Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3774/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 887
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1961/17 w sprawie ze skargi Z.B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1961/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z.B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. o odmowie przyznania Z.B. renty specjalnej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, ze przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w tym trybie. W związku z powyższym, każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne zastępowałyby świadczenia przyznawane w ramach pomocy społecznej, co nie było zamiarem ustawodawcy przy stanowieniu art. 82 ust. 1 ww. ustawy.

Rozpoznając sprawę organ ustalił, że Z.B. (ur. [...] r.) zwróciła się z prośbą do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej. W swych pismach wskazała między innymi, że urodziła i wychowała trzynaścioro dzieci:

1. R.P (ur. [...] r.) - prowadzi małą działalność gospodarczą, wykształcenie zawodowe,

2. R.B. (ur. [...] r.) - nie pracuje, wykształcenie podstawowe,

3. A.K. (ur. [...] r.) - prowadzi małą działalność gospodarczą, wykształcenie zawodowe,

4. M.S. (ur. [...] r.) - pracuje jako sprzedawca, wykształcenie średnie,

5. J.B. (ur. [...] r.) - nie pracuje, wykształcenie zawodowe,

6. I.M. (ur. [...] r.) -pracuje na stażu, wykształcenie wyższe,

7. M.B. (ur. [...] r.) - pracuje jako konserwator maszyn, wykształcenie podstawowe,

8. J.T. (ur. [...] r.) - prowadzi małą działalność gospodarczą, wykształcenie średnie,

9. T.B. (ur. [...] r.) - pracuje za granicą, wykształcenie zawodowe,

10. A.B. (ur. [...] r.) -pracuje jako sprzedawca, wykształcenie średnie,

11. A.B. (ur. [...] r.) - pracuje za granicą, wykształcenie podstawowe,

12. L.B. (ur. [...] r.) - pracuje w firmie przy produkcji okien PCV, wykształcenie średnie,

13. M.B. (ur. [...] r. ) - pracuje w Towarzystwie Przyjaciół Niepełnosprawnych, wykształcenie wyższe.

Mąż wnioskodawczym zmarł 16 lipca 1987 r. na budowie, w czasie pracy. Po śmierci męża rodzina utrzymywała się z renty rodzinnej, jak poinformowała wnioskodawczyni, nie otrzymała pomocy ze strony Państwa. Skarżąca wyraziła pogląd, że powinna otrzymywać z ZUS rentę rodzinną wypadkową, a nie rentę rodzinną. Wskazała również, iż pracowała jako sprzątaczka w Teatrze [...], jako doręczyciel w Gminie Z., podejmowała również wszelkie prace sezonowe dopóki było to możliwe ze względu na stan zdrowia. Nie przedstawiła dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności, poinformowała, że ze względu na zły stan zdrowia nie może udać się do Archiwum Państwowego w [...] by uzyskać dokumenty potwierdzające aktywność zawodową. Skarżąca podjęła starania w celu uzyskania świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Prezes ZUS odmówił przyznania powyższego świadczenia gdyż pani Z.B. miała przyznane już świadczenie w trybie zwykłym. W swym piśmie (wpływ do organu w dniu 4 lipca 2017 r.) poinformowała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny stanowi świadczenie rentowe skarżącej 859 zł oraz wynagrodzenie za pracę jej córki w wysokości 2000 zł. Miesięczne obciążenia domowego budżetu to: prąd - 50 zł, woda - 40 zł, ścieki - 25 zł, śmieci - 13 zł, podatek o nieruchomości (kwartalnie) - 120 zł, leki - 230 zł. Posiadane środki finansowe, jak stwierdziła wnioskodawczym, nie zaspakajają bieżących potrzeb. W swych pismach Z.B. przedstawiła swoje poglądy na temat rodzin wielodzietnych.

Do akt sprawy dołączyła kopie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz z dnia [...] lutego 2016 r.

Z informacji przekazanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 854 zł. Jest właścicielką nieruchomości (dom o pow. 70 m² oraz działka o pow. 0,6178 ha) w miejscowości J., w której zamieszkuje. Zajmuje dwa pokoje z kuchnią oraz łazienkę. W tym samym budynku mieszka córka skarżącej, która zajmuje oddzielny pokój z dostępem do kuchni i łazienki, ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Z tytułu umowy o pracę osiąga miesięczny dochód w wysokości 1459,48 zł. Wniosła o odstąpienie od alimentacji na rzecz skarżącej ze względu na niski dochód i świadczoną w razie potrzeby pomoc w usługach. W oświadczeniu majątkowym wykazała posiadanie samochodu osobowego marki VW Golf z 2004 r.

