Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 980/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 3 ust. 3F art. 90 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w E. na uchwałę Rady Miasta Rybnika z dnia 30 listopada 2011 r. nr 208/XVI/2011 w przedmiocie budżetu jednostek samorządu terytorialnego 1) stwierdza nieważność § 8 ust. 2, § 9 ust. 2 pkt 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 2, 4, 7, 8, 9, 10, § 12 ust. 2 i 3, § 13 ust. 8 zaskarżonej uchwały; 2) w pozostałym zakresie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rada Miasta Rybnika Uchwałą Nr 449/XXXII/2013 z dnia 27 lutego 2013 r. uchwaliła ogłoszenie jednolitego tekstu Uchwały Nr 208/XVI/2011 Rady Miasta Rybnika z dnia 30 listopada 2011 r. (dalej zwana Uchwałą) w sprawie: ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu miasta dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, dla niepublicznych przedszkoli, placówek niepublicznych oraz dla szkół, przedszkoli i placówek publicznych nie będących jednostkami budżetowymi, prowadzonych przez osoby prawne bądź fizyczne oraz zasad kontroli prawidłowości wykorzystania udzielonej dotacji (t. j. Dz. Urz. Woj. Śląs. z 2013 r. poz. 2779, dalej zwana Uchwałą).

Powołując się na art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) A Sp. z o.o. w E. (dalej określane jako spółka) pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. wezwało Radę Miasta Rybnika do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie wskazanych w piśmie w punktach od 1 do 15 zapisów: § 8 ust. 2, § 9 ust. 2 pkt. 3, § 9 ust. 2 pkt. 4, § 9 ust. 4, § 10 ust. 2, § 10 ust. 4, § 10 ust. 7, § 10 ust. 8, § 10 ust. 9, § 10 ust. 10, § 12 ust. 2, § 12 ust. 3, § 13 ust. 3, § 13 ust. 7, § 13 ust. 8 ww. Uchwały Nr 208/XVI/2011 z dnia 30 listopada 2011 r. W obszernym i w przeważającej części powielonym w skardze uzasadnieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa spółka, odwołując się zarówno do zapisów ustawowych, jak i licznych wyroków sądów administracyjnych, a także uchwał Regionalnych Izb Obrachunkowych oraz stanowiska doktryny, zarzuciła wyliczonym powyżej zapisom Uchwały naruszenie art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 90 ust. 3, art. 90 ust. 3f, art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej u.s.o.)

Odpowiadając na wezwanie z dnia 18 kwietnia 2013 r. Przewodniczący Rady Miasta Rybnika przy piśmie z dnia 23 maja 2013 r. poinformował spółkę, że w przedmiotowej sprawie zwrócił się do Prezydenta Miasta Rybnika, który wskazał, że na planowaną na dzień 26 czerwca 2013 r. sesję Rady Miejskiej zostanie wniesiony projekt zmian do przedmiotowej Uchwały w zakresie zastrzeżeń dotyczących naruszenia § 12 ust. 2, § 12 ust. 3 oraz § 13 ust. 3. Ponadto Przewodniczący Rady Miasta odwołał się do zapisów art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i wskazał m. in., że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – jest w istocie wnioskiem o załatwienie sprawy – bezskuteczne jest wtedy gdy organ odmówi usunięcia naruszenia albo nie udzieli odpowiedzi w terminie przewidzianym na załatwienie sprawy oraz że po bezskutecznym upływie 30 dniowego terminu oznacza bezskuteczność wezwania i otwiera drogę do złożenia skargi.

Uchwałą Nr 531/XXXVI/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. Rada Miasta Rybnika uchwaliła następujące zmiany w przedmiotowej Uchwale Nr 208/XVI/2011 z dnia 30 listopada 2011 r. W § 12 uchylono ust. 2 i ust. 3, a § 13 ust. 3 otrzymał brzmienie: "3. Kontroli podlega: 1) zgodność ze stanem faktycznych danych podawanych przez osobę prowadzącą kontrolowane przedszkole, szkołę lub placówkę z danymi przekazywanymi organowi dotującemu zgodnie z §§ 10 i 11 uchwały, 2) prawidłowość wykorzystywania dotacji wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących dotyczących realizacji zadań przedszkola, szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, 3) faktyczna liczba uczniów obecnych na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych szkół, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt. 5.".

W skardze na Uchwałę Rady Miasta Rybnika Nr 208/XVI/2011 z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu miasta dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, dla niepublicznych przedszkoli, placówek niepublicznych oraz dla szkół, przedszkoli i placówek publicznych nie będących jednostkami budżetowymi, prowadzonych przez osoby prawne bądź fizyczne oraz zasad kontroli prawidłowości wykorzystania udzielonej dotacji (t. j. uchwały ogłoszonej obwieszczeniem Rady Miasta Rybnika z dnia 27 lutego 2013 r. stanowiącej załącznik do uchwały Rady Miasta Rybnika Nr 449/XXXII/2013 z dnia 27 lutego 2013 r.) A Sp. z o.o. z siedzibą w E. (dalej zwane też skarżącym) wniosło o stwierdzenie nieważności ww. Uchwały, w części odnoszącej się do zapisów § 8 ust. 2, § 9 ust. 2 pkt 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 2, § 10 ust. 4, § 10 ust. 7, § 10 ust. 8, § 10 ust. 9, § 10 ust. 10, § 12 ust. 2, § 12 ust. 3, § 13 ust. 3, § 13 ust. 7, § 13 ust. 8 zarzucając naruszenie art. 90 ust. 3, art. 90 ust. 3f i art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty oraz art. 94 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skarżąca akcentowała, że posiada interes prawny w zaskarżeniu ww. Uchwały z dnia 30 listopada 2011 r., albowiem uchwała ta dotyczy sfery uprawnień i obowiązków spółki jako podmiotu uzyskującego dotacje w związku z prowadzeniem niepublicznych szkół na terenie miasta Rybnika. Podkreślono, że spółka ma uprawnienie do korzystania z dotacji oświatowych, zatem posiada interes prawny w tym, by ukształtowana zaskarżoną uchwałą sfera praw i obowiązków pozostawała w zgodzie z obiektywnym porządkiem prawnym. Wskazano przy tym, że przed wniesieniem skargi spółka na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym wezwał Radę Miasta do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie powyżej wskazanych zapisów uchwały Nr 208/XVI/2011 z dnia 30 listopada 2011 r., natomiast Przewodniczący Rady Miasta Rybnika pismem z dnia 23 maja 2013 r. poinformował wzywającą do usunięcia naruszenia prawa, iż na sesji Rady Miasta Rybnika w dniu 26 czerwca 2013 r. zostanie wniesiony projekt zmian do Uchwały w zakresie zastrzeżeń dotyczących § 12 ust. 2, § 12 ust. 3 oraz § 13 ust. 3.

W dalszej części skargi spółka prezentując swoje stanowisko w sprawie w kolejnych 14 punktach wywodziła że:

1) § 8 ust. 2 Uchwały przewidujący, iż "Stawki dotacji na każdego ucznia placówki, przedszkola lub szkoły na dany rok budżetowy ustala Prezydent Miasta." narusza art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, który wyraźnie stanowi, iż tryb udzielania i rozliczania dotacji ustala organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem skarżącej pozostawienie ustalenia stawek dotacji Prezydentowi Miasta nie ma podstawy prawnej, bowiem czynić powinien to organ stanowiący. Zasady udzielania dotacji, w tym zasady ustalania jej wysokości określa sama ustawa o systemie oświaty w art. 90 ust. 4 upoważniając organ stanowiący do określenia trybu udzielenia dotacji, a więc uregulowania kwestii technicznych przekazania i rozliczenia dotacji, a uchwała nie może wprowadzać własnych, odrębnych od rozwiązań ustawowych, zasad udzielenia dotacji. Spółka podkreślała, że podobne stanowisko prezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 565/11 stwierdzając, że w przepisach ustawy o systemie oświaty, jak i w innych przepisach prawnych, brak legitymacji dla Prezydenta Miasta w przedmiocie ustalania wysokości dotacji. Ponadto podkreślono, że Sąd wskazał, iż "W myśl art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym prawo stanowienia aktów prawa miejscowego - a takim niewątpliwie byłby akt ustalający wysokość dotacji, gdyby istniała podstawa do jego wydania - obowiązujących na obszarze gminy gminie przysługuje na podstawie upoważnień ustawowych. Zasada ta wynika bezpośrednio z normy art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą organy samorządu terytorialnego (...) na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Zasada ta wynika także z normy art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że żaden organ władzy publicznej nie może wprowadzać własnych, odrębnych od rozwiązań ustawowych, reguł w przedmiocie udzielania dotacji, w tym co do ustalania ich wymiaru, o ile przepis ustawy tego nie przewiduje (...). Z tego też względu (...) skarżąca strona ma rację, że Prezydent Miasta (...) nie posiadał kompetencji do wydania zaskarżonego aktu (...)". Skarżąca wywodziła także, iż podobne stanowisko zaprezentowała Regionalna Izba Obrachunkowa (w dalej RIO) w Łodzi w uchwale z 16 czerwca 2011 r. sygn. 22/94/2011 stwierdzając nieważność uchwały Rady Miejskiej m. in. z uwagi na to, iż scedowano na organ wykonawczy określenie podstawy obliczania dotacji co pozostaje w wyłącznej kompetencji organu stanowiącego oraz RIO we Wrocławiu w uchwale z 4 sierpnia 2010 r. sygn. 61/2010 wskazując, iż organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa wysokość stawki dotacji.

2) § 9 ust. 2 pkt 3 Uchwały wymagającemu podawania we wniosku o udzielenie dotacji w danym roku budżetowym liczby uczniów/wychowanków planowaną w poszczególnych miesiącach następnego roku budżetowego, zarzucono niezgodność z art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty. W skardze podkreślono, że wskazane przepisy uchwały Rady Miasta przewidują nałożenie na dotowany podmiot dodatkowych wymogów niż są przewidziane w ustawie. Zgodnie z treścią art. 90 ust. 3 ww. ustawy dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych przysługują pod warunkiem, że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Skarżąca akcentowała, że ustawa o systemie oświaty nie wymaga, by planowaną liczbę uczniów rozbijać na poszczególne miesiące następnego roku budżetowego, albowiem praktycznie jest to niemożliwe do przewidzenia. W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że stanowisko dotyczące niemożności nakładania dodatkowych obowiązków wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 17 maja 2011 r. sygn. I SA/Bd 189/11, w którym Sąd stwierdził, " (...) że za niedopuszczalne uznać należy modyfikowanie w uchwałach organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego regulacji ustawowych, poprzez nakładanie na dotowane jednostki dodatkowych obowiązków, od których spełnienia zależy uzyskanie dotacji. Zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy o systemie oświaty organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może uregulować inne kwestie niż podstawę obliczania dotacji i zakres danych zawartych we wniosku o udzielenie dotacji, ale przedmiotem regulacji może być wyłącznie tryb udzielania i rozliczania dotacji. Jednak tryb i zakres danych, o których mowa w przepisie art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, nie może być mylony z zasadami oraz przesłankami, które w obrębie całego systemu prawnego mają takie znaczenie jak warunki konieczne. Ustawodawca bowiem w omawianym przepisie upoważnił organ jednostki samorządu terytorialnego do określenia jedynie w sposób techniczny zakresu danych, które wniosek musi zawierać."

