Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1476/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1801
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędzia WSA Adam Nita, Asesor WSA Katarzyna Stuła – Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Pełnomocnik M. K. wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta lub wierzyciel) z [...] r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. W dniu [...] r. Poczta, działając jako wierzyciel, wystawiła wobec skarżącego – jako zobowiązanego, tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący powstałe z mocy prawa nieuiszczone opłaty abonamentowe za używanie odbiornika RTV, za okresy miesięczne od czerwca 2016 r. do października 2019 r. Jak wynika z pisma organu egzekucyjnego - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O., z [...] r. (karta 44 akt sądowych) doręczenie zobowiązanemu tego tytułu wykonawczego nastąpiło [...] r.

2.2. W piśmie z 26 lutego 2020 r. zobowiązany wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji "z uwagi na nieistnienie obowiązku". Dodał, że nie zamieszkuje ani nie jest zameldowany w O. przy ul. [...], a ten adres jest tylko adresem korespondencyjnym.

2.3. Postanowieniem z [...] r., nr [...] wierzyciel na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1801, ze zm. – dalej: u.o.a.) uznał zarzut za bezzasadny.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że rejestracja odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] O. (obecnie po zmianie danych adresowych: ul. [...], [...] O.), zgłoszona została na imię i nazwisko zobowiązanego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych.

W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342 – dalej: rozporządzenie z 25 września 2007 r.) zobowiązanemu nadany został, jako użytkownikowi odbiorników, indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Tymże rozporządzeniem, które weszło w życie 13 grudnia 2007 r. Poczta została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie (w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia). Rozporządzenie stanowiło, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników są dowodem zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Poczta wysłała do abonentów zawiadomienia, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia, o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, które stanowią dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępują dotychczasowe dowody zarejestrowania w formie imiennych książeczek radiofonicznych. Do abonentów zobowiązanych do wnoszenia opłat oprócz zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano 5 spersonalizowanych blankietów wpłat (blankiet spersonalizowany zawiera imię i nazwisko, adres oraz numer rachunku bankowego dla wpłat). Poczta podkreśliła, że użytkownicy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzającej ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania).

Dalej Poczta podniosła, że na podstawie przywołanego wyżej rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat) stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej zostało wysłane w dniu [...] r. i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Jako dowód w tej mierze wierzyciel powołał duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników RTV z [...] r.

Dalej wierzyciel zauważył, że rozporządzenie z 25 września 2007 r. nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania zawiadomienia", w związku z czym poprzez przesłanie zawiadomień Poczta wykonała obowiązek powiadomienia użytkowników (posiadaczy książeczek opłat) o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Dodał, że pisma kierowane do abonentów w formie "zawiadomienia" mają charakter informacyjny. Wysyłany dokument jest wydrukiem komputerowym, nie wymaga dodatkowych podpisów oraz pieczęci i doręczany jest listem zwykłym bez potwierdzenia odbioru. Na poparcie stanowiska wierzyciel powołał się na wyroki WSA w Gliwicach oraz WSA w Bydgoszczy.

Odnosząc się do kwestii nie zamieszkiwania i braku meldunku przy ul. [...] w O., wierzyciel wyjaśnił, że wskazana przez zobowiązanego przesłanka nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którym został objęty w momencie rejestracji odbiorników pod adresem: ul. [...], [...] O.. Uznał, że podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 141, poz. 1190 – dalej: rozporządzenie z 22 lipca 2005 r.), zmienionego z 25 września 2007 r., które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676 – dalej: rozporządzenie z 17 grudnia 2013 r.) na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nałożony został jednoznaczny obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników.

Przepisy rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. w sposób wiążący wszystkich abonentów i operatora publicznego, ustalają zasady rejestracji odbiorników oraz zmian zgłoszonych wcześniej danych na specjalnych, ustalonych rozporządzeniem formularzach. Dalej wierzyciel wskazał, że w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym jak również o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych" (zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia z 25 września 2007 r., obowiązującego do 31 grudnia 2013 r.). Ponadto wierzyciel wyjaśnił, że w okresie poprzedzającym wejście w życie rozporządzenia z 25 września 2007 r. zmianę danych zawartych we wniosku rejestracyjnym zgodnie z § 3 rozporządzenia z 22 lipca 2005 r. należało zgłosić na odcinku "Z" lub "W" stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Zasady postępowania w określonych sytuacjach, także w przypadku wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych zawarte były na stronie drugiej książeczki radiofoniczno-telewizyjnej, wydanej przez placówkę pocztową w wyniku dopełnienia formalności rejestracji odbiorników RTV.

