Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 586/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 50, art. 51 ust. 1 pkt. 2, art. 71 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: par. 110
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 pat. 1 pkt. 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500,- (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń składowych na inwentarskie w budynku stodoły położonej na działce nr [...] w Ch. nr [...], gm. P.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu zostało wszczęte w dniu [...] grudnia 2010 r., po przeprowadzonych w dniach [...] września oraz [...] grudnia 2010 r. oględzinach nieruchomości. Podczas ich trwania ustalono, że zmiana sposobu użytkowania obiektu nastąpiła około 21 lat temu, a obecny właściciel nie posiada dokumentów świadczących o legalności dokonanej zmiany funkcji. Jednocześnie właściciel nieruchomości przedłożył kopie złożonego wniosku w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [...] dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania pomieszczeń części szopy i części stodoły na pomieszczenia inwentarskie. Organ wskazał następnie, że z uwagi na okres dokonania zmiany sposobu użytkowania w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy obowiązujące do dnia 31 maja 2004 r. I tak, zgodnie z art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu na dzień 30 maja 2004 r. w przypadku zmiany sposobu użytkowania konieczne było stosowanie przepisów art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Wyjaśniono przy tym, że stan zgodny prawem, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, w przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, należy utożsamiać ze stanem określonym w art. 71 ust. 1 przed zmianą lub z warunkami określonymi w art. 71 ust. 2 powyższej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2004 r. Tym samym art. 32 ustawy Prawo budowlane należy stosować odpowiednio, co oznacza, że organ nadzoru budowlanego może żądać wypełnienia obowiązków m.in. w zakresie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. przedstawienia ważnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego. W ocenie organu, wyjaśnienie kwestii zgodności przedmiotowej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń budynku stodoły z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego (wobec braku dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) ma istotne znaczenie dla sprawy i dalszego toku postępowania. Ponieważ dalsze prowadzenie i zakończenie przedmiotowego postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, postępowanie zawieszono w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł D. K., właściciel sąsiedniej nieruchomości.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r. Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie podtrzymując w całości stanowisko zajęte przez organ I instancji.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 322/11, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] stycznia 2011 r.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy przyjąć, że zmiana sposobu użytkowania części budynku stodoły jako pomieszczeń inwentarskich miała miejsce w latach 70-tych i 80-tych ub. wieku. W dacie podjęcia użytkowania niezgodnego z przeznaczeniem budynku kwestię zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia regulował art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 stosuje się odpowiednio. Równocześnie w decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1, właściwy organ mógł nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Jak wyjaśniono, przepis powyższy znajdywał zastosowanie w przedmiotowej sprawie, co wynikało wprost z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 888).

