Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 782/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 234
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 107 par 3, art. 7, art 80, art. 77
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par 1 ust. 1pkt 1 lit a, c, art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] r., znak [...]; II. przyznaje adwokat M. N. - L. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...]zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]., znak:[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania [...] [...] w K. [...] (dalej jako "[...]"), będącemu użytkownikiem wieczystym działki nr ewid.[...], obr. Z. , przywrócenia terenu działki do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce o nr ewid. [...], obręb Z., będącej własnością M. K..

Z akt wynika, że w związku z pismem skarżącej M. K. z [...]. (k.1) postępowanie było prowadzone początkowo przez Wójta [...] w Z. . Skarżąca podnosiła, że od strony [...] przesiąka woda, zalewając jej piwnicę. [...] budując mur oporowy podniósł teren działki, zasypując zawór wodociągu znajdujący się na terenie parkingu [...]. (k.14). W toku tego postępowania organ stwierdził, że w ostatnich latach [...] nie przeprowadzał żadnych prac remontowo – budowlanych na użytkowanej działce. Zostały natomiast przeprowadzone w [...]. przez pracowników tego organu prace remontowe na wodociągu znajdującym się na działce skarżącej. W trakcie tych prac nie stwierdzono uszkodzenia linii wodociągowej, które miałoby wpływ na zalanie budynku mieszkalnego skarżącej. Prace polegały na założeniu dwóch zasuw na wodociągu. Mimo to skarżąca w dalszym ciągu w kolejnych pismach zgłaszała zalewanie jej działki (k. 19) żądając zamknięcia dopływu wody z wodociągu do [...] (k.23) oraz wskazała, że na skutek zamknięcia tego dopływu woda w jej piwnicy przestała wyciekać (k.25). Następnie na jej żądanie został założony wodomierz kontrolny na wodociągu na terenie użytkowanej przez [...] działki, który wykazywał ubytek wody i zwiększanie się stanu licznika na odcinku od zasuwy do [...] jednocześnie jej budynek wciąż był zalewany (k.26).

W związku z tym w dniu [...]. pracownicy Urzędu Gminy zamontowali nową rurę wodną do [...] oraz nowy wodomierz – w dniu następnym tj. [...]. wodomierz został zdemontowany i nie wykazał ubytku wody (k.27). W związku z powyższą awarią polegającą na wycieku wody z sieci wodociągowej do piwnicy budynku mieszkalnego skarżącej, na wniosek Urzędu Gminy Z. zostało jej wypłacone przez ubezpieczyciela odszkodowanie (k.23, 34).

Następnie w piśmie z [...]. (k.35) skierowanym do Wójta [...] w Z. skarżąca podniosła, że jej budynek mieszkalny wciąż jest zalewany wodą od strony [...], nawet w dniu zabierania urządzeń osuszających przez firmę likwidującą skutki awarii, skarżąca zebrała w piwnicy w ciągu doby 30 litrów wody. Nadal jest widoczny wyciek wody z muru oporowego od ul. [...] oraz od strony muru w granicy z jej działką. Wyciek jest widoczny na posadzce w piwnicy i na ścianie budynku, wysięk jest ciągły, niezależnie od pogody. Taki stan rzeczy trwa od [...] r., kiedy [...] wykonał mur oporowy i przeprowadził inne roboty budowlane.

Stan faktyczny i przebieg podejmowanych przez organy na jej żądanie czynności, skarżąca przedstawiła również w obszernym piśmie z tego samego dnia skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z żądaniem podjęcia właściwych decyzji w sprawie (k.37). Skarżąca wskazywała na dokonane przez [...] roboty budowlane, zmianę ukształtowania istniejącej skarpy, wadliwy projekt odwodnienia (drenaż), zmianę gleby (Bank utworzył skarpę z piachu, przez którą woda łatwo przesiąka w głąb do jej piwnicy). Wyjaśniła, że kiedy zamieszkała w budynku mieszkalnym na swojej działce (w [...].), piwnica była sucha, nie było zalewania; przemakanie i zalewanie jej budynku zaczęło się dopiero na skutek robót budowlanych wykonanych przez [...], a następnie nasiliło się w grudniu [...]. w związku z awarią wodociągu na odcinku pod posesją [...].

