Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1310/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust 3 , art. 229
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. S., P. S. , B. P., R. S. i M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 sierpnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia 9 czerwca 2016 roku, znak [...] po rozpatrzeniu wniosku spadkobierców poprzednich współwłaścicieli o zwrot nieruchomości orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] o pow. 0,4119 ha (oznaczonej kolorem niebieskim na załączniku graficznym do tej decyzji), objętej księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych (nabytych) na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: l. kat. [...] i l. kat. [...], b. dz. adm. K. –N. , na rzecz: M.S. , P.S. , A.S. , R.S. i B.P. ,

oraz orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako pozostała część działki nr [...] o pow. 0,4119 ha (oznaczonej kolorem zielonym na załączniku graficznym do tej decyzji), wszczętego na wniosek: M.S. , P.S. , A.S. , R.S. i B.P. .

Jako podstawę prawną decyzji Starosta wskazał art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm.), dalej u.g.n. oraz art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej K.p.a..

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek zawarty w piśmie z dnia 25 czerwca 2012 r. Roszczeniem o zwrot wnioskodawcy objęli niewykorzystaną 1/3 część działek: nr [...] o pow. 3389 m2 oraz nr [...] o pow. 367 m2, poł. w obr. [...] m. K. przy ul. [...], które zostały wywłaszczone (nabyte) na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 27 stycznia 1970 r., nr rep. [...] , zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ wskazał, że nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę budynku mieszkalnego i garażu dla Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...] " w K. , zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 29 sierpnia 1969 r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta K.

Dalej organ wskazał poprzednich - w dacie sprzedaży - właścicieli parcel: [...] . kat. [...] oraz [...] kat. [...] b. dz. adm. K. –N. oraz ich następców prawnych, którymi są wnioskodawcy: A.S., B.P. , z domu S. , R.S. , P.S. i M.S. - po 1/5 części.

Organ przytoczył też szczegółowo zmiany w powierzchniach i oznaczeniach parcel.

Organ wskazał, że obecna działka nr [...] o pow. 504 m2, poł. w obr. [...] ewid. K. m. K. , objęta księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Gminy Miejskiej K.

Działka nr [...] o pow. 4119 m2, poł. w obr. [...] m. K. , objęta księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Gminy Miejskiej K. w użytkowaniu wieczystym Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...] .

Dalej organ wskazał, że decyzja rozstrzyga zgłoszone roszczenie w zakresie części działki nr [...] poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel: [...] kat. [...] i [...] kat. [...], b. dz. adm. K. –N. , natomiast w pozostałym zakresie, tj. odnośnie części działki nr [...] poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli l [...] kat. [...] b. dz. adm. K. –N. decyzją z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...] Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...], poł. w obr [...] . ewid. K. m. K.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n.: "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (...). "

Z kolei przepis art. 229 u.g.n. stanowi, iż: "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej".

W kontekście wyżej cytowanych przepisów ustawy organ stwierdził, iż na Skarbie Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego spoczywa obowiązek zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Z kolei przepis art. 229 u.g.n. znosi obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (choćby niewykorzystanej zgodnie z celem wywłaszczenia) stanowiąc, że roszczenie nie przysługuje w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie są już w dniu 1 stycznia 1998 r. właścicielem nieruchomości, albo też nie władają tą nieruchomością, gdy została ona sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego), a prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r.

Ponadto organ wskazał, iż do wyłączenia ciążącego na ww. podmiotach obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 229 u.g.n. dochodzi bez potrzeby merytorycznego rozpoznania, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uwarunkowane jest ono jednak uprzednim ustaleniem, iż spełnione zostały ustanowione tym przepisem przesłanki, które powodują, że przewidziane w art. 136 ust. 3 ustawy roszczenie nie przysługuje.

W świetle tego przepisu, aby roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy nie przysługiwało, objęta żądaniem zwrotu nieruchomość musi przed dniem 1 stycznia 1998 r. być:

po pierwsze, sprzedana lub obciążona ustanowionym na niej wieczystym użytkowaniem,

po drugie, nabywcą lub użytkownikiem wieczystym musi być osoba trzecia w rozumieniu tego przepisu,

po trzecie, prawo to (własność lub użytkowanie wieczyste), musi być ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. i stan ten musi istnieć w dniu wejścia w życie ustawy.