3) Zdaniem skarżącej powyżej wskazana argumentacja w pełni znajduje uzasadnienie odnośnie zaskarżenia § 9 ust. 4 przewidującego wymóg dołączania do wniosku potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii aktualnego statutu placówki, przedszkola lub szkoły (po otrzymaniu dotacji na pierwszy rok budżetowy funkcjonowania; składając wniosek na kolejny rok budżetowy dołączyć tylko w razie zmiany statutu). W ocenie skarżącej wymóg dołączania do wniosku o udzielenie dotacji statutu nie znajduje podstaw w treści art. 90 ust. 3 u.s.o. i tworzy dla podmiotu dotowanego dodatkowy obowiązek nieprzewidziany przez ustawodawcę. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że ewidencję szkół niepublicznych prowadzi jednostka samorządu terytorialnego - zgodnie z art. 82 ust. 2 pkt 4 u.s.o. zgłoszenie do tej ewidencji powinno zawierać m. in. statut szkoły i to właśnie przy rejestracji szkoły w ewidencji ustawodawca wymaga składania statutu, a nie stworzył takiego wymogu przy składaniu wniosku o udzielenie dotacji.

4) Odnośnie § 10 ust. 2 przewidującego, iż "Warunkiem uruchomienia raty dotacji w danym miesiącu, w przypadku szkół, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5, jest złożenie w organie dotującym, w terminie do 20 dnia każdego miesiąca:

informacji o przewidywanej liczbie uczniów, którzy spełnią warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miesiącu, w którym jest składana informacja, z uwzględnieniem przepisu art. 90 ust. 3h i 3i ustawy,

informacji o faktycznej liczbie uczniów, którzy spełnili warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania informacji, z uwzględnieniem przepisu art. 90 ust. 3h oraz 3i ustawy,

list obecności na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania informacji, podpisanych przez uczniów uczestniczących w tych zajęciach, za wyjątkiem sierpnia i września." skarżąca zarzucała naruszenie art. 90 ust. 4 u.s.o. W ocenie spółki po pierwsze zwrot "warunkiem uruchomienia raty dotacji" jest faktycznie tożsamy ze zwrotem wstrzymanie dotacji, po drugie art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty upoważnia organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji co nie jest równoznaczne z prawem do wstrzymywania dotacji. Skarżąca akcentowała, że z licznego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz uchwał RIO wynika, iż z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 90 ust. 4 u.s.o. nie można wyprowadzić prawa do określenia podstaw do wstrzymywania dotacji. Sformułowanie tryb udzielenia ma znaczenie techniczne i nie może obejmować ograniczenia prawa do dotacji, albowiem takie ograniczenie może wynikać jedynie z norm ustawowych. Na poparcie swojej argumentacji spółka odwołała się do uchwały RIO w Kielcach z 1 grudnia 2010 r. sygn. 70/2010, gdzie m. in. stwierdzono, że: "W zakresie normowania kwestii proceduralnych organ stanowiący określić może tryb udzielania i rozliczania dotacji przez co należy rozumieć przede wszystkim wskazanie wymagań formalnych, jakie powinny spełnić podmioty uprawnione do otrzymywania dotacji. W szczególności chodzi o określenie przez organ stanowiący zakresu danych, które zawarte powinny być we wniosku o udzielenie dotacji, organu, do którego wniosek ten powinien być skierowany, trybu jego załatwienia, terminów przekazywania dotacji (...) oraz czynności i zakresu danych służących rozliczeniu dotacji (...) stanowienie przez Radę Miejską (...) przepisu normującego możliwość wstrzymania wypłaty należnej kwoty dotacji w przypadku stwierdzenia w rozliczeniu udzielonej dotacji nieprawidłowych danych do czasu ich wyjaśnienia nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Jedynie w przypadku istnienia wyraźnych norm prawnych możliwe byłoby ograniczanie przez organ stanowiący prawa do należnej dotacji." W uzasadnieniu swojego stanowiska spółka przywołała także fragment uchwały RIO w Warszawie z 13 października 2010 r. sygn. 248/K/10, w której stwierdzono, że: “(...) postanowienie o wstrzymaniu przekazywania dotacji w przypadku nie dostarczenia przez dotowany podmiot w ustalonym terminie miesięcznych informacji o aktualnej liczbie uczniów oraz rozliczeń z dotacji, z uwzględnieniem rzeczywistej liczby uczniów (...) stwarza dla organu dotującego możliwości do stosowania sankcji wobec podmiotu dotowanego, polegających na wstrzymywaniu przekazywania dotacji w określonych sytuacjach, które - jak się okazuje - zostało podjęte bez podstawy prawnej." Podobnie uchwała RIO w Lublinie z 25 stycznia 2011 r. sygn. 11/2011.

Odnośnie § 10 ust. 2 pkt 3 Uchwały wymagającego składania w organie dotującym comiesięcznych list obecności na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania informacji, podpisanych przez uczniów uczestniczących w tych zajęciach, za wyjątkiem sierpnia i września spółka zarzucała przekroczenie delegacji ustawowej poprzez nałożenie dodatkowego obowiązku, a ponadto naruszenie porządku prawnego poprzez regulowanie przez gminę jeszcze raz tego, co zostało już uregulowane w źródle powszechnie obowiązującego prawa. W tym zakresie skarżąca wskazała, że z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 ze zm.) wynika, iż obecność uczniów na poszczególnych zajęciach edukacyjnych odnotowuje się w dzienniku lekcyjnym (§ 7 ust. 3), a co zdaniem spółki wykluczało powyższy zapis Uchwały, albowiem regulacja ta została już uprzednio ustanowiona rozporządzeniem Ministra. Skarżąca akcentowała, że kwestia ta leży w jej żywotnym interesie, ponieważ w oparciu o § 10 ust. 2 zaskarżonej Uchwały w związku z niezłożeniem przez spółkę list obecności podpisanych przez uczniów uczestniczących w poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych (pomimo spełnienia przez spółkę wszystkich pozostałych wymogów zgodnych z ustawą o systemie oświaty) Miasto Rybnik od kilku miesięcy nie wypłaca należnej spółce dotacji, co w istotny sposób wpływa na płynność finansową prowadzonych szkół. W ocenie skarżącej zachowanie Miasta Rybnik cechuje nadmierny formalizm niespotykany w innych miastach, który można poczytać jako celowe utrudnianie prowadzenia działalności przez spółkę, zmierzające nawet ku wymuszeniu zakończenia bytu prawnego prowadzonych przez nią szkół.

5) Odnośnie § 10 ust. 4 stanowiącego, że "Dane, o których mowa w ust. 1-3, o przewidywanej i faktycznej liczbie uczniów, a także dane uczniów wykazanych do naliczenia dotacji, obejmujące: imię, nazwisko, nr PESEL, adres zamieszkania oraz inne dane niezbędne do ustalenia dotacji na danego ucznia, podmiot uprawniony do otrzymywania dotacji rejestruje i przekazuje dotującemu w systemie informatycznym, wskazanym przez Wydział Edukacji Urzędu Miasta oraz w formie dokumentu podpisanego przez osobę prowadzącą, będącego wydrukiem z ww. systemu." Skarżąca powołała się na zastrzeżenia wyrażone w argumentacji odnośnie zaskarżonego § 9 ust. 2 pkt 3 i ust. 4 Uchwały tzn. zarzut nałożenia na dotowany podmiot dodatkowych wymogów niż są przewidziane w ustawie w art. 90 ust. 3 u.s.o. oraz zarzuty zgłoszone przy zaskarżeniu § 10 ust. 2 warunkującego "uruchomienie raty dotacji", co w praktyce oznacza wstrzymywanie wypłaty dotacji. Skarżąca podkreśliła, że z art. 90 ust. 3g u.s.o. wynika, iż organy o których mowa w ust. 3e w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek. Zdaniem skarżącej dane osobowe można przetwarzać tylko w związku z przeprowadzaniem kontroli. Dla poparcia swojego stanowiska spółka odwołała się do wyroku WSA w Gdańsku z dnia 15 maja 2012 r. (sygn. akt I SA/Gd 245/12), gdzie stwierdzono m. in., że: "Ustawowo dopuszczona możliwość przetwarzania danych osobowych uczniów tych szkół i placówek dotyczy jedynie sytuacji związanych z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości i wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki. Nie może więc budzić wątpliwości, że przetwarzanie danych poza prowadzoną kontrolą nie znajduje upoważnienia ustawowego."

6) Odnośnie § 10 ust. 7 Uchwały stanowiącego, że "W przypadku stwierdzenia przez organ prowadzący lub dyrektora szkoły nieprawidłowości w informacji, o której mowa w ust. 1-4, podmiot jest zobowiązany do przedstawienia na piśmie organowi dotującemu korekty podanej wcześniej informacji. Korekt można dokonywać nie dłużej, niż do zakończenia danego roku budżetowego", skarżąca zarzucała przekroczenie delegacji ustawowej z art. 90 ust. 4 u.s.o., podkreślając, iż ten przepis wymaga przedkładania korekt danych wynikających z zaskarżonych § 10 ust. 2 i 4.

7) Odnośnie § 10 ust. 8 "W przypadku sporu pomiędzy organami prowadzącymi, dotyczącego określenia, uczniem której szkoły jest dana osoba, decydującym o tym, jakiej szkole należna jest dotacja na danego ucznia w danym miesiącu, będzie pisemne oświadczenie rodziców/opiekunów prawnych ucznia, lub - w przypadku ucznia pełnoletniego - pisemne oświadczenie ucznia.", skarżąca zarzucała naruszenie art. 90 ust. 4 u.s.o. oraz naruszenie porządku prawnego poprzez regulowanie przez Miasto Rybnik jeszcze raz tego, co zostało już uregulowane w źródle powszechnie obowiązującego prawa. Skarżąca wskazała, że zgodnie z treścią § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. Nr 26, poz. 232) wydanego w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1 u.s.o. kurator oświaty określa terminy rekrutacji oraz składania dokumentów do gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Skarżąca wyliczała przy tym, że [...] Kurator Oświaty wydał: decyzję Nr [...] z dnia [...] (obowiązującą w chwili uchwalenia § 10 ust. 8 w brzmieniu ustalonym uchwałą nr 394/XXVI11/2012 Rady Miasta Rybnika z dnia 28 listopada 2012 r. w sprawie: zmiany uchwały nr 208/XVI/2011 z 30 listopada 2011 r., Dz. Urz. Woj. Śląs. z 2013 r. poz. 143) z dniem 22 stycznia 2013 r.) w sprawie terminów składania dokumentów i terminów rekrutacji uczniów i słuchaczy do publicznych gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół dla dorosłych wszystkich typów, szkół policealnych oraz sposobu przeliczania na punkty zajęć edukacyjnych i innych osiągnięć kandydatów do młodzieżowych szkół ponadgimnazjalnych na podbudowie gimnazjum w województwie [...] na rok szkolny 2011/2012; decyzję Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie terminów składania dokumentów i terminów rekrutacji uczniów i słuchaczy do publicznych gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół dla dorosłych, szkół policealnych oraz sposobu przeliczania na punkty zajęć edukacyjnych i innych osiągnięć kandydatów do młodzieżowych szkół ponadgimnazjalnych na podbudowie gimnazjum w województwie [...] na rok szkolny 2012/2013 oraz aktualnie obowiązującą decyzję Nr [...]z dnia [...] w sprawie terminów składania dokumentów i terminów rekrutacji uczniów i słuchaczy do publicznych gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół dla dorosłych, szkół policealnych oraz sposobu przeliczania na punkty zajęć edukacyjnych i innych osiągnięć kandydatów do młodzieżowych szkół ponadgimnazjalnych na podbudowie gimnazjum w województwie śląskim na rok szkolny 2013 / 2014.

