Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1159/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 2, art. 7 ust. 1, art. 18 ust. 1, 2, 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 184, art. 183, art. 174, art. 177, art. 3 par. 1, art. 135, art. 145, art. 133
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 695/15 w sprawie ze skargi L.W. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 605/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę L.W. (Skarżący, Skarżący kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r.

Wyrok Sąd I instancji wydał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniach od 2 do 4 lipca 2014 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni i w zakresie programu rolnośrodowiskowego, podczas których stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na pomniejszenie płatności.

Po rozpatrzeniu posiadanego materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [.] decyzją z dnia [.] lutego 2015 r. nr [.] orzekł o przyznaniu płatności bezpośrednich w pomniejszonej wysokości na rok 2014.

W wyniku rozpatrzeniu odwołania, w którym Skarżący zarzucił organowi przeprowadzenie nieprawidłowych obmiarów działek, Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w [.] decyzją z dnia 24 kwietnia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podkreślono, że w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy. Inspektorzy terenowi podczas kontroli stwierdzili nieprawidłowości, którym przypisano następujące kody pokontrolne:

(-) zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, w związku z czym zastosowano kod nieprawidłowości DR13 +;

(-) zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, w związku z czym zastosowano kod nieprawidłowości DR13;

(-) stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania - kod nieprawidłowości DR52;

(-) granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, w związku z czym zastosowano kod nieprawidłowości DR50;

(-) stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania, w związku z czym zastosowano kod nieprawidłowości DR53;

(-) nie stwierdzono deklarowanej uprawy, stwierdzona uprawa należy do tej samej grupy upraw, co roślina deklarowana w związku z czym zastosowano kod nieprawidłowości DR6

Zdaniem organu odwoławczego inspektorzy terenowi stwierdzili na działce A, AC, AG, B, BG, C, ED, FD, G, JJ powierzchnię mniejszą niż deklarował to producent we wniosku. Podkreślono, że wyniki z kontroli na miejscu zawarte w protokole z kontroli zostały konkretnie i jednoznacznie udokumentowane. Z materiału fotograficznego wynika, że działki rolne A, AG, JJ położone są w bezpośrednim sąsiedztwie terenu leśnego, gdzie w następstwie sukcesji nastąpiło zwiększanie obszaru lasu. Z kolei w odniesieniu do działki rolnej B nie stwierdzono zadeklarowanej uprawy pszenżyta ozimego, na działce rolnej G nie stwierdzono zadeklarowanej uprawy pszenicy jarej, zaś na działce C nie stwierdzono zadeklarowanej uprawy ziemniaka jadalnego.

Ponadto względem części działek stwierdzono kod nieprawidłowości DR50, co oznacza, że częściowo były one położone na gruntach niezadeklarowanych, poza działką referencyjną, co skutkuje redukcją powierzchni tych działek a w konsekwencji nie objęciem ich do płatności. Z kolei w odniesieniu do działek gdzie stwierdzono kod nieprawidłowości DR13 + i – zastosowano kompensacje powierzchni.

Wskazał, że zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm., dalej rozporządzenie nr 1122/2009), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Organ podkreślił, że kontrola odbyła się w obecności Skarżącego, zaś po jej przeprowadzeniu Skarżący nie skorzystał z uprawnień zawartych w art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2012 poz. 1164 ze zmianami, dalej ustawa o płatnościach) i nie wniósł zastrzeżeń do otrzymanego raportu z kontroli. Odwołując się do poglądu zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 58/11, organ stwierdził, że nieskorzystanie przez rolnika z tego sposobu pozbawia go możliwości późniejszego zarzucania, iż protokół nie odzwierciedla stanu faktycznego oraz, że ustalenia organu oparte na protokole kontroli są wadliwe. Analizując akta sprawy, organ II instancji nie znalazł podstaw do podważenia wyników kontroli w niniejszej sprawie. Raport z czynności kontrolnych ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a., gdyż został sporządzony przez uprawniony do tego organ i w przypisanej formie, w zakresie powierzonych jemu z mocy prawa zadań, wskazanych w zakresie działania tego organu.