W budynku gospodarczym, przystosowanym do zamieszkania mieszka druga córka skarżącej z dzieckiem. Ona również prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z alimentów otrzymywanych na syna S.C. w wysokości - 1000 zł oraz zasiłku rodzinnego. Wniosła o odstąpienie od alimentacji na rzecz matki ze względu na niski dochód. W oświadczeniu majątkowym wykazała posiadanie trzech samochodów osobowych marki: Mercedes A z 2001 r., VW Passat z 2000 r., Citroen C4 z 2007 r. we współwłasności. Oświadczyła ponadto, że udziela matce pomocy w formie usługowej. Pozostałe dzieci skarżącej wyprowadziły się i nie zna ona ich dokładnych adresów pobytu. Twierdzi, że nie utrzymuje z nimi kontaktu, nawet telefonicznego z okazji świąt czy urodzin. Od śmierci męża sama wychowała małoletnie wtedy dzieci. Korzystała z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy w [...] od kwietnia 1997 r. do kwietnia 2002 r. Od maja 2002 r. nie korzystała z żadnej pomocy finansowej ani pracy socjalnej. Stałe miesięczne obciążenia budżetu wynoszą ok. 647 zł (opał -170 zł, podatek od nieruchomości - 40 zł, energia elektryczna - 50 zł, gaz - 40 zł, ścieki - 25 zł, śmieci - 13 zł, leki - 230 zł, inne - 39 zł.).

W opinii organu zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania skarżącej świadczenia specjalnego, a w swym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca nie podniosła nowych okoliczności mających wpływ na sprawę i prezentowała tę samą argumentację.

Podkreślono też, iż omawiane uprawnienie Prezesa Rady Ministrów historycznie zostało ukształtowane i oparte na założeniu wyróżnienia świadczeniami rent lub emerytur ze względu, co do zasady, na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania. Zatem brzmienie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należy odczytywać i wywodzić normę z niego wynikającą w tym właśnie przywołanym historycznym kontekście. Świadczenia specjalne mogą być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe mające znaczenie dla całej Polski. W ocenie organu Z.B. nie udokumentowała zasług o wymaganym charakterze. Nie kwestionując wkładu wnioskodawczym w wychowaniu dzieci, organ zauważył, że podnoszone okoliczności nie mają charakteru wyjątkowego i jednostkowego. Rodzina wnioskodawczym jest jedną z wielu rodzin wielodzietnych w Polsce i sam fakt urodzenia i wychowania dzieci nie może być postrzegany jako osiągnięcie o charakterze wyjątkowym. Uznanie takie prowadziłoby do utraty szczególnego, przewidzianego przez ustawodawcę charakteru świadczeń specjalnych i prowadziłoby do ich upowszechnienia, co nie było celem ustanowienia art.82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ocena taka spowodowałaby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w szczególnych niepowtarzalnych przypadkach. Rodzice są obowiązani troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój swoich dzieci i przygotowywać je do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do ich uzdolnień.

Podkreślenia według organu wymaga, fakt że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi, np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń lub gdy ich wysokość nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców.

Drugą przesłanką mogącą mieć wpływ na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego zdarzenia, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości. Zebrany materiał dowodowy, według organu nie wskazuje, by sytuacja socjalno-bytowa wnioskodawczym była wynikiem takich właśnie zdarzeń. Samo powoływanie się na trudną sytuację materialną związaną ze złym stanem zdrowia nie jest dostatecznym powodem do przyznania świadczenia specjalnego. Decyzja skarżącej o braku aktywności zawodowej w związku z wychowywaniem dzieci, była jej indywidualną decyzją rodzącą określone skutki w sferze ubezpieczeń. Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej mają możliwość ubiegania się o inne rodzaje wsparcia, w szczególności przewidziane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930, późn. zm.).

Według organu, jak wynika z zebranego materiału w sytuacji wnioskodawczyni nie można mówić o szczególnym uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem świadczenia specjalnego. Wnioskodawczym posiada własny dochód w postaci renty rodzinnej.

