Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 354/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 135,  art. 200,  art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61,  art. 61a
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D. K. kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

D. K. skargą z dnia [...] września 2018 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r.,

nr [...], stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i określającej na rzecz A.

Sp. z o.o. w P., dalej jako: "A. Sp. z o.o.", środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej elektrowni wiatrowej o mocy 2,0 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...], obręb J., gmina D..

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym toku instancji. W dniu

23 kwietnia 2018 r. D. K. w oparciu o art. 156 § 1 ust. 1, 2, 5, 6 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r. jako wydanej z naruszeniem art. 79 ust. 1, art. 4, art. 5 oraz art. 30 w zw. z art. 33, art. 39 i art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, jak i zasad ujętych w art. 6 – 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, wskazując na brak publikacji obwieszczeń w prasie.

Po rozpatrzeniu opisanego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] r., na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako "k.p.a.") odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wyżej wymienionego organu, D. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że wbrew stanowisku organu w sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku (...), gdyż stosownie do treści art. 33, art. 39 w zw. z art. 30 i art. 79 ww. ustawy organ był zobligowany do wydania właściwego obwieszczenia, czego nie uczynił.

Kolegium postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 61a k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że art. 61a § 1 k.p.a. wskazuje dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszej z przesłanek nadaje się wymiar podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a drugiej przesłance – wymiar przedmiotowy (zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania). Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zaistniała druga przesłanka wynikająca z art. 61a § 1 k.p.a., która wprawdzie nie została dookreślona, ale z ugruntowanego orzecznictwa wynika, że przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi zatem podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzyganej, zakończonej decyzją ostateczną. W myśl art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. rozstrzyganie sprawy, która była już rozstrzygnięta poprzednio inną decyzją ostateczną, stanowi wadę nieważności.

Dalej organ podkreślił, że decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r. była badana przez Kolegium w postępowaniu "nieważnościowym" w dwóch różnych składach orzekających co do jej zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, gdyż Kolegium decyzją ostateczną z dnia [...] października 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy "pierwszoinstancyjną" decyzję z dnia [...] lipca 2017 r., która w swej sentencji orzekała o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. . Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez Kolegium sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, zdaniem tego organu, zagrożone byłoby zatem wadą "rażącego naruszenia prawa" określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., co oznacza że byłoby to możliwe tylko po usunięciu z obiegu prawnego ostatecznej decyzji z dnia 11 października 2017 r. Dlatego też prowadzenie kolejnego postępowania dotyczącego zgodności z prawem przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. jest, zdaniem Kolegium, niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Dlatego też, wobec rozstrzygnięcia decyzją ostateczną sprawy dotyczącej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej elektrowni wiatrowej, postępowanie w sprawie z wniosku D. K. nie mogło być więc wszczęte.

Nadto SKO podzieliło stanowisko poprzedniego składu orzekającego,

iż społeczność lokalna była informowana o wydanej decyzji poprzez wydanie obwieszczeń. Odnosząc się zaś do zarzutu zawartego we wniosku zaznaczono, że organ nie miał obowiązku publikowania tych obwieszczeń w prasie, a w postępowaniu zakończonym przedmiotową decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach brało udział społeczeństwo w trybie przepisów art. 33 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku (...), a nie na podstawie przepisów art. 39 ww. ustawy.

D. K. zaskarżył wskazane wyżej postanowienie Kolegium z dnia

[...] sierpnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał dotychczas formułowane zarzuty w sprawie dotyczące obowiązku publikacji w prasie właściwego obwieszczenia.

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie pod sygn. akt II SA/Sz 1093/18 uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2018 r.

W motywach wydanego orzeczenia Sąd wyjaśnił, że błędnie Kolegium przyjęło, iż decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r. objęta wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności, była już przedmiotem badania tego organu w postępowaniu nieważnościowym, zakończonym decyzją z dnia [...] października 2017 r. Wprawdzie decyzja Kolegium z dnia [...] października 2017 r. zapadła w toku postępowania nieważnosciowego, tym niemniej nie rozstrzygała kwestii nieważności przedmiotowej decyzji Wójta, a tym samym jej zgodności z prawem. Jak wynikało z akt sprawy decyzją tą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. o umorzeniu postępowania

o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W jej uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawcom, nie przysługiwał interes prawny do występowania w charakterze stron z żądaniem przeprowadzenia postępowania nieważnościowego. Skutkiem tej decyzji było przerwanie i zakończenie dalszego biegu postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym z ich wniosku, w rezultacie czego nie doszło do merytorycznego zakończenia tej sprawy. Umorzenie postępowania nieważnościowego miało zatem charakter wyłącznie formalny (procesowy), stąd argumentacja organu o niedopuszczalności prowadzenia kolejnego postępowania dotyczącego zgodności z prawem decyzji Wójta była zdaniem Sądu chybiona.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2019 r. skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia z dnia [...] lutego 2019 r. złożyła B. Spółka z o.o. [...], (data rejestracji w KRS - [...] października 2012 r.), podpisaną przez prezesa zarządu spółki - W. R., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. m.in. art. 10 i art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z odebrania mapki topograficznej przedstawiającej nieruchomości, których właścicielem jest D. K. w korelacji do nieruchomości grupy mieszkańców Gminy D., w sprawie których Kolegium już wydało decyzję, na okoliczność wykazania jaki interes prawny posiada D. K., występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji.

W dniu 25 kwietnia 2019 r. pismem zatytułowanym "Skarga kasacyjna/Odpowiedź na skargę D. K. od orzeczenia z dnia 28 lutego 2019 r. skargę kasacyjną podpisaną przez pełnomocnika będącego radcą prawnym złożyła A. Sp. z o.o., - uczestnik postępowania, (data rejestracji w KRS – [...] stycznia 2011 r.), zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 10, art. 12, art. 33 § 1 i art. 65 § 1 w związku z art. 47 § 1 p.p.s.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z odebrania mapki topograficznej przedstawiającej nieruchomości, których właścicielem jest D. K. w korelacji do nieruchomości grupy mieszkańców Gminy D., w sprawie których Kolegium już wydało decyzję, na okoliczność wykazania, jaki interes prawny posiada wyżej wymieniony, występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z decyzji "o środowiskowych uwarunkowaniach Nr [...] z dnia [...].07.2010 roku" i przyjęcie w niniejszej skardze kasacyjnej również zamieszczonej zarazem w tej skardze odpowiedzi uczestnika postępowania na skargę D. K., której złożenie we właściwym czasie, zdaniem skarżącej kasacyjnie, do sądu I Instancji uniemożliwił Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W rozwinięciu swojego stanowiska A. Sp. z o.o. podała m.in.,

że naruszenie procedury sądowo-administracyjnej polegało na braku doręczenia inwestorowi odpisu skargi i odpowiedzi na skargę, a tym samym pozbawieniu możności obrony swoich praw i nieważności postępowania. Ponadto doszło do naruszenia art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w tym prawa do jawnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.

Pismem z dnia 20 maja 2019 r., odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 6 maja 2019 r. kierowane do radcy prawnego reprezentującego A. Sp. z o.o., wzywające m.in. do wyjaśnienia, czy stroną wnoszącą skargę kasacyjną jest A. Sp. z o.o. czy też B. Spółka z o.o. [...], na co wskazuje wniesiona w dniu 2 maja 2019 r. skarga kasacyjna podpisana przez prezesa zarządu W. R., występując w imieniu B. Spółka z o.o. pełnomocnik wyjaśniła, że tytuł prawny do projektu elektrowni wiatrowej posadowionej na działce nr [...], obręb J., posiada B. Spółka z o.o. Sp. z o.o. oraz że stroną wnoszącą skargę może być podmiot posiadający taki tytuł prawny w tym do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. W treści pisma procesowego nie wymieniono i nie dołączono w załączeniu dokumentu potwierdzającego wspomniane przeniesienie praw.

Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną B. Spółka z o.o. jako sporządzoną przez osobę nieuprawnioną (prezesa zarządu spółki), nienależącą do żadnej z kategorii osób wymienionych w art. 194 § 4 i art. 175 § 2 i 2a p.p.s.a.

Na powyższe postanowienie złożono w jednym piśmie przez A.

Sp. z o.o. i B. Spółka z o.o. zażalenie z dnia 29 czerwca 2019 r., podpisane przez radcę prawnego.

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie, rozpoznając wniosek A. Sp. z o.o. i B. Spółka z o.o. z dnia 16 sierpnia 2019 r. na podstawie art. 156 § 1 i 2 p.p.s.a odmówił sprostowania wyroku z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1093/18.

Postanowieniem z dnia 13 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie na podstawie art. 220 § 1 i 3 w związku z art. 178 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną A. Sp. z o.o. jako nieopłaconą w ustawowym terminie.

Postanowieniem z dnia 13 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie odrzucił zażalenie A. Sp. z o.o. na postanowienie tego Sądu

z dnia 3 czerwca 2019 r. odrzucające skargę kasacyjną B. Spółka z o.o. jako niedopuszczalną, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a.

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie odrzucił na podstawie art. 220 § 1 i 3 oraz art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie B. Spółka z o.o. na postanowienie tego Sądu z dnia

26 sierpnia 2019 r. o odmowie sprostowania wyroku z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1093/18.

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt II OZ 1187/19, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 13 września 2019 r. sygn. akt II SA/Sz [...] w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że Sąd I instancji powinien był wezwać pełnomocnika A. Sp. z o.o. do jednoznacznego określenia, czy przedłożone potwierdzenie uiszczenia wpisu dotyczyło skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o., czy też B. Spółka z o.o.

