zarzutów.

Niniejsza skarga kasacyjna została oparta w przeważającej części na zarzutach naruszenia przepisów postępowania.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że powołana na tę okoliczność argumentacja, odnosząca się do ustaleń w zakresie kirgiskiej deklaracji celnej, nie dowodzi jeszcze tego, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 7 k.p.a., wyrażającym zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast, w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W stanie sprawy organ był zobowiązany, w świetle przepisów prawa unijnego i krajowego, do kontroli prawidłowości realizacji przez beneficjenta przyznanej mu refundacji wywozowej z tytułu wywozu cukru poza obszar celny Wspólnoty, a w przypadku stwierdzenia naruszeń w tym zakresie - do orzeczenia o jej zwrocie oraz nałożenia kary pieniężnej. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wyjaśniające nie narusza wspomnianych wcześniej reguł postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ dokonał ustaleń z uwzględnieniem materiału dowodowego uzyskanego w ramach pomocy prawnej od kirgiskich władz państwowych. Z przesłanych dokumentów wynika, że przedłożone przez beneficjenta deklaracje celne mające potwierdzić wywóz cukru poza obszar celny Wspólnoty zostały sfałszowane.

Deklaracja celna o tym samym numerze identyfikacyjnym jak deklaracja złożona przez spółkę, uzyskana z kirgiskiej administracji celnej, nie potwierdza spełnienia warunku ustalonego w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009, ze względu na inne zapisy w polu nr 1 i nr 37 odpowiednio - typ deklaracji "IM-71", kod procedury celnej "7100 50" - procedura wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego (a nie procedura dopuszczenia do obrotu).

Opisana nieprawidłowość miała kluczowe znaczenie dla załatwienia sprawy. Potwierdzała ona brak wymaganego przepisami prawa dokumentu, z którego wynikałoby, że cukier został wywieziony poza obszar celny Wspólnoty, a także, że został wprowadzony do swobodnego obrotu na terytorium Republiki Kirgiskiej lub innego kraju trzeciego.

Stąd też - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej - zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania przedmiotowych decyzji, a jego legalność nie powinna budzić uzasadnionych wątpliwości, skoro pochodzi w zasadniczej części od kirgiskich władz państwowych i został uzyskany w ramach międzypaństwowej pomocy prawnej, przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.

Natomiast strona wnosząca skargę kasacyjną, poza ogólnikową argumentacją, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dokumentów, które podważałyby ich wiarygodność.

Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie znajduje on również oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963) mają zastosowanie, w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego, do obrotu towarami z krajami trzecimi, w takim zakresie, w jakim obrót ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami prawa (art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy). Z jej treści wynika, że ma ona zastosowanie m.in. do spraw, w których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na wywóz towaru z obszaru celnego Wspólnoty z zastosowaniem refundacji (art. 3 ust. 1 pkt 4 tej ustawy).

Przez obrót towarami z krajami trzecimi, według art. 2 pkt 5 powołanej ustawy, należy rozumieć przywóz towarów pochodzących z kraju trzeciego na obszar celny Wspólnoty lub wywóz towarów do kraju trzeciego z obszaru celnego Wspólnoty niezależnie od sposobu ich przemieszczania przez granicę, a także związane z tym nadawanie upoważnień podmiotom dokonującym takiego obrotu w zakresie towarów rolno-spożywczych. Natomiast krajem trzecim w rozumieniu art. 2 pkt 13 tej ustawy są kraje niebędące członkami Wspólnoty Europejskiej.

Za chybiony należy zatem uznać pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą mają zastosowanie wyłącznie do postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia, czy też zastosowania środków administracyjnych, a więc w bardzo ścisłym zakresie, natomiast w pozostałym zakresie należy stosować przepisy ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702 ze zm.). Z przepisów ustawy powołanej jako druga (art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. c oraz rozdziału 6) wynika bowiem, że odwołuje się ona do rynku producentów cukru, a nie wymiany towarowej cukru z krajami trzecimi.