Powyższe pismo zostało potraktowane przez Kolegium jako ponaglenie, zostało uwzględnione, w związku z czym W. Z. zawiadomieniem z [...]. (k.80) wszczął postępowanie w przedmiocie zmiany stanu wody na działce nr ewid.[...] ze szkodą dla działki nr ewid. [...]. W związku jednak z tym, że stroną tego postępowania była Gmina Z. jako właściciel działki nr ewid.[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyznaczyło postanowieniem z dnia [...]. (k.112) jako organ właściwy do prowadzenia postępowania Wójta Gminy S.. Natomiast decyzją z [...]. W. Z. umorzył postępowanie.

Prowadząc postępowanie Wójt Gminy S. dokonał w dniu [...]. (k.201) oględzin z udziałem skarżącej oraz zlecił sporządzenie opinii biegłemu (opinia wpłynęła do organu [...].), a następnie wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...]. (k.271) o odmowie nałożenia na [...] obowiązku przywrócenia terenu tej działki do stanu poprzedniego na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. (Dz.U. z 2021r., poz.2233), dalej jako "pr. wod." ze względu na to, że spowodowane zmiany stanu wody na działce nr ewid.[...] nie wpływają szkodliwie na działkę skarżącej nr [...].

Organ przedstawił obszernie przebieg postępowania, wskazał, że kwestia naruszenia stosunków wodnych przez [...] [...] była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez W. Z., które zostało zakończone decyzją z [...]., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].

Uzasadniając decyzję odmowną wskazał przede wszystkim na ustalenia dokonane podczas oględzin. Podniósł, że stwierdzono, że działka nr ewid.[...] przed jej zabudową posiadała naturalny skłon w kierunku północno-zachodnim, wprost w kierunku działki skarżącej nr ewid. [...], zaś obecnie spływ wody opadowej ma kierunek wyłącznie południowo-wschodni - na jezdnię ulicy [...]. Na placu pełniącym funkcję parkingu znajduje się studzienka kanalizacyjna, woda opadowa z połaci dachowej odprowadzana jest rurą spustową na wybrukowany plac i swobodnie odpływa na jezdnię ulicy [...] (pod chodnikiem dla pieszych). Odpływa na boki z placu parkingowego, zabezpieczonego wysokim cokołem na murze oporowym. Natomiast na działce skarżącej nr ewid. [...] posadowiony jest podpiwniczony budynek mieszkalny, działka ta zlokalizowana jest na stromym stoku o skłonie w kierunku północno-zachodnim, tuż poniżej działki nr ewid.[...] Działki oddziela wysoki mur oporowy podtrzymujący nasyp ziemny na działce nr [...]. Wzdłuż granicy pomiędzy działkami biegnie utwardzony kostką chodnik o szerokości ok. 2m, stanowiący wejście na działkę nr ewid. [...] z ulicy [...]. Woda opadowa z połaci budynku odprowadzana jest rurą spustową na ten chodnik i wzdłuż ściany budynku spływa swobodnie na chodnik i jezdnię ulicy [...]. Podczas dokonywania oględzin pomieszczenia podpiwnicznego skarżącej nie ujawniono żadnych widocznych śladów przesiąkania wody gruntowej ani na ścianach, ani na posadzce. Piwnica była sucha i nie wykazywała żadnych śladów po zalaniu w wyniku awarii wodociągu.

