Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 872/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 836
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad pojazdem oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 6 listopada 2015 r. [...] Starosta przyznał dozorcy M. G. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Usługowo - Handlowe "M." z siedzibą w .C. (zwanemu dalej "stroną" albo "skarżącym"), kwotę 1.117,16 zł tytułem zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór sprawowany nad rowerem marki BLACK SHOX w okresie od dnia 24 maja 2009 r. do dnia 1 stycznia 2012 r.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i przyznało M.G. tytułem sprawowanego dozoru kwotę 5.860,95 zł.

Powyższe postanowienie Kolegium zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Prokuratora Okręgowego w S..

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r. wydanym w sprawie o sygnaturze III SA/Gd [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił oba postanowienia. W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej w skrócie: "u.p.e.a."), co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.

Sąd uznał, że z wydanych postanowień nie wynika, jaka kwota została dozorcy przyznana tytułem zwrotu koniecznych wydatków oraz jaka kwota odzwierciedla wynagrodzenie za sprawowany dozór, bowiem wskazano w nich kwoty łączne obejmujące obydwie kategorie należności.

W aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o ponoszeniu przez dozorcę wydatków związanych stricte z dozorowanym pojazdem. Dozorca mimo precyzyjnego wezwania organu nie przedstawił bowiem zestawienia koniecznych wydatków ani dokumentów ich dotyczących. Zdaniem Sądu organ nie ma w tym przypadku nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających wysokość kosztów wykonanego dozoru, jeżeli sam zainteresowany zignorował wezwanie organu w tym zakresie. W pewnych sytuacjach poszukiwanie faktów potwierdzających wysokość kosztów wykonanego dozoru będzie bowiem dla organu niewykonalne. Jeżeli dozorca nie przedstawia zestawienia koniecznych wydatków ani dokumentów ich dotyczących, a możliwe do przeprowadzenia we własnym zakresie ustalenia w kwestii zwrotu koniecznych wydatków winien poczynić organ, zasadnym jest oparcie ustaleń w tym zakresie na wysokości stawek opłat miesięcznych (abonamentowych) przyjętych przez podmioty prowadzące parkingi strzeżone. Stawki te z założenia uwzględniają bowiem kwotę wydatków, jakie ponosi przedsiębiorca będący przechowawcą. Taka kalkulacja zwrotu koniecznych wydatków uwzględnia ponadto długi czas przechowywania pojazdu.

Sąd uznał za wadliwe działania organów mające w swym założeniu ustalenie stawek wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu "przyjętych w stosunkach danego rodzaju". Dla potrzeb niniejszego postępowania niewystarczające jest wybiórcze posłużenie się stawkami umownymi (jak to uczynił organ pierwszej instancji) czy też posłużenie się wyłącznie stawkami wynikającymi z umowy zawartej w dniu 17 sierpnia 2011 r. pomiędzy Powiatem C., a innym przedsiębiorcą oraz stawkami wynikającymi z dwóch umów tego samego rodzaju zawartych w dniu 29 grudnia 2011 r. i 10 grudnia 2012 r. z M. G. - bez dalszego ustalania stawek przyjętych w stosunkach danego rodzaju (jak to uczyniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.).

Ustalając wysokość należnego stronie wynagrodzenia za dozór pojazdu organy winny wziąć również pod uwagę zasady ustalania wynagrodzenia przez inne podmioty, w tym te prowadzące parkingi poza terenem Powiatu C..

Celem ustalenia stawek opłat za dozór organ powinien posiłkować się danymi dotyczącymi kosztów parkowania pojazdów na innych parkingach, ale koszty dozorowania pojazdu przez dłuższy okres czasu z reguły przekraczający miesiąc nie mogą być ustalone przy zastosowaniu stawek dobowych, te bowiem są dla klienta z reguły wyższe niż abonamentów okresowych. Nie można więc odnosić bezpośrednio stawek opłat za parkingi w tym parkingi strzeżone do opłat za dozorowanie pojazdów. Inna jest bowiem podstawa przechowywania oraz inny zakres odpowiedzialności. Stawki dobowe są właściwe wówczas, gdy umowa jest bardziej okazjonalna, trwająca przez krótki czas, a przez to opłata jest wyższa, bo nie gwarantuje stałego zysku. Zajmowanie miejsca przez dozorowany pojazd można uznać za równoznaczne ze stałym parkowaniem podobnie jak wykupienie abonamentu na parkingu. Skoro pojazd jest dozorowany przez dłuższy okres zasadnym jest oparcie ustaleń na stawkach opłat miesięcznych (abonamentowych). Taka kalkulacja opłat uwzględnia bowiem długi czas przechowywania pojazdu.

