Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 193/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. R. reprezentowanego przez opiekuna prawnego D. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Ch. (dalej: organ

I instancji) decyzją z [...] ustalono J.R. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) - pozostającemu pod opieką prawną D.Ż. - wysokość należności podlegającej zwrotowi z tytułu zastępczo wniesionej przez Gminę Ch. (dalej: Gmina) opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w N. (za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł) oraz termin zwrotu tej kwoty do [...]. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym

- decyzją z [...] - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wniesiona przez stronę skarga na decyzję SKO została prawomocnie oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z 24 stycznia 2019 r., IV SA/Wr 386/18).

W dniu 18 lipca 2018 r. skarżący - zastępowany przez opiekuna prawnego - złożył wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu kwoty [...] zł z tytułu w/w opłaty. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący jest całkowicie ubezwłasnowolniony a jego opiekunem prawnym jest [...] D.Ż. (wcześniej opiekunem ustanowiono A.Z.). Jest kawalerem, nie posiada dzieci własnych i przysposobionych, posiada znaczny [...], ma zniesioną [...], wymaga [...]. Nie posiada innych bliskich krewnych. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z [...] i [...]. Leczony jest psychiatrycznie na [...]. Na dochód rodziny składa się świadczenie emerytalne siostry skarżącego ([...] zł) i świadczenie emerytalne szwagra ([...] zł). Skarżącemu odmawiane są wszelkie świadczenia, gdyż do jego dochodu wliczany jest dochód z gospodarstwa rolnego, którego jednak nie jest w stanie prowadzić (organy administracyjne przeliczają dochód w ten sposób, że mnożą 7,627 ha x 288 zł/ha i wnioskują, że skarżący posiada dochód w wysokości [...] zł). Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości Ch., oddalonej o około 55 km od miejsca zamieszkania (jego i opiekuna), co utrudnia jej użytkowanie. Nieruchomość stanowią grunty rolne, łąki

i pastwiska, które nie są użytkowane przez skarżącego, lecz przez osobę, która nie posiada do nieruchomości żadnego tytułu prawnego. We wniosku poinformowano, że do 20 czerwca 2017 r. opiekunem prawnym skarżącego była A.Z. i że od 2002 r. jest on osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, co skutkuje tym, że zawarte przez niego umowy są nieważne z mocy prawa. Uznano, że wydający decyzję organ powinien zbadać, czy to aby nie na skutek złego sprawowania opieki przez A.Z. skarżący popadł w zadłużenie i czy nastąpiło to bez jego winy. Stwierdzono, że podniesione wyżej okoliczności w powiązaniu z informacją o leczeniu i chorobie skarżącego nakazują ocenić, czy mogą one stanowić podstawę do odstąpienia od żądania zwrotu należności, jak i podstawę rozważenia zastosowania dalej idącej ulgi, tj. może okazać się, że są to właśnie sytuacje szczególne, o jakich stanowi art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. - dalej: u.p.s.).

W piśmie z [...] organ I instancji poinformował skarżącego, że - w jego ocenie - ustalenia wywiadu środowiskowego oraz złożone dokumenty potwierdzają brak przesłanek do odstąpienia od żądania zwrotu świadczenia i że istnieje możliwość rozłożenia należności na raty (zwrócono się o udzielenie informacji, czy skarżący wnosi o rozłożenie na raty spłaty świadczenia, ew. w jakiej wysokości i na jaki okres). Pismem z [...] pełnomocnik skarżącego zwrócił się z prośbą o "rozważenie możliwości całkowitego bądź częściowego odstąpienia od naliczonej kwoty, ewentualnie o jej umorzenie".