Na powyższą decyzję Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając brak uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku, zastosowanie nieprawidłowej (niedokładnej) metody pomiarów działek zastosowanej podczas kontroli na miejscu, a wobec powyższego błędne zastosowanie kodów nieprawidłowości DR52, DR50, DR13 - oraz nieuwzględnienie i nie wpisanie do protokołu uprawy ziemniaka i ogrodu z warzywami około 15 arów.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 poz. 270 ze zmianami, dalej p.p.s.a.) oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja opiera się na wynikach kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego w dniach 2-4 lipca 2014 r. Wyniki przeprowadzonej kontroli zostały ostatecznie utrwalone w raporcie z czynności kontrolnych z 31 lipca 2014 r. Z raportu tego wynika, że inspektorzy terenowi podczas kontroli stwierdzili nieprawidłowości, którym przypisano następujące kody pokontrolne: DR13 + (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej), DR13 – (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej), DR52 (powiększenie zasięgu pola zagospodarowania), DR50 (granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku), DR53 (zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania), DR6 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy, stwierdzona uprawa należy do tej samej grupy upraw co roślina deklarowana). W szczególności podczas kontroli w terenie została pomierzona powierzchnia użytkowana rolniczo zadeklarowanych działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych. W przypadku działek rolnych AC, E, ED, FD i BG zastosowano kod pokontrolny DR50, oznaczający, iż granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku, co w konsekwencji skutkuje redukcją powierzchni działki rolnej. W zestawieniu zamieszczonym w zaskarżonej decyzji organ przedstawił wyliczenie powierzchni ww. działek, dla których zastosowano kod DR50, wskazując, jaką powierzchnię zajmuje dana działka rolna na poszczególnych działkach ewidencyjnych. W sytuacji, gdy działki rolne oznaczone kodem DR50, są położone częściowo na niedeklarowanych działkach referencyjnych, a więc granice tych działek rolnych wychodzą poza granice odniesienia deklarowanej działki referencyjnej, organ prawidłowo dokonał redukcji powierzchni tych działek rolnych. Przy ustalaniu powierzchni uprawnionej do płatności nie uznano obszarów położonych na działkach ewidencyjnych niezadeklarowanych we wniosku.

Inspektorzy terenowi stwierdzili również, że powierzchnia działek: A, AC, AG, B, BG, C, ED, FD, G, JJ jest mniejsza, niż deklarował to producent we wniosku. Wyjaśniono przy tym, że z materiału fotograficznego wynika, iż działki rolne A, AG, JJ położone są w bezpośrednim sąsiedztwie terenu leśnego, gdzie w następstwie sukcesji nastąpiło zwiększanie obszaru lasu. Z kolei w odniesieniu do działki rolnej B nie stwierdzono zadeklarowanej uprawy pszenżyta ozimego, na działce rolnej G nie stwierdzono zadeklarowanej uprawy pszenicy jarej, zaś na działce C nie stwierdzono zadeklarowanej uprawy ziemniaka jadalnego. W związku z tym, że łączna powierzchnia zadeklarowana we wniosku do płatności JPO wynosiła 15,68 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wynosiła do powyższej grupy 14,79 ha, różnica powyższych powierzchni, tj. 0,89 ha jest powierzchnią zawyżoną, co stanowi 6,01%.

Sąd I instancji uznał, że nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty dotyczące nierzetelnego przeprowadzenia czynności kontrolnych. Sporządzony w sprawie Raport z czynności kontrolnych spełnia wymogi formalne określone w art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.

Pokreślił, że kontrola na miejscu odbyła się w obecności Skarżącego. Skarżący podpisał protokół nie zgłaszając uwag do jego treści, nie skorzystał też z przysługujących mu uprawnień i nie wniósł zastrzeżeń do otrzymanego raportu z kontroli. Nie podważał, zatem ani sposobu przeprowadzenia kontroli, ani jej wyników. Jak słusznie wskazywał organ odwoławczy, skoro Skarżący nie kwestionował bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli jej wyników, nie wniósł zastrzeżeń do raportu z kontroli, to nie może na późniejszym etapie postępowania wskazywać, że sporządzony raport nie odzwierciedla stanu faktycznego, czy też niewłaściwie zostały przeprowadzone pomiary.

Niezasadne są zarzuty dotyczące przekazywania Skarżącemu przez Agencję częściowo wypełnionych wniosków. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, wraz z wnioskiem rolnik otrzymuje instrukcję wypełnienia wniosku, materiał graficzny oraz pismo przewodnie, w którym Agencja informuje, że wniosek został częściowo wypełniony w części dotyczącej danych osobowych, działek ewidencyjnych oraz działek rolnych z prośbą o sprawdzenie aktualności powyższych danych, ich ewentualne uzupełnienie, czy skorygowanie występujących niezgodności. Działanie organu w tym zakresie znajduje oparcie w art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach. To w gestii rolnika leży zweryfikowanie i uaktualnienie wszelkich danych zawartych we wniosku spersonalizowanym.

