Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 881/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 10 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1.uchyla uzasadnienie zaskarżonej decyzji od słów: "Odnosząc się w dalszej kolejności" (strona 5 decyzji) do słów "stosownym orzeczeniem sądowym" (strona 6 decyzji) oraz w części "jak też pośrednio w kwestii braku przesłanek do zwolnienia od jej uiszczania" (strona 6 decyzji); 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego J. D. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 maja 2017 r. Wójt Gminy, na podstawie m.in. art. 107 ust. 5b, art. 103 ust. 2, art. 64, art. 62 ust. 2, art. 61 ust. 1-3, art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 59 ust. 1, art. 8 ust. 3-4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), zobowiązał J. D. do wnoszenia opłaty za pobyt ojca – J. D. w Domu Pomocy Społecznej [...] w S., ustalając tę odpłatność w wysokości 319,50 zł miesięcznie.

Ustalono, że J. D. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej [...] w S. i ustalono odpłatność za pobyt w ww. domu. Jego dochód nie pozwala na zaspokojenie w pełnej wysokości kosztów pobytu w DPS , tym samym obowiązek ten przechodzi na syna J. D.

Ustalono, że dochód na osobę w rodzinie J. D. przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. 1542 zł (514 zł x 300%) i tym samym kwalifikuje go do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, mając na uwadze, że 300% kryterium dochodowego w przypadku strony i rodziny stanowi kwotę 4.626 zł (514 zł x 3 osoby x 300%). Na tej podstawie organ ustalił wysokość opłaty stanowiącej różnicę pomiędzy dochodem rodziny a ww. kryterium dochodowym, stosownie do treści art. 61 ust. 2 ww. ustawy w wysokości 319,50 zł. Kwota dochodu rodziny, pozostająca po wniesieniu opłaty, nie będzie niższa niż 1 542 zł (514 zł x 300%) na osobę w rodzinie.

Pismem z dnia 31 marca 2017r. przesłano J. D. projekt umowy o ustaleniu wysokości opłaty w kwocie 319,50 zł miesięcznie. Skarżący nie wyraził zgody na partycypację w kosztach odpłatności za pobyt ojca w DPS oraz wniósł o zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego, powołując się na art. 1441 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Organ wyjaśnił, że wskazany przepis ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy jest uregulowaniem odrębnym od przepisów ustawy o pomocy społecznej. W świetle przedstawionych dokumentów nie było podstaw do całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej na mocy art. 64a, bowiem sąd ograniczył ojcu władzę rodzicielską, a nie jej pozbawił. Ponadto rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Przed skonkretyzowaniem tej wartości nie jest możliwe wydanie decyzji na podstawie art. 64 ww. ustawy.

J. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że powinien zostać zwolniony z obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania ojca w DPS.

Decyzją z dnia 10 lipca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie m.in. art. 64, art. 62 ust. 2, art. 61 ust. 1-3, art. 60 ust. 1-2,

art. 59 ust. 1, art. 8 ust. 3-4 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało zaskarżoną decyzją w mocy. Kolegium stwierdziło, że w/w decyzja nie budziła zastrzeżeń w kwestii podstawy prawnej ustalania odpłatności. Organ I instancji prawidłowo ustalił jej wysokość, jak i dochód J. D.

Odnośnie braku zwolnienia strony z opłat na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej organ wskazał, że przepis ten ma charakter uznaniowy. W ocenie Kolegium okoliczności sprawy nie pozwalały na zastosowanie tego przepisu, na co pośrednio wskazał też organ I instancji dokonując oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, z zastosowaniem przesłanek wymienionych w pkt 1 -4 tego artykułu oraz ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych. Częściowe lub całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 64 ustawy o pomocy społecznej jest uprawnieniem, nie obowiązkiem właściwego organu. Zatem leży w granicach uznania administracyjnego właściwego organu. W uzasadnieniu badanej decyzji organ przywołał wskazany przepis, co zdaniem Kolegium oznacza, że objął swą analizą także możliwość skorzystania z tego przepisu, jednak podstaw do zwolnienia nie dostrzegł.

Dokonując ponownej oceny wniosku strony o zwolnienie od opłat w trybie odwoławczym Kolegium nie znalazło podstawy do innego rozstrzygnięcia, niż wydane. Podano, że podstawy do zwolnienia od opłat nie daje art. 144 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W tym kontekście, mimo podnoszonej argumentacji dotyczącej stosunku strony do ojca , Kolegium poddało analizie sytuację finansową i dochodową rodziny mając na uwadze art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Jakkolwiek sytuacja finansowa strony nie jest łatwa, to jednak osiągane dochody pozwalają na ustalenie spornej opłaty. Od ustalenia opłaty nie zwalnia też zakres obowiązków strony dotyczących potrzeb rodziny, uwzględniając osiągane dochody z dwóch źródeł zatrudnienia.

