Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 122/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-04-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

1. Stan faktyczny sprawy.

1.1. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i obecnie pozostaje w złej kondycji finansowej. Sytuacja finansowa skarżącej pogorszyła się na skutek decyzji wymiarowych w przedmiocie podatku akcyzowego, wydanych w 2010 r. Podatku strona nie była w stanie zapłacić z bieżących dochodów, zaś zajęcie rachunków bankowych uniemożliwia wykonywanie jakichkolwiek działań. Skarżąca musiała zrezygnować z prowadzenia [...] i [...], a budynki wydzierżawić innemu podmiotowi. Przychody uzyskiwane z tego tytułu nie pokrywają wysokich kosztów utrzymania budynków, wynikających m.in. z wieloletnich umów leasingowych na ich wyposażenie. Strona zwróciła uwagę, że jej firma odnotowała stratę w wysokości 6.697,25 zł. Dodatkowo obciąża ją zaciągnięty na działalność gospodarczą kredyt na kwotę 1.000.000 zł, z kwartalną ratą 27.778 zł. Z tytułu pełnienia funkcji w zarządzenie "A" Sp. z o.o. uzyskała dochód w wysokości 7.800 zł brutto. Spółka prowadzi działalność od października 2011 r. Straty poniesione w pierwszym okresie działalności nie pozwalają członkom zarządu na pobieranie wyższych wynagrodzeń bez narażania spółki na utratę płynności finansowej. W tych okolicznościach strona zauważyła, że jest praktycznie na utrzymaniu męża.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, trojgiem dzieci (ur. w [...] , [...] i [...] r.), teściową i siostrzeńcem męża (ur. w [...] r.). Posiadają dom o powierzchni 300 m2, będący majątkiem osobistym męża skarżącej oraz działek o łącznej powierzchni 6 ha. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Strona wyjaśniła, że ma z mężem ustanowioną wspólnotę majątkową i również wobec niego zostały wydane decyzje określające zobowiązania w podatku akcyzowym. Część z nich jest już ściągana w postępowaniu egzekucyjnym, pozostała część również będzie w tym trybie egzekwowana. Powyższe zobowiązania dotyczą roku 2008 r., natomiast w firmie męża została wszczęta kontrola za rok 2010.

Strona podała, że dochody uzyskują z mężem z prowadzonych przez nich działalności gospodarczych – skarżąca odnotowała stratę w kwocie 5,10 zł, zaś mąż zysk w wysokości 127.704,60 zł. Teściowa otrzymuje emeryturę w kwocie 1.847,77 zł brutto.

Skarżąca dodała, że dochód miesięczny męża nie odzwierciedla obecnej sytuacji finansowej rodziny. Jego firma, mimo wykazanego zysku, jest obciążona bardzo znacznymi kredytami (ponad [...] zł). Same odsetki od kredytów stanowią kwotę ponad 30.000 zł miesięcznie. Ponadto małżonkowie spłacają kredyt w CHF, którego miesięczna rata wynosi około 20.000 zł. Kilka lat temu podjęli decyzję o inwestycji w budynek sklepu, którą zakończyli w zeszłym roku, a cały wypracowany zysk jest przeznaczony na spłatę inwestycji. Obie firmy małżonków mają problemy finansowe spowodowane zobowiązaniami w podatku akcyzowym, których wartość na dzień złożenia wniosku określona została na kwotę ponad 500.000 zł.

Do wniosku załączono kopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wysokości [...] zł.

Z dokumentów nadesłanych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że strona w 2012 r. uzyskała przychód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w wysokości 949.145,39 zł, ponosząc stratę w kwocie 414.604,43 zł.

W działalności prowadzonej przez męża skarżącej w 2012 r. odnotowane zostały przychody o wartości [...] zł i dochód – [...] zł. W 2013 r. przychód skarżącej wyniósł 789.154,73 zł, natomiast w styczniu 2014 r. 54.136,90 zł. W firmie jej męża przychody wyniosły odpowiednio [...] zł i [...] zł.