Końcowo wyjaśnił, że zasady procedowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy m.in. w postaci płatności JPO zostały w istotny sposób zmodyfikowane stosunku do reguł przewidzianych w Kpa. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy. Poddał ocenie wniosek Skarżącego o przyznanie płatności oraz raporty z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie Skarżącego w 2014 r. Organ odniósł się również do zarzutów przedstawionych przez Skarżącego. Ocena zebranych dowodów jest przekonująca, zgodna z wymogami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w pełni odpowiada wymogom zasady budzenia zaufania do organów Państwa. W decyzji wyjaśniono powody nieuwzględniania argumentacji prezentowanej przez stronę. Podjęte rozstrzygnięcie wynika przede wszystkim z uwzględnienia przez organ wyników przeprowadzonej kontroli i ich analizy w kontekście uprawnienia Skarżącego do uzyskania płatności na rok 2014. Skarżący mając możliwość przedstawienia dowodów na poparcie swojego stanowiska, skutecznie nie podważył tych ustaleń, nie wskazał też dowodów, które zostały pominięte. W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji, nie stwierdził naruszenie prawa.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Skarżący zaskarżając go w całości i w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 1 § 1 i 2 i 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647 -j.t, dalej p.u.s.a.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu drugiej instancji oraz decyzji organu pierwszej instancji w ramach zastosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa, pomimo, iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów:

a) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz.U. 2012 poz. 1164 ze zmianami), które polegało na niezebraniu kompletnego materiału dowodowego i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także dokonaniu wybiórczej oceny zebranych dowodów z pominięciem istotnej jego części to jest:

- pominięcie okoliczności, iż Skarżący otrzymał od organu częściowo już wypełniony wniosek w zakresie danych działek przez niego uprawianych, w tym granic i ich powierzchni, a mając na uwadze, iż Skarżący uprawia tę ziemię od wielu lat, złożył wniosek na podstawie danych z ewidencji gruntów oraz nigdy wcześniej nie zostały stwierdzone nieprawidłowości tego rodzaju, Skarżący mógł pozostawiać w przekonaniu o zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym jego deklaracji złożonej we wniosku, co mogło mieć wpływ na ustalenie braku jego winy w tym postępowaniu i możliwość odstąpienia od pomniejszenia płatności zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009;

- pominięcie okoliczności, iż organ w żaden sposób nie wykazał, iż wraz z wnioskiem Skarżący otrzymał instrukcję wypełnienia wniosku, materiał graficzny i pismo przewodnie zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, a z uwagi na brak przesłuchania przez żaden organ (a także przez Sąd) osoby Skarżącego okoliczności te pozostały niewyjaśnione, co mogło mieć wpływ na ustalenie stopnia winy Skarżącego;

- pominięcie okoliczności, iż Skarżący nie był obecny przy całej kontroli (co wynika z raportu), a informacja o możliwości wniesienia zastrzeżeń do raportu kontroli jest niewidoczna w całym piśmie, zawarta na stronie czwartej raportu wśród szeregu innych informacji na dole strony i zajmujące niecałe 1/10 strony, doręczona bez żadnego pisma przewodniego w tym zakresie oraz bez wskazania informacji, jakie skutki dla Skarżącego będzie miało niewniesienie zastrzeżeń, co doprowadziło do niewystarczającego poinformowania Skarżącego o przysługującym mu prawie i spowodowało pominięcie tej informacji przez Skarżącego przy analizie raportu kontroli, mając na uwadze, iż Skarżący jest osobą starszą i nie miał profesjonalnego pełnomocnika, jak również nie miał wiedzy, jakie skutki powoduje niewniesienie wyżej wymienionego zastrzeżenia i nie miał wiedzy, że może o takie informacje wystąpić zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach;

- pominięcie przez Sąd okoliczności, iż organy administracji nie uwzględniły w postępowaniu administracyjnym okoliczności, iż stan prawny działek uprawianych przez Skarżącego, ich granice, a także granice upraw deklarowane przez Skarżącego nie zmieniły się przez ostatnich kilkanaście lat, a wyniki kontroli organu w tym zakresie różnią się diametralnie od ustalonych przez organ w poprzednich latach albowiem wobec przedmiotowych działek organ nigdy wcześniej nie stwierdził nieprawidłowości wyższych niż 0,03 ha jak również nigdy wcześniej nie stwierdził nieprawidłowości o kodzie DR50 - granice upraw wykraczają poza granice działki, a w tym wypadku różnica wyniosła 0,69 ha, co powinno prowadzić do wykonana dodatkowych pomiarów i weryfikacji uprzednio dokonanych pomiarów i weryfikacji uprzednio dokonanych, celem upewnienia się co do stwierdzonych nieprawidłowości;

