Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2446/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 4a
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 66/14 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. od M. B. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 66/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z [...] listopada 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, (1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; (2) orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

M. B. (skarżąca) wnioskiem z [...] września 2013 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o przyznanie na córkę – M. B., świadczeń alimentacyjnych na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Do wniosku załączyła wyrok Sądu Rejonowego w J. z [...] grudnia 2011 r., [...], w którym ojciec jest obowiązany płacić na rzecz córki alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie oraz zaświadczenie Komornika Sądowego z [...] września 2013 r. o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres od stycznia 2013 r. w kwocie 2.054,30 zł. oraz pismo Komornika Sądowego z [...] września 2013 r., z którego wynika, że wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów został złożony w dniu [...] kwietnia 2013 r.

Kierownik GOPS decyzją z [...] września 2013 r. odmówił przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną M. B. na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. w kwocie 500 zł miesięcznie, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu podał, że dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi [...] zł miesięcznie, a zatem przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 725 zł. Organ wyjaśnił, że do dochodu wliczono kwotę należnych alimentów – 500 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie za drugi miesiąc z tytułu uzyskania pracy zarobkowej w kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, podnosząc, że zasądzonych alimentów od ojca dziecka nie otrzymywała. Wobec tego nie zgadza się z decyzją organu I instancji i wnosi o przyznanie wnioskowanych świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (SKO) decyzją z [...] listopada 2013 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z [...] września 2013 r. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze. zm.) – dalej: u.al. – świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W zakresie definicji dochodu i dochodu rodziny u.al. w art. 2 pkt 4, 5 i 5a odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych, przy czym zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – u.ś.r. – dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a u.al. Na podstawie art. 2 pkt 8 u.al. okresem świadczeniowym jest okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Na zasadzie art. 18 ust. 1 u.al. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 10 ust. 1 u.al. ustala się w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł.

Z akt sprawy wynika, że dochód rodziny wnioskodawczyni w 2012 r. wynosił [...] zł i składał się z alimentów zasądzonych na rzecz dziecka od ojca w kwocie 500 zł, czyli miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2012 r. wynosił 500 zł. Do tego dochodu należy doliczyć dochód z tytuły wynagrodzenia za pracę podjętą od dnia 1 lipca 2013 r. w firmie N. sp. z o. o. w kwocie [...] zł. Zatem dochód na jednego członka rodziny wynosi [...] zł ([...] zł : 2 = [...] zł.), czyli dochód ten przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczeń alimentacyjnych (725 zł). Do dochodu rodziny nie zaliczono przychodów wnioskodawczyni z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego w firmach B. sp. z o. o. oraz S. sp. z o. o., ponieważ dochody te są dochodami utraconymi w rozumieniu art. 3 pkt 23 u.ś.r.

SKO odnosząc się do zaliczenia do dochodu nieotrzymanych alimentów od ojca dziecka podało, że mogłoby to mieć wpływ na sposób ustalania dochodu jedynie w sytuacji, gdyby wnioskodawczyni podjęła się egzekucji zaległych alimentów, a egzekucja byłaby bezskuteczna. SKO wskazało, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 lit. (i) oraz lit. (j) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), dokumentami stwierdzającymi wysokość dochodu rodziny są przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny. Natomiast w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem:

- zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, lub

- informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą.

W niniejszej sprawie mimo wyroku z dnia [...] grudnia 2011 r. uprawniającego do egzekucji alimentów (co wynika z klauzuli z dnia [...] stycznia 2012 r. naniesionej na wyroku), skarżąca wniosek do komornika sądowego o wszczęcie egzekucji zaległych alimentów złożyła w dniu [...] kwietnia 2013 r., czyli przez prawie 15 miesięcy wnioskodawczyni nie podejmowała żadnych działań.

Na powyższą decyzję M. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zdaniem skarżącej do dochodu nie powinno zaliczać się alimentów, których nie otrzymała.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Uwzględniając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 4 czerwca 2014 r., IV SA/Wr 66/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że spór w sprawie sprowadza się do kwestii sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, w tym do sposobu zaliczenia do dochodu wynagrodzenia za pracę podjętą przez skarżącą od dnia 1 lipca 2013 r. w firmie N. sp. z o. o. w kwocie [...] zł. Zdaniem Sądu I instancji organy orzekające dokonały błędnych wyliczeń, naruszając w tym względzie obowiązujące przepisy prawa materialnego.

Sąd I instancji podkreślił, że stosownie do art. 9 ust. 1 u.al., świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Jednocześnie na mocy art. 9 ust. 2 u.al., świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Jak wynika z art. 2 pkt 4 i 5 u.al., dla zdefiniowania pojęcia dochodu i dochodu rodziny ustawodawca odsyła do unormowań zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Pojęcie dochodu zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Dochód rodziny zaś w art. 3 pkt 2 u.ś.r. W rozumieniu u.ś.r. dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny. Natomiast definicja dochodu członka rodziny zawarta została w art. 2 pkt 5a u.al. Zgodnie z tym przepisem dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a.