Decyzją z [...] organ I instancji załatwił odmownie wniosek skarżącego. Decyzja ta została następnie uchylona przez SKO, które dostrzegło konieczność poczynienia ustaleń w zakresie osiągania przez skarżącego dochodów

z gospodarstwa rolnego (istnienia innych możliwości czerpania korzyści z tego gospodarstwa). Zauważyło, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się na możliwość sprzedaży lub wydzierżawienia osobie trzeciej gospodarstwa, które nie jest uprawiane, bądź które nie przynosi dochodów. Stwierdziło konieczność ustalenia, czy opiekun prawny skarżącego czynił starania w tym kierunku i jakie działania podjął. Dostrzegł ponadto, że przepis art. 104 ust. 4 u.p.s., w przypadku zastępczego wniesienia przez gminę opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, daje podstawę do odstąpienia od żądania zwrotu tych wydatków, natomiast umorzenie możliwe jest tylko w przypadku nienależnie pobranych świadczeń.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania - decyzją z [...] - organ I instancji odmówił skarżącemu:

1) odstąpienia od żądania zwrotu naliczonej opłaty zastępczo wniesionej przez Gminę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej skarżącego, ustalonej decyzją z [...] (za okres od [...] do [...] w wysokości [...] zł);

2) umorzenia powyższej opłaty. Organ uzasadniał, że analiza sytuacji dochodowej, zdrowotnej oraz życiowej skarżącego i jego rodziny (opiekuna) pozwala na zapłacenie należność z tytułu opłaty zastępczo wniesionej przez Gminę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. W odwołaniu skarżący - reprezentowany przez pełnomocnika - wniósł

o uchylenie decyzji i rozpoznanie sprawy co do jej istoty przez SKO (ew. uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanie). Zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 156 w zw. z art. 175 K.r.o. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym, SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w pkt. 1 i uchyliło tę decyzję w pkt 2. Kolegium dowodziło, że materialnoprawną podstawę skarżonego odwołaniem rozstrzygnięcia stanowi art. 104 ust. 4 u.p.s. Wskazało, że przepis ten normuje, iż

w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Po dokonaniu - w oparciu o szerokie orzecznictwo sądów administracyjnych - wykładni w/w przepisu (terminu "przypadek szczególnie uzasadniony") i akcentując, że stosując ten przepis w konkretnej sprawuje organ orzeka w ramach tzw. uznania administracyjnego, SKO uznało, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające odstąpienie od żądania zwrotu wydatków Gminy za opłaty poniesione

w zastępstwie skarżącego za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Podniosło, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z siostrą, będącą jednocześnie jego opiekunem prawnym i jej mężem. Łączny dochód gospodarstwa, na który składają się zasiłek pielęgnacyjny, świadczenia emerytalne wraz z dodatkami pielęgnacyjnymi, nie uwzględniając dochodów z gospodarstwa rolnego, wynosi [...] zł, zaś wydatki [...] zł. W/w osoby zgłaszają wprawdzie problemy zdrowotne, jednak nie ponoszą

z tego tytułu takich wydatków, które powodowałyby uszczuplenie uzyskiwanego dochodu do kwoty niższej niż wynosi kryterium dochodowe rodziny. Ponadto, z uwagi na posiadanie przez skarżącego gospodarstwa rolnego, istnieje dodatkowa możliwość zapłaty wymaganej opłaty. SKO zaakcentowało, że postanowieniem Sądu Rodzinnego w W. III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z [...] ([...]) zezwolono D.Ż. na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem całkowicie ubezwłasnowolnionego skarżącego polegającej na sprzedaży nieruchomości składającej się z działek gruntu nr [...], [...], [...], [...] i [...] za cenę nie niższą niż [...] zł. Ustaliło, że z uwagi na fakt, iż opiekun prawna sprzedał już działkę nr [...] za kwotę [...] zł, wartość pozostałego majątku skarżącego wynosi co najmniej [...] zł. Stwierdziło, że nie ulega zatem wątpliwości, że zwrot należności za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej jest możliwy. Dodało, że pozostałe nieruchomości są aktualnie dzierżawione za kwotę [...] zł. Mając na uwadze powyższe, SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w pkt. 1. Odnosząc się do pkt. 2 decyzji Kolegium wskazało, że przepis art. 104 ust. 4 u.p.s. daje podstawę do odstąpienia od żądania zwrotu wydatków z tytułu opłaty wniesionej zastępczo za pobyt w domu pomocy społecznej, natomiast umorzenie należności możliwe jest tylko w przypadku nienależnie pobranych świadczeń. Tym samym organ I instancji winien - wobec braku podstawy prawnej do rozstrzygnięcia w tym przedmiocie - wydać decyzję o umorzeniu postępowania a nie o odmowie umorzenia przedmiotowych wydatków Gminy. Wobec powyższego, Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji w tym zakresie i umorzyło w tej części postępowanie. W skardze, skarżący - reprezentowany przez opiekuna prawnego, działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył decyzję SKO w jej pkt. 1. Zarzucił naruszenie:

1) art. 10 K.p.a. przez jego niezastosowanie i uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań oraz złożenia własnych wniosków dowodowych, za pomocą których strona mogłaby wykazać chociażby okoliczność, że do powstania świadczenia nienależnego doszło bez jej winy;

2) art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania skutkującego wydaniem zaskarżonej decyzji w sposób uchybiający zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli;

3) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny i wyczerpujący postępowania w kierunku ustalenia sytuacji dochodowej

i majątkowej wnioskodawcy w celu ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla żądania zwrotu świadczenia przez organ, a także pominięcie okoliczności, że przy ustaleniu wysokości należnego zwrotu winna być uwzględniona okoliczność zabierania skarżącego z domu opieki przez D.Ż. co roku na okres od kilku miesięcy do pół roku. Tak stawiając zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Uzasadnił swoje stanowisko. Podniósł, że cierpi na [...] i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Wskazał, że jakkolwiek posiada grunty, o których mowa w obu decyzjach, to jednak ich nie użytkuje gdyż położone są w odległości około 55 km od jego miejsca zamieszkania co utrudnia ich uprawę. Wyjaśnił, że dotychczas zdołano sprzedać jedynie działkę nr [...], uzyskując w ten sposób pieniądze na pokrycie bieżących potrzeb rodziny. Pozostałe grunty - wobec braku nabywcy - zostały wydzierżawione za kwotę [...] zł rocznie. Skarżący dowodził, że nie jest osobą na tyle majętną, aby mógł ponieść koszty opłaty zastępczo wniesionej przez Gminę za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Motywował, że zapłata sumy ponad pięćdziesięciu tysięcy złotych w sytuacji materialnej i zdrowotnej każdego z członków jego rodziny prowadziłaby do nadmiernego obciążenia a nawet do zniweczenia skutków udzielonej pomocy społecznej. Argumentował, że

w czasie, gdy przebywał w placówce, opiekę prawną sprawowała nad nim A.Z. Zarzucił, że w/w nieprawidłowo wywiązywała się ze swoich obowiązków, czym doprowadziła do przedmiotowego zadłużenia podopiecznego. Podkreślił, że zarówno on, jak i jego opiekun prawny, mają problemy zdrowotne. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) uchylenie decyzji w całości lub w części może nastąpić jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji

w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub

w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny

i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego

w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: K.p.a.) wskazać trzeba, że powołany przepis nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania,

a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony

w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Przez udział w postępowaniu należy rozumieć udział strony

w całym ciągu czynności przygotowawczych postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ administracji publicznej; dotyczy to udziału w czynnościach, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona, stawiająca zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., powinna zatem wykazać, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to naruszenie (wyrok WSA w Warszawie z 31 stycznia 2020 r., I SA/Wa 1016/19, LEX nr 2976984). Zważyć przy tym trzeba, że uchybienie obowiązkowi, o którym mowa w analizowanym przepisie, tylko wtedy będzie przemawiało za uchyleniem decyzji, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. że uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych, mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy.

