Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2333/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(5) ust. 2, art. 36(6) ust. 1, art. 36(8) ust. 9, 10
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 674/11 w sprawie ze skargi W. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od W. C. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. C. uchylił uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej jako: Komisja Egzaminacyjna II stopnia) z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniach [...] czerwca – [...] lipca 2010 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w W. ustaliła, że z pierwszej części egzaminu, stanowiącej zestaw pytań testowych, skarżąca uzyskała 88 punktów, otrzymując ocenę bardzo dobrą, z drugiej części egzaminu (z prawa karnego) ocenę niedostateczną (2), z trzeciej części egzaminu (z prawa cywilnego) również ocenę niedostateczną (2), z części czwartej (z prawa gospodarczego) ocenę dostateczną (3), a z części piątej (z prawa administracyjnego) skarżąca uzyskała ocenę dobrą (4). Powyższe, stosownie do art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z ze zm.), dalej: u.r.p., przesądziło o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego, co Komisja Egzaminacyjna Nr [...] stwierdziła w uchwale z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uchwałą z dnia [...] stycznia 2011 r., na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 u.r.p. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania W. C., utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...]. Ustosunkowując się do odwołania z zakresu drugiej części egzaminu radcowskiego (zadanie z prawa karnego), Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że z uzasadnień ocen cząstkowych wynikało, iż w piśmie procesowym została powołana właściwa podstawa prawna wniesienia apelacji. Wyrok został zaskarżony w części - w zakresie pkt 1 oraz w pkt 2 w zakresie zawieszenia warunkowego kary pozbawienia wolności. Skarżąca wadliwie oparła apelację na zarzucie naruszenia prawa procesowego, a prawidłowo powinna postawić zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia w zakresie czynu z art. 158 § 1 k.k. Błąd sądu polegał na tym, że prezentując trafną konstrukcję "współsprawstwa", pominął w ogóle opisane przez pokrzywdzonego zachowanie oskarżonego. Skarżąca podnosząc zarzut obrazy prawa procesowego wykazała nieumiejętność rozróżnienia stanu, który wymaga postawienia takiego zarzutu od stanu, w którym należy postawić zarzut błędu w ustaleniach faktycznych – tym bardziej, że oskarżony został w tym punkcie wyroku uniewinniony. Komisja Egzaminacyjna II stwierdziła nadto, że oceniający pracę egzaminator zasadnie stwierdził, iż na gruncie art. 158 § 1 k.k. nie można w ogóle mieć do czynienia z formą zjawiskową popełnienia przestępstwa pobicia opisaną w art. 18 § 3 k.k. (pomocnictwo). Przyjęcie konstrukcji pomocnictwa zamiast współsprawstwa nie znajdowało uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Powoływanie się przez skarżącą na odmienne spojrzenie na konstrukcję "współsprawstwa", które wymaga zrealizowania chociażby część znamion czynu objętego porozumieniem, Komisja Egzaminacyjna II uznała za odosobnione i niezaaprobowane w orzecznictwie. W jej ocenie skarżąca nieprawidłowo zastosowała przepisy prawa i nieumiejętnie je zinterpretowała. Przyjęcie naruszenia prawa procesowego przy wskazaniu naruszenia art. 69 § 4 k.k. było błędem, gdyż należało wskazać obrazę prawa materialnego. Z uwagi na błędne wskazanie podstaw apelacji i jej uzasadnienie, poprzez przyjęcie konstrukcji pomocnictwa, apelacja nie mogła być skuteczna.

Jednocześnie Komisja Egzaminacyjna II uwzględniła odwołanie w zakresie dotyczącym części trzeciej egzaminu (prawo cywilne) i tym zakresie podwyższyła ocenę do oceny dostatecznej. Z uwagi jednak na to, że odwołanie od części egzaminu z prawa karnego okazało się niezasadne, Komisja Egzaminacyjna II stopnia podtrzymała negatywny wynik egzaminu skarżącej, opierając go na art. 366 ust. 1 u.r.p.

