Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1540/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1, art. 146 par. 2, art. 200, art. 205 par. 2, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Teza: Plantacją wieloletnią jest plantacja, której okres użytkowania wynosi kilka lat, tj. ponad dwa lata. Interpretacja ta oparta jest na odczytaniu słowa wieloletni, a więc taki, którego wiek jest większy niż rok i dwa lata. Dlatego też w ocenie sądu w wypadku gdyby strona czerpała korzyści z plantacji truskawek przez okres co najmniej trzech lat (okres założonego cyklu produkcyjnego), to taką plantację można uznać za plantację wieloletnią. Zaś szkółki drzewek owocowych nie można uznać, za sad, gdyż taka szkółka nie daje posiadaczowi korzyści z owoców tych drzewek owocowych, tylko da korzyści z ewentualnych sadzonek, dlatego też taką szkółkę należy uznać za plantację wieloletnią.

TEZY

Plantacją wieloletnią jest plantacja, której okres użytkowania wynosi kilka lat, tj. ponad dwa lata. Interpretacja ta oparta jest na odczytaniu słowa wieloletni, a więc taki, którego wiek jest większy niż rok i dwa lata. Dlatego też w ocenie sądu w wypadku gdyby strona czerpała korzyści z plantacji truskawek przez okres co najmniej trzech lat (okres założonego cyklu produkcyjnego), to taką plantację można uznać za plantację wieloletnią. Zaś szkółki drzewek owocowych nie można uznać, za sad, gdyż taka szkółka nie daje posiadaczowi korzyści z owoców tych drzewek owocowych, tylko da korzyści z ewentualnych sadzonek, dlatego też taką szkółkę należy uznać za plantację wieloletnią.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi Z. M. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Z. M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złoty) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez Z. M. (dalej: strona lub skarżący) jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR lub organ) zawarte w piśmie z [...] grudnia 2014r., nr [...] odmawiające przyznania pomocy w zakresie działania 126 "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenia odpowiednich działań zapobiegawczych" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący wnioskiem z [...] sierpnia 2011 r. zwrócił się o przyznanie pomocy w ramach działania 126 "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenia odpowiednich działań zapobiegawczych".

Następnie wniosek strony został uzupełniony zarówno o dokumenty żądane przez organ w wezwaniach, jak również o przesłane samodzielnie. Pismem z [...] marca 2012 r. nr [...] ARiMR odmówiła stronie przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 4 ust. 1 pkt 1b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenia odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r., poz. 877 ze zm., dalej: rozporządzenie z 13 września 2010 r.).

Na skutek złożonego wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 12 kwietnia 2012 r. pismem z [...] czerwca 2012r. poinformowano skarżącego o pozytywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Ponadto pismem z 12 czerwca 2012r. strona złożyła skargę na rozstrzygnięcie ARiMR z [...] kwietnia 2012r. i w wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 sierpnia 2012 r., V SA/Wa 1598/12 umorzył postępowanie sądowe. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku złożenia skargi kasacyjnej strony postanowieniem z 29 listopada 2012 r., II GSK 1859/12 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. Wyrokiem z 12 lutego 2013 r., V SA/Wa 2716/12 WSA w Warszawie uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie ARiMR z [...] marca 2012 r. nr [...].

W międzyczasie pismem z [...] września 2012 r. nr [...] Agencja po ponownej weryfikacji wniosku odmówiła skarżącemu przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 4 ust. 1 pkt 1b oraz § 14 ust. 6 rozporządzenia z 13 września 2010 r.

Po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 24 września 2012 r. i przywróceniu wniosku do ponownego rozpatrzenia Agencja pismem z [...] stycznia 2013 r. nr [...] odmówiła skarżącemu przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 4 ust. 1 pkt 1b oraz § 14 ust. 6 rozporządzenia z 13 września 2010 r.

Po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 17 stycznia 2013 r. i przywróceniu wniosku do ponownego rozpatrzenia Agencja pismem z [...] czerwca 2013r. nr [...] odmówiła skarżącemu przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 13 września 2010 r.

Pismem z 10 lipca 2013r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i dodatkowo pismem z 6 września 2013 r. strona złożyła skargę pismo ARiMR z [...] czerwca 2013 r., nr [...] odmawiające przyznania pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych".