Odnosząc poczynione rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że

z analizy akt postępowań prowadzonych przez organy I i II instancji wynika, że przed wydaniem decyzji nie poinformowano strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności ustalonych w toku postępowania administracyjnego, jak i zgromadzone dowody Sąd uznał jednak, że stwierdzone uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organy administracji publicznej pozyskały bowiem kompletny materiał dowodowy, na podstawie którego dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych. Jednocześnie zważyć trzeba, że skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - w żaden sposób nie wykazał, aby zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji, że uchybienie to miało istotny wpływ na treść decyzji.

Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania skutkującego wydaniem zaskarżonej decyzji w sposób uchybiający zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli. Zważyć trzeba, że warunkiem koniecznym uznania postępowania za prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organu administracji jest kierowanie się przez ten organ zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Innymi słowy, organy administracji powinny postępować w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy, a nadto winny dążyć do ustalenia rzeczywistej woli strony, jeżeli treść i charakter pism składanych przez stronę budzi wątpliwości.

Sąd stwierdził, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, na czym miałoby polegać naruszenie art. 8 K.p.a., tj. jakie działania lub zaniechania organów administracji publicznej były sprzeczne z zasadą określoną w powołanym przepisie. Podniesiony zarzut nie został zatem uzasadniony. Analizując natomiast akta sprawy Sąd nie dopatrzył się uchybień w tym zakresie. Na podkreślenie zasługuje jedynie fakt, że rozstrzygnięcie organu nieodpowiadające oczekiwaniom strony nie oznacza, że naruszona została zasada zaufania do władzy publicznej.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. polegający na nieprzeprowadzeniu przez organ w sposób wszechstronny

i wyczerpujący postępowania celem ustalenia sytuacji dochodowej i majątkowej strony oraz okoliczności mających istotne znaczenie dla żądania zwrotu świadczenia przez organ, a także pominięciu okoliczności, że przy ustaleniu wysokości należnego zwrotu winna być uwzględniona okoliczność zabierania skarżącego z domu opieki przez D.Ż. co roku na okres od kilku miesięcy do pół roku. Jak wskazano to już powyżej, w sprawie postępowanie administracyjne przebiegało w sposób prawidłowy.

W jego toku zgromadzono materiał dowodowy, w tym pozyskano niezbędne dokumenty

i przeprowadzono wywiad środowiskowy, pozwalający na dokonanie ustaleń faktycznych i merytoryczne zakończenie postępowania.

Podkreślenia wymaga fakt, że poza przedmiotem tego postępowania jest ustalenie okoliczności, w jakich doszło do powstania dochodzonej przez Gminę należności, w tym, czy powstały one w wyniku zaniedbania poprzedniego opiekuna prawnego, a także, czy D.Ż. zabierała skarżącego z domu opieki na okres kilku miesięcy do pół roku. Okoliczności te są na gruncie niniejszej sprawy nieistotne, jako podlegające badaniu w odrębnym postępowaniu dotyczącym samego ustalenia wysokości należności do zwrotu, w którym zapadł już prawomocny wyrok tut. Sądu

z 24 stycznia 2019 r. (IV SA/Wr 386/18).

Odnosząc się natomiast do materialnoprawnej podstawy wydanych w sprawie decyzji Sąd uznał, że nie zaistniały przesłanki do uwzględniania wniosku skarżącego

o odstąpienie od żądania zwrotu opłaty wniesionej zastępczo przez Gminę za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Zgodnie bowiem z art. 104 ust. 4 u.p.s.

