Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 350/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2017r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

R. B. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Agencji, organ odwoławczy) z "[...]", nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej: organ I instancji, Kierownik Biura Powiatowego) z "[...]" w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) za rok 2017.

W motywach decyzji podano, że strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2017 do Biura Powiatowego ARiMR dnia 12.05.2017r. We wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PRŚK) zadeklarowano działki o powierzchni 47,96: ha na działce rolnej A1 powierzchnię 21,96 ha i na działce rolnej B1 powierzchnię 26,00 ha w ramach wariantu 5.5. Półnaturalne łąki świeże. 22.05.2017r. złożono wniosek, którym wycofano część działki rolnej A1 -powierzchnię 2,00 ha. W dniach 24.11.2017r. - 28.11.2017r. w gospodarstwie strony przeprowadzona została kontrola na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w czasie której stwierdzono nieprawidłowości co zostało odnotowane w raporcie z czynności kontrolnych w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, m.in. odnośnie wariantu 5.5. gdzie wystąpiły rozbieżności. W Planie działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej na działce B1 wpisano wariant 4.5., a we wniosku zadeklarowano wariant 5.5. Zauważono, że skarżący był obecny w czasie kontroli na miejscu.

Powyższy raport został wysłany pocztą w dniu 07.12.2017r. na adres strony. Raport zawierał pouczenie, że gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z wynikami kontroli ma prawo w ciągu 14 dni od odebrania raportu wnieść uwagi na piśmie

do jednostki kontrolującej. Z akt sprawy nie wynika aby strona wniosła uwagi do raportu z czynności kontrolnych. Wyjaśnienie wnioskodawcy do raportu z czynności kontrolnych wpłynęło do Biura Powiatowego 22.05.2018r.

"[...]" Kierownik wydał decyzję za rok 2017, którą umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) w części dotyczącej działki rolnej A1 (powierzchnię 2,00 ha) oraz odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże oraz nałożył sankcje w wysokości 28.222,98 zł.

Dyrektor w wyniku zaskarżenia powyższej decyzji uchylił przedmiotową decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ

odwoławczy wskazał, iż zasadne jest skonfrontowanie treści wniosku w zakresie deklaracji działki rolnej B1 z treścią planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego decyzją z "[...]" przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 w łącznej wysokości 21.616,68 zł za Wariant 5.5. Półnaturalne łąki świeże , zaś umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 w części dotyczącej działki rolnej A1 o powierzchni 2,00 ha.

W odwołaniu strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem w decyzji organu I instancji w części wykluczenia z płatności działki rolnej B1 o powierzchni 26,00 ha. Skarżący podał, że łącznie z wnioskiem o przyznanie płatności na 2016 rok złożył plan działalności rolnośrodowiskowej i dokumentację przyrodniczo siedliskową na potrzeby działania PRŚK wariant 4.5. i wariant 5.5. - dla tych wariantów przyznano płatności decyzją Nr "[...]" z "[...]". Wskazał, że wypełniając wniosek na rok 2017 popełnił błąd pisarski - w wierszu z działką nr "[...]" w kolumnie 8 wpisał cyfry 5.5., a następnie cztery wiersze niżej w wierszu dotyczącym działki "[...]" wpisał te same cyfry 5.5. zamiast 4.5. Pierwszą informację o powstałej omyłce uzyskał w trakcie kontroli na miejscu w listopadzie 2017r., w czasie której złożył ustne wyjaśnienia o błędzie pisarskim. Natomiast wyjaśnienia na piśmie złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w 22.05.2018r. Strona stwierdziła, że to organ winien jest sytuacji, że błąd nie został wykryty wcześniej.

Oceniając powyższe zarzuty, Dyrektor Agencji w zaskarżonej decyzji, wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie, zaś poczynione ustalenia stanu faktycznego i zastosowanie przepisów prawnych, należy uznać za prawidłowe.

Organ odwoławczy przytoczył treść § 2, § 10 ust. 1 pkt 2-3, § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2015r., poz. 415, ze zm., dalej jako rozporządzenie).

