Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1684/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. J., J. J., S.J., A.D., U.R., R. J. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczeń 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] 2. zasądza od Ministra Rozwoju solidarnie na rzecz skarżących A.J., J.J., S. J., A.D., U. R., R. J. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A.J., J.J., U.R., R.J. i T.J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

A.J., T.J., J.J., U.R. i R.J. zwrócili się do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu przez [...] Zakłady Przemysłu [...] w Z. nieruchomości w postaci działki gruntu o powierzchni [...] m2, położonej przy ul. [...] dla której prowadzona była księga wieczysta nr [...]– dawniej nr hip. [...] rep. Hip. [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...]. We wniosku wyjaśnili, że są spadkobiercami dawnych właścicieli znacjonalizowanej nieruchomości – F. i W. J. Wskazali, że nieruchomość objęta ww. decyzjami nie wchodziła w skład znacjonalizowanego przedsiębiorstwa [...]. Powołali się ponadto na wyrok Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia [...] września 1957 r., sygn. akt [...], którym Sąd zobowiązał Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. do wydania przedmiotowej nieruchomości poprzednikom prawnym wnioskodawców.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] nie stwierdził nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa [...] – Zgierz, ul. [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] września 1953 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: [...], Z., ul. [...] Nr [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że objęcie poszczególnych składników majątkowych ww. przedsiębiorstwa nastąpiło zatwierdzonym protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] maja 1950, wg stanu na dzień [...] lutego 1946 r. Tym samym nacjonalizacji uległy także nieruchomości niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania przedmiotowego przedsiębiorstwa, a zatem nieruchomość gruntowa i wszystkie posadowione na niej naniesienia budynkowe wraz z mieniem, które zakupili małżonkowie J.

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. (data wpływu do organu) A. J., J. J., U.R., R.J. i T.J. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. adw. B.O. działając w imieniu A. J., J. J., U.R., R.J. i T.J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Gospodarki zarzucając organowi naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 140 kpa oraz art. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

Odpowiadając na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko sprawie.

Pismem z dnia [...] października pełnomocnik skarżących adw. B. O. sprostowała wniesioną przez nią skargę wskazując, że skarżącymi są A.J., R.J., U.R. oraz spadkobiercy zmarłego T.J. – S.J., J.J i A.D.. Jednocześnie wskazała, że J.J. zmarła w dniu [...] sierpnia 2014 r. Do pisma załączyła akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłym w dniu [...] stycznia 2013 r. T.J. oraz kserokopię aktu zgonu J.J..

W dniu [...] listopada 2015 r. wpłynął do Sądu odpis zupełny aktu zgonu T. J., natomiast w dniu [...] listopada 2015 r. odpis aktu zgonu J.J.. W dniu [...] marca 2016 r. do akt sądowych wpłynął również akt poświadczenia dziedziczenia po J. J.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów niż w niej podniesione.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organem administracji publicznej.

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzje powyższe skierowane zostały do osób nieżyjących tj. T.J., który zmarł w dniu [...] stycznia 2013r. (akt zgonu karta 59 akt sądowych), a więc jeszcze przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności oraz do J.J, która zmarła w dniu [...] sierpnia 2014 r. (akt zgonu karta 56 akt sądowych), a więc przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Oznacza to, że zarówno decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. jak i decyzja z dnia [...] lipca 2015 r., których adresatami były między innymi ww. osoby zostały skierowane do osób zmarłych, a więc takich, które nie mogły mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy prawnej, która wprost reguluje kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej. Jednakże zarówno doktryna jak i wypracowane już na tym gruncie orzecznictwo sądowe wskazuje, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06, z dnia 24 listopada 2010 r. I OSK 147/10, z dnia 9 grudnia 2011 r. I OSK 1401/11, z dnia 22 stycznia 2014 r. I OSK 708/12, z dnia 6 października 2015 r. I OSK 1342/15). Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Wynika to przede wszystkim z faktu, że aby można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a., status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 kpa, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś z art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci.

W związku z powyższym nie ulega wątpliwości Sądu, że zmarli T.J. i J.J., jako osoby niemające zdolności prawnej nie mogły być podmiotami praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do nich nie można było prowadzić postępowania, ani skierować do nich podjętego rozstrzygnięcia.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osób zmarłych, to należy przyjąć, że rozstrzygnięcie to obarczone jest od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa co skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa. Nie ma przy tym znaczenia, czy prowadząc postępowanie administracyjne organ miał wiedzę na ten temat czy też nie.

Jedynie ma marginesie wyjaśnić należy, że wobec stwierdzenia wystąpienia ww. wady prawnej zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki, Sąd nie oceniał powyższych orzeczeń merytorycznie.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.