Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 379/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 24 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant: sekretarz sądowy Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2005 roku przy udziale – sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego - oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Nr [...] z dnia [...] przyznającą M. S. zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie od dnia l grudnia 2003 r. do 30 czerwca 2006 r. wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne w wysokości 135,93 zł.

W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 27 ust. l oraz art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414 z późn. zm.), wywodząc, iż zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i konieczność systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 17 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123 póz. 776 z późn. zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Zauważono nadto, iż zasiłek stały przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie zasiłku wraz z wymaganą dokumentacją, nie zaś od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż wniosek o przyznanie zasiłku stałego M. S. złożyła w dniu 17 grudnia 2003 r. (dowód: wniosek o udzielenie pomocy społecznej z datą i podpisem wnioskodawczyni oraz pieczęcią wpływu), to zaś oznacza, iż zasiłek stały mógł być przyznany od grudnia 2003 r., nie zaś od dnia l czerwca 2002 r., jak tego żąda M. S.. Zauważyło nadto, iż ustawodawca nie przewidział możliwości wypłaty świadczenia z pomocy społecznej za okresy wsteczne, sprzed złożenia wniosku wraz z wymaganą dokumentacją.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie M. S. zażądała "unieważnienia przerwy w wypłacie zasiłku stałego" na niepełnosprawną córkę M. S., uważając, iż przerwa ta nie powstała z winy skarżącej i nie powinna ona ponosić żadnych strat i konsekwencji z tego powodu. Podkreśliła, iż od czerwca 2001 roku do maja 2002 roku pobierała zasiłek stały na podstawie decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] o znaku [...]. Wypłatę tego zasiłku przerwano, zdaniem skarżącej, dlatego, że "w dniu 12 czerwca 2002 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. o znaku [...] podważył celowość wypłacania zasiłku stałego i został on zatrzymany", a Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] orzeczenie to podtrzymał (orzeczenie [...]). Skarżąca powołała się na wyrok Sądu Rejonowego w P. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o sygn. akt IV U 189/03 zmieniający powyższe orzeczenia w sposób korzystny dla skarżącej, wywodząc, iż skoro wyrok ten zmienił zapis orzeczenia z dnia [...] na mocy którego został odebrany przysługujący zasiłek stały, to powinna mieć przywróconą decyzję pierwotną z [...] nr [...] i wyrównane zaległe wypłaty zasiłku wraz z innymi dodatkowymi składnikami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślono, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz zgromadzonego materiału dowodowego zarzuty i żądania skarżącej są nieuzasadnione. Nie zgodzono się z twierdzeniem skarżącej, iż zasiłek stały został "zatrzymany" na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P.. Zauważono nadto, iż nie można "przywrócić decyzji pierwotnej z [...] Nr [...]", decyzja ta wygasła bowiem z końcem okresu, na który został przyznany zasiłek stały, tj. z końcem maja 2002 r. Podkreślono, iż w dniu 17 grudnia 2003 r. M. S., zgodnie z art. 27 ust. l powołanej ustawy, złożyła kolejny wniosek o zasiłek stały wraz z wymaganą dokumentacją, tj. wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka zawierającym wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776 z póź. zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a żaden z jej zarzutów nie znajduje uzasadnienia.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Nr [...] z dnia [...] przyznającą M. S. zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie od dnia l grudnia 2003 r. do 30 czerwca 2006 r. wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne w wysokości 135,93 zł. Podstawę prawną tej decyzji stanowią przepisy art. 27, art. 31b oraz art. 35a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.).

Stosownie do art. 27 ust. 1 powołanej ustawy, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 i Nr 160, poz. 1082, z póż. zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 4, wynosi od dnia 1 czerwca 2003r. 461 zł na osobę samotnie gospodarującą, 418 zł na pierwszą osobę w rodzinie, 294 zł na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat, 210 zł na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat, zaś wysokość dochodu odpowiadająca dochodowi miesięcznemu z 1 ha przeliczeniowego wynosi 210 zł, a świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca, stosownie do art. 43 ust. 6, za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Osobie nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, przysługuje nadto, stosownie do art. 31b, prawo do składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe od kwoty zasiłku stałego, chyba że osoba ta podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów lub otrzymuje emeryturę albo rentę. Składkę tą opłaca, zgodnie z ust. 2 i 6 powołanego przepisu, ośrodek pomocy społecznej w wysokości określonej przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych.