J. D. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił naruszenie:

̶ art.7 i 77 k.p.a. oraz art.19 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, w zw. z art. 64 ustawy o pomocy społecznej, poprzez:

• zaniechanie przeprowadzenia postępowania o zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, w trybie art. 64 ustawy o pomocy społecznej oraz zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na ocenę, czy zachodzą przesłanki do w/w zwolnienia (art.77 k.p.a.) przez organ I instancji na skutek błędnego uznania, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może nastąpić dopiero po ostatecznym określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt, skonkretyzowanej w przedmiotowej decyzji,

• błędne uznanie przez SKO, że organ I Instancji, w związku z tym, że przywołał przepis art. 64 ustawy o pomocy społecznej w uzasadnieniu decyzji, to również "objął swą analizą także możliwość skorzystania z tego przepisu, jednak podstaw do zwolnienia nie dostrzegł". Wniosek taki SKO wysnuło wbrew jednoznacznemu stwierdzeniu organu I Instancji, że przeprowadzenie postępowania w kierunku zwolnienia z opłaty uznaje na tym etapie za przedwczesne oraz bez analizy kompletu akt sprawy i bez wskazania konkretnych dokumentów i ustaleń, które pozwalałyby na przyjęcie takiego wniosku;

• zaniechanie przez Kolegium przeprowadzenia pełnego postępowania w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, w trybie art. 64 ustawy o pomocy społecznej, poprzez zgromadzenie materiału dowodowego pozwalającego na ocenę, czy zachodzą przesłanki do w/w zwolnienia (art.77 k.p.a. z zw. z art.19 ustawy o SKO) lub przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpoznania;

̶ art.7, art. 10, art. 28, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. oraz art.19 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz w zw. z § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej, poprzez zaniechanie przez organy przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego (wysłania zapytań do USC, ZUS, rejestru PESEL) i zebrania materiału dowodowego (oświadczeń o dochodach, wywiadu środowiskowego), w odniesieniu do wszystkich zstępnych ojca, w celu pełnego ustalenia kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłat w trybie art. 61 ust. 1 u.p.s., mimo przesłanek wskazujących na udzielanie przez J. D. co najmniej niepełnej informacji w składanych przez niego oświadczeniach, co doprowadziło do pominięcie przez oba organy w przedmiotowym postępowaniu M. D., na rzecz której J. D. został zobowiązany do alimentacji i będącej najprawdopodobniej jego rodzoną córką, a zatem również stroną przedmiotowego postępowania;

̶ art.64 u.p.s. w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 103 st.2 u.p.s., oraz § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do braku uwzględnienia rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego wynikających z jego oświadczenia o dochodach, pomniejszanych poprzez rozliczne zobowiązania (kredyt, koszty nauki dziecka) przy obliczaniu opłaty za pobyt w DPS, pomimo ustalenia istnienia w/w zobowiązań i wnioskowania przez zobowiązanego o zwolnienie go z opłaty oraz brzmienia przepisów ustawy o pomocy społecznej, nakazujących, przy orzekaniu o obciążeniu opłatą za pobyt, uwzględniać nie tylko dochód, ale również możliwości zobowiązanego (art. 103) i innych okoliczności wymienione w art.64 u.p.s.;

̶ art. 10 k.p.a. poprzez:

• brak poinformowania strony przez organ I Instancji o możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji,

• nie przeprowadzenie przez organ II Instancji postępowania dowodowego w kierunku zaistnienia przesłanek zwolnienia z opłaty w trybie art. 64 u.p.s.,

̶ art. 9 i 11 k.p.a. poprzez wprowadzenie w błąd strony co do możliwości podnoszenia argumentacji dotyczącej przesłanek zwolnienia z opłaty przed wydaniem zaskarżonej decyzji przez organ I Instancji i co do samego faktu przeprowadzenia takiego postępowania wyjaśniającego, na etapie wydawania decyzji w I instancji i rzekomego zanalizowania przesłanek zwolnienia przez organ I instancji ;

̶ art. 64 pkt 2 u.p.s. w zw. art.7 k.p.a. w zw. art. 144 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, poprzez uznanie przez organy, że przepisy prawa pomocy społecznej, jako kompleksowe uregulowanie nie dają możliwości zastosowania przepisu art. 144 1 k.r.i.o. w postępowaniu administracyjnym, gdy tymczasem podstawą zwolnienia z opłaty (również całkowitego), mogą być m.in. uzasadnione okoliczności, a wobec jedynie przykładowego ich wyliczenia w ustawie (użyto tu zwrotów: "w szczególności" i "zwłaszcza"), nie ma przeszkód by za taką uzasadnioną okoliczność uznać również sprzeczność żądania alimentów z zasadami współżycia społecznego, tym bardziej, że przy rozstrzyganiu spraw administracyjnych należy brać pod uwagę również interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej).

