Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1393/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2011 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę [...] zł ([...] złote 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. – wydanymi na skutek ponownego rozpoznania sprawy – decyzjami z dnia 29 sierpnia 2014 r., nr [...] ustalił R. J. oraz G. J. (dalej zwanych również skarżącymi) zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2011 r., z tytułu nieruchomości położonej w P. ul. [...] na kwotę [...]zł.

Ustalając wysokość zobowiązania podatkowego za przedmiot opodatkowania przyjęto:

– budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 236,27 m2;

– budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 114,69 m2;

– budynki mieszkalne związane z działalnością gospodarczą o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 15,00 m2;

– budynki mieszkalne związane z działalnością gospodarczą o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 136,58 m2;

– pozostałe budynki o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 392,08 m2;

– pozostałe budynki o wysokości od 1,4 do 2,20 m o powierzchni 3,31 m2;

– pozostałe grunty o powierzchni 795,00 m2.

Wymieniona na wstępie decyzja została wydana po wydaniu przez SKO w P. decyzji uchylającej poprzednie rozstrzygnięcie organu I instancji za 2011 r. W ocenie Kolegium pierwszorzędne znaczenie dla oceny charakteru budynku ma jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Przy czym w razie braku danych geodezyjnych, o charakterze budynku powinien decydować faktyczny sposób jego wykorzystywania. Kierując się powyższymi wskazaniami Prezydent Miasta P. zwrócił się do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P. z prośbą o wypis z kartoteki budynków. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że na działce nr [...] z arkusza mapy 9 obrębu [...] posadowione są 3 budynki, jeden z nich o funkcji mieszkalnej oraz dwa o funkcji handlowo-usługowej. Z uwagi na powyższe za bez znaczenia uznano wyjaśnienia skarżącego co do faktycznego wykorzystania części jednego z budynków handlowo-usługowych. W uprzednio wydanej decyzji doszło również do nieuzasadnionego zwiększenia powierzchni budynku mieszkalnego o 136,58 m2, na skutek nie odjęcia od powierzchni budynku mieszkalnego, powierzchni zajętej na działalność gospodarczą, w rezultacie czego doszło do jej podwójnego opodatkowania. Zaznaczono również, że wymiaru podatku od nieruchomości dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej/ewidencji gruntów i budynków oraz informacji będących w posiadaniu organu I instancji. Prezydent Miasta P. wskazał również, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach.

Nie zgadzając się z wymienionym na wstępie rozstrzygnięciem skarżący wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu odwołania poniesiona, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2011 r., powinny być:

– budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 236,27 m2;

– budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 126,55 m2;

– budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 99,69 m2;

– budynki mieszkalne związane z działalnością gospodarczą o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 15,00 m2;

– budynki mieszkalne związane z działalnością gospodarczą o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 136,58 m2;

– pozostałe budynki o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 250,53 m2;

– pozostałe budynki o wysokości powyżej 2,20 m o powierzchni 265,53 m2;

– pozostałe budynki o wysokości od 1,40 m do 2,20 m o powierzchni 13,00 m2;

– pozostałe grunty o powierzchni 795,00 m2.

Skarżący wyjaśnił również, że opodatkowany budynek mieszkalny ma 236,27 m2 powierzchni. Powierzchnia parteru to 136,58 m2, parter jest przy tym wynajęty od kwietnia 2011 r., więc zdaniem skarżącego część mieszkalna wynosi 99,69 m2. Powierzchnia drugiego z budynków, tzw. budynku warsztatowego wynosi 392,08 m2, z czego powierzchnia 126,55 m2 jest wykorzystywana przez rodzinę syna skarżącego, zatem w ocenie skarżących ogólna powierzchnia drugiego z budynków winna zostać pomniejszona o powierzchnię zajmowaną przez syna wraz z rodziną. Wyjaśniono ponadto, że budynek mieszkaniowy i warsztatowy jest połączony łącznikiem – klatką schodową o powierzchni 13 m2, która powinna zostać uwzględniona w pozycji pozostałe budynki o wysokości od 1,4 do 2,2 m. Wskazano również, że 15 m2 wcześniej wynajmowanej powierzchni nie było częścią budynku mieszkalnego lecz budynku warsztatowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 czerwca 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przytoczył postanowienia ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określające m.in. przedmiot, podatników oraz sposób obliczania i ustalania podatku od nieruchomości. Wskazano również, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dane zawarte w ewidencji gruntów stanowią podstawę wymiaru podatku. Z uwagi na powyższe organ podatkowy jest związany danymi ze wskazanej ewidencji nie mogąc ich pomijać przy wymiarze podatku. W ocenie Kolegium organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego danego roku podatkowego, dokonując właściwego ustalenia podatku. Ustalona przez Prezydenta Miasta P. klasyfikacja opodatkowanych budynków jest wiążąca w postępowaniu podatkowym, a powierzchnia poszczególnych przedmiotów opodatkowania została ustalona w toku oględzin przeprowadzonych przy udziale podatnika nie zgłaszającego sprzeciwu w toku tej czynności.

