Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1550/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.183 § 1,185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.169 ust.2 w zw. z art.2 Konstytucji RP
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 1323/09 w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Rektora Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia (...) października 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Rektora Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na rzecz B. B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 1323/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecie oddalił skargę B. B. na decyzję Rektora Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia (...) października 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia 1 września 2009 r. numer (...)Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie działając na podstawie art.169 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 ze zm.), § 2 ust. 2 i 3 załącznika do Uchwały Nr 72/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 28 maja 2008 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na Wydziale Lekarskim i Wydziale Lekarsko-Stomatologicznym w roku akademickim 2009/2010, Uchwały Nr 6/2009 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 4 lutego 2009 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr 72/2008 i Uchwały Nr 73/2008 z dnia 28 maja 2008 r. dotyczących ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 oraz Uchwały Nr 79/2009 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 27 maja 2009 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr 72/2008 i Uchwały Nr 73/2008 z dnia 28 maja 2008 r. dotyczących ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010, w związku z § 2 załącznika do Uchwały Nr 61/2009 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2009 r. w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na Wydział Lekarski i Lekarsko-Stomatologiczny na rok akademicki 2009/2010 oraz Uchwały Nr 82/09 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 27 maja 2009 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr 61/2009 z dnia 22 kwietnia 2009 r. dotyczącej ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na Wydział Lekarski i Wydział Lekarsko -Stomatologiczny na rok akademicki 2009/2010 oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie limitów przyjęć na studia medyczne z dnia 2 lipca 2009 r. (Dz.U Nr 109, poz. 914.) odmówiła przyjęcia B. B. na I rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że B. B. , w toku postępowania rekrutacyjnego na I rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010, uzyskał 217 pkt.

Zgodnie z § 2 ust. 2 i 3 załącznika do Uchwały Nr 72/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie oraz § 2 załącznika do Uchwały Nr 61/2009 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na studia zostaną przyjęci kandydaci, którzy w toku postępowania rekrutacyjnego uzyskali najwyższą liczbę punktów, do wyczerpania limitu przyjęć, który wynosił: 180 miejsc.

Minimalna liczba punktów stanowiąca podstawę do podjęcia decyzji o przyjęciu na I rok jednolitych studiów stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 wynosiła 233 pkt.

Mając na uwadze powyższe, organ I instancji stwierdził, że B. B. nie uzyskał minimalnej, wymaganej liczby punktów uprawniającej do przyjęcia na studia, a zatem nie może być przyjęty na I rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale Lekarskim - kierunek lekarski w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. B. podniósł, że w trakcie postępowania rekrutacyjnego na rok akademicki 2009/2010 doszło do zmiany zasad naliczania punktów z jednego z przedmiotów wchodzących w skład postępowania kwalifikacyjnego (fizyka poziom rozszerzony), co jest niezgodne z prawem. Odwołujący się wyjaśnił, że w dniu 18 maja 2009 r. anulowano przyjęty wcześniej przelicznik 1,5 dla matury z fizyki na poziomie rozszerzonym. Nastąpiło to w trakcie trwania, w całym kraju, maturalnej sesji egzaminacyjnej w terminach ustalonych przez MEN w sierpniu 2008 r. w związku z powyższą zmianą całoroczna jego praca włożona w przygotowanie się do matury z fizyki na poziomie rozszerzonym okazała się bezcelowa. Ponadto dodał, że otrzymał łącznie 82% z biologii, 82% z chemii oraz 53% z fizyki na poziomie rozszerzonym. Stosując przelicznik 1,5 dla fizyki dawało to łącznie 243,5 pkt, a uzyskał 217 pkt., co skutkowało odległym miejscem na liście rankingowej. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2009 r. uzyskał informację, że minimalna liczba punktów gwarantująca przyjęcie na kierunek lekarski wynosi 223 na dzień 26 sierpnia 2009 r. W związku z tym, do wymaganego progu zabrakło mu 6 punktów. Zdaniem strony, zmiany zasad w postępowaniu rekrutacyjnym dokonane przez władze PAM po zamknięciu możliwości dokonania zmian w wyborze przedmiotu i stopnia jego trudności przez maturzystów, są rażącym naruszeniem przepisów postępowania rekrutacyjnego.