W wyniku złożonej przez W. C. skargi, Sąd I instancji uwzględnił ją, a uzasadniając rozstrzygnięcie sprawy stwierdził, że przy wydawaniu zaskarżonej uchwały "doszło do przekroczenia przez Komisję II granicy tzw. luzu decyzyjnego oraz wadliwych ustaleń faktycznych dotyczących rozwiązania - a w konsekwencji oceny pracy egzaminacyjnej skarżącej". Powyższe uchybienia stanowiły w ocenie Sądu naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 oraz art. 138 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 u.r.p. o istotnym wpływie na treść rozstrzygnięcia.

WSA wskazał, że werdykt egzaminatora w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z "luzu decyzyjnego", na co wskazuje art. 365 ust. 2 u.r.p. Luz decyzyjny, w indywidualnych sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oznacza, że komisje egzaminacyjne mają prawo, po dokonaniu subsumcji, do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia z uwzględnieniem kryteriów wynikających z u.r.p. Odnosząc się do oceny zadania z prawa karnego WSA stwierdził, iż odrzucenie przez Komisje Egzaminacyjne koncepcji pomocnictwa przy przestępstwie z art. 158 § 1 k.k. skutkowało zakwestionowaniem argumentacji skarżącej, przedstawionej zarówno w pracy egzaminacyjnej, jak i w odwołaniu. Organ powinien był szczegółowo odnieść się do argumentów wskazywanych przez skarżącą, w kontekście kryteriów oceny określonych przez art. art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p., a szczególnie przesłanki poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z perspektywy uwzględnienia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała, czyli oskarżyciela posiłkowego. W zaskarżonej uchwale nie było odniesienia do kryterium uwzględnienia interesu reprezentowanej strony, chociaż skarżąca na tę okoliczność także przedstawiła obszerną argumentację.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie wypowiedziała się, czy miały wpływ i w jakim stopniu na ocenę pracy pozytywne uwagi dotyczące języka, stylu i staranności pracy skarżącej, a także nie odniosła się do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu tj. do zarzutów dotyczących orzeczenia warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności. W tej sytuacji w ocenie Sądu I instancji nie można było skontrolować zaskarżonej uchwały w kontekście, czy omawiane zarzuty zostały prawidłowo sformułowane przez skarżącą i czy mogły mieć wpływ na ocenę jej pracy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA nakazał organowi ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, a następnie podjęcie stosownej uchwały mając na uwadze poczynione wskazania. Biorąc powyższe pod uwagę WSA orzekł powołując w podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Komisja Egzaminacyjna II stopnia, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędne stwierdzenie, iż Komisja II stopnia w sposób nieprawidłowy ustaliła stan faktyczny sprawy, czym zostały naruszone art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ odwoławczy w sposób należyty zgromadził i rozważył całokształt materiału dowodowego,

2. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 k.p.a. oraz art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez błędne przyjęcie, że Komisja II stopnia dokonała powtórnej oceny prac egzaminacyjnych W. C. z przekroczeniem granic tzw. luzu decyzyjnego, podczas gdy ocena wszystkich prac egzaminacyjnych W. C. została dokonana w oparciu o ustawowe kryteria oceny i w sposób z nimi zgodny.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej przede wszystkim wskazano, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera precyzyjnego wskazania, o jakich wadliwych ustaleniach faktycznych mowa. Ponadto Sądowi zarzucono, że nie ma racji wywodząc, iż w zaskarżonej uchwale w ogóle nie było odniesienia się do kryterium uwzględnienia interesu reprezentowanej strony. Komisja II stopnia stwierdziła, że podniesienie przez egzaminowaną zarzutu dotyczącego osoby spisującej protokół skutkowałoby uchyleniem kwestionowanego orzeczenia również w części korzystnej dla reprezentowanej strony - oskarżyciela posiłkowego. Podniesienie takiego zarzutu nie mogło mieć zatem na celu uwzględnienia jego interesów. Podtrzymując w całości dotychczas prezentowane stanowisko, Komisja II stopnia stwierdziła, że sporządzona przez W. C. apelacja nie zawierała prawidłowo skonstruowanych tak zarzutów, jak i wniosków. Te mankamenty, w połączeniu z przyjęciem odosobnionego poglądu na temat możliwości popełnienia przestępstwa z art. 158 §1 k.k. w zjawiskowej formie pomocnictwa i oparciu na tej tezie uzasadnienia apelacji oraz błędnym podniesieniem zarzutu naruszenia prawa procesowego, zamiast błędu w ustaleniach faktycznych doprowadziły Komisję II stopnia do przekonania o niewystarczającym stopniu przygotowania prawniczego zdającej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W piśmie procesowym z dnia 22 lutego 2013 r. skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, a także odniosła się do twierdzeń zawartych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jako oparta na usprawiedliwionej podstawie podlega uwzględnieniu.

Zaskarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji uznał, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości przy wydaniu zaskarżonej uchwały, mającej jak stwierdził charakter uznaniowy, nadużyła "luzu decyzyjnego", bowiem nie zbadała wyczerpująco wszystkich niezbędnych dla wyniku sprawy dowodów i nie uzasadniła prawidłowo rozstrzygnięcia, co skutkowało naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 k.p.a. i art.138 k.p.a., a w rezultacie naruszeniem art. 365 ust. 2 u.r.p.

Ze stanowiskiem Sądu I instancji zgodzić się nie można.

Przede wszystkim nie można podzielić wyrażonego w zaskarżonym wyroku poglądu, że podejmowana przedmiocie wyniku egzaminu radcowskiego uchwała ma charakter uznaniowy, a członkowie komisji egzaminacyjnych oceniają zadania cząstkowe egzaminu, korzystając z "luzu decyzyjnego". W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 285/12.

Przypomnieć należy, iż podejmowanie decyzji uznaniowych ma miejsce wówczas, gdy organ administracji, w granicach wytyczonych przepisami prawa i ustalonym stanem faktycznym, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że w określonych warunkach organ, przedkładając interes społeczny nad słuszny interes strony, może odmówić stronie przyznania dochodzonego przez nią prawa.

Podejmowane przez komisje egzaminacyjne do spraw wyniku egzaminu radcowskiego uchwały nie są podejmowane w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego. Zarówno Komisja Egzaminacyjna, decydując o wyniku egzaminu na podstawie art. 366 ust. 2 u.r.p., jak też rozpatrująca na zasadzie art. 368 ust. 9 i 10 u.r.p. odwołania od tych rozstrzygnięć Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (Komisja Odwoławcza) związane są przepisem art. 366 ust. 1 u.r.p., zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Z powołanej normy wynika jednoznacznie, iż uzyskanie przez zdającego pozytywnych ocen z wszystkich części egzaminu radcowskiego stwarza dla komisji egzaminacyjnych obu instancji obowiązek podjęcia uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu (związanie administracyjne) i konsekwentnie uzyskanie z jednego zadania oceny niedostatecznej stanowić musi o niezaliczeniu egzaminu. W tak ukształtowanym normatywnie sposobie podejmowania decyzji o wyniku egzaminu radcowskiego trudno dopatrzeć się charakterystycznej dla uznania administracyjnego możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia. Decydujący dla uchwały w sprawie wyniku egzaminu radcowskiego jest zebrany w sprawie i podlegający ocenie według zasady swobodnej oceny dowodów, materiał dowodowy. Składają się nań rozwiązane zadania z wszystkich części egzaminu i wystawione przez dwóch niezależnych od siebie egzaminatorów oceny cząstkowe z kolejnych zadań na etapie postępowania przed Komisją Egzaminacyjną oraz dodatkowo pisemne opinie dotyczące zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów wraz ze stanowiskiem opiniujących na etapie postępowania przed Komisją Odwoławczą.

Przyjęta w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych teoria decyzji uznaniowej nie stwarza oparcia dla poglądu WSA, wedle którego "werdykt egzaminatora w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z luzu decyzyjnego". Podobnie z luzem decyzyjnym nie można kojarzyć obowiązku przewodniczącego czy wyznaczonych członków Komisji Odwoławczej sporządzenia pisemnych opinii i stanowiska w sprawie zarzutów odwołania. Stwierdzić należy, iż etap oceniania kolejnych zadań egzaminacyjnych przez poszczególnych egzaminatorów stanowi tę część postępowania w sprawie wyniku egzaminu, która poprzez kolejne czynności o charakterze techniczno-sprawdzającym, kształtuje podlegający ocenie materiał dowodowy w tejże sprawie. Luz decyzyjny wiąże się natomiast bezpośrednio z wydaniem decyzji o charakterze uznaniowym i stanowi o sposobie rozstrzygania organu administracyjnego w danej sprawie.