Zgodnie z zapisem bilansu za 2013 r., na koniec tego roku w kasie i na rachunkach firma męża miała 405.146,14 zł, zaś na rachunkach bankowych obroty od grudnia 2013 do końca lutego 2014 r. wynosiły około [...] zł. Na rachunku skarżącej odnotowane są liczne zakupy odzieży, usług w hotelu spa, czesne w szkołach, do których uczęszczają ich dzieci.

Małżonkowie uzyskują też dochody z tytułu pełnienia funkcji prezesa i wiceprezesa zarządu w "A" sp. z o.o. – za 2013 r. ich wynagrodzenie netto wyniosło 6.636 zł i 4.668 zł.

Teściowa skarżącej posiada rachunek bankowy ze średnim saldem 9.000 zł. Wynika z niego, że poza emeryturą uzyskuje 660 zł tytułem świadczenia dla rodziny zastępczej.

Rodzina skarżącej ponosi miesięcznie wydatki w łącznej wysokości 44.700 zł, w tym m.in. na kredyt hipoteczny 20.000 zł na żywność dla 7 osób 9.000 zł, czesne za szkoły 2.260 zł, składki na prywatne ubezpieczenia na życie męża strony 3.390 zł, na prywatne wizyty u lekarzy 1.000 zł, na fundusz przeznaczony na wyjazdy urlopowe 1.400 zł, lekcje nauki gry na instrumentach, treningi, języki dzieci 1.050 zł, fryzjer 450 zł, na środki czystości 500 zł.

1.2. Na dzień rozpoznania przedmiotowego wniosku strona zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 114-125/14 w łącznej wysokości 10.526 zł. Nadto do rozpoznania wniosku przyjęto również okoliczność, iż na mężu strony ciąży obowiązek uiszczenia wpisów od skarg w sprawach I SA/Wr 263-271/14 w kwocie łącznej 9.314 zł. Suma powyższych wpisów wynosi 19.840 zł.

1.3. Postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.

1.4. W sprzeciwie skarżąca polemizowała z uzasadnieniem postanowienia referendarza.

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

2.1. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270, w skrócie "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120).

Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.

2.2. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż skarżąca nie wykazała, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżąca taką zdolność posiada. Zaznaczyć też należy, iż Sąd oceniał możliwości finansowe skarżącej przy uwzględnieniu sumy wpisów, które skarżąca winna uiścić w zainicjowanych przez siebie przed tut. Sądem sprawach.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2013 r. przychód skarżącej wyniósł 789.154,73 zł, natomiast w styczniu 2014 r. 54.136,90 zł. W firmie jej męża przychody wyniosły odpowiednio [...] zł i [...] zł. Na koniec 2013 roku w kasie i na rachunkach firma męża miała [...] zł, zaś na rachunkach bankowych obroty od grudnia 2013 do końca lutego 2014 r. wynosiły około [...] zł. Na rachunku skarżącej odnotowane są liczne zakupy odzieży, usług w hotelu spa, czesne w szkołach, do których uczęszczają ich dzieci. Zgodnie z oświadczeniem rodzina skarżącej ponosi miesięcznie wydatki w łącznej wysokości 44.700 zł.

W ocenie Sądu, suma wpisów w wysokości 19.840 zł, którą skarżąca jest zobowiązana uiścić, w relacji do kwot, którymi skarżąca z małżonkiem może dysponować, jest znikoma i oczywiście możliwa do poniesienia. Stanowi także ledwie połowę miesięcznych wydatków rodziny skarżącej. W ocenie Sądu skarżąca ma możliwość poczynienia w tych wydatkach koniecznych oszczędności lub uzyskania niezbędnej sumy z kredytu lub w drodze ograniczenia kosztów działalności gospodarczej. Małżonkowie prowadzą swoje przedsiębiorstwa jako osoby fizyczne. Mają więc relatywną swobodę w ustalaniu kosztów oraz zaciąganiu zobowiązań w ramach prowadzonych działalności. Wyjaśnić w tym miejscu także należy, iż wpis stanowi zwykle jedyny koszt sądowy postępowania sądowoadministracyjnego.

2.3. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżąca nie wykazała zaś, że nie posiada lub nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego, a tym samym konieczne jest przerzucenie tych kosztów na innych podatników.

2.4. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.