Wierzyciel również podkreślił, że w myśl § 5 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1985 r. Nr 46, poz. 236 – dalej: rozporządzenie z 15 września 1985 r.), posiadacz odbiorników był zobowiązany powiadomić urząd pocztowo-telekomunikacyjny o zmianie nazwiska, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiornika.

Zdaniem Poczty wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, opisanych w powołanych wyżej powszechnie obowiązujących przepisach, może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników RTV, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, należy do obowiązków abonenta.

Wierzyciel wskazał, że na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W związku z tym udowodnienie dokonania faktu wyrejestrowania odbiornika leży po stronie zobowiązanego.

W dalszej kolejności wierzyciel zauważył, że na dzień orzekania Poczta nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązanego formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Brak dokumentu stanowiącego o wyrejestrowaniu odbiorników oznacza, że na zobowiązanym ciąży powinność uregulowania zaległych opłat abonamentowych, a nadto, że wszczęta egzekucja administracyjna jest w pełni uzasadniona.

2.4. W zażaleniu pełnomocnik zobowiązanego zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. oraz § 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r. i § 9 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r., poprzez brak istnienia po stronie zobowiązanego obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej ze względu na upływ terminu ważności dotychczasowego dowodu zarejestrowania odbiornika (o ile taki został wydany) oraz braku skutecznego nadania przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego potwierdzającego zarejestrowanie odbiornika. Dodano, że zobowiązany nigdy nie zawierał umowy z Pocztą, jak również nie dokonywał zgłoszenia, które miałoby dotyczyć rejestracji odbiornika telewizyjnego i ustalenia kwestii obowiązku uiszczenia z tego tytułu opłaty abonamentowej.

2.5. Poczta postanowieniem z [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. – dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18, 34 § 2 i art. 17 § 1a u.p.e.a. oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 u.o.a. utrzymała w mocy własne postanowienie z [...] r.

W uzasadnieniu podtrzymane zostały argumenty zawarte w postanowieniu wydanym przez wierzyciela w pierwszej instancji. W szczególności wierzyciel stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie, zobowiązany wykonując ustawowy obowiązek dokonał rejestracji odbiorników RTV używanych pod adresem ul. [...], [...] O. (obecnie aktualny adres: ul. [...], [...] O. - do korespondencji ul. [...], [...] O.). Po zgłoszeniu wydana została zobowiązanemu książeczka radiofoniczna o numerze [...].

Następnie Poczta wyjaśniła genezę procesu rejestracji odbiorników RTV, wskazując, że ów proces od momentu wprowadzenia obowiązku rejestracji odbiorników trwa niezmiennie, a jedynie wraz z postępem czasu (nowelizacja przepisów związanych z rejestracją odbiorników) zmieniały się obowiązujące druki oraz wprowadzane były zmiany technologiczne.

Wierzyciel podał, że wnioski rejestracyjne obowiązujące do wejścia w życie rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie stanowiły druków samokopiujących sporządzanych w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, a części składowe rejestracji stanowiły: druk stanowiący wniosek o rejestrację odbiorników RTV, który osoba rejestrująca odbiorniki składała w jednym egzemplarzu w urzędzie pocztowym – opatrzony podpisem posiadacza odbiorników (dokument przeznaczony do archiwizacji przez Pocztę Polską S.A.) oraz imienna książeczka radiofoniczna wydawana przez urząd pocztowy (dokument przeznaczony dla użytkownika/posiadacza odbiorników, który wydawany był w wyniku zgłoszonej rejestracji i służył do dokonywania przede wszystkim opłat abonamentowych). Powyższe podyktowane było ówczesnymi możliwościami technologicznymi. W chwili obecnej drukami służącymi do opłat abonamentowych są spersonalizowane blankiety wpłat, a wówczas książeczki radiofoniczne.