Na skutek rozpatrzenia kolejnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa ARiMR pismem z [...] sierpnia 2013r. przywróciło wniosek do ponownej oceny.

W wyniku ponownej oceny ARiMR pismem z [...] października 2013r. nr [...] odmówiła skarżącemu przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. b w nawiązaniu do §14 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia z 13 września 2010 r.

W dniu 28 października 2013 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący wezwał Prezesa Agencji do usunięcia naruszenia prawa, które zostało rozpatrzone w sposób negatywny pismem z [...] stycznia 2014 r.

W skardze z 20 grudnia 2013 r. do WSA w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu ARiMR z [...] października 2013 r. i uznanie, iż przysługuje mu uprawnienie do przyznania pomocy.

W wyniku rozpoznania dwóch skarg strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 lipca 2014 r., V SA/Wa 2283/13 uchylił rozstrzygnięcie ARiMR z [...] czerwca 2013 r. nr [...], natomiast wyrokiem z 8 lipca 2014 r., V SA/Wa 315/14) uchylił rozstrzygnięcie ARiMR zawarte w piśmie ARiMR z [...] października 2013 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku w sprawie V SA/Wa 2283/13 stwierdził, że organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie wskazał normy administracyjnego prawa materialnego, która uzasadniałaby negatywne rozstrzygnięcie organu. Podkreślił, że podstawę prawną odmowy przyznania pomocy winno stanowić jednoznaczne wykazanie, iż nie zostały spełnione warunki przyznania pomocy w ramach konkretnego działania. Sąd zauważył również, że w sprawie organ nie ustosunkował się do dowodów przedłożonych w trakcie postępowania przez skarżącego co do kwalifikacji sadów i plantacji truskawek. Tym samym uznał za zasadny zarzut skargi wskazujący, iż rozstrzygnięcie to wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r., poz. 173 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu). W konsekwencji sąd nakazał ARiMR szczegółowe odniesienie się do dokumentacji zgromadzonej w aktach, z uwzględnieniem przedstawionych w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego dokumentów urzędowych uznających szkody w uprawie truskawki za szkody w środkach trwałych.

Natomiast w wyroku w sprawie V SA/Wa 315/14 sąd wyjaśnił, że porównanie treści skargi (tj. jej zarzutów, wniosków i podstawy) z rozstrzygnięciem ARiMR zawartym w piśmie z [...] sierpnia 2013 r. (k. 394 akt adm.) prowadzi do wniosku, iż wydając ww. pismo w trybie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) organ uwzględnił skargę jedynie w części stwierdzając, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznania pomocy w ramach PROW na lata 2007-2013 w zakresie działania "Przywracania potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" zostało rozpatrzone pozytywnie. Organ nie uznał natomiast w całości zarzutów skargi za zasadne, gdyż zaprezentował odmienną od przedstawionej w skardze ocenę prawną aktu podlegającego autokontroli, odmawiając w rezultacie przyznania pomocy w zakresie spornego działania. Sąd wyjaśnił, że oceniając w trybie autokontroli wydany uprzednio przez siebie akt, organ tylko wówczas może zastosować przepis art. 54 § 3 p.p.s.a., gdy jednocześnie uwzględnia skargę w całości, a więc uznaje za uzasadnione zarówno zarzuty, wnioski jak i wskazaną w niej argumentację. Jeżeli zaś nie podziela niektórych zarzutów, nie uwzględnia w całości wniosków, kwestionuje przedstawioną w niej podstawę lub ocenę prawną naruszeń, to wówczas nie może wydać rozstrzygnięcia, lecz winien przekazać skargę sądowi do rozpoznania. Organ zaś wydający akt na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. winien podzielić zarzuty skargi i zadość uczynić żądaniom skarżącego w całości (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1859/12, publ. CBOiS). Dlatego też sąd na podstawie art. 146 p.p.s.a uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie ARiMR.

W wyniku ponownej weryfikacji wniosku ARiMR pismem z [...] grudnia 2014r., nr [...] odmówiła przyznania skarżącemu pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego PROW na lata 2007-2013.