Spółka wywodziła, że z całokształtu uregulowań zawartych w decyzjach [...] Kuratora Oświaty wynika, iż uczeń składa oryginał świadectwa ukończenia gimnazjum w szkole, w której potwierdza wolę podjęcia nauki. Zdaniem skarżącego z powyższych regulacji wyprowadzić należy wniosek, iż uprawnioną do dotacji powinna być ta szkoła, w której uczeń przy zapisie złożył oryginał świadectwa, a nie jak stanowi uchwała pisemne oświadczenie ucznia. Kwestia tego, czy uczeń będzie brał udział w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu będzie weryfikowała prawo do pobrania dotacji przez szkołę, w której uczeń złożył oryginał świadectwa. W ocenie skarżącej niewłaściwa jest regulacja zawarta w uchwale, zgodnie z którą prawo do pobierania dotacji będzie miała ta szkoła, która prowadząc zapis nie przestrzegała przepisów, ponieważ przy dokonywaniu zapisu nie pobrała od ucznia wymaganego prawem oryginału świadectwa.

8) Odnośnie § 10 ust. 9 "W przypadku, gdy uczeń szkoły dla dorosłych jest wykazywany do dotacji przez więcej niż jedną szkołę, organ dotujący ma prawo żądania przedłożenia w Wydziale Edukacji Urzędu Miasta pisemnego oświadczenia ucznia, potwierdzającego jego uczęszczanie do danej szkoły lub szkół, dla których przekazywana jest dotacja na tego ucznia." spółka zarzucała naruszenie art. 90 ust. 4 u.s.o. oraz naruszenie porządku prawnego poprzez regulowanie przez gminę jeszcze raz tego, co zostało już uregulowane w źródle powszechnie obowiązującego prawa. Spółka podkreśliła, że argumentacja użyta dla uzasadnienia stanowiska skarżącej odnośnie § 10 ust. 8 Uchwały znajduje swoje pełne uzasadnienie w przedmiotowym zarzucie. W ocenie skarżącej organ dotujący ma możliwość sprawdzenia w toku kontroli czy dana osoba zapisując się do szkoły złożyła oryginał świadectwa, a zatem czy uzyskała status ucznia i czy bierze udział w zajęciach. Dana osoba jest uczniem tej szkoły, w której złożyła oryginał świadectwa, a prawo do pobierania dotacji ma zgodnie z treścią art. 90 ust. 3 u.s.o. ta szkoła, w której uczeń uczestniczy w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć w danym miesiącu.

9) Odnośnie § 10 ust. 10 Uchwały stanowiącego, że "W przypadkach określonych w ust. 7-9 kwota, o którą należałoby skorygować wypłaconą dotację, będzie uwzględniona przy naliczeniu dotacji na kolejne miesiące." spółka zarzucała naruszenie art. 90 ust. 4 i podkreślała, iż powyższy zapis uchwały jest logicznie powiązany z zaskarżonymi § 10 ust. 7-9.

10) i 11) Odnośnie § 12 ust. 2 oraz § 12 ust. 3 uchwały przewidujących wstrzymanie dotacji i możliwość przywrócenia wypłaty dotacji po jej wstrzymaniu spółka zarzucała naruszenie art. 90 ust. 4 u.s.o., odwołując się przy tym w całości do argumentacji przytoczonej odnośnie § 10 ust. 2 Uchwały, a określającego warunki uruchomienia raty dotacji. Skarżąca akcentowała utrwalony, w jej ocenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych, zakaz ograniczania prawa do dotacji, a na dowód czego odwoływała się do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2013 r. (sygn. akt I SA/GI 703/12) podkreślając, że tutejszy Sąd wyraźnie stwierdził, iż możliwość wstrzymania dotacji wykracza poza granice upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 90 ust. 4 u.s.o. Ponadto skarżąca wskazała, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2012 r. (sygn. akt II GSK 204/11) wyraził pogląd, iż wstrzymywanie dotacji nie może być uznane ani za element trybu udzielenia i rozliczenia dotacji, ani za środek o charakterze kontrolnym, skoro w istocie stanowi swoistą sankcję za uchybienia beneficjenta dotacji, do ustanowienia której rada nie została upoważniona. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca odwoływała się do uchwał Regionalnych Izb Obrachunkowych: RIO w Lublinie z 17 lutego 2010 r., RIO w Bydgoszczy z 3 lutego 2010 r. sygn. III/5/2010, RIO w Krakowie z 10 sierpnia 2011 r. sygn. KI-411/386/11.

12) Odnośnie § 13 ust. 3 uchwały stanowiącego: "Kontroli podlega w szczególności:

zgodność ze stanem faktycznym danych podawanych przez osobę prowadzącą kontrolowane przedszkole, szkołę lub placówkę z danymi przekazywanymi organowi dotującemu zgodnie z §§ 10 i 11 uchwały, prawidłowość wykorzystania dotacji wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących dotyczących realizacji zadań przedszkola, szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, faktyczna liczba uczniów obecnych na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych szkół, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5.", spółka wskazała na niezgodność z art. 90 ust. 4 u.s.o. przewidującym, iż tryb i zakres kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji ustala organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem skarżącej kompetencja ta nie może być przeniesiona na organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego. Tryb i zakres kontroli nie powinien stwarzać wątpliwości i umożliwiać kontrolującemu rozszerzanie zakresu kontroli według uznania. Na poparcie swojego stanowiska spółka odwołała się do uchwał RIO we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2010 r. (sygn. 57/2010) i z dnia 4 sierpnia 2010 r. (sygn. 61/2010). Skarżąca akcentowała, że ustawodawca nie wskazał enumeratywnie kryteriów kontroli, jednak nałożył na organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego obowiązek jednoznacznego i precyzyjnego wskazania innych kryteriów nie dopuszczając możliwości przekazania przez organ stanowiący kompetencji do określenia trybu i zakresu kontroli, a w szczególności określenia kryteriów kontroli na organ wykonawczy, a do tego prowadzi ustalenie przez organ stanowiący otwartego katalogu kryteriów kontroli o czym świadczy wyrażenie "w szczególności". Używanie zwrotu "w szczególności" oznacza, że jakieś kryteria mogą być dopisane w przyszłości przez organ wykonawczy. Ponadto spółka podkreśliła, że w § 13 ust.3 pkt 1 przewidziano kontrolę zgodności ze stanem faktycznym danych podawanych przez osobę prowadzącą kontrolowane przedszkole, szkołę lub placówkę z danymi przekazywanymi organowi dotującemu zgodnie z zakwestionowanym przez wzywającego § 10 ust. 2 i 4 Uchwały.

13) Odnośnie § 13 ust. 7 Uchwały stanowiącego, że: "Kontrolujący dokonuje ustaleń stanu faktycznego w zakresie objętym przedmiotem kontroli na podstawie oględzin, dokumentów, pism wyjaśniających, pisemnych oświadczeń i innych nośników informacji zebranych w toku postępowania kontrolnego, które mają lub mogą mieć znaczenie dla oceny prawidłowości naliczenia, pobrania i wykorzystania dotacji, w tym dokumentacji organizacyjnej, finansowej oraz dokumentacji przebiegu nauczania. Kontrolowany zobowiązany jest do udostępnienia kontrolującemu wyżej wymienionej dokumentacji w miejscu przeprowadzania kontroli." spółka zarzucała wyjście poza delegację ustawową z art. 90 ust. 3f u.s.o. Skarżąca podkreślała, że zgodnie z treścią art. 90 ust. 3f osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organ dotujący mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Zdaniem spółki przepis ustawy wyraźnie określa co może być przedmiotem kontroli: dokumentacja organizacyjna, finansowa i przebiegu nauczania. Zdaniem spółki określenie, iż przedmiotem kontroli może być praktycznie rzecz biorąc wszystko "w tym dokumentacja organizacyjna, finansowa oraz dokumentacja przebiegu nauczania" jest wyjściem poza upoważnienie ustawowe. Ponadto, w ocenie spółki, użycie sformułowania, iż przedmiotem kontroli mogą być "inne nośniki informacji" jest określeniem niejednoznacznym, w sytuacji gdy kontrolowany podmiot powinien dokładnie wiedzieć jakie dokumenty będzie zobowiązany przedłożyć na żądanie kontrolującego.

14) W zakresie § 13 ust. 8 Uchwały stanowiącego, że: "Kontrolujący może żądać od kontrolowanego sporządzenia niezbędnych w zakresie prowadzonej kontroli, odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również zestawień i obliczeń opartych na dokumentach, w terminie uzgodnionym z kontrolowanym.", spółka zarzucała wyjście poza upoważnienie ustawowe z art. 90 ust. 3f u.s.o., wskazując, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organ dotujący mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Zdaniem spółki wgląd do prowadzonej dokumentacji nie obejmuje sporządzania przez kontrolowanego w toku kontroli na żądanie kontrolującego odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również zestawień i obliczeń opartych na dokumentach. Dla poparcia swojego stanowiska spółka odwołała się do wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 23 marca 2011 r. (sygn. akt II SA/Bd 699/10), akcentując, że tego typu dodatkowe obowiązki powinny być realizowane przez kontrolującego i nie mogą być przerzucane na kontrolowanego.

Końcowo skarżąca wywodziła, że z uwagi na to, iż Uchwała w zaskarżonym zakresie przekracza upoważnienia ustawowe pozostaje ona w sprzeczności z art. 94 Konstytucji RP, z którego treści jednoznacznie wynika, że stanowienie prawa miejscowego następuje na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych, zatem wychodzenie poza te granice jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Podkreślając niezasadność skargi pełnomocnik odniósł się do zakwestionowanych przez skarżącą zapisów i wyjaśniał co następuje:

W zakresie punktu 1 skargi zawierającego zarzut do § 8 ust. 2 Uchwały pełnomocnik podkreślając jego bezzasadność odwołał się do art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty i wskazał, że w §§ 3-6 Uchwały określono typy i rodzaje placówek oświatowych, które mogą być dotowane z budżetu Miasta Rybnika, określając również sposób ustalenia wysokości stawek należnych im dotacji (uchwała określa co jest podstawą ustalania tej stawki, precyzuje wskaźnik procentowy na potrzeby dotowania, wskazuje przypadki, w których wysokość stawki dotacji uzależniona jest od wydatków zaplanowanych w budżecie innych jednostek samorządu terytorialnegoitp.). Zdaniem pełnomocnika sposób obliczania stawki dotacji należnej szkołom niepublicznym, określenie podstawy obliczania tej dotacji zgodnie z 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty został określony w uchwale. Prezydent Miasta Rybnika, w oparciu o § 8 ust. 2 przedmiotowej uchwały został więc upoważniony jedynie do technicznego ustalenia wysokości stawek dotacji w poszczególnych latach budżetowych, zgodnie z trybem, zasadami i sposobem ich ustalania określonymi w uchwale.

W ocenie pełnomocnika czynność Prezydenta Miasta polegająca na ustaleniu wysokości stawek dotacji dla szkół niepublicznych nie należy do żadnej z form działania administracji publicznej. Obowiązkiem Prezydenta Miasta, jako organu wykonawczego gminy, jest jedynie obliczenie należnej dotacji i wypłacenia jej osobie uprawnionej, czyli czynności technicznej o charakterze księgowo-rachunkowym.