Umową użytkowania wieczystego zawartą w dniu 27 października 1970 r., w formie aktu notarialnego nr Rep. [...] Skarb Państwa ustanowił na rzecz Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...] w K. prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości składającej się z parcel [...]. kat. [...] o pow. 3389 m2 i l [...] kat. [...] o pow. 367 m2, b. dz. adm. K. –N. . Postanowienia zawartej umowy użytkowania wieczystego zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 29 października 1970 r.

Na podstawie odpisu zwykłego z księgi wieczystej nr [...] ustalono, iż działka nr [...] poł. w obr. [...] m. K. , stanowi własność Gminy K. i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...]" w K.

Organ stwierdził, że odnosząc powyższe uregulowania do ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie i po stwierdzeniu, że objęta wnioskiem o zwrot część działki nr [...] o pow. 4119 m2, poł. w obr. [...] ewid. K. m. K. , w granicach wywłaszczonych parcel katastralnych: [...] i [...] b. dz. adm. K. –N. , pozostaje w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, w rozumieniu przepisu art. 229 u.g.n., a prawo to zostało ujawnione w księgach wieczystych przed dniem 1 stycznia 1998 r., okoliczności tej nie można było pominąć rozważając kwestię zwrotu nieruchomości.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przedstawione wyżej przesłanki z art. 229 u.g.n. decydujące o nieprzysługiwaniu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to – zdaniem organu - należało odmówić wnioskodawcom zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Wydając przedmiotową decyzję organ wziął pod uwagę zastrzeżenia Wojewody [...], zawarte w decyzji z dnia 23 czerwca 2015 r. nr [...] dotyczące nieprawidłowo ustalonego poprzednio kręgu podmiotów mających przymiot strony w niniejszym postępowaniu.

Pismem z dnia 5 maja 2014 r. wnioskodawcy sprecyzowali swój wniosek o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr. [...] m. K. w ten sposób, iż ograniczyli go jedynie do fragmentu ww. nieruchomości. Odwołując się do zgłoszonego wniosku organ podkreślił, iż zwrot jedynie fragmentu działki nr [...], poł. w obr. [...] ewid. K. m. K. jest niemożliwy ze względu na to, iż ww. nieruchomość w całości stanowi przedmiot wykonywania prawa użytkowania wieczystego przez Zjednoczoną Spółdzielnię Budowlano - Mieszkaniową "[...] w K. Mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazła tzw. negatywna przesłanka orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, tj. spełnione zostały przesłanki z art. 229 u.g.n., ograniczenie wniosku jedynie do fragmentu nieruchomości nie spowoduje, iż powoływany przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami straci na aktualności i zostanie przeprowadzone merytoryczne postępowanie mające na celu ustalenie, czy w stosunku do zawnioskowanego fragmentu nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Dalej organ wskazał, że stosownie do treści art. 105 § 1 K.p.a. "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części".

Organ podkreślił, iż ograniczenie wniosku do konkretnej części zawnioskowanej pierwotnie do zwrotu nieruchomości, co miało miejsce w niniejszej sprawie, spowodowało wycofanie wniosku w odniesieniu do pozostałej części.

Fakt złożenia przez wnioskodawców oświadczenia o rezygnacji z ubiegania się o zwrot wywłaszczonej części nieruchomości, o której mowa w punkcie drugim sentencji niniejszej decyzji, w ocenie organu spowodował, że postępowanie w tej części stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: M.S. , P.S. , A.S. , R.S. i B.P. , zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie przepisów postępowania art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż negatywna przesłanka orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości znalazła zastosowanie również do sprecyzowanego fragmentu nieruchomości, podczas gdy fragment działki nr [...] winien być rozpatrywany jako odrębna nieruchomość, na której nie został zrealizowany cel wywłaszczeniowy i ostatecznie winna być zwrócona wnioskodawcom. Odwołujący odnieśli się do podziałów nieruchomości w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych [...] i [...] b. dz. adm. K. –N. (str [...] ). Podnieśli, że jak wynika z zasadności ostatnich podziałów nieruchomości, to do dwóch działek [...] i [...] została rozwiązana umowa wieczystego użytkowania z uwagi na niezrealizowanie celu wywłaszczenia, tj. budowy budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w K . Tym samym organ w pierwszej kolejności winien odnieść się do kwestii, czy wnioskowanej o zwrot sprecyzowanej części działki [...] nie należy traktować jako osobną nieruchomość, gdyż jej zagospodarowanie nie wskazuje, by na tym terenie został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 22 sierpnia 2016 roku, znak [...] na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, iż obecnie prowadzona przez Wojewodę [...] sprawa zwrotu wyżej wymienionej nieruchomości była już przedmiotem rozpoznania przez ten organ. Decyzją z dnia 10 marca 2014 r. znak: [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia 3 maja 2013 r. znak: [...] , i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na błędnie ustalenie przez ten organ kręgu stron prowadzonego postępowania.

