Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2061/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: rozdział XXXV
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] Komendant Główny Policji na podstawie m.in. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm., dalej również jako: Uobia) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Policji z dnia [...] maja 2008 r. Nr [....] o cofnięciu T. S. pozwolenia na broń palną myśliwską.

U podstaw podjętego w sprawie rozstrzygnięcia legło ustalenie, że przeciwko T. S. toczą się postępowania o popełnienie przestępstw w tym o podejrzenie popełnienia czynu z art. 13 § 1 k.k. w związku z art. 268 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. i art. 11 § 2 k.k., tj. przestępstwa przeciwko mieniu w zbiegu z przestępstwem przeciwko wiarygodności dokumentów (akt oskarżenia Prokuratury Rejonowej W.z dnia [...] lipca 2007 r.)

Komendant Główny Policji wskazał, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 Uobia ma charakter obligatoryjny i determinuje sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W przypadku strony zachodzi uzasadniona obawa, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co wynika z faktu prowadzonego wobec T. S. postępowania o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Zdaniem organu, ustawodawca uznał, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, nie może posiadać pozwolenia na broń. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu, dotychczasowy tryb życia skarżącego np. długoletni staż pracy w leśnictwie oraz posiadanie przez niego odznaczeń państwowych, jak również legitymowanie się pozytywną opinią w miejscu zamieszkania nie może mieć wpływu na odmienne, pozytywne dla strony rozstrzygnięcie sprawy.

W skardze na powyższą decyzję T. S. zarzucił naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. a także art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

W uzasadnieniu podkreślił, że ustawowe pojęcie "uzasadnionej obawy" jest pojęciem nieostrym co nakłada na organ obowiązek uzasadnić jej istnienie.

Błędne jest założenie organu, że o istnieniu tejże przesłanki ustawodawca rozstrzygnął wymieniając przykładowo trzy rodzaje przestępstw. Wynika to z faktu, że art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia nie określa stanu faktycznego będącego podstawą wydawania decyzji związanej w sposób jednoznaczny. Stwarza jedynie organowi administracji pole do oceny, czy stan faktyczny, od którego uzależnione jest zastosowanie tej normy prawnej istnieje, czy też nie.

W ocenie strony użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji sformułowania "przestępstwa przeciwko mieniu", którym odpowiada tytuł rozdziału XXXV Kodeksu karnego, nie oznacza, że ustawodawca odsyła do wszystkich przestępstw wymienionych w tym rozdziale. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, użyłby bezpośrednio odesłania do rozdziału lub wszystkich wymienionych w nim artykułów. Zdaniem skarżącego, osoba która dopuściła się przestępstwa przeciwko mieniu z art. 286 § 1 k.k. nie może być utożsamiana z osobą budzącą uzasadnioną obawę użycia broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu. Tym bardziej istnienie uzasadnionej obawy jest wątpliwe w sytuacji, gdy strona nie jest skazana prawomocnym wyrokiem sądu, a jedynie oskarżona. Hipotezy art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie wypełnia popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., gdyż w przypadku tego przestępstwa nie mamy do czynienia z przemocą. W przypadku przestępstwa, o które został oskarżony T. S. nie istnieje logiczny przyczynowo – skutkowy związek uzasadniający obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Podobnie z okoliczności oskarżenia T. S. o popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, w żaden sposób takiej obawy nie dałoby się wywieść. Prezentowane przez organy policji rozumienie zastosowanej normy zmienia jej treść, gdyż każde skazanie za przestępstwo przeciwko mieniu powodowałoby (decyzja związana) w konsekwencji automatyczne cofnięcie pozwolenia na broń. W praktyce prowadziłoby to do stosowania kolejnego, nieznanego prawu karnemu środka karnego w postaci utraty pozwolenia na broń. Zdaniem strony, w przedmiotowej sprawie organ miał obowiązek badania czy zachodziła "uzasadniona obawa" o jakiej mowa w omawianym przepisie. W przypadku posiadacza pozwolenia na broń, skutki zaistnienia wyżej opisanej okoliczności są niepomiernie bardziej dotkliwe. Osoba ta traci pozwolenie na broń, traci także możliwość realizacji wszelkich celów, do których zostało ono wydane np. polowanie. Ponadto narażony jest na pokrywanie kosztów oddania broni do depozytu, a także kosztów związanych z ponownym staraniem się o wydanie pozwolenia na broń. Wyrok uniewinniający nie daje podstaw do wznowienia postępowania. Osoba taka musi na nowo ubiegać się o wydanie pozwolenia na broń, co jest dodatkową i uciążliwą sankcją i w obliczu wyroku uniewinniającego w pełni niezasłużoną. Sytuacja osoby oskarżonej, która w związku z tym utraciła pozwolenie na broń, jest gorsza niż osoby dopiero starającej się o wydanie takiego pozwolenia. W takiej sytuacji organy powinny posłużyć się wykładnią językową i celowościową, która kazałaby przyjąć, że oskarżenie o popełnienie przestępstwa powoduje cofnięcie pozwolenia na broń tylko wtedy, gdy za wystąpieniem obawy wymienionej w tym przepisie przemawiają także inne okoliczności. Organy nie wzięły pod uwagę, że skarżący wciąż jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego, a właśnie ta przesłanka legła u podstaw wydania decyzji przyznającej pozwolenie na broń i nie odpadła do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

