Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 515/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 i 2, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 24, art. 28, art. 51, art. 52, art. 54
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 6, art. 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 27 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2022 roku sprawy ze skargi K. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 czerwca 2022 roku nr UP-456/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 3 czerwca 2022 r. nr UP-456/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "k.p.a.", w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009), zwanej dalej "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 marca 2022 r. nr 553/2022 o odmowie K.O. umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy ustalił, że 5 listopada 2021 r. K.O. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie części należności z tytułu składek (składek zdrowotnych, odsetek za zwłokę i kosztów komorniczych). W uzasadnieniu wniosku powołała się na swoją trudną sytuację finansową.

ZUS decyzją z 21 marca 2022 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek (składek zdrowotnych, odsetek za zwłokę i kosztów komorniczych), ponieważ nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s.; wnioskodawczyni nie wykazała, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; wnioskodawczyni nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; wnioskodawczyni nie wykazała, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

11 kwietnia 2022 r. wnioskodawczyni wniosła prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek. Podniosła, że we wcześniejszych dokumentach szczegółowo opisała swoją bardzo trudną sytuację osobistą i materialną. Obecnie nie ma i nie będzie miała możliwości spłaty należności względem ZUS. Odwołująca się wniosła o umorzenie zadłużenia w ramach pomocy de minimis. Dodała również, że wbrew twierdzeniom zawartym w wydanej decyzji zachodzi u niej nieściągalność, bowiem wydatki egzekucyjne są i będą wyższe niż kwota uzyskana w trakcie postępowania egzekucyjnego. Wyegzekwowana kwota wynosi 2309 zł.

Organ odwoławczy ustalił również, że wnioskodawczyni jest wdową, mikroprzedsiębiorcą, nie przedstawiła wysokości dochodów otrzymywanych na przestrzeni lat, nie pracuje zarobkowo, pobiera emeryturę w wysokości 2119,58 zł brutto, ze świadczenia dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 529,89 zł na rzecz Komornika Sądowego w K. w związku z czym do wypłaty pozostaje kwota w wysokości 1202,93 zł, posiada dochód z innych źródeł - prowadzenie innej działalności gospodarczej PHiU K.O. (kod PKD 13.92.Z - Produkcja gotowych wyrobów tekstylnych), lecz nie wskazała wysokości, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form pomocy, ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 600 zł, opłaty eksploatacyjne w wysokości 70 zł + 263 zł, koszty związane z leczeniem w wysokości 300 zł oraz inne w wysokości 200 zł, gospodarstwo domowe prowadzi z wnukiem (20 lat), zobowiązania finansowe są spłacane w drodze egzekucji prowadzonej przez komornika w K., posiada mieszkanie w K. o powierzchni 59,60 m2, nie posiada domu, gospodarstwa rolnego, innych nieruchomości, praw majątkowych oraz wierzytelności, posiada samochód marki Volkswagen model Golf, rok produkcji 2004, inne składniki mienia ruchomego: lodówkę o wartości 300 zł oraz telewizor o wartości 200 zł. Wnioskodawczyni ma 71 lat, sytuacja zdrowotna, zgodnie z jej oświadczeniem, raz jest lepsza, raz gorsza, mimo to nadal chce utrzymać działalność z uwagi na osiąganie wyższego dochodu i tym samym spłatę części zadłużenia; praca jest dla niej najlepszym lekarstwem po śmierci dzieci, na powstanie zadłużenia miał wpływ pożar budynku, który wynajmowała (straż pożarna zalała tkaniny, stoły do krojenia, maszyny).

ZUS zweryfikował zadłużenie w zakresie ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone.

Ponowna analiza sprawy pod względem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 743) doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis.

Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 1-6 oraz art. 30 u.s.u.s., ustalił, że:

- przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1–4c u.s.u.s. z oczywistych względów nie zachodzą;

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję należności z tytułu składek;

- przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - na tym etapie nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; zadłużenie wnioskodawczyni zostało skierowane na drogę przymusowego postępowania egzekucyjnego; zastosowano środek w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego; po zbiegu egzekucji sądowo-administracyjnej łączne prowadzenie postępowania przejął komornik.