Następnie wskazał, że obszar działki rolnej B1 położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" obręb "[...]", gmina "[...]", powiat "[...]", województwo "[...]"były objęte obszarem Natura 2000, w dniu wydania rzeczonej decyzji stan się nie zmienił. Innymi słowy, podjęte zobowiązanie w roku 2016 na działce rolnej B1 w wariancie 4.5. Półnaturalne łąki wilgotne nie podlega zmianom w trakcie jego realizacji (w tym przypadku na wariant 5.5.).

Odnosząc się do zarzutów strony Dyrektor stwierdził, że wymienione w piśmie odwoławczym dokumenty nie zostały złożone wraz z wnioskiem o przyznanie płatności w 12.05.2017r. lecz dopiero 18.06.2018r. wraz z odwołaniem od decyzji z "[...]". Wniosek na rok 2017 został złożony w 12.05.2017r., kontrola na miejscu w gospodarstwie strony została przeprowadzona w dniach od 24.11.2017r. do 28.11.2017r. Strona nie skorzystała z możliwości wniesienia uwag do raportu, na podstawie którego, można było już stwierdzić, że są nieścisłości w deklaracji wariantów na 2017 rok w porównaniu z podjętym zobowiązaniem w 2016 roku. Rozbieżności zostały stwierdzone w czasie kontroli na miejscu na podstawie przedstawionej przez rolnika inspektorom przeprowadzającym kontrolę dokumentacji przyrodniczej i Planu działalności rolnośrodowiskowej. Organ I instancji wydając decyzję, uznał, że deklaracja we wniosku na 2017 rok jest zgodna z intencją rolnika i potraktował ją jako zmianę z wariantu 4.5. (podjęte zobowiązanie) na wariant 5.5. Tymczasem zamiana wariantów w trakcie pięcioletniego zobowiązania w tym przypadku jest niedozwolona.

W kwestii uznania błędu oczywistego - omyłki pisarskiej organ odwoławczy zauważył, że właściwy organ może uznać oczywiste błędy co do zasady w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku o przyznanie płatności i towarzyszących mu załącznikach. Podkreślił, że dla zachowania spójności deklaracji we wniosku na 2017 rok w tab. VIII wniosku dla działki rolnej B1 zadeklarowano wariant 5.5., (a np. na załączniku graficznym dla działki rolnej B1 nie wskazano żadnego wariantu). W złożonym wniosku oraz dokumentach uzupełniających - załączniki graficzne - brak jest np. oznaczenia wariantów na poszczególnych działkach, z których wynikać może odmienna deklaracja. Dlatego, też w kontroli wizualnej wniosku nie mógł być wykryty błąd nieścisłości, ponieważ nie było możliwości porównania z innymi dokumentami. Dopiero w kontroli administracyjnej wszystkich wniosków (po kontroli na miejscu) możliwe było zidentyfikowanie różnicy w deklaracji wariantów.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia parlamentu europejskiego i rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (D.U.UE 1 z dnia 31 lipca 2014r.) - wnioski o przyznanie płatności i dokumenty uzupełniające złożone przez rolnika mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze.

Właściwy organ (Kierownik Biura Powiatowego, Dyrektor Oddziału Regionalnego) musi być przekonany, że naprawdę chodzi o błąd, tzn. że rolnik działał w dobrej wierze. Nie powinno istnieć ryzyko zamierzonego błędu i to przede wszystkim rolnik jest zobowiązany do wykazania, że chodzi o oczywisty błąd. Jeżeli rolnik popełni wielokrotnie ten sam lub podobny błąd, prawdopodobieństwo wystąpienia oczywistego błędu jest znacznie bardziej ograniczone. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach uzupełniających składanych przez rolnika wraz z wnioskiem.

Wskazano, że zasadniczo błąd oczywisty musi zostać wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączanych do wniosku. Za błędy oczywiste mogą być uznane błędy:

a) związane wyłącznie z pisownią - wykryte podczas podstawowego badania wniosku (oceny wizualnej, wstępnej kontroli kompletności i wprowadzania danych):

niewypełnione rubryki lub brak informacji, błędny kod statystyczny lub bankowy.

b) wykryte podczas kontroli spójności (sprzeczne informacje):

- pomyłki arytmetyczne,

- sprzeczności pomiędzy informacjami podanymi w tym samym formularzu wniosku o przyznanie pomocy (np.: działka lub zwierzę zadeklarowane dwa razy w tym

samym wniosku),

- sprzeczności pomiędzy informacjami podanymi w oparciu o wniosek o przyznanie

pomocy a samym wnioskiem (np.: karty lub paszporty sprzeczne z danymi

zawartymi we wniosku), działki zadeklarowane do dwóch rodzajów użytkowania.