- pominięcie przy wykonywaniu kontroli metodą GPS ukształtowania terenu oraz warunków atmosferycznych, co przy wykonywaniu kontroli metodą GPS ma znaczenie dla jej wyników, a także wskazanie różnych tolerancji pomiaru dla różnych działek, podczas gdy tolerancja pomiaru dla urządzenia, którym wykonywano pomiar CHCX20 ma tolerancję pomiaru 0,75 m, co w konsekwencji mogło doprowadzić do błędów w pomiarach granic działek i przesunięcia ich granic nawet o 7 m w porównaniu do lat poprzednich, z pominięciem części obszaru upraw Skarżącego, które organ uznał za leżące poza granicami (kod DR50);

- pominięcie okoliczności, iż organy administracji nie przesłuchały Skarżącego i nie ustaliły czy Skarżący miał świadomość i wiedzę o możliwych nieprawidłowościach przy deklarowaniu obszaru działek we wniosku, ale ustaliły, iż nieprawidłowości wskazywane przez organ powstały z jego winy, co w konsekwencji miało wpływ na przyjęcie przez organ wniosku, iż nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od zastosowania pomniejszeń z uwagi na fakt, iż wszelkie nieprawidłowości nie wynikały z winy Skarżącego zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009;

b) art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach, które polegało na pominięciu okoliczności, iż organy nie pouczyły Skarżącego w czasie trwania postępowania administracyjnego o jego prawach w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego to jest o przepisach art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach, co w konsekwencji doprowadziło do braku wiedzy Skarżącego, o tym, iż na jego żądanie organ może mu udzielić niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i naprawienia błędów, co w konsekwencji doprowadziło do bierności Skarżącego i nieuczestniczenia przez niego w postępowaniu administracyjnym;

c) art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, które polegało na pominięciu przez Sąd okoliczności, iż organy nie pouczyły Skarżącego w czasie trwania postępowania administracyjnego o jego prawach w czasie trwania postępowania administracyjnego to jest o w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, co w konsekwencji doprowadziło do braku wiedzy Skarżącego, o tym, iż na jego żądanie organ zapewni mu czynny udział w każdym stadium postępowania oraz, iż na jego żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwi mu wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów, co w konsekwencji doprowadziło do bierności Skarżącego i nie uczestniczenia przez niego w postępowaniu administracyjnym;

co w konsekwencji naruszało zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

2) art. 134 § p.p.s.a. w związku z art. 62 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. sprowadzający się do stwierdzenia, iż Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice, mimo że w przedmiotowej sprawie powinien to uczynić w szczególności mając na względzie konieczność wyjaśnienia i rozważenie wątpliwości dotyczących przeprowadzonych kontroli, ustalenie istnienia lub nieistnienia winy Skarżącego i ustalenia przyczyn powstania nieprawidłowości wskazanych przez organ administracji, a także naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 2 - 4 ustawy o płatnościach w zakresie szczegółowo opisane w pkt 1 w niniejszej skargi.

Ponadto zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego to jest:

1. art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od stosowania zmniejszenia z uwagi na złożenie przez Skarżącego wniosku zgodnie ze stanem faktycznym a wszelkie nieprawidłowości nie wynikały z winy Skarżącego;

2. art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 57 ust. 3 w związku z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza o 6,0176 ha powierzchnię stwierdzoną, co doprowadziło do pomniejszenia kwoty płatności przysługującej Skarżącemu, podczas gdy Skarżącemu przysługuje płatność pełnej wysokości, a nieprawidłowości są wynikiem błędnych pomiarów organu;

3. art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niewystarczającym i nienależytym poinformowaniu Skarżącego o przysługującym prawie do złożenia zastrzeżeń do raportu kontroli.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Organ nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach, której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega, więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest, bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Należy zauważyć, że w sprawie, w której skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