Ponadto z informacji przekazanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wynika, że jedynie dwie córki (z trzynaściorga dzieci) wnioskodawczym udzielają jej pomocy w formie usługowej. Brak wsparcia ze strony pozostałych jedenaściorga dzieci nie może stanowić automatycznie przeniesienia obowiązku opieki nad wnioskodawczynią na Państwo. Obowiązek pomocy rodzicom przez dorosłe dzieci wynika nie tylko z norm moralnych, ale i prawnych. Zgodnie bowiem z art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682), rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się.

Wyrażając uznanie dla wnioskodawczym jako matki organ uznał, że po ustaleniu w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego wszystkich istotnych okoliczności sprawy, okoliczności te nie przesądzają o przyznaniu renty specjalnej.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z.B.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Podniósł, że decyzja wydawana w trybie przepisu art. 82 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr.39, poz. 353 ze zm.), jest rozstrzygnięciem stricte uznaniowym. Ustawodawca pozostawiając Prezesowi Rady Ministrów swobodę w zakresie ukształtowania sposobu rozumienia pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", umożliwił mu tym samym stosowanie subiektywnych kryteriów oceny zasadności wniosków składanych w tym trybie. W przypadku, gdy przedmiotem skargi jest decyzja uznaniowa, to kognicja Sądu przy ocenie takiego rozstrzygnięcia ogranicza się do zbadania, czy organ przedstawił motywy jakimi się kierował i wyjaśnił w sposób czytelny podstawy swojego działania. Sąd nie może zaś ingerować w subiektywny sposób oceny zasadności wniosku, prezentowany przez organ. Nie może bowiem ograniczać prawa organu do samodzielnej i nieskrępowanej swobody, przy ocenie zasadności wniosku.

W ocenie Sądu I instancji, okoliczności przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji świadczą o tym, że organ podołał ww. obowiązkom, które na nim spoczywały przy rozpoznawaniu wniosku. Zaprezentował bowiem wyczerpująco sposób, w jaki odczytuje normę art. 82 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych. Dokonał też analizy zasług podnoszonych przez wnioskodawczynię, przez pryzmat swojej subiektywnej wykładni omawianego przepisu i doszedł do przekonania, że ze wskazanych we wniosku osiągnięć strony, nie można skutecznie wywodzić faktu istnienia zasług skarżącej dla całego kraju, a zwłaszcza zasług o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym. Powyższą analizę dokonaną przez organ i wnioski przez organ wyciągnięte, aczkolwiek odbiegające od publicznie składanych deklaracji o wsparciu dla polityki prorodzinnej, uznać należało co do zasady za poprawne pod względem zasad logicznego rozumowania i wnioskowania, za wyczerpująco uzasadnione. Uwypuklana w skardze trudna sytuacja materialna i zdrowotna, nie stanowiła wystarczającej przesłanki dla przyznania omawianego świadczenia. Przedmiotowy przepis nie ma bowiem charakteru świadczenia socjalnego. Brak jest więc także skutecznej możliwości zarzucania organowi, niepoczynienia dogłębniejszych ustaleń w powyższym zakresie. Sytuacja materialne czy zdrowotna nie stanowi bowiem samodzielnej przesłanki do przyznania omawianego świadczenia.

Z rozstrzygnięciem tym skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuwzględnieniu skargi, to jest art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") - poprzez błędne uznanie, że Prezes Rady Ministrów, wydając zaskarżoną decyzję, poprzedził rozstrzygnięcie wyczerpującą oceną zebranych w sprawie dowodów, w sytuacji kiedy nie odniósł się w treści uzasadnienia do przypadków, o których mowa w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czym nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie art. 82 ust. 1 ww. ustawy poprzez uznanie, że o zasługach danej osoby świadczą jedynie cechy wyróżniające, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej i sportowej, w sytuacji kiedy ww. przepis stanowi jedynie o szczególnie uzasadnionym przypadku, gdzie niewątpliwie wychowanie trzynaściorga dzieci nie jest przeciętnym i powszechnym zjawiskiem, a w szczególności samotnie.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że urodzenie i praktycznie samotne wychowanie trzynaściorga dzieci, jest wyjątkową zasługą dla społeczeństwa, wymagającą bohaterstwa na co dzień. Dzieci, które teraz odprowadzają podatki, przyczyniają się do tego, że emerytury mają być z czego płacone tym, który w znakomitej większości trzynaściorga dzieci nie mają. W ocenie skarżącej, w jej przypadku wielodzietność jest okolicznością wyjątkową i stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ww. ustawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a wyrok odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przed odniesieniem się do jej zarzutów zauważyć należy, że w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna.