Zdaniem skarżącego przepisy prawa pomocy społecznej nie mogą być interpretowane w całkowitym oderwaniu od pozostałych przepisów formułujących obowiązki alimentacyjne. Wskazując na pismo Rzecznika Praw Dziecka podano, że - w przypadku ustalenia obowiązku alimentacyjnego przez sąd, alimenty stawałyby się dochodem osoby skierowanej do domu pomocy społecznej, z których może być potrącana opłata za pobyt w domu pomocy społecznej do wysokości 70% dochodu, jednak w dalszym ciągu organ administracji miałby wówczas prawo domagania się od osób wymienionych w art. 61 ust. u.p.s. pozostałej części opłaty. Skarżący wskazał też, że również przepisy wykonawcze do ustawy o pomocy społecznej powinny wziąć pod uwagę fakt, że kryterium dochodowe, które wyznacza koszty utrzymania zobowiązanego (1542 zł), na poziomie niecałej połowy kosztów utrzymania pensjonariusza DPS (3275 zł) jest społecznie niesprawiedliwe (szczególnie w sytuacji niezgodności prawa do alimentacji z zasadami współżycia społecznego).

Skarżący podniósł także, że jego ojciec był praktycznie nieobecny w jego życiu. Sam nie dopełniał względem niego obowiązku alimentacyjnego, a obecnie nie pamięta nawet jego daty urodzenia i od kilkunastu lat nie utrzymuje z nim, czy wnukiem żadnego kontaktu. Zasada prawdy obiektywnej, wbrew stanowisku organów, zdaniem skarżącego, nie tylko pozwala, ale wręcz nakazuje ustalenie przez organ orzekający, czy w takim przypadku, nie zachodzą: "uzasadnione okoliczności" z art. 64 pkt.2 u.p.s. do zwolnienia go z opłaty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uznał, że jej rozstrzygnięcie jest prawidłowe, natomiast część jej uzasadnienia jest wadliwa.

W sprawie nie było sporne, że ojciec skarżącego, J. D., został uznany za osobę, której, zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz.U.z 2016 r., poz. 930 ze zm., zwanej dalej "ustawą") , przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy , obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

W myśl art. 61 ust. 2 ustawy , opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Niesporne w sprawie też było , że opłata wnoszona przez J. D. za pobyt w domu pomocy społecznej nie była wystarczająca do pokrycia jego kosztów pobytu w tym domu.

Skarżący J. D. , będący zstępnym J. D., nie zawarł z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej umowy, ustalającej wysokość wnoszonej przez niego opłaty za pobyt J. D. w domu pomocy społecznej w myśl art. 103 ust. 2 ustawy. Podkreślenia wymaga, że obowiązek wnoszenia opłaty kreuje nie umowa, o jakiej mowa w tym przepisie, ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy. Zauważyć przy tym należy, że "zawarcie umowy przewidzianej w art. 103 ust. 2 u.p.s. ma na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b u.p.s." ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 62/14 , publ. CBOSA).

Z uwagi na to, że skarżący, powołując się na fakt, że ojciec nie interesował się nim , nie uczestniczył w jego życiu i nie łożył na jego utrzymanie sprzeciwiał się ponoszeniu jakichkolwiek opłat za jego pobyt w domu pomocy społecznej , Wójt Gminy zobowiązał skarżącego do ponoszenia takiej opłaty – w wysokości 319,50 zł miesięcznie - w wydanej decyzji administracyjnej.

Organ ten prawidłowo ustalił wysokość opłaty w oparciu o art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy, mając na uwadze właściwie ustaloną wysokość dochodów rodziny skarżącego oraz wysokość kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Decyzja ta w sposób prawidłowy została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.

Wbrew zarzutom skargi ustalenie wysokości opłaty nie mogło uwzględniać zobowiązań skarżącego – kredytów i kosztów nauki dziecka, bowiem wskazany przepis ustawy uzależnia wysokość opłaty od dochodów, nie zaś od ponoszonych wydatków czy rzeczywistych możliwości finansowych. Przepis art. 103 ustawy, przywoływany przez skarżącego wskazuje co prawda na to, że przy ustalaniu opłaty bierze się pod uwagę wysokość dochodów i możliwości (małżonka czy zstępnych), jednak przepis ten ma zastosowanie w przypadku ustalania wysokości opłaty w drodze umowy i to wówczas, gdy wysokość opłaty przewyższa minimalne obciążenia, jak wskazał w przywołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny. Pogląd ten podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Tak więc organy w wydanych decyzjach prawidłowo ustaliły wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej , którą powinien uiszczać skarżący.