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1986/19, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1093/18 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd II instancji wskazał, że sprawa została skierowana na termin posiedzenia niejawnego i rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 § 3 p.p.s.a. Rozpoznanie skargi w tym trybie było dopuszczalne, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które to postanowienie przysługiwało zażalenie. Żaden jednak z przepisów ustawy p.p.s.a. nie przewiduje, że w przypadku rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, Sąd I instancji może całkowicie pominąć doręczenia pism uczestnikom postępowania przed wydaniem wyroku, tak jak to miało miejsce w tej sprawie. Zarówno odpisy skargi, jak i odpisy odpowiedzi na skargę zostały doręczone uczestnikom postępowania dopiero wraz z odpisem zaskarżonego wyroku i były to pierwsze pisma, jakie otrzymały strony.

NSA podkreślił, że zasada równego prawa do obrony jest realizowana w całym postępowaniu sądowoadministracyjnym, a jednym z jej przejawów jest jawność tego postępowania wobec stron. Jawność postępowania to jawność akt sądowych w tym jawność pism procesowych kierowanych przez strony do sądu. Dla wykonania obowiązku zagwarantowania jawności strony mają obowiązek składania pism wraz z odpisami dla doręczenia ich stronie przeciwnej. Brak doręczenia przez sąd pisma procesowego strony, które miałoby znaczenie dla obrony swoich praw przez stronę przeciwną może prowadzić do nieważności postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2006 r., I OSK 562/06, LEX nr 1264849), tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Sąd II instancji wskazał, że inwestor nie miał możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie przed wydaniem wyroku, ponieważ o treści skargi dowiedział się wraz z doręczeniem odpisu wyroku. Oznacza to, że podmiot ten (podobnie jak pozostali uczestnicy postępowania) został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 1986/19, Naczelny Sąd Administracyjny sprostował swój wyrok z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1986/19 w ten sposób, że w miejsce słów "ze skargi kasacyjnej D. K. wpisano słowa "ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w P.."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a." sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować innych, odmiennych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i ma obowiązek podporządkowania się jemu w pełnym zakresie.

W rozpoznawanej sprawie NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.

Jak stwierdził w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r. postępowanie przed Sądem I instancji toczyło się z udziałem 12 uczestników postępowania. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jednakże uczestnikom postępowania przed wydaniem wyroku nie doręczono odpisów skargi. NSA stwierdził, że żaden jednak z przepisów ustawy p.p.s.a. nie przewiduje, że w przypadku rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, Sąd I instancji może całkowicie pominąć doręczenia pism uczestnikom postępowania przed wydaniem wyroku, tak jak to miało miejsce w tej sprawie. Zarówno odpisy skargi, jak i odpisy odpowiedzi na skargę zostały doręczone uczestnikom postępowania dopiero wraz z odpisem zaskarżonego wyroku i były to pierwsze pisma, jakie otrzymały strony. NSA podkreślił, że zasada równego prawa do obrony jest realizowana w całym postępowaniu sądowoadministracyjnym, a jednym z jej przejawów jest jawność tego postępowania wobec stron. Jawność postępowania to jawność akt sądowych w tym jawność pism procesowych kierowanych przez strony do sądu. Dla wykonania obowiązku zagwarantowania jawności, strony mają obowiązek składania pism wraz z odpisami dla doręczenia ich stronie przeciwnej. Brak doręczenia przez sąd pisma procesowego strony, które miałoby znaczenie dla obrony swoich praw przez stronę przeciwną może prowadzić do nieważności postępowania.

Przystępując do rozpoznania sprawy po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji stwierdził, że odpisy skargi i odpowiedzi na skargę zostały doręczone wszystkim uczestnikom postępowania.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie, w trybie uproszczonym, na podstawie

art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go aktu doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy - wydane przez ten organ w innym składzie orzekającym - postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej elektrowni wiatrowej o mocy 2,0 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] obręb J., gmina D..

W myśl z art. 61a § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Powołany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Druga natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Zgodzić należy się z Kolegium, że "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego zachodzi m.in., gdy wniosek złożono w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta i zakończona decyzją ostateczną, gdyż taka decyzja tworzy stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), co wyklucza ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy.