Wyżej wymieniona ostateczna decyzja podatkowa Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowi przedmiot skargi kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi w kontekście danych, na których oparł się organ I instancji wskazano, że w związku z różnicami w wielkości powierzchni oraz błędnymi obliczeniami doszło do popełnienia błędów przez organy obu instancji. Skarżący podnieśli, że podpisując w dobrej wierze protokół z pomiarów wykonanych przez specjalistów z Urzędu Miasta doszło do nieświadomego zaakceptowania nieprawdy. Ze sporządzonego na zlecenie skarżących operatu szacunkowego wynika, że obliczenia, na których oparły się organy są błędne i niewiarygodne. Podtrzymano również stanowisko, że od opodatkowanej powierzchni powinna zostać odliczona powierzchnia zajęta przez rodzinę syna skarżących.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się uzasadnione.

Sąd na wstępie wskazuje, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, – dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z nią Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącej strony(zakaz reformationis in peius). Przenosząc wskazane powyżej kryteria oceny zaskarżonej decyzji na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia skuteczności związania organów podatkowych danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Skarżący uważa, iż nie powinien być obciążany podatkiem wymierzonym zaskarżoną decyzją ze względu na okoliczność, iż dane tam zawarte, a dotyczące sposobu korzystania z budynków i gruntów nie odpowiadały bądź nie odpowiadają stanowi faktycznemu. Organy podatkowe wskazują, iż do czasu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków są związane zawartymi w niej danymi. Ponadto skarżący wskazał, że w przedmiotowej decyzji żle wyliczono powierzchnię części mieszkalnej, co spowodowało zawyżenie powierzchni całkowitej zabudowy i przyjęcie jej w innej niż w poprzednich latach wielkości.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086), przez ewidencję gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnienie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

W myśl art. 21 ust. 1 u.p.g.k. dane zawarte w tej ewidencji stanowią podstawę: 1) planowania gospodarczego, 2) planowania przestrzennego, 3) wymiaru podatku i świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz zawsze powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m. in. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09). Oznacza to, że co do zasady o sposobie klasyfikacji gruntu lub budynku dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego ich wykorzystania, ile ich funkcja wskazana w ewidencji gruntów i budynków. Do danych bezwzględnie wiążących organ podatkowy, przy wymiarze podatku od nieruchomości zalicza się dane dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położnych na tych gruntach budynków.

W rozpoznawanej sprawie przedmiot opodatkowania ustalony został na podstawie wypisu z ewidencji gruntów i budynków, którego skuteczne kwestionowanie w postępowaniu podatkowym nie było prawnie dopuszczalne. Zarówno postępowanie podatkowe, jak też postępowanie przed sądami administracyjnymi, nie stanowi prawnej drogi ustalania, kwestionowania lub weryfikowania funkcji budynków.

Zgodnie z art. 22 ust. 2 u.p.g.k., osoby o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (właściciel gruntu lub budynku), są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni od dnia powstania tych zmian. Oznacza to, że status podatnika od nieruchomości, będącego osobą fizyczną, zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l., daje takiej osobie możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego zmian w ewidencji gruntów. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane.

W niniejszej sprawie organy podatkowe przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, a to oznacza, że zarzuty skargi w tym zakresie są chybione. Jednakże zgodzić się należy ze skarżącymi, że obliczenie podatku należnego za rok 2011 nie zostało należycie wyjaśnione. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzono, że uprzednio ( w decyzji uchylonej wcześniej przez SKO) doszło do nieuzasadnionego zwiększenia powierzchni budynku mieszkalnego o 136,58 m2 i w rezultacie została ona podwójnie opodatkowana. W decyzji Prezydenta Miasta P. z 29 sierpnia 2014 r., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją SKO, również nie odliczono części powierzchni budynku mieszkalnego zajętego pod działalność gospodarczą (15 m2). Z uzasadnienia decyzji w tym zakresie nie sposób wywnioskować, w jaki sposób obliczono ostatecznie powierzchnię budynków stanowiącą podstawę opodatkowania.

Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organy uwzględnią zaprezentowaną powyżej wykładnię prawa oraz starannie i zrozumiale wskażą sposób dokonania obliczenia powierzchni poszczególnych rodzajów budynków stanowiącą podstawę obliczenia należnego podatku od nieruchomości za 2011 r.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.