Skarżący zarzucił organowi błędy w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym określonym w art. 80 k.p.a. Okoliczności sprawy takie jak cechy osobowościowe skarżącego, jego dotychczasowe zachowanie i inne, pozostały poza sferą zainteresowania organów Policji. W świetle art. 7 i 8 K.p.a., niezrozumiały dla skarżącego pozostaje fakt, że organy obu instancji po uzyskaniu pozytywnej opinii stwierdziły, że nie ma ona żadnego znaczenia dla sprawy. Zignorowaniem okoliczności, iż przed Sądem Rejonowym w P. toczy się postępowanie karne w związku z pomówieniem skarżącego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Okoliczność ta bowiem w pełni uzasadnia zawieszenie postępowania zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zachowanie organów rodzi pytanie w jakim celu opinia była sporządzona i czy byłaby wykorzystana tylko wtedy, gdyby wnioski z niej płynące dodatkowo obciążały skarżącego. Podjęte przez organ działania były zatem pozorne, i miały jedynie stwarzać wrażenie wnikliwego i dogłębnie przeprowadzonego postępowania. Zdaniem strony, uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. ponieważ w sprawie, mimo przeprowadzenia innych dowodów, obie decyzje zostały oparte wyłącznie na treści aktu oskarżenia, który dał podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego, należało przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi wadliwość określana w literaturze przedmiotu jako "pozorność uzasadnienia". W sprawie pozorność ta polega na wprowadzeniu form ogólnikowych, generalnych, dających się zastosować do wszystkich przypadków odnoszących się do ogólnych założeń prawnych i to w zupełnym oderwaniu od realiów rozpatrywanej sprawy.

Reasumując skarżący stwierdził, że poprawne wyjaśnienie treści art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji doprowadziło organ do nieuprawnionego wniosku, że w przypadku strony zaistniała przesłanka przewidziana w ostatnim z wymienionych artykułów. Wniosku, iż oskarżenie strony o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu rodzi uzasadnioną obawę, że może on użyć broni z narażeniem życia i zdrowia innych osób nie da się wyprowadzić przy pomocy żadnej z metod dowodzenia przyjętych w postępowaniu sądowym. Gdyby nawet przyjąć słuszność aktu oskarżenia, to popełnienie przestępstwa polegającego na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, nie uzasadnia konkluzji, że człowiek dorosły, stateczny, o nienagannej przeszłości zacznie postępować jak osoba niepoczytalna, narażając zdrowie i mienie innych.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena nie jest dowolna i znajduje oparcie w przepisach prawa stanowiących podstawę materialnoprawną przedmiotowego rozstrzygnięcia tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia. Nie jest przedmiotem sporu okoliczność toczącego się wobec skarżącego postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu.