W stanie sprawy przedmiotem postępowania było wymierzenie kary pieniężnej, co nastąpiło po tym jak organ ustalił, że strona zawnioskowała o nienależną refundację wywozową na wywóz cukru do Republiki Kirgiskiej. Oznacza to, że organ prawidłowo zastosował art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. W myśl tego przepisu z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103. Tym samym w sprawie brak było podstaw do stosowania art. 80 k.p.a., statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów.

Na marginesie wypada jedynie zauważyć, że gdyby hipotetycznie przyjąć, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, a nie przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, to z uwagi na treść art. 7 ust. 1 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych brak byłoby podstaw do zastosowania art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., na których został oparty zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 tej ustawy, jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Tak więc sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych, w sposób nawzajem się wykluczający, podważa również ich skuteczność.

Z powyższych względów zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi pierwszej instancji błędne zaakceptowanie nieprawidłowego zastosowania przez organ art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 i uznanie za nieprawidłowy wywóz przez spółkę cukru do Republiki Kirgiskiej, co w pełni nie odpowiada ustawowym wymogom.

Z treści art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że jest on przepisem materialnym (określa cel regulacji oraz wprowadza definicję "nieprawidłowości"), a nie procesowym, a więc zarzut naruszenia tego przepisu (przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie) powinien być oparty na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., ewentualnie w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a nie jak przyjął autor skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wynika to z faktu wyraźnego rozdziału w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych na materialne (pkt 1) i procesowe (pkt 2). W każdym bądź razie jego niewłaściwe zastosowanie powinno wynikać z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a nie wykreowanego przez stronę na potrzeby skargi kasacyjnej, co miało miejsce w rozpoznawanej skardze kasacyjnej.

Dodać też trzeba, że, wskazany przepis składa się z dwóch jednostek redakcyjnych: "W celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego" (ust. 1) oraz "Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem" (ust. 2). Obligowało to wnoszącą skargę kasacyjną - stosownie do art. 176 p.p.s.a. - do wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która w jej ocenie została naruszona przez Sąd, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do poszukiwania właściwej podstawy kasacyjnej, czy też do jej poszerzania.

Na marginesie powyższych rozważań wypada jedynie zauważyć, że z argumentacji podniesionej w ramach tego zarzutu wynika, iż autor skargi kasacyjnej próbował w ten sposób zakwestionować przypisywane spółce nieprawidłowości w związku z wywozem cukru do Republiki Kirgiskiej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymagało to jednak wskazania konkretnych okoliczności, popartych dowodami, jak też konkretnych przepisów procesowych, których naruszenia miałby dopuścić się Sąd pierwszej instancji.

W skardze kasacyjnej podniesiono naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Według pierwszego z wymienionych przepisów sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem wnosząca skargę kasacyjną powinna była wykazać, że Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według niedopuszczalnych kryteriów lub też z przekroczeniem dopuszczalnych granic tej kontroli, w wyniku czego doszło do zastosowania niewłaściwego środka, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło.

Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że w myśl art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia nr 612/2009 działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjentowi.

Ustalenia w tym zakresie należą do sfery faktów. Tym samym kwestionując ustalenia w tym zakresie strona wnosząca skargę kasacyjną powinna była wskazać konkretne przepisy procesowe, które jej zdaniem zostały naruszone, co miałoby doprowadzić w konsekwencji do podjęcia wadliwego orzeczenia, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Jak wcześniej zostało wykazane, zarzut oparty na art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. okazał się nieskuteczny.

Natomiast wyrażone przez stronę stanowisko co do braku podstaw przypisywania jej odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Trzeba bowiem podkreślić, że bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność, na jakim etapie i w wyniku jakich działań doszło do sfałszowania deklaracji celnej, która następnie została przedstawiona przez beneficjenta refundacji wywozowej do rozliczenia. Jak wynika bowiem z powołanego wcześniej przepisu, konsekwencje prawne, bez względu na okoliczności sprawy, obciążają beneficjenta.

W sprawie nie ma natomiast wątpliwości, że beneficjentem refundacji wywozowej była skarżąca spółka, a skoro tak, to wszelkie stwierdzone nieprawidłowości, które spowodowały lub mogły spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem, obciążają spółkę.

Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej.

Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.