Sąd wskazał, że w celu ustalenia należności tytułem zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór sprawowany nad pojazdem organ pierwszej instancji winien ponownie wezwać stronę do przedstawienia dokumentów wskazujących wysokość poniesionych koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad przedmiotowym pojazdem, przy jednoczesnym wskazaniu ich wysokości oraz sposobu wyliczenia żądanej kwoty, a także sposobu wyliczenia wysokości żądanego za dozór wynagrodzenia. Nadto organ winien skierować zapytania do przedsiębiorców prowadzących parkingi strzeżone na terenie Powiatu C. oraz na terenie powiatów ościennych z zapytaniem czy na prowadzonym parkingu obowiązują abonamenty miesięczne za przechowywanie roweru, jeżeli tak to jaka jest aktualna cena abonamentu miesięcznego za przechowywanie i dozór takiego pojazdu oraz ile wynosiła cena abonamentu miesięcznego za przechowywanie i dozór takiego pojazdu w latach 2009 – 2012. W celu ustalenia stawek miarodajnych organ winien nadto skierować stosowne zapytania do organów administracji publicznej - naczelników urzędów skarbowych oraz starostów powiatów ościennych, które to organy orzekały w przedmiocie ustalania zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta C. postanowieniem z dnia 4 maja 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. i art. 174 k.p.a. oraz § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 265 ze zm.), w związku z art. 130a ust. 5f, ust. 10, ust. 10f i ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 128), art. 10, art. 11 art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018 ze zm.), postanowił:

odmówić przyznania dozorcy M. G. zwrotu koniecznych wydatków za dozór sprawowany nad pojazdem w postaci roweru marki Black Shox, usuniętego z ulicy L. w miejscowości C. w okresie od dnia 24 maja 2009 r. do dnia 1 stycznia 2012 r. włącznie;

przyznać dozorcy – M. G. kwotę w wysokości 695,90 zł brutto tytułem wynagrodzenia za dozór sprawowany nad pojazdem, o którym mowa w pkt 1 niniejszego postanowienia, w okresie od dnia 24 maja 2009 r. do dnia 1 stycznia 2012 r. włącznie;

uznać kwotę, o której mowa w pkt 2 orzeczenia, za zapłaconą w związku z dokonaniem w dniu 31 maja 2016 r. wypłaty dozorcy należności wynikającej z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2015 r., wydanego w sprawie prowadzonej pod znakiem [...], tytułem zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór sprawowany nad pojazdem, o jakim mowa w pkt 1 niniejszego postanowienia.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że rower usunięto na podstawie dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w C. w oparciu o art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a następnie był przechowywany na parkingu strony do dnia 14 września 2012 r., tj. do momentu jego fizycznej likwidacji. W związku z nieodebraniem pojazdu z parkingu przez osobę uprawnioną w wyznaczonym terminie, wnioskiem z dnia 4 czerwca 2012r. Sąd Rejonowy w C. orzekł przepadek wymienionego uprzednio pojazdu na rzecz Powiatu C..

Z umów zawartych pomiędzy stroną a Powiatem C. w dniach 29 grudnia 2011r. i 10 grudnia 2012 r. w zakresie świadczenia usług związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, jednoznacznie wynika, że w przypadku przechowywania pojazdu przez okres trwający dłużej niż trzy miesiące i nieodebrania go przez prawidłowo powiadomionego właściciela z parkingu, po przejęciu pojazdu na rzecz powiatu, wykonawca otrzyma środki za dozór, ustalane na podstawie odrębnych przepisów. Nie sposób uznać stawek wynikających z odpowiednich uchwał Rady Powiatu C., ustalających wysokość obowiązujących stawek opłat za przechowywanie pojazdów, ponieważ określają one w zasadzie wysokość kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na terenie danego powiatu, z uwzględnieniem konieczności sprawnej realizacji tych zadań, będących z mocy art. 130a ust. 5f ustawy – Prawo o ruchu drogowym zadaniem własnym powiatu. Stawki ustalone w drodze uchwały adresowane są do właściciela pojazdu usuniętego z drogi i w przypadku odbioru przez niego pojazdu z parkingu strzeżonego określają wysokość ciążącej na nim należności.