Następnie Sąd zwrócił uwagę, że przepis art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r., należało rozumieć w ten sposób, że w okolicznościach zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez pozwolenia, właściwy organ nadzoru budowlanego stosuje środki przewidziane w art. 50, art. 51. tej ustawy dla samowolnego wykonania robót budowlanych oraz w art. 57 ust. 7. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy zobowiązywał organ nadzoru budowlanego do zastosowania procedury określonej przepisami art. 50 ust, 3 lub art. 51 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r. Dopiero w ramach tych procedur, organ nadzoru budowlanego zobligowany był do dokonania oceny, czy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest w tym przypadku wymagana. Jak podniesiono, w świetle art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.) uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy jest potrzebne jedynie dla takich zmian sposobu użytkowania obiektu, które są związane z wykonywaniem robót budowlanych. Stąd dopiero ustalenie czy i jakie roboty budowlane zostały wykonane w celu przystosowania zabudowań do prowadzenia hodowli zwierząt uprawniało organ nadzoru budowlanego do zobowiązania aktualnego właściciela budynków objętych zarzutem samowolnej zmiany sposobu ich użytkowania, do przedłożenia w zakreślonym terminie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej zmiany sposobu użytkowania. Zdaniem Sądu nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, gdy inwestor, który popełnił samowolę budowlaną przed dniem 31 maja 2004 r., znajduje się w sytuacji daleko lepszej od tej, w jakiej znajduje się osoba, która po tej dacie dopuściła się samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Ta lepsza sytuacja faktyczna i prawna takiego inwestora wyraża się w uznaniu, iż postępowanie legalizacyjne uzależnione jest od uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, lecz jednocześnie obowiązek uzyskania takiej decyzji nie zostaje stwierdzony w toku prowadzonego postępowania w drodze postanowienia wydanego przez organ nadzoru budowlanego. W konsekwencji zawieszenie postępowania w sprawie dokonanej zmiany sposobu użytkowania budynku stodoły z pominięciem wydania wcześniej postanowienia o nałożeniu wspomnianego obowiązku spowodowało, że organ nadzoru budowlanego w istocie utracił kontrolę nad tymże postępowaniem, albowiem w tej sytuacji to od woli inwestora zależało czy i kiedy przedłoży niezbędną na tym etapie decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. W uzasadnieniu podkreślono również, że w konsekwencji uchylenia przez Sąd postanowienia o zawieszeniu postępowania organ administracji zobligowany jest przeprowadzić stosowne postępowanie, uwzględniając wskazania wynikające z niniejszego wyroku, a w ramach postępowania organ oceni uzyskaną przez uczestnika postępowania decyzję o warunkach zabudowy.

Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. zobowiązał inwestora – M.W., na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.) do przedłożenia oceny technicznej części budynku stodoły, w której zmieniono sposób użytkowania przeznaczając część pomieszczenia składowego na inwentarskie, gdzie prowadzona jest hodowla trzody chlewnej oraz bydła, w zakresie czy pomieszczenia przeznaczone dla inwentarza mają zapewnione właściwe oświetlenie, prawidłową wymianę powietrza, odprowadzanie ścieków oraz czy zwierzęta są zabezpieczone przez wpływami atmosferycznymi i czy spełnione są wymagania w zakresie bezpieczeństwa pożarowego i ewakuacji zwierząt.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając, że w dniu 14 października 2011 r. dokonano ponownej kontroli przedmiotowej nieruchomości. Podczas jej trwania ustalono, że część budynku stodoły została wydzielona kojcami metalowymi zabetonowanymi w podłodze betonowej, gdzie znajduje się ganek paszowy, wydzielający tym samym część inwentarską w budynku, który zgodnie z dokumentacją budowlaną winien pełnić wyłącznie funkcję składową. Zdaniem organu wykonanie metalowych kojcy oraz ganku paszowego w postaci betonowych koryt nie jest czynnością, której wykonanie wymagałoby uzyskania pozwolenia na budowę (art. 3 pkt. 6, 7, 7a, 12 prawo budowlane). W jego ocenie, czynności jakie zostały wykonane w części stodoły w celu prowadzenia tam hodowli trzody chlewnej nie mogły zostać uznane za wykonanie robót budowlanych.

