Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 677/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 69 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 4 pkt 1, art. 93
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d)
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi L. Sp. k. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej L. Sp. k. z siedzibą w P. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Do orzeczenia zgłoszono zdanie odrębne


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą

o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "L." Sp. z o.o. Sp. k. w [...] od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia

[...] listopada 2010 r. w sprawie uznania, że Pan J. F. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umowy na rzecz "L." Sp. z o.o. Sp. k., co do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego

o umowie zlecenia w okresie: od dnia [...] marca 2008 r. do dnia [...] marca 2008 r., od dnia [...] kwietnia 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r., od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] maja 2008 r. - umorzył postępowanie odwoławcze.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej także "OW NFZ") na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] (zwanego dalej "ZUS") ustalił okres podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu J. F. (zwanego dalej także "Ubezpieczonym") z tytułu zawartych ze spółką "L." Sp. z o.o. Sp. K w [...] (zwanej dalej "Spółką") umów nazwanymi "umowami o dzieło" w okresie od dnia [...] marca 2008 r. do dnia [...] marca 2008 r., od dnia [...] kwietnia 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r., od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] maja 2008 r., które w ocenie ZUS są umowami co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia.

W dniu [...] grudnia 2010 r. Spółka wniosła do Prezesa NFZ odwołanie od decyzji OW NFZ z dnia [...] listopada 2010 r. domagając się jej uchylenia ewentualnie rozważenia możliwości zmiany decyzji w trybie art. 132 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, że ustalenia organu zostały dokonane wyłącznie na podstawie protokołu kontroli ZUS bez przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność stosunków zobowiązaniowych łączących Spółkę z Ubezpieczonym. Jako bezzasadne uznała twierdzenia OW NFZ, iż przedmiotem umowy pomiędzy stronami było dokonanie czynności mających na celu pozyskanie klientów i z tego powodu należało umowy te zakwalifikować jako umowy zlecenia.

Niezależnie od powyższego Spółka podniosła, że w prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia postępowaniu administracyjnym posiada status strony

z uwagi na fakt, iż po ustaleniu, że zainteresowany podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, odwołujący się (Spółka) staje się płatnikiem składek z tego tytułu, a tym samym posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Płatnik bowiem posiada własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w takim postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu decyzji podał, że zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej w I instancji służy stronie. W przedmiotowej sprawie stronami postępowania, w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję, był J. F., którego decyzja dotyczyła oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], na wniosek którego wszczęto postępowanie. Wydana przez organ I instancji decyzja dotyczyła stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Decyzja ta nie nakładała obowiązku na stronę, polegającego na zobowiązaniu do odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Prezes NFZ podkreślił przy tym, że o ile w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są wydawane osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, to w postępowaniu przed organami Narodowego funduszu Zdrowia płatnik (Spółka "L." sp. z o.o. Sp. k.) nie jest stroną prowadzonego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nadto organ wskazał, że Spółka składając

odwołanie nie wykazała w nim, na czym polegać miało jej naruszenie interesu prawnego, co statuowałoby ją jako stronę postępowania. Dlatego też brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia jej odwołania z dnia [...] grudnia 2010 r. od decyzji dyrektora [...] OW NFZ, co obligowało organ do wydania decyzji

o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Spółka zaskarżyła decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2011 r.

Decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu oraz błędną wykładnię art. 28 § 1 k.p.a., a także naruszenie art. 10 k.p.a. i art. 61 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału skarżącej w postępowaniu przed wydaniem decyzji.

Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 85 ust. 4 i art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że posiada status strony

w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez NFZ, gdyż po ustaleniu, iż ubezpieczony podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, będzie ona płatnikiem składek z tego tytułu. Zwróciła uwagę, że taki status wynika

w szczególności z art. 87 ust. 1 ustawy o świadczenia opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, gdyż w myśl tego przepisu płatnicy są obowiązani bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenia zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy, w trybie i na zasadach oraz terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia każdego następnego miesiąca. Na podstawie zaś art. 87 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy, składki na ubezpieczenia zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie przekazuje je do centrali Funduszu. Tym samym zleceniodawca zyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, podtrzymując swoje stanowisko o braku interesu prawnego Spółki w postępowaniu przed Dyrektorem [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego

Funduszu Zdrowia w [...] w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, wnosił o oddalenie skargi. Zauważyć przy tym trzeba, że przedmiotowa odpowiedź Prezesa NFZ z dnia [...] marca 2011 r. dotyczyła zupełnie innej osoby objętej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym

i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają,

w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Zaskarżona decyzja administracyjna zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa skarżącej spółki do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta, z którym zawarła umowy odmiennie interpretowane przez organ

i spółkę. Organ uznaje te umowy za umowy o charakterze zlecenia, a spółka jako umowy o dzieło co ma o tyle istotne znaczenie, że w drugim przypadku na spółkę nie mogą zostać nałożone obowiązki, którymi została obciążona. W ocenie organu spółka nie jest stroną omawianego postępowania, gdyż nie dotyczy ono jej interesu prawnego, a więc w konsekwencji odmówiono jej prawa strony w żądaniu zmiany/uchylenia decyzji dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Stanowisko to w ocenie Sądu w składzie orzekającym jest błędne.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wymaga zatem ustalenia, czy omawiane postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku spółki.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się więc do ustalenia związku

o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (np. decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (szerzej M. B.: Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 22, a także T. Woś: Postępowanie sądowo - administracyjne, Warszawa 1996, s. 105

i nast.).

Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa, rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw

a prowadzonym postępowaniem.

Oceniając interes prawny spółki do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym kontrahenta umów zawartych przez spółkę z tą osobą należy więc brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające czy i jaki status prawny ma skarżąca spółka w sprawie dotyczącej ustalenia podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby, z którą zawarła umowy.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia.