Organ wskazał, że skarżąca żądała w piśmie z [...]. załączenia pełnej dokumentacji dotyczącej prowadzonych robót budowlanych przez [...] [...] w latach [...]. Organ nie uwzględnił tego żądania, powołując się na treść art. 234 ust. 5 pr. wod., zgodnie z którym postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Dokumentacja, której żąda skarżąca dotyczy czynności, od podjęcia których upłynęło 5 lat, a więc dowody te nie miałyby znaczenia dla sprawy. W konsekwencji organ ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Stwierdził, że w świetle opinii biegłego, choć doszło do zmiany stanu wody na działce nr ewid.[...] poprzez podniesienie poziomu powierzchni terenu i utwardzenie kostką brukową terenu, to jednak ta zmiana nie spowodowała żadnej szkody dla działki skarżącej. W ocenie organu I instancji opinia jest zupełna (kompletna i dokładna), jasna i logiczna. Biegły odniósł się do zasadniczych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jak też do uwag (w 7 punktach) skarżącej zgłoszonych przez nią na piśmie w trakcie oględzin. Zdaniem biegłego, nie zachodzą więc okoliczności wskazujące na potrzebę przywrócenia stanu poprzedniego gruntu działki nr ewid.[...] lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Wnioski zawarte w opinii biegłego są stanowcze, jednoznaczne i nie wymagają uzupełnienia. Organ I instancji podniósł też, że biegły wyraźnie stwierdził, że na działce nr ewid.[...] w ostatnich latach (od [...] r.) nie przeprowadzono żadnych robót, które miałyby wpływ na zmianę stanu wody na gruncie tej działki.

Następnie organ wyjaśnił, że "przesłanką wydania nakazu o przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach sąsiednich jest stwierdzenie, że doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie wskutek działań właściciela tych gruntów oraz, że zmiana stosunków wodnych szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Zmiana stosunków wodnych wiąże się z konkretnym działaniem właściciela gruntów ingerującym w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych. Szkodliwe zaś oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin. Między zmianą stosunków wodnych na gruncie a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie winien zachodzić adekwatny (typowy, przeciętny) związek przyczynowy" (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 877/19).

Kierując się wnioskami opinii oraz analizą zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym dokumentacji zdjęciowej przedstawionej przez skarżącą organ I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zagospodarowaniem działki nr [...] a szkodliwym stanem wody na gruncie działki nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania M. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

W obszernym uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść przepisów, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja, tj. art. 234 ust. 1 pr. wod. Powołując się na wybrane orzeczenia sądów administracyjnych podkreśliło, że pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy; wskazało też na doniosłość opinii biegłego, jaka jest sporządzana w postępowaniu toczącym się na podstawie tych przepisów oraz na jej szczególny charakter dowodowy.

Następnie wyjaśniło, że sprawa była przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. wydaną przez W. Z. o odmowie nakazania [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr ewid.[...]; decyzja ta została utrzymana decyzją Kolegium z dnia [...] r. i jest prawomocna.

Kolegium stwierdziło, że materiał dowodowy został zgromadzony przez organ I instancji w sposób realizujący zasady wyrażone w przepisach art. 7 i 77 k.p.a. Fakt, że skarżąca nie zgadza się z wydaną decyzją i formułuje zarzuty nieznajdujące potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy, nie uprawnia organu odwoławczego do uwzględnienia argumentów odwołania. Kolegium podniosło, że skarżąca od kilku lat, a przynajmniej od [...]., nie dopuszcza istnienia żadnych innych, obiektywnych przyczyn uszkadzania fundamentów i struktury jej budynku, niż te, które zostały przez nią wskazane we wniosku o wszczęcie postępowania. Tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego (i to w obu prowadzonych sprawach przez dwa niezależne od siebie organy oraz biegłych) wynika, że źródłem problemu jest brak odpowiedniej izolacji hydrotechnicznej jej budynku oraz wysoki poziom wód gruntowych, nie zaś jakiekolwiek nieprawidłowe zagospodarowanie wód opadowych na nieruchomości sąsiedniej.

Zdaniem Kolegium, opinia biegłego spełnia wymogi stawiane dokumentom opracowanym w trybie przepisu art. 84 k.p.a., została sporządzona w sposób profesjonalny, rzetelny i obiektywny, po szczegółowej analizie stanu faktycznego oraz niezbędnych badań w terenie.