Wobec powyższego potwierdzeniem (dowodem) zarejestrowania odbiorników RTV dla osoby korzystającej z nich była imienna książeczka opłat abonamentowych sygnowana niepowtarzalnym numerem, wydawana po złożeniu w placówce pocztowej wniosku rejestracyjnego - numer wydanej książeczki radiofonicznej umieszczany był przez pracownika placówki pocztowej na wniosku rejestracyjnym aby oba dokumenty stanowiły spójność zgłoszonej rejestracji.

Wierzyciel wskazał, że dowód na okoliczność zgłoszonej rejestracji odbiorników przez zobowiązanego został załączony do niniejszego postanowienia - dla zobowiązanego niepowtarzalnym numerem książeczki radiofonicznej był numer [...], który został umieszczony na druku rejestracji, a abonent otrzymał imienną książeczkę radiofoniczną zawierającą powyższy numer celem wnoszenia opłat abonamentowych. Pamiętać bowiem należy, iż imienna książeczka radiofoniczna (do czasu wprowadzenia w 2007 r. zmian technologicznych) służyła abonentom do dokonywania opłat z wykorzystaniem znajdujących się w niej odcinków. Każda dokonana w placówce pocztowej wpłata odnotowywana była i potwierdzana datownikiem placówki pocztowej w książeczce radiofonicznej.

W dalszej kolejności nadano abonentom indywidualne numery identyfikacyjne wraz z wprowadzeniem zmian technologicznych na mocy rozporządzenia z 25 września 2007 r., gdzie jedynie stwierdzono, iż dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (§ 5 ust. 1). Mowa zatem o mocy dowodowej książeczek radiofonicznych i przypisanych do nich numerów, a nie złożonych przez abonentów wniosków rejestracyjnych.

Wierzyciel podkreślił, że ww. rozporządzenie wprowadziło jedynie przejście do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie imienną książeczkę abonamentową zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zostać utożsamione z anulowaniem rejestracji zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych.

Dalej Poczta stwierdziła, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zobowiązanemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], a zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie przesłano na adres, którym Poczta w danym okresie dysponowała tj. ul. [...]. Dowód w postaci duplikatu "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" został załączony do akt sprawy.

Wierzyciel wskazał dalej, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania abonent zobowiązany jest zgłosić ten fakt w placówce pocztowej i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe, jeśli nie posiada odbiorników powinien dopełnić formalności związane z wyrejestrowaniem odbiorników. W związku z niedopełnieniem przez zobowiązanego aktualizacji danych adresowych, co pozostaje w obowiązku abonenta, zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano na adres wskazany przez niego w czasie rejestracji odbiorników.

Wierzyciel podkreślił, że użytkownicy odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników. W tym zakresie wierzyciel powołał wyrok NSA z 5 września 2018 r., I GSK 2271/18.

Wierzyciel zaakcentował, że od grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych.

Dalej wierzyciel wskazał, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], zastępujące zobowiązanemu dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej [...], zostało przesłane pismem z [...] r. Ponieważ rozporządzenie z 25 września 2007 r. nie posługuje się pojęciem doręczenia, lecz przesłania zawiadomienia, przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej czyniło zadość wymogom określonym w rozporządzeniu i było wystarczającym, w tym stanie prawnym, działaniem Poczty, która w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki. Wobec tego Poczta nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem wysłania oraz doręczenia przedmiotowych zawiadomień, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną.

Wierzyciel dodał, że w przypadku zagubienia, zniszczenia lub nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz z imiennymi blankietami wpłat, ustalenia numeru rachunku bankowego, na który należy wnosić opłaty abonamentowe, i którego osiem ostatnich cyfr stanowi indywidualny numer identyfikacyjny, dokonać można za pośrednictwem infolinii Poczty lub w placówkach pocztowych. Ponadto abonenci, którzy posiadają dostęp do internetu, mogą również za pomocą strony internetowej ustalić swój numer rachunku bankowego do wpłat abonamentowych.

Podsumowując wierzyciel stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony.