W związku z powyższym nie zaistniały żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", wyjaśnił, że nie zaistniała przesłanka umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić wnioskodawczynię możliwości dalszego prowadzenia działalności. Organ zauważył, że dom, w którym odwołująca się wynajmowała lokal do prowadzenia działalności uległ pożarowi. Straż Pożarna gasząca pożar zalała tkaniny wodą. Pożar miał miejsce w 2013 r., a zadłużenie widniejące na koncie odwołującej się dotyczy wcześniejszego okresu. Zatem pożar nie był bezpośrednią przyczyną powstania zadłużenia. W ocenie ZUS, zdarzenie losowe czy klęska żywiołowa nie były powodem powstania zadłużenia względem ZUS, natomiast były wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Organ stwierdził, że wnioskodawczyni ma 71 lat i jej sytuacja zdrowotna jest zmienna. Z uwagi na zachwianą gospodarkę elektrolitową jest często zabierana przez pogotowie, ponadto choruje na nerwicę. Wnioskodawczyni opiekuje się od 13 lat dwojgiem wnucząt; u dorosłej wnuczki podejrzewa się guza przysadki mózgowej, natomiast wnuk ma stwierdzone silne ADHD i prawostronny niedosłuch. ZUS nie zanegował kłopotów zdrowotnych wnioskodawczyni, jednak pomimo powoływanych problemów ze zdrowiem, zarówno swoim, jak i wnuków, odwołująca się jest nadal czynnym przedsiębiorcą. Dodatkowo dysponuje ona stałym źródłem dochodu w postaci pobieranej emerytury, która jest wypłacana niezależnie od stanu zdrowia. ZUS zaznaczył, że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie to znaczy, iż przewlekła choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. W ocenie organu, jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie dłużnika niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb, czego po ponownej analizie sprawy nie można stwierdzić.

Organ odwoławczy podniósł również, że bardzo ograniczone możliwości płatnicze odwołującej się, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. ZUS wskazał, że odwołująca się prowadzi gospodarstwo z 20-letnim wnukiem, który 26 maja 2022 r. podjął zatrudnienie w A. Sp. z o.o. (wysokość otrzymywanego dochodu nie była znana). Dodatkowo odwołująca się prowadzi działalność gospodarczą, której przychody/dochody kształtowały się następująco: w 2018 r. - 158 409,11 zł/7401,04 zł, w 2019 r. - 216 741,59 zł/62 917,20 zł, w 2020 r. - 135 206,20 zł/24 605,92 zł.

ZUS dokonując rozeznania sytuacji finansowej płatnika każdorazowo jest zobligowany do analizy dochodów osiąganych w rodzinie na podstawie minimum socjalnego ustalonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Odwołująca się nie dostarczyła dokumentów potwierdzających wysokość przychodu/dochodu oraz ponoszonych kosztów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za 2021 r. ZUS nie ma tym samym możliwości przeprowadzenia rzetelnej analizy obecnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Ponadto, w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową. Pozostała niewyjaśniona kwestia faktycznej wysokości uzyskiwania dochodu za 2022 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W toku postępowania organ informował wnioskodawczynię o możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające stanowisko wyrażone w sprawie. Na braki w zakresie dowodowym wskazuje także treść decyzji organu I instancji. Pomimo to, także na etapie ponownego rozpoznania sprawy przez organ, wnioskodawczyni nie wykazała w sposób dostateczny swoich twierdzeń środkami dowodowymi. Tym samym obraz sytuacji socjalno-materialnej nakreślony w oświadczeniach nie znajduje potwierdzenia w obiektywnym materiale dowodowym dotyczącym konkretnej sytuacji życiowej.

Organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja wnioskodawczyni nie jest trudna i nie nosi znamion ubóstwa. Wprawdzie pobierane świadczenie jest pomniejszone o kwotę zajęcia komorniczego, jednakże wynikająca z tego uciążliwość nie zmienia faktu, że egzekucja jest prowadzona zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości. Organ wskazał, że wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodu w postaci pobieranej emerytury, jest ona czynnym przedsiębiorcą, a dochody uzyskiwane z tego tytułu stanowią dodatkowe wsparcie finansowe w gospodarstwie domowym. Ponadto wnuk, który do tej pory pozostawał na utrzymaniu wnioskodawczyni podjął obecnie zatrudnienie, zatem będzie uzyskiwał środki finansowe na swoje utrzymanie. Biorąc pod uwagę nowe okoliczności, organ przyjął, że gospodarstwo domowe będzie posiadać środki finansowe zapewniające zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych mieszczących się w granicy minimum socjalnego. Organ podkreślił, że minimum socjalne jest jednym z najbardziej znanych wzorców konsumpcji niezamożnych gospodarstw domowych, opracowany przy wykorzystaniu metody potrzeb podstawowych. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych 30 marca 2022 r. oszacował minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego 2239,39 zł. Zdaniem organu, podniesione przez wnioskodawczynią okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Wspomniane wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami, jakie musi ponosić. ZUS nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ odwoławczy podkreślił posiadanie zaległości składkowych dotyczących okresu od 2007 r. Na przestrzeni lat wnioskodawczyni nie podjęła żadnych czynności zmierzających do uregulowania zobowiązań wobec ZUS. Rozłożenie należności na raty spowodowałoby, że dalsze odsetki za zwłokę nie byłyby naliczane, począwszy od dnia następnego po dniu wpływu wniosku w tej sprawie. Z tej możliwości wnioskodawczyni nie skorzystała, mimo że posiadała środki z prowadzonej działalności oraz otrzymywała świadczenie emerytalne przyznane od października 2010 r. Wniosek o układ ratalny złożyła dopiero w 2020 r., następny w 2021 r., lecz dwukrotnie sprawy zostały pozostawione bez rozpoznania, gdyż nie złożyła dokumentacji niezbędnej do podjęcia rozstrzygnięcia. Obecnie na etapie rozpoznania pozostaje wniosek z 23 maja 2022 r., o rozstrzygnięciu którego wnioskodawczyni zostanie poinformowana osobnym pismem.

Skargę na powyższą decyzję wniosła K.O., zaskarżając ją w całości i zarzucając:

1. rażące naruszenie przepisu art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z 31 lipca 2003 r. poprzez brak ich zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy wnioskodawczyni wykazała, że opłacenie składek pociągnęłoby dla ubezpieczonej i jej rodziny zbyt ciężkie skutki,

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, że sytuacja materialna i osobista zobowiązanej nie jest trudna, podczas gdy ubezpieczona znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i osobistej, która w szerokim zakresie powstała z przyczyn niezależnych od ubezpieczonej.

W konkluzji skargi, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez uwzględnienie wniosku o umorzenie części należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu skargi K.O. podniosła, m.in. że osiągane przez nią dochody są niewystarczające dla zaspokojenia chociażby najbardziej podstawowych potrzeb rodziny. Przede wszystkim jest już osobą starszą. W życiu spotkało ją wiele tragedii, które miały istotny wpływ na jej życie osobiste. Straciła męża i dzieci, a po ich śmierci zajęła się wychowaniem wnucząt. Możliwości majątkowe skarżącej zostały znacznie ograniczone, ponieważ musiała zająć się dziećmi, które straciły swoich rodziców. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi i przynosiła niewielkie dochody, a do tego ze względu na liczne problemy finansowe pobierane świadczenia są pomniejszane o dokonywane przez komornika potrącenia. Ponadto, zdaniem skarżącej, organ rentowy dokonał również błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegającego na przyjęciu, że sytuacja materialna i osobista zobowiązanej nie jest trudna, podczas gdy ubezpieczona znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i osobistej, która w szerokim zakresie powstała z przyczyn niezależnych od ubezpieczonej. Ubezpieczona utrzymuje się z emerytury, która jest zajęta przez komornika, dlatego otrzymuje kwotę ok. 1200 zł miesięcznie. Dochody z działalności gospodarczej wnioskodawczyni są znikome i łącznie ze świadczeniem emerytalnym nie są w stanie zapewnić skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Trudna sytuacja materialna ubezpieczonej spowodowana jest wieloma czynnikami, na które skarżąca nie miała żadnego wpływu. Ubezpieczona została wdową, zmarły również jej dzieci, co wiązało się z koniecznością zapewnienia jej wnukom wychowania. Skarżąca, pomimo tak wielkiej straty, jakiej sama doznała, zajęła się swoimi wnukami, stając się dla nich rodziną zastępczą. To spowodowało, że nie była ona w stanie szeroko rozwijać swojej działalności, ponieważ musiała poświęcić się wychowaniem wnucząt. Skarżąca podkreśliła, że w budynku, w którym prowadziła swoją działalność wybuchł pożar powodujący ogromne straty. Te wszystkie czynniki pojawiające się na przestrzeni lat spowodowały powstanie bardzo dużych trudności finansowych po stronie ubezpieczonej, z którymi nie była w stanie sobie poradzić. Skarżąca wie o swoich zobowiązaniach co do płatności składek i bardzo żałuje, że nie była w stanie tego uczynić. Według skarżącej, jej trudna sytuacja powstała w przeważającej mierze z przyczyn od niej niezależnych uzasadnia umorzenie części należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a tym samym skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie przewodniczący wydziału zarządzeniem z 27 września 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w związku z brakiem oświadczenia skarżącej co do możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 3 czerwca 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z 21 marca 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane jest w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", jak również w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3a tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W myśl postanowień § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powyższych przepisów wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.) oraz w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia). Przy czym dopuszczenie w tych regulacjach możliwości umorzenia należności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje na uznaniowy charakter tego rodzaju decyzji, który polega na tym, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Zatem jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności i taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że w przypadku konkretnego podmiotu ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawach nie mogą mieć charakteru dowolnego, lecz muszą być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Ze względu na powyższe regulacje, sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, a nie zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów k.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocena. W przypadku gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy zostały spełnione przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie rozstrzyga organ administracji publicznej.