W analizowanej sprawie, w ocenie Sądu, organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo ustaliły zarówno stan faktyczny sprawy, jak i prawidłowo zastosowały powołane wyżej przepisy. Przede wszystkim podzielić należało wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a oparty na przepisie art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, pogląd, wedle którego świadczenie przyznaje się i wypłaca począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem wniosek o przyznanie zasiłku stałego z tytułu konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem M. S. złożyła w dniu 17 grudnia 2004r., a do wniosku dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności spełniające wymogi art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, to organy słusznie zastosowały przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej i przyznały zasiłek stały począwszy od miesiąca grudnia. Przepis ten jest jednoznaczny i kategoryczny, o czym świadczy użyty w nim zwrot "świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją". Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne są związane tym przepisem, a to oznacza, iż nie mogą dowolnie ustalić innego okresu pobierania świadczenia niż określonego w tym przepisie, nawet wówczas gdy brak orzeczenia o niepełnosprawności jest, jak to miało miejsce w analizowanej sprawie, wynikiem wadliwego działania innego organu, w tym przypadku Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Pokreślić również należy, iż zmiana wadliwych orzeczeń tych Zespołów stworzyła dla skarżącej jedynie możliwość wystąpienia z ponownym wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego i pozytywnego rozpoznania tego wniosku, co zresztą nastąpiło. W analizowanej sprawie, w ocenie Sądu, nie miała miejsce, na co wskazuje skarżąca w skardze, przerwa w wypłacie zasiłku stałego ustalonego decyzją z dnia [...] z uwagi na podjęcie w dniu [...] przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. niekorzystnego dla skarżącej orzeczenia, jak bowiem wynika z załączonej do skargi przez skarżącą decyzji z [...] Nr [...], decyzja ta wygasła nie z uwagi na podjęcie przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. orzeczenia w dniu [...], lecz z uwagi na upływ okresu, na który został przyznany tą decyzją zasiłek stały. W decyzji tej określono bowiem termin przyznania zasiłku od czerwca 2001r. do maja 2002 r. Zamieszczenie w decyzji dodatkowego elementu, tj. termin czy warunek rozwiązujący wywołuje ten skutek, iż z nadejściem tego terminu lub ziszczeniem się warunku akt taki przestaje obowiązywać, a strona traci uprawnienie do świadczenia. Podkreślić nadto należy, iż długość okresu przyznania zasiłku stałego uzależniona jest od okresu, na jaki orzeczono niepełnosprawność.

Nie bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy jest również okoliczność, iż niekorzystne orzeczenie o niepełnosprawności dziecka zostało podjęte przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. w dniu [...], a więc w momencie, w którym decyzja z dnia [...] nie funkcjonowała już w obrocie prawnym. Z tych względów uznać należało, iż nie ma związku przyczynowego między "utratą" przez skarżącą prawa do zasiłku stałego przyznanego decyzją z dnia [...] a podjętym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. niekorzystnym dla skarżącej orzeczeniem o niepełnosprawności. Przedłużenie obowiązywania decyzji z dnia [...]jest niemożliwe.

Na marginesie dotychczasowych rozważań zauważyć należy, iż gdyby podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] było podjęcie spornego orzeczenia, wówczas po zmianie tego orzeczenia, skarżąca mogłaby wnosić o zmianę decyzji. Sytuacja wyglądałaby inaczej także wówczas, gdyby skarżąca mimo niekorzystnego orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. z dnia [...] wystąpiła o przyznanie zasiłku stałego, a organ z uwagi na brak podstaw merytorycznych odmówiłby jej przyznania zasiłku. W tym przypadku strona mogłaby żądać zmiany tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do powołanego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Żadna z opisanych wyżej sytuacji nie miała jednak miejsca w analizowanej sprawie.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż wysokość zasiłku stałego została ustalona prawidłowo. Z wywiadu środowiskowego wynika, iż rodzina skarżącej składa się z czterech osób, w tym dwójki dzieci. Kryterium dochodowe dla tej rodziny, ustalone na podstawie przepisu art. 4 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 1132 zł, zaś rzeczywisty dochód rodziny wynosi 535,90 zł., a zasiłek stały, stosownie do art. 27 ust. 5 i ust. 2 pkt 4 Obwieszczenia MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. (M.P. z 2002r., Nr 19, poz. 338), określono w wysokości 418 zł miesięcznie.

Mając na uwadze fakt, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Nr [...] z dnia [...] przyznającą M. S. zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie od dnia l grudnia 2003 r. do 30 czerwca 2006 r. wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne w wysokości 135,93 zł., są zgodne z przepisami ustawy o pomocy społecznej i przepisami procesowymi oraz nie dostrzegając z urzędu uchybień mogących mieć czy też mających wpływ na rozstrzygnięcie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.