Kolegium podzieliło ustalenia i stanowisko organu I instancji, że wszystkie działania podjęte na działce nr ewid.[...] korzystnie wpłynęły na zredukowanie ilości wody spływającej na działkę skarżącej. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że oczywistym jest, że wody gruntowe w dalszym ciągu przenikają pomiędzy działkami, jednakże na tę okoliczność posiadacz działki nr ewid.[...] nie ma i nie miał wpływu, ani też nie jest to spowodowane jego działaniem. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że budynek mieszkalny skarżącej, pochodzący z lat [...] ubiegłego wieku nie posiada właściwej izolacji części podziemnych ścian i fundamentów, na które oddziałują wody gruntowe. Okresowo występują zawilgocenia tych części budowli, co jest stanem naturalnym i przyznanym przez skarżącą. Nie jest możliwe przerzucenie odpowiedzialności za ten stan na posiadacza działki nr ewid.[...], a wymaga podjęcia przez skarżącą działań, w wyniku których wykonana powinna być hydroizolacja jej budynku. Tymczasem właśnie tego de facto domaga się skarżąca. Żaden z organów administracji publicznej nie może nakazać użytkownikowi wieczystemu sąsiedniej nieruchomości poniesienia kosztów wykonania izolacji hydrotechnicznej budynku skarżącej. Jedynym podmiotem, który takie koszty ponieść może jest sama właścicielka budynku. Kolegium dodało, że od [...] r. tj. od poprzedniej decyzji w sprawie, nie nastąpiły żadne zmiany, w wyniku których nastąpiłaby zmiana stanu wody na działce nr ewid.[...]

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. K. domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając ich wydanie z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. art. 7, 8, 9 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji art. 234 p.w.

Zarzuciła, że organ:

- oparł się jedynie na dowodzie z opinii biegłego, która jest nierzetelna, niepełna i wybiórcza, celowo nie dołączono do niej pełnej dokumentacji fotograficznej wykonanej przez biegłego w toku oględzin, odzwierciedlającej stan budynku skarżącej, a także stan muru oporowego na działce sąsiedniej,

- pominął wyjaśnienia skarżącej, że jej budynek jest zalewany i podmywany przez wody opadowe przechodzące na jej działkę z działki sąsiedniej, pomimo że wyjaśnienia te znajdują potwierdzenie w złożonej przez skarżącą dokumentacji fotograficznej;

- pominął dowód z dołączonej przez skarżącą dokumentacji fotograficznej, w szczególności przy piśmie z dnia [...] r. oraz z [...] r. zawierającym zastrzeżenia do opinii biegłego, na której to dokumentacji widoczny jest zawilgocony i przesiąknięty wodą mur oporowy usytuowany od strony budynku skarżącej z licznymi pęknięciami, odpadającym tynkiem, zaś parking znajdujący się przy [...] jest usytuowany ponad wskazanym murem oporowym, co umożliwia spływanie wód opadowych po ścianie muru oporowego na działkę skarżącej,

- bezpodstawnie (nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego) przyjął, że do zalewania i podmywania budynku skarżącej dochodzi wskutek braku z jej strony izolacji poziomej i pionowej części podziemnych ścian i fundamentów znajdujących się w zasięgu wód gruntowych, co ponadto jest sprzeczne z opinią biegłego, który stwierdził w niej, że "oględziny pomieszczenia piwnicznego nie wykazały widocznych śladów przesiąków wody gruntowej ani na ścianach, ani na posadzce podłogi",

Dodatkowo podniosła, że jej budynek posiada właściwą izolację, zaś organ bez zweryfikowania bezzasadnie stwierdził brak izolacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji w zakresie ich zgodności z prawem materialnym, jak i procesowym.

Rozpatrując sprawę w takich granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 234 pr. wod. – 1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Przepis ten dotyczy również użytkowników wieczystych, co wynika wprost z art. 17 ust. 1 pkt 1 pr. wod. ("Przepisy ustawy dotyczące właścicieli - stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych (...)").