3.1. W skardze pełnomocnik zobowiązanego zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływa na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz jego dowolnej ocenie, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonym postanowieniu błędnych ustaleń w postaci uznania, że:

- skarżący dokonał zgłoszenia rejestracji odbiornika i na jego rzecz została wydana imienna książeczka abonamentowa, oraz

- wierzyciel skutecznie powiadomił skarżącego o nadaniu na jego rzecz indywidualnego numeru identyfikacyjnego przed upływem ważności wydanych imiennych książeczek abonamentowych, a także

- zinterpretowania wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść skarżącego, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że po stronie skarżącego istnieje obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej za odbiornik;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. oraz § 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r. i § 9 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r., poprzez brak istnienia po stronie skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej ze względu na brak zarejestrowania odbiornika lub upływ terminu ważności dotychczasowego dowodu zarejestrowania odbiornika (o ile taki został wydany) oraz brak skutecznego nadania przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego potwierdzającego zarejestrowanie odbiornika, z którego miałby wynikać obowiązek uiszczania przez skarżącego opłaty abonamentowej.

Wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zobowiązany nigdy nie zawierał z Pocztą jakiejkolwiek umowy mogącej być podstawą do naliczania opłat za użytkowanie odbiornika, jak również nie dokonywał zgłoszenia, które miałoby dotyczyć rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Innymi słowy skarżący stoi na stanowisku, że nie może być kwalifikowany jako "abonent" zobowiązany do uiszczania opłaty abonamentowej wynikającej z przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.

Podkreślono, że wierzyciel powołuje się jedynie na fakt rzekomej rejestracji przez skarżącego odbiorników pod adresem ul. [...], [...] O., z jednoczesnym wydaniem na jego rzecz książeczki imiennej mającej stanowić dowód zarejestrowania odbiorników i służyć do dokonywania opłat abonamentowych, czemu, jednakże skarżący kategorycznie zaprzecza.

Dodano, że w związku z w/w stanowiskiem wierzyciela, skarżący zawnioskował o udostępnienie uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które miałyby potwierdzać powyższe stanowisko i w odpowiedzi otrzymał jedynie duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego bez przedłożenia dowodów potwierdzających: (1) zgłoszenie rejestracji odbiornika, (2) wydania imiennej książeczki czy wreszcie (3) nadania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Zdaniem skarżącego, wierzyciel nie wykazał zatem by faktycznie doszło do skutecznej rejestracji odbiornika (bazuje bowiem w tym zakresie wyłącznie na swoim stanowisku), co natomiast uzasadniałoby po stronie skarżącego realizację obowiązku w postaci uiszczania opłaty abonamentowej.

Skarżący zwrócił również uwagę, że wierzyciel dochodzi uiszczenia opłaty abonamentowej za lata 2016-2019 tj. okres, w którym nie był już właścicielem nieruchomości na jakiej miał zostać rzekomo zgłoszony odbiornik. W tym stanie rzeczy, nie sposób jest więc twierdzić by skarżący pozostawał obowiązany do uiszczania opłaty abonamentowej tytułem korzystania z odbiornika, który zarejestrowany miał być rzekomo pod adresem nieruchomości, której skarżący nie był właścicielem w okresie za jaki wierzyciel żąda uiszczenia opłat abonamentowych.

Skoro wskazany, kluczowy dla rozstrzygnięcia fakt w postaci dokonania przez skarżącego rejestracji odbiornika RTV (kluczowy z perspektywy oceny istnienia obowiązku) nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, zaskarżone postanowienie nie może się ostać.

W dalszej kolejności podniesiono w skardze, że niezależnie od powyższego, nawet gdyby uznać, że skarżący faktycznie dokonał zgłoszenia odbiornika, to na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia z 25 września 2007 r. wszelkie dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie 13 grudnia 2007 r., a co za tym idzie rejestracja odbiornika w formie imiennej książeczki była ważna do 13 grudnia 2008 r. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.

W sytuacji, w której odbiornik faktycznie został zarejestrowany przez skarżącego (co jest przez niego kwestionowane, gdyż wierzyciel do akt sprawy nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu w tym zakresie) i skarżący w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia nie otrzymał zawiadomienia, o którym mowa powyżej, to powinno to być poczytywane jako dowód potwierdzający brak zarejestrowanego odbiornika, który podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty abonamentowej. Wbrew temu, na co powołuje się wierzyciel w treści postanowienia, wierzyciel nigdy w sposób skuteczny nie zawiadomił skarżącego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na jakikolwiek odbiornik. O fakcie nadania takiego numeru skarżący dowiedział się dopiero w ramach przedmiotowego postępowania. W dodatku do postanowienia dołączono wyłącznie duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, przy czym z przedłożonego dokumentu w jakikolwiek sposób nie wynika by dokument ten został faktycznie przekazany (wysłany) do skarżącego, a co za tym idzie by wierzyciel w sposób skuteczny i zgodny z treścią rozporządzenia zawiadomił skarżącego o nadaniu mu tego rodzaju numeru.