Dokonując analizy materiału dowodowego przedstawionego przez stronę, organ po raz kolejny stwierdził, że w żaden sposób nie obrazuje on wysokości koniecznych wydatków poniesionych przez dozorcę względem przedmiotowej ruchomości. Co więcej, nie umożliwia on dokonania wyliczenia wysokości poniesionych przez dozorcę koniecznych wydatków w związku z dozorem ruchomości, jak również wysokości poniesionych przez stronę wydatków w związku z dozorem wszystkich ruchomości usuniętych z drogi w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, przechowywanych jednocześnie na prowadzonym parkingu. Organ zgromadził i ocenił materiał dowodowy pozyskany w toku postępowania w niniejszej sprawie oraz postępowań w sprawach wszczętych z wniosku strony o analogicznym przedmiocie. Pośród nich wyszczególnić należy protokół z dnia 3 lipca 2014 r. Z jego treści wynika wprost, że strona nie potrafi wskazać kosztów poniesionych z tytułu dozorowania pojedynczego pojazdu. Zeznała również, że na prowadzonym parkingu, łącznie z pojazdami zabezpieczonymi w trybie przepisów art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nie były dozorowane inne pojazdy, zabezpieczone na podstawie odrębnych przepisów. Wyjaśniła, że prowadzone przez nią przedsiębiorstwo, oprócz właściciela zatrudniało jednego pracownika, a realizację zleceń przewiezienia i zabezpieczenia pojazdów nie zawsze wykonuje osobiście oraz potwierdziła fakt, że dozór zabezpieczonych pojazdów faktycznie odbywa się przy pomocy psa stróżującego oraz usług agencji ochroniarskiej.

Działalność gospodarcza prowadzona przez stronę posiada charakter wielobranżowy, bowiem jej przedmiotem są nie tylko usługi, ale również produkcja i handel. Przedstawione przez stronę materiały dowodowe w istocie obrazują koszty poniesione przez przedsiębiorcę w związku z prowadzeniem całości działalności gospodarczej. W konsekwencji dowody uniemożliwiają wyodrębnienie kosztów związanych wyłącznie z dozorowaniem ruchomości na prowadzonym parkingu, nie mówiąc już o wyodrębnieniu kosztów dozorowania wyłącznie ruchomości zabezpieczonych w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem organu korzystanie z pomocy psa oraz usług firmy ochroniarskiej stanowią jedynie pomocnicze środki techniczne zabezpieczające przedmiot dozoru, ułatwiające dozorcy wykonywanie swoich obowiązków, jednakże w żaden nie są one niezbędnymi wydatkami związanymi bezpośrednio z zabezpieczeniem dozorowanej ruchomości, a w szczególności przed utratą jej wartości.

W ocenie organu materiał dowodowy przedstawiony przez stronę nie określa również wysokości wyliczonego przez dozorcę wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu. Materiał ten obrazuje w istocie koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa prowadzonego przez stronę, jakie poniesione zostały w poszczególnych latach jego działalności. Miesięczne wydatki na wodę, energię elektryczną, opał, abonament i opłaty telekomunikacyjne oraz za usługi agencji ochroniarskiej, monitorującej parking, czy wysokość uiszczonych podatków w żaden sposób nie wskazują wysokości należnego dozorcy wynagrodzenia z tytułu sprawowania dozoru nad przedmiotowym pojazdem. Złożone w toku postępowania wyjaśnienia nie opisują również sposobu wyliczenia żądanych należności, podobnie jak nie zawierają samych wyliczeń wysokości kwot należnego dozorcy wynagrodzenia.

Należy zatem przyjąć, że strona przerzuciła cały ciężar zgromadzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie na organ prowadzący postępowanie, wobec czego nie może negować kalkulacji stawek i oceny materiału zgromadzonego przez organ z urzędu. Właściwym jest zastosowanie art. 836 k.c., jednakże wyłącznie w zakresie, w jakim stanowi on o należnym wynagrodzeniu w danych stosunkach przyjętym. Zasadnym jest oparcie ustaleń na podstawie wysokości opłat miesięcznych, przyjętych przez podmioty gospodarcze prowadzące parkingi strzeżone, ponieważ uwzględniają one kwotę wydatków poniesionych przez przechowawcę oraz zazwyczaj długi czas przechowywania pojazdu na parkingu. Dokonując wyliczeń organ posłużył się uzyskanymi w toku postępowania informacjami na temat wysokości przyznawanego przez inne organy egzekucyjne wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. i nieodebranych przez osoby uprawnione w ustawowym terminie przed dniem 21 sierpnia 2011 r. oraz wysokości przeciętnego wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach, stanowiącego podstawę ich wyliczenia. Organ uwzględnił również informację uzyskaną ze strony innego przedsiębiorcy, prowadzącego płatny parking dla pojazdów w miejscowości C., w kwestii obowiązujących abonamentów miesięcznych za parkowanie pojazdów.