W uzasadnieniu organ przywołał treść § 4 ust 1 pkt 1 litera a i b rozporządzenia z 13 września 2010 r. Wyjaśnił, że warunki określone tymi przepisami muszą być spełnione łącznie. Z dostarczonego Protokołu nr [...] z [...] sierpnia 2011r. zweryfikowanego przez Terenową Komisję w G. w dniu [...] lutego 2012r. wynikało, że strona nie poniosła szkody w środkach trwałych.

ARiMR zauważyła, że realizując wytyczne zawarte w wyroku sądu z 8 lipca 2014r., V SA/Wa 2283/13 ponownie przeanalizowała zgromadzoną dokumentację zwracając szczególną uwagę na przedstawione w trakcie postępowania sądowego dokumenty - protokół strat dotyczący innego gospodarstwa sporządzony przez Komisję Terenową w J., w którym szkody w uprawie truskawek zostały uznane przez komisje szacujące straty oraz przez Wojewodę za szkody w środkach trwałych. Protokół ten został przedstawiony przez skarżącego w sprawie sądowej w celu potwierdzenia możliwości uznania strat w uprawie truskawek, jako straty w środkach trwałych. Dlatego też organ wyjaśnił, że zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego z prośbą o pisemne wyjaśnienie kwestii rozbieżności w protokołach z oszacowania zakresu wysokości szkód w gospodarstwach rolnych wystawionych przez Terenową Komisję w J. oraz w G. W odpowiedzi na ww. pismo [...] Urząd Wojewódzki przekazał informację, że w przypadku szacowania szkód w plantacjach wieloletnich Komisja ustala wysokość obniżenia dochodu w związku z utraconym plonem oraz stopień trwałego uszkodzenia nasadzeń. Straty w środkach trwałych wykazywane są w protokołach szacujących szkody powstałe w plantacjach wieloletnich tylko wtedy, jeżeli doszło do trwałego uszkodzenia nasadzeń i zachodzi konieczność odtworzenia plantacji. Jeżeli szkody powstałe w plantacji wieloletniej spowodowały straty w plonie i nie doszło do trwałego uszkodzenia sadzonek, brak jest podstaw do uznania strat w środkach trwałych. Natomiast, jeżeli doszło również do trwałego uszkodzenia sadzonek, w protokole oprócz strat w uprawach rolnych wykazuje się straty w środkach trwałych. Tak, więc w opinii Wojewody trudno mówić o rozbieżności we wskazanych protokołach, gdyż są one wynikiem ustaleń Komisji szacujących straty w gospodarstwach.

W związku z powyższym, zdaniem ARiMR, w gospodarstwie skarżącego nie doszło do trwałego uszkodzenia sadzonek, dlatego też Komisja Terenowa w G. szacująca straty nie wykazała w protokole strat w środkach trwałych. Dlatego też strona nie spełniała głównego kryterium dostępu do pomocy, którym jest zgodnie z § 4 ust 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia z 13 września 2010r. poniesienie strat "(...) nie mniej niż 10 000 zł — w budynkach, budowlach, maszynach lub urządzeniach służących do produkcji rolnej, sadach lub plantacjach wieloletnich, lub stadach podstawowych zwierząt gospodarskich".

Dodatkowo organ wskazując na protokół załączony przez stronę do poprzedniej skargi stwierdził, że wykazano w nim straty w sadzonkach truskawek a opinia wojewody potwierdziła wystąpienie szkody. Zatem analiza potwierdziła, że gospodarstwo objęte ww. protokołem kwalifikuje się do przyznania pomocy, ponieważ spełnia kryteria wykazane w § 4 rozporządzenia z 13 września 2010r., czyli w gospodarstwie wystąpiły straty zarówno w uprawach, jak i środkach trwałych.

W związku z powyższym pomimo przywrócenia wniosku do ponownej weryfikacji ARiMR nie wezwała strony w formie pisemnej do usunięcia braków, gdyż zaszły niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania wnioskowanej pomocy.

W wyniku rozpoznania wezwania do usunięcia naruszania prawa ARiMR pismem z [...] stycznia 2015r. poinformowała stronę o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania. W uzasadnieniu w całości podtrzymała swoją argumentację. Dodatkowo wskazała, że protokół z [...] sierpnia 2011r. był dokumentem wiążącym w zakresie podjęcia przez ARiMR decyzji dotyczącej spełnienia przez stronę warunku przyznania pomocy. W ocenie ARiMR dokument ten należało traktować jako dowód w sprawie, a organ nie ma umocowania do podważania informacji w nim zawartych, albowiem jest on wynikiem ustaleń poczynionych przez powołaną w tym celu, na podstawie art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa(Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), komisję dokonującą oszacowania powstałych szkód.