Decyzją z dnia 23 czerwca 2015 r. znak: [...] Wojewoda [...] ponownie uchylił decyzję Starosty K. z dnia 20 sierpnia 2014 r. znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z analogicznych przyczyn.

Organ odwoławczy uznał, że zaskarżoną obecnie decyzję należało utrzymać w mocy, gdyż jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych. Organ odwoławczy podzielił ustalenia i rozważania organu I instancji co do kręgu wnioskodawców – jako następców prawnych poprzednich właścicieli oraz co do podziałów i aktualnego oznaczenia nieruchomości wnioskowanej do zwrotu.

Organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 229 u.g.n. i wskazał, iż " aby móc prawidłowo zastosować art. 229 u.g.n., należy w pierwszej kolejności ustalić, czy wywłaszczenie bądź przejęcie nieruchomości nastąpiło według ww. ustawy bądź też któregoś z aktów prawnych wymienionych w art. 216 u.g.n. " (por. wyrok WSA w Lublinie z 11 marca 2008 r., II SA/Lu 898/07, LEX nr 496233). W przedmiotowej sprawie ustalono, iż odjęcie prawa własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło umową zawartą na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wskazanego w art. 216 pkt 1 u.g.n.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż powołany przepis art. 229 u.g.n. jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji, gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko takie wyraził m.in. w wyroku z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 765/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stwierdził, iż: zawarte w art 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia stanowią negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, których zaistnienie powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a nie do umorzenia postępowania". Pogląd powyższy został potwierdzony także przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie m. in. w wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 386/06, gdzie zawarto opinię, iż "jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 46, poz. 543, ze zm.) i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art 136 w związku z art. 137 ustawy." W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości." Z kolei w wyroku z dnia 15 maja 2009 r. I OSK 72/08 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że: "w przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podłego zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany".

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż w przypadku przedmiotowej nieruchomości organ I instancji prawidłowo powołał się na przepis art. 229 u.g.n. i odmówił jej zwrotu na rzecz wnioskodawców.

Ponadto wskazano, że pismem z dnia 5 maja 2014 r. wnioskodawcy sprecyzowali swój wniosek o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , poł. obr. [...] m. K. , w ten sposób, iż ograniczyli go jedynie do części ww. nieruchomości (zaznaczonego kolorem niebieskim na załączonej do decyzji organu I instancji mapie ewidencyjnej). Powyższe oznacza, iż wnioskodawcy wycofali pierwotny wniosek dotyczący zwrotu ww. części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , położonej w obr. [...] m. K. , w związku z czym organ I instancji zasadnie umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie o zwrot tej części nieruchomości, opisanej szczegółowo w pkt 2 decyzji Starosty K. z dnia 9 czerwca 2016 r..

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż wnioskowanej do zwrotu, sprecyzowanej części działki nr [...], położonej w obr.[...] m. K. , nie można traktować jako osobnej nieruchomości, gdyż Zjednoczona Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "[...]" w K. posiada prawo użytkowania wieczystego całej działki nr [...] , poł. w obr. [...] m. K. , tak więc posiada takie prawo do każdego fragmentu przedmiotowej nieruchomości. Powołana umowa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...] m. K. , nie została do dnia dzisiejszego rozwiązana, wobec czego nadal obowiązuje.

Na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 sierpnia 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli: P.S. A.S. B.P. R.S. i M.S. ,

Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji:

Naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do dowolnej oceny dowodów polegające na błędnym ustaleniu, iż doszło do obrotu przedmiotową nieruchomością jedynie w trybie cywilnoprawnym, podczas gdy w 1994 roku doszło do komunalizacji przedmiotowej nieruchomości co wyłącza stosowanie art. 229 u.g.n.;

Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 229 u.g.n., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż komunalizacja spornej nieruchomości stanowi jedno z cywilnoprawnych sposobów nabycia nieruchomości przez Gminę K.