W zakresie zarzutów z punktów 2 i 3 skargi odnośnie § 9 ust. 2 i 4 Uchwały pełnomocnik odwołał się do art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty i wywodził, że zgodnie z dyspozycją ww. normy do kompetencji organu stanowiącego JST należy ustalenie zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji. Zapisy w uchwale regulujące ww. kwestię mieszczą się zatem w granicach upoważnienia zawartego w ustawie. Dotowane w oparciu o art. 90 (ust. 1a, 2a, 2b, 2d, 3 i 3a) ustawy o systemie oświaty niepubliczne szkoły i placówki oświatowe zgodnie z zapisem ustawy uzyskują prawo do otrzymywania dotacji w danym roku budżetowym pod warunkiem podania organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Ponadto z przepisów ustawy o systemie oświaty wynika również, że dotacja w danym roku budżetowym udzielana jest w 12 częściach, a podstawą naliczenia miesięcznej raty dotacji jest faktyczna liczba uczniów, a nie liczba uczniów zgłaszana wraz z wnioskiem o udzielenie dotacji. Podanie organowi dotującemu planowanej liczby uczniów ma więc na celu głównie pomoc w odpowiednim zaplanowaniu przez dotującego w budżecie kwoty niezbędnej na dokonanie wypłat dotacji należnych szkołom niepublicznym.

Pełnomocnik akcentował, że liczba uczniów w dotowanych szkołach w poszczególnych miesiącach roku nie jest wielkością stałą występują bowiem duże rozbieżności w tej kwestii pomiędzy poszczególnymi miesiącami danego roku udzielania dotacji. Zdaniem pełnomocnika organu jest to spowodowane: różnymi planami naborowymi szkół (przy czym część szkół dokonuje naboru dwa razy w roku tj. na semestr zimowy i na semestr letni), uruchamianiem nowych szkół czy nowych kierunków w już funkcjonujących szkołach lub wygaszanie szkół czy poszczególnych kierunków nauczania. Dla zobrazowania istniejących w opisywanym zakresie tendencji pełnomocnik w tabeli na stronie 4 odpowiedzi na skargę dokonał zestawienie planowanej przez szkoły i faktycznej liczby uczniów w wybranych miesiącach 2012 r. Zdaniem pełnomocnika z tabeli tej wynika, że zarówno planowana jak i faktyczna liczba uczniów szkół i placówek niepublicznych pomiędzy poszczególnymi miesiącami może się znacząco różnić, więc niewłaściwym byłoby przyjęcie średniej z łącznej liczby uczniów. Dotujący powinien zatem dysponować w poszczególnych miesiącach roku budżetowego różną wielkością środków, aby zapewnić szkołom niepublicznym wypłatę należnych im dotacji. W ocenie pełnomocnika zasadne jest więc podawanie przez szkoły niepubliczne planowanej liczby uczniów w rozbiciu na poszczególne miesiące, co pozwala na osiągnięcie celu założonego przez ustawodawcę, tj. zaplanowanie w budżecie dotującego odpowiednich środków niezbędnych na wypłatę dotacji w poszczególnych miesiącach roku budżetowego.

Ponadto planowana liczba uczniów jaką zgodnie z zapisami ustawy o systemie oświaty mają obowiązek podawać szkoły niepubliczne ubiegając się o dotację, jest pochodną liczby uczniów planowanych w poszczególnych miesiącach roku. Zapis uchwały nie jest więc sprzeczny z ustawą nie nakłada bowiem dodatkowego obowiązku na szkoły niepubliczne niż wynikający z ustawy.

Odnośnie kwestii nałożenia na niepubliczne placówki oświatowe obowiązku wskazania we wniosku o dotację - poza planowaną liczbą uczniów - uczniów niebędących mieszkańcami miasta Rybnika, pełnomocnik zwracał uwagę, że obowiązek ten dotyczy wyłącznie przedszkoli, oddziałów przedszkolnych i innych form wychowania przedszkolnego (nazywanych w dalszej części tego punktu przedszkolami). Na ww. formy edukacji, jako na zadanie własne, JST nie otrzymują subwencji. W związku z powyższym środki na udzielenie dotacji tym placówkom muszą pochodzić z innych źródeł dochodów danej gminy. Aby uniknąć sytuacji, w której na jedną JST nakłada się obowiązek finansowania ze środków własnych zadań innej JST w ustawie - wyłącznie w odniesieniu do form edukacji dla dzieci do lat 6 - znalazły się zapisy, zgodnie z którymi w przypadku uczęszczania ucznia zamieszkałego w jednej JST do przedszkola zlokalizowanego na terenie innej JST, gmina miejsca zamieszkania dziecka ma obowiązek dokonania zwrotu kosztu dotacji udzielonej placówce niepublicznej na to dziecko (art. 90 ust. 2c i 2e ustawy o systemie oświaty). Gminy miejsca zamieszkania dziecka w takiej sytuacji powinny zatem zaplanować w swoim budżecie środki niezbędne do dokonywania zwrotów kosztu dotacji. W związku z powyższym gminy dotujące niepubliczne przedszkola przekazują gminom miejsca zamieszkania dzieci informację, w oparciu o którą te ostatnie mogą zaplanować w swoim budżecie odpowiednie środki na dokonywanie przedmiotowych rozliczeń. Przy czym, aby gmina udzielająca dotacji niepublicznemu przedszkolu mogła zawiadomić gminę miejsca zamieszkania dziecka, że będzie zachodziła konieczność dokonywania odpowiednich rozliczeń, najpierw sama musi powziąć informację, że taka sytuacja będzie miała miejsce. Stąd konieczność złożenia dotującemu informacji o planowanej na następny rok budżetowy liczbie uczniów/wychowanków niebędących mieszkańcami Rybnika, mających uczęszczać do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego oraz oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych.

Jednocześnie pełnomocnik wywodził, że ww. informacja ma charakter pomocniczy w planowaniu budżetu, ponieważ zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1) Uchwały Rady Miasta Rybnika dotacja udzielana jest na każdego ucznia niepublicznego przedszkola, tzn. również na zamieszkałego poza Rybnikiem, nawet w przypadku, gdy przedszkole ubiegając się o dotację nie mogło zaplanować, że będzie on uczęszczać do tego przedszkola.

Dodatkowo pełnomocnik wywodził, że z treści § 9 ust. 5 Uchwały wprost wynika, że ubiegając się o dotację przedmiotowe placówki oświatowe mają obowiązek poinformowania dotującego o tych dzieciach zamieszkałych poza Rybnikiem, które w momencie składania wniosku już są ich uczniami ("imienny wykaz uczniów zamieszkałych na terenie innych gmin zawierający dokładną datę przyjęcia do placówki, informację o przewidywanym okresie uczęszczania w roku budżetowym, którego dotyczy wniosek" albo "kopię kart zgłoszenia lub umów, na podstawie których przyjęto uczniów do placówki"). W przypadku przyjęcia do przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub oddziału przedszkolnego po dniu 30 września ucznia zamieszkałego na terenie innej gminy oraz w przypadku każdorazowej zmiany gminy zamieszkania któregoś z uczniów, dotowany zobowiązany jest powiadomić o tym organ dotujący (ust. 6).

Następnie pełnomocnik wywodził, że podobnie sytuacja wygląda odnośnie konieczności składania wraz z wnioskiem o dotację statutu placówki, której dotyczy wniosek i odwołał się do wyliczanych wcześniej kompetencji organu stanowiącego JST, do których należy ustalenie zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji. Zgodnie z § 9 ust. 4 Uchwały do wniosku o udzielenie dotacji należy dołączyć kopię aktualnego statutu, z tym, że po otrzymaniu dotacji na pierwszy rok budżetowy funkcjonowania składając wniosek na kolejny rok budżetowy należy go dołączyć tylko w razie zmiany jego treści. Ma to na celu zweryfikowanie, czy szkoła prowadzi działalność zgodnie z przepisami, których muszą przestrzegać szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych. W ocenie pełnomocnika jest to o tyle istotne, że do otrzymywania dotacji są uprawnione wyłącznie szkoły z uprawnieniami szkół publicznych, a więc przestrzegające wymagań określonych w art. 7 ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Jest to więc rodzaj kontroli prewencyjnej.

Ponadto pełnomocnik wywodził, że poza powyższym statut placówki oświatowej jest dokumentem, do którego każdy zainteresowany powinien mieć umożliwiony dostęp, w tym zwłaszcza organ dotujący, który zgodnie z art. 90 ust. 3f ma m. in. prawo do wglądu do prowadzonej przez dotowanego dokumentacji organizacyjnej. Zdaniem pełnomocnika nieuprawnione jest również posiłkowanie się przywołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2011r., sygn. I SA/Bd 189/11, albowiem dotyczy on innego stanu prawnego, jak też w chwili obecnej nie powinien być on odnoszony do sytuacji, która została wprost uregulowana w zapisach ustawowych.

W zakresie zarzutów z punktów 4-6 pełnomocnik uznając je za bezzasadne po przywołaniu zapisów § 10 ust. 2, ust. 4, ust. 7 Uchwały oraz art. 90 ust. 4 u.s.o. zauważał na wstępie, że zaskarżany przepis § 10 ust. 2 Uchwały wskazuje przesłanki uruchomienia raty dotacji a nie zasady wstrzymania dotacji, co podnosi skarżąca. Przepis art. 90 ust. 4 ww. ustawy zawiera natomiast delegację ustawową zgodnie, z którą organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b. W uchwale określono zatem tryb udzielania comiesięcznych rat dotacji.

Odnosząc się do kwestionowania zapisu uchwały, zgodnie z którym szkoły dla dorosłych ubiegając się o ratę dotacji mają obowiązek przedkładać w urzędzie listy obecności na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych podpisane przez uczniów uczestniczących w tych zajęciach, pełnomocnik wyjaśniał, że wprowadzenie ww. rozwiązania miało na celu zapobieganie sytuacjom podawania przez szkoły nieprawidłowych informacji odnośnie liczby uczniów, na których przysługuje im w danym miesiącu dotacja. Pełnomocnik podkreślał, że od 1 stycznia 2013 r. ustawą z dnia 27 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (...) ustawodawca wprowadził zmianę zasad dotowania szkół dla dorosłych tj. uzależnił prawo do dotacji od frekwencji uczniów. Do 31 grudnia 2012 r. dotacja przysługiwała na każdego ucznia zapisanego do szkoły bez względu na to czy uczestniczył on w zajęciach czy nie. W uzasadnieniu projektu do ww. ustawy ustawodawca wskazał, że zmiany miały na celu "przeciwdziałanie pobieraniu przez szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych, które nie realizują obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki, dotacji na słuchaczy, którzy nie uczęszczają na zajęcia edukacyjne. (...) wydatkowane są znaczne środki na dotacje dla szkół dla dorosłych, w których nieznaczny odsetek słuchaczy uczestniczy w zajęciach a efektywność nauczania, mierzona liczbą absolwentów, jest niewielka. Potrzebę wprowadzenia projektowanych zmian potwierdzają wyniki kontroli (...) przeprowadzonej w 2007 r. przez Najwyższą Izbę Kontroli. NIK negatywnie oceniła funkcjonowanie szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych dla dorosłych w związku ze stwierdzeniem istotnych nieprawidłowości w organizacji tych szkół oraz wykazała, że obowiązujące przepisy prawne umożliwiają funkcjonowanie szkół pokrywających koszty działalności wyłącznie z uzyskanych środków publicznych, bez konieczności angażowania środków z opłat wnoszonych przez słuchaczy. Organy prowadzące szkoły ewidencjonowały w dokumentacji szkolnej możliwie największą liczbę słuchaczy, którym poza edukacją szkolną oferowano wówczas zaświadczenia dające określone uprawnienia (m. in. do zwolnienia ze służby wojskowej, uzyskiwania zasiłków z ZUS, itp). W związku z powyższym zaproponowano zmianę brzmienia art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty w celu uporządkowania systemu dotowania szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uwzględnienie wskaźnika określającego poziom uczestnictwa słuchaczy w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w danym miesiącu".

