Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 882/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2 i 12, art. 27 par. 1 pkt 3 i 9, art. 29 par. 2 pkt 3, art. 33 par. 1 pkt 4 i 6, art. 54 par. 1 i 5a, art. 67 par. 1, art. 80 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., oddalił skargę spółki [...] S.A. (dalej: spółka, skarżąca) na czynność egzekucyjną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] i [...]

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ wskazał, że zaskarżonej czynności pełnomocnik spółki zarzuca dokonanie jej z naruszeniem art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. dalej: u.p.e.a.), poprzez błędne: wskazanie aktu normatywnego, podstawy prawnej obowiązku oraz wysokości należności pieniężnych, tym samym naruszenie wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a, określenie wysokości zobowiązania podatkowego podlegającego egzekucji oraz dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem art. 6 oraz art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego pomimo błędów, jakimi obarczony jest tytuł wykonawczy.

Odnosząc się do argumentów pełnomocnika spółki, że w wyżej wskazanych tytułach wykonawczych, błędnie określono akty normatywne oraz wysokość zobowiązania podatkowego, a w tytułach wykonawczych nr [...] i [...] spółka została błędnie oznaczona jako zobowiązany, organ I instancji wyjaśnił, że argumenty te nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

Organ egzekucyjny po otrzymaniu tytułu wykonawczego przez wierzyciela jest w obowiązku bezzwłocznie wszcząć postępowanie egzekucyjne, celem którego jest wyegzekwowanie nałożonych na zobowiązanego obowiązków. Jak stanowi bowiem art. 6 § 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny przystępując do rozpatrzenia wniesionej skargi oraz prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego, stosownie do treści art. 29 § 1 u.p.e.a., zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W ocenie organu I instancji zajęcie przedmiotowej wierzytelności, dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia (art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a.), a także zostało sporządzone na właściwym formularzu wynikającym z Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804).

Mając na uwadze wniosek spółki o uchylenie zaskarżonej czynności, organ I instancji wskazał, że nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa regulujących procedurę dokonania zaskarżonej czynności, ani nie stwierdził istnienia okoliczności dających podstawę do uwzględnienia niniejszej skargi, w związku z tym brak jest podstaw do uchylenia dokonanej czynności egzekucyjnej. Organ wskazał, że wniosek spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostanie rozpoznany w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] lipca 2019 r., wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji, zarzucając mu bezpodstawne oddalenie skargi na czynność egzekucyjną pomimo, że powinna zostać ona uwzględniona, jako że czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem:

- art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne wskazanie aktu normatywnego - podstawy prawnej obowiązku oraz wysokości należności pieniężnych, tym samym naruszenie wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz błędne określenie wysokości zobowiązania podatkowego podlegającego egzekucji,

- art. 6 oraz 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego pomimo błędów, jakimi obarczone są tytuły wykonawcze, a więc naruszenia następujących zasad: zasady praworządności i zasady budzenia zaufania do organów podatkowych,

- art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz.U.2018.1445 ze zm.), polegającym na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w momencie, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - spółki - która w związku z tym, że nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatki od nieruchomości.

Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W ocenie organu II instancji, zajęcie przedmiotowej wierzytelności dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia (art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a.), a także zostało sporządzone na właściwym formularzu wynikającym z Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1804). Organ odwoławczy stwierdził, że jak podkreśla się w piśmiennictwie i orzecznictwie, skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. może być wnoszona wyłącznie na czynności egzekucyjne, tj. czynności o charakterze wykonawczym. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą, przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, co oznacza, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora mogą być podnoszone wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności.

Pismem z dnia [...] września 2019 r., pełnomocnik spółki wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie organu II instancji, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji,

2) art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. polegające na przystąpieniu do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych zawierających błędne wskazanie aktu normatywnego - podstawy prawnej obowiązku oraz wysokości należności pieniężnych, tym samym naruszenie wymogu określonego w art. 27 §1 pkt 3 u.p.e.a. i określenie wysokości zobowiązania podatkowego podlegającego egzekucji,

3) art. 33 § 1 pkt 4 i 6, art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm., dalej: u.p.o.l.), polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - spółki - która w związku z tym, iż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości,

4) art. 54 § 5a u.p.e.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjną pomimo jej wydania z naruszeniem art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l.,

5) art. 6 oraz 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjnego pomimo, że przedmiotowa egzekucja została wszczęta pomimo błędów, jakimi obarczone są tytuły wykonawcze nr [...]; nr [...]; nr [...] oraz nr [...], a więc naruszenia zasady praworządności i zasady budzenia zaufania do organów podatkowych.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r., wniesionym w odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność postanowienia organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na tę czynność egzekucyjną. Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się zatem wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13 - wszystkie powołane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13). Tak więc skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego, w stosunku do wskazanych wyżej, środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).

W świetle powyższych rozważań Sąd zauważa, że zarzuty skargi w istocie nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. Skarżąca, wniesionymi zarzutami kwestionuje zasadność swojego zobowiązania podatkowego a także treść tytułu wykonawczego. Powyższe argumenty nie mogą jednak stanowić podstawy skargi na czynność egzekucyjną. Z uwagi na powyższe, zamierzonego rezultatu nie mogą osiągnąć zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Organ egzekucyjny nie jest w żadnej mierze uprawniony do badania czy podatek od nieruchomości został nałożony na właściwy podmiot. W postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną nie podlegają również badaniu zastrzeżenia skarżącej co do treści tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja, w szczególności sposobu wskazania w nim podstawy prawnej obowiązku czy określenie wysokości zobowiązania. Wobec powyższego, za nietrafne uznać należy zarzuty naruszenia art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

W sprawie nie zaistniały również przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego powołane przez skarżącą. Podkreślić należy, że organ egzekucyjny rozpoznając sprawę w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne nie posiada uprawnienia do rozstrzygania zarzutu nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego czy też niedopuszczalności egzekucji. Powyższe kwestie stanowią wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ I instancji wyjaśnił w swoim rozstrzygnięciu, że wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostanie rozpoznany w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W sprawie, w której przedmiotem jest skarga na konkretną czynność egzekucyjną nie sposób stwierdzić, że w sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, co w uzasadnieniu skargi sugeruje spółka. Brak jest również przesłanek świadczących o niewymagalności, umorzeniu lub wygaśnięciu dochodzonego zobowiązania podatkowego. Nie wystąpiły również okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji bądź też zastosowanych w jej trakcie środków egzekucyjnych. Tym samym niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. ani same w sobie, ani w powiązaniu ze wskazanymi w skardze przepisami u.p.o.l. Nie sposób też uwzględnić zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a., regulującego podstawy wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skoro bowiem skarżąca skierowała do organu skargę na czynność egzekucyjną (tj. odrębny od zarzutów środek prawny), nie może oczekiwać procedowania na podstawie przepisów konstruujących instytucję zarzutów.

Wskazać więc należy, że egzekucja z rachunków bankowych jest, wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 4 ("Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych"), zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Natomiast zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2).

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że próba zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, jakim dysponowała skarżąca w [...] S.A., dokonane zawiadomieniem z dnia [...] maja 2019 r. było prawidłowe.

Powyższe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone stronie w dniu [...] maja 2019 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] maja 2019 r. Zajęcie przedmiotowej wierzytelności dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia (art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a.), a także zostało sporządzone na właściwym formularzu wynikającym z Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1804).

W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a., bowiem przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne, zaś ta nie zasługiwała na uwzględnienie, co wyczerpująco wyjaśniły w swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji. Ponadto nie zostały naruszone art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., gdyż postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę na czynność egzekucyjną, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru odpowiadają prawu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze), oddalił skargę.