Stosownie do ust. 3 art. 9 u.al. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W myśl zaś art. 9 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Bezsporną pozostaje wysokość dochodu osiąganego przez rodzinę skarżącej w 2012 r. Dochód ten stanowił podstawę przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2013/2014. Rozważenia zatem wymaga na tle u.al. i u.ś.r., jaki wpływ na prawo do świadczeń przyznanych na podstawie wysokości dochodu rodziny osiągniętego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy ma dochód uzyskany w trakcie okresu zasiłkowego.

Pojęcie "dochodu uzyskanego" wyjaśnia art. 2 pkt 18 lit. c u.al. Przepis ten stanowi, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane zdarzeniami w tym przepisie wymienionymi, w tym, uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Powołane przepisy nie określają wprawdzie jednoznacznie, jakiego okresu dotyczy pojęcie uzyskania dochodu. Utrwalone jest jednak stanowisko, że chodzi tu o dochody uzyskane po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczeń.

Sąd I instancji nie podzielił jednak sposobu liczenia dochodu rodziny skarżącej do ustalenia prawa do świadczenia, dokonanego przez organy administracji obu instancji. Z literalnego brzmienia art. 9 ust. 4a u.al. wynika, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zastosowanie jednakże tego przepisu wprost, z pominięciem reguł wynikających z ustawy oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 9 ust. 4a u.al., dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 9 ust. 4a u.al. w sposób realizujący jej cele i umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do zasiłku za okres wcześniejszy. Sąd przywołał na tę okoliczność orzeczenia, w których wypowiedziano podobny pogląd. Natomiast organy jedynie na podstawie wynagrodzenia uzyskanego przez skarżącą od 1 lipca 2013 r. ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, co jest sprzeczne z wyżej przedstawioną wykładnią sposobu liczenia dochodu rodziny w związku z art. 9 ust. 4a u.al.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 4 czerwca 2014 r., IV SA/Wr 66/14, wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciło mu naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez zastosowanie tego przepisu, kiedy to skarga jako niezasadna na mocy art. 151 p.p.s.a. winna być oddalona;

2. przepisów prawa materialnego, tj. błędną wykładnię art. 9 ust. 4a u.al. polegającą na mylnym uznaniu, że z normy prawnej tego przepisu wynika, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód ten [z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty] należy doliczyć do dochodu rodziny za rok poprzedzający, a całość [powinna być] podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny, podczas gdy z przepisu tego jednoznacznie wynika, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny.

Zarzucając powyższe SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono między innymi, że przywołany w zaskarżonym wyroku kierunek orzeczniczy ukształtowany został w poprzednim stanie prawnym. Obecnie obowiązujące przepisy u.al. nie przewidują liczenia dochodu rodziny w sposób wskazany w zaskarżonym wyroku, czyli przez zsumowanie dochodów członków rodziny za rok poprzedzający okres świadczeniowy z dochodem uzyskanym i podzielenia uzyskanej kwoty przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. Właśnie takie liczenie dochodu rodziny, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, powoduje iż ustalona sytuacja dochodowa rodziny jest niezgodna ze stanem faktycznym i nie oddaje faktycznej sytuacji dochodowej rodziny. Gdyby przyjąć, dla potrzeb niniejszej sprawy, że sporny dochód uzyskany przez stronę w roku 2013, skarżąca uzyskała w roku poprzedzającym okres świadczeniowy (czyli w 2012 r.), to tak właśnie jak obecnie, należałoby dodać jej dochód ([...]zł) do miesięcznego dochodu rodziny z tytułu alimentów (500 zł), co daje kwotę [...] zł i podzielić przez ilość dwóch osób w rodzinie, co dałoby taką samą kwotę dochodu członka rodziny, czyli jak obecnie wyliczoną kwotę [...] zł dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Ponadto z treści art. 9 ust. 4a u.al. wynika, że nie chodzi tu o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc. Doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty. Jednomiesięczne zatrudnienie nie spowodowałoby zatem nigdy doliczenia dochodu uzyskanego, bo nie byłoby miesiąca następującego po miesiącu osiągnięcia dochodu. Zauważyć również należy, iż przepis ten zawiera zastrzeżenie, iż ów dochód uzyskany (po roku poprzedzającym okres świadczeniowy) dolicza się do dochodu członka rodziny tylko wtedy, gdy jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W przypadku utraty takiego dochodu, należałoby dochód rodziny pomniejszyć o utracony dochód, zgodnie z art. 9 ust. 3 u.al. Tak więc, wbrew twierdzeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dochód uzyskany przez jeden miesiąc w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, natomiast uzyskany przez okres dłuższy, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 stycznia 2014 r., I OSK 2094/13).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. B. wniosła o jej odrzucenie. Podkreśliła, że przedmiotem sporu nie jest to, według których paragrafów powinno się wyliczyć dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny dla osób ubiegających się o świadczenia alimentacyjne, ale to, że w ogóle doliczono kwotę 500 zł miesięcznie do dochodu jej rodziny. Bez tej kwoty spełniłaby wymagane kryterium 725 zł. Doliczono ją niesłusznie, gdyż kwoty tej nie otrzymywała i nie otrzymuje do dnia dzisiejszego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły, zatem należało odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W związku z tym rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez zastosowanie tego przepisu, kiedy skarga jako niezasadna na mocy art. 151 p.p.s.a. winna być oddalona, można jednak odnieść się krótko. Obydwa te przepisy mają charakter wynikowy. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Przepisy te nie mogą zatem stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej. O tym, czy w niniejszej sprawie naruszony został art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. zdecydować może dopiero ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Przechodząc więc do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 4a ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (u.al.) przytoczyć należy najpierw brzmienie tego przepisu z dnia wydawania zaskarżonej decyzji. Stanowił on, że "W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego."

W rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nastąpiła z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 u.al., świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Według organu odwoławczego dochód rodziny wnioskodawczyni w 2012 r. wyniósł 6.000 zł i składał się z alimentów zasądzonych na rzecz dziecka od ojca w kwocie 500 zł miesięcznie. Do tego dochodu, zdaniem SKO, należy doliczyć dochód wnioskodawczyni z tytułu wynagrodzenia za pracę podjętą od dnia 1 lipca 2013 r. w firmie N. sp. z o. o. w kwocie [...] zł. Zatem dochód na jednego członka rodziny w dniu ustalania prawa do świadczeń wyniósł [...] zł ([...] zł : 2 = [...] zł.), czyli przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (725 zł).

Sąd Wojewódzki wskazał natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że dochód uzyskany w 2013 r. w związku z dodatkowym zatrudnieniem członka rodziny od lipca 2013 r. został doliczony do dochodu z 2012 r. w sposób nieprawidłowy. W ocenie Sądu I instancji w przypadku art. 9 ust. 4a u.al., przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny powinien być liczony w ten sposób, że do rocznego dochodu uzyskanego roku poprzedzającym okres zasiłkowy (2012 r.) należy doliczyć dochód uzyskany w 2013 r. i dopiero od tak zsumowanego dochodu liczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że nie może dochodzić do sytuacji, aby uzyskany przez członka rodziny dodatkowy dochód z jednego czy z dwóch miesięcy był decydujący dla uzyskania świadczenia alimentacyjnego.

W związku z tym zauważyć należy, że w przypadku dochodu uzyskanego przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, dzieli się go przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4). Natomiast w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a). Zatem w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 lipca 2013 r., I OSK 2373/12, już zatem będące skutkiem uzyskania nowego źródła dochodu przekroczenie kryterium (725 zł) w jednym miesiącu rzutuje na prawo do świadczeń, zważywszy, że dochody uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy stanowią podstawę do ustalenia miesięcznej kwoty dochodu rodziny na cały okres świadczeniowy, przez co nowy uzyskany w trakcie tego okresu dochód wpływa jedynie na wysokość miesięcznego dochodu rodziny, nie zaś na sumę dochodów, ustaloną i wyliczoną w skali roku dla danego okresu świadczeniowego. Natomiast średnia dwunastomiesięczna z roku bazowego (roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy) jest jedynie punktem wyjścia dla ustalenia dochodu rodziny (miesięcznego) z uwzględnieniem doliczanego do niej dochodu uzyskanego i odliczanego od niej dochodu utraconego, co ustawa ujmuje jako zdarzenie jednostkowe związane z uzyskaniem przez rodzinę nowego źródła dochodu (art. 2 pkt 18) lub utratą dotychczasowego źródła dochodu (art. 2 pkt 17).

Wbrew twierdzeniom Sądu Wojewódzkiego uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jedynym miesiącu nie wpływa na prawo do świadczenia alimentacyjnego. Z art. 9 ust. 4a u.al. wynika, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty. Z kolei zawarte w omawianym przepisie zastrzeżenie, zgodnie z którym dochód uzyskany po roku poprzedzającym okres świadczeniowy dolicza się do dochodu członka rodziny, pod warunkiem że jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń, zakłada doliczenie do dochodu długotrwale uzyskiwanego. Tak więc dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast uzyskany na okres dłuższy, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie organy orzekające prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 9 ust. 4a u.al., co oznacza, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny. Zastosowany przez organy obydwu instancji sposób liczenia dochodu musiał prowadzić zatem do odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wobec stwierdzonego przekroczenia kryterium dochodowego. W takim stanie sprawy niezasadnie Sąd Wojewódzki uchylił kontrolowane decyzje. Nie mogły odnieść też skutku argumenty podniesione przez M. B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną, gdyż powody, dla których kwoty należnych alimentów musiały zostać zaliczone do dochodu za 2012 r., mimo że skarżąca nie otrzymała tych alimentów, zostały w sposób poprawny wyjaśnione przez organ II instancji.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę orzekając o jej oddaleniu, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparte zostało na art. 207 § 2 p.p.s.a.