Jeśli podczas przeprowadzania manualnej kontroli kompletności lub systemowej kontroli kompletności lub kontroli administracyjnej stwierdzono przynajmniej jeden błąd oczywisty oraz nie ma błędów zasadniczych, Operator lub Kontroler Danych kieruje wniosek do wyjaśnienia. Co do zasady, Kontroler Danych w celu wyjaśnienia błędów oczywistych może podjąć działania mające na celu wyjaśnienie błędów z rolnikiem: telefon do rolnika, faks, e-mail, rozmowa z rolnikiem, który może osobiście poprawić błędy w biurze lub wyjaśnia błędy w oparciu o dostępną dokumentację.

W ocenie organu odwoławczego w czasie kontroli administracyjnej zostały wykryte błędy m.in. zasadnicze, z tego względu organ I instancji nie był zobowiązany kierować wniosku do wyjaśnienia i wzywać rolnika celem dopytania się czy to była omyłka pisarska w deklaracji pakietu 5., a tym bardziej kontroler przeprowadzający kontrolę administracyjną wszystkich wniosków nie miał podstaw do poprawienia deklaracji rolnika. W trakcie kontroli na miejscu stwierdzone zostały uchybienia w przestrzeganiu wymogów, które po kontroli administracyjnej (przed wydaniem decyzji) miały wpływ na zmniejszenie płatności, m.in. brak przestrzegania poniższych wymogów: R_9 - Posiadany przez rolnika Plan działalności rolno środowiskowej jest kompletny/zgodny z informacjami przekazanymi we wniosku o przyznanie pomocy i załącznikami w zakresie wykazu pakietów lub wariantów, w ramach których rolnik realizuje zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne.

Jednocześnie Dyrektor wskazał, iż zgodnie z art. 15 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 z późno zm.) zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 640/2014, rolnik ma prawo z własnej inicjatywy poinformować właściwy organ na piśmie lub z wykorzystaniem aplikacji eWniosekPlus, że wniosek o przyznanie płatności jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia (chyba, że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność). Takich przypadków nie klasyfikuje się jako błędów oczywistych.

W ocenie Dyrektora strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości, nie poinformowała organu, że wniosek jest nieprawidłowy lub nastąpiły zmiany od czasu złożenia wniosku do czasu wydania decyzji. Producent rolny powinien wskazać we wniosku dotyczącym określonego, obowiązującego go programu pomocowego stan faktyczny rzeczywiście istniejący czyli uprawy gruntów rolnych w jego gospodarstwie i realizowanych w jego gospodarstwie pakietów i wariantów. Zadeklarowanie powierzchni działek rolnych, realizowanych programów pomocowych (pakietów i wariantów) we wniosku o przyznanie płatności stanowi fundamentalną - dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy - kwestię. Wnioskujący o pomoc rolnik, deklarując daną działkę rolną, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem to on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Rolnik swoim podpisem na wniosku o przyznanie płatności za dany rok oświadcza, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy

finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Rolnik złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Dyrektora, wnosząc o jej uchylenie w całości, o uchylenie w zaskarżonej części decyzji Kierownika oraz o zwrot od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił wydanie jej:

1) przy braku rozpoznania istoty sprawy, a co za tym idzie, przy braku właściwej analizy uprawnienia skarżącego do przyznania wnioskowanej płatności zgodnie z zastałym stanem faktycznym.

2) przy naruszeniu art. 81a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096, dalej jako k.p.a.), poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony w zakresie odmowy przyznania płatności do działki oznaczonej numerem B1, podczas gdy powstałe wątpliwości organu co do stanu faktycznego nie zostały wyjaśnione.