W ocenie pełnomocnika wprowadzenie zmiany w zasadach dotowania szkół dla dorosłych poprzez uzależnienie prawa do dotacji od uczestnictwa uczniów w zajęciach miało na celu wyeliminowanie stosowanych często przez szkoły niepubliczne niewłaściwych praktyk. JST udzielająca dotacji ma prawo do przeprowadzenia kontroli w dotowanych szkołach, podczas której ma prawo dostępu m. in. do dokumentacji przebiegu nauczania, w tym do dzienników lekcyjnych. Podczas kontroli przeprowadzonych w szkołach niepublicznych zwrócono uwagę na nierzetelne ewidencjonowanie w dziennikach obecności słuchaczy na zajęciach. Przykładowe nieprawidłowości: w dzienniku w ogóle nie odnotowywano frekwencji w poszczególnych dniach; liczba zajęć w danym dniu, na których odnotowano frekwencję w dzienniku różniła się od faktycznej liczby zajęć realizowanych w tym dniu; nie zaznaczano w dzienniku nieobecności osobom już wykreślonym; frekwencję w dzienniku ewidencjonowano w niewłaściwy sposób. Ponieważ do końca zeszłego roku frekwencja nie miała wpływu na kwotę należnej dotacji, szkołom zwracano uwagę na te nieprawidłowości, nie pociągały one jednak za sobą żadnych konsekwencji. Obecnie występowanie tego typu nieprawidłowości ma istotne znaczenie przy ustalaniu kwoty dotacji należnej szkole. Zdaniem pełnomocnika potwierdzanie obecności na zajęciach przez uczniów ich własnym podpisem w dużym stopniu eliminuje ww. nieprawidłowości, wymusza bowiem bardziej regularne i rzetelne gromadzenie informacji o liczbie osób obecnych na zajęciach oraz nie stanowi ingerencji w regulacje wewnętrzne szkoły i obieg dokumentów związanych z działalnością edukacyjną (dzienniki lekcyjne). Pełnomocnik nawiązując do tabeli (strona 10 odpowiedzi na skargę) zawierającej zestawienie liczby uczniów, na których przysługuje dotacja za grudzień 2012 r. i styczeń 2013 r. oraz wysokości należnej dotacji podkreślał, że zmiana w przepisach i rozwiązania przyjęte w podjętej uchwale, w tym konieczność przedkładania list obecności, wywołała zamierzony przez ustawodawcę efekt w postaci obniżenia kwot dotacji wypłacanej szkołom dla dorosłych. Autor skargi akcentował, że w styczniu 2013 r. szkoły dla dorosłych nabyły prawo jedynie do 54% dotacji należnej im przed zmianą przepisów prawa, tj. tylko w tym jednym miesiącu otrzymały dotację w łącznej kwocie mniejszej o około 200 tys. zł., niż kwota otrzymana w grudniu 2012 r. Ponadto pełnomocnik podkreślał, że przedkładane listy obecności w dużym stopniu ułatwiają eliminowanie omyłek w przedkładanych przez szkoły sprawozdaniach dotyczących liczby uczniów, na którą należna jest dotacja. Dzięki weryfikacji przedłożonych list obecności stwierdzono, że za styczeń 2013 r. szkoły podały do naliczenia dotacji 30 uczniów, na których ona nie przysługiwała, w sprawozdaniach za luty 2013 r. było 19 takich uczniów, a w marcu 40 (uczniowie ci nie osiągnęli co najmniej 50% frekwencji lub nie byli już uczniami szkoły, a szkoła nie usunęła ich z listy uczniów stanowiącej podstawę do naliczania dotacji). W przypadku braku przedmiotowych list obecności szkołom tym zostałaby nienależnie wypłacona dotacja na uczniów, na których wypłacona być nie powinna.

W ocenie pełnomocnika przyjęte w uchwale rozwiązanie uprościło również procedurę udzielania dotacji i sposób kontroli jej wysokości (ustalenie dotacji należnej) oraz spowodowało widoczny efekt w postaci znacznego obniżenia dotacji wypłacanej szkołom dla dorosłych. Przyjęty tryb udzielania dotacji może skutkować niezadowoleniem organów prowadzących dotowane szkoły.

Odnosząc się do zarzutu wprowadzenia pozaprawnej formy dokumentowania obecności uczniów na zajęciach edukacyjnych i argumentacji, że kwestia ta jest uregulowana w rozporządzeniu w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji zgodnie z którym obecność uczniów na poszczególnych zajęciach edukacyjnych odnotowuje się w dzienniku lekcyjnym, pełnomocnik wywodził, że listy obecności, które zgodnie z § 10 ust. 2 pkt. 3 Uchwały mają obowiązek przedkładać szkoły niepubliczne, nie służą dokumentowaniu przebiegu nauczania w szkole. Mają one na celu udokumentowanie poprawności pobrania dotacji, tj. potwierdzać, że liczba uczniów wykazana do dotacji jest faktycznie liczbą uczniów, na których szkole dotacja przysługuje. Przedłożenie tych list stanowi element trybu udzielania dotacji, którego określenie jest w gestii organu stanowiącego JST i który nie mógł znaleźć odzwierciedlenia w rozporządzeniu, na które powołuje się skarżąca. Zdaniem pełnomocnika nie chodzi o powielanie obecności odnotowywanej przez nauczycieli w dzienniku lekcyjnym a o potwierdzanie przez uczniów, że faktycznie uczestniczyli, bądź nie uczestniczyli w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych.

Ponadto pełnomocnik wywodził, że podobne rozwiązanie, tj. dokumentowanie obecności na zajęciach przez złożenie podpisu przez uczestnika zajęć, jest praktyką często spotykaną w przypadku prowadzenia przez szkoły publiczne zajęć finansowanych ze środków unijnych. W sytuacji, gdy finansowanie uzależnione jest od frekwencji powszechnie przyjmowaną formą udokumentowania tej frekwencji są listy obecności podpisywane przez uczestników zajęć. Dotyczy to zwłaszcza zajęć realizowanych z osobami dorosłymi. W tym przypadku, podobnie jak w przypadku list obecności, których zasadność sporządzania kwestionował skarżący, sporządzane listy nie mają na celu dokumentowania przebiegu nauczania a dokumentowanie prawidłowości ubiegania się o środki publiczne.

W ocenie pełnomocnika organu w obu przypadkach mamy do czynienia z osobami dorosłymi oraz z koniecznością dokumentowania poprawności ubiegania się o środki publiczne w takiej a nie innej wysokości. Sporządzane listy nie są więc bezpośrednio związane z przebiegiem nauczania i nie służą jego dokumentowaniu, stanowią natomiast dokumentację potwierdzającą odpowiednie uprawnienia, w tym przypadku do otrzymania środków publicznych.

Odnośnie nałożenia na dotowanego obowiązku przedstawiania danych osobowych uczniów wykazywanych do dotacji (zarzut naruszenia § 10 ust. 4 Uchwały) pełnomocnik wskazał, że zgodnie z art. 90 ust. 3g ustawy o systemie oświaty organy dotujące w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek. Podanie danych o uczniach wykazanych do dotacji w danym miesiącu nie jest warunkiem przyznania prawa do otrzymywania dotacji - prawo to szkoła uzyskuje w przypadku złożenia w organie dotującym stosownego wniosku w określonym terminie.

W ocenie pełnomocnika przedstawienie danych pozwalających jednoznacznie zidentyfikować uczniów, w stosunku do których szkoła występuje o dotację w danym miesiącu jest jednym z elementów uruchomienia raty dotacji. Gromadzenie danych pozwalających jednoznacznie zidentyfikować uczniów wykazywanych do dotacji przez daną szkołę jest elementem kontroli prewencyjnej i ma na celu zapobieganie sytuacjom podawania przez szkoły nieprawidłowych informacji odnośnie liczby uczniów, na których przysługuje im w danym miesiącu dotacja, wymusza bowiem bardziej regularne i rzetelne gromadzenie informacji o osobach wykazywanych do dotacji.

Pełnomocnik wywodził, że biorąc pod uwagę fakt, iż dotowane szkoły często zgłaszają do dotacji w danym miesiącu kilkudziesięciu lub nawet kilkuset uczniów, weryfikacja w trakcie kontroli poprawności naliczenia dotacji w sytuacji dysponowania wyłącznie ogólną liczbą uczniów może być znacząco utrudniona i przez to obarczona dużo większym prawdopodobieństwem błędu. W przypadku dysponowania danymi pozwalającymi na jednoznaczną identyfikację, na jakich uczniów szkoła pobrała dotację w danym okresie, kontrola może być przeprowadzona w taki sposób, aby jej wyniki nie budziły wątpliwości ani po stronie dotującego ani po stronie dotowanego.

W ocenie pełnomocnika podniesiony przez skarżącą zarzut niezgodności z prawem zapisu § 10 ust. 7 Uchwały, z uwagi na fakt, iż stanowi on o korekcie danych przedkładanych w oparciu o również zaskarżane zapisy § 10 ust. 2 i 4 uchwały jest również niezasadny.

Autor odpowiedzi na skargę wywodził ponadto, że biorąc pod uwagę fakt, iż zdarzają się sytuacje występowania błędów w przedkładanych przez szkoły informacjach stanowiących podstawę naliczania kwot miesięcznych rat dotacji zaskarżany przepis § 10 ust. 7 Uchwały określający tryb i termin dokonywania korekt jest niezbędny. Pełnomocnik zauważał, że przepis ten jest wykorzystywany w praktyce, tj. zdarzały się przypadki składania przez szkoły korekt w zakresie wskazanym w tym przepisie, co dodatkowo potwierdza zasadność uregulowania tej problematyki w uchwale.

Zdaniem pełnomocnika nieuprawnione jest również posiłkowanie się przywołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (sygn. I SA/Gd 245/12) oraz uchwałami Regionalnych Izb Obrachunkowych z roku 2010 i 2011, albowiem dotyczą one innego stanu prawnego, jak też w chwili obecnej nie powinny być one odnoszone do sytuacji, która została wprost uregulowana w zapisach ustawowych.

W zakresie zarzutów opisanych w punktach 7-9 skargi pełnomocnik po przywołaniu zapisów § 10 ust. 8, ust. 9 i ust. 10 Uchwały wywodził, że złożenie przez rodziców/opiekunów prawnych lub osobiście przez pełnoletniego ucznia oświadczenia, w którym określi on do której szkoły uczęszcza nie jest ani warunkiem przyznania szkole prawa do dotacji ani uruchomienia raty dotacji. Opisana w uchwale forma weryfikacji poprawności podania przez szkołę uczniów do dotacji jest jedną z form kontroli przewidzianą przez organ stanowiący JST i ma na celu eliminowanie mogących się pojawić nieprawidłowości w zakresie wskazania przez dotowane szkoły liczby uczniów, na których należy im się dotacja w danym miesiącu.