Podkreślenia również wymaga, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyroki NSA z 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10 i z 25 lutego 2015 r., II GSK 193/14). Należy mieć również na uwadze istotę Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego celem jest realizacja zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłata świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek. Składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, w pierwszej kolejności wskazać należy, że należy dokonać oceny zaskarżonej decyzji z perspektywy art. 28 u.s.u.s. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, bowiem zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie sytuacji opisanych w art. 28 ust. 3 pkt od 1 do 6 u.s.u.s.

W przedmiotowej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości brak wystąpienia okoliczności, o których mowa w punktach 1, 2, 3, 4, 4a, 4b, 4c, czemu nie zaprzeczyła sama skarżąca w skardze, zatem nie ma konieczności szerszego odnoszenia się do powyższych przesłanek.

Kwestią budzącą wątpliwości skarżącej jest wystąpienie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Zdaniem organu, powyższe przesłanki nie wystąpiły, albowiem naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję oraz na obecnym etapie postępowania nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Należności figurujące na koncie skarżącej są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Na najstarszą zaległość figurującą na koncie postępowanie egzekucyjne zostało wdrożone 22 czerwca 2011 r., a następnie sukcesywnie obejmowano egzekucją kolejne należności. W tym zakresie organ wskazał, że prowadzi skuteczną egzekucję z majątku skarżącej, a ponadto jej przychody/dochody kształtowały się następująco: w 2018 r. - 158 409,11 zł/7401,04 zł, w 2019 r. - 216 741,59 zł/62 917,20 zł, w 2020 r. - 135 206,20 zł/32 592,74 zł, skarżąca posiada również dochód z innych źródeł, tj. z prowadzenia innej, pozarolniczej działalności gospodarczej, jednak nie wskazała kwoty osiąganych z nią dochodów. Ponadto, skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 2119,58 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości 529,89 zł na rzecz Komornika Sądowego w K., w związku z czym do wypłaty pozostaje kwota w wysokości 1202,93 zł. Oprócz zadłużenia w ZUS skarżąca posiada inne zobowiązania pieniężne wobec innych firm, ale reguluje je stopniowo, m.in. z tytułu umowy pożyczki z Provident Polska S.A. z 1 października 2021 r. na kwotę 9900 zł (całkowita kwota do zapłaty przez skarżącą wynosi 19 651,21 zł). Ponadto, z decyzji NUS w K. wynika, że skarżąca regulowała zadłużenie w układzie ratalnym - spłata ostatniej raty przypadała na 21 grudnia 2020 r. Poza tym, skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 59,60 m2 położone w K., posiada samochód Volkswagen Golf rok produkcji 2004 r. oraz inne składniki mienia ruchomego (lodówka, telewizor) o łącznej wartości 500 zł. Stwierdzenie więc całkowitej nieściągalności tylko na tej podstawie byłoby przedwczesne, bowiem skarżąca posiada majątek, na którym ZUS dokonał zabezpieczenia, a postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ jest kontynuowane. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Skarżąca posiada źródło dochodu z tytułu świadczenia emerytalnego oraz prowadzi działalność gospodarczą, czego nie kwestionowała w toku postępowania. Aktualna sytuacja materialna skarżącej wyklucza uznanie na obecnym etapie, że egzekucja w przyszłości nie ma szans powodzenia. Należy podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia czynności egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. W związku z powyższym prawidłowa jest ocena organu, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą wobec skarżącej przesłanki, pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie, na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Sąd uznaje również za prawidłową, dokonaną przez organ, analizę stanu faktycznego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1–3 rozporządzenia. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody przedłożone przez stronę, nie wskazywały na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Trafnie zatem organ przyjął, że powoływane zdarzenie losowe, tj. pożar budynku, który wynajmowała skarżąca do prowadzenia działalności miał miejsce w 2013 r., a więc wcześniej niż powstanie zadłużenia widniejącego na koncie skarżącej. Zatem pożar nie spowodował powstania zaległości w uiszczaniu składek, albowiem w dacie pożaru istniała już zaległość składkowa.

W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów postępowania w aspekcie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W tym zakresie należało ocenić, czy skarżąca wykazała, mając na uwadze stan rodzinny i majątkowy, że opłacenie składek pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub że przewlekła choroba skarżącej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Odwołując się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, wskazać należy, że skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową oraz zachwianą gospodarkę elektrolitową (skarżąca jest często zabierana przez pogotowie, ponadto choruje na nerwicę), dodatkowo opiekuje się od 13 lat dwojgiem wnucząt; u dorosłej wnuczki podejrzewa się guza przysadki mózgowej, natomiast wnuk ma stwierdzone silne ADHD i prawostronny niedosłuch. Sąd zwrócił uwagę, że wnuki skarżącej są już dorosłymi osobami, wnuczka prowadzi osobne gospodarstwo domowe, wnuk zaś nadal mieszka ze skarżącą, lecz w maju 2022 r. podjął zatrudnienie, zatem będzie uzyskiwał środki finansowe na swoje utrzymanie (wysokość otrzymywanego dochodu pozostaje nieznana). Ponadto, skarżąca wykazała następujące wydatki w wysokości 1433 zł z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, bez opłat eksploatacyjnych) - 600 zł, opłat eksploatacyjnych (energia elektryczna, gaz, woda, węgiel) - 333 zł, kosztów związanych z leczeniem (wykup leków, badania) - 300 zł, innych (wynajem mieszkania) - 200 zł. Organ słusznie wskazał, że przy badaniu występowania przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia jest zobowiązany uwzględnić aktualne możliwości płatnicze skarżącej, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. Jak wynika z analizy dokumentacji, skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą (wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu pozostaje nieznana), ponadto posiada stałe źródło dochodu z tytułu świadczenia emerytalnego wypłacanego w kwocie 2119,58 brutto. Organ nie mógł się odnieść do minimum socjalnego dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego, które Instytut Pracy i Spraw Socjalnych oszacował 30 marca 2022 r. na kwotę 2239,39 zł, ponieważ nie posiadał pełnej informacji od skarżącej, na jakim poziomie kształtuje się jej dochód gospodarstwa domowego w stosunku do ww. minimum socjalnego. Chcąc jednak porównać osiągane przez skarżącą wszelkie dochody z 2020 r., tj. ok. 2716,06 zł netto (średniomiesięczna kwota dochodów za 2020 r. w wysokości 32 592,74 zł netto) z tytułu działalności gospodarczej i ok. 1200 zł netto z tytułu uzyskiwanej emerytury, co średniomiesięcznie daje to łączną kwotę 3916,06 zł, z minimum socjalnym dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego na 30 marca 2022 r., to kwota ta przekracza kwotę minimum socjalnego w wysokości 2239,39 zł.

Podkreślić należy, że zaległości objęte zaskarżoną decyzją powstały wskutek niewywiązywania się skarżącej z obowiązków nałożonych przepisami prawa, a nie wskutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Umorzenie tych zaległości stawiałoby skarżącą w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów. Opłacanie składek w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem. Należy podkreślić, że skarżąca spłaciła część zaległych składek, proponując dalszą spłatę zadłużenia w systemie ratalnym po 500 zł miesięcznie. Dokonuje również spłaty innych zobowiązań pożyczkowych co miesiąc w kwocie ok. 189 zł. Znane są jedynie kwoty osiąganej emerytury przez skarżącą w przeciwieństwie do aktualnie uzyskiwanego przychodu i dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Poza tym, gospodarstwo domowe prowadzi jedynie z dorosłym wnukiem, który podjął pracę zarobkową za nieznaną wysokość wynagrodzenia. To pozwala na ocenę, że skarżąca nie przedstawiła swojej rzeczywistej sytuacji finansowej, albowiem zasadniczo wykazane dochody nie pozwalają na dokonywanie stałych, comiesięcznych wydatków na regulowanie różnego rodzaju zobowiązań w podanych kwotach oraz dodatkowo wydatkowania na potrzeby związane z utrzymaniem domu, rodziny, kosztów leczenia itp. Wobec tego, skoro skarżąca posiada liczne zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, to powinna zabezpieczyć środki finansowe na spłatę tych zaległości, a nie priorytetowo traktować inne, prywatne zobowiązania finansowe, a następnie domagać się umorzenia zaległości składowych.

Należy odnieść się również do posiadanych przez skarżącą zobowiązań z tytułu dobrowolnie zaciągniętych pożyczek, stwierdzając, że obowiązek spłaty należności cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki wykluczającej spłatę zobowiązań z tytułu składek, zaś zobowiązania wobec ZUS nie mogą być pominięte i potraktowane drugorzędnie wobec zobowiązań cywilnoprawnych. Sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 573/19, przyznanie priorytetu w zaspokajaniu należnościom prywatnym prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, gdyż prowadziłoby do nieuprawnionego uprzywilejowywania podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Sąd podziela również pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 398/14, że przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, ponieważ każda osoba indywidualnie, w ramach przysługującej jej samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Ustalono również, że skarżąca nie korzysta ze środków pomocy społecznej i o taką pomoc się nie ubiegała. Oczywiście nie jest to okoliczność przesądzająca wystąpienie ubóstwa po stronie skarżącej, ale jedna z wielu okoliczności, które zostały wyważone i poddane ocenie przez organ w niniejszej sprawie, wskazujących łącznie, że w takiej wyjątkowej sytuacji, uzasadniającej skorzystanie z najdalej idącej ulgi w spłacie zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych, skarżąca się nie znajduje.

Za prawidłowe Sąd uznaje również stanowisko organu w kwestii niespełnienia przez skarżącą przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Organ nie negował problemów zdrowotnych skarżącej oraz jej wnuków, ale stwierdził, że nie przedłożyła ona dowodów potwierdzających u niej i u jej wnuka przewlekłą chorobę, skutkującą pozbawieniem ich możliwości uzyskiwana dochodu. Rację należy przyznać organowi, iż ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba osoby zobowiązanej lub któregoś z członków jej rodziny uniemożliwia uzyskanie dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Sytuacja taka nie zachodzi, gdyż skarżąca posiada dochód z tytułu pobieranej emerytury, a ponadto prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu określony dochód.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, uzasadniająca umorzenie należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rolą skarżącej było wykazanie w toku postępowania o udzielenie ulgi, czego nie uczyniła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ skutkowałoby to zbyt ciężkimi i dotkliwymi skutkami dla niej i jej rodziny.

W prawidłowo ustalonych przez organ okolicznościach sprawy odmowa uwzględnienia wniosku nie jawi się zatem jako sprzeczna z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że odmowa przyznania wnioskowanej ulgi stanowi dla niej zagrożenie dla zabezpieczenia niezbędnego poziomu życia. Konieczność uregulowania zadłużenia stanowi niewątpliwie obciążenie budżetu domowego, ale skumulowanie kwoty zaległości jest wynikiem niewywiązywania się z obowiązku publicznoprawnego przez pewien czas i samo w sobie nie stanowi przesłanki uwolnienia od długu. To bowiem jest możliwe w razie wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację osobistą zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności bez wywarcia dla niego i jego rodziny zbyt ciężkich skutków, których przykładowe wyliczenie zawarto w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

W rezultacie, za chybione Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia wskazanych w nich przepisów prawa materialnego.

Wydanej decyzji nie można również ocenić jako dowolnej, ponieważ poprzedzona została wyjaśnieniem sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni, w zakresie możliwym do ustalenia przez ZUS. Podjęte w następstwie dokonanych ustaleń rozstrzygnięcie zostało w należyty sposób uzasadnione, nie uchybiając treści art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ dopełnił także wymagań wynikających z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, w tym wynikających z zasady przekonywania wskazanej w art. 11 k.p.a. i swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Ponadto, organ stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zakład nie miał też obowiązku dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyłącznie z korzyścią dla skarżącej, lecz zobligowany był odpowiednio i bezstronnie wyważyć słuszny interes zobowiązanego i interes społeczny (art. 7 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia).

Z podanych względów, Sąd, nie podzielając podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

bg