3) przy naruszeniu art. 75 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z informacji posiadanych przez sam organ w zakresie obowiązywania lub braku obowiązywania na określonym obszarze terenu NATURA 2000, a tym samym, wydanie decyzji odmawiającej stronie płatności do działki nr B1, podczas gdy sam organ posiadał wiedzę w zakresie tego, jaki pakiet jest właściwy dla tejże działki; wcześniejsze deklaracje strony wskazywały na prawidłowe oznaczenie pakietu i wariantu wnioskowanej płatności do działek nr B1, i A1, zaś wysokość płatności, jak i zasady i terminy wykonywanych prac agrotechnicznych są takie same dla pakietu 4.5 (działka nr B1) i pakietu 5. 5 (działka nr A1) i okoliczności te wprost wskazują na to, iż deklaracja działek B1 i A1 do pakietu 5.5 stanowiła oczywisty błąd formalny wniosku.

4) przy naruszeniu art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o

wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego

Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018r., poz. 627, dalej jako ustawa o wspieraniu), poprzez brak rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, tj. również informacji posiadanych przez organ z urzędu (informacji dotyczących obszarów występowania obszarów NATURA 2000), i brak skierowania do skarżącego wezwania do złożenia wyjaśnień w zakresie pakietów deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności za rok 2017.

W uzasadnieniu skarżący powołując się na treść rozporządzenia (m.in. § 2, 11 ust. 1 pkt 3, 4 ust. 1 pkt 4, 6 ust. 5 i ust. 6) wskazał, że warunki uzyskania płatności do działek deklarowanych do pakietu 4 i pakietu 5, poza pozostawaniem działek na lub poza obszarem NATURA 2000, są tożsame. Tak samo, warunki, zasady i terminy wykonywania prac agrotechnicznych są takie same dla pakietu i wariantu 4. 5 i pakietu i wariantu 5.5. Jak wynika z rozporządzenia i przepisów sektorowych, również wysokość przyznawanej płatności do działek objętych pakietami i wariantami 4.5 i 5.5 jest taka sama.

W jego ocenie polski ustawodawca wskazał przy tym na tolerancyjny sposób traktowania rolnika, który posiada działki objęte w/w pakietami i wariantami, a które w sposób "od górny", tzn. nadany przez przepisy prawa, zmienią swój status na takie, które są objęte obszarem NATURA 2000 i nie są. Polski ustawodawca sam wychodzi naprzeciw tym posiadaczom działek, których działki zmieniają swój statut, traktując ich w ten sposób, aby zmiana taka nie wpływała negatywnie na wniosek o przyznanie płatności składanych do właściwego kierownika biura powiatowego ARiMR.

Odnosząc powyższe do swojej sytuacji skarżący wskazał, że we wniosku złożonym za rok 2016, zadeklarował prawidłowo działkę oznaczoną nr A1 do pakietu 5.5, zaś działkę nr B1 do pakietu 4.5. W roku 2017 skarżący przez omyłkę pisarską oznaczył obie działki do pakietu 5.5. Błąd ten nie został przez rolnika wykryty przy złożeniu wniosku, ani zaraz po jego złożeniu. Skarżący nie był świadomy popełnionego błędu. Kierownik jest w posiadaniu bazy informacji, z których wynika, jaki obszar wchodzi w skład obszaru NATURA 2000 i z łatwością mógł błąd taki wykryć, a następnie wezwać skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności. Działań takich kierownik nie podjął, pomimo iż nie był kierownikowi znany powód takiej deklaracji.

Tymczasem zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a., niedające się usunąć wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony. W ocenie skarżącego postępowanie o przyznanie płatności jest postępowaniem, w którym organ może ograniczyć lub odebrać stronie uprawnienia. W postępowaniu o przyznanie na rzecz skarżącego płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 kierownik ograniczył stronie uprawnienie, bowiem odmówił mu przyznania płatności do działki nr B1. Wątpliwość co do stanu faktycznego lub, ewentualnie natury prawnej (art. 7a § 1 k.p.a.) istniała, bowiem działka nr B1 niezależnie od zadeklarowania jej do pakietu 4.5 czy pakietu 5.5 była uprawniona do uzyskania takiej samej płatności przy zachowaniu takich samych warunków działania skarżącego. A zatem powstała wątpliwość dotycząca:

1) stanu faktycznego - jaka była przyczyna omyłkowego oznaczenia działki nr B1 lub tego, czy skarżący celowo czy nieumyślnie dokonał takiej deklaracji.