Ponadto w przypadku placówek oświatowych jak np. przedszkola, punkty przedszkolne, internaty itp. nie można mówić, że warunkiem przyjęcia do takiej placówki jest złożenie przez ucznia/wychowanka oryginału świadectwa. Poza powyższym, w przypadku szkół dla dorosłych możliwe jest posługiwanie się przez uczniów zarówno oryginałami świadectw jak i ich równoważnikami (odpisy, duplikaty, kopie notarialne). Dana osoba może więc ubiegać się o przyjęcie do kilku szkół podejmując ostatecznie decyzję o uczęszczaniu do tylko jednej z nich. Przedmiotowe przepisy uchwały umożliwiają zatem przeprowadzenie niezbędnej weryfikacji w sytuacji gdy jest to wskazane.

Pełnomocnik uznając zarzuty za bezzasadne podkreślał, że zgodnie z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty organ stanowiący JST ma uprawnienia do ustalenia trybu i zakresu kontroli przeprowadzanej w dotowanych szkołach. Ponadto zgodnie z art. 90 ust. 3g ustawy o systemie oświaty organy dotujące w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek.

W zakresie zarzutów opisanych w punkcie 10 i 11 skargi pełnomocnik po zaprezentowaniu postanowień § 12 ust. 2 i ust. 3 Uchwały podkreślał, że w linii orzeczniczej sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż w uchwałach regulujących kwestię trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania zapisy dotyczące wstrzymania dotacji nie znajdują umocowania w obowiązujących przepisach prawa, w związku z tym problematyka ta nie powinna być kwestią normowaną w prawie miejscowym.

Autor skargi akcentował, że uchwałą Rady Miasta Rybnika z dnia 26 czerwca 2013r. nr 531/XXXVI/2013 w sprawie zmiany uchwały nr 208/XVI/2011 z 30 listopada 2011 r. w sprawie: ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu miasta dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, dla niepublicznych przedszkoli, placówek niepublicznych oraz dla szkół, przedszkoli i placówek publicznych nie będących jednostkami budżetowymi, prowadzonych przez osoby prawne bądź fizyczne oraz zasad kontroli prawidłowości wykorzystania udzielonej dotacji w ww. zaskarżonej Uchwale uchylono § 12 ust. 2 i 3 oraz podkreślił, że w przypadku braku zastrzeżeń organu nadzoru (Regionalna Izba Obrachunkowa) w terminie 14 dni od dnia opublikowania w dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego zaskarżone przepisy zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego.

W zakresie zarzutów skargi zawartych w punktach 12-14 po przywołaniu § 13 ust. 3, ust. 7 i ust. 8 Uchwały pełnomocnik dowodząc ich bezzasadności wywodził, że zgodnie z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb i zakres kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji.

Zdaniem pełnomocnika określenie w oparciu o jakie dane będzie przeprowadzana kontrola jest jednym z elementów określenia jej trybu tj. mieści się w zakresie delegacji ustawowej nadanej organowi stanowiącemu JST. Ponadto JST działa w oparciu o przepisy prawa, w tym o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, który określa co może być dowodem w sprawie. Zgodnie z art. 75 § 1 tej ustawy jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Ponadto przepis art. 90 ust. 3f ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania nie stanowi enumeratywnego wyliczenia uprawnień kontrolnych przysługujących dotującemu.

Szkoły niepubliczne nie posiadają osobowości prawnej, a co za tym idzie kontrolowanym jest de facto osoba - organ prowadzący szkołę. Ustawodawca nadając dotującemu uprawnienia kontrolne musiał mu nadać również fizyczną możliwość przeprowadzenia kontroli poprzez nadanie uprawnień do wstępu na teren kontrolowanych podmiotów, wglądu do dokumentacji finansowej prywatnego podmiotu i dokumentacji przebiegu nauczania objętej ochroną danych osobowych. W ocenie pełnomocnika bez tego ustawowego upoważnienia nadanie dotującemu uprawnień kontrolnych byłoby jedynie fikcją prawną. Pełnomocnik odwołał się przy tym, do przytoczonego już wcześniej uzasadnienia do projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 56, poz. 458) "projekt zakłada, że właściwe wykorzystanie dotacji zostanie zapewnione poprzez: umożliwienie organom dotującym kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanych z ich budżetów, w tym zapewnienie osobom upoważnionym do przeprowadzenia kontroli, prawa wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania; udzielenie organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego kompetencji do ustalania trybu i zakresu kontroli wykorzystania dotacji."

W ocenie pełnomocnika organu przepis art. 90 ust. 3f ustawy o systemie oświaty ma za zadanie umożliwienie dotującemu właściwego przeprowadzenia kontroli, nie stanowi zamkniętej listy uprawnień do zbierania materiałów dowodowych w postępowaniu kontrolnym ("w tym zapewnienie (...) prawa wstępu do szkół...").

Pełnomocnik wyjaśniał, że część szkół niepublicznych prowadzonych na terenie Miasta Rybnika to tzw. szkoły "sieciowe" co oznacza, że organ prowadzący szkoły w Rybniku prowadzi również szkoły w kilku lub nawet kilkunastu innych miejscowościach. Dotujący w trakcie kontroli ma prawo wglądu do dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania prowadzonej wyłącznie przez dotowane szkoły.

W przypadku szkół sieciowych występują sytuacje, że osoby je prowadzące sporządzają dokumentację np. finansową wspólnie dla wszystkich oddziałów. W takiej sytuacji kontrolujący nie jest upoważniony do wglądu w całość dokumentacji a jedynie w tą część, która dotyczy kontrolowanej szkoły. Stąd sporządzenie przez kontrolowanego odpisów lub wyciągów z dokumentów, czy też zestawień i obliczeń opartych na dokumentach może się okazać niezbędne do przeprowadzenia kontroli. W przypadku braku takiego zapisu w uchwale kontrolowany mógłby odmówić kontrolującemu dostępu do dokumentów podnosząc, iż kontrolujący nie jest upoważniony do otrzymania wglądu w te dokumenty w takim zakresie w jakim są dane w nich zawarte.

Pełnomocnik argumentował dodatkowo, że w trakcie przeprowadzania kontroli zazwyczaj zachodzi konieczność sporządzania odpisów poszczególnych dokumentów celem załączenia ich do protokołu kontroli, ewentualnie jako materiał dowodowy do postępowania administracyjnego. Samodzielne sporządzanie przez kontrolującego kopii dokumentów podczas kontroli w dotowanej placówce oświatowej jest technicznie niewykonalne (kontrolujący musiałby w trakcie kontroli dysponować m. in. własną kserokopiarką). Przy czym żądanie wydania oryginałów dokumentów, celem załączenia ich do dokumentacji dotyczącej czynności kontrolnych lub postępowania administracyjnego, po pierwsze nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o systemie oświaty regulujących kwestię uprawnień dotującego wobec dotowanego, po drugie mogłoby powodować naruszenie innych przepisów w tym ustawy o systemie oświaty (odnośnie dokumentacji przebiegu nauczania) czy ustawy o rachunkowości (odnośnie dokumentacji finansowej).

Ponadto ustawodawca w art. 90 ust. 4 u.s.o. wprost wskazał, że określenie uprawnień dotującego w odnośnie trybu i zakresu kontroli należą do organu stanowiącego JST. Dodatkowo pełnomocnik wskazał również, iż uchwałą Rady Miasta Rybnika z dnia 26 czerwca 2013 r. nr 531/XXXVI/2013 szczegółowo opisaną w pkt 5 odpowiedzi na skargę sprecyzowano zapis § 13 ust. 3 i usunięto zwrot "w szczególności" (§ 1 pkt 3 uchwały) oraz wyjaśnił, że w przypadku braku zastrzeżeń organu nadzoru (Regionalna Izba Obrachunkowa) w terminie 14 dni od dnia opublikowania w dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego zakwestionowany zapis zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego.

W piśmie z dnia 5 września 2013 r. skarżąca odnosząc się do odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, akcentując przy tym, że nadal istnieje konieczność stwierdzenia nieważności zmienionych zapisów spornej Uchwały, albowiem wywołują one skutki, których eliminacja winna nastąpić z mocą wsteczną.

Na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. sprawowana przez sądy administracyjne kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, wyliczone w przywołanym przepisie postanowienia, a także inne akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej oraz organy samorządu terytorialnego, w tym akty prawa miejscowego, a także akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego i bezczynność organów we wskazanych w ustawie przypadkach.

Stosownie do art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

W badanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarga - z uwagi na materię podlegającą regulacji w drodze zakwestionowanej uchwały - dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej, a więc jej rozpoznanie pozostaje w kompetencji sądu administracyjnego. Skarżący - w ocenie Sądu - dopełnił również wymogu skutecznego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, gdyż wystąpił z takim wezwaniem do Rady Miasta Rybnika pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu 23 kwietnia 2013 r. Na powyższe wezwanie Rada Miasta udzieliła odpowiedzi przy piśmie z dnia 23 maja 2013 r., w którym poinformowała spółkę, że w tej sprawie zwróciła się do Prezydenta Miasta – będącego wnioskodawcą przedmiotowej uchwały – w celu analizy przedstawionych w wezwaniu zarzutów oraz poinformowała stronę o tym, że na sesję Rady Miasta zaplanowanej na dzień 26 czerwca 2013 r. zostanie wniesiony projekt zmian do przedmiotowej Uchwały w zakresie zastrzeżeń opisanych w punktach 11, 12 i 13 wezwania z dnia 18 kwietnia 2013 r. Jednocześnie Rada Miasta poinformowała spółkę o treści art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżący wywiódł skargę, która wpłynęła do organu w dniu 19 czerwca 2013 r. Uwzględniając zatem treść art. 53 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę w rozpatrywanym przypadku wnosi się w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa, należy stwierdzić, że skarga została wniesiona do Sądu z zachowaniem ustawowego terminu oraz warunków formalnych.

Kolejnym zagadnieniem, które należało rozstrzygnąć w rozpoznawanej sprawie było udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy skarżący legitymował się interesem prawnym do zaskarżenia uchwały Rady Miasta Rybnik z dnia 30 listopada 2011 r., Nr 208/XVI/2011. Procesową podstawą kwestionowania powyższej uchwały skarżący uczynił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm., zwanej dalej u.s.g.) zgodnie z którym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Skarżący swój interes prawny wywiódł z faktu prowadzenia na terenie Miasta Rybnika placówek dotowanych przez miasto.

W doktrynie oraz w orzecznictwie akcentuje się, że aby zarzuty skargi dotyczące uchwały zostały przez sąd administracyjny rozpoznane merytorycznie, interes prawny skarżącego musi zostać naruszony. W ten sposób wyłączone spod kontroli sądowej są skargi tych osób, których uprawnienia ani obowiązki nie zostały zmodyfikowane przez zaskarżony akt. Nie można skarżyć się na potencjalne jedynie zagrożenie dla interesu prawnego. Podmiot skarżący musi wskazać jego naruszenie polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (W. Kisiel, w: red. P. Chmielnicki, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 815-816 oraz podane tam orzecznictwo, J. Zimmermann, Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, w: red. H. Olszewski, B. Popowska, Gospodarka – Administracja – Samorząd, Poznań 1997, str. 615-616).

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest uchwała Rady Miasta Rybnika Nr 208/XVI/2011 z dnia 30 listopada 2011 r. (dalej też Uchwała) w sprawie: ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu miasta dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, dla niepublicznych przedszkoli, placówek niepublicznych oraz dla szkół, przedszkoli i placówek publicznych nie będących jednostkami budżetowymi, prowadzonych przez osoby prawne bądź fizyczne oraz zasad kontroli prawidłowości wykorzystania udzielonej dotacji, w brzmieniu ustalonym uchwałą Rada Miasta Rybnika Nr 449/XXXII/2013 z dnia 27 lutego 2013 r., która uchwaliła ogłoszenie jednolitego tekstu Uchwały Nr 208/XVI/2011 Rady Miasta Rybnika z dnia 30 listopada 2011 r. (t. j. Dz. Urz. Woj. Śląs. z 2013 r. poz. 2779, dalej zwana Uchwałą).