Powołując się na wskazane wyżej zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia 22 sierpnia 2016 r. oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Starosty K. z dnia 9 czerwca 2016 r., a także zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący nie zgodzili się z argumentacją organu II instancji, iż zachodzą negatywne przesłanki prowadzące do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący wskazali, iż organ II instancji nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego wskazującego na zmiany właścicielskie. Tym samym , zdaniem skarżących, organ pominął okoliczność, iż w roku 1994 doszło do komunalizacji spornej nieruchomości, co spowodowało, iż nie jest możliwe zastosowanie art. 229 u.g.n.. W ocenie skarżących nie ulega wątpliwości, iż nie ma podstaw, by ochroną z art. 229 u.g.n. obejmować gminę, jeśli nabycie przez nią prawa do nieruchomości nastąpiło w wyniku komunalizacji, tj. nabycia z mocy prawa lub przekazania, na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1-4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Nabycie własności przez gminę na takiej podstawie nie jest rezultatem obrotu cywilnoprawnego, co jest przesłanką zastosowania art. 229 u.g.n., ale skorzystania z władztwa państwa, ingerującego w sferę praw majątkowych jednostek, stania się beneficjentem funkcjonowania państwa i jednostek samorządu terytorialnego w ramach imperium. Nadto, trudno wówczas określać gminę jako osobę trzecią, skoro prawo do nieruchomości pozostało po stronie podmiotu realizującego, z mocy art. 163 Konstytucji RP, zadania publiczne (vide: uchwała NSA z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt OPK 26/99, ONSA 2000/1/11).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 marca 2017 r. skarżący P.S. podkreślił, iż organ powinien dokładnie określić, o jaki teren nieruchomości (część wywłaszczonej pierwotnie działki) chodzi. Wskazał, że Spółdzielnia dokonuje podziałów i rozwiązuje umowy użytkowania wieczystego względem tak wyodrębnionych działek, które położone są w obszarze objętym wnioskiem o zwrot na rzecz skarżących.

Pełnomocnik uczestnika Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " wniósł o oddalenie skargi. Zaprzeczył, aby w zakresie objętym wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Spółdzielnia rozwiązywała umowy użytkowania wieczystego.

Uczestnik Z.K . wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd oddala skargę, w oparciu o art. 151 P.p.s.a..

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną, wyrażone w zaskarżonych decyzjach i stwierdza, że zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Na wstępie należy stwierdzić, że nie ulega wątpliwości, iż stan faktyczny przedstawia się tak, jak to wskazały organy obu instancji.

W szczególności, będąca przedmiotem sprecyzowanego wniosku (zmiany w powierzchniach i oznaczeniach parcel zostały szczegółowo przedstawione przez organ w decyzji) działka nr [...] o pow. 0,4119 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] poł. w obr. [...] m. K. , w granicach wywłaszczonych (nabytych) na rzecz Skarbu Państwa parcel katastralnych: [...] i [...] , b. dz. adm. K. –N. , stanowi aktualnie własność Gminy Miejskiej K. i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...]" w K. (co ustalono na podstawie odpisu zwykłego z księgi wieczystej nr [...] ).

Uprzednio, aktem notarialnym z dnia 27 stycznia 1970 r. Rep. A nr [...] , Skarb Państwa nabył nieruchomości oznaczone jako parcela [...] i [...], b. dz. adm. K. –N. , w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zaś celem wywłaszczenia była budowa budynku mieszkalnego i garażu dla Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej " [...] " w K. , zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 29 sierpnia 1969 r., wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta K.

Prawo użytkowania wieczystego w stosunku do wskazanej nieruchomości powstało na podstawie zawartej w dniu 27 października 1970 r. w formie aktu notarialnego, nr Rep. A [...] , umowy o ustanowieniu użytkowania wieczystego, którą Skarb Państwa ustanowił na rzecz Zjednoczonej Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej " [...] " w K. prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości składającej się z parcel [...] o pow. 3389 m2 i l [...]o pow. 367 m2, b. dz. adm. K. –N .

Postanowienia zawartej umowy użytkowania wieczystego zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 29 października 1970 r..