2) stanu prawnego - czy przy istnieniu takich samych warunków przyznania płatności dla pakietu 4.5 i 5.5, jak i przy istnieniu takiej samej wysokości płatności do obu tych pakietów, skarżący omyłkowo deklarując działkę nr B1 do pakietu 5.5. powinien zostać objęty sankcją odmowy przyznania płatności do działki nr B1.

Podkreślono, że cały system przyznawania płatności w ramach Programu

Rozwoju Obszarów Wiejskich oparty jest o cele priorytetowe. Celem priorytetowym dla programu z działania rolno-środowiskowo-klimatycznego jest utrzymywanie działek rolny w określonym stanie i prowadzenia na nich określonych działań (wymogi zostały określone w rozporządzeniu, które skarżący przytoczył w skardze), co skarżący wypełnił i potwierdza to raport z czynności kontrolnych (raport nie mówi o nieprawidłowościach w działaniach podejmowanych przez skarżącego, a jedynie obłędnie oznaczonym pakiecie dla działki nr B1 pakietu 5.5., zamiast pakietu 4.5.

Skarżący podkreślił, że również sądy administracyjne dostrzegają, iż nadużyciem ze strony organów ARiMR jest stosowanie wobec rolników sankcji (w postaci odmowy przyznania płatności) do upraw, w sytuacji w jakiej inna zastana na działkach uprawa, ma takie same warunki utrzymania i warunki płatności (wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 483/16). Konkretną sytuację skarżącego należy zbadać pod kątem osiągniętego celu programu (w niniejszej sprawie został spełniony. Przy czym ponownie podkreślono te same warunki uzyskania płatności dla działek na NATURA 2000 i poza NATURA 2000, które skarżący wypełnił w 2017r.), jak i pod kątem tej samej wysokości płatności, a także pod kątem ustalenia przyczyny błędnej deklaracji wniosku.

Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne przyznawane w ramach Programu

Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014 - 2020 są przyznawane na rzecz rolników w celu poprawy ich konkurencyjności, wsparcia działalności rolniczej i wyrównania ewentualnych dysproporcji w osiąganych dochodach, w sytuacji w jakiej dany rolnik podejmuje zobowiązanie nastawione na prowadzenie działalności ekologicznej, która z natury przynosi mniejsze plony, aniżeli produkcja roślinna konwencjonalna. I w ten

sposób należy postrzegać cele płatności oraz ich odbiorców. Skarżący jest rolnikiem

prowadzącym działalność rolniczą. W roku 2017 omyłkowo błędnie zadeklarował jedną z działek do płatności. Przeprowadził działania na działce zgodnie z wymogami, jednak organ pomimo wychwycenia błędu w deklaracji działki, nawet nie usiłował ustalić przyczyny błędu, co sprawiło, iż wydał decyzję w oparciu o stan faktyczny nie ustalony w sposób pełny. Wątpliwości w tym zakresie były natury prawnej, jak i faktycznej, lecz wątpliwości te nie zostały skonfrontowane ze skarżącym (art. 75 ust. 1 k.p.a.), ani rozpoznane na korzyść skarżącego (art. 7a § 1 k. p. a. i art. 81a § 1 k. p. a.).

Stwierdzenie przy tym, iż skarżący powinien zachować należytą staranność przy wypełnianiu wniosku oraz to, że podpisał oświadczenie, że zna wszystkie przepisy, jakie mogą obowiązywać go przy deklaracji, jest w ocenie skarżącego, nadużyciem ze strony organu, w sytuacji, gdy omyłkowe wskazanie pakietu 4.5 a 5.5 jest podyktowane naturą człowieka.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie skarżący stawił się z pełnomocnikiem – radcą prawnym, i dodatkowo oświadczył, że w trakcie kontroli był w Agencji i próbował wyjaśnić niezgodności wniosku. Otrzymał jednak informację, że ma oczekiwać na protokół kontroli. Podał także, że zastrzeżenia do protokołu mógł złożyć do dnia wydania decyzji i w tym terminie się zmieścił.