Mając na uwadze przedmiot sporu, w tym zarzuty strony skarżącej przyjdzie w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej też u.s.o.) organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.

Z kolei zgodnie z obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. brzmieniem art. 90 ust. 3 u.s.o., dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji, z zastrzeżeniem ust. 3h oraz 3i. W przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju. (art. 1 pkt. 2 lit. b ustawy z dnia 27 lipca 2012 r. zmianie ustawy o systemie oświaty (...), Dz. U. z 2012 r., poz. 979).

Należy także wskazać, że w chwili wejścia w życie Uchwały Rady Miasta Rybnika z dnia 30 listopada 2011 r. Nr 208/XVI/2011 zgodnie z art. 90 ust. 3 u.s.o. dotacje dla niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50 % ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca niepubliczną szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju.

Z kolei w myśl art. 90 ust. 3f u.s.o. osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organy, o których mowa w ust. 3e, mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania.

Zgodnie zaś z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. W myśl art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej Uchwały zgodnie z ww. kryteriami skład orzekający podzielił w znacznej części stanowisko skarżącej spółki i stwierdził, że w § 8 ust. 2, § 9 ust. 2 pkt. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 2, 4, 7, 8, 9, 10, § 12 ust. 2 i 3, § 13 ust. 8 Uchwały nie odpowiadają prawu, a zarzuty skarżącej w tym zakresie należało uwzględnić stwierdzając ich nieważność, natomiast w pozostałym zakresie Sąd wobec nie podzielenia w tej części argumentacji spółki skargę oddalił.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów zaprezentowanych w punktach od 1 do 14 skargi przyjdzie w szczególności wskazać, że w ocenie składu orzekającego:

W zakresie zarzutu opisanego w pkt. 1 skargi tj. naruszenia § 8 ust. 2 Uchwały stanowiącego, że "Stawki dotacji na każdego ucznia placówki, przedszkola lub szkoły na dany rok budżetowy ustala Prezydent Miasta.", skład orzekający podzielił stanowisko skarżącej spółki, że mamy do czynienia z naruszeniem art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu to organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. W ocenie składu orzekającego zapis Uchwały, iż "stawki dotacji na każdego ucznia (...) ustala Prezydent Miasta" sugeruje, że to nie organ stanowiący, ale wykonawczy ustala stawki dotacji. Zatem pomimo tego, że informacja kierowana przez Prezydenta Miasta do podmiotów dotowanych jest czynnością techniczną o charakterze księgowo-rachunkowym co do wysokości dotacji, to jednak zapis Uchwały z użyciem słowa "ustala" wskazuje na władcze, zarezerwowane dla Rady Miasta, działania w tym względzie. W ocenie składu orzekającego w rozpatrywanym brzmieniu nie można analizowanego zapisu Uchwały, jak wywodzi pełnomocnik organu, sprowadzić tylko i wyłącznie do czysto matematycznego wyliczenia i zamieszczenia jego wyniku w informacji organu wykonawczego o wysokości subwencji oświatowej przewidzianej dla jednego ucznia. Przyjdzie zatem przyznać rację skarżącej, że zapis w analizowanej części Uchwały powinien mieć inne brzmienie, albowiem to przyjęte sugeruje, że to Prezydent Miasta a nie Rada Miasta ustala stawki dotacji, choć w istocie organ wykonawczy tylko oblicza, a nie ustala stawki dotacji na jednego ucznia. Skład orzekający uznaje ze względów wyżej wyrażonych za chybioną argumentację jaką w tym względzie zawarto w odpowiedzi na skargę. Zasady udzielania dotacji, w tym ustalania jej wysokości określa sama ustawa o systemie oświaty, która w art. 90 ust. 4 upoważniając organ stanowiący do określenia trybu udzielenia dotacji nie upoważniła organu stanowiącego do przekazania kompetencji do ustalenia wysokości dotacji organowi wykonawczemu. Rolą tego ostatniego jest bowiem wykonywanie a nie stanowienie prawa miejscowego. Do zadań Prezydenta Miasta, w spornym zakresie należą wspomniane już kwestie techniczne przekazania i rozliczenia dotacji, przy czym uchwała Rady nie może wprowadzać własnych, odrębnych od rozwiązań ustawowych, zasad udzielenia dotacji. Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.

W zakresie zarzutu opisanego w punkcie 2 skargi tj. naruszenia § 9 ust. 2 pkt 3 Uchwały, który stanowi, że wniosek o udzielenie dotacji w danym roku budżetowym "powinien zawierać: liczbę uczniów/wychowanków planowaną w poszczególnych miesiącach następnego roku budżetowego" przyjdzie wskazać, że skład orzekający podziela stanowisko skarżącej, co do tego, że analizowany zapis Uchwały narusza art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Wskazany przepis Uchwały przewiduje bowiem nałożenie na dotowany podmiot dodatkowych, nie przewidzianych przez prawo, w tym powyższą normę ustawy o systemie oświaty, wymogów. Jak wynika z art. 90 ust. 3 u.s.o. dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych przysługują pod warunkiem, że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Przyjdzie podkreślić, że w ustawie o systemie oświaty brak jest zapisów wymagających wskazania we wniosku o udzielenie dotacji w danym roku budżetowym liczby uczniów/wychowanków planowanej w poszczególnych miesiącach następnego roku budżetowego, a więc z rozbiciem na kolejne miesiące. W kontekście analizowanego zapisu Uchwały zawartego w § 9 ust. 2 pkt. 3 należy stwierdzić, że doszło w tym przypadku do niedopuszczalnej modyfikacji w spornej Uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego regulacji ustawowej. Poprzez sporny zapis na dotowaną jednostkę nałożono dodatkowy i w ocenie Sądu niemal niewykonalny obowiązek, od którego spełnienia uzależniono przyznanie dotacji. Zdaniem składu orzekającego tryb i zakres danych, o których mowa w przepisie art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, został w rozpatrywanym przypadku potraktowany rozszerzająco, a co w konsekwencji doprowadziło do wprowadzenia nie wypływających z zapisów ustawowych warunków koniecznych uzyskania dotacji nie mających oparcia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, w tym przede wszystkim w zapisach ustawy o systemie oświaty.

Skład orzekający, ze względów wyżej wyrażonych uznaje za chybione argumenty organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Podkreślenia wymaga przy tym to, że dotowane podmioty mają obowiązek podawania organowi dotującemu faktyczną liczbę uczniów w danym miesiącu, a nie planowaną liczbę uczniów, a do tego jeszcze w poszczególnych miesiącach następnego roku budżetowego.

Zdaniem składu orzekającego powyższa argumentacja przesądza również o uznaniu za zasadne zarzutu skargi opisanego w punkcie 3 tj. niezgodności z prawem § 9 ust. 4 Uchwały przewidującego wymóg dołączania do wniosku o udzielenie dotacji potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii aktualnego statutu placówki, przedszkola lub szkoły (po otrzymaniu dotacji na pierwszy rok budżetowy funkcjonowania; składając wniosek na kolejny rok budżetowy dołączyć tylko w razie zmiany statutu). Skład orzekający podziela stanowisko spółki, że wymóg dołączania do wniosku o udzielenie dotacji statutu nie znajduje podstaw w obowiązującym prawie, w tym w treści art. 90 ust. 3 u.s.o. i tym samym tworzy dodatkowy obowiązek nieprzewidziany przez ustawodawcę. Podkreślenia wymaga to, że zgodnie z art. 82 ust. 1 u.s.o. osoby prawne i fizyczne mogą zakładać szkoły i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek. W myśl ust. 2, 3, 4, i 5 ww. przepisu zgłoszenie do ewidencji powinno zawierać (ust. 2):

1) oznaczenie osoby zamierzającej prowadzić szkołę lub placówkę, jej miejsca zamieszkania lub siedziby;

2) określenie odpowiednio typu i rodzaju szkoły lub placówki oraz daty rozpoczęcia jej funkcjonowania, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - nazw zawodów, w jakich szkoła będzie kształcić, zgodnych z nazwami zawodów występujących w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, o której mowa w art. 24 ust. 1, lub klasyfikacji zawodów i specjalności ustalanej na potrzeby rynku pracy przez ministra właściwego do spraw pracy;

3) wskazanie miejsca prowadzenia szkoły lub placówki oraz informację o warunkach lokalowych zapewniających:

a) możliwość prowadzenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych,

b) realizację innych zadań statutowych,

c) w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - możliwość realizacji praktycznej nauki zawodu,

d) bezpieczne i higieniczne warunki nauki i pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami;

4) statut szkoły lub placówki;

5) dane dotyczące kwalifikacji pracowników pedagogicznych i dyrektora, przewidzianych do zatrudnienia w szkole lub placówce;

6) zobowiązanie do przestrzegania wymagań określonych w art. 7 ust. 3 w przypadku szkoły podstawowej oraz gimnazjum, a także w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej ubiegającej się o nadanie uprawnień szkoły publicznej z dniem rozpoczęcia działalności;

7) dane niezbędne do wpisania szkoły lub placówki do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej.

3. Organ, o którym mowa w ust. 1, dokonuje wpisu do ewidencji w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia oraz z urzędu doręcza zgłaszającemu zaświadczenie o wpisie do ewidencji, a kopię zaświadczenia przekazuje właściwemu kuratorowi oświaty oraz organowi podatkowemu.

4. Organ, o którym mowa w ust. 1 i 1a, wydaje decyzję o odmowie wpisu do ewidencji, jeżeli:

1) zgłoszenie nie zawiera danych wymienionych w ust. 2 i mimo wezwania nie zostało uzupełnione w wyznaczonym terminie;

2) statut szkoły lub placówki jest sprzeczny z obowiązującym prawem i mimo wezwania nie został zmieniony.

5. Osoba prowadząca szkołę lub placówkę jest obowiązana zgłosić organowi, o którym mowa w ust. 1 i 1a, w ciągu 14 dni zmiany w danych zawartych w zgłoszeniu, powstałe po wpisie do ewidencji. Przepisy ust. 2-4 stosuje się odpowiednio.

Wskazać zatem przyjdzie, że z art. 82 ust. 2 pkt 4 u.s.o. jasno wynika, iż statut szkoły winien być złożony przy czynności zgłoszenia – rejestracji szkoły do ewidencji, którą prowadzi jednostka samorządu terytorialnego. Co więcej z art. 82 ust. 5 u.s.o. jednoznacznie wynika, że osoba prowadząca szkołę jest obowiązana zgłosić organowi, tj. jednostce samorządu terytorialnego, w ciągu 14 dni zmiany zawarte w zgłoszeniu, a zatem także w statucie, powstałe po wpisie do ewidencji. Powyższe, zdaniem składu orzekającego, przesądza o tym, że analizowany zapis § 9 ust. 4 Uchwały narusza prawo, albowiem ustawodawca wymaga złożenia statutu przy składaniu wniosku o rejestrację, a nie stworzył takiego wymogu przy składaniu wniosku o udzielenie dotacji. W konsekwencji oznacza to, że kontrolowany zapis Uchwały wprowadza dodatkowy obowiązek nie mający oparcia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, w tym przede wszystkim w zapisach ustawy o systemie oświaty, która co prawda wprowadza ten obowiązek, ale w żadnym wypadku nie łączy go z procedurą ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu miasta dla szkół niepublicznych oraz trybem i zakresem kontroli prawidłowości ich wykorzystania, a co w konsekwencji oznacza, że sporny zapis Uchwały wychodzi poza zakres określony w art. 90 ust. 3 i 4 u.s.o. W pierwszej z tych norm (art. 90 ust. 3 u.s.o.) sprecyzowane zostały przesłanki nabycia przez szkołę niepubliczną prawa do otrzymania dotacji, które jest zależne tylko od jednego warunku, a mianowicie od podania organowi właściwemu do udzielenia dotacji planowanej liczby uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, przy czym dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod powyższym warunkiem podania organowi właściwemu planowanej liczby uczniów.