W rozpatrywanym przypadku pojazd bezsprzecznie przechowywany był długoterminowo, przy czym jego właściciel nie był zainteresowany jego odbiorem z parkingu. Pojazd ten, z racji swojej niskiej wartości oraz niewielkich rozmiarów nie stwarzał szczególnych trudności w zabezpieczeniu oraz narażony był na niewielkie ryzyko kradzieży. Z tego względu, jego dozorowanie nie wymagało ze strony dozorcy użycia kosztownych środków technicznych celem jego zabezpieczenia, ani nie wiązało się z koniecznością zajęcia pełnowymiarowego miejsca parkingowego do jego postoju.

Organ uznał, że nie istnieje możliwość ustalenia miarodajnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia, obowiązującego w danych stosunkach w przypadku parkowania roweru. Przyjął zatem, że zasadnym będzie wyliczenie wysokości przeciętnego wynagrodzenia za parkowanie pojazdu w postaci samochodu osobowego, a następnie odniesienie otrzymanej kwoty do zakresu obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszących przechowaniu, warunków sprawowana pieczy, wielkości miejsca niezbędnego do przechowywania oraz wielkości i wartości ruchomości w postaci roweru.

Ustalając średniej wysokości wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach za parkowanie samochodu osobowego na parkingu organ uwzględnił wynikające z uzyskanych w toku postępowania odpowiedzi stawki następującej wysokości abonamentów miesięcznych w wartości brutto: 97,60 zł, 195,20 zł, 146,40 zł, 50,00 zł, 100,00 zł, 100,00 zł, 150,00 zł, 92,00 zł i 70,00 zł. Wyliczenie średniej z powyższych wartości, pozwala na określenie przeciętnej wysokości wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach na poziomie 111,24 zł brutto za miesiąc parkowania samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t. Wyliczając kwotę wynagrodzenia za dozór roweru organ dokonał tego jako iloczyn liczby pełnych miesięcy, w ciągu trwania których pojazd przechowywany był na parkingu i jednej piątej wysokości ustalonego przez organ przeciętnej wysokości abonamentu miesięcznego za parkowanie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 t. Kwota ta została powiększona o sumę należności wyliczonej proporcjonalnie do liczby dni, w których pojazd fizycznie znajdował się na parkingu w pierwszym i ostatnim miesiącu dozorowania, przy czym należność ta została wyliczona przez organ jako iloraz jednej piątej ustalonego przez organ przeciętnej wysokości abonamentu miesięcznego za parkowanie pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 t i liczby dni przypadających odpowiednio w pierwszym i ostatnim miesiącu dozorowania, a następnie pomnożonej przez liczbę dni, w których pojazd fizycznie znajdował się na parkingu w każdym z tych miesięcy.

Przedmiotowy pojazd faktycznie znajdował się na parkingu od dnia 24 maja 2009 r. do 14 września 2012 r.

Wynikająca z postanowienia należność została wypłacona dozorcy w dniu 31 maja 2016 r., na mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2015 r. tytułem zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu. Wskazane rozstrzygnięcie zostało wprawdzie w całości uchylone prawomocnym wyrokiem, jednakże kwota należności przyznana dozorcy nie została dotychczas zwrócona organowi egzekucyjnemu.

Po rozpatrzeniu zażalenia M. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. nr [...] postanowiło uchylić postanowienie Starosty w pkt 3, a w pozostałym zakresie utrzymać to postanowienie w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, że jest związany wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2016r. (sygn. akt III SA/Gd [...]) i zaakceptował ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji i ocenę prawną zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Organ odwoławczy wskazał jednak, że przepisy prawa nie przewidują rozstrzygnięcia, jakie zastosowano w pkt 3 postanowienia organu pierwszej instancji, jest to bowiem kwestia techniczna, dotycząca wypłaty ustalonej postanowieniem kwoty.