Wobec tak ustalonego stanu faktycznego organy prawidłowo zastosowały w sprawie art. 229 u.g.n.. Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2016 r., I OSK 2500/14, LEX nr 2082559: "Przepis art. 229 u.g.n. określa jednoznacznie i kategorycznie przesłankę negatywną zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n.. W przypadku stwierdzenia takiej przesłanki organy administracji publicznej zobowiązane są do odmowy zwrotu nieruchomości. W orzecznictwie NSA jednolicie przyjmowany jest obecnie pogląd, że art. 229 u.g.n. jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. Art. 229 u.g.n. należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi zatem do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Uprawnienie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet".

Zatem prawidłowo nie badano przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia (art. 136 ust. 3 u.g.n.), wobec zaistnienia przesłanki negatywnej dla zwrotu nieruchomości. Wskazał to jasno Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 czerwca 2016r., I OSK 2118/14, LEX nr 2106424, w którym stwierdził: "1. Jeżeli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu nie pozostaje we władaniu jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, do zwrotu dojść nie może. Nie ma potrzeby dokonywania działań zmierzających do usunięcia z obrotu prawnego aktów, które ten stan rzeczy wywołały. 2. Jeżeli władanie nieruchomości przeniesiono na osobę trzecią przed wejściem w życie u.g.n. i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, to nie ma potrzeby badania przesłanek zwrotu (zbędności wywłaszczonej nieruchomości), bo zwrot nieruchomości nastąpić nie może, poza sytuacją, gdy władającym jest Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego. 3. Niezrealizowanie celu wywłaszczenia nie może prowadzić do wyłączenia ochrony własności nieruchomości podmiotu, który ją nabył od wywłaszczyciela. Jeżeli przeto zarówno wówczas, gdy nieruchomość byłaby wykorzystania na cel wywłaszczenia, jak i wówczas gdy byłaby zbędna, nie mogłaby zostać zwrócona, to badanie tego zagadnienia jest pozbawione sensu".

Podobne stanowisko wyraził WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r. II SA/Kr 1417/15, LEX nr 1976847: "W sytuacji opisanej w art. 229 u.g.n. organ administracji nie ma obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, w szczególności, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na spornej nieruchomości w rozumieniu art. 137 u.g.n.. Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie u.g.n., czyli najpóźniej 31 grudnia 1997 r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot. Oznacza to, że do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wystarcza ustalenie, że w danym wypadku zaistniały przesłanki negatywne zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 229 u.g.n.". Wskazane orzeczenia potwierdzają prawidłowość zaskarżonej decyzji. Przeszkoda w postaci zaistnienia przesłanki negatywnej z art. 229 u.g.n. uniemożliwia dalsze procedowanie w sprawie zwrotu nieruchomości i wobec tego prawidłowo postąpiły organy orzekając o odmowie jej zwrotu.

Nie ma przy tym znaczenia podnoszony w skardze fakt komunalizacji spornej nieruchomości, gdyż nadal użytkownikiem wieczystym nieruchomości, będącej obecnie własnością Gminy K. , jest osoba trzecia Zjednoczona Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa "[...] w K.

Wprawdzie istnieje możliwość zainicjowania cywilnoprawnej sprawy o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, o ile byłyby spełnione określone przesłanki wynikające ze stosownych przepisów, jednak w sytuacji, gdy umowa użytkowania wieczystego nie została rozwiązana, przeszkoda dla zwrotu nieruchomości nadal istnieje.

Sąd przy tym wskazuje, że uchwała NSA z dnia 25 października 1999 r., sygn. akt OPK 26/99, ONSA 2000/1/11, o treści: "Gmina, która nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa, a następnie, przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), uzyskała własność tej nieruchomości, nie jest osobą trzecią w rozumieniu art. 229 tej ustawy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości", na którą powołują się w skardze skarżący, zapadła w całkowicie odmiennym od niniejszej sprawy stanie faktycznym i rozważania wyrażone w jej uzasadnieniu nie są adekwatne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Należy również stwierdzić, że ze wskazanych powyżej powodów za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 i 107 K.p.a., bowiem materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwalał Wojewodzie [...] na wydanie zaskarżonej decyzji, której pisemne motywy zostały właściwie przedstawione przez organ.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ żaden z jej zarzutów nie okazał się uzasadniony, a Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a..