Wszelkie inne warunki i ograniczenia nie mieszczą się w dyspozycji tego przepisu, a ich wprowadzenie uchwałą rady stanowi oczywiste naruszenie prawa i jest wykroczeniem poza zakres upoważnienia z art. 90 ust. 4 u.s.o. Mając na uwadze zapisy tego ostatniego przepisu należy zwrócić uwagę na konieczność rozróżnienia między przesłankami od jakich zależy uzyskanie prawa do otrzymania dotacji, a podstawą do jej obliczenia i trybu udzielania dotacji. Uchwała rady nie może bowiem wkraczać w kwestie uregulowane ustawowo w sposób jednolity dla wszystkich adresatów norm ustawowych, a precyzujących warunki oraz przesłanki nabycia prawa do dotacji. Zdaniem składu orzekającego w ramach przewidzianej w art. 90 ust. 4 u.s.o. delegacji rada mogła uregulować jedynie tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania z uwzględnieniem szczegółowych kwestii wskazanych w cytowanym przepisie. Użycie w art. 90 ust. 4 u.s.o. słowa "tryb" w odniesieniu do ustalenia, rozliczenia i kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji, wyraźnie wskazuje na ograniczenie upoważnienia ustawowego do ustalenia wyłącznie proceduralnych kwestii. Sformułowanie "tryb udzielania" ma znaczenie bardziej techniczne, odnosząc się m. in. do wymagań formalnych , które powinny spełniać podmioty ubiegające się o dotację, formy (wzoru) wniosku, adresata wniosku, trybu i terminu jego załatwienia, terminów przekazywania dotacji. Natomiast pojęcie "rozliczenie dotacji" odnosi się do czynności z zakresu księgowości i rachunkowości, mających charakter materialno - techniczny. "Tryb rozliczania", to zasady i terminy zgłaszania korekty danych stanowiących podstawę naliczania dotacji, a także zwrotu niewykorzystanej dotacji.

Tym samym nie sposób uznać za zasadne argumentów jakie w zakresie zarzutu opisanego w punkcie 3 skargi, podniósł w odpowiedzi na skargę organ.

W zakresie zarzutu opisanego w punkcie 4 skargi tj. naruszenia § 10 ust. 2 Uchwały stanowiącego, że "Warunkiem uruchomienia raty dotacji w danym miesiącu, w przypadku szkół, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5, jest złożenie w organie dotującym, w terminie do 20 dnia każdego miesiąca: 1) informacji o przewidywanej liczbie uczniów, którzy spełnią warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miesiącu, w którym jest składana informacja, z uwzględnieniem przepisu art. 90 ust. 3h i 3i ustawy; 2) informacji o faktycznej liczbie uczniów, którzy spełnili warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania informacji, z uwzględnieniem przepisu art. 90 ust. 3h oraz 3i ustawy; 3) list obecności na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania informacji, podpisanych przez uczniów uczestniczących w tych zajęciach, za wyjątkiem sierpnia i września.", skład orzekający podziela zarzut skargi, iż w tym przypadku doszło do naruszenia art. 90 ust. 4 u.s.o. Analiza spornych fragmentów Uchwały (§ 10 ust. 2) doprowadziła do wniosku, że w istocie zapis zawierający zastrzeżenie: "warunkiem uruchomienia raty dotacji w danym miesiącu" daje możliwość wstrzymania dotacji w danym miesiącu, a co nie znajduje umocowania w obowiązującym prawie. Analizowany zapis poprzez dookreślenie w danym miesiącu stwarza możliwość wstrzymania uruchomionej wcześniej dotacji, w którymś z kolejnych miesięcy, a czego z kolei nie przewidziano w ustawie o systemie oświaty. Tym samym trzeba odpowiedzieć twierdząco na pytanie postawione przez skarżącą i stwierdzić, że odmowa uruchomienia dotacji w danym miesiącu jest, w świetle analizowanych zapisów § 10 ust. 2 Uchwały, w istocie wstrzymaniem dotacji, albowiem Uchwała wyraźnie stanowi o tym, że "warunkiem uruchomienia raty dotacji w danym miesiącu (...) jest złożenie (...)". Mając zaś na uwadze argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę, że w uchwale w oparciu o zapisy art. 90 ust. 4 w zw. z art. 90 ust. 1a, 2a-3b u.s.o. określono tryb udzielania comiesięcznych rat dotacji przyjdzie wskazać, że z zapisów powyższych przepisów nie wynika, aby dotację wypłacano w ratach, a ponadto podstawowym warunkiem jej wypłacania jest przedstawienie organowi dotującemu przez osobę prowadzącą placówki (wymienione w art. 90 ust. 1a, 2a-3b) planowanej liczby uczniów/wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Dodatkowo przyjdzie też zauważyć, że zgodnie z zapisem art. 90 ust. 3c u.s.o. dotacje, o których mowa w ust. 1a-3a, są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki, natomiast sporny przepis Uchwały (§ 10 ust. 2) stanowi o tym, że "warunkiem uruchomienia raty dotacji (...) jest złożenie (...)", a co w konsekwencji oznacza, że zapis ten narusza art. 90 ust. 4 u.s.o. Zdaniem Sądu z upoważnienia ustawowego zawartego w powyższym przepisie nie można wyprowadzić prawa do zapisu jaki wprowadzono w § 10 ust. 2 Uchwały, tym bardziej, że w istocie sporny zwrot "warunkiem uruchomienia raty dotacji" może być podstawą do wstrzymywania dotacji. Podkreślenia wymaga przy tym to, że użyty w art. 90 ust. 4 zwrot tryb udzielenia ma znaczenie techniczne i nie może obejmować ograniczenia prawa do dotacji, albowiem takie ograniczenie może wynikać jedynie z norm ustawowych.

Niezależnie od powyższego odrębnego odniesienia wymaga zapis § 10 ust. 2 pkt 3 Uchwały nakładający (bez wskazania wykonawcy – dopisek Sądu) obowiązek warunkujący uruchomienie raty dotacji w danym miesiącu polegający na złożeniu w organie dotującym comiesięcznych list obecności na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania informacji, podpisanych przez uczniów uczestniczących w tych zajęciach, za wyjątkiem sierpnia i września.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko skarżącej, że w tym przypadku doszło nie tylko do nałożenia dodatkowego, nie przewidzianego przepisami prawa, obowiązku na podmiot dotowany, ale i do naruszenia porządku prawnego poprzez regulowanie przez organ stanowiący prawo miejscowe jeszcze raz tego, co zostało już uregulowane w źródle powszechnie obowiązującego prawa. W myśl zapisów § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 ze zm.) obecność uczniów na poszczególnych zajęciach edukacyjnych odnotowuje się w dzienniku lekcyjnym. W ocenie składu orzekającego nie sposób w powyższym przedmiocie uznać za zasadną argumentacji pełnomocnika organu, który nawiązywał do motywów jakimi kierował się ustawodawca wprowadzając z dniem 1 stycznia 2013 r. nowe zasady dotowania szkół, w tym uzależnił wysokość dotacji od frekwencji uczniów. Zdaniem składu orzekającego przedkładanie list obecności na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych w miesiącu poprzedzającym miesiąc składania informacji, podpisanych przez uczniów uczestniczących w tych zajęciach, za wyjątkiem sierpnia i września nie stanowi elementu trybu udzielania dotacji, którego określenie można znaleźć w zakresie delegacji o której mowa w art. 90 ust. 4 u.s.o.

Ze względów wyżej już wyrażonych także powoływanie się na casus szkoleń finansowanych z funduszy Unii Europejskiej oraz inne przywoływane w odpowiedzi na skargę argumenty, nie mogły wywrzeć pożądanego przez organ skutku w postaci bezzasadności zarzutu odnoszącego się do § 10 ust. 2 pkt. 3 Uchwały.

W zakresie zarzutu opisanego w punkcie 5 skargi a odnoszącego się do § 10 ust. 4 Uchwały stanowiącego, że "Dane, o których mowa w ust. 1-3, o przewidywanej i faktycznej liczbie uczniów, a także dane uczniów wykazanych do naliczenia dotacji, obejmujące: imię, nazwisko, nr PESEL, adres zamieszkania oraz inne dane niezbędne do ustalenia dotacji na danego ucznia, podmiot uprawniony do otrzymywania dotacji rejestruje i przekazuje dotującemu w systemie informatycznym, wskazanym przez Wydział Edukacji Urzędu Miasta oraz w formie dokumentu podpisanego przez osobę prowadzącą, będącego wydrukiem z ww. systemu.", skład orzekający podziela stanowisko spółki, że w tym przypadku doszło do naruszenia art. 90 ust. 3 i ust. 4 u.s.o. W ocenie składu orzekającego nie tylko samo odwołanie m. in. ust. 1-3 § 10 Uchwały, a więc zakwestionowanego powyżej przez Sąd ust. 2 § 10 Uchwały nakazuje stwierdzenie nieważności spornego ust. 4 § 10 Uchwały. Co więcej z analizowanego zapisu nie wynika jednoznacznie kiedy ma dojść do przekazania dotującemu części danych (tych, o których nie stanowią ust. 1-3 § 10 Uchwały), o których mowa w ust. 4 § 10 Uchwały, ani też nie jest jednoznacznie określone to, czy brak przekazania danych, o których dodatkowo mowa w analizowanym ust. 4 (poza informacjami i listami z danymi o których mowa w ust. 2 § 10 Uchwały) także warunkuje uruchomienie rat dotacji. Tym samym skład orzekający, już bez powielania odwołuje się do swoich wcześniejszych rozważań dotyczących unieważnionego ust. 2 § 10 Uchwały. Ponadto zapisy ust. 4 § 10 Uchwały nakładają na podmiot dotowany dodatkowe obowiązki nie przewidziane w art. 90 ust. 3 u.s.o., a co wobec wcześniejszych rozważań Sądu zawartych w odniesieniu do § 9 ust. 2 pkt. 3 Uchwały także dowodzi zasadności zarzutów skarżącej spółki w odniesieniu do spornego ust. 4 § 10 Uchwały.

Podkreślić także należy, iż zgodnie z art. 90 ust. 3e u.s.o. organy jednostek samorządu terytorialnego, mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetów tych jednostek, a w myśl art. 90 ust. 3f u.s.o. osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organy, mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania, a co najistotniejsze zgodnie z art. 90 ust. 3g u.s.o. organy, w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek, a co zdaniem składu orzekającego należy interpretować w ten sposób, że dane osobowe (o nich jest mowa w ust. 4 § 10 Uchwały) można przetwarzać tylko w związku z przeprowadzaniem kontroli wykorzystania dotacji, a nie "rejestrować i przekazywać dotującemu" wraz z informacjami o których mowa w ust. 1-3