Pełnomocnik organu– radca prawny, odpowiadając na powyższe wskazał na rozprawie, że zastrzeżenia do protokołu można wnieść w terminie czternastu dni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w ramach swojego gospodarstwa rolnego od 2016r. podjął pięcioletnie zobowiązanie, zgodnie z zasadami określonymi przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2015r. poz.415 ze zm.) w zakresie: Pakietu 4. "Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000", Wariantu 5. "Półnaturalne łąki świeże" na powierzchni" – 26 ha Działka B1, oznaczonego w skrócie 4.5.;

Pakietu 5. "Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000" Wariantu 5. "Półnaturalne łąki świeże" na powierzchni 21,96 ha działka A1, oznaczonego w skrócie 5.5.

Kwestię sporną w rozpoznawanej sprawie stanowi okoliczność, czy wskazanie we wniosku o płatności za 2017r. symbolu 5.5. zarówno do działki A1 jak i do działki B 1 oznaczało niedopuszczalną zmianę pakietu i wariantu dla działki B1, skutkującą pozbawieniem rolnika płatności do tej działki, jak to przyjęły organy Agencji, czy też była to oczywista omyłka pisarska, która mogła być skorygowana w każdym czasie, bez jakichkolwiek negatywnych konsekwencji w zakresie płatności.

Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszym rządzie należy zauważyć, że nie wszystkie, powoływane przez stronę przepisy K.p.a. jako naruszone, mają w sprawie zastosowanie. Zgodnie z art.4 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 ust.1 pkt 1,( a więc z uwzględnieniem przepisów prawa unijnego) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisy art. 22,23,24,26 ustawy wskazują, że płatności są przyznawane w drodze decyzji, na wniosek składany w określonym terminie. Art. 25 nakłada na kierownika biura powiatowego Agencji obowiązek wstępnej kontroli wniosków, co do spełnienia wymogów określonych przepisami prawa i wzywania beneficjenta do uzupełnienia lub poprawienia wniosku w terminie.

Zasady postępowania zostały określone w art. 27 ustawy. W myśl ust.1 tego przepisu, organ przed którym toczy się postępowanie :

1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań: przepisów art.79a i art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Według ust. 2 art.27 ustawy strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu , o którym mowa w ust.1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek ; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie tj. rolniku składającym wniosek. Powyższe nie zwalnia jednak organów od przestrzegania określonych zasad postępowania. Przede wszystkim jest to zasada praworządności, która ma szeroki zakres znaczeniowy. Oznacza dokonywanie wykładni norm zgodnej nie tylko z literalnym brzmieniem ale przede wszystkim celem danej normy i jej funkcji w systemie prawa, uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad niedyskryminacji oraz proporcjonalności.

Z kolei obowiązek rozpatrzenia, w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego oznacza wykorzystanie, przy ocenie wniosku, wszelkich informacji i danych, którymi organ dysponuje z urzędu i które może pozyskać od innych organów, z uwagi na dane zawarte w zintegrowanym systemie działek i producentów rolnych. Powyższe koreluje z treścią art.11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, zgodnie z którym, przy stosowaniu uproszczonych procedur tj. elektronicznym składaniu wniosku na dostarczonych formularzach i materiałach graficznych, przy kontroli administracyjnej powinny być wykorzystywane dane będące w zintegrowanym systemie danych oraz ze źródeł danych będących w dyspozycji władz krajowych do celów wniosków o płatność.