Równocześnie, na podstawie odpowiedzi udzielonej przez Wójta Gminy P., ustalono, że z uwagi na fakt, że obsada zwierząt jest mniejsza niż 30 DJP, dokonanie zamiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego nie wymagało przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Odnosząc się natomiast do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2011 r., gdzie wskazano, że wymóg uzyskania decyzji o warunkach zabudowy jest niezbędny dla takich zmian sposobu użytkowania obiektu, które związane są z wykonywaniem robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego podniósł, że odstępuje od zobowiązania aktualnego właściciela, do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albowiem wykazane prace w części stodoły nie mieszczą się w definicji robót budowlanych. Wyjaśniono przy tym, że nieruchomość M. W. jest działką o przeznaczeniu związanym z produkcją rolną, podobnie jak graniczące z nim działki sąsiednie. Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego czynności kontrolne przeprowadzone w dniu [...] października 2011 r. wskazały przy tym na konieczność ustalenia czy wydzielona część pomieszczenia stodoły na inwentarską spełnia warunki techniczne dot. pomieszczeń inwentarskich.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., na skutek zażalenia D. K., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] grudnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R., postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. ponownie zobowiązał inwestora M. W., do przedłożenia do dnia 30 kwietnia 2012 r. oceny technicznej części budynku stodoły, wyjaśniając, że wykonanie oceny technicznej jest niezbędne dla określenia parametrów technicznych pozwalających na doprowadzenie budynku stodoły do stanu zgodnego z przepisami.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. inwestora przedłożył ekspertyzę techniczną budynku, sporządzoną przez mgr inż. H. C., w której jako dobry określono stan techniczny fundamentów, ścian zewnętrznych i wewnętrznych, posadzki, konstrukcji nośnej i pokrycia dachu oraz stolarki okiennej i drzwiowej. Wskazano przy tym, że budynek nie posiada instalacji elektrycznej oraz systemu odprowadzania ścieków – zwierzęta są utrzymywana na głębokiej ściółce oraz wyjaśniono, że oświetlenie w budynku jest sztuczne. W konkluzji ekspertyzy wskazano, że dla spełnienia wymogów hodowli zwierząt konieczne jest wykonanie wentylacji nawiewnej i wywiewnej oraz doświetlenie pomieszczeń światłem dziennym.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R., na podstawie art. 71 ust. 3 w związku z art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane w brzemieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r. zobowiązał M. W. do wykonania, w terminie do dnia 28 września 2012 r. robót budowlanych polegających na wykonaniu w części budynku stodoły, położonej na działce nr [...] w Ch. nr [...], wentylacji nawiewnej oraz wyziewnej oraz oświetlenia pomieszczeń zgodnie z wytycznymi ekspertyzy technicznej z dnia [...] kwietnia 2012 r.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższej decyzji inwestor w dniu [...] kwietnia 2012 r. przedłożył ekspertyzę techniczną, do przedłożenia której został zobowiązany postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., a której celem było określenie, czy przedmiotowe pomieszczenie spełnia warunki techniczne określone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie organu nałożone na inwestora obowiązki – wykonanie wentylacji nawiewnej oraz wyziewnej oraz oświetlenia pomieszczeń – umożliwią doprowadzanie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W decyzji wskazano przy tym, że choć zakres wykonanych prac – montaż kojcy do betonowej posadzki oraz wykonanie ganku paszowego w postaci betonowych koryt stanowił czynności, które mogły być uznane za wykonanie robót budowlanych, to jednak w przedmiotowej sprawie nie było konieczności nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane, stwierdził, że inwestor – M. W. wykonał obowiązek określony w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, przeprowadzone w dniu 28 listopada 2012 r. czynności kontrolne ujawniły, że inwestora wywiązał się z obowiązku nałożonego na niego w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, na skutek odwołania D. K. od decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie podzielono pogląd organu I instancji, że inwestor zrealizował nałożony na niego obowiązek wykonania robót budowlanych. Jednakże w ocenie organu odwoławczego odpowiednie stosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r. wykluczało możliwość wydania decyzji o wykonaniu nałożonych na inwestora obowiązków. W przedmiotowej sprawie nie można bowiem zastosować art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Stąd też prowadzone postępowanie, po wykonaniu obowiązków, należało umorzyć.

Skargę na powyższą rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. K. podtrzymując dotychczasowe zarzuty, że inwestor nie zabezpieczył budynku przed wilgocią z podłoża i zalegających odchodów zwierzęcych oraz nie zapewnił odprowadzania ścieków ze stanowisk dla zwierząt do zewnętrznych lub wewnętrznych zbiorników szczelnych. Organom administracji publicznej zarzucono przy tym brak uwzględnienia interesu osób trzecich.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 25 lipca 2013 r. uczestnik postępowania M.W. zwrócił się o oddalenie skargi wskazując na długotrwałość prowadzonego postępowania. Wyjaśnił również, że w przedmiotowych budynkach hoduje się trzodę chlewną, a gnojownica jest odprowadzana do zbiornika oraz sprecyzował, że w jednym budynku jest zbiornik na gnojownicę, a w drugim system utrzymania na głębokiej ściółce, która jest zmieniana co drugi dzień. Organ prowadzi przy tym dwie odrębne sprawy – każdą dla innego budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowanie w przedmiocie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń składowych na inwentarskie w budynku stodoły położonej na działce nr [...] w Ch. nr [...], gm. P.