W myśl natomiast art. 69 ust. 1 omawianej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach

o ubezpieczeniach społecznych.

Za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia /.../ składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający (art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach ).

Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach

oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu (art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach).

Zgodnie z art. 93 ust. 1 omawianej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. - zwana dalej jako "ustawa systemowa").

W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy systemowej wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.

Z uregulowań powyższych wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż nakłada na niego obowiązki płatnika składek za okres objęty umową

i ubezpieczeniem.

Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Osoba statuowana jako płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej w następstwie tego ustalenia źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona

konsekwencją ustaleń poczynionych w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji

o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie zatem w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy statuując go jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. Zatem obie strony umowy mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Z omawianych względów Sąd uznał, że organ administracji z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie ocenił brak interesu prawnego spółki do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta.

W tych warunkach przy ponownym przeprowadzeniu postępowania organ administracji rozpozna merytorycznie wniosek spółki w przedmiocie wznowienia postępowania przy uwzględnieniu skarżącej jako strony postępowania w sprawie dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym kontrahenta spółki.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.


ZDANIE ODRĘBNE

UZASADNIENIE ZDANIA ODRĘBNEGO

Działając na podstawie art. 137 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2002 nr 153, poz. 1270 zm.) stwierdzam, iż nie podzielam stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

Moim zdaniem skarga nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka winna być oddalona albowiem organowi nie można zarzucić naruszenia prawa uzasadniającego jej uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia ... stycznia 2011 r. dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa skarżącej L. Sp. z o.o. Sp. k do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, co sprowadza się do ustalenia posiadania przez nią, lub nie, interesu prawnego.

Pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w postępowaniu administracyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona zostało określone w art. 28 kpa w myśl, którego stroną postępowania jest wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Podstawowe znaczenie dla wykładni tego przepisu ma pojęcie interesu prawnego. Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości teza, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują, zatem przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści.

Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną tegoż podmiotu, przy czym interes prawny musi dotyczyć go bezpośrednio ( wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97-LEX nr 43262, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1998 roku, II SA 1351/98 LEX nr 41827). Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony ( wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 roku I SA 1710/2000, LEX nr 82813)

Możliwość zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu powinna istnieć aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym. Nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi, które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości ( wyrok NSA z dnia 25 października 2006 roku II GSK 163/2006, LEX 274855).

Podkreślić należy, iż prawu administracyjnemu obce jest pojęcie prawa podmiotowego pojmowane na wzór cywilistycznego prawa podmiotowego którego treścią jest władztwo podmiotowe upoważniające do rozporządzania uprawnieniami lub zaciągania zobowiązań, Natomiast w prawie administracyjnym uprawnienia i obowiązki jednostek unormowane są każdorazowo w prawie podmiotowym. Są to zawsze uprawnienia lub obowiązki w stosunkach prawnych z administracja państwową, przy czym właśnie organ administracji reprezentujący w danym stosunku prawnym administrację państwową upoważniony jest do tego, aby autorytatywnie je konkretyzować ( J. Filipek, Rola prawa w działalności administracji państwa Warszawa 1974, str. 113).

W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła odwołanie od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2010 roku w sprawie stwierdzenia podlegania przez J. F. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów na rzecz skarżącej, co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia w okresie: od dnia 2 marca 2008 r. do dnia 29 marca 2008 r., od dnia 3 kwietnia 2008 r. do dnia 28 kwietnia 2008 r., od dnia 2 maja 2008 r. do dnia 29 maja 2008 r.

W myśl art. 127 par. 1 kpa odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie.

Skarżona decyzja dotyczyła stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego J. F.. W postępowaniu ustalającym jedynie czy istniał tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, zakończonym wskazaną wyżej decyzją, stronami są właściwy miejscowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz osoba co do której organ stwierdza lub nie podleganie takiemu obowiązkowi a zatem osoba której praw lub obowiązków dotyczy rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń.

Na skarżącą, będącą jedynie płatnikiem składek a nie osobą co do której obowiązek taki został ustalony, decyzja ta nie nakłada żadnego obowiązku ani też nie przyznaje żadnych uprawnień. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 w/w ustawy do spraw o których mowa w ust. 1 nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W tej sytuacji moim zdaniem, skarżąca jako płatnik korzysta z uprawnień strony w stosunkach cywilnoprawnych łączących ją z J. F. natomiast nie posiada uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Gdy skarżąca jest zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji, to jej interes określić należy jako faktyczny a nie prawny. Interes faktyczny nie tworzy zaś legitymacji procesowej. Legitymację strony określają bowiem przepisy prawna a nie czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami.

Skarżąca nie nabyła, także w mojej ocenie, uprawnień strony poprzez faktyczny udział w postępowaniu.

Uczestniczenie podmiotu w postępowaniu administracyjnym nie jest przesłanką nabycia przez ten podmiot statusu strony postępowania, samo faktyczne uczestniczenie nie powoduje uzyskania takiego statusu jeżeli nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 28 kpa ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 maja 2001 r. , I SA 2595/99).

Przedstawione wyżej wywody znalazły akceptację w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 378/10 i z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 662/10.

W konkluzji uważam za prawidłowe stanowisko organu, iż skarżąca nie była legitymowana do wystąpienia z odwołaniem od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2010 r. Jeżeli zatem organ odwoławczy prowadząc postępowanie nie stwierdził według omówionych wyżej kryteriów prawnych przymiotu strony skarżącej, decyzja o umorzeniu postępowania z odwołania od decyzji organu I instancji podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa odpowiada prawu.