W ocenie Sądu organy Agencji dokonały błędnej wykładni i zastosowania art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014, zgodnie z którym "wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą być one bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym"

Nie ulega wątpliwości, że organ pierwszej instancji nie dokonał "ogólnej oceny danego przypadku" na podstawie materiału dowodowego sprawy i danych posiadanych z urzędu, a arbitralnie i wbrew wyjaśnieniom rolnika złożonym 22 maja 2018r. (k.7/1) stwierdził, że deklaracja we wniosku jest zgodna z intencją rolnika. Niezasadne jest w kontekście art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 powołanie się przez organ na treść art. 15 rozporządzenia Nr 640/2014, albowiem przepis ten dotyczy odstąpienia od stosowania kar, w przypadku, gdy rolnik poinformował na piśmie w odpowiednim czasie ( przed powiadomieniem go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu) o nieprawidłowościach tj. niezgodnościach we wniosku. Niezgodność, w myśl art.2 pkt 2 rozporządzenia Nr 640/2014 – w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności oznacza każdy przypadek nieprzestrzegania kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków, a w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności – niezgodność z normami dobrej kultury rolnej lub nieprzestrzegania obowiązku utrzymywania pastwisk trwałych. Nie dotyczy to przypadków oczywistych błędów, a nieprawidłowości bez względu na powód niezgodności ( vide pkt 17 preambuły rozporządzenia). Należy przy tym zauważyć, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, dlaczego uznał , że rolnik działał w dobrej wierze, i z tego powodu nie obciążył go karą administracyjną ( nie analizując, czy w tym przypadku w ogóle były podstawy do stosowania kary) a odmówił mu dobrej wiary odnośnie jego twierdzenia, że popełnił omyłkę w oznaczeniu pakietu.

W ocenie Sądu "ogólna ocena danego przypadku" tj. zaznaczenia we wniosku przy działce B1 oznaczenia 5.5 zamiast 4.5 powinna być dokonana z uwzględnieniem dowodów z zał. do wniosku, gdzie zaznaczono na materiale graficznym, że działka ta leży na obszarze NATURA 2000, w kontekście wiedzy organu wynikającej ze złożonej w poprzednim roku dokumentacji przyrodniczej oraz złożonych kopi stron planu działalności rolnośrodowiskowej z odpowiednimi danymi co do zobowiązań realizowanych w gospodarstwie oraz lat ich realizacji. Z przepisów rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w sposób oczywisty wynika, że przy takiej lokalizacji może być to wyłącznie symbol 4.5. Słusznie podniesiono w skardze że wysokość płatności, jak i zasady i terminy wykonywanych prac agrotechnicznych są takie same dla pakietu 4.5 i pakietu 5. 5 , co wprost powinno przemawiać za tym, iż deklaracja działek B1 i A1 do pakietu 5.5 stanowiła oczywisty błąd wniosku.

Przypisywanie rolnikowi braku dobrej wiary ( istotnego elementu treści art.4 rozporządzenia Nr 809/2014) w zakresie jego twierdzenia, że się pomylił w oznaczeniu pakietu dla działki B1, o czym świadczy sposób realizacji zobowiązania i dokumentacja przyrodnicza, jest naruszeniem przez organy zasady praworządności, poprzez dokonanie tendencyjnej oceny okoliczności sprawy, a w szczególności zamiaru rolnika.

Skoro sam organ stwierdza, że obszar działki rolnej B1 położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]" obręb był objęty obszarem Natura 2000, a w dniu wydania decyzji stan się nie zmienił, to o jakiej zmianie w rozumieniu § 6 ust.1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego może być mowa? W ocenie Sądu o zmianie pakietu czy wariantu można mówić wyłącznie w sytuacji podjęcia rzeczywistych działań świadczących o odmiennym niż dotychczas sposobie realizacji zobowiązania. Brak zmiany przemawia za uznaniem , że we wniosku nastąpił oczywisty błąd w oznaczeniu pakietu. Dodać też trzeba, że o ile oznaczono niewłaściwie pakiet, to przecież nie ma błędu co do wariantu "5" "półnaturalne łąki świeże" na działce B1.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem Dyrektora Agencji, że Kierownik Biura nie miał możliwości wcześniejszego wychwycenia błędu we wniosku, dopiero został on wskazany podczas kontroli na miejscu. Jak słusznie podnosi skarżący, organ dysponował dokumentacją złożoną w poprzednim roku ( której kopie skarżący przedłożył do odwołania od decyzji z dnia 4.06.2018r.), albowiem obowiązek złożenia stosownej dokumentacji wynika z przepisów rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Taką dokumentację należy uznać za uzupełniającą w rozumieniu art. 4 rozporządzenia NR 809/2014. W tym zakresie błędnie organ twierdzi, że z dokumentacją mógł się zapoznać dopiero na skutek dołączenia jej do odwołania. W myśl obowiązujących i powołanych już wyżej przez Sąd przepisów, organ ma obowiązek wstępnej administracyjnej kontroli wniosków, a nie kontroli administracyjnej dopiero po kontroli na miejscu. Nasuwa się domniemanie, że kontrola na miejscu była spowodowana wcześniejszym zauważeniem przez organ nieścisłości między dokumentacją a treścią wniosku, z tym, że nie wezwano rolnika do wyjaśnienia tej okoliczności, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 25 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ( w zw. z art. 13 ust.3 rozporządzenia Nr 640/2014) .