ARiMR wskazała, że to strona winna wykazać, iż spełnia warunki przyznania pomocy. Organ zauważył, że nie jest i nie może być stroną w kwestii ustalenia wiarygodności danych zawartych w ww. protokole z [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], a jedynie może działać w zakresie i na podstawie przepisów prawa. Nie może zatem w oparciu o przepis art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju dokonywać, bez formalnego umocowania, w sposób arbitralny oceny prawdziwości danych zawartych w ww. protokole. W tym przypadku, rozstrzyganie przez ARiMR kwestii prawdziwości danych zawartych w urzędowym dokumencie stanowiłoby o działaniu (przez ARiMR) poza granicami prawa. Organ stwierdził, że na potrzeby określenia kwalifikacji powstałych w gospodarstwie strony szkód, nie mógł dysponować bardziej wiarygodnym dowodem niż przedmiotowy protokół z oszacowania strat.

Pismem z 23 lutego 2015 r. strona złożyła skargę na rozstrzygnięcie organu z [...] grudnia 2015 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej odmowy przyznania pomocy i przyznanie wnioskowanej pomocy oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

§ 4 ust. 1 rozporządzenia z 13 września 2010 r. poprzez odmowę przyznania pomocy skarżącemu pomimo spełnienia podmiotowych i przedmiotowych przesłanek wskazanych w ww. przepisie;

art. 21 ust. 2 pkt 1 i 3 w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju oraz § 14 rozporządzenia z 13 września 2010r. poprzez nie wskazanie podstawy prawnej (konkretnego przepisu prawa), z której wynika, że szkody w plantacjach truskawek i w szkółce drzewek owocowych winny być zakwalifikowane jako straty w uprawach a nie straty w środkach trwałych;

art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz bezpodstawne pominięcie przedstawionych przez skarżącego dowodów.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął powyższe zarzuty i ponadto wskazał, że organ po raz kolejny nie odniósł się do całości zgromadzonego materiału dowodowego, co było niezgodne z wytycznymi zawartymi w wyroku sądu.

W odpowiedzi na skargę Agencja wniosła o jej oddalenie.

W załączniku do protokołu rozprawy strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko i wniosła o zastosowanie art. 146 § 2 p.p.s.a., tj. uznanie przez sąd obowiązku przyznania pomocy skarżącemu zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a. – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie były przedmiotem zaskarżenia.

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Powyższe oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 6 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2617/11, pub. LEX nr 1138187, ponadto wszystkie wyroki wskazane w uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w szczególności w wyroku WSA w Warszawie z 8 lipca 2014 r., V SA/Wa 2283/13, w którym to sąd dokonywał merytorycznej oceny przeprowadzonego postępowania.

W tym miejscu należy podkreślić, że w prawomocnym wyroku z 8 lipca 2014r., V SA/Wa 2283/13 sąd stwierdził, że organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie wskazał konkretnej normy administracyjnego prawa materialnego, która uzasadniałaby negatywne rozstrzygnięcie organu. Zauważył także, że w sprawie organ nie ustosunkował się do dowodów przedłożonych w trakcie postępowania przez skarżącego co do kwalifikacji sadów i plantacji truskawek.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w trybie art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju – w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy – stanowi § 4 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia z 13 września 2010 r.

Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia pomoc przyznaje się osobie fizycznej lub osobie prawnej, lub spółce osobowej, która spełnia warunki określone w § 2 i której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jeżeli:

1) wysokość szkód określonych w § 2 pkt 1, spowodowanych w gospodarstwie, oszacowanych przez komisję, o której mowa w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...), wynosi:

a) średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiła szkoda, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiła szkoda, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej produkcji w gospodarstwie rolnym - w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (...), lub rybach oraz

b) nie mniej niż 10.000 zł - w budynkach, budowlach, maszynach lub urządzeniach służących do produkcji rolnej, sadach lub plantacjach wieloletnich, lub stadach podstawowych zwierząt gospodarskich;

Sąd wskazuje, iż powyższy przepis § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia z 13 września 2010 r. do przyznania przedmiotowej pomocy finansowej wymaga zatem łącznego spełnienia dwóch przesłanek tj.: wystąpienia i udokumentowania odpowiednio wysokich strat (powyżej 30%) w majątku produkcyjnym czyli w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich oraz drugiej odpowiednio wysokiej szkody (nie mniej niż 10.000 zł) w środkach trwałych. Zatem ustawodawca skierował przedmiotową pomoc do producentów rolnych, którzy ponieśli podwójne szkody zarówno produkcyjne w uprawach, jak i w środkach trwałych.

W związku z powyższym wnioskujący o przyznanie przedmiotowej pomocy powinien we wniosku wykazać szkody w obu obszarach: produkcyjne w uprawach rolnych i środkach trwałych, co wynika – z wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu – § 13 ust. 2 rozporządzenia z 13 września 2010 r., do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się wymagane dokumenty, o których mowa w ust. 4. Formularz wniosku o przyznanie pomocy zawiera wykaz dokumentów, które dołącza się do wniosku, wzory oświadczeń oraz formularze, na których sporządza się dokumenty dołączane do wniosku (ust. 4).

We wniosku o przyznanie pomocy w Sekcji VII Informacja o załącznikach w części II Załączniki dotyczące prowadzonej działalności oraz operacji, znajduje się:

- w pkt 8: Protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód;

- w pkt 9: Opinia wojewody dotycząca zakresu i wysokości szkód w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę;

- w pkt 10: Opinia wojewody dotycząca zakresu i wysokości szkód w środkach trwałych oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że strona złożyła stosowny Protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym oraz opinię wojewody z [...] listopada 2011r.

W sprawie zatem nie jest sporne, że strona spełnia wymagania § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 13 września 2010r. Sporne jest natomiast spełnienie przez nią § 4 ust. 1 pkt 1 lit. b tego rozporządzenia, tj. czy w gospodarstwie strony wystąpiły szkody w wysokości nie mniejszej niż 10.000 zł - w budynkach, budowlach, maszynach lub urządzeniach służących do produkcji rolnej, sadach lub plantacjach wieloletnich, lub stadach podstawowych zwierząt gospodarskich. A konkretnie czy wystąpiły szkody w sadach lub plantacjach wieloletnich.

Zanim sąd dokona oceny sprawy, to należy przede wszystkim dokonać wykładni pojęcia sad oraz plantacje wieloletnie. Ani w ustawie o wspieraniu rozwoju, ani też w rozporządzeniu z 13 września 2010r. pojęcia te nie są definiowane. Dlatego też w tym zakresie należy sięgnąć do wykładni literalnej tych pojęć. W tym miejscu trzeba wskazać, że zdaniem sądu pojęć tych nie należy poszukiwać w Klasyfikacji Środków Trwałych, która to klasyfikacja służy tylko do celów ewidencyjnych, ustalania stawek odpisów amortyzacyjnych oraz badań statystycznych. Zatem nie da ona nam odpowiedzi co należy rozumieć przez te pojęcia. Co więcej samo rozporządzenie nie posługuje się terminem środki trwałe, tylko pojęciem sad i plantacje wieloletnie. Pojęciem środki trwałe posługuje się jedynie protokół szacowania szkód. Dlatego też Klasyfikacja Środków Trwałych nie będzie miała zastosowania w sprawie.

W związku z powyższym sąd na potrzeby tej sprawy wskazuje, że plantacją wieloletnią jest plantacja, której okres użytkowania wynosi kilka lat, tj. ponad dwa lata. Interpretacja ta oparta jest na odczytaniu słowa wieloletni, a więc taki, którego wiek jest większy niż rok i dwa lata. Dlatego też w ocenie sądu w wypadku gdyby strona czerpała korzyści z plantacji truskawek przez okres co najmniej trzech lat (okres założonego cyklu produkcyjnego), to taką plantację można uznać za plantację wieloletnią. Powyższe także potwierdza Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w piśmie z [...] marca 2012r. (karta 178 akt adm.), gdzie wskazuje powołując się na opinię Instytutu Ogrodnictwa, że truskawka jest rośliną wieloletnią i że zdecydowane większość plantacji użytkowana jest w okresie 3-4 lat.