Istotą postępowania na podstawie przytoczonego przepisu jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości bądź jej użytkownik wieczysty naruszył stosunki wodne na określonym terenie, czy naruszenie to wywołało szkodę na gruntach sąsiednich oraz jakie środki zaradcze można przedsięwziąć, aby te skutki zniwelować bądź przywrócić stan poprzedni. Wydanie decyzji na podstawie powołanego przepisu powinno nastąpić w razie ustalenia, że spowodowana zmiana stanu wód na gruncie szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie, a więc że powoduje szkodę, przy czym pomiędzy dokonaną zmianą a szkodą musi zachodzić adekwatny związek przyczynowo - skutkowy, co oznacza, że szkoda powinna być następstwem dokonanej na gruncie zmiany stanu wód.

Nie budzi wątpliwości, że w sprawach dotyczących naruszenia stosunków wodnych na gruncie podstawowym i koniecznym dowodem jest opinia biegłego, przy czym podlega ona ocenie organu prowadzącego postępowanie, jak każdy inny dowód. Organ ma zatem prawo i obowiązek zbadać, czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna oraz ewentualnie żądać jej uzupełnienia. To obowiązkiem organów, a nie biegłego, jest bowiem precyzyjne ustalenie stanu faktycznego. Dopuszczając dowód z opinii biegłego organ musi mieć na uwadze, że biegły jest powołany wyłącznie do naświetlania i wyjaśniania okoliczności wskazanych przez organ administracji publicznej z punktu widzenia posiadanych przez niego wiadomości specjalnych. Jest on "pomocnikiem" organu w ustaleniu lub ocenie stanu faktycznego, ale to organ, na podstawie wszechstronnie i wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego i na podstawie wszystkich dowodów, a więc nie tylko na podstawie opinii biegłego, ale również oświadczeń stron, wyników oględzin i innych (stosownie do art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) ma ustalić, czy rzeczywiście nastąpiła zmiana stosunków na gruncie i czy ta zmiana spowodowała szkody na gruncie sąsiednim.

W rozpatrywanej sprawie okoliczności te nie zostały należycie wyjaśnione, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji nie spełnia wymagań z art. 107 § 3 k.p.a. Zgromadzone dowody nie pozwalają na niebudzące wątpliwości stwierdzenie, że zarówno właściciel (Gmina Z. ), jak i użytkownik wieczysty ([...] [...] działki nr ewid.[...] nie spowodowali zmiany stosunków wodnych na gruncie w taki sposób, że zmiana ta powoduje zalewanie działki skarżącej nr ewid. [...].

Organ I instancji ustalił stan faktyczny wyłącznie na podstawie wyników oględzin z [...]. oraz wniosków opinii biegłego. Organ natomiast nie odniósł się w ogóle do zastrzeżeń skarżącej do opinii biegłego zgłoszonych w piśmie z dnia [...]. (k.259), ani przed wydaniem decyzji nie przedstawił tego pisma biegłemu celem odniesienia się do tych zastrzeżeń.

Poza tym choć organ wskazał, że uwzględnił zdjęcia przedstawione przez skarżącą, to jednak faktycznie je zignorował. Na zdjęciach tych wyraźnie widać ślady przemakania wody przy fundamencie budynku skarżącej, na chodniku pomiędzy działką skarżącej a działką Gminy Z. użytkowaną przez [...] [...] oraz na murze oporowym (k.213-223.).

Okoliczność tę potwierdziło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując wprost, że rzeczywiście istnieje problem zalewania budynku mieszkalnego skarżącej. Zdaniem Kolegium przyczyną tego jest brak izolacji hydrotechnicznej w tym budynku oraz wysoki poziom wód gruntowych. Argumentacja ta nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Kolegium nie wskazało w ogóle, na podstawie jakich dokumentów/ oświadczeń/opinii doszło do wniosku, że jest to kwestia wadliwej izolacji jej budynku. Całkiem niezrozumiały jest również argument, że przyczyną zalewania budynku skarżącej jest wysoki poziom wód gruntowych. Skarżąca podnosi, że w tym budynku mieszka od [...]. i wcześniej budynek nie przemakał. Organ powinien odnieść się do tego, w szczególności wyjaśnić, czy i z jakich powodów poziom wód gruntowych się podniósł.