Zarzuty skargi koncentrowały się głównie na twierdzeniu, że po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym skarżący powinien być zwolniony z opłaty na podstawie art. 64 ustawy.

Przepis ten stanowi, że osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Organ pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym określeniu wysokości opłaty miesięcznej, a przed skonkretyzowaniem tej wartości nie jest możliwe wydanie decyzji na podstawie art. 64 ustawy.

Organ odwoławczy natomiast dokonał omówienia tego przepisu i - po przeanalizowaniu sytuacji finansowej i dochodowej skarżącego uznał, że zwolnienie skarżącego z opłaty na podstawie art. 64 ustawy nie jest możliwe. Organ odwoławczy , wbrew wyraźnemu stanowisku organu pierwszej instancji, że rozważanie zastosowania art. 64 ustawy jest przedwczesne stwierdził, że organ pierwszej instancji pośrednio wypowiedział się w tej kwestii i że organ odwoławczy w trybie odwoławczym dokonał "ponownej" oceny wniosku strony o zwolnienie od opłat.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku ( tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. , sygn. akt I OSK 649/16).

Tak więc dopiero po prawomocnym ustaleniu opłaty może być prowadzone odrębne postępowanie w przedmiocie zwolnienia z opłaty.

Stanowisko organu pierwszej instancji jest wobec tego , w tym zakresie, prawidłowe. Organ odwoławczy natomiast nie tylko wadliwie uznał, że konieczne jest rozważenie przesłanek z art. 64 ustawy w niniejszym postępowaniu, ale też wbrew wyraźnemu stanowisku organu pierwszej instancji uznał, że przesłanki te zostały rozważone także przez ten organ.

W konsekwencji Sąd nie mógł zaaprobować uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w części dotyczącej możliwości zwolnienia skarżącego z przedmiotowej opłaty. Rozważania te są co najmniej przedwczesne i nie zostały poprzedzone nie tylko prawidłowo przeprowadzonym w tym zakresie postępowaniem przed organem pierwszej instancji, ale także przed zajęciem stanowiska przez ten organ. Usunięcie wskazanych wyżej nieprawidłowości wymagało wyeliminowania przez Sąd części uzasadnienia decyzji organu odwoławczego z obrotu prawnego.

Chybione w ocenie Sądu są , wobec powyższego, zarzuty skargi koncentrujące się na naruszeniu przepisów postępowania w związku z niewłaściwym przeprowadzeniem postępowania w zakresie możliwości zwolnienia skarżącego z opłaty, albowiem postępowanie takie powinno być – ewentualnie - przeprowadzone odrębnie na skutek wniosku skarżącego w tym przedmiocie.

Sąd nie podzielił też pozostałych zarzutów skargi, w tym dotyczących "społecznie niesprawiedliwych" uregulowań prawnych w kwestii ustalania wysokości opłaty.

Nie było też podstaw do postawienia skutecznie zarzutu organom orzekającym w niniejszej sprawie , że nie wysłały zapytań do USC, ZUS lub rejestru PESEL w celu ustalenia, czy J. D. ma jeszcze inne dzieci poza skarżącym. Przepisy nie nakładają na organy obowiązku tego rodzaju czynności poszukiwawczych . J. D. w tej kwestii jednoznacznie oświadczył, że ma jednego syna i nie ma innych dzieci. Fakt, że raz stwierdził, że jest rozwiedziony, a raz - że jest wdowcem, nie stanowił podstawy do kwestionowania przez organy udzielonej przez niego informacji na temat ilości dzieci. Sam skarżący również nie ma wiedzy dotyczącej tego, ile dzieci ma jego ojciec. Przedłożona przez niego dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym decyzja ZUS z dnia 14 listopada 1977 r., skierowana do M. D., a dotycząca przyznania od J. D. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. D. została przez skarżącego uzyskana w październiku 2017 r., czyli już po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy. Co więcej - skarżący nie wie, czy decyzja ta dotyczy w istocie córki jego ojca, ani też nie wskazał żadnych innych, dotyczących tej osoby, danych.

Wobec powyższego zarzuty skargi kierowane pod adresem organów , dotyczące braku poczynienia przez nie prawidłowych ustaleń w kwestii osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt J. D. w domu pomocy społecznej są bezzasadne.

W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w części wskazanej w punkcie 1 wyroku.

W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę, jako bezzasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.( pkt 2 wyroku).

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.