W skardze zarzucono błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia sformułowania "przestępstwa przeciwko mieniu", którym odpowiada tytuł rozdziału XXXV Kodeksu karnego ma być rozumiane, iż w ten właśnie sposób odsyła on do wszystkich przestępstw wymienionych w tym rozdziale. Zdaniem skarżącego, gdyby tak miało być użyłby bezpośredniego odesłania do rozdziału lub do wszystkich wymienionych w nim artykułów. Zdaniem strony, nie każde popełnione przez posiadacza broni przestępstwo przeciwko mieniu uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń, lecz tylko popełnienie takiego, które jednocześnie wskazuje, że jego sprawca może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący powołując się na pierwotne brzmienie art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia, który to przepis wymieniał popełnienie przestępstw z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej jako tworzące zagrożenie użycia broni w sposób wskazany tym przepisem, może być wskazówką ustawodawcy co do rodzaju przestępstw, które i w obecnie obowiązującym stanie prawnym uzasadniają taką obawę.

W kontekście podniesionych zarzutów należy zauważyć, iż w chwili wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia przewidywał, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Należy zwrócić uwagę, że nowelizując z dniem 1 stycznia 2004 r. omawiany przepis, Ustawodawca nie posłużył się kryterium skazania czy prowadzenia postępowania karnego za jakiekolwiek przestępstwo, tylko zawęził tę grupę do ściśle określonych ich rodzajów. Implikuje to wniosek, że nie wszystkie przestępstwa automatycznie powodują ziszczenie się wyżej wymienionej przesłanki istnienia "uzasadnionej obawy". Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu wynika w sposób oczywisty, że ma on przede wszystkim zastosowanie m.in. do osób wobec których prowadzone jest postępowanie o popełnienie jednego z przestępstw umiejscowionych w rozdziale XXXV Kodeksu karnego (przestępstwa przeciwko mieniu). W ocenie Sądu, użyte w cytowanym przepisie termin "przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, mieniu" jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładnia przepisów. Nie ma więc potrzeby odwoływania się do wykładni celowościowej czy systemowej. Ustawa o broni i amunicji nie zawiera definicji powyższych pojęć, a więc należy odwołać się do kodeksowego znaczenia powyższego pojęcia (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 1994 r. sygn. akt K 2/94). Określenie "przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, mieniu" odpowiadają systematyce Kodeksu karnego a więc nie ma podstaw do różnicowania poszczególnych przestępstw (pod jakimkolwiek względem) zawartych w poszczególnych rozdziałach. W sytuacji gdy norma prawna stanowi podstawę cofnięcia lub nieprzyznania uprawnienia przepis należy interpretować ściśle. Oznacza to, że tylko przestępstwa umieszczone w rozdziałach dotyczących przestępstw przeciwko mieniu i przeciwko życiu lub zdrowiu niejako samoistnie przesądzają o istnieniu obawy o jakiej mowa w cytowanym przepisie, a to z kolei skutkować musi cofnięciem pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu, dokonywanie przez organ Policji jakiejkolwiek gradacji przestępstw wymienionych w omawianym przepisie i ewentualna ich ocena w zależności od okoliczności sprawy nie jest możliwa. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że dokonana nowelizacja ustawy o broni i amunicji powoduje, że osoby skazane za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, należy uznać za stwarzające uzasadnioną obawę użycia posiadanej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1166/06 (niepubl.), z dnia 30 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1708/07).