W myśl art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270), Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie. Rozwijając treść normy generalnej użytej w tym przepisie, w postaci zwrotu "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", Sąd I instancji trafnie założył, że pod tym pojęciem należy rozumieć wybitne osiągnięcia w dziedzinie, którą zajmuje się wnioskodawca świadczenia specjalnego.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 października 2006 r., P 38/05, stwierdził, że art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. Trybunał odniósł się przy tym do normy generalnej zawartej w kontrolowanym przepisie stwierdzając, że "Świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury/renty wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych itd. (...) Chodzi bowiem o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione. Nie może być ono traktowane jako naruszenie zasad prawidłowej legislacji."

Zatem "szczególnie uzasadniony przypadek" należy wiązać z uhonorowaniem wyjątkowych osiągnięć indywidualnych w określonej dziedzinie aktywności, również w znaczeniu niepowtarzalnych. Świadczenie w drodze wyjątku nie może dotyczyć sytuacji wyłącznie trudnych pod względem bytowym i materialnym, ale które nie wyróżniają się owym szczególnym charakterem. Celem tego rodzaju świadczenia nie jest bowiem jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób, które zasłużyły się dla kraju w sposób szczególny, przez co należy rozumieć oddanie w sposób niepowtarzalny, wybitnych zasług w sferze artystycznej, zawodowej czy społecznej. Jak słusznie podkreślał to Sąd I instancji, samo powoływanie się na trudną sytuację materialną oraz związaną ze złym stanem zdrowia nie jest dostatecznym powodem do przyznania świadczenia specjalnego. Świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów są świadczeniami przyznawanymi w sytuacjach nadzwyczajnych (z uwagi na ściśle określone w art. 82 ust. 1 wypracowane w orzecznictwie okoliczności) a nie powszechnych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafna jest zatem konstatacja Sądu I instancji, a także organu, że nie kwestionując wkładu skarżącej w wychowaniu dzieci, należy zauważyć, że podnoszone okoliczności nie mają charakteru wyjątkowego i jednostkowego. Gdyby przyjąć punkt widzenia skarżącej za prawidłowy, wówczas należałoby przyznać świadczenia specjalne wszystkim osobom, które przyczyniły się do wszechstronnego rozwoju swoich dzieci czy podopiecznych. Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak jak tego wymaga dobro dziecka, dlatego nie można przyjąć - za przesłankę do przyznania świadczenia specjalnego - wychowywania dzieci czy też na przykład rozwijanie ich zdolności i zainteresowań. Taka wykładnia omawianego przepisu spowodowałaby utratę wyjątkowego charakteru świadczeń przyznawanych przez Prezesa Rady Ministrów, tym samym czyniąc je świadczeniami typowo rekompensacyjnymi dla wszystkich rodziców i opiekunów, choć przyznać należy, że wychowanie aż trzynaściorga dzieci jest niewątpliwie sytuacją rzadką.

Zauważyć także należy, iż fakt urodzenia i wychowania tak licznego potomstwa nie może stanowić zasługi ocenianej na gruncie zasad art. 82 ust. 1 ustawy, również i z tej przyczyny, że był to wybór skarżącej, rodzący dla jej sposobu życia określone konsekwencje i wyrzeczenia.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie noszą cech dowolności, zaś organ prawidłowo zastosował art. 82 ust. 1 ustawy, czego dowodem jest dogłębna argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Rozstrzygnięcie Sądu I instancji w oparciu o art. 151 P.p.s.a odpowiada zatem prawu. Odmienna ocena przytoczonych faktów z życia skarżącej, dokonana w skardze i skardze kasacyjnej od analizy całokształtu materiału dowodowego, której dokonał organ i Sąd I instancji nie może jednak stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej w świetle powyżej przedstawionej argumentacji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.