Powyższe teoretyczne w istocie rozważania mają o tyle znaczenie w kontrolowanej sprawie, że trudno jest zarzucić organom działającym w sprawie przekroczenie granic luzu decyzyjnego, co podnosi skarga kasacyjna.

Rozpatrująca odwołania od wyniku egzaminu radcowskiego Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (Komisja Odwoławcza), prowadzi postępowanie na zasadach określonych w art. 368 ust. 9,10 u.r.p., § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314), stosując odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 368 ust. 12 u.r.p.). Postępowanie odwoławcze w sprawie wyniku egzaminu radcowskiego jest postępowaniem szczególnym i przebiega w trzech etapach, z czego pierwsze dwa ograniczają się do zakwestionowanych zadań egzaminacyjnych (opinia o zasadności zarzutów i uchwała odnośnie do ostatecznej oceny tej części pracy), zaś ostatni stanowi głosowanie nad uchwałą komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego i wyniku tego egzaminu. Specyfika tego postępowania wyraża się w ograniczeniu badania merytorycznego kontestowanej uchwały do poszczególnych zadań, których ocenę podważa egzaminowany i przyjęcia w drodze głosowania ostatecznej oceny tych zadań decydującej dla uchwały końcowej w sprawie wyniku egzaminu. Głosowanie końcowe nad trafnością pierwotnej uchwały zamyka postępowanie odwoławcze.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż obowiązek Komisji Odwoławczej ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, stosownie do przepisu § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, nie polega na ponownej ocenie wszystkich części egzaminu, lecz na ponownej, ostatecznej ocenie wyłącznie zadań zakwestionowanych (podobnie: wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 392/11). Wyrazem załatwienia całej sprawy z wniesionego odwołania jest uchwała w przedmiocie wyniku egzaminu.

W ocenie Sądu I instancji Komisja Odwoławcza, z naruszeniem przepisów o wyczerpującym wyjaśnieniu sprawy oraz niezgodnie ze sformułowanym w art. 365 ust. 2 u.r.p. wzorcem oceny, utrzymała w mocy pierwotną uchwałę, uznając że wynik egzaminu skarżącej jest w dalszym ciągu negatywny, bowiem zadanie z prawa karnego polegające na sporządzeniu apelacji od wyroku sądu karnego z perspektywy pełnomocnika pokrzywdzonego oskarżyciela posiłkowego nie może zostać ocenione na inną niż niedostateczna ocenę.

Stanowisko Sądu po skonfrontowaniu go z aktami sprawy nie może zostać zaaprobowane. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma, ustalający wzorzec oceny części od drugiej do piątej egzaminu, przepis art. 365 ust. 2 u.r.p., zgodnie z którym oceny rozwiązania każdego zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna (....), biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Wskazany przepis formułuje kryteria oceny przygotowania zdającego do wykonywania zawodu radcy prawnego, które, co nie ulega wątpliwości, muszą zostać spełnione łącznie (tak samo: wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1037/12). Tak surowa regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości.

U podstaw niezaliczenia egzaminu radcowskiego przez skarżącą legła negatywna ocena zadania z części drugiej tj. sporządzenia jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego apelacji od wyroku, którym uniewinniono oskarżonego od popełnienia przestępstwa z art. 158 § 1 k.k. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, powodem dyskwalifikującym pracę z prawa karnego było oparcie apelacji na konstrukcji pomocnictwa, postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego zamiast błędu w ustaleniach faktycznych oraz przyjęcie naruszenia prawa procesowego zamiast prawa materialnego przy wskazaniu naruszenia art. 69 § 4 k.k. Jak stwierdził Sąd, odrzucenie w ogóle koncepcji pomocnictwa przy przestępstwie z art. 158 § 1 k.k. skutkowało odrzuceniem możliwości ewentualnego zastosowania tej koncepcji do rozwiązania zadania z prawa karnego, a w konsekwencji zakwestionowaniem argumentacji skarżącej przedstawionej zarówno w pracy jak i odwołaniu. Równocześnie WSA stwierdził pominięcie przez organ kwestii, czy sporządzona apelacja spełnia wymogi formalne, nieodniesienie się do wszystkich argumentów strony, brak uwzględnienia kryterium interesu reprezentowanej strony i wreszcie brak uwag co do wpływu na ocenę z pracy pozytywnych uwag dotyczących języka, stylu i staranności pracy skarżącej. Powyższe braki WSA uznał za istotne, bo mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego. Stanowisko takie nie może znaleźć aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zauważyć po pierwsze należy, iż Sąd I instancji, dostrzegając zasadniczy mankamanet pracy skarżącej, na który wskazywała zaskarżona uchwała oraz uchwała ją poprzedzająca, nie podważył oceny Komisji, że nieumiejętność rozróżnienia przez skarżącą dwóch zjawiskowych form popełnienia skazuje apelację na niepowodzenie. Po wtóre, Sąd mimo dwukrotnego przywołania w rozważaniach treści przepisu art. 365 ust. 2 u.r.p., nie uwzględnił, iż przepis ten wymaga aby rozwiązanie zadania z części drugiej egzaminu, spełniało wszystkie wskazane w nim kryteria. Sporządzona zatem przez skarżącą apelacja nie tylko musiała sprostać wymogom formalnym, lecz musiała zadośćuczynić pozostałym kryteriom oceny zadania, trafnie formułując podstawy apelacyjne, wskazując naruszone przepisy prawa przy ich prawidłowej interpretacji, przy czym poprawność zaproponowanego sposobu rozwiązania zadania oceniana była z punktu widzenia interesu strony reprezentowanej przez skarżącą.

Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając pogląd organu, iż dla powodzenia apelacji w sprawie z oskarżenia o pobicie, konieczna była umiejętność rozróżnienia dwóch zjawiskowych wskazanych w art. 18 § 1 i § 3 k.k. form popełnienia przestępstwa, nie dopatrzył się wadliwości w przedstawionej w zaskarżonej decyzji argumentacji, że apelacja oparta o pomocnictwo zamiast o współsprawstwo nie mogła odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku. Organ wystarczająco wyczerpująco wyjaśnił przyczyny, dla których apelacja nie zostałaby uwzględniona, podkreślając brak umiejętności rozróżnienia wskazanych form popełnienia przestępstwa. Analiza poglądów doktryny w tej kwestii wykazuje, iż podstawową różnicą współsprawstwa i pomocnictwa jest, że współsprawcą jest ten, kto wziął udział w porozumieniu przestępczym (również milczącym) i bezpośredniej jego realizacji, choćby jego udział w tej realizacji był jedynie częściowy i nie wypełniał wszystkich znamion tego czynu, natomiast w przypadku pomocnictwa pomocnik nie bierze udziału w porozumieniu, w trakcie którego zapada decyzja o dokonaniu przestępstwa; rola pomocnika jest nieporównanie mniejsza, niż rola współsprawcy. Organ trafnie podkreślił, że zarówno zebrany materiał dowodowy, jak też uzasadnienie tej części wyroku, w którym uniewinniono oskarżonego narzucały podstawę odwoławczą. Dotyczy to w szczególności tej części uzasadnienia, w której Sąd karny wskazuje na brak znamion współsprawstwa, nie dotykając w ogóle pomocnictwa. Nie ulega również kwestii niewłaściwie podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia prawa procesowego; w sytuacji nieprawidłowo ocenionego materiału dowodowego należało podnieść zarzut błędu w ustaleniach faktycznych.

Zastrzeżenia Sądu I instancji co do braku stanowiska w kwestii uwzględnienia interesu reprezentowanej strony są o tyle bezzasadne, iż chybiona apelacja jest oczywistym wyrazem nieuwzględnienia tego interesu.

Nie można podzielić krytycznego stanowiska, iż organ nie rozprawił się z wszystkimi argumentami strony skarżącej, naruszając tym obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się, podejmując określone rozstrzygnięcie. Nie narusza bowiem dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. nieodniesienie się przez organ administracji do wszystkich argumentów odwołania, jeżeli wskazane i objaśnione przez ten organ w uzasadnieniu okoliczności przesądzają o trafności decyzji.

Równocześnie zgodzić należy się ze skargą kasacyjną, że Sąd zarzucając naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. ze względu na wadliwe ustalenia faktyczne, nie wyjaśnił jakich ustaleń wniosek ten dotyczy.

Uznając za trafny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 365 ust. 2 u.r.p. i nie stwierdzając naruszenia wskazanych przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 188 p.p.s.a. Kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).