Zarzutem w zawartym w pkt 1) w petitum skargi kasacyjnej objęto art. 1 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a., które mają charakter przepisów ustrojowych. Do ich naruszenia może dojść, gdyby Sąd I instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w rozpoznanej sprawie. Ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z art. 1 p.u.s.a. lub art. 3 p.p.s.a. zakresowi kontroli działalności administracji publicznej. Jednocześnie zauważyć należy, art. 1 p.u.s.a. składa się z dwóch jednostek redakcyjnych (dwóch paragrafów) dlatego niezrozumiały jest zarzut naruszenie art. 1 § 3 p.u.s.a., żaś normy z art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. są normami o charakterze wynikowym, które regulują jeden ze sposobów rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Zarzuty naruszenia tych przepisów mogą zostać skuteczne sformułowane jedynie łącznie z zarzutami wskazującymi na konkretne naruszenia przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że ustawa o płatnościach w art. 3 ust. 2 ma regulacje odmienne od przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zawartych w rozdziale 2 działu I. Zgodnie, bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast art. 3 ust. 2 pkt 1, 2, 3 i 4 tej ustawy stanowi, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania: 4) zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepis art. 81 kpa nie stosuje się.

Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie, z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Ustawodawca w art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach ograniczył też stosowanie zasady informowania stron przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Co też istotne w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, nałożono na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązki przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążono obowiązkami udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Tym samym w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., co oznacza, że to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ administracji, zasadniczo, zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności (por. wyroki NSA: z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 344/11, z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11, dostępne na stronie: www.orzecznictwo.nsa.gov.pl).

Za nieuzasadnione uznać należy zarzuty wskazujące, że rozbieżności w wielkości działki rolnej a ewidencyjnej wynikają z tego, iż Skarżący kasacyjnie składając wniosek o przyznanie płatności w systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. oparł się na danych z wypisu z ewidencji gruntów.

Zagadnienie dotyczące wzajemnej relacji pomiędzy działką rolną zgłoszoną przez rolnika do płatności a działką ewidencyjną w obrębie, której usytuowana jest działka rolna było już wielokrotnie analizowane w orzecznictwie NSA. Zważyć należy, co wynika z orzecznictwa sądowego, że pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że jest ona wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Tak wyznaczony obszar gruntu nie pokrywa się znaczeniowo z decydującą dla celów płatności powierzchnią działki rolnej, rozumianej, jako zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw.

Podstawową różnicą pomiędzy działką ewidencyjną a rolną jest, iż ta pierwsza służy celom ewidencyjnym i informacyjnym, zaś działka rolna istotna jest dla celów zidentyfikowania konkretnych upraw i przyznawania płatności. Nie można skutecznie wywodzić z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej w oparciu o przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego, powierzchni działek rolnych, które jako zupełnie inna kategoria pojęciowa, nie są odnotowywane w takiej dokumentacji ewidencyjnej (por. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., II GSK 990/09). Z przepisów ustawy o płatnościach wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że powierzchnię działki rolnej ustala się w sposób autonomiczny wobec powierzchni ustalonej na potrzeby ewidencji gruntów, która to ewidencja służy odmiennym celom (por. E. Kremer, glosa do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 295/07, opubl. ZNSA 2009, nr 1, s. 158 i nast.). W konsekwencji przyjmuje się, że nie można uznać braku wiedzy rolnika w sytuacji, gdy zadeklarowana przez niego powierzchnia działki rolnej jest niezgodna z rzeczywistością (por. m.in. wyroki NSA: z 18 listopada 2010 r., II GSK 990/09, z 14 października 2010 r., II GSK 875/09, z 20 grudnia 2011 r., II GSK 1310, baza orzeczeń nsa.gov.pl).

Kwestia zgłoszonych do płatności działek i ich powierzchni określa ciężar finansowy wnioskowanej pomocy, więc ubiegający się o pomoc producent wskazując powierzchnię do płatności, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem tylko on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Dodatkowo należy pamiętać, że wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru i te właśnie dane poddać kontroli administracyjnej. Nie może, zatem dziwić pogląd organów zaaprobowany zaskarżonym wyrokiem, co do tego, iż w realiach niniejszej sprawy nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 pozwalający na odstąpienie od obowiązku zmniejszenia lub wykluczenia wsparcia unijnego w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości niezawinionych przez rolnika, gdyż stwierdzone uchybienia wynikają z błędnej deklaracji części gruntów przez Skarżącego. Stwierdzić należy, że to Skarżący kasacyjnie, jako podmiot domagający się pomocy na podstawie ustawy jest obowiązany wykazać okoliczności uprawniające do otrzymania tej pomocy. Zatem to on ma przedłożyć organowi stosowne dokumenty na poparcie swoich uprawnień, dokładając przy tym należytej staranności, aby wskazane we wniosku okoliczności odpowiadały rzeczywistości, mając świadomość, że organy ARiMR dysponują instrumentami pozwalającymi stwierdzić prawidłowość przedstawionych danych.

Podanie przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności powierzchni gruntów zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów nie oznacza, że wniosek został złożony poprawnie. Producent rolny, składając wniosek o płatności bezpośrednie, winien wskazać w nim stan faktyczny użytkowanych rolniczo przez siebie gruntów (zarówno odnośnie powierzchni upraw, jak i ich rodzaju), nie zaś opierać się wyłącznie na danych zawartych w ewidencji gruntów. Nie można uznać, iż powołując się jedynie na wypełnienie wniosku na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów wnioskodawca nie jest winny nieprawidłowości (por. wyroki NSA z 14 października 2010 r., II GSK 875/09).

Z regulacji zawartej w art. 25 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach na Agencji ciąży obowiązek dostarczenia rolnikowi, który ubiegał się o płatności w poprzednim roku, formularz wraz z materiałem graficznym, o którym mowa w art. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 73/2009. Wniosek jaki otrzymuje rolnik jest częściowo wypełniony w części dotyczącej danych osobowych, działek ewidencyjnych oraz działek rolnych a do wniosku dołączona jest instrukcja jego wypełnienia. Rolnik zobowiązany jest zweryfikować aktualności tych danych albowiem to on ponosi merytoryczną odpowiedzialność za wniosek, także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Nie może odpowiedzialności za nieprawidłowe wypełnienie wniosku przerzucać na organy. Prowadząc działalność gospodarczą rolnik winien zachowanie staranności w działaniach związanych z podejmowanymi czynnościami skoro czyni to zawodowo i na własny rachunek. Dlatego brak należytej staranności Skarżący kasacyjnie nie może skutecznie tłumaczyć niewidocznym pouczeniem o możliwości wniesienia zastrzeżenia do otrzymanego raportu z czynności kontrolnych, podeszłym wiekiem czy też brakiem profesjonalnego pełnomocnika.

Stosownie do dyspozycji art. 7 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1, 2 i 4 ustawy o płatnościach, płatności są przyznawane corocznie, dlatego ubiegający się o ich przyznanie winien każdorazowo (w każdym roku) złożyć prawidłowo wypełniony wniosek, który jest podstawą przyznania płatności. Każdy wniosek jest przedmiotem odrębnej oceny organu decydującego o przyznaniu płatności. W związku z tym argument, że organy w przypadku działek Skarżącego kasacyjnie nigdy wcześniej nie stwierdziły nieprawidłowości wyższych niż 0,03 ha, jak również nigdy wcześniej nie stwierdziły nieprawidłowości o kodzie DR50 nie jest argumentem, który może podważyć prawidłowość ustaleń dokonanych w czasie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego w dniach 2 do 4 lipca 2014 r. w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r.

Jako niezasadny należy uznać zarzut wykorzystania przy pomiarach działek Skarżącego odbiornika GPS CHCX20. W świetle art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Wytyczne techniczne służb Komisji Europejskiej odnoszą się do korzystania z technik globalnego systemu nawigacji satelitarnej, nie wskazując jednak konkretnych modeli GPS kwalifikujących się do wykorzystywania w procesie kontroli. W toku kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego pomiarów dokonano przy pomocy odbiornika CHCX20 o tolerancji pomiaru 0,75 m. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Skarżący na żadnym etapie postępowania nie przedstawił własnego dowodu podważającego wiarygodność dokonanych przy użyciu odbiornika GPS pomiarów. Jego wywody stanowią jedynie polemikę z ustaleniami organów. W świetle art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach to do niego należało przedstawienie dowodów na poparcie tezy o nieprzydatności odbiornika GPS, którymi posługiwali się kontrolerzy do dokonywania pomiarów działek rolnych. Jest to o tyle istotne, że Skarżący, kwestionując pomiary wykonane przez upoważnionych i wyspecjalizowanych pracowników przy pomocy legalnego sprzętu, w zasadzie nie przedstawił merytorycznego uzasadnienia sugerowanych uchybień. Ponadto jak trafnie stwierdził Sąd I instancji "...kontrola na miejscu odbyła się w obecności Skarżącego. Skarżący podpisał protokół nie zgłaszając uwag do jego treści, nie skorzystał też z przysługujących mu uprawnień i nie wniósł zastrzeżeń do otrzymanego raportu z kontroli. Nie podważał, zatem ani sposobu przeprowadzenia kontroli, ani jej wyników. Jak słusznie wskazywał organ odwoławczy, skoro Skarżący nie kwestionował bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli jej wyników, nie wniósł zastrzeżeń do raportu z kontroli, to nie może na późniejszym etapie postępowania wskazywać, że sporządzony raport nie odzwierciedla stanu faktycznego, czy też niewłaściwie zostały przeprowadzone pomiary."