Ponadto skarżący podkreślił, że wierzyciel przed zainicjowaniem niniejszej sprawy nigdy nie informował skarżącego o jakichkolwiek zaległościach lub nie wzywał go do uiszczenia opłaty abonamentowej, co było i jest poczytywane przez skarżącego jako potwierdzenie braku istnienia takiego obowiązku w okresie za jaki wierzyciel obecnie stara się dochodzić zapłaty opłaty abonamentowej od skarżącego. Logicznym bowiem jest, że jeśli osoba uprawniona na bieżąco nie reguluje opłat abonamentowych za zarejestrowany odbiornik, to wierzyciel powinien podejmować działania w celu odzyskania należnych opłat abonamentowych i robić to w rozsądnych terminach, a nie po kilku latach.

Skarżący podsumował, że zarzut nieistnienia po jego stronie obowiązku określonego w w/w przepisach oraz art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest w pełni uzasadniony.

3.2. W odpowiedzi na skargę Poczta wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Skarga jest zasadna i doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jednakże nie wszystkie podniesione w niej zarzuty i argumenty Sąd uznaje za trafne.

5. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu są postanowienia wierzyciela co do wniesionych przez zobowiązanego zarzutów. Dlatego na wstępie rozważań zaznaczyć trzeba, że na mocy art. 1 i art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 ze zm. – dalej: ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 33 u.p.e.a., jak również art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, doprowadziła do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu sprzed nowelizacji. Co prawda postanowienie wydane przez wierzyciela w drugiej instancji nosi datę [...] r., jednakże wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (to jest u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem w kontrolowanej sprawie zastosowanie znajdują regulacje u.p.e.a. sprzed nowelizacji od 30 lipca 2020 r.

Równocześnie wymaga zasygnalizowania, że znowelizowany art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W stanie prawnym obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. właściwością sądu administracyjnego nie były objęte postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których było stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W tym zakresie wymaga zaś podkreślenia, że w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do postępowań sądowych w sprawach dotyczących postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 7 (to jest p.p.s.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem jedynie w przypadku wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego przed dniem 30 lipca 2020 r. zastosowanie miałby art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu poprzednio obowiązującym. Na podstawie rozumowania a contrario trzeba bowiem przyjąć, że skoro skarga w niniejszej sprawie została wniesiona 21 października 2020 r., a więc po wejściu w życie znowelizowanego art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., to nie podlega ona odrzuceniu z powodu braku właściwości sądu administracyjnego do jej rozpatrzenia.

6. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1).

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem w rozpatrywanym przypadku organ egzekucyjny obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów – co też nastąpiło.

7. W przedmiotowej sprawie skarżący podniósł zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. twierdząc, że egzekwowany obowiązek nie istnieje. W tej mierze wskazał w toku postępowania, że: po pierwsze nigdy nie zawierał z Pocztą umowy, jak również nie dokonywał rejestracji odbiornika RTV, po drugie Poczta w sposób skuteczny nie zawiadomiła skarżącego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Skarżący akcentował, że Poczta nie przedstawiła dowodów zarejestrowania przez niego odbiornika RTV, wydania mu imiennej książeczki radiofonicznej oraz doręczenia mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Z kolei wierzyciel powołał się na dokonanie przez skarżącego rejestracji odbiornika RTV, wskazując, że skarżącemu została wydana książeczka radiofoniczna o numerze [...] (s. 2 postanowienia). Jednak do akt sprawy nie dołączył dokumentów obrazujących te okoliczności np. wniosku (lub jego kopii) o rejestrację. W aktach znajduje się tylko duplikat wygenerowanego w dniu [...] r. zawiadomienia o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, kluczowego znaczenia nabiera kwestia rozkładu ciężaru dowodowego pomiędzy zobowiązanym (abonentem) a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku Pocztą) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających istnienie obowiązku opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego.

Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, ale kształt regulacji prawnych determinuje w analizowanym przypadku rozkład obowiązków w zakresie dowodzenia. Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że jeśli zobowiązany kwestionuje zarejestrowanie odbiornika i powstanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania, że do tejże rejestracji doszło. Z kolei w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 września 2017 r., I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2020 r., III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2017 r., I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku zarejestrowania odbiornika skarżący kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, Poczta nie byłaby w stanie udowodnić wyrejestrowania odbiornika, jeśli tę okoliczność by negowała (wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., I GSK 1503/20).

8. Stosownie do art. 7 k.p.a., który w ramach postępowania egzekucyjnego znajduje zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażana przez tę regulację m.in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy. Przeciwnie, może i powinien zbierać z urzędu materiały dowodowe, określać okoliczności faktyczne, jakie uważa za istotne dla załatwienia sprawy oraz dopuszczać dowody na takie okoliczności.

Dochodzenie do prawdy obiektywnej tj. do określenia rzeczywistego stanu stosunków faktycznych i prawnych powinno odbywać się według reguł postępowania dowodowego, określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (dział II, rozdział 4). W tej mierze szczególnie należy mieć na uwadze otwarty katalog środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.), zasadę równej mocy środków dowodowych (szczególną moc dowodową mają jedynie dokumenty urzędowe – art. 76 k.p.a.), brak związania organu wydanym przez siebie postanowieniem dotyczącym przeprowadzenia dowodu (art. 77 § 2 k.p.a.), zasadę swobodnej oceny dowodów oznaczającą, że organ ocenia wiarygodność dowodów według własnego przekonania (art. 80 k.p.a.), czy też instytucję wyłączenia pracownika i organu administracji publicznej od załatwienia sprawy (art. 24-27 k.p.a.).

W odniesieniu do tej sprawy wymaga wyeksponowania obowiązek organu do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z ostatnio powołanych regulacji, z jednej strony wynika obowiązek organu uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a zatem niemożność pominięcia jakiegokolwiek, który może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 230), ale również, z drugiej strony niedopuszczalność oparcia się na dowodzie, który nie został przeprowadzony zgodnie ze stosownymi regulacjami procesowymi. Sąd orzekający podziela stanowisko E. Iserzona, który w odniesieniu do art. 80 k.p.a. wskazał, że: "wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń. Istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale nie mających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty wzory, formularze, Warszawa 1970, s. 155, i powołane tam orzeczenia NTA, który np. w orzeczeniu z 1 kwietnia 1924 r., L. rej. 516/23, ZW 348, stwierdził, że niemożność stwierdzenia w aktach administracyjnych okoliczności decydujących dla oceny legalności orzeczenia stanowi wadliwość postępowania). Analogiczne stanowisko zajmuje A. Wróbel (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2021, Komentarz do art. 80, teza 6) oraz orzecznictwo (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 1034/07, Lex nr 364725; wyrok NSA z 29 listopada 2004 r., OSK 813/04, Lex nr 164713; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 lipca 2009 r., II SA/Go 367/09, Lex nr 553056; wyrok WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2008 r., III SA/Po 685/07, Lex nr 510377; wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2006 r., II SA/Bk 219/06, Lex nr 928832).

9.1. W realiach niniejszej sprawy Poczta w istocie przeszła do porządku nad kwestią zarejestrowania przez skarżącego odbiornika telewizyjnego. Zajęła tylko enigmatyczne stanowisko w tej kwestii, stwierdzając autorytatywnie, że skarżący dokonał rejestracji odbiornika RTV i wydano mu książeczkę radiofoniczną o stosownym numerze (s. 2 postanowienia). Jako dowód na tę okoliczność Poczta załączyła do akt sprawy tylko duplikat nadania skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r. Żadnych innych dowodów w tej materii nie dołączono do akt sprawy; uwaga ta dotyczy nie tylko dowodów bezpośrednio wskazujących na fakt rejestracji (np. kopia wniosku o rejestrację) ale nawet pośrednio wykazujących tę okoliczność (np. dowody uiszczania przez skarżącego abonamentu za jakikolwiek okres w odniesieniu do przedmiotowego lokalu).

