Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3818/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 174 pkt 1-2, art. 183 § 1-2, art. 188, art. 200, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 20, pkt 35a, art. 4 pkt 25, art. 64 ust. 4, art. 64d ust. 9, art. 140aa ust. 1 pkt 1, art. 140ab ust. 1-2,
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 2 pkt 2, § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a), pkt 2 lit. b)
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1460/15 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. P. 570 (pięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. P. (skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddalił skargę w całości.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym

W dniu 17 października 2014 r. w P., na ul. S. (droga gminna) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował Z. K., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem kawy w opakowaniach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 17 października 2014 r. Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy poruszając się po ul. S. w P. (droga gminna) przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 11,25 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 3,25 t,

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W związku z powyższym Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii I. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego.

Organ odwoławczy wydając decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości zdaniem tego organu wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania przez przewoźnika zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że przedmiotem przewozu była kawa w opakowaniach na paletach (ładunek podzielny), a kontrolowany pojazd członowy zatrzymano na drodze gminnej (ul. S. w P.). W jego ocenie organ I instancji prawidłowo stwierdził wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii I, z uwagi na wielkość stwierdzonego podczas kontroli nacisku na pojedynczej osi napędowej oraz rodzaj kategorii drogi, na której zatrzymano kontrolowany pojazd. Stan faktyczny sprawy ustalono na podstawie następującego materiału dowodowego: protokołu kontroli z dnia 17 października 2014 r., dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu członowego, prawa jazdy kontrolowanego kierowcy, wypisu z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego, dokumentu CMR, dokumentu WZ, okazanych podczas kontroli, protokołu z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów, świadectwa legalizacji wag, dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas kontroli, protokołu przesłuchania w charakterze świadka kierowcy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.

Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 kpa. Zawiera, bowiem oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Strona postępowania administracyjnego została także ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

W związku z powyższym Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm., dalej prd), poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy przejawiające się uznaniem, iż pojazd członowy będący przedmiotem postępowania wypełniał określoną w tym przepisie definicję pojazdu nienormatywnego;

II. naruszenie art. 140 aa ust. 1 prd, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się utrzymaniem w mocy nałożonej kary administracyjnej za przejazd jednym pojazdem nienormatywnym;

III. naruszenie art. 140 aa ust. 3 pkt 1 prd, poprzez błędną jego wykładnie i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się uznaniem strony skarżącej za podmiot wykonujący przejazd;

IV. naruszenie art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez wewnętrznie sprzeczne i niezrozumiałe zredagowanie uzasadnienia kwestionowanej decyzji;

V. naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa poprzez niepełne ustalenie parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu, będące wynikiem zastosowania uszkodzonych wag [...], a także naruszenie art. 78 § 1 kpa przez brak przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu o istotnym znaczeniu dla wyniku postępowania;

VI. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez niewiarygodne wyznaczenie nacisków osi kontrolowanego w dniu 17 października 2014 r. pojazdu członowego, na skutek użycia wag [...] niezgodnie z postanowieniami świadectwa homologacji oraz instrukcji producenta.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) oddalił skargę uznając, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Odnosząc się do zarzutów i okoliczności podnoszonych przez skarżącego Sąd I instancji zauważył, że odpowiedzialność przedsiębiorcy przewozowego, w takich sprawach jak niniejsza, może zostać wyłączona na mocy art. 140aa ust. 4 prd, co stanowi szczególny przypadek (wyjątek od zasady), który zgodnie z prawidłami wykładni przepisów musi być interpretowany w sposób ścisły. Wymaga on zatem wykazania w toku postępowania administracyjnego istotnych okoliczności wynikających z hipotezy tego przepisu, których w ocenie WSA skarżący nie wskazała. Podkreślił, że to strona, a nie organ, jest właściwa dla wskazania takich okoliczności egzoneracyjnych.

Skarżący podniósł zarzut braku odpowiedzialności przewoźnika za stwierdzone naruszenie, z uwagi na dochowanie przez niego należytej staranności w realizowanym przewozie drogowym i brak wpływu na przekroczenie dopuszczalnych norm wskazując w tym zakresie na odpowiedzialność kierowcy za dokonywany przejazd.