W ocenie sądu szkółki drzewek owocowych w żadnym wypadku nie można uznać, za sad, gdyż taka szkółka nie daje posiadaczowi korzyści z owoców tych drzewek owocowych, tylko da korzyści z ewentualnych sadzonek. Dlatego też w ocenie sądu taką szkółkę drzewek owocowych będzie można potraktować jako plantację wieloletnią przy dodatkowym założeniu, że cykl produkcyjny takich drzewek będzie wynosił ponad dwa lata. Tym samym w tym zakresie sąd zgadza się ze stanowiskiem Instytutu Ogrodnictwa zawartym w piśmie z 15 marca 2012r. (karta 175 akt administracyjnych). Sąd natomiast nie podziela stanowiska Wójta Gminy G. zawartym w piśmie z 1 lutego 2012r. (karta 16 akt administracyjnych) oraz stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawartym w powołanym wyżej piśmie z 22 marca 2012r. Podmioty te nie podały żadnego źródła rozumienia terminu plantacja wieloletnia wskazując jedynie, że jest to plantacja, której okres użytkowania wynosi 5 lat. Termin ten, wobec braku definicji legalnej nie może być rozumiany tak jak wskazują to ww. podmioty. Co więcej podmioty te nie wyjaśniły dlaczego jest to 5 lat a nie np. 4 czy też 6 lat. W związku z tym sąd wskazuje, że plantacją wieloletnią jest plantacja o okresie użytkowania co najmniej 3 letnim, co wynika z literalnego brzmienia tego terminu.

Przechodząc do dalszej analizy sprawy to należy zgodzić się ze stanowiskiem [...] Urzędu Wojewódzkiego zawartym w piśmie z 29 października 2014r., że szkody powstałe w plantacjach wieloletnich występują wtedy gdy doszło do trwałego uszkodzenia nasadzeń i zachodzi konieczność odtworzenia plantacji.

Po przedstawieniu ram w których organ orzekający w sprawie winien dokonywać subsumpcji stanu faktycznego do konkretnej normy prawnej należy zauważyć, że aktualne są zastrzeżenia sądu wskazane w wyroku WSA w Warszawie z 8 lipca 2014r., V SA/Wa 2283/13.

Organ bowiem mimo jednoznacznego wskazania przez sąd obowiązku skonfrontowania całości materiału dowodowego, tj. ustosunkowania się do dowodów przedłożonych w trakcie postępowania przez skarżącego co do kwalifikacji sadów i plantacji truskawek ograniczył się jedynie do zwrócenia się do wojewody o wyjaśnienie hipotetycznych rozbieżności między dwoma opiniami. Po uzyskaniu informacji od [...] Urzędu Wojewódzkiego, ARiMR nie zwróciła jednak uwagi, że wyjaśnienia wojewody są po pierwsze niepełne, gdyż odnoszą się jedynie do zadanego pytania, tj. plantacji truskawek (brak jest wyjaśnień dotyczących szkółki drzewek owocowych) i co najważniejsze wyjaśnienia te stoją w sprzeczności z rozumieniem terminu plantacje wieloletnie prezentowanego przez Wójta Gminy G., w której komisja oceniająca wysokość szkód pracowała i który w imieniu tej Komisji odpowiedział stronie na jego pismo z 16 stycznia 2012r.

Mianowicie wg Wójta pojęcie plantacji wieloletniej , co już wyżej sąd wskazywał, na potrzeby działania "Przywracanie potencjału (...)" należało rozumieć, jako plantację, której okres użytkowania jest dłuższy niż 5 lat. Dlatego też dwuletniej szkółki drzewek owocowych oraz plantacji truskawek nie zakwalifikowano jako szkody w środkach trwałych. Natomiast [...] Urząd Wojewódzki stwierdził, że w przypadku szacowania szkód w plantacjach wieloletnich Komisja ustala wysokość obniżenia dochodu w związku z utraconym plonem oraz stopień trwałego uszkodzenia nasadzeń. Straty w środkach trwałych wykazywane są w protokołach szacujących szkody powstałe w plantacjach wieloletnich tylko wtedy, jeżeli doszło do trwałego uszkodzenia nasadzeń i zachodzi konieczność odtworzenia plantacji.

