Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1508/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi K.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania niewłaściwości do rozpoznania wniosku 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz K.L. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku K.L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], mocą którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta J. z dnia [...] października 1999 r., nr [...] orzekającej o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w J. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...], w obrębie [...], o powierzchni [...] m², uregulowanej w KW nr [...] i przekazał sprawę do rozpatrzenia Wojewodzie [...].

Z uzasadnienia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynika, że K.L. wnioskiem z dniu 16 listopada 2009 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta J. z dnia [...] października 1999 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. uznało swoją niewłaściwość do rozpoznania powyższego wniosku i przekazało go do rozpatrzenia Wojewodzie [...] jako organowi właściwemu w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że z dołączonych do wniosku dokumentów - dwóch decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, tj. decyzji z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę J. prawa własności nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr ew. [...] oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę J. prawa własności nieruchomości położonych w J. przy ul. [...], oznaczonych jako działki nr ew. [...] i [...] (wyodrębnionych z działki nr [...]), wynika, iż Gmina J. nigdy nie była właścicielem tych nieruchomości. Zatem na dzień wydania decyzji z dnia [...] października 1999 r. orzekającej o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w J. przy ul. [...], właścicielem nieruchomości był Skarb Państwa.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. organem właściwym do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji z dnia [...] października 1999 r. jest więc Wojewoda [...], jako organ wyższego stopnia nad starostą wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił K.L. kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając ponownie sprawę uznało, że ustalenia dokonane w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2010 r. są prawidłowe.

Organ drugiej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 65 § 1 kpa, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Skoro w chwili wydawania decyzji z dnia [...] października 1999 r. grunt stanowił własność Skarbu Państwa, organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności jest Wojewoda [...], co wynika z przepisów obowiązujących wówczas oraz obecnie.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K.L., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 157 § 1 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia nad organem, który powinien był wydać skarżoną decyzję, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji powinien zostać rozpoznany przez Wojewodę [...],

- art. 17 pkt 1 w związku z art. 5 § 2 pkt 6 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu jednostki samorządu terytorialnego – zarządu miasta (obecnie wójta, burmistrza, prezydenta), który wydał decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności oraz

- oparcie postanowienia na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że własność przedmiotowej nieruchomości w chwili wydania skarżonej decyzji przysługiwała tylko Skarbowi Państwa.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono szereg argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga jest uzasadniona, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2010 r., jak i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie miały miejsce - mające wpływ na wynika sprawy - uchybienia proceduralne.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 kpa organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W postępowaniu administracyjnym wydanie każdego prawidłowego rozstrzygnięcia powinno zatem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Organ administracji publicznej musi ponadto uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa.

W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że jest niewłaściwe do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta J. z dnia [...] października 1999 r., nr [...] orzekającej o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w J. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...], w obrębie [...], o powierzchni [...] m², uregulowanej w KW nr [...] i na mocy art. 65 § 1 kpa przekazało sprawę do rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Organ przyjął jednocześnie, że na dzień wydania decyzji z dnia [...] października 1999 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości był Skarb Państwa.

Zdaniem Sądu ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w powyższej kwestii (dotyczące własności nieruchomości) są wadliwe. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] wynika bowiem, że na dzień wydania decyzji z dnia [...] października 1999 r. opisana wyżej nieruchomość stanowiła współwłasność Skarbu Państwa oraz K.L.. Innymi słowy Skarb Państwa – wbrew temu co zostało przyjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - nie był jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Zauważyć trzeba, że powołaną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2007 r. stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r., nr [...], mocą której stwierdzono nabycie przez Gminę J., prawa własności nieruchomości położonych w J. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów obręb [...], jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha (wyodrębnionych z działki nr [...]). W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano zaś, że podstawą do uznania przez Wojewodę [...], iż Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości stanowiącej przedmiot komunalizacji było postanowienie Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] sierpnia 1960 r., sygn. akt [...], stwierdzające, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej "[...]". Na skutek wznowienia postępowania, Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia [...] grudnia 1993 r., sygn. akt [...] uchylił postanowienie z dnia [...] sierpnia 1960 r. w części dotyczącej połowy nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej "[...]", stanowiącej własność K.L. i oddalił wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie tej części nieruchomości. Skomunalizowana działka nr [...] stanowi część nieruchomości, która stała się własnością Skarbu Państwa na postawie postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] sierpnia 1960 r.

Oddalenie wniosku Skarbu Państwa o zasiedzenie oznacza zatem, że Skarb Państwa w istocie nigdy nie nabył własności części przedmiotowej nieruchomości. Tym samym stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zgodnie z którym prawo własności nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 1999 r., przysługiwało wyłącznie Skarbowi Państwa jest wadliwe. Część przedmiotowej nieruchomości stanowiła własność K.L.. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. wydane zostały w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, a więc z naruszeniem art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich uchylenie.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni wskazane wyżej kwestie i w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny określi jaki organ jest właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1999 r.

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że obowiązująca w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 1999 r. ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999 r., Nr 65, poz. 746 ze zm.), określającą zasady przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osób fizycznych będących dotychczasowymi użytkownikami wieczystymi, odnosiła się do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Powołana ustawa nie przewidywała możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiących własność innych podmiotów, w tym osób fizycznych. Zdaniem Sądu rozważenia wymaga zatem kwestia, czy będąca przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomość podlegała przekształceniu w trybie przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 4 września 1997 r.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.