Jak wskazuje analiza zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, u podstaw powyższego stanowiska leżało stwierdzenie, że choć inwestor dokonał samowolnej zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń stodoły, to jednak w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego wykonał nałożone na niego obowiązki – wykonał roboty budowlane określone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. – a w konsekwencji doprowadził przedmiotowy budynek do stanu zgodnego z prawem. W ocenie Sądu stanowisko powyższe uznać należało za przedwczesne.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 powołanej powyżej ustawy przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 stawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10, Baza NSA).

W przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 322/11, wskazał, że dla prowadzenia postępowania legalizacyjnego niezbędne jest w pierwszej kolejności określenie czy i jakie roboty budowlane zostały wykonane dla przystosowania zabudowań do prowadzenia hodowli zwierząt, w celu ustalenia, czy koniecznym było zobowiązanie inwestora do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania stodoły. Jak bowiem wskazano w uzasadnieniu powyższego wyroku, w świetle art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy jest potrzebne jedynie dla takich zmian sposobu użytkowania obiektu, które są związane z wykonywaniem robót budowlanych.

Organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie administracyjne dokonał w dniu 14 października 2011 r. oględzin przedmiotowej nieruchomości, podczas których ustalono, że część budynku stodoły została wydzielona kojcami metalowymi zabetonowanymi w podłodze betonowej, gdzie znajduje się ganek paszowy, wydzielający tym samym część inwentarską w budynku, który zgodnie z dokumentacją budowlaną winien pełnić wyłącznie funkcję składową. Równocześnie, jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r., mocą którego zobowiązano inwestora M. W., do przedłożenia oceny technicznej części budynku stodoły, wykonane roboty – montaż kojcy do betonowej posadzki oraz wykonanie ganku paszowego w postaci betonowych koryt – mogły być zakwalifikowane jako roboty budowlane, gdyż ich wykonanie spowodowało, że nastąpiła zmiana parametrów użytkowych i technicznych obiektu, który był zaprojektowany jako budynek składowy. Sąd ocenę tą podziela, gdyż niewątpliwie stwierdzony zakres robót budowlanych wypełnia definicję przebudowy określoną w art. 3 pkt. 7a ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którą pod pojęciem przebudowy należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Przyjęcie, że wykonane roboty stanowiły roboty budowlane (przebudowę) w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, powoduje, że za niezrozumiałe uznać należy stwierdzenie organu I instancji, podtrzymane przez organ odwoławczy, że skoro ich wykonanie nie wiązało się ze zmianą sposobu zagospodarowania terenu nie było konieczności nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. W świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 322/11, gdzie wskazano, że uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy jest potrzebne jedynie dla takich zmian sposobu użytkowania obiektu, które są związane z wykonywaniem robót budowlanych, twierdzenie organu, o braku konieczności nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy jest nieuprawnione. Pomija ono bowiem całkowicie ocenę prawną zawartą w powołanym powyżej wyroku, naruszając tym samym przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać również należy, że jednym z celów postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Wniosek powyższy płynie wprost z treści art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień 30 maja 2004 r., a więc w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią powyższego przepisu organ prowadzący postępowanie legalizacyjne jest uprawniony do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Sąd podziela przy tym pogląd, że przywrócenie stanu zgodnego z prawem, to stan, przez który należy rozumieć stan zgodny z obowiązującymi w dacie orzekania przepisami prawa materialnego i wydanymi na ich podstawie przepisami wykonawczymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 324/11, Baza NSA). Oznacza to, że pod pojęciem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem należy rozumieć także jego zgodność z obecnie obowiązującymi przepisami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, skoro przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Co istotne, na okoliczność powyższą zwrócił już uwagę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r.