W kontekście winy kierowcy WSA wyjaśnił, że odpowiedzialność pracodawcy za swych pracowników wynika z istoty przepisów prawa pracy. Pracownik wykonuje pracę na rzecz swojego pracodawcy, więc to pracodawca jest odpowiedzialny za dobór pracowników i obciążony ewentualnymi skutkami niewłaściwego ich doboru. Sąd I instancji wskazał, że z treści obecnie obowiązującego art. 140aa ust. 3 prd jednoznacznie wynika, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej na podmiot wykonujący przejazd, a także na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności łub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Przepis ten nie przewiduje natomiast możliwości nałożenia kary pieniężnej na kierowcę.

Zdaniem Sąd I instancji, w okolicznościach dokonanego przejazdu pojazdem nienormatywnym nie budzi wątpliwości stwierdzenie przez organy naruszenia zakazu określonego w art. 64 ust. 2 prd, co prowadzi do zastosowania art. 140ab ust. 1 pkt 1 prd.

W przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 prd , za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Użycie słowa "jak" w przytoczonym wyżej przepisie sprawia, iż kara w przypadku, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, tj. naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 prd, jest ustalana w taki sam sposób, jak w przypadku przejazdu bez zezwolenia odpowiedniej kategorii. Biorąc pod uwagę parametry pojazdu, który podczas dokonywanego przejazdu był pojazdem nienormatywnym oraz fakt przejazdu po drodze gminnej o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 8 t, organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo wymierzyły karę, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii I mając na uwadze sposób oraz wysokość przekroczenia dopuszczalnych norm transportu drogowego.

W rozpoznawanej sprawie WSA nie dostrzegł także błędów w działaniach organów Inspekcji Transportu Drogowego w obszarze przeprowadzonego postępowania dowodowego powodujących naruszenie przepisów postępowania w istotny sposób, jak również w zakresie subsumpcji ustalonego na tej podstawie stanu faktycznego pod wskazaną normę prawa materialnego - ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Sąd I instancji zauważył, że wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdu jest pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania, pod warunkiem że Inspektorzy Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Zdaniem WSA w okolicznościach badanej sprawy nieuzasadniony okazał się także zarzut skargi odnośnie braku tzw. pomostu wagowego, w postaci połączenia ww. wag kablem dla wspólnego odczytu nacisku osi pojazdu. W jego ocenie z instrukcji obsługi użytych do pomiaru wag [...] nie wynika, aby nie można było dokonać sumowania pomiarów nacisku obu wag, z zastosowaniem dołów fundamentowych czy ślepych podkładek na miejscu ważenia, jak wskazuje instrukcja producenta wag, który to sposób ma powszechne zastosowanie w praktyce działań organów Inspekcji Transportu Drogowego i co miało miejsce w niniejszej sprawie. Przyjął, że pomiar dokonany za pomocą wag [...] są wiarygodne także w odniesieniu do wyznaczenia nacisku osi pojazdów metodą sumowania pomiarów jednostkowych wag. W przypadku rozpoznawanej sprawy należało ponadto podkreślić, iż doszło do znaczącego przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi, jak wyżej wskazano o ponad 3 t, tj. o wielkość, która nie mieści się w granicach błędu pomiarowego. Do przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi kontrolowanego pojazdu niewątpliwie zatem doszło, a okoliczność ta była wystarczająca dla stwierdzenia jego nienormatywności w zakresie dotyczącym braku zezwolenia kategorii I.

Dodał, że ważenia w niniejszej sprawie dokonano parą wag typu [...], dla których (dla każdej z osobna), zgodnie ze świadectwami legalizacji ponownej, obciążenie maksymalne wynosiło 10 000 kg. Ustalona, zatem wartość nacisku osi dla każdej użytej wagi poniżej 10 000 kg, nie przekracza wartości 20 000 kg, którą to wartość maksymalnie można wyznaczyć przy pomocy zsumowania pomiarów dwóch wag. Posłużenie się zaś dwiema wagami do ustalenia nacisku osi pojazdu dopuszcza znajdująca się w aktach sprawy instrukcja, w związku z czym skarżący niezasadnie podniósł zarzut przekroczenia dopuszczalnego zakresu pomiarowego użytych w spornej kontroli wag.