Rektor Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, po rozpoznaniu odwołania kandydata B. B., decyzją z dnia (...) października 2009 r. numer (...) utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia (...) września 2009 r. W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy oraz argumentację odwołującego się i stwierdził, że odwołanie B. B. nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do kwestii podjęcia przez kandydata decyzji o przystąpieniu do egzaminu maturalnego z fizyki na poziomie rozszerzonym w oparciu o uchwały rekrutacyjne podwyższające przelicznik, organ odwoławczy stwierdził, że kandydat nie mógł kierować się zapisami uchwał rekrutacyjnych podejmując swoją decyzję. Informacja dotycząca Uchwały Nr 6/2009 została podana do publicznej wiadomości (zamieszczona na stronie internetowej Uczelni) dnia 11 lutego 2009 r. Tak więc kandydat uzyskał potencjalną możliwość uzyskania informacji o zastosowaniu podwyższonego przelicznika, po upływie ostatecznego terminu składania deklaracji, co do poziomu matury, który upływał 7 lutego 2009 r. Nieuzasadnione jest zatem stwierdzenie, że kandydat wybrał egzamin z fizyki na poziomie rozszerzonym, kierując się zapisami uchwał rekrutacyjnych podwyższających przelicznik. Jak też nieuzasadnione jest twierdzenie kandydata, że wycofanie się Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z przelicznika podwyższającego punktację skutkowało, iż w istocie nie dostał się studia.

Ponadto, organ II instancji wyjaśnił, że wycofanie się Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z zastosowania przelicznika podwyższającego punktację w przypadku gdy kandydat legitymował się maturą z fizyki na poziomie rozszerzonym według wzoru 1 pkt = 1,5 pkt, spowodowane było pismem Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Zdrowia z dnia 13 maja 2009 r., z którego wnikało, że Uchwała Nr 6/2009 została podjęta z naruszeniem prawa, dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności przez Ministra Zdrowia. W tej sytuacji Senat Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie podjął uchwały skutkujące uchyleniem zapisów dotyczących przelicznika.

B. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję z dnia (...) października 2009 r. domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej PAM w Szczecinie i zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Rektor Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie wniósł o jej oddalenie.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest ostateczna decyzja Rektora Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia (...) października 2009r. Nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie Nr (...), odmawiającą przyjęcia skarżącego na pierwszy rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w roku akademickim 2009/2010. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, podstawę prawną jej wydania stanowiły przede wszystkim postanowienia Uchwały Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej z dnia 28 maja 2008r. Nr 72/2008 w sprawie zasad i trybu przyjmowania kandydatów na Studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na Wydziale Lekarskim i Wydziale Lekarsko-Stomatologicznym w roku akademickim 2009/2010.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji z uwagi na treść odwołania, gdzie wprost domagał się zastosowania postanowień Uchwał Senatu z dnia 4 lutego 2009r. Nr 6/2009 i z dnia 22 kwietnia 2009r. Nr 61/2009, a także w świetle argumentacji skargi, przyjąć należało, że w istocie zarzuca naruszenie prawa polegające na niezastosowaniu tych uchwał Senatu. Niesporne jest w sprawie, że Senat PAM w dniu 4 lutego 2009r. podjął uchwałę Nr 6/2009 w sprawie zmiany Uchwały Nr 72/2008 i Uchwały Nr 73/2008 z dnia 28 maja 2008r. dotyczących ustalania zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 i uchwałę Nr 61/2009 z dnia 22 kwietnia 2009 w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na wydział Lekarski i Wydział Lekarsko-Stomatologiczny na rok akademicki 2009/2010. Uchwały Senatu PAM Nr 6/2009 i 61/2009 przewidywały korzystniejszy dla strony przelicznik wyniku egzaminu z fizyki na poziomie rozszerzonym.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że powyższe Uchwały w dniu podejmowania decyzji o rekrutacji na I rok studiów magisterskich stacjonarnych w Wydziale Lekarskim na kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 nie obowiązywały. Zapisy te uległy bowiem uchyleniu przez kolejne Uchwały Senatu PAM i tak mocą § 1 ust. 3 Uchwały z dnia 27 maja 2009r. Nr 79/2009 w sprawie zmiany Uchwały Nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009r. uchylono § 1 ust.1 pkt 5 Uchwały Nr 6/2009, który stanowił, że "W przypadku, gdy do ubiegania się o przyjęcie na określony kierunek studiów w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie kandydat zobowiązany jest wykazać się zdaniem "nowej matury" z określonego przedmiotu na poziomie podstawowym, a kandydat legitymuje się z tego przedmiotu "nową maturą" na poziomie rozszerzonym, wówczas dla tego przedmiotu zostanie zastosowany odpowiedni przelicznik podwyższający punktację". Wyeliminowanie tego zapisu uchwały nastąpiło z dniem 27 maja 2009r.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w tych okolicznościach, za trafne należało uznać stanowisko Rektora PAM w Szczecinie, który wydając zaskarżoną decyzję oparł się na postanowieniach Uchwały Senatu PAM w Szczecinie z dnia 28 maja 2008r. Nr 72/2008 w sprawie ustalania zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na Wydziale Lekarskim i Wydziale Lekarsko-Stomatologicznym w roku akademickim 2009/2010. Zgodnie bowiem z generalną zasadą postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej orzekają według ustalonego stanu faktycznego na dzień wydania decyzji i według stanu prawnego obowiązującego w tym dniu, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w prawie, a wynikających np. z przepisów przejściowych i przy jednoczesnym braku przesłanek przemawiających za zastosowaniem przepisów uchylonych.

W ocenie Sądu pierwszej instancji nie zasługuje na aprobatę działanie Senatu PAM w Szczecinie, który po dniu 31 maja 2008r. dokonywał zmian zasad rekrutacji na studia na rok akademicki 2009/2010. Niewątpliwie takie działanie Senatu było niezgodne z zasadą wynikającą z art. 169 § 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zawarte w art. 169 § 2 tej ustawy zobowiązanie Senatu uczelni do ustalenia warunków i trybu rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach i "podanie go do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy", stanowić ma gwarancję dla osób ubiegających się o przyjęcie na studia, że ustalone warunki i zasady nie ulegną zmianie, dając im możliwość poczynienia określonych działań np.: wyboru kierunku studiów, wyboru przedmiotów zdawanych na maturze i ich zakresu (podstawowego czy rozszerzonego). Strony podejmując określone działania w tym zakresie chronione są, na mocy art. 169 § 2 tej ustawy, przed nagłymi zmianami warunków i trybu rekrutacji. W sytuacji, gdyby Senat PAM w Szczecinie nie uchylił Uchwał Nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009r. i Nr 61 z dnia 22 kwietnia 2009r. i zastosował przy rekrutacji zasady wprowadzone po dniu 31 maja 2008r., wówczas niewątpliwie zostałby naruszony przepis art. 169 § 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

W rozpoznawanej sprawie, organ wydając zaskarżoną decyzję oparł się o zasady wynikające z Uchwały z dnia 28 maja 2008r., Nr 72/2008, zatem zdaniem Sądu pierwszej instancji zarzut nieuwzględnienia uchwał Nr 6/2009 i 61/2009 jest chybiony.

Sąd pierwszej instancji wskazał również, że przyjęte w uchwałach Nr 6/2009 i 61/2009 zasady rekrutacji nie gwarantowały skarżącemu przyjęcia na studia. Skarżący nie mógł bowiem przewidzieć, z jakimi wynikami z poszczególnych przedmiotów zgłoszą się inni kandydaci. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie mają znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji dalsze argumenty opisane w pkt 2 uzasadnienia skargi. Wprawdzie nieprawidłowe jest podawanie rozbieżnych danych dotyczących minimalnej liczby punktów gwarantujących przejęcie na Studia, jak i nieterminowe udzielanie odpowiedzi. Nie mniej jednak pozostaje to bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, ta bowiem została wydana na podstawie obowiązujących w jej dacie przepisów prawa. Ponadto, zgodnie z art. 169 ust. 9 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - wyniki postępowania rekrutacyjnego są jawne, co czyni bezzasadnym zarzut rażącego naruszenia danych osobowych skarżącego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył B. B. zarzucając mu:

naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 169 ust. 2 i ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż wyeliminowanie zapisu uchwały nr 6/2009 Senatu PAM z dniem 27 maja 2009 roku, stanowi działanie zgodne z treścią w/w przepisów prawa materialnego, a tym samym uznanie, iż zmiana zasad rekrutacji na studia na rok 2009/2010 w jej toku, zgodna jest z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 P.p.s.a.

- art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy na skutek działań Senatu PAM polegających na wprowadzeniu w toku postępowania rekrutacyjnego zapisów zmieniających zasady rekrutacji wynikające z uchwały Senatu PAM z dnia 28 maja 2008 roku nr 72/2008, a wynikające z uchwał Senatu PAM z dnia 4 lutego 2009 roku nr 6/2009 i z dnia 22 kwietnia 2009 roku nr 61/2009 - doszło do naruszenia praw nabytych po stronie skarżącego, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt. 1 P.p.s.a

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie przez Sąd pierwszej instancji skargi w sytuacji, gdy decyzja Rektora Pomorskiej Akademii Medycznej Szczecinie została wydana z naruszeniem art. 169 ust. 2 i ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na naruszeniu przepisów art. 6, 7 i 8 K.p.a. - nie uwzględnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, nieuwzględnieniu słusznego interesu obywatela i działanie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż w odniesieniu do uchwały 6/2009 i 61/2009 roku nie została stwierdzona nieważność przez Ministra Zdrowia. Pismo Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Zdrowia z dnia 13 maja 2009 roku, na które powoływał się organ w kontekście nie wydania finalnej decyzji, pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie, a stanowi jedynie uzasadnienie pobudek, jakimi kierował się Senat PAM, zmieniając zasady naboru w toku postępowania rekrutacyjnego.

Procedura rekrutacyjna, ustalona przez Senat PAM w Szczecinie, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną dokonana została przez Sąd pierwszej instancji w sposób wybiórczy, bez uwzględnienia podstawowych zasad K.p.a. i zasad konstytucyjnych. Sąd ten poprzestał na analizie stanu prawnego na dzień 31 maja 2008 roku, pomijając zupełnie pobudki, jakimi kierował się skarżący dokonując wyboru stopnia trudności matury z fizyki, terminu, w jakim deklaracje dotyczącą tego stopnia trudności musiał złożyć (do 7 lutego 2009 roku) i bez uwzględnienia konsekwencji, jakie działania organów PAM miały dla jego dalszego kształcenia.

Kasator wskazał, iż dokonując wyborów związanych z procedurą maturalną, działał w zaufaniu do działalności organów uczelni, licząc, iż organy te kierują się zasadą pogłębiania zaufania i stałością decyzji. W jego ocenie nie można wymagać by analizował działalność organów uczelni pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Działanie natomiast niezgodne z tymi przepisami, winno obciążać organy PAM w Szczecinie, nie zaś uczestników procedury rekrutacyjnej działających w zaufaniu do ich praworządności. Skarżący niewątpliwie podejmował decyzję o zdawaniu egzaminu maturalnego z fizyki na poziomie rozszerzonym, w lutym 2009 roku, mając w szczególności na względzie zasady naboru na PAM w Szczecinie i uwzględniwszy korzystny przelicznik punktów z tego przedmiotu. Bezspornie, stopień trudności egzaminu maturalnego z rozszerzonej fizyki jest zdecydowanie wyższy od poziomu podstawowego. W istocie nie mógł mieć pewności, iż sama decyzja o zdawaniu egzaminu na poziomie rozszerzonym umożliwi mu przyjęcie na PAM w Szczecinie, jednak ta decyzja znacznie podwyższała jego szansę. Oczekiwania i decyzje poprzedzające wzięcie udziału w procedurze rekrutacyjnej były usprawiedliwione treścią uchwały senatu PAM w Szczecinie nr 6/2009.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych, tj. na naruszeniu przepisów prawa materialnego w postaci art. 169 ust. 2 i 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i art. 2 Konstytucji oraz art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 P.p.s.a.

Stan faktyczny niniejszej sprawy należy uznać za bezsporny, zatem przystępując w pierwszej kolejności do rozpoznania zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należało podzielić argumentację skarżącego kasacyjnie, iż przez Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 151 P.p.s.a., bowiem niezasadnie oddalił skargę w sytuacji naruszenia przez Rektora Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie art. 2 Konstytucji RP.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji była ostateczna decyzja Rektora Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia (...) października 2009 r. nr (...) odmawiająca przyjęcia skarżącego na studia na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010. Jak wynika z treści tej decyzji przyczyną odmowy przyjęcia kandydata na studia było uzyskanie przez skarżącego niewystarczającej ilości punktów niezbędnych do zakwalifikowania na studia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że postępowanie kwalifikacyjne na pierwszy rok studiów stacjonarnych w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 prowadzone było na podstawie uchwał Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie:

1. z dnia 28 maja 2008r. Nr 72/2008 i 73/2008 w sprawie ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na Studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na Wydziale Lekarskim i Wydziale Lekarsko-Stomatologicznym w roku akademickim 2009/2010 oraz

2. z dnia 4 lutego 2009 r. Nr 6/2009 w sprawie zmiany powołanej Uchwały Nr 72/2008 oraz 73/2008

3. z dnia 22 kwietnia 2009 Nr 61/2009 w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na wydział Lekarski i Wydział Lekarsko-Stomatologiczny na rok akademicki 2009/2010.

4. z dnia 27 maja 2009 r. Nr 79/2009 w sprawie zmiany Uchwały Nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r.

Zgodnie z treścią art. 169 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Senat uczelni jest zobligowany do ustalenia i podania do wiadomości publicznej uchwały ustalającej warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, jednocześnie przesyłając ją ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego. Ponadto Senat uczelni ustala w wyżej określonym trybie, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy bezspornym jest, że organ naruszył obowiązujące zasady rekrutacji na rok akademicki 2009/2010, które sam ustalił w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i które zostały podane do publicznej wiadomości w ustalonym terminie, bowiem po dniu 31 maja 2008 r. dokonał zmiany zasad rekrutacji na rok akademicki 2009/2010.

Rację ma Sąd pierwszej instancji, iż w sytuacji gdyby Senat Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie nie odstąpił od zmian, które miały obowiązywać przy przyjmowaniu kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 i zastosował regulacje wprowadzone po dniu 31 maja 2008 r., wówczas uprawnione byłoby postawienie mu zarzutu naruszenia art. 169 § 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co skutkowałoby stwierdzeniem nieważności uchwał podjętych po tym terminie. Należy mieć jednak na uwadze, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej, uchwały podjęte po dniu 31 maja 2008 r. (tj. z dnia 4 lutego 2009 r. Nr 6/2009 oraz z dnia 22 kwietnia 2009 Nr 61/2009) nie obowiązywały, zatem nieuprawnione jest stawianie Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 169 §2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w tym zakresie.

Jednakże zmiana zasad rekrutacji na studia dokonana w dniu 27 maja 2009 r. postawiła skarżącego w sytuacji, w której nie mógł już legitymować się oceną z przedmiotu zdanego w ramach "nowej matury" aby uzyskać przelicznik podwyższający punktację. Uchwalony w tym trybie retrospektywny zapis uchwały w istocie pozbawiał skarżącego wcześniej nabytego prawa, nie dając zarazem żadnej możliwości odstąpienia od jego stosowania wobec osób, które tak jak on dokonały wyboru przedmiotu maturalnego na poziomie rozszerzonym w celu uzyskania większej ilości punktów niezbędnych do przyjęcia na określony kierunek.

Jedną z zasad Konstytucji RP jest zasada praw nabytych, na którą w skardze kasacyjnej powołał się skarżący. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zwracał uwagę w swoim orzecznictwie, iż na treść zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji, składa się szereg zasad, które nie zostały wprawdzie ujęte expressis verbis w tekście Konstytucji RP, ale które wynikają z istoty i z aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Do zasad tych należy w szczególności zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Z zasady tej - zgodnie z orzecznictwem TK - wynika szereg dalszych zasad szczegółowych, w tym: m.in. zasada ochrony (poszanowania) praw niewadliwie nabytych. U podstaw ochrony praw nabytych znajduje się dążenie do zapewnienia jednostce bezpieczeństwa prawnego i umożliwienia jej planowania przyszłych działań. Pewność prawa, ma więc zapewnić jednostce bezpieczeństwo prawne, umożliwiające jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o możliwie pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą za sobą pociągać. Jednostka powinna móc przewidywać konsekwencje poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak również oczekiwać iż prawodawca nie zmieni ich nagle i w sposób arbitralny (m.in. wyroki TK z 4 stycznia 2000 r. K. 18/99 i z dnia 25 kwietnia 2001 r. K 13/01).

Z przytoczonego powyżej orzecznictwa Trybunału w sposób bezsporny wynika, iż aby skutecznie postawić zarzut naruszenia zasady ochrony praw nabytych należy przede wszystkim wykazać, iż zmiana regulacji prawnych znosi lub ogranicza dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe. W niniejszej sprawie prawo to zostało przez skarżącego nabyte w drodze skonkretyzowanego zapisu §1 ust. 1 pkt. 5 uchwały Senatu PAM Nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r. przyznającego przelicznik podwyższający punktację za zdanie matury na poziomie rozszerzonym. Nie można uznać, że powyższy zapis gwarantował skarżącemu uzyskanie pozytywnego wyniku postępowania rekrutacyjnego, uzależnionego w jego przypadku od wyników uzyskanych przez pozostałych zdających, lecz przyznawał jedynie prawo do obliczania punktacji za zdawany na maturze egzamin z fizyki w podwyższonym zakresie.

Ponadto należy mieć na uwadze, iż skarżący do dnia 7 lutego 2009 r. miał możliwość dokonania wyboru przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym. Prowadzi to do wniosku, że w dniu podjęcia przez skarżącego decyzji o zdawaniu egzaminu z fizyki na poziomie rozszerzonym, uchwała Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej z dnia 4 lutego 2009 r., przyznająca podwyższony przelicznik punktacji za ten przedmiot już obowiązywała. Zatem za bezcelowe należy uznać rozważania czy skarżący miał świadomość obowiązywania powyższej uchwały przy wyborze przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym, ponieważ istotnym jest, że uchwała ta przyznawała skarżącemu określone prawo podmiotowe, którego został następnie pozbawiony.

Omawiana zasada ochrony praw nabytych znajduje więc w pełni zastosowanie do uchwał organów szkół wyższych. Uczelnia stanowiąca zasady i tryb przyjmowania kandydatów na studia nie może regulować tych zasad w taki sposób, aby student, który spełnił warunki przyjęcia – a w szczególności uzyskał wymaganą uchwałą punktację nie mógł uzyskać pozytywnego wyniku postępowania rekrutacyjnego z powodu nie dających się przewidzieć przeszkód występujących po stronie uczelni.

Za zasadny w tej sytuacji należało uznać postawiony Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji w zw. z art. 145 §1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 151 P.p.s.a. Dlatego też rozpoznając sprawę ponownie Sąd pierwszej instancji mając na uwadze powyższe wskazania dokona ponownej analizy akt sprawy z uwzględnieniem przedstawionej argumentacji.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.