W ocenie Sądu kontrola na miejscu jedynie potwierdziła niespójność między wskazaniem pakietu 5 dla działki B1 we wniosku a dokumentacją, gdzie prawidłowo oznaczono pakiet 4 Jak Sąd już wyżej stwierdził, nie ma błędu w oznaczeniu wariantu. Odnosząc się do twierdzenia organu, że strona nie złożyła uwag do raportu z kontroli przeprowadzonej w dniu 24 i 28.11.2017r. należy zauważyć, że raport został sporządzony w formie elektronicznej zatem strona nie miała możliwości naniesienia uwag w samym raporcie. Sąd daje wiarę twierdzeniu skarżącego, że w trakcie kontroli wyjaśniał ustnie przyczynę niespójności tak samo , jak w piśmie z dnia 22 maja 2018r. Nie miał natomiast podstaw do wnoszenia zastrzeżeń do kontroli, albowiem stan ustalony odpowiadał stanowi rzeczywistemu. Stwierdzono bowiem, że "rozbieżność dotyczy pakietu, wykazanym we wniosku, a planem działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacją przyrodniczą. We wniosku przy działce B1znajduje się pakiet 5.5, natomiast w planie i dokumentacji przyrodniczej jest 4.5."( raport str.4-2). Zauważyć tu należy, że w tymże raporcie znajduje się pouczenie, że, gdy wymieniona niezgodność została oznaczona m.in. symbolem R-9 ( jak w tym przypadku) to rolnik uzupełnia lub poprawia plan i składa oświadczenie o poprawieniu lub uzupełnieniu planu do kierownika biura powiatowego ARiMR najpóźniej w terminie składania wniosków o przyznanie kolejnej płatności. Z powyższego należy wnosić, że taka niespójność nie powoduje ujemnych skutków w zakresie płatności. Zatem należy przyjąć, że rolnik u którego stwierdzono niespójność j.w., nie mający zamiaru zmiany pakietu, miał prawo złożyć oświadczenie w dniu 22 maja 2018r. o uznaniu zaistniałej sytuacji jako błędu oczywistego, które to oświadczenie powinno być ocenione na tle zarówno prawnych jak i faktycznych aspektów sprawy. Nie bez znaczenia dla oceny analizowanego przypadku jest fakt elektronicznego wypełniania wniosku oraz to, że według formularza wniosku oraz objaśnień, rolnik ma podać liczbowo numer pakietu/wariantu i wpisać sposób użytkowania działki. Z doświadczenia życiowego wiadomo, że przy posługiwaniu się cyfrowymi symbolami łatwo jest o błąd, wynikający ze zwykłej nieuwagi. Ponownie przy tym należy podkreślić, że rolnik na obu działkach tj. A1 i B1 realizował w istocie takie same zobowiązania (vide § 3 ust.2a rozporządzenia rolno-środowiskowo - klimatycznego) a różnica w oznaczeniu pakietów wynikała li tylko z faktu położenia działki B1 na obszarze NATURA 2000.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 li t. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art.205 § 2 p.p.s.a. oraz §14 ust.1 pkt 1) lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r.w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U z 2018r.poz.265.). Na zasądzony na rzecz skarżącego zwrot kosztów składa się 200 zł wpisu od skargi i 480 zł wynagrodzenia radcy prawnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji będzie związany wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oceną co do oczywistego błędu we wniosku i przyzna płatności także do powierzchni działki B1, z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu.