Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 976/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 04 lipca 2007 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] r. nr [...] /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KP


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 976/06

U Z A S A D N I E N I E

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. K.K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej Ośrodek) o przyznanie zasiłku celowego na zakup węgla kamiennego (chociażby 3 ton w cenie po 550 zł za tonę). Uprzednio Wnioskodawca otrzymał 100 zł zasiłku celowego za remont mieszkania, pieca, odzież i węgiel; w 2005 r. otrzymał 400 zł zasiłku celowego na żywność (k. 1 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...]na podstawie art. 39 w zw. z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 dalej ustawa lub ups) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych (Dz.U. 135/06/950- dalej rozporządzenie) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej Kierownik Ośrodka) odmówił przyznania K.K. zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie zakupu węgla.

W uzasadnieniu Kierownik Ośrodka wskazał, że w sposób jednoznaczny ustala się krąg osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej w oparciu o kryterium dochodowe (art. 8 ust. 1 ups i rozporządzenie). Kryterium to stanowi, że "dochód na osobę w Pana rodzinie" nie może przekraczać 477 zł. Dochód w rodzinie Wnioskodawcy wynosi 675,65 zł i przekracza wymagane kryterium. Ustalono, że odmowa zasiłku nie spowoduje pogorszenia funkcjonowania rodziny. Ośrodek nie stwierdził żadnych szczególnych okoliczności, uzasadniających "przyznanie Pani zasiłku celowego specjalnego" (k. 6 akt administracyjnych).

W odwołaniu K.K. podniósł, że na cały rok potrzebuje 5-6 ton węgla (w cenie 550-580 zł za tonę). Zmusza się go, by cały rok jadł na zimno i nie mógł się ogrzać. Odwołujący się ma czarną, zgniłą nogę- do kolana, z uwagi na owrzodzenie żylakowate, o czym Ośrodek wie. Dodatkowo K.K. ma przepuklinę i pod brzuchem żylaki, grożące w każdej chwili pęknięciem i krwotokiem wewnętrznym. Praktycznie codziennie bądź co drugi dzień winien mieć zmieniany opatrunek i bandaż, co wiąże się z kosztami zakupu i przejazdu (Wnioskodawca nie jest w stanie jeździć). Kosztuje remont mieszkania, zakup odzieży i żywności. Odwołujący nie jest w stanie nic dźwigać; dotychczas opiekował się Nim R.T., "ale czy do mojej śmierci ma się mną opiekować za darmo"? (k. 2 akt odwoławczych). Tak sformułowane uzasadnienie pozwala na przyjęcie, że Odwołujący zarzucił decyzji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie prawa materialnego przez odmowę zastosowania art. 41 pkt 1 ups.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2006 r.- nr [...]na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 64/04/593 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał w szczególności, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. (data wpływu do organu 5 września 2006 r.) K.K. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na zakup 3 ton węgla po 550 zł za tonę. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; leczony jest z powodu owrzodzenia kończyny dolnej. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowiło 675,65 zł emerytury. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ups przysługuje- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 461 zł (art. 8 ust. 1 ups)- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ups lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Rozporządzeniem z dniem 1 października 2006 r. zmieniono kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej- w wysokości nieprzekraczającej 477 zł. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy; zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2 ups). Warunkiem przyznania zasiłku celowego jest spełnienie przez osoby ubiegające się o jego otrzymanie kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 ups). Jedynie poniesienie strat w wyniku zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych lub ekologicznych, zwalnia od spełnienia owego kryterium dochodowego. Skoro organ I instancji odmówił Odwołującemu się przyznania zasiłku celowego, bowiem Jego dochód w wysokości 675,65 zł przekracza kwotę 477 zł kryterium dochodowego, zaskarżona decyzja nie narusza ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K.K. uznał ową decyzję za nietrafną; zarzucił nadto "matactwo" w postaci dołączenia do akt kwitu zakupu miału, który w rzeczywistości dołączyła dwukrotnie J.T. (w tym do SKO- upoważniając do złożenia T.K.). Błędne jest ustalenie, że Skarżący ma jedynie owrzodzenie żylakowate nogi- w istocie ma On "czarną, ugniłą nogę od stopy włącznie do kolana", bo nie ma za co się leczyć. Dotychczasowe leczenie jest niewystarczające, a mimo to jest bardzo kosztowne (o czym wie Burmistrz i Ośrodek). Skarżący ma wielką przepuklinę i owrzodzenie żylakowate na podbrzuszu w okolicy przepukliny; Profesor chirurg z Kliniki powiedział Mu, że nawet idąc po schodach Skarżący może doznać wylewu wewnętrznego, skutkującego śmiercią. W decyzji nie podano, że jest inwalidą I grupy; ma wielkie skrzywienie kręgosłupa; w przeszłości doznał zwichnięcia ze złamaniem "ręki w obojczyku"; ma zerwane więzadła. Cierpi na rozstrój nerwowy, nie śpi całymi nocami. Burmistrz i Ośrodek zmuszają R.T., by opiekował się 24 godziny na dobę swą ciężko chorą matką J.T., Skarżącym, niepełnosprawnym L.K. i dwoma innymi niepełnosprawnymi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną, choć w części z innych przyczyn, niż w niej podniesione.