Mając powyższe na względzie Wójt Gminy G., odpowiadając na pismo strony w imieniu Terenowej Komisji do spraw szacowania szkód w gospodarstwach rolnych, która dokonywała u skarżącego szacowania szkód wykluczył możliwość powstania w plantacji truskawek i szkółce drzewek owocowych powstania szkód w środkach trwałych (plantacje nie są użytkowane 5 lat), natomiast Wojewoda M. stwierdził, że takie szkody mogą powstać w wypadku trwałych uszkodzeń nasadzeń i konieczności odtworzenia plantacji. Zatem stanowiska te są zupełnie odmienne. Rolą organu było wyjaśnienie tych ewidentnych rozbieżności. Skarżący bowiem przesłał określone dowody, które wskazują, że w sprawie mógł mieć miejsce nieprawidłowo sporządzony protokół oraz opinia.

Ponadto to organ na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju stoi na straży praworządności i winien w takich sprawach wyjaśnić powstała rozbieżności, a przynajmniej do nich się w sposób szczegółowy ustosunkować (wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy – art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju).

Słusznie bowiem strona podkreśliła, że zarówno od protokołu szacowania szkód jak i opinii właściwego wojewody nie przysługują środki zaskarżenia w tym m.in. skarga (por. postanowienia WSA w Poznaniu z 4 lipca 2012r., III SA/Po 607/12) zatem to tylko w postępowaniu przed organami ARiMR strona może podnosić określone kwestie, które w wypadku pojawienia się winny być wyjaśnione w postępowaniu w przedmiocie pomocy w zakresie działania 126. Tym samym sąd nie zgadza się z organem, że w wypadku istnienia poważnych wątpliwości (a takie istnieją w sprawie) organ jest związany załączonymi dokumentami i nie może wyjaśnić powstałych rozbieżności. Takie stanowisko zupełnie nie daje się pogodzić z faktem, że to organ jest dysponentem tego postępowania a przede wszystkim nie daje się pogodzić z zasadą praworządności.

Brak dokonania określonych ustaleń i nieodniesienie się do całości zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że organ naruszył art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 2 i 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wykładnię dokonaną przez sąd terminu plantacja wieloletnia, a następnie winien dokonać subsumpcji stanu faktycznego do ustalonej przez sąd normy prawnej. To ARiMR wydaje w tym zakresie rozstrzygnięcie i to ona a nie jakiekolwiek inny organ dokonuje wykładni przepisów mających zastopowanie w sprawie. Rozpoznając sprawę zatem ARiMR zwróci się do Terenowej Komisji do spraw szacowania szkód w gospodarstwach rolnych o jednoznaczne wskazanie w jaki sposób były szacowane straty powstałe w gospodarstwie rolnym skarżącego w szczególności o wskazanie powodów dla których Komisja nie określiła szkód w środkach trwałych w odniesieniu do plantacji truskawki oraz dwuletniej szkółki drzewek owocowych. Wyjaśni także, czy przy powyższym rozumieniu terminu plantacje wieloletnie, w gospodarstwie strony powstały szkody o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z 13 września 2010r. Co więcej w wypadku określonych wątpliwości organ może zwrócić się także do skarżącego o wykazanie określonymi dokumentami (np. faktury VAT), że dokonał odtworzenia plantacji, tj. że zastąpił trwale uszkodzone nasadzenia nowymi roślinami. Po uzyskaniu tych informacji zwróci się do Wojewody M. o odniesienie się do tych wyjaśnień. Następnie powyższe ustalenia organ skonfrontuje z całym zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wyda stosowne rozstrzygnięcie odnosząc się w szczególności do wszystkich kwestii, które do tej pory były przedmiotem sporu. Uzasadnienie bowiem organu winno nadawać się do kontroli, tj. winny z niego wynikać jednoznaczne przyczyny podjęcia takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.Brak było natomiast możliwości zastosowania art. 146 § 2 p.p.s.a., gdyż sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed sądem przez adwokata. Na łączną kwotę 457 zł przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania sąd zaliczył 200 zł tytułem uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi, 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa (jak w punkcie drugim sentencji wyroku).