W powyższym stanie faktycznym sprawy Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia prawa materialnego przez organ, gdyż nie podziela wykładni (interpretacji) treści przepisu art. 2 pkt 35a oraz art. 140 aa ust 1 i ust 3 pkt 1 prd w zakresie, w jakim dokonał tego skarżący. W ocenie Sądu wykładnia ww. przepisów nie jest w ogóle konieczna, gdyż ich hipoteza, dyspozycja oraz sankcja jednoznacznie wskazują, iż dotyczą każdego przejazdu pojazdem nienormatywnym, którego nienormatywność zostanie stwierdzona w prawidłowy sposób, o dopuszczalnej dla zastosowanego zestawu wag liczbie osi, zgodnie z instrukcją ich producenta. Przepisy te nie mogą być interpretowane wyrywkowo bez uwzględnienia ich całościowego brzmienia i systemowego charakteru, jak to zrobił skarżący.

W ocenie WSA nie znajdują uzasadnienia także podniesione w skardze zarzuty naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 7, 8 i art. 11 kpa, a także innych przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 1, oraz art. 107 § 3 kpa, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od wyżej wskazanego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości. Wniósł o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. skarżący zrzekł się rozprawy.

Wyrokowi zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 145 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za obiektywny i miarodajny pomiar nacisków osi kontrolowanego pojazdu członowego dokonany uszkodzonymi wagami i wbrew instrukcji producenta oraz wskroś postanowieniom zawartym w dokumentach decydujących o ich dopuszczeniu metrologicznym;

II. prawa materialnego:

a) art. 2 pkt. 35 a prd poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy przejawiające się uznaniem, iż pojazd członowy będący przedmiotem postępowania wypełniał zapisaną w tym przepisie definicję pojazdu nienormatywnego;

b) art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd poprzez błędną jego wykładnie i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, przejawiające się uznaniem strony skarżącej kasacyjnie za podmiot wykonujący przejazd.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, pomimo że nie wszystkie zarzuty okazały się uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję GITD z dnia [...] lutego 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii I, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem objętym skargą kasacyjną uznał ją za zgodną z prawem, podzielając zasadnicze ustalenie faktyczne organów, że pojazd poddany kontroli w dniu 17 października 2014 r. i zważony przy pomocy dwóch wag przenośnych typu [...] przekraczał dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu o 3,25 t. Skoro zaś skarżący kasacyjnie nie dysponował zezwoleniem kategorii I na przejazd pojazdem nienormatywnym, to należało mu wymierzyć karę pieniężną 1500 zł. Sąd I instancji nie miał wątpliwości ani co do prawidłowości czynności (procedury) ważenia, jak i co do kwalifikacji prawnej stwierdzonego naruszenia prawa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe stanowisko WSA nie jest prawidłowe, podobnie jak stanowisko wyrażone przez organy Inspekcji Transportu Drogowego w decyzjach obydwu instancji skierowanych do skarżącego, co musiało skutkować uchyleniem wyroku i decyzji administracyjnych wydanych w tej sprawie.

Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, korzystanie z dróg publicznych w Polsce regulowane jest przepisami przede wszystkim ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zaś zawarte w tych regulacjach normy jako zasadę przewidują poruszanie się po tych drogach wyłącznie pojazdów nienaruszających określonych dla nich nacisków osi, wymiarów lub masy całkowitej. Zgodnie z zawartą w art. 2 pkt 35a prd definicją pojazdu nienormatywnego, do której odsyła art. 4 pkt 25 prd jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Pojazdy naruszające przewidziane dla nich – również ze względu na rodzaj drogi – dopuszczalne wielkości tzw. pojazdy nienormatywne dopuszczone mogą zostać do ruchu jedynie na mocy odpowiedniego zezwolenia; jak stanowi art. 64 ust. 2 prd zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych, niż ładunek niepodzielny z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Na podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami wydanego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, a decyzje w tej sprawie wydaje m.in. właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Inspekcji Transportu Drogowego, co znajduje swoją podstawę prawną w art. 140aa ust. 1 i 2 prd. Wysokość nałożonej kary pieniężnej określa art. 140ab prd, przy czym kara pieniężna za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kat. I–II, zgodnie z ust. 1 pkt 1, wynosi 1500 zł.

Należy podkreślić, że wskazane przepisy art. 140aa ust. 1 oraz art. 140ab ust. 1 i 2 prd, przyznając prawo organu administracji publicznej do nałożenia sankcji administracyjnej, mają na celu kształtowanie pożądanego prawem zachowania przez wymuszenie respektowania określonych obowiązującymi przepisami obowiązków. Zauważyć należy, iż obiektywny charakter sankcji administracyjnej polega na tym, że oderwany od konieczności stwierdzania winy, warunkowany jest jedynie wykazaniem dopuszczenia się określonego deliktu administracyjnego. Oznacza to, że nałożenie na określony podmiot sankcji administracyjnej – w przypadku naruszenia zakazu poruszania się po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym w postaci kary pieniężnej – może się dokonać w indywidualnej sprawie wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania, które w sposób niewątpliwy i nieobciążony dowolnością lub niepożądanym uproszczeniem wykaże naruszenie normy prawa materialnego sankcją zagrożonej, a więc wykaże istnienie stanu faktycznego tą sankcją zagrożonego (zob.: H. Nowicki, Prawo administracyjne materialne, rozdz. XI Sankcja administracyjna, (w:) System prawa administracyjnego, Tom 7, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, C.H. Beck, wyd. 2, Warszawa 2017). Innymi słowy ustalony w sposób niewątpliwy przez organ stan faktyczny wypełniający hipotezę normy sankcjonowanej skutkuje zastosowaniem wobec podmiotu, który tę normę naruszył, sankcji.

Powyższe uwagi służą podkreśleniu doniosłości i wagi poczynionych w trakcie postępowania kontrolnego (kontrola drogowa) ustaleń w zakresie stanu faktycznego, przyjmowanego wszakże, jako punkt wyjścia i warunkującego postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na podmiot kontrolowany kary pieniężnej na podstawie przepisów już wskazanych.

Dokonane w wyniku kontroli drogowej ustalenie, że pojazd, którym skarżący kasacyjnie wykonywał przejazd jest nienormatywny z uwagi na przekroczenie o 3,25 t dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej, legło u podstaw wszczęcia wobec skarżącego kasacyjnie postępowania administracyjnego i ostatecznego nałożenia na niego kary pieniężnej w wysokości 1500 zł.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niezasadnie nie zakwestionował legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy z powodu, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 kpa ), z uwagi na nieprzestrzeganie zasad przeprowadzenia ważenia wagami [...].

W rozpatrywanej sprawie ważenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, na których podstawie stwierdzono nienormatywność pojazdu w tym zakresie, przeprowadzone zostało o tyle wadliwie, że z naruszeniem zasad przewidzianych przy ważeniu wagami [...], tym samym wynik ważenia jest wynikiem niepewnym, uzyskanym z pominięciem preferowanych metod ważenia nacisku osi. Załączony do akt sprawy dokument - Opisu technicznego Instrukcja Obsługi [...] jednoznacznie stanowi, że waga ta przeznaczona jest do pomiaru nacisku kół (nie osi) o wartości do 10 000 kg. Może ona pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru nacisku, nacisku koła, nacisku na oś, nacisku na grupę osi pomiaru ciężaru 2 lub 3 osiowych samochodów ciężarowych. Nadto Instrukcja określa, że ważenie przy użyciu pary wag [...] połączonych kablem od długości 5 m daje odczyt obciążenia osi. Zauważyć należy, że skarżący, powołując się na instrukcję obsługi oraz świadectwo homologacji wag [...] wskazywał, iż jedynie wiarygodny pomiar nacisku osi pojazdów można uzyskać za pośrednictwem dwóch odrębnych wag w połączonych ze sobą przewodami w tzw. "pomost wagowy “. Stanowisko to jest zbieżne ze stanowiskiem prezentowanym w aktualnym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, w którym stwierdzono, iż z Instrukcji Obsługi i Świadectwa Homologacji UE wynika, że wagi nieautomatyczne [...] służą jedynie do pomiaru nacisku kół i osi w układzie dwóch połączonych wag (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt II GSK 1088/16, z dnia 12 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3319/16).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest za to jakichkolwiek danych, aby przyjąć, że sumowanie wartości uzyskiwanych z pojedynczego ważenia wagami niepołączonymi da taki sam wynik, jaki uzyskany zostałby w przypadku ważenia za pomocą dwóch odrębnych wag w połączonych ze sobą przewodami w tzw. "pomost wagowy “. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga wiedzy specjalistycznej, której sąd administracyjny nie posiada, zaś specyfika postępowania sądowoadministracyjnego wyklucza możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego, które wykluczyłoby wątpliwości, a na te Naczelny Sąd Administracyjny zwracał już uwagę wielokrotnie (zob.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2017 r., II GSK 1891/15; z 5 czerwca 2018 r., II GSK 2345/16; z 21 czerwca 2018 r., II GSK 2341/16; z 27 września 2018 r., II GSK 2557/16; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeżeli zatem z akt sprawy wynika, że ważenie obciążenia osi odbywało się przy użyciu dwóch wag [...] niepołączonych przewodem, to wynik ważenia jest wątpliwy, a stwierdzony w taki sposób stan faktyczny wyklucza ocenę, iż postępowanie w sprawie kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie było wadliwe.