1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu (przy uwzględnieniu art. 135 ppsa), co oznacza, iż sąd administracyjny może zaskarżoną decyzję wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

W szczególności kognicji Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej wymykają się zagadnienia podniesione zarówno w odwołaniu, jak i skardze, odnoszące się do relacji między Skarżącym i Jego rodziną (w tym siostrzeńcem R.T. a innymi organami- w tym Burmistrzem), które są przedmiotem odrębnych postępowań- w tym ewentualnie podatkowych, upadłościowych, czy postępowania przed Sądem Grodzkim (k. 2 akt odwoławczych, k. 3 akt sądowych). O prawach i obowiązkach stron w każdym z tych postępowań, orzeknie właściwy organ.

2. Trafnym okazał się zarzut sprzeczności istotnych ustaleń organów obu instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci pominięcia przy ustalaniu okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy informacji utrwalonych w protokole wywiadu środowiskowego dnia [...] września 2006 r.

K.K. urodził się [...] r. i w dacie orzekania przez organ I instancji miał ukończone [...] lat. Skarżący jest kawalerem; jego najbliższą rodzinę stanowią brat T.K. i siostra J.T. K.K. jest inwalidą I grupy; od wielu lat choruje na owrzodzenie nogi, żylaki kończyny dolnej, nerwicę. Obecnie leczony jest w Przychodni Rejonowej w G.; raz w tygodniu przyjeżdża doń pielęgniarka środowiskowa by zmienić opatrunki. Skarżący zamieszkuje w trudnych warunkach- zajmuje jeden pokój w domu jednorodzinnym, należącym do siostrzeńca R.T.. Pokój jest zaniedbany- pajęczyny, brak obleczenia pierzyn, w pokoju zgromadzone wszelkie kartony. Pokój wyposażony jest w piec kaflowy; Skarżący przygotowuje sobie posiłki i grzeje wodę do mycia w budynku gospodarczym, wyposażonym w kuchnię węglową. W budynku gospodarczym spędza większość czasu. Skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe "dla uniknięcia konfliktów na jakie jest narażony z powodu dużej liczby osób zamieszkałych w jednym obejściu" (k. 3-4 akt administracyjnych). Pominięcie informacji utrwalonych w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego- wbrew obowiązkowi oceny całokształtu okoliczności sprawy- dokonało się z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa; odpowiednio- J. Krajewski w: "Kpc z komentarzem" W.Pr. 1989 t. 2 s. 607 uw. 19 b).

Ze znanych Sądowi z urzędu akt sprawy IV SA/Po 979/06 ze skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] października 2006 r. nr [...]o przyznaniu J.T. zasiłku celowego w kwocie 120 zł i z dołączonych doń akt administracyjnych wynika, że na tej samej nieruchomości mieszka także brat L.K. i ciotka M.S.; między zamieszkującymi nieruchomość dochodzi często do niezgody; mają miejsce ciągłe spory w sądach (k. 4, 8 akt administracyjnych w sprawie [...]).

Sąd podziela ustalenia faktyczne organów obu instancji w zakresie: wysokości dochodów Wnioskodawcy (znajdujące oparcie w odcinku rentowym- k. 2 akt administracyjnych) i Jego samotnego gospodarowania. W szczególności Sąd dał wiarę twierdzeniom o faktach, utrwalonym w protokole rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] września 2006 r. Należy podkreślić utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie pogląd, że protokół ten ma charakter dokumentu urzędowego, do którego należy stosować art. 68 § 1 i 2 kpa (wyrok NSA z: 10.11.1994- I SA 1073/94 z glosą W. Chróścielewskiego- ST 3/97/76; 17.6.1994- I SA 336/94 z akceptującą glosą J.P. Tarno i M. Woźniaka– OSP 4/96/76; S. Nitecki- op. cit. s. 326). Protokół - jako dokument urzędowy - korzysta z domniemania prawdziwości (art. 76 § 1- 3 kpa). Wobec powyższego, mając na uwadze że twierdzenia Skarżącego zawarte w skardze i w odwołaniu pokrywają się z danymi utrwalonymi w protokole, Sąd dał im wiarę i poczynił podstawą ustaleń (art. 106 § 3 i 5 ppsa).

Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie przywołanych wyżej odpisów dokumentów, które nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności, i nie zostały zakwestionowane przez strony (art. 106 § 1, 3 i 5 ppsa).

3. Błędnie Skarżący przyjmuje, że dołączenie do akt odwoławczych kserokopii faktury VAT z dnia [...] września 2006 r. nr [...] dla J.T. na zakup 1,27 tony miału węglowego za kwotę 419,09 zł (k. 3 akt odwoławczych) stanowiło naruszenie prawa. Organowi administracji publicznej wolno jest uwzględniać dowód znany z urzędu (art. 77 § 4 kpa), jeśli może on posłużyć ustaleniu okoliczności faktycznej, istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, bądź posłuży ocenie innych dowodów, zebranych w sprawie. J.T. jest siostrą Skarżącego, zamieszkuje na tej samej nieruchomości co K. K. i ustalenie, czy i w jakim stopniu zakupiony miał przyczynia się do ogrzewania domu, w którym zamieszkuje Wnioskodawca, jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Błędem organu odwoławczego było natomiast całkowite pominięcie owego dowodu- Samorządowe Kolegium wbrew obowiązkowi oceny wszystkich dowodów zebranych w sprawie odpisu tego dokumentu nie oceniło- ani go nie zdyskredytowało, ani nie poczyniło w oparciu oń jakichkolwiek ustaleń ( art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa; J. Krajewski w: "Kpc z komentarzem" W.Pr. 1989 t. 2 s. 607 uw. 19 lit. b; uw. 20).

4. Skarżący trafnie zarzuca zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej daleko niewystarczające ustalenia. Zakres kognicji organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, a obowiązki organu są w postępowaniu administracyjnym nie mniejsze niż Sądu powszechnego przed zmianami procedury cywilnej, dokonanymi w 1996 r. i w latach następnych (Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W. Pr. PWN 1999 uw. 7d do art. 107). Organ I instancji nie przywołał w podstawie prawnej decyzji art. 41 pkt 1 ups ani nie rozstrzygnął w sentencji decyzji o przyznaniu bądź o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego- choć miał taki obowiązek. Jedynie w skąpym uzasadnieniu decyzji Kierownik Ośrodka podał, że "Ośrodek nie stwierdził również żadnych szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie Pani zasiłku celowego specjalnego" (k. 6 akt administracyjnych)- niczym tego stanowiska nie uzasadniając. Organ odwoławczy błędu tego nie naprawił i w ogóle nie rozważał możliwości przyznania Wnioskodawcy świadczenia w oparciu o art. 41 pkt 1 ups ( przywołując w podstawach prawnych rozstrzygnięcia jedynie art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 ups). W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium błędnie wskazało, że "jedynie poniesienie strat w wyniku zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych lub ekologicznych zwalnia od spełnienia kryterium dochodowego" (w czym nawiązało- bez przywołania- do dyspozycji art. 40 ust. 1-3 ups), choć art. 41 ups także upoważnia do przyznania świadczeń w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego.

5. Ta ocena była dowolną, wobec braku dokonania w uzasadnieniu decyzji koniecznych ustaleń (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa)- przedwczesną i naruszającą art. 41 pkt 1 ups. Niezrozumiałe jawi się stwierdzenie, że "odmowa zasiłku nie spowoduje pogorszenia funkcjonowania rodziny", skoro organ ustalił, że Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą. Ustawodawca w art. 6 pkt 14 ups zdefiniował pojęcie rodziny jako osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego nie ma znaczenia, czy każdy z członków rodziny uzyskuje dochody własne- istotne jest jedynie, czy wspólnie zamieszkują i gospodarują. Gospodarowanie zakłada w szczególności podział ról w rodzinie- w tym np. udział w opiece nad innym członkiem rodziny, sporządzanie posiłków, sprzątanie etc. W uzasadnieniach decyzji obu instancji brak w tej materii ustaleń, lecz z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że mimo, że poszczególni członkowie rodziny (w rozumieniu więzów krwi, określonych w art. 128 i nast. kro) wspierają w ograniczonym stopniu Skarżącego (np. siostrzeniec udostępnia Mu pokój w swym domu i umożliwia korzystanie z budynku gospodarczego- k. 3, 4 akt administracyjnych), to nie zamieszkują z nim i nie gospodarują wspólnie.