Sąd zauważa, że wymaganie przedłożenia przez wierzyciela takich dowodów nie przekracza jego możliwości, ponieważ – jak przyznaje zresztą w postanowieniu (s. 3) – druk stanowiący wniosek o rejestrację odbiornika RTV abonent składa w urzędzie pocztowym i dokument ten jest przeznaczony do archiwizacji przez Pocztę. Podobnie, nie sposób uznać, że niemożliwe jest przedłożenie przez Pocztę choćby jednego dowodu wpłaty tytułem abonamentu RTV, uiszczanego w związku z rejestracją odbiornika na dane osobowe i adresowe skarżącego.

9.2. Z twierdzeń Poczty wynika, że rejestracja odbiornika przez skarżącego miała nastąpić przed [...] r., a więc przed wejściem w życie rozporządzenia z 25 września 2007 r. ponieważ po wejściu w życie tego rozporządzenia imienne książeczki opłaty abonamentowej zostały zastąpione indywidualnym numerem identyfikacyjnym (§ 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r.).

W tym kontekście Sąd podkreśla, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie mógł zostać wykreowany na skutek realizacji przez Pocztę § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r., zgodnie z którym operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny, zaś o nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Co prawda, jak wspomniano, w aktach sprawy znajduje się kopia takiego zawiadomienia (datowanego na [...] r.) ale jeśli wcześniej skarżący nie dokonał rejestracji odbiornika, to ustawowy obowiązek, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.o.a. nie mógł przecież powstać na skutek jednostronnej czynności Poczty, dokonywanej w dodatku na mocy aktu wykonawczego, wydanego na podstawie upoważnienia z art. 6 ust. 4 u.o.a. obejmującego tylko określenie warunków i trybu rejestracji odbiorników RTV. W ocenie Sądu z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie można więc wywodzić ani obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, ani – jak tego chce skarżący w innym miejscu skargi – braku tego rodzaju obowiązku. Jak wskazał NSA w wyroku z 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16, przepis ten nie określa bowiem takiego obowiązku jak również z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych nie zwalnia. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania rozporządzenia minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Zatem nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

9.3. W tym miejscu można wskazać dla jasności, że Sąd orzekający podziela stanowisko Poczty, iż z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie wynika, aby prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego wprowadził wymóg doręczenia przesyłką rejestrowaną zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15).

W aktach sprawy znajduje się kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora. Jednak jak wyżej wskazano, zawiadomienie to ma wyłącznie charakter techniczny i, ani nie kreuje, ani nie wygasza obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

9.4. Sąd zauważa, że zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. zawiadomienie stanowi dowód zarejestrowania odbiorników RTV. W tej mierze Sąd zwraca jednak uwagę, że ustawa o opłatach abonamentowych statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jak stwierdził NSA w wyroku z 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16, w ujęciu funkcjonalnym obowiązki te są powiązane, to jednak w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV w postaci nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego należy więc odnosić przede wszystkim do obowiązku rejestracji a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania przez abonenta dowodu ich rejestracji. Niewykazanie się przez daną osobę dowodem rejestracji odbiornika RTV może skutkować nałożeniem na nią opłaty w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (art. 7 ust. 3 u.o.a.), przy czym nie zwalnia to od obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej za okres od dnia stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (art. 7 ust. 4 u.o.a.). Tym samym przedmiotowe zawiadomienie jest dowodem zarejestrowania odbiornika RTV (§ 3 rozporządzenia), ale przede wszystkim w kontekście art. 7 ust. 3 u.o.a.

Natomiast w kontekście obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a., samo nadanie numeru identyfikacyjnego może pełnić rolę dowodu pośredniego. Bezpośrednio nie dowodzi przecież rejestracji odbiornika, tak jak wynikałoby to np. ze złożonego przez skarżącego wniosku o rejestrację. Dlatego od konkretnych realiów danej sprawy zależy, czy jest to dowód wystarczający do przyjęcia przez organ administracyjny powstania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej na skutek rejestracji odbiornika RTV. Na przykład jeśli adresat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie kwestionuje, że wcześniej dokonał rejestracji odbiornika, to Sąd nie widzi powodów, aby prowadzić dalej idące postępowanie dowodowe, zmierzające do wykazania faktu rejestracji odbiornika. Natomiast w stanie sprawy, jak w niniejszym przypadku, w którym skarżący kwestionuje fakt rejestracji odbiornika przed wygenerowaniem przez Pocztę takiego zawiadomienia, w ocenie Sądu nie może być ono uznane za dowód wystarczający do stwierdzenia istnienia obowiązku uiszczania opłaty, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a.

Z jednej strony, nadanie przez Pocztę danej osobie indywidualnego numeru identyfikacyjnego świadczy o istnieniu podstaw do takiej czynności, m.in. uprzedniego zarejestrowania przez tą osobę odbiornika, ale z drugiej strony, nie można wykluczyć, że w proces rejestracji lub/i proces nadawania indywidualnego numeru rejestracyjnego wkradł się błąd co danych personalnych lub adresowych abonenta. Weryfikacja ewentualnych błędów, jeśli dana osoba zaprzecza dokonaniu rejestracji jest możliwa tylko przy przedstawieniu przez Pocztę choćby jednego dodatkowego dowodu. Zdaniem Sądu wymaganie w takim przypadku od Poczty przedstawienia np. kopii wniosku o rejestrację odbiornika, kopii innych wniosków abonenta, jeśli takie zostały złożone (związanych przykładowo z zawiadomieniem Poczty o zmianie nazwiska, adresu), czy dokumentów świadczących o uregulowaniu przez abonenta, choćby raz, opłaty abonamentowej - nie powinno być dla wierzyciela niemożliwe, czy nawet trudne do zrealizowania.

Należy ponownie podkreślić, że czynność nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest podejmowana przez Pocztę jednostronnie, w zautomatyzowany sposób, w dodatku nie jest wymagane doręczenie zawiadomienia drugiej stronie za potwierdzeniem odbioru. W tej sprawie skarżący kwestionuje otrzymanie takiego zawiadomienia, a Poczta nie przedstawia dowodu na jego doręczenie.

Na gruncie tej sprawy jednostronna czynność wierzyciela, zautomatyzowanego nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zatem przesądzić istnienia po stronie skarżącego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, którego źródłem jest czynność dwustronna oparta na zgodnej woli obu stron - jeśli druga strona, dokonaniu tej dwustronnej czynności, zdecydowanie zaprzecza.

Treść § 3 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie może być traktowana jak źródło formalnej teorii dowodowej, w dodatku przełamujące zasady swobodnej oceny dowodów zawarte w przepisach rangi ustawy (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).

9.5. W związku z powyższym, Sąd nie może, w obecnym dowodowym stanie sprawy, odeprzeć argumentu skargi, że zobowiązany nie rejestrował odbiornika telewizyjnego, a zatem obowiązek uiszczania przez niego egzekwowanych opłat abonamentowych nie istnieje, bo nigdy nie powstał.

Wierzyciel powinien dla potwierdzenia faktów, na których opiera swoje rozstrzygnięcie, przedstawić dodatkowe dokumenty świadczące bezpośrednio o rejestracji przez skarżącego odbiornika RTV lub choćby pośrednio o dokonaniu tej czynności. Załączona do akt kopia duplikatu zawiadomienia skarżącego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikującego nie jest wystarczająca z powodów wyżej wskazanych. Poczta powołuje się na wydanie skarżącemu imiennej książeczki radiofonicznej i podaje jej numer ([...]), ale nie dołączyła do akt sprawy wniosku o rejestrację, który jest związany z wydaniem tejże książeczki i przeznaczony do archiwizacji przez Pocztę. Z akt sprawy wynika, że rejestracja miała zostać dokonana co najmniej kilkanaście lat temu, a Poczta nie przedstawia dowodu choćby na jedną wpłatę abonamentu przez skarżącego, co mogłoby pośrednio wskazywać na rejestrację, w związku z używaniem odbiornika w danym lokalu. Wierzyciel nie przedstawił też jakiegokolwiek innego dowodu, który pozwoliłby Sądowi na odparcie argumentu skargi, że rejestracji nie dokonano.

W tym stanie sprawy, skoro wskazany, kluczowy dla rozstrzygnięcia fakt w postaci zarejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV jest kwestionowany przez skarżącego, a zarazem nie znajduje wystarczającego potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy - zaskarżone postanowienie nie może się ostać. Organ administracyjny dopuścił się w tej mierze naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

10. Wskazania dla organu w toku postępowania ponownego, w zakresie wykazania, że egzekwowany obowiązek istnieje, bo skarżący dokonał rejestracji odbiornika RTV pod adresem O., ul. [...], wynikają z powyższych rozważań.

11. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 597 zł złożył się wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).