Zdaniem NSA oczywiście niezasadny jest zarzut podnoszący naruszenie prawa materialnego, zatem art. 2 pkt 35a prd, polegające na przyjęciu, że pojazd członowy, którym wykonywany był przejazd przez skarżącego kasacyjnie spełnia warunki definicyjne pojazdu o jakim stanowi wskazany przepis. Pojazdem nienormatywnym jest m.in. pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych w przepisach prawa dla danej drogi. Wykładnia tak ujętej treści nie może być dokonywana w sposób przyjęty w skardze kasacyjnej, zatem nienormatywność pojazdu nie może być odnoszona do nacisków wszystkich osi. Z treści art. 2 pkt 35a prd wynika, że ustawodawca posłużył się formułą językową "naciski osi", która daje podstawę do przyjęcia stanowiska prezentowanego w skarżonym wyroku, zgodnie, z którym przekroczenie dopuszczalnego nacisku na jednej osi pojazdu jest koniecznym i wystarczającym warunkiem nałożenia kary. Stanowisko takie jest powszechnie akceptowane przez judykaturę. Dodać należy, że odwołuje się ono do wykładni językowej, która zdaniem strony skarżącej kasacyjnie powinna być podstawową regułą interpretacyjną. Naciski osi o jakich stanowi art. 2 pkt 35a prd, to również naciski pojedynczych osi, bo taki sposób rozumienia tej treści wynika ze znaczenia pojęć, którymi posługuje się przepis prawa (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt II GSK 1463/15).

Odnosząc się w następnej kolejności do zarzutu, że wnoszący skargę kasacyjną, na rzecz, którego przejazd był wykonywany został bezpodstawnie uznany za podmiot wykonujący przejazd w rozumieniu art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że ten zarzut nie ma prawnego uzasadnienia. Co prawda ustawa – Prawo o ruchu drogowym nie definiuje tego pojęcia. Zawiera jednakże definicję kierującego pojazdem (art. 2 pkt 20 prd). Na gruncie tej ustawy nie ma podstaw, aby utożsamiać kierowanie pojazdem z wykonywaniem przewozu, ponieważ ustawa odróżnia pojęcia kierującego pojazdem i wykonującego przejazd. Zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym wydaje się dla podmiotu wykonującego przejazd (art. 64d ust. 9 prd). Natomiast kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazać uprawnionym osobom odpowiednie zezwolenie albo wypis zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I (art. 64 ust. 4 prd). Wynika z tego w sposób oczywisty, że osoba jedynie kierująca pojazdem nie musi ubiegać się o uzyskanie zezwolenia na wykonanie przejazdu pojazdem nienormatywnym. W świetle tych przepisów nie jest wykluczona sytuacja, w której ta sama osoba wystąpi w roli wykonującego przejazd i kierującego pojazdem. Całkowicie bezzasadny jest jednakże zarzut, że wykonującym przewóz jest kierowca i to on, a nie przedsiębiorca, na rzecz, którego przejazd był wykonywany powinien posiadać wydane na niego zezwolenie na przejazd.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany wziąć pod uwagę powyższe wskazania.

Mając na uwadze wyżej przedstawione stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a z racji tego, że istota sprawy została należycie wyjaśniona, rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w związku z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.), uwzględniając w kwocie zasądzonych kosztów w łącznej wysokości 570 zł następujące kwoty: 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku, 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej, jak również 270 zł za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez radcę prawnego.