Reasumując: użycie w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia sformułowania "w szczególności", poprzedzającego wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął o istnieniu po ich stronie obawy sprzecznego z prawem użycia broni. Co do tych osób organ nie musi więc przeprowadzać oceny, czy obawa ta rzeczywiście istnieje, gdyż ustawodawca uczynił to w przepisie ustawy, łącząc skazanie lub podejrzenie popełnienia tych kategorii przestępstw z tą obawą. Wystarczy zatem w takiej sytuacji ustalenie faktu skazania lub prowadzenia postępowania o te przestępstwa, żeby cofnąć pozwolenie na broń (odpowiednio - odmówić wydania pozwolenia) osobie skazanej za ich popełnienie (lub podejrzanej), gdyż są to dla organu okoliczności wiążące w sensie negatywnej przesłanki wydania pozwolenia oraz pozytywnej dla jego cofnięcia. Skoro w rozpatrywanej sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że wobec T. S. toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, organy Policji miały podstawę do zastosowania w stosunku do skarżącego przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 Uobia w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia.

Nie jest uzasadnione twierdzenie skarżącego, że działania podjęte przez organ w zakresie zbierania materiału dowodowego a w szczególności pozyskiwanie opinii o stronie (w tym przypadku pozytywnych) są pozorne, gdyż mają stwarzać wrażenie wnikliwości i dogłębności postępowania.

Odpierając ten zarzut należy podnieść, że organ stosownie do treści art. 7, 77 k.p.a ma obowiązek zebrania całości materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Jest to bowiem warunek konieczny prawidłowego, a więc zgodnego z istniejącym stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa, rozstrzygnięcia sprawy. Na organach prowadzących postępowanie spoczywa zatem obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów (z urzędu lub wskazanych przez stronę). Niewątpliwie zasadniczą, podstawową przesłanką przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 Uobia w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 Uobia, której zaistnienie obliguje organ do cofnięcia pozwolenia na broń jest powstanie po stronie posiadacza pozwolenia uzasadnionej obawy, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. To, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przypadek szczególny a mianowicie wobec strony toczy się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu nie zwalnia organu od zebrania pełnego materiału dowodowego w tym opinii o stronie oraz ich oceny w aspekcie wszystkich zgromadzonych dowodów. W tej sprawie organ wywiązał się ze swoich obowiązków w sposób właściwy. Organ prawidłowo uznał, że pozytywne opinie o skarżącym nie mogły odnieść pozytywnego skutku wobec ustalenia, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji wobec T. S. nadal toczyło się postępowanie o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu.

Nie można również podzielić poglądu skarżącego, że w niniejszej sprawie organ powinien zawiesić postępowanie do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego wobec strony. Należy zwrócić uwagę, że w rozpatrywanej sprawie postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zostało poddane kontroli organu odwoławczego, który utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wzmiankowane postanowienie nie nasuwa żadnych wątpliwości, co do jego prawidłowości. Zdaniem Sądu, omawiany przepis Uobia stanowiący podstawę cofnięcia pozwolenia na broń nie uzależnia rozstrzygnięcia sprawy od samoistnej przesłanki karalności lub niekaralności osoby posiadającej takie pozwolenie, ale jako przesłankę cofnięcia pozwolenia wskazuje okoliczności istnienia uzasadnionej obawy, iż osoba posiadająca broń może ją użyć w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem Sądu, przyjęcie wystąpienia tej przesłanki winno być poprzedzone wykładnią pojęcia "uzasadnionej obawy" na gruncie regulacji ustawowej oraz oceną stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu okoliczności, że w stosunku do osoby legitymującej się pozwoleniem na broń toczy się postępowanie karne, co do popełnienia przez nią przestępstwa. Poczynione w tym zakresie przez organ ustalenia nie dotyczą kwestii prawnych, a faktycznych postępowania administracyjnego i w związku z tym nie powinny być utożsamiane z zagadnieniem wstępnym w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu, brak ostatecznego rozstrzygnięcia sądu karnego, nie uniemożliwia rozpoznania sprawy administracyjnej, gdyż nawet w przypadku wyroku uniewinniającego, nie można a’priori wykluczyć istnienia uzasadnionej obawy, że posiadacz broni użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Mając na uwadze powyższe skargę T. S. należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.