6. Organ odwoławczy z naruszeniem prawa materialnego (art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 ups) nie dostrzegł, że Kierownik Ośrodka trafnie rozważał (co prawda tylko w uzasadnieniu- choć powinien także w sentencji decyzji) możliwość udzielenia Wnioskodawcy świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego. Jest rzeczą oczywistą- mając na uwadze zasadę racjonalności wnioskodawcy- że jeśli ubiegający się o pomoc przekracza kryterium dochodowe (art. 8 ust. 1 pkt 1 ups), a z uzasadnienia wniosku i z zebranego materiału dowodowego wynika, że w grę wchodzić może szczególnie uzasadniony przypadek, to wniosek ów zawiera w sobie nie tylko żądanie przyznania zasiłku celowego, lecz również immanentnie w nim zawarte żądanie przyznania specjalnego zasiłku celowego (odpowiednio- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11.9.1997- III CZP 39/97- OSNC 12/97/191, z akceptującą glosą A. Szpunara- PS 6/98/100). Organ obowiązany jest wówczas rozstrzygnąć o obu tych wnioskach.

Organy obu instancji, nie dostrzegając, że potrzeba sięgnięcia do środków pomocy społecznej przez osobę niepełnosprawną, mającą ukończone 68 lat, wynikła z długotrwałej choroby (art. 7 pkt 6 ups), przekroczyły dopuszczalne granice uznania administracyjnego ( art. 41 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1, 3 i 4, i art. 4 ustawy). Decyzje dotyczące przyznania zasiłków celowych mieszczą się w sferze pozostawionej uznaniu właściwego organu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ups, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Wysokość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677). Jak jednak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 kpa ( wyrok NSA z: 28.6.1982- SA/Wr 245/82- ONSA 1/82/62; 11.6.1981- SA 820/81- ONSA 1/81/557, akceptowane przez J. Borkowskiego w: "Kpa- komentarz" CH BECK 2006 nb. 3 do art. 107). Decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia, niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania ( E. Iserzon w: "Kpa- komentarz" W-wa 1970 s.209), tym więcej, że organ administracji publicznej ograniczony jest w szczególności zasadą praworządności i zasadą uwzględniania z urzędu interesu państwowego i słusznego interesu obywateli ( Z. Janowicz "Kpa- komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 304).

Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie słuszny interes obywatela. Z tej przyczyny organ – działając w ramach uznania – winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia- zwłaszcza w części ( wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 kpa), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności.

Organy obu instancji nie dokonały dostatecznych ustaleń i nie rozważyły z należytą starannością przesłanek przyznania Wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego; w szczególności nie ustaliły, jakie kwoty Skarżący wydatkuje na niezbędne leczenie, a jakie winien wydatkować, gdyby konieczną stałą się zmiana terapii na skuteczniejszą.

Ustawodawca nie definiuje pojęcia szczególnie uzasadnione przypadki w rozumieniu art. 41 ups, pozwalając organom pomocy społecznej na elastyczne reagowanie na wszelkie sytuacje, w których znalazły się osoby albo rodziny o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazuje się, że owe szczególne przypadki muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ups, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy (wyrok NSA z 14.1.1999- I SA 1601/98- Lex 47408, akceptowany przez Ł. Borkowskiego i in.- op. cit. s. 75).

Nie ulega wątpliwości, że takim szczególnym przypadkiem może być ciężka i długotrwała choroba wnioskodawcy, która wiąże się z nadzwyczajnym nakładem czasowym i finansowym dla ograniczenia skutków choroby, zwłaszcza gdy choroba ta może spowodować śmierć lub nieodwracalne skutki dla zdrowia chorego, znacząco obniżać jego sprawność i komfort życia.

Bezpodstawne uznanie przez organ I instancji, że w sprawie nie zachodziły przesłanki przyznania zasiłku celowego specjalnego oraz brak rozstrzygnięcia w tej materii przez organ odwoławczy, stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa).