Ponadto należy zauważyć, że zarówno biegły, jak i organy skoncentrowali się na ustalaniu skutków robót budowlanych wykonanych na działce nr ewid.[...] przez [...] [...]. Z. natomiast dostatecznego odniesienia się do robót wykonywanych przez Gminę Z. w związku z awarią wodociągu. Prowadząc postępowanie w trybie art. 234 pr. wod. organ powinien uwzględnić wszelkie prace wykonywane na danej działce, które mogły wywołać zmianę stosunków wodnych na gruncie (np. poprzez spowodowanie wzrostu poziomu wód opadowych) i by następnie skierować decyzję do właściwego podmiotu.

Jednym z podstawowych argumentów organów przemawiających za wydaniem w niniejszej sprawie decyzji odmownej było też to, że decyzją z dnia [...] r. W. Z. odmówił nakazania [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr ewid.[...], a decyzja ta została utrzymana decyzją Kolegium z dnia [...] r. i jest prawomocna.

Odnosząc się do tego argumentu należy stwierdzić, że nie jest on wystarczający do wydania obecnie decyzji odmownej. Przede wszystkim do akt niniejszej sprawy nie dołączono tych decyzji, ani dokumentacji (dowodów), na podstawie której decyzje te wydano, nie ma możliwości obecnie zweryfikowania czego one dotyczyły, jakich dokonano w tamtej sprawie ustaleń, a konsekwencji nie można wiarygodnie stwierdzić, że decyzje te zostały wydane w takim samym stanie faktycznym i prawnym, jak obecnie. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że stan faktyczny jest inny, niż w [...]. W aktach znajdują się fotografie, na których widać przeciekanie wody w budynku skarżącej, na chodniku i murze oporowym. Nie ulega wątpliwości, że na przełomie [...]. była awaria wodociągu, a ze zdjęć i oświadczeń skarżącej wynika, że budynek nadal jest zalewany, co organ odwoławczy wprost potwierdza w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; jednocześnie organ nie wyjaśnia, na jakiej podstawie przyjmuje, że zalewanie wynika z braku należytej izolacji budynku skarżącej, ani nie tłumaczy, czy rzeczywiście nastąpił wzrost poziomu wód opadowych (i z jakiego powodu). W związku z tym stwierdzenie przez organy, że wykonanie muru oporowego przez [...] uregulowało kierunek spływu wód opadowych z korzyścią dla skarżącej, nie jest uzasadnione.

Nie można też pominąć, że decyzja z [...]. została wydana przez W. Z., a więc podmiot będący osobą zainteresowaną w sprawie jako właściciel działki nr ewid.[...] Pozostaje do rozważenia, czy ta decyzja w ogóle powinna pozostać w obrocie prawnym (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.).

Oceniając przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające należy też podnieść, że biegły nie brał udziału w oględzinach [...]., choć jego udział w tym dowodzie był uzasadniony ze względu na zarzuty skarżącej. Jednocześnie jego odniesienie się w opinii do uwag skarżącej zgłoszonych na piśmie podczas tych oględzin było niewystarczające. Wskazał on jedynie, że "uwagi dotyczyły: zdegradowania struktury gruntu działki nr [...] nasypem z piasku, ograniczenie dostępu do sieci wodociągowej wykonanym nasypem, niewykonaniem uszczelnienia studzienki (...) i jednocześnie stwierdził, że "uwagi te nie mają związku przyczynowo - skutkowego, który wiązałby stan zagospodarowania działki nr [...] ze stanem wody na działce nr [...]. W związku z tym nie będą przedmiotem dywagacji w niniejszej opinii.". To stanowisko jest lakoniczne i właściwie nic nie wyjaśnia.

Poza tym biegły nie zapoznał się z fotografiami załączonymi przez skarżącą (pismo z [...]., k.213 - 225), nie odniósł się do nich, natomiast powołał się wyłącznie na ustalenia dokonane podczas oględzin [...]., kiedy stwierdzono, że pomieszczenia piwniczne nie wykazały widocznych śladów przesiąków wody gruntowej ani na ścianach ani na posadzce podłogi. Piwnica była wysuszona i nie wykazywała żadnych śladów po zalaniu w wyniku awarii.

Skoro skarżąca konsekwentnie podnosi, że jej piwnica jest zalewana, to organ powinien przeprowadzić kilkakrotnie oględziny jej budynku. Organ I instancji przytoczył trafne stanowisko sądu administracyjnego, że "szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin".

Ponadto Sąd zauważa, że opinia biegłego inż. B. S. nie zawiera żadnych wyliczeń, rysunków, map z rzędnymi oraz obecnymi i poprzednimi kierunkami spływu wód opadowych na spornych działkach. Biegły obszernie przedstawił przebieg postępowania, natomiast jego wnioski i konkluzje nie zostały poprzedzone szczegółową analizą umożliwiającą zapoznanie się z procesem formułowania tych wniosków i konkluzji. Biegły podkreślił w opinii, że kwestia wycieku spod muru oporowego do piwnicy skarżącej została definitywnie zakończona prawomocną decyzją z [...]., co nie należało do jego uprawnień. Jego rolą było wyłącznie wyjaśnienie dzięki wiadomościom specjalnym jak kształtowały się w przeszłości stosunki wodne na spornych działkach przed robotami budowlanymi wykonanymi przez [...] i przed czynnościami związanymi z usuwaniem awarii wodociągu, a jak kształtują się obecnie. Ocena znaczenia decyzji z [...]. (i z [...]. – II instancja) dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy natomiast do organów administracyjnych, a nie do biegłego. Organ ocenia opinię biegłego swobodnie na podstawie zasad wiedzy, nie jest zatem związany tą opinią. Może ją przyjąć, jeśli uzna ją za trafną, ale może ją całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własną, opartą na nauce lub doświadczeniu. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 178 i 179).

Przedstawione powyżej okoliczności świadczą o tym, że w niniejszej sprawie nie zostały należycie wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności, co oznacza, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., a w przypadku Kolegium także art. art. 15, 136 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji co najmniej przedwczesne było wydanie decyzji odmownej na podstawie art. 234 ust. 3 i 5 pr. wod. Choć stosownie do art. 234 ust. 5 pr. wod. - postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt, to zastosowanie tego przepisu jest możliwe tylko po jednoznacznym ustaleniu, czy budynek skarżącej jest zalewany i z jakich przyczyn.

W związku z tym Sąd zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organ przeprowadzi dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu usunięcia stwierdzonych przez Sąd wątpliwości w zakresie stanu faktycznego. Konieczne będzie przeprowadzenie kolejnych (a nawet kilkakrotnych) oględzin oraz odniesienie się przez biegłego do fotografii przedstawionych przez skarżącą, na których widoczne są przesiąknięcia wody do jej budynku, a także do jej zastrzeżeń sformułowanych w piśmie z [...]. (k.199) oraz w piśmie z [...]. Biegły powinien wyjaśnić, czy poziom wód opadowych się zwiększył i co ewentualnie było tego przyczyną. Zbadania wymaga to, czy zalewanie budynku skarżącej (o ile zostanie to jednoznacznie potwierdzone) ma związek z pracami związanymi z usuwaniem awarii wodociągu, wykonaniem muru oporowego, zmianą struktury gruntu działki nr ewid.[...] (skarpa z piachu), czy też wyłączną tego przyczyną jest brak prawidłowej izolacji jej budynku (okoliczność ta wymaga wiadomości specjalnych).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).

Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł, jak w sentencji