W ocenie sądu, nie sposób podzielić stanowiska organu, że taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

Kolegium przyjęło, iż decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r., której dotyczył wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności, była już przedmiotem badania tego organu w postępowaniu nieważnościowym, zakończonym decyzją z dnia [...] października 2017 r. Wprawdzie decyzja Kolegium z dnia [...] października 2017 r. zapadła w toku postępowania nieważnosciowego, tym nie mniej nie rozstrzygała kwestii nieważności przedmiotowej decyzji Wójta, a tym samym jej zgodności z prawem. Jak wynika z akt sprawy, decyzją tą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. o umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W jej uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawcom, tj. H. G., C. R., K. B., B. B., P. W., G. W., Z. C., S. Z., H. P., B. K. i L. M. nie przysługiwał interes prawny do występowania w charakterze stron z żądaniem przeprowadzenia postępowania nieważnościowego. Skutkiem tej decyzji było zatem przerwanie i zakończenie dalszego biegu postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym z wniosku ww. podmiotów, w rezultacie czego nie doszło do merytorycznego zakończenia tej sprawy. Umorzenie postępowania nieważnościowego miało zatem charakter wyłącznie formalny (procesowy), stąd argumentacja organu

o niedopuszczalności prowadzenia kolejnego postępowania dotyczącego zgodności

z prawem decyzji Wójta jest chybiona.

W dalszej kolejności sad stwierdził, że umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ustającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia nastąpiło ze względu na brak posiadania u wnioskodawców przymiotu strony, a zatem dotyczyło wyłączenie sprawy wniosku ściśle określonych podmiotów. W takiej sytuacji jedynie złożenie kolejnego wniosku przez osobę należącą do kręgu wcześniejszych wnioskodawców, uzasadniać mogłoby odmowę wszczęcia postępowania z powołaniem się na powagę rzeczy osądzonej. Tymczasem w decyzji z dnia [...] października 2017 r. nie wymieniono skarżącego jako wnioskodawcy, a tym samym nie rozstrzygnięto o braku jego uprawnienia do domagania się wzruszenia decyzji. Skoro zatem umorzenie postępowania nie dotyczyło interesu prawnego skarżącego, to brak jest podstaw do twierdzenia, aby obecnie zgłoszony przez niego wniosek dotyczył sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dla oceny, czy żądanie wydania decyzji administracyjnej dotyczy sprawy już rozstrzygniętej w drodze decyzji administracyjnej, istotne znaczenie ma ustalenie tożsamości sprawy administracyjnej.

Na tożsamość sprawy administracyjnej składa się tożsamość podmiotowa

i przedmiotowa. Tożsamość podmiotowa ma miejsce, gdy w sprawie występują te same podmioty (sprawa dotyczy tych samym podmiotów). Z kolei tożsamość przedmiotowa istnieje wówczas, gdy dotyczy tego samego przedmiotu oraz podstawy prawnej i faktycznej sprawy.

W rezultacie powyższego podkreślenia wymaga, że podnoszony przez Kolegium fakt, iż żądanie skarżącego z dnia [...] kwietnia 2018 r. zawiera analogiczne podstawy prawne jak we wniosku złożonym przez grupę mieszkańców, nie uprawniał do stwierdzenia, że sprawa została załatwiona wcześniejszą decyzją. Konieczne bowiem było również przesądzenie o tożsamości podmiotowej, a ta niewątpliwe – czego nie dostrzegł organ – nie występuje w niniejszej sprawie. Innymi słowy, rzecz ujmując - umorzenie postępowania nieważnościowego z uwagi na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawców nie zamyka drogi innemu podmiotowi do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji.

Podsumowując przedstawione rozważania stwierdzić należy, że zarówno charakter, jak i okoliczności umorzenia postępowania nadzwyczajnego dokonanego decyzją z dnia [...] października 2017 r. oraz brak tożsamości podmiotowej pomiędzy sprawą zakończoną tą decyzją a wnioskiem skarżącego dowodzą, że wskazana przez organ przyczyna odmowy wszczęcia postępowania nie zaistniała.

W odniesieniu do akcentowanej w skardze, jak i uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zagadnienia publikacji obwieszczeń wyjaśnienia wymaga, że kwestia ta jako dotycząca podstaw nieważnościowych nie mogła być przedmiotem analizy organu. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a k.p.a. nie można formułować wniosków i ocen dotyczących merytorycznej zasadności zgłoszonego żądania. Takie działanie jest niedopuszczalne, gdyż ustalenia w tym zakresie mogły być dokonane jedynie po wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

W ocenie sądu, wykazane wyżej uchybienia potwierdzają, że Kolegium w obu składach orzekających, dopuściło się uchybień przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie postanowień wydanych w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z obrotu prawnego. Natomiast przedwczesne jest wypowiadanie się przez sąd o legalności decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia, gdyż akt ten nie mieści się w granicach sprawy zainicjowanej skargą.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie i stosownie do art. 200 i 205 § 1 ww. ustawy orzekł o zwrocie kosztów postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ rozważy wniesiony przez skarżącego wniosek pod kątem występowania przesłanek do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego z uwzględnieniem przedstawionej przez sąd oceny prawnej, a w dalszej kolejności do oceny, czy skarżącemu przysługuje legitymacja procesowa do żądania stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia.