Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1235/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 6
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Teza: Skoro świadczenie w postaci zasiłku stałego ma charakter obligatoryjny - gdy osoba zainteresowana nim spełnia przesłanki do jego przyznania - to data wydania orzeczenia przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności oraz złożenia przez stronę wniosku o ponowne przyznanie świadczenia nie ma znaczenia dla kwestii okresu rozpoczęcia wypłaty osobie zainteresowanej należnego zasiłku stałego, gdy orzeczenie Zespołu potwierdza istnienie ciągłości w zakresie opieki sprawowanej nad dzieckiem, uprawniającej matkę do pobierania wzmiankowanego świadczenia. W tym przypadku mamy do czynienia z jedną sprawą, której przedmiotem jest zasiłek stały, a zatem art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./. W tej sprawie wszystko wskazuje na to, że przepis art. 43 ust. 6 ma zastosowanie raz - w momencie złożenia pierwszego wniosku o przyznanie pomocy w tej formie.

TEZY

Skoro świadczenie w postaci zasiłku stałego ma charakter obligatoryjny - gdy osoba zainteresowana nim spełnia przesłanki do jego przyznania - to data wydania orzeczenia przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności oraz złożenia przez stronę wniosku o ponowne przyznanie świadczenia nie ma znaczenia dla kwestii okresu rozpoczęcia wypłaty osobie zainteresowanej należnego zasiłku stałego, gdy orzeczenie Zespołu potwierdza istnienie ciągłości w zakresie opieki sprawowanej nad dzieckiem, uprawniającej matkę do pobierania wzmiankowanego świadczenia. W tym przypadku mamy do czynienia z jedną sprawą, której przedmiotem jest zasiłek stały, a zatem art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./. W tej sprawie wszystko wskazuje na to, że przepis art. 43 ust. 6 ma zastosowanie raz - w momencie złożenia pierwszego wniosku o przyznanie pomocy w tej formie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marzeny G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 30 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie przyznania zasiłku stałego - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia 30 kwietnia 2002 r. (...) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia 18 marca 2002 r. (...), przyznającą Marzenie G. zasiłek stały.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że Marzena G. zwróciła się 15.03.2002 r. z prośbą do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Decyzją z 18.03.2002 r. organ pierwszej instancji przyznał Marzenie G. zasiłek stały w wysokości 406 zł. od 1.03.2002 r. do dnia 5.03.2007 r. Od decyzji tej odwołanie wniosła Marzena G., zarzucając z nim, że ma niepełnosprawne dziecko, na które miała przyznany zasiłek stały do 31.01.2002 r. Złożyła 31.01.2002 r. dokumenty na Komisję w Powiatowym Zespole do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M., która odbyła się 5.03.2002 r. Po Komisji złożyła dokumenty w MOPS w M. o przyznanie zasiłku stałego, który otrzymała od dnia 1.03.2002 r. Uważa, iż przyznanie jej zasiłku od 1 marca, a nie od 1 lutego jest dla niej krzywdzące. Wniosła więc o uchylenie decyzji I instancji i przyznanie zasiłku stałego z dniem 1.02.2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odwołania nie uwzględniło. Zgodnie bowiem z art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że Marzena G. złożyła w dniu 15.03.2002 r. wniosek wraz z dokumentacją o przyznanie zasiłku stałego i z dniem 1.03.2002 r. taki zasiłek otrzymała z MOPS w M.

Zdaniem Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. skargę do NSA wniosła Marzena G. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, skarżąca podniosła w skardze, że ma niepełnosprawne dziecko, na które miała przyznany zasiłek do dnia 31.01.2002 r. Tego też dnia złożyła dokumenty na Komisję w Powiatowym Zespole do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, która odbyła się dopiero 5.03.2002 r. Po Komisji złożyła dokumenty w MOPS w M. w celu przyznania zasiłku stałego na dziecko. Zasiłek przyznano jej od 1.03.2002 r., a nie od 1 lutego tego roku. Rozstrzygnięcie to, jak i rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. uważa skarżąca na krzywdzące dla niej. Z przyczyn od niej niezależnych podanie o przedmiotowe świadczenie mogła złożyć dopiero po 5.03.2002 r. Niewydolność Komisji, która zbiera się zbyt rzadko jak na potrzeby zainteresowanych, pozbawiła ją zasiłku za miesiąc luty br. Zgodnie z art. 12 Kpa organy administracji powinny działać wnikliwie i szybko. Wydanie orzeczenia przez Komisję nie wymagało postępowania wyjaśniającego i mogło nastąpić najpóźniej w ciągu miesiąca, co pozwoliłoby jej otrzymać zasiłek za miesiąc luty. Organy orzekające w tej sprawie nie uwzględniły powyższych faktów. Tymczasem zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy. Jakie znaczenie ma ten przepis, jeżeli skarżąca nie otrzymała świadczenia na dziecko, pomimo że nie ponosi winy za opóźnienie w złożeniu wniosku i wymaganych dokumentów?