Problematyka warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki inwentarskie została uregulowana rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). I tak, zgodnie z § 110 pkt. 5 powyższego rozporządzenia w pomieszczeniu przeznaczonym dla inwentarza żywego zapewnić należy odprowadzenie ścieków ze stanowisk dla zwierząt do zewnętrznych lub wewnętrznych zbiorników szczelnych. Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z przedłożonej w dniu 30 kwietnia 2012 r. ekspertyzy technicznej, w budynku objętym niniejszym postępowaniem brak jest odprowadzenia ścieków, a zwierzęta są trzymane na głębokiej ściółce. Okoliczność powyższa została również potwierdzona przez inwestora podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 25 lipca 2013 r., kiedy to M. W. wyjaśnił, że w przedmiotowym budynku hoduje się trzodę chlewną utrzymywaną na głębokiej ściółce, która jest zmieniana co drugi dzień. Prowadząc przedmiotowe postępowanie organ nie zobowiązał jednak inwestora do zainstalowania systemu odprowadzania ścieków ze stodoły, co powoduje, że w obecnym stanie faktycznym przedmiotowa stodoła nie spełnia warunków technicznych, o jakich mowa w rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. Nie można więc mówić o tym, aby była ona zgodna z przepisami prawa, w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane. Ponadto, w przedłożonej ekspertyzie wskazano, że w stodole jest zainstalowane oświetlenie sztuczne. W toku prowadzonego postępowania nie wyjaśniono jednak, czy stodoła jest wyposażona w instalacje i urządzenia elektryczne dostosowane do przeznaczenia pomieszczeń inwentarskich (§ 110 pkt. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie).

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że w Dziale VI Rozdziale 9 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zawarto szczegółowe regulacje dotycząc wymagań przeciwpożarowych dotyczących budynków inwentarskich. Jednakże analiza akt sprawy, w tym przedłożonej w dniu 30 kwietnia 2012 r. ekspertyzy technicznej, nie pozwala rozstrzygnąć, czy budynek stodoły, w którym dokonano samowolnej zmiany sposobu użytkowania, spełnia powyższe wymagania. Organ nie odniósł się bowiem w jakikolwiek sposób do kwestii zabezpieczeń przeciwpożarowych, choć na okoliczność powyższą konsekwentnie zwracał uwagę skarżący. Powoduje to również powstanie wątpliwości, co do możliwości legalizacji obiektu budowlanego – stodoły – w obecnym stanie technicznym.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo uznał, że treść art. 71 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 maja 2004 r., zgodnie z którym w przypadku zmiany sposobu użytkowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, nie daje podstaw do wydania decyzji o jakiej mowa w art. 51 ust. 3 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane, a więc do wydania decyzji stwierdzającej, że inwestor wykonał nałożone na niego obowiązki. Niewątpliwie, w przypadku wykonania obowiązków służących doprowadzeniu obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem prowadzone postępowanie legalizacyjne powinno zostać umorzone. Jednakże opisana powyżej wadliwość prowadzonego postępowania oraz fakt braku spełnienia warunków technicznych, jakim musi odpowiadać przedmiotowy budynek powoduje, że brak było podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania.

Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że organy nadzoru budowlanego dokonały nieuprawnionej oceny, że zakres wykonanych robót budowlanych nie uzasadniał nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto zaniechano dokonania wyczerpującej oceny, czy stan techniczny stodoły odpowiada wymaganiom określonym w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organ I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są w pierwszej kolejności do ustalenia, czy zakres stwierdzonych robót budowlanych uzasadniał nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy oraz czy stodoła spełnia warunki techniczne przewidziane dla obiektów inwentarskich w zakresie odprowadzania ścieków, wyposażenia w instalacje elektryczne oraz wymagań przeciwpożarowych.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.