Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 468/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 67 § 1 i 1a, art. 122, art. 187
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.), Asesor WSA Urszula Wiśniewska, Protokolant Sarah Sobecka – Kucharczyk, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego kwotę 454,00 złotych (czterysta pięćdziesiąt cztery)tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

I SA/Bd 468/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], [...] Burmistrz Gminy i Miasta J. P. odmówił B. S. prowadzącemu firmę pod nazwą P.H.U. C. umorzenia podatku od nieruchomości za 2003 r.

W uzasadnieniu podkreślono, że podnoszone przez podatnika argumenty nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia. Wskazano, że podatnik korzystał z ulgi w postaci umorzenia podatku w latach 2001 i 2002. W 2003 r. nie ma stosownej podstawy prawnej - uchwały Rady Gminy i Miasta w J. P. nr XXIII/176/2000 z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie wysokości podatku od nieruchomości, obowiązującej w 2001 r., która przewidywała zwolnienia od podatku. W ocenie organu I instancji, z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż podatnik w ramach prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał wraz z małżonką dochody pozwalające na funkcjonowanie firmy i zapłatę podatku.

W odwołaniu skarżący podniósł, że rozpoczynając działalność gospodarczą w J. P. był przekonany, że będzie korzystał ze zwolnienia od podatku od nieruchomości przez trzy lata, poczynając od roku 2001. Podstawą tego miało być pisemne zapewnienie Burmistrza o kontynuowaniu zwolnienia w latach 2002 i 2003. Podkreślił, że znaczną część uzyskanego dochodu przeznaczył na cele rozwojowe firmy. W jego ocenie zatrudnienie w zakładzie 71 osób i zmniejszenie bezrobocia powinno uprawniać go do wnioskowanej ulgi.

Decyzją z dnia [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek podatnika o umorzenie podatku od nieruchomości za 2003 r. powinien być rozpatrzony na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej. Właściwa ocena występowania bądź braku przesłanek umorzenia zaległości podatkowych w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 67 § 1 a Ordynacji podatkowej umarzanie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę na wniosek podatnika będącego przedsiębiorcą następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz.U. Nr 141, poz.1177 ze zm.) i przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Stosownie do art. 44 ust. 1 cyt. ustawy przedsiębiorcy ubiegający się o pomoc są zobowiązani do przedstawienia organowi udzielającemu pomocy informacji o udzielonej im pomocy w okresie 3 kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku, niezależnie od jej wartości, podając w szczególności informacje dotyczące wartości otrzymanej pomocy, obliczonej zgodnie z art. 5 ust. 1 oraz jej formach i przeznaczeniu. Do czasu przekazania przez przedsiębiorcę tych informacji nie wszczyna się postępowania w sprawie udzielenia pomocy. W aktach sprawy brak jest stosownej informacji w tym zakresie. Nie zostały też zebrane dowody potwierdzające aktualną sytuację finansową podatnika w szczególności dot. wysokości dochodów i wydatków oraz majątku jaki posiada.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego decyzją z dnia [...], [...] organ I instancji ponownie odmówił B. S. umorzenia podatku od nieruchomości za 2003 r.

W uzasadnieniu podkreślono, że podatnik korzystał z ulgi w postaci umorzenia podatku w latach 2001 i 2002 na łączną kwotę [...]. W 2003 r. nie ma stosownej podstawy prawnej - uchwały Rady Gminy i Miasta, która obowiązywała w 2001 r., przewidującej zwolnienie od podatku.

Ustalono, że skarżący korzystał z pomocy publicznej udzielonej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców i przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Wartość pomocy wyniosła [...].

Dochód firmy w 2003 r. wyniósł [...]. Dochód osiągnięty przez podatnika łącznie z małżonką wyniósł w 2002 r. – [...], a za rok 2003 – [...]. W ocenie organu I instancji, z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż podatnik w ramach prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał wraz z małżonką dochody pozwalające na funkcjonowanie firmy i zapłatę podatku. Zapłata podatku w kwocie [...] nie powoduje zagrożenia w funkcjonowaniu firmy.

Na powyższą decyzję skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że na podstawie uchwały nr XXIII/176/2000 Rady Gminy i Miasta w J. P. z dnia 20 grudnia 2000 r. osoby fizyczne i prawne, które spełniły wymagania określone w § 3 uchwały, zostały zwolnione z podatku od nieruchomości w 2001 r. Ponadto Zarząd Gminy i Miasta w piśmie z dnia [...], przyrzekł o udzieleniu zwolnienia w latach 2002 i 2003. W ocenie podatnika takie zwolnienie przysługuje mu za rok 2003.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej wydawana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego, co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć ową zaległość. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakim są użyte w treści przepisu zwroty "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Odwołano się w tym zakresie do poglądów wyrażanych przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zdaniem organu odwoławczego twierdzenia podatnika, że ulga przysługuje mu w związku z regulacjami jakie obowiązywały na terenie Gminy i Miasta J. P. oraz przyrzeczeniem złożonym przez Zarząd Gminy i Miasta J. P. należało uznać za pozbawione podstaw prawnych.

Uchwała nr XXIII/176/2000 Rady Gminy i Miasta w J. P. z dnia 20 grudnia 2000r. obowiązywała do 1 stycznia 2002r. Została ona uchylona przez uchwałę RGiM nr XXXI/231/2001 z dnia 15 listopada 2001 r. Ta ostatnia uchwała nie przewidywała tego rodzaju zwolnień. Podstawy takiej nie może również stanowić pismo Zarządu Gminy i Miasta w J. P. z dnia [...] znak [...], potwierdzające tylko chęć udzielenia zwolnienia w podatku od nieruchomości i informujące o działaniach podjętych w tym zakresie przez Zarząd.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji dokonał właściwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w aspekcie zaistnienia przesłanek określonych w art. 67 Ordynacji podatkowej. Łączny dochód małżonków, jak wynika ze złożonego zeznania, wyniósł w 2003 r. [...]. Kwota spłaconych kredytów wyniosła w 2003 r. [...]. Podatnik wskazał, że niezapłacone przez kontrahentów należności wyniosły [...]. Średniomiesięczny dochód w 2003 r. wyniósł [...]. Podatnik jest właścicielem środków trwałych: autobusu Mercedes (wartość nabycia [...]), samochód Citroen J. (wartość nabycia [...]), autobus A. (wartość nabycia [...]), budynku mieszkalnego w G., kamienicy w W., zakładu produkcyjnego w J. P.

Posiadany majątek jest – zdaniem organu odwoławczego -wystarczający, aby zapłacić zaległy podatek od nieruchomości.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

W skardze podniesiono te same zarzuty, które były podnoszone poprzednio. Zdaniem skarżącego organ II instancji nie odniósł się należycie do kwestii uprawnień skarżącego, wynikających z § 3 uchwały nr XXIII/176/2000 Rady Gminy i Miasta w J. P. z dnia 20 grudnia 2000 r., na podstawie którego osoby fizyczne i prawne, spełniające wymagania określone w tym paragrafie, zostały zwolnione od podatku od nieruchomości w 2001 r. Wskazuje, że Zarząd Gminy i Miasta w piśmie z dnia [...], przyrzekł o udzieleniu zwolnienia w latach 2002 i 2003. W ocenie podatnika takie zwolnienie powinno przysługiwać mu za rok 2003. Powołuje się przy tym na zasadę zaufania i orzecznictwo NSA tej kwestii dotyczące.

Ponadto skarżący zarzucił, iż nie otrzymał decyzji wymiarowej, a także podniósł, że skład orzekającego Kolegium był nieprawidłowy, bowiem zasiadała w nim osoba, którą łączą z Burmistrzem Gminy i Miasta J. P. stosunki "osobisto-towarzyskie".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wbrew stanowisku skarżącego stwierdzono, że decyzja wymiarowa została skutecznie doręczona, w siedzibie firmy skarżącego pracownikowi o nazwisku P.

W ocenie Kolegium nie było też żadnych przesłanek do wyłączenia ze składu Kolegium orzekającego J. L., gdyż nie łączą ją z Burmistrzem żadne stosunki towarzyskie oraz osobiste, które mogłyby mieć wpływ na bezstronność.

W piśmie procesowym z dnia [...], przedłożonym na rozprawie, skarżący polemizuje ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego zajętym w odpowiedzi na skargę. Podnosi te same co poprzednio argumenty. W odniesieniu do braku doręczenia decyzji wymiarowej, stwierdził, że w lutym 2003 r. osoba o nazwisku P. nie pracowała w jego zakładzie. Została zatrudniona we wrześniu 2003 r. Do odbioru korespondencji w zakładzie upoważnione są Pani B. oraz Pani L. Wszelka korespondencja jest wysyłana na adres siedziby firmy w G., ul. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującymi. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do argumentu skarżącego, że zachował uprawnienia wynikające z uchwały Rady Gminy i Miasta w J. P. nr XXIII/176/2000 z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie wysokości podatku od nieruchomości. W §3 uchwała ta zwalniała od uiszczenia podatku od nieruchomości te osoby fizyczne lub prawne, które uruchomiły na terenie gminy i miasta J. P. nowe zakłady pracy i utworzyły od podstaw powyżej 10 nowych stanowisk pracy, a zatrudniały na nich mieszkańców gminy i miasta oraz utrzymały wspomniane stanowiska co najmniej przez rok podatkowy. Z uchwały tej nie wynika, aby zwolnienia tego udzielono na jakiś dłuższy okres czasu. Zwolnienie to obowiązywało w 2001 r. Uchwała ta została uchylona przez uchwałę nr XXXI/231/2001 Rady Gminy i Miasta w J. P. z dnia 15 listopada 2001 r., która weszła wżycie z dniem 1 stycznia 2002 r.

W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości, że uchwała nr XXIII/176/2000 z dnia 20 grudnia 2000r. nie obowiązywała w 2003 r. Tym samym nie mogła ona być podstawą udzielenia skarżącemu zwolnienia od podatku od nieruchomości. Nie ma więc racji skarżący, gdy powołuję się na tę uchwałę, domagając się zwolnienia za 2003 r.

W roku 2003 r. skarżący mógł skorzystać z umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości na podstawie art.67 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (§1). W odniesieniu do podatnika będącego przedsiębiorcą umorzenie następuję zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (§1a).

Nie jest jednak możliwe stosowanie instytucji umorzenia w każdej sytuacji. Należy podkreślić, że płacenie podatków jest obowiązkiem każdego podatnika. Jest to więc obowiązek o charakterze powszechnym. Każde umorzenie zaległości podatkowych godzi w tak pojętą powszechność. Nie może zatem ono być regułą, a jedynie wyjątkiem.

Art. 67 Ordynacji podatkowej przewiduje dwie przesłanki umorzenia zaległości podatkowej: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Są to pojęcia niedookreślone, których konkretyzacja jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy.

Konsekwencją wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia jest ograniczenie jej stosowania do sytuacji niezależnych od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowanych działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu. W szczególności znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika, spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także podważenie w sposób istotny warunków egzystencji jego rodziny lub spowodowanie upadku gospodarczego, bądź też upadku prowadzonego zakładu, w wyniku spłaty lub wyegzekwowania zaległości podatkowych, mogą stanowić przesłanki umorzenia.

W świetle powyższego o istnieniu ważnego interesu decydują kryteria zobiektywizowane, które mogłyby zachwiać podstawami bytu ekonomicznego podatnika, a nie jego subiektywne przekonanie o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Odwołanie się do interesu publicznego wymaga natomiast każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, praworządność.

Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez organ odwoławczy, że decyzje w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy. Ustalenie nawet przez organ, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający zastosowanie umorzenia zaległości podatkowej, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organu do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika. Organ podatkowy, mając pozostawiony wybór takiego lub innego rozstrzygnięcia, ma jednak zawsze obowiązek wszechstronnego wytłumaczenia się w uzasadnieniu decyzji, dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 67 Ordynacji podatkowej. Kondycja finansowa skarżącego oraz posiadany przez niego majątek nie dają podstaw do stwierdzenia, że zapłata zaległości podatkowej podważy w sposób istotny warunki jego egzystencji, choć może spowodować przejściowe kłopoty finansowe.

Skarżący powołuje się na pismo z dnia [...], w którym Zarząd Gminy i Miasta potwierdził wolę zwolnienia skarżącego od podatku w 2003 r. Oświadczenie to jednak nie może być samodzielną podstawą udzielenia skarżącemu umorzenia i wyłączać rozpoznania sytuacji skarżącego w kontekście warunków umorzenia. Organ II instancji odniósł się do tego pisma, uznając, że nie może ono mieć przesadzającego znaczenia w sprawie. Sąd nie dopatrzył się w tym względzie naruszenia prawa. Umorzenie skarżącemu zaległości podatkowej tylko z tego względu, że otrzymał wspomniane oświadczenie w sposób nieuzasadniony różnicowałoby sytuacje podatników. Wielu bowiem z nich będąc w gorszej sytuacji finansowej niż skarżący jest zobowiązanych do regulowania podatku. Skarżący odwołuje się do zasady zaufania do organów państwa, należy jednak zauważyć, że Zarząd Gminy i Miasta, nie będąc organem podatkowym, nie był upoważniony do składania takich oświadczeń i oświadczenie to nie miało żadnych podstaw prawnych.

Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego, że skład Kolegium wydającego zaskarżoną decyzję był nieprawidłowy, z powodu udziału w nim Pani J. L. W oświadczeniu z dnia [...], znajdującym się w aktach administracyjnych, wyjaśniła ona, że nie łączą ją z Burmistrzem żadne stosunki towarzyskie czy osobiste, które wpływałyby na jej bezstronność. Ponadto należy stwierdzić, że Pani L. uczestniczyła w składzie Kolegium, gdy wydawano wskazaną wyżej decyzję z dnia [...], [...], uchylającą decyzję organu I instancji, i wówczas skarżący nie podnosił tego zarzutu. Zarzut ten pojawił się, gdy Kolegium utrzymało w mocy decyzję niekorzystną dla skarżącego.

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na niewyjaśnienie przez organ odwoławczy kwestii prawidłowości doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2003 r. Należy mieć na względzie, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego w dacie doręczenia. Możliwość doręczenia decyzji w miejscu prowadzenia przez adresata działalności gospodarczej do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nakłada na doręczyciela obowiązek upewnienia się, że osoba odbierająca to pismo jest do tego upoważniona. Tylko wtedy doręczenie pisma jest skuteczne i wywołuje konsekwencje procesowe.

Oznacza to, że w przypadku nieprawidłowego doręczenia wskazanej decyzji, nie weszłaby ona do obrotu prawnego. W rezultacie nie można byłoby wówczas mówić o powstaniu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości i o jej umorzeniu.

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pokwitowania doręczenia decyzji wymiarowej wynika, że została ona doręczona w dniu 28 lutego 2003 r. osobie o nazwisku P. Według organu odwoławczego osoba ta była pracownikiem w firmie skarżącego, upoważnionym do odbioru korespondencji.

W piśmie z dnia [...] skarżący podniósł, że osoba o nazwisku P. została zatrudniona we wrześniu 2003 r. Potwierdza to treść zawartej z tą osobą umowy o pracę ( k. 28 akt sądowych). W związku z tym w lutym, zdaniem podatnika, osoba ta nie mogła odebrać korespondencji. Ponadto skarżący wyjaśnił, że do odbioru korespondencji w zakładzie jest upoważniona jest Pani B. i Pani L. Na rozprawie dodał też, iż mimo nieskutecznego doręczenia decyzji wymiarowej złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, ponieważ tak postępował w poprzednich latach.

Niewyjaśnienie przez organy podatkowe okoliczności związanych z doręczeniem decyzji wymiarowej narusza art.122 i 187 Ordynacji podatkowej oraz rzutuje na kwestię umorzenia zaległości podatkowych. W ponownym postępowaniu należy ustalić w sposób nie budzący wątpliwości czy decyzja ta została skutecznie doręczona.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.