Zauważyć nadto należy, że różne wyniki tolerancji pomiarów różnych działek wynikają ze sposobu jej obliczania. Bez względu na zastosowaną technikę i metodę pomiaru, tolerancja pomiaru, obliczana jest jako iloczyn obwodu działki rolnej i szerokości strefy buforowej wokół granic działki rolnej, zgodnie z wzorem: Tolerancja [m2] = obwód działki rolnej [m] * szerokość strefy buforowej [m]. Dlatego zarzuty kierowany w tym zakresie jest niezasadny.

Jak wyżej już wskazano w sprawach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonych w szczególności przepisami ustawy o płatnościach. Uregulowania wynikające z przepisów art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach modyfikuje również zasadę stosowania art. 9 k.p.a. Zgodnie z powyższymi przepisami zasadę informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) ograniczono jedynie do udzielania stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. W podobny sposób ograniczono zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Organ został, bowiem zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie, przy czym jednocześnie wyłączono stosowanie art. 81 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika, aby organy nie udzieliły Skarżącemu stosownych informacji, o które się zwracał, czy też uniemożliwiły mu udziału w którymkolwiek ze stadiów toczącego się postępowanie. Dlatego też niezasadne są zarzuty zawarte w punkcie 1) b) i c) petitum skargi kasacyjnej.

Chybiony jest także zarzut zawarty w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że autor skargi zarzuca naruszenie art. 134 p.p.s.a. bez wskazania, którą z 2 jednostek redakcyjnych tego artykułu Sąd I instancji naruszył. Z treści zarzutu i uzasadnienie skargi kasacyjnej wywieść można, że autor miał na myśli naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. Dla skuteczności zarzutu kasacyjnego opartego na przepisie art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wykazać, iż Sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) czy też z przekroczeniem granic danej sprawy lub, że w okolicznościach tej sprawy sąd powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, jak i że zaniechanie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

Zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. powiązany został z art. 62 pkt 1 p.p.s.a. Treść art. 62 pkt 1 p.p.s.a. wskazuje na techniczny charakter przepisu i z tego względu nie może stanowić podstawy żądania przez stronę uzupełnienia materiału dowodowego, chyba, że chodzi o czynności, które leżą w gestii przewodniczącego wydziału lub wyznaczonego sędziego. Uchybienia dotyczące trybu przygotowania do rozprawy uregulowanego w art. 62 pkt 1 p.p.s.a. nie mogą być uznane za istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 22.11.2007 r., II OSK 1544/06, LEX nr 506978). Ponadto przepis art. 62 pkt 1 p.p.s.a. nie może stanowić podstawy przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym. Określa on, bowiem uprawnienia przewodniczącego wydziału, które mają charakter organizacyjno-formalny (wyrok NSA z 12.03.2015 r., I OSK 1095/13, LEX nr 1675985). Kompetencje do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów posiada sąd stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a.

Zauważyć należy, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego. Kontrolą sądu administracyjnego objęte są, bowiem kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Na podstawie wskazanego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające, ale wyłącznie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Podkreślić należy, że przepis powyższy, jako stanowiący odstępstwo od zasady wynikającej z art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może być interpretowany rozszerzająco, nie może być stosowany w sprzeczności z celem, do którego powołano sądy administracyjne, a więc kontroli działalności administracji. Przepis ten nie daje, także podstaw Sądowi I instancji do przeprowadzenia dowodów osobowych, w związku, z czym zarzut nieprzesłuchania przez Sąd I instancji Skarżącego uznać należy za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze zgodzić należy się z Sądem I instancji, że organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały zgromadzony materiał, w tym także odniosły się do zarzutów przedstawionych przez Skarżącego. Dokonana ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest trafna, logiczna, zgodna z wymogami wiedzy i doświadczenia życiowego. W toku całego postępowania Skarżący nie przedstawił dowodów uzasadniających jego stanowisko, które mogłyby podważyć prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ, podniesione zarzuty stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów i ich oceną dokonaną przez Sąd I instancji.

Autor skargi kasacyjnej w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż nie zachodzą przesłanki do odstąpieniaod zastosowania zmniejszenia z uwagi na złożenie przez Skarżącego wniosku zgodnego ze stanem faktycznym a wszelkie nieprawidłowości nie wynikały z winy Skarżącego.

Przede wszystkim wskazać należy, że tak postawiony zarzut nie kwestionuje argumentacji przedstawionej w decyzji organu odwoławczego i zaakceptowanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, nie zwalcza przeprowadzonego wywodu, a jedynie podnosi, że Skarżący w sposób prawidłowy zgłosił działki do przedmiotowej płatności. W związku z tak sformułowanym zarzutem, przy jednoczesnym nieskutecznym zakwestionowaniu przez Skarżącego kasacyjnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zarzut ten jest nieusprawiedliwiony.

Powtórzyć, zatem należy, że w realiach niniejszej sprawy nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 73 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 pozwalający na odstąpienie od obowiązku zmniejszenia lub wykluczenia wsparcia unijnego w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości niezawinionych przez rolnika, gdyż stwierdzone uchybienia wynikają z błędnej deklaracji Skarżącego części gruntów. Wskazać należy, że to Skarżący, jako podmiot domagający się pomocy na podstawie ustawy jest obowiązany wykazać okoliczności uprawniające do otrzymania tej pomocy. Zatem powtórzyć należy, że to on ma przedłożyć organowi stosowne dokumenty na poparcie swoich uprawnień dokładając przy tym należytej staranności, aby wskazane we wniosku okoliczności odpowiadały rzeczywistości mając świadomość, iż organy ARiMR mogą zweryfikować prawidłowość przedstawionych danych. Na Skarżącym kasacyjnie ciąży także obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od obowiązku zmniejszenia płatności w oparciu o art. 73 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009, czego nie uczynił.

Zarzuty zawarte w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej prowadzą w istocie do kwestionowania ustaleń i ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy, w tym prawidłowości przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie Skarżącego i sporządzonego na jej podstawie raportu z czynności kontrolnych oraz przyjętych na jego podstawie wniosków prowadzących do zmniejszenia kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014. Natomiast w rozpoznawanej sprawie organy ARiMR ustaliły, co zostało zaaprobowane przez Sąd I instancji, że ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią deklarowaną a kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, stwierdzone nieprawidłowości i zastosowanie współczynnika korygującego Skarżący winien otrzymać pomniejszona płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014. Skoro różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wyniosła 0,89 ha ( a nie 6,0176 ha jak twierdzi autor skargi kasacyjnej), co stanowi 6,0176 % (a zatem ponad 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej), to zgodnie z przywołanym przez Sąd I instancji art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009 powoduje to, że kwota, jaka miała być przyznana została pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotność stwierdzonej różnicy. Takie okoliczności faktyczne w zakresie powierzchni i stanu zadeklarowanych działek wynikają, jak podkreślił Sąd orzekający przede wszystkim z ustaleń organów potwierdzonych wiarygodną dokumentacją. Przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia, co do rzeczywistej powierzchni działek kwalifikowanych do płatności znajdują swoje uzasadnienie poprzez odwołanie się do zebranego materiału dowodowego, który stanowi dokumentacja fotograficzna oraz protokoły kontroli. Jak wyżej wskazano autor skargi kasacyjnej uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, kwestionuje ustalenia faktyczne. Skoro Skarżący kasacyjnie nie zdoła skutecznie zarzucić Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, wyżej wskazany zarzut naruszenia prawa materialnego uznać należy za niezasadny. Bowiem zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można skutecznie kwestionować ustaleń stanu faktycznego.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie doszło do naruszenia art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach polegającym na nienależytym poinformowaniu Skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia zastrzeżenia do raportu kontroli. Bezspornym w sprawie jest, że otrzymany przez Skarżącego raport z czynności kontrolnych na stronie czwartej zawierał pouczenie o możliwości zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba, że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli zgłosił umotywowane zastrzeżenie, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, którego sporządziła. W związku z tym należy stwierdzić, iż organy wypełniły obowiązek poinformowania Skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia zastrzeżeń do otrzymanego raportu kontroli. Jeszcze raz należy wskazać, że przepisem art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach zmodyfikowano obowiązki organów administracji wynikające z art. 9 k.p.a., co za tym idzie Skarżący nie może przerzucać na organy odpowiedzialności za niepodjęcie działań zmierzających do ochrony własnych interes.

Z powyższych względów stwierdzając, że zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i materialnego nie mają uzasadnionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.