w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Odstąpienie od żądania zwrotu należności, umorzenie świadczenia nienależnie pobranego, odroczenie terminu zwrotu lub rozłożenie należności na raty może mieć miejsce tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza gdy zwrot wydatków stanowiłby dla danego podmiotu nadmierne obciążenie lub niweczyłby skutki udzielonej pomocy. Nadmierne obciążenie związane jest zwykle z trudną sytuacją materialną zobowiązanego, ale także z jego sytuacją rodzinną lub życiową. Organ, rozstrzygając w przedmiocie złożonego wniosku, zobowiązany jest tym samym do wszechstronnego rozważenia przesłanek wymienionych w analizowanym przepisie. Zastosowanie instytucji przewidzianych w art. 104 ust. 4 u.p.s. może mieć bowiem miejsce wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych i nie nie może być traktowane jako coś "rutynowego" i możliwego do zastosowania w każdej sprawie (wyrok WSA w Lublinie

z 3 września 2015 r., II SA/Lu 781/14, LEX nr 1945142). Organ winien zatem dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy, w tym aktualną sytuację zainteresowanego, a następnie należycie umotywować swoje stanowisko w decyzji. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że decyzje wydane na podstawie powołanego przepisu mają charakter uznaniowy. Takie rozstrzygnięcia organów administracji charakteryzują się tym, że po dokonaniu ustalenia, że strona spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość zastosowania instytucji z art. 104 ust. 4 u.p.s., organ nie ma obowiązku orzekać zgodnie z wnioskiem strony (wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r., I OSK 3533/18, CBOSA). Nawet zatem trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia

z obowiązku zwrotu świadczenia, gdyż znaczny ciężar związany z wykonaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w tym przepisie. O ile więc organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie wyjaśniające i uargumentują w sposób przekonywujący swoją decyzję wydaną

w granicach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (wyrok NSA z 21 lipca 2020 r.,

I OSK 3349/19, LEX nr 3034898).

Analiza akt tej sprawy wskazuje, że organy I i II instancji, wydając decyzje

w ramach uznania administracyjnego, wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne oraz zbadały i rozważyły w sposób wyczerpujący przesłanki przemawiające za zajętym stanowiskiem. Prawidłowo ustaliły sytuację życiową i finansową skarżącego i jego opiekuna prawnego, wyciągając z tego odpowiednie wnioski. Organy obu instancji słusznie uznały, że pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej, związanej z przewlekłymi chorobami wymienionych, poziom ich dochodów, a w szczególności posiadane przez skarżącego nieruchomości, dają szansę na spłatę należności (czynią tę spłatę bardzo realną).

Za orzekającymi w sprawie organami Sąd zauważa, że D.Ż. już dokonała sprzedaży jednej z działek gruntu należących do skarżącego (nr [...]) za kwotę [...] zł, jak też jest umocowana do sprzedaży pozostałych działek za kwotę co najmniej [...] zł (podjęła działania zmierzające do ich sprzedaży bowiem uzyskała na to zgodę sądu). Zatem istnieje możliwość spłaty należności wniesionych przez Gminę w zastępstwie skarżącego za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Ponadto należy zwrócić uwagę, że obecnie pozostałe - niesprzedane - działki nr [...], [...], [...] oraz [...], wchodzące w skład należącej do skarżącego nieruchomości, zostały wydzierżawione i że z tego tytułu ustalono czynsz w wysokości [...] zł rocznie. Tak więc - aktualnie - rodzina uzyskuje dochód z tytułu oddania w dzierżawę w/w działek gruntu. W tej sytuacji, gdy istnieje realna możliwość wywiązania się przez skarżącego

z obowiązku spłaty przedmiotowych wydatków Gminy poniesionych w jego zastępstwie za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej, nie ma uzasadnienia dla zwolnienia z tego obowiązku. Słusznie dowodzi SKO, że nie można dawać prymatu interesowi strony

w posiadaniu zasobów pieniężnych przed interesem publicznym wyrażającym się

w konieczności odzyskania środków finansowych wydatkowanych w zastępstwie strony i przerzucenia tak powstałego obciążenia na pozostałych członków społeczeństwa.

Z uwagi na powyższe, nie przemawiają za odstąpieniem od żądania zwrotu w/w opłaty okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego oraz członków jego rodziny. Z tych względów - stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. - należało orzec, jak w sentencji wyroku i oddalić skargę w całości.