Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 831/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-09-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji, która "od ostatniego wniosku do WSA uległa pogorszeniu a nie poprawie". Poza tym, "Sąd poprzednio pozytywnie przychylał się zwolnienia w sytuacji materialnej skarżącego".

Strona pozostaje w pięcioosobowym gospodarstwie domowym ze swoją żoną Ż., synem A. ([...] lata), oraz rodzicami: H. i K. S.

Wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2. Jest to jednak dom w stanie surowym, na który zaciągnięty został kredyt.

Poza tym, strona nie posiada żadnego majątku ruchomego, papierów wartościowych, oszczędności, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro.

Wnioskodawca mieszka wraz ze swoją żoną i synem w domu stanowiącym własność jego rodziców, który obciążony jest zajęciami komorniczymi. Ponadto, wnioskodawca posiada kredyt hipoteczny, który zaciągnął na budowę domu aktualnie znajdującego się w stanie surowym. Kredyt ten jest obecnie spłacany, ale występują opóźnienia w spłacaniu kolejnych rat kredytu.

Na dochody wspólnego gospodarstwa składa się: wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy w kwocie 1.500 zł (obciążone zajęciami komorniczymi na kwotę 8.200 zł) oraz działalność gospodarcza, która przynosi jednak obecnie stratę (około 8.200 zł); żona strony – osiąga wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.100 zł; ojciec wnioskodawcy pobiera emeryturę, która jednak jest zajęta przez komornika, w efekcie czego świadczenie netto wynosi około 520 zł. Matka strony nie pracuje, nie osiąga żadnego dochodu, ma problemy zdrowotne.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego małżonki, oraz jego rodziców, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy.

Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawierającej to wezwanie, znajdującej się w aktach sprawy.

Pismem z dnia [...] r., wnioskodawca zwrócił się z wnioskiem o wydłużenie terminu do zastosowania się do wezwania referendarza sądowego o 14 dni.

Wniosek ten został uznany przez rozpoznającego za zasadny i uwzględniony. Zarządzeniem z dnia [...] r. przedłużono wnioskodawcy termin do dnia [...] r.

Przesyłka zawierająca ww. zarządzenie została doręczona wnioskodawcy w dniu [...] r., po jednokrotnym awizowaniu (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, zawierającej to wezwanie, znajdujące się w aktach sprawy).

W dniu [...] r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w sprawie. Jednocześnie w piśmie procesowym z dnia [...] r. stwierdził, że w związku z niezgromadzeniem wszystkich wymaganych dokumentów i z tym, że informację o przedłużeniu terminu odebrał dopiero w dniu [...] r., dokonał "z ostrożności procesowej" pełnej wpłaty w sprawie. W końcowej części pisma, wnioskodawca wyraził swoje obiekcje co do kwalifikacji kadry sądowej i wyznaczania terminów, "gdzie nie jest w stanie na terminy urzędowe zebrać wymaganych dokumentów".

Skarżący wniósł jednocześnie o uznanie dokonanych wpłat i nadanie biegu sprawom.

W efekcie do akt sprawy nie wpłynęły żadne dokumenty, o które wnioskodawca był wzywany pismem referendarza sądowego z dnia [...] r.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku M. S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Skarżący w ogóle nie wykazał jaki jest jego aktualny, obecny stan majątkowy.

Wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r., wzywające stronę do uzupełnienia i udokumentowania danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, zostało doręczone w sposób prawidłowy na adres podany przez stronę skarżącą zarówno w skardze, jak i we wniosku o prawo pomocy. Przesyłka zawierająca to wezwanie została skutecznie doręczona wnioskodawcy w dniu [...] r. Pomimo uwzględnienia wniosku o wydłużenie terminu, do akt sprawy nie wpłynął żaden z dokumentów, o które skarżący był wzywany.

Co istotne, skarżący, wnosząc skargę (dokładnie: dwanaście skarg) na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. i składając jednocześnie wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uiścił jednak wpis sądowy od skargi (od każdej z dwunastu skarg: sygn. akt: III SA/Gl 824 – 835/14). Łączny wpis sądowy od dwunastu skarg w kwocie 2.400 zł został uiszczony w dniu 3 września 2014 r. Okoliczność ta daje podstawę do stwierdzenia, że wnioskodawcę stać jednak na poniesienie kosztów sądowych.

Należy również na marginesie zaznaczyć, że niezależnie od kontestacji wnioskodawcy odnośnie przedłużenia terminu do wykonania przez niego zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] r., miał on w sumie praktycznie cztery tygodnie na zebranie żądanej dokumentacji i materiałów źródłowych oraz dostarczenie ich do akt sprawy.

Tymczasem, do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń.

Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia [...] r.

Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.