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi, podnosząc nadto, że organy orzekające w sprawie nie miały żadnego wpływu na przebieg i zakończenie postępowania przed Powiatowym Zespołem do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. W zaistniałej sytuacji faktycznej i prawnej organ odwoławczy mógł jedynie uznać, że postępowanie organu pierwszej instancji było zgodne z obecnie obowiązującymi przepisami prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z odwołania skarżącej, złożonego od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z 18.03.2002 r., jak również skargi wniesionej przez nią do Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z 30.04.2002 r. wynika, że Marzena G. otrzymywała do 31.01.2002 r. świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego. Na ten temat, poza oświadczeniami skarżącej zawartymi w odwołaniu i skardze, żadnej wzmianki w materiale dowodowym sprawy nie ma, z tym że organ odwoławczy, przytaczając w uzasadnieniu swej decyzji oświadczenia zainteresowanej w tym względzie, nie kwestionuje ich. Należałoby więc przyjąć, że skarżąca otrzymywała do końca stycznia 2002 r. zasiłek stały. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem w zakresie określonym tym przepisem. Jeśli Marzenie G. przyznano zasiłek stały, to dziecko jej musiało wymagać opieki, o jakiej stanowi powołany art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, z tym że jeśli przyznano to świadczenie na ściśle oznaczony czas, to wskazywałoby na to, że dokumentacja lekarska, z której wynikała konieczność sprawowania przez matkę nad dzieckiem szczególnej opieki, odnosiła się tylko do pewnego okresu. Aby więc można było stwierdzić, czy dziecku w dalszym ciągu potrzebna jest opieka w zakresie określonym ww. art. 27 ust. 1, a co za tym idzie - czy matka może dalej pobierać zasiłek stały, niezbędne było uzyskanie stosownego orzeczenia lekarskiego w tym względzie, w tym przypadku orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności.

Skarżąca przed upływem okresu pobierania poprzednio przyznanego świadczenia wystąpiła do Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w M. o uzyskanie orzeczenia tego organu, które jest niezbędne organowi pomocy społecznej do ustalenia, czy istnieje podstawa przyznania zasiłku stałego na dalszy okres. Powiatowy Zespół, o którym wyżej mowa, wydał w dniu 5.03.2002 r. orzeczenie o niepełnosprawności, którym zaliczył córkę skarżącej do osób niepełnosprawnych od urodzenia i stwierdził konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz konieczność sprawowania zwiększonej stałej opieki pielęgnacyjnej. Z powołanego orzeczenia wynikała konieczność sprawowania "szczególnej opieki" ze strony matki nad dzieckiem ze względu na jego stan zdrowia, istniała tu zatem w tym zakresie niejako ciągłość w stosunku do stanu objętego decyzją przyznającą skarżącej zasiłek stały do 31.01.2002 r. Podstawę przyznania zasiłku stałego stanowi, jak zaznaczono, przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Przepis ten określa przesłanki materialnoprawne, których spełnienie daje podstawę do otrzymania świadczenia mającego charakter świadczenia obowiązkowego /musi być przyznane, jeśli zostały spełnione wymogi ustawy/, nie określa natomiast, od jakiego momentu wypłacane jest tego rodzaju świadczenie. Z tego względu uznać należy, że ma tu zastosowanie zasada określona w art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą świadczenia pieniężne pomocy społecznej - a takim jest zasiłek stały - wypłaca się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Biorąc jednak pod uwagę, że świadczenie w postaci zasiłku stałego ma charakter obligatoryjny, gdy osoba zainteresowana nim spełnia przesłanki do jego przyznania, to fakt, że orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności zostało wydane w dniu 5.03.2002 r., nie ma znaczenia dla kwestii okresu rozpoczęcia wypłaty skarżącej należnego jej zasiłku stałego, ponieważ - jak wykazano - orzeczenie to potwierdziło istnienie ciągłości w zakresie opieki sprawowanej nad dzieckiem, uprawniającej matkę do pobierania wzmiankowanego świadczenia. W tym przypadku zatem mielibyśmy do czynienia z jedną sprawą, której przedmiotem jest zasiłek stały. Tak więc złożenie przez Marzenę G. w marcu 2002 r. w związku z otrzymaniem ww. orzeczenia o niepełnosprawności z 5.03.2002 r. wniosku o zasiłek stały nie wszczęło - wbrew twierdzeniom organów, o ile skarżąca do 31.01.2002 r. pobierała zasiłek stały - postępowania w odrębnej sprawie, a tylko w takim przypadku miałby zastosowanie art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. W tej sprawie wszystko wskazuje na to, że przepis art. 43 ust. 6 miałby tylko jednorazowe zastosowanie, tj. w momencie rozpoczęcia starań przez Marzenę G. o zasiłek stały. W zaistniałej sytuacji nastąpiłaby - wprawdzie na wniosek - kontynuacja świadczenia, a zatem początek terminu wypłacenia ponownie przyznanego zasiłku stałego powinien przypadać na miesiąc luty 2002 r. Organ odwoławczy nie sprawdził, czy istotnie Marzena G. pobierała zasiłek stały w podanym przez nią okresie i z jakich przesłanek został jej przyznany. Poprzestał w tym zakresie jedynie na przytoczeniu zarzutów odwołania na ten temat, ale nie odniósł się do tej kwestii. Wskazuje to na konieczność uzupełnienia postępowania odwoławczego.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, uchylił decyzję organu odwoławczego.