7. Zgodnie z zasadą subsydiarności, obowiązek alimentacyjny wyprzedza obowiązek pomocy społecznej ( odpowiednio – wyrok SN z dnia 03 września 1998 r.- I CKN 908/97 – OSNC 3/99/53 z glosą T. Smyczyńskiego- OSP 10/99/173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego "Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003 str.147 i nast.). Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego wobec dorosłego brata, pozostającego w niedostatku i dotkniętego długotrwałą chorobą, przez rodzeństwo bądź osoby działające w imieniu rodzeństwa, wskazywać może na właściwy sposób wypełniania obowiązku pomocy wzajemnej w ramach więzi rodzinnych.

Jedynie na marginesie należy wskazać, że pracownik socjalny błędnie przyjął, że "nie ma osób zobowiązanych do alimentacji" (k. 3 akt administracyjnych). W istocie w sprawie nie poczyniono ustaleń, czy Skarżący ma zstępnych bądź wstępnych; w każdym razie ma co najmniej dwoje rodzeństwa. Organ nie badał, czy wobec tych osób ustalono zakres obowiązku alimentacyjnego; rodzeństwo bowiem należy do kręgu osób obowiązanych do alimentacji (art. 128, art. 129 § 1 i 2, art. 132, art. 134 kro). Obowiązek alimentacyjny może być w całości bądź w części realizowany w szczególności przez dostarczanie lokalu mieszkalnego bądź osobiste starania o chorego.

8. Z definicji pomocy społecznej, zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy nie sposób wyprowadzić wniosku, że każdy wniosek Zainteresowanego winien być uwzględniony. Pomoc społeczna, będąca instytucją polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcie niniejszej sprawy) osobom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Tak pomyślana pomoc społeczna opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319, zm. 200/06/1471). Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (art. 2 ust. 1 ustawy; W. Łączkowski "Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych" RPEiS 1/04/8; Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański "Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej" Wyd. LEGES 2004 s. 10).

9. Zagadnieniem kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, czy ubiegający się o świadczenie pieniężne na zakup węgla, (który uprzednio uzyskał zasiłek celowy w 2005 r.- k. 3 akt administracyjnych), będący niepełnosprawnym w stopniu znacznym (jako inwalida I grupy), mający 68 lat, mocno i przewlekle chory, nie radzący sobie dostatecznie w codziennych sprawach życiowych (na co wskazuje stopień zaniedbania mieszkania), znajduje się w szczególnie uzasadnionym przypadku w rozumieniu art. 41 ups, czy ów zakup węgla odpowiada celom pomocy społecznej i mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Racjonalny i oszczędny zakup niezbędnej ilości węgla, mieści się w kategoriach zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i art. 41 pkt 1 ustawy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia winny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy), a potrzeby osób korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 ustawy; wyrok NSA z 12.1.1994- I SA 1649/93- ONSA 1/95/33). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Ośrodka winien ustalić, czy z uwagi na konstrukcję pieca kaflowego i pieca kuchennego w budynku gospodarczym, przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, 3 tony węgla nie są ilością nadmierną w danym sezonie, a jeśli tak, jaka ilość węgla (i ewentualnie drewna) jest ilością optymalną. Ustalenia może wymagać, czy w budynku mieszkalnym, w którym zamieszkuje Skarżący i R.T., jest piec centralnego ogrzewania (na co zdaje się wskazywać zakup miału- normalny piec kaflowy nie nadaje się bowiem do opalania miałem) i czy pokój, zajmowany przez K.K., ogrzewany jest ewentualnie przy pomocy centralnego ogrzewania. Koniecznym jest nadto ustalenie rzeczywistego poziomu wydatków ponoszonych przez Wnioskodawcę na leczenie, bowiem porównanie wysokości tych wydatków z dochodami, może przemawiać za uznaniem danego przypadku za szczególnie uzasadniony (art. 41 pkt 1 ups; odpowiednio- wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12.X.2006 r.- IV SA/Po 827/05).

W sprawie organ I instancji winien będzie poczynić staranne ustalenia, a następnie rozważyć, czy nie wzmóc wobec Wnioskodawcy pracy socjalnej ( art. 6 pkt 12 i art. 45 ust. 1 ups) w tym w oparciu o precyzyjny plany pracy socjalnej; czy celowe byłoby przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (art. 50 ust. 1-5 ups). Wydaje się bowiem, że wiek, stan zdrowia i stopień skonfliktowania rodziny (w znaczeniu art. 128 i nast. kro) czyni niewielką nadzieję, że pozostali członkowie tak rozumianej rodziny, mogą zapewnić Wnioskodawcy konieczną pomoc.

W świetle powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, i art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji.

/-/ I.Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak

za nieobecnego Sędziego

WSA Danutę Rzyminiak-Owczarczak

/-/M.Dybowski

KP