M. G. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów obydwu instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

I. naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia wysokości wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach, tj. ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór na parkingach strzeżonych na terenie powiatu [...] jak również na terenu powiatów ościennych, który to dowód bezsprzecznie przyczyniłby się do wyjaśnienia sprawy;

art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że ustalona przez organ stawka za przechowanie pojazdu jest prawidłowa, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że jest ona rażąca zaniżona albowiem zestawienie przedstawione przez organ zawiera stawki odpowiednie dla parkingów strzeżonych jak i niestrzeżonych;

art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 12 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z 107 § 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne pominięcie przedłożonych przez skarżącego dowodów wskazujących na rozmiar poniesionych przez niego koniecznych wydatków w związku ze sprawowaniem dozoru nad pojazdem oraz całkowicie dowolne ustalenie ryczałtowej stawki za dozór pojazdu, a w konsekwencji podjęcie dowolnego rozstrzygnięcia w oderwaniu od stanu faktycznego niniejszej sprawy;

art. 80 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie stawki wynagrodzenia za dozór oraz zaniechanie zwrócenia się do przedsiębiorców wykonujących działalność podobną do skarżącego, to jest prowadzących parkingi strzeżone w celu ustalenia wysokości stawki obejmującej wydatki przechowania pojazdu oraz wynagrodzenia za dozór, jak również zaniechania zlecenia tej czynności biegłemu,

art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na argumentacji zawartej w rozstrzygnięciu organu I instancji,

art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonego postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz zaniechania w sposób logiczny i spójny wskazania przesłanek jakimi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie,

II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

błędne zastosowanie art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 6 rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 28 lutego 2011 r. poprzez odmowę ustalenia i zwrotu wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem dozoru oraz niezasadnym zaniżeniem należnego wynagrodzenia za dozór pojazdu, w oparciu o całkowicie dowolnie ustalone stawki, które nie odpowiadają uśrednionemu wynagrodzeniu ryczałtowemu za dozór na parkingu strzeżonym jaki posiada skarżący,

niezastosowanie art. 836 Kodeksu cywilnego wskutek zaniechania ustalania wysokości zwyczajowo przyjętych stawek wynagrodzenia z tytułu przechowania pojazdu na parkingu strzeżonym na terenie powiatu [...], jak również powiatów ościennych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie jest całkowicie pozbawione podstaw tak faktycznych, jak i prawnych, a postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności pominięto przedłożony przez niego materiał dowodowy w postaci dokumentów źródłowych dokumentujących konieczne wydatki związane z dozorem nad pojazdami, które poniósł w okresie sprawowanie dozoru. W sposób całkowicie dowolny ustalono kwotę wynagrodzenia za dozór sprawowany nad pojazdem - w oparciu o stawki za dozór, które zostały ustalone w oderwaniu od materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz w sposób wybiórczy zestawiając stawki odpowiednie dla parkingów strzeżonych jak i niestrzeżonych, co ewidentnie spowodowało zaniżenie przyjętej stawki za przechowanie roweru z ewidentnym pokrzywdzeniem skarżącego.

Całkowicie niezrozumiałym jest powołanie się przez organy na wytyczne sądu administracyjnego wskazujące, że organ powinien skierować zapytanie do przedsiębiorców prowadzących parkingi strzeżone na terenie Powiatu C. oraz na terenie powiatów ościennych. Nie jest jasne, dlaczego organ odwoławczy wskazał, iż w sposób prawidłowy stawka została ustalona. Co więcej, Kolegium zdaje się nie rozumieć powołanej przez siebie w uzasadnieniu podstawy prawnej, tj. art. 863 k.c, bowiem jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2014r. (sygn. akt I OSK [...]) organ stosując art. 863 k.c. winien zastosować metodę porównania, która pozwala na określenie wysokości wynagrodzenia na poziomie stawek innych podmiotów prowadzących tego rodzaju działalność - czyli podmiotów wyłącznie prowadzących parkingi strzeżone na terenie Powiatu C. jak i powiatów ościennych. W ocenie skarżącego organ ustalając wynagrodzenie za dozór pominął całkowicie okoliczność jak kształtowała się wysokość wynagrodzenia innych podmiotów wykonujących podobne zadania. Niesłusznie posłużył się również stawką abonamentową za przechowywanie pojazdów do 3,5 t., po czym dokonał karkołomnych zabiegów w celu uzasadnienia pomniejszenia tak uśrednionej stawki pięciokrotnie.

Wszystkie wskazane okoliczności przemawiają za przyjęciem tezy, że organy w sposób całkowicie dowolny określiły stawkę za dozór nad pojazdem.

Skarżący kwestionował również stanowisko organów w zakresie ustalenia "koniecznych wydatków". Zaznaczył, że dołożył najdalej idącej staranności przedkładając materiał dowodowy wskazujący na rodzaj i wysokość koniecznych wydatków związanych z prowadzeniem dozoru nad pojazdami znajdującymi się na parkingu w okresie od 2006 do 2013 r. Zwrócił też uwagę, że siedziba i główna lokalizacja jego przedsiębiorstwa znajduje się w Cz., natomiast przedłożone dowody na poniesione koszty mają wyłączny związek z prowadzeniem parkingu strzeżonego w miejscowości C.. Nawet samochody służące skarżącemu do prowadzenia działalności gospodarczej parkowane są na terenie siedziby przedsiębiorstwa. Jako całkowicie bezzasadne uznał twierdzenia, że koszty związane z funkcjonowaniem parkingu, w tym koszty ochrony parkingu, utrzymania psów, zatrudnienia pracownika, czy też koszty mediów zużywanych w czasie dozorowania przedmiotowych pojazdów nie stanowią koniecznych wydatków poniesionych przez skarżącego w związku ze sprawowanym dozorem.

Zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom organu, z art. 102 § 2 u.p.e.a. nie wynika obowiązek podania przez dozorcę konkretnych wydatków poniesionych na dozór konkretnego pojazdu stosownie do warunków i miejsca przechowywania. Jeżeli organ kwestionował przedstawiony materiał dowodowy to stosowne ustalenia winien poczynić sam, będąc jednak związany regułami postępowania dowodowego. Organ winien przeprowadzić z urzędu postępowanie dowodowe i ustalić we własnym zakresie wysokość poniesionych przesz skarżącego kosztów związanych z dozorem pojazdu, np. poprzez powołanie biegłego w celu ustalenia wspomnianych kosztów, jak ma to miejsce w tożsamych sprawach. Tymczasem przedstawiona argumentacja Kolegium prowadzi do wniosku, iż doszło do całkowitego zaniechania wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym. Orzekając zaś w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało wydane w następstwie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016 r., uchylającego wcześniejsze postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2015 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Starosty C. z dnia 6 listopada 2015r. nr [...].

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano m.in., że wydatki konieczne związane z wykonywaniem dozoru muszą być konkretne. Winny nadto odnosić się do danego dozorcy i określonego pojazdu, a z uwagi na to, że art. 102 § 2 u.p.e.a. nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia, należy w tym zakresie odwołać się do art. 836 k.c. Powyższe stwierdzenia przesądzały zatem o sposobie dalszego rozpoznania sprawy.

Sąd wskazał ponadto, że to na dozorcy występującym do organu egzekucyjnego o zwrot wydatków i przyznanie wynagrodzenia za dozór ciąży obowiązek wykazania poniesionych wydatków oraz wskazania trudów związanych ze sprawowaniem dozoru. Nadto, przy określaniu wynagrodzenia należało uwzględniać zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jego warunki, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną dla jego składowania. Dowodzenie tych kwestii należy do dozorcy, albowiem on ma wiedzę w tym zakresie i to on winien przedstawić dowody na okoliczność wysokości poniesionych wydatków, czy udokumentować owe trudy sprawowania dozoru.

W toku prowadzonego postępowania korespondencją z dnia 27 marca 2017 r. organ pierwszej instancji po raz kolejny w niniejszej sprawie wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów wskazujących wysokość poniesionych koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad przedmiotowym pojazdem, przy jednoczesnym wskazaniu ich wysokości oraz sposobu wyliczenia żądanej kwoty, a także sposobu wyliczenia wysokości żądanego za dozór wynagrodzenia i przedstawienia stosownych dowodów w tym zakresie. W odpowiedzi organ otrzymał pismo pełnomocnika strony, z którego treści wynika, że strona zwraca się z żądaniem przyznania zryczałtowanych kwot zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór w wysokościach określonych w tożsamych sprawach przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, to jest 5,46 zł za dobę przechowywania samochodu osobowego o masie do 3,5 t oraz 6,15 zł za dobę przechowywania roweru, motoroweru, bądź motocykla. Pełnomocnik skarżącego wniósł ponadto o dołączenie do akt sprawy i uwzględnienie zgromadzonego na 358 kartach materiału dowodowego, złożonego przez skarżącego w sprawach wraz z pismem z dnia 13 czerwca 2014 r., mającego stanowić udokumentowanie poniesionych przez dozorcę kosztów przechowywania wszystkich pojazdów przechowywanych na prowadzonym w ramach wykonywanej przez siebie działalności gospodarczej parkingu.

Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że skarżący nie przedstawił i nie wykazał konkretnych kosztów wykonywanego dozoru nad powyżej wskazanym pojazdem. W ocenie Sądu "wykazanie" konkretnych kosztów dozoru nad danym pojazdem nie jest równoznaczne z przedstawieniem różnych dokumentów związanych z kosztami prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Przedstawione przez skarżącego materiały dowodowe - jak słusznie przyjęły organy orzekające – obrazowały bowiem koszty poniesione przez skarżącego w związku z prowadzeniem całości działalności gospodarczej. W konsekwencji dowody te uniemożliwiają wyodrębnienie i wyszczególnienie kosztów związanych wyłącznie z dozorowaniem ruchomości na prowadzonym parkingu, nie mówiąc już o wyodrębnieniu kosztów dozorowania wyłącznie ruchomości zabezpieczonych w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Z kolei ustalenie przez organ należności z tytułu sprawowanego dozoru wymagało posiłkowania się w tym zakresie przepisem art. 836 k.c., regulującym stosunek prawny przechowania, jako że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalenia wysokości wynagrodzenia za przechowanie rzeczy. Przepis ten stanowi, że jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Zatem w świetle treści przytoczonego przepisu i braku udokumentowania przez skarżącego rzeczywistych kosztów poniesionych na dozór pojazdu, zadaniem organów było ustalenie w oparciu o przepis art. 836 k.c. odpowiedniego wynagrodzenia dla skarżącego, przy uwzględnieniu faktu, że skoro wysokość wynagrodzenia nie została określona w umowie albo w taryfie, a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie, to dozorcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte.

Ustalenie wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach wymagało zatem porównania cen stosowanych na innych parkingach, z uwzględnieniem zakresu obowiązku przechowawców (dozorców) i okoliczności towarzyszących przechowaniu, takich jak miejsce przechowania, jego warunki, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający zachowanie jego właściwości.

Dokonując wyliczeń słusznie zaaprobowanych przez organ odwoławczy organ pierwszej instancji posłużył się uzyskanymi w toku postępowania szczegółowymi informacjami na temat wysokości przyznawanego przez inne organy egzekucyjne wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym i nieodebranych przez osoby uprawnione w ustawowym terminie przed dniem 21 sierpnia 2011 r. oraz wysokości przeciętnego wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach, stanowiącego podstawę ich wyliczenia. Co nadto istotne, organ pierwszej instancji uwzględnił również informację uzyskaną ze strony innego przedsiębiorcy, prowadzącego płatny parking dla pojazdów w miejscowości Chojnice, w kwestii obowiązujących abonamentów miesięcznych za parkowanie pojazdów.

Co oczywiste, nie można było przy ustaleniu stawki za przechowywanie pojazdu najbardziej zbliżonej do rzeczywiście obowiązującej w danych stosunkach oprzeć się na wysokości stawek wynikających z uchwał rady powiatu, o których mowa w art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Stawki te, jak wykazywano wcześniej, odnoszą się bowiem do podmiotów będących właścicielami pojazdów w chwili usunięcia ich z drogi, i jako takie nie mają waloru wiążącego wobec organów orzekających. W realiach rozpatrywanej sprawy nie było również możliwe wyliczenie wysokości wynagrodzenia w oparciu o uśrednioną stawkę umówioną pomiędzy organem pierwszej instancji a skarżącym w kolejnych latach sprawowania dozoru (2009 – 2012).

Sąd podziela stanowisko organów, że przechowywany pojazd z racji swojej niskiej wartości oraz niewielkich rozmiarów nie stwarzał szczególnych trudności w zabezpieczeniu oraz narażony był na niewielkie ryzyko kradzieży. Z tego względu, jego dozorowanie nie wymagało ze strony dozorcy użycia kosztownych środków technicznych celem jego zabezpieczenia.

Należy zwrócić uwagę, że organ pierwszej instancji podejmując stosowne czynności wyjaśniające nie uzyskał informacji odnośnie wysokości wynagrodzeń miesięcznych za dozór i parkowanie ruchomości w postaci roweru bądź motoroweru. Przedmiotowa okoliczność uzasadniała w ocenie Sądu przyjęcie do wyliczenia wynagrodzenia za dozór wysokości przeciętnego wynagrodzenia za parkowanie pojazdu w postaci samochodu osobowego, a następnie odniesienie otrzymanej kwoty do zakresu obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszących przechowaniu, warunków sprawowana pieczy, wielkości miejsca niezbędnego do przechowywania jak i wielkości i wartości ruchomości w postaci roweru.

Ustalając zatem średnią wysokość wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach za parkowanie samochodu osobowego na parkingu organ zasadnie uwzględnił wynikające z uzyskanych w toku postępowania odpowiedzi stawki abonamentów miesięcznych.

W rozpatrywanej sprawie organy orzekające w sposób zasadny wzięły zatem pod uwagę okres sprawowania dozoru jako czynnik determinujący rodzaj miarodajnej do porównania opłaty i zasadnie dokonały ustaleń co do przyjętego w danych stosunkach wynagrodzenia za przechowanie pojazdu w oparciu o stawki abonamentowe.

Wyliczenie średniej z zebranych wartości, pozwalało na określenie przeciętnej wysokości wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach na poziomie 111,24 zł brutto za miesiąc parkowania samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t. Za trafne należy uznać przyjęcie przez organy wobec wynagrodzenia za przechowywanie roweru współczynnika 1/5 wynagrodzenia z tytułu przechowywania samochodu. Oczywisty jest bowiem związek między wielkością przechowywanego przedmiotu i nakładem pracy i trudnością w sprawowaniu dozoru. Przyjęty współczynnik jest adekwatny do różnicy między samochodem osobowym i rowerem w kontekście wynagrodzenia za ich przechowywanie.

W związku z tym, iż pojazd objęty wnioskiem skarżącego był przechowywany (dozorowany) na prowadzonym przez niego parkingu przez dłuższy okres czasu, zasadnym było oparcie się na stawkach opłat miesięcznych (abonamentowych). Kalkulacja tych opłat uwzględnia bowiem czas przechowywania pojazdu. Stawki dobowe są właściwe wówczas, gdy umowa jest bardziej okazjonalna, trwająca przez krótki czas nieoznaczony. W przypadku jedynie kilkudniowego przechowywania pojazdu związane z tym opłaty są wyższe, bo nie gwarantuje stałego zysku. W sytuacji zaś, gdy pojazd jest przechowywany przez dłuższy okres, co ma zawsze miejsce w przypadku przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (okres minimum 6 miesięcy), opłaty z tego tytułu są niższe. Składowanie takiego pojazdu nie wymaga bowiem zajęcia większej powierzchni ani przestrzeni manewrowej, gdyż pojazd nie jest w dowolnej chwili odbierany, a to wymaga zapewnienia stałego dostępu i odpowiedniej drogi dojazdowej oraz szerokości miejsca postojowego. Zajmowanie miejsca przez dozorowany pojazd można uznać za równoznaczne ze stałym parkowaniem, podobnie jak wykupienie abonamentu na parkingu, przy czym "abonamentowe" parkowanie nie jest równoznaczne z ciągłą rotacją, a raczej ze stałym zajmowaniem miejsca i strzeżeniem.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, wbrew zarzutom skargi, że w sprawie wynagrodzenie za dozór pojazdu ustalone zostało w sposób prawidłowy. Do przyjęcia takiego trybu ustalania wskazanej należności skłania treść art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 836 k.c.

Sąd uznał ponadto za niezasadne zarzuty odnoszące się do naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Wbrew argumentacji zawartej w skardze nie można uznać, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy naruszyła art. 7, art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, czy art. 80 k.p.a. Nie naruszono zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 7, 8, 11 i 12 k.p.a. Również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści powołanych przepisów wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej podejmuje niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zbiera i rozpatruje cały materiał dowodowy oraz ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepisy te statuują m.in. zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznaczają. one organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Powyższe reguły zostały w rozpoznawanej sprawie zachowane.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie postanowienia naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.