Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 944/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji w części

SENTENCJA

Dnia 12 stycznia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 89/21 w sprawie ze skargi K[...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 30 listopada 2020 r. nr S[...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1.uchyla zaskarżony wyrok oraz pkt I.2. zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O[...] na rzecz K[...] kwotę 900,00 (dziewięćset) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r., II SA/Ol 89/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę K[...]na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O[...] z dnia 30 [...] r. nr S[...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 13 lipca 2020 r. K[...] zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G[...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – W[...]. Decyzją z dnia 20 sierpnia 2020 r. nr O[...]I Burmistrz G[...] odmówił przyznania K[...] wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji podano, że podstawą negatywnego rozstrzygnięcia jest fakt posiadania przez wnioskodawczynię prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2020.111 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.". Ponadto wskazano, że nie dało się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność W[...], a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O[...] decyzją z dnia 30[...] r. nr S[...]uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przyznało K[...] świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 listopada 2020 r. na czas nieokreślony oraz odmówiło przyznania ww. świadczenia za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy dokonał wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 i wskazał na niedopuszczalność oparcia decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu, która uznana została za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Dodano, że jedyną przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego – ale tylko za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r. – był fakt uprawnienia wnioskodawczyni do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego w związku z opieką nad matką, do dnia 31 października 2020 r. Wyjaśniono, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja orzekająca o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, istnieje przeszkoda w przyznaniu wnioskowanego świadczenia. Ta negatywna przesłanka istniała w okresie od momentu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne do dnia 31 października 2020 r., tj. do momentu, w którym uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego wygasło, a wnioskodawczyni nie złożyła wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na kolejny okres zasiłkowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie K[...]wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w zakresie pkt I.2 decyzji, tj. w jakim nie przyznano wnioskowanego świadczenia począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. przez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego; art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy wykładnia tego przepisu wskazuje, że osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak uznania, że wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki do tego, aby otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2020 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodając, że skarżąca wcześniej nie złożyła wniosku o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oddalając skargę jako niezasadną, istotą sporu uznał kwestię uprawnienia skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od dnia 1 lipca 2020 r., a nie jak ustaliło Kolegium, dopiero od dnia 1 listopada 2020 r., kiedy to przestała istnieć negatywna przesłanka wyłączająca prawo do przedmiotowego świadczenia, określona w art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r.

Sąd I instancji wskazał, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., skarżącej nie mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne na okres, na który miała ona już przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Wykładnia systemowa tych przepisów jest zatem zgodna, tym bardziej, że ich brzmienie jest jednoznaczne. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na dany okres, w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie w jego miejsce świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. wprost wynika, że przyznanie prawa m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to również z powołanego w skardze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, gdzie wskazano, że "dla uniknięcia zbiegu świadczeń (dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń) możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna". Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca – w toku całego postępowania administracyjnego – nie złożyła oświadczenia, że zrezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeśli zostanie jej przyznane wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Nie można więc wymagać od organów aby domyślały się, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest jednocześnie oświadczeniem w sprawie wyboru świadczenia korzystniejszego, tym bardziej, że strona już na etapie składania wniosku działała przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd I instancji wskazał, że podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 26 września 2017 r., II OSK 1071/16 wskazujące, że organy są związane treścią żądania i niedopuszczalne jest, aby w drodze interpretacji treści żądania strony organ musiał ustalić cel wynikający z treści tego żądania.

Sąd I instancji wskazał nadto, że skarżąca w odpowiedzi na pismo Kolegium, informujące, że jedyną przeszkodą w otrzymaniu wnioskowanego świadczenia jest pobieranie specjalnego zasiłku, oświadczyła, że zakończyła pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego w październiku 2020 r. i nie składała wniosku o to świadczenie na kolejny okres. W ocenie Sądu I instancji, nie sposób w takiej sytuacji uznać, że skarżąca została pozbawiona możliwości wyboru świadczenia. Niezasadny jest zatem również zarzut naruszenia przez organy przepisów procesowych.

Zdaniem Sądu I instancji, dopóki w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyklucza sytuację, w której uprawnionemu przysługiwałoby więcej niż jedno – wybrane przez niego – świadczenie, a więc w istocie wyłącza on możność przyznania osobie uprawnionej dwóch lub większej liczby świadczeń. Z powyższego wynika, że skarżąca w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. W takiej sytuacji, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest także brak uprawnienia do otrzymywania konkurencyjnego świadczenia. Przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. stanowi, że prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa przez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Ponieważ z dniem 31 października 2020 r. zakończył się okres zasiłkowy, na który skarżąca miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką, to od tej daty nie występowały przesłanki negatywne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., I OSK 3/19 wprost stwierdził, że możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., wymaga zastrzeżenia, że korzystanie z tego prawa jest możliwe po zrzeczeniu się przez stronę wcześniej uzyskanego prawa do zasiłku dla opiekuna – zaś w przedmiotowej sprawie – prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mając na uwadze fakt, iż strona nie złożyła oświadczenia o zrzeczeniu się przysługującego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, bezpodstawne jest również stanowisko, że organ winien dokonać rozliczenia i wypłacenia różnicy pomiędzy pobieranym specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, a wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym.

Sąd I instancji podzielał także stanowisko Kolegium, iż nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu, która uznana została za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła K[...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. przez błędną wykładnię dokonaną z pominięciem prawnie uzasadnionych celów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zasad konstytucyjnych, polegającą na przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 października 2020 r. stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało błędnym uznaniem, że sam fakt przyznania i pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego ma decydujące znaczenie przy dokonywaniu oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. art. 17 ust. 5 pkt 1b w związku z art. 27 ust. 5 i art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. dokonaną z pominięciem normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., a także z pominięciem z reguł wynikających z art. 24 ust. 2 u.ś.r., co w konsekwencji doprowadziło do:

a. przyjęcia, że w sytuacji skarżącej w okresie od dnia 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r. nie nastąpił zbieg prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego implikujący prawo wyboru jednego ze świadczeń i – w ocenie Sądu I instancji – przesądziło o braku prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego,

b. błędnego wniosku, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w zaskarżonym okresie na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego,

c. braku rozważenia możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 października 2020 r. w wysokości świadczenia odpowiadającego różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością specjalnego zasiłku opiekuńczego,

d. załatwienia sprawy w sposób sprzeczny ze słusznym interesem skarżącej.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 1.2 oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Sporem w niniejszej sprawie objęta jest wyłącznie data, od której świadczenie pielęgnacyjne winno zostać przyznane wnioskodawczyni, a to z uwagi na zbieg tegoż świadczenia ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, który był skarżącej przyznany w momencie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Poruszając się zatem wyłącznie w ramach tego zagadnienia prawnego należy dostrzec, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r.), a także gdy na osobę wymagającą opieki jest ustalone m.in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.). Powyższa negatywna przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma jednak charakteru bezwzględnego, bowiem w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną (art. 27 ust. 4 u.ś.r.). Przy czym, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest zapatrywanie, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. należy rozumieć w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (vide: wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Fakt uzyskiwania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być w okolicznościach niniejszej sprawy samoistną przeszkodą do przyznania korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można zatem odmówić skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia tylko z tego powodu, że przyznano jej już wcześniej specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie to było wypłacane. Zagwarantowanie osobie uprawnionej do świadczeń wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie może polegać na oczekiwaniu ekspirowania decyzji przyznającej jedno ze zbiegających się świadczeń lub wymaganiu rezygnacji z przyznanego świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że wybrane przez stronę świadczenie rzeczywiście zostanie jej przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia, jeszcze przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego przez nią, stawia ją bowiem w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń, w miejsce aktualnie otrzymywanego. Konieczność unikania tego rodzaju stanu niepewności co do rzeczywistych uprawnień strony (braku pewności prawa), nakazuje zaniechać czynienia ze strony organów administracji przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia wybranego (korzystniejszego), a przeciwnie, organy winny przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać. W tym zakresie organy winny zastosować adekwatne do okoliczności sprawy rozwiązania proceduralne, które będą gwarantowały stronie urzeczywistnienie przewidzianego w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawa wyboru świadczenia (vide: wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r.; I OSK 1175/18; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19; wyrok NSA z dnia 15 września 2020 r., I OSK 2199/19; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2021 r., I OSK 2122/20; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., I OSK 2508/20, wyrok NSA z dnia 4 maja 2021 r., I OSK 304/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Organy administracji badając treść żądania strony nie mogą w takiej sytuacji poprzestawać na samej treści wniosku o przyznanie świadczenia, choć już z samego faktu złożenia wniosku o przyznanie jednego ze świadczeń wskazanych w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r., w sytuacji opisanej w nim kolizji z innym realizowanym już uprawnieniem, może dostatecznie jasno wynikać uzewnętrznienie woli strony, zarówno w zakresie dokonania wyboru jednego spośród zbiegających się świadczeń, jak i w zakresie rezygnacji z wcześniej przyznanego świadczenia, to jednak w razie istnienia wątpliwości w tej kwestii, powinnością organu jest wyjaśnienie rzeczywistej treści żądania strony (art. 7 i art. 63 § 2 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r.). W takiej sytuacji obowiązki organu mają swe źródło także w zasadzie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego, a nadto w czuwaniu aby strona z powodu nieznajomości prawa nie poniosła szkody (art. 9 k.p.a.). Na organie spoczywał także obowiązek wskazania stronie przesłanek od niej zależnych, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r.). Okoliczność, iż wniosek w przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na kształt obowiązków organów w powyższym zakresie. Należyte wypełnienie przez organy powyższych obowiązków czyni zadość zasadzie procedowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). W okolicznościach badanej sprawy powyższe obowiązki organów administracji zostały natomiast zupełnie pominięte i przemilczane w ocenie działań administracji dokonanej przez Sąd I instancji. W toku dotychczasowego postępowania prezentowano formalne podejście do treści wniosku strony, oczekując w istocie uchylenia w odrębnym postępowaniu decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, co ostatecznie doprowadziło do ekspirowania decyzji przyznającej ów zasiłek i usunięcia w ten sposób przeszkody do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe działania nie mają jednak nic wspólnego z realizacją prawa wyboru świadczenia przez osobę uprawnioną, a w istocie zaprzeczają istnieniu takiego prawa.

Trafnie w tym kontekście skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w skardze, a ostatecznie także w skardze kasacyjnej powoływała się na ugruntowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż organy administracji nie powinny czynić stronie jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinny przedsięwziąć takie czynności i zastosować takie rozwiązania prawne, aby strona mogła z prawa do wyboru świadczenia skorzystać (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., I OSK 1175/18; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zasadne są zatem zarzuty kasacyjne naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1b w związku z art. 27 ust. 5 i art. 24 ust. 2 u.ś.r., skoro błędna wykładnia owych przepisów zaprezentowana w dotychczasowym postępowaniu, sankcjonując wady przeprowadzonego postępowania, uniemożliwiła stronie skorzystanie z prawa wyboru korzystniejszego świadczenia, poczynając od miesiąca, w którym wpłynął wniosek strony z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wadliwość działań podjętych przez organ I instancji, a w konsekwencji także decyzji tegoż organu, stała się przyczyną dalszego pobierania przez skarżącą świadczenia z tytułu specjalnego zasiłku opiekuńczego aż do momentu ekspirowania decyzji przyznającej to świadczenie. Konsekwencjami powyższych wadliwości w stosowaniu prawa nie można obarczać strony postępowania, uniemożliwiając jej uzyskanie świadczenia, które byłoby jej należne gdyby organ załatwił sprawę administracyjną w sposób odpowiadający treści art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a.

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji w zakresie zaskarżonym skargą (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, który uchylił już decyzję organu I instancji w całości, winien rozpoznać sprawę w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r., uwzględniając zaprezentowaną powyżej wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1b w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. i skutki błędnego zastosowania w sprawie art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. Wobec konieczności uchylenia skutków powyższych naruszeń prawa, obowiązkiem organu winno pozostawać znalezienie takiego rozwiązania procesowego, które będzie gwarantować skarżącej realizację prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od momentu złożenia wniosku o jego przyznanie. Nie pretendując do wskazania najlepszego rozwiązania zaistniałej sytuacji spośród kilku nasuwających się, organ odwoławczy, pozostając właściwy w sprawie obejmującej także wzruszenie decyzji będącej przeszkodą do przyznania wybranego świadczenia, winien rozważyć możliwość jednoczesnego uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy za okres od 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r. i przyznania za ten okres świadczenia pielęgnacyjnego (art. 155 k.p.a.). Wypłata tak przyznanego świadczenia winna z kolei uwzględniać techniczną kompensację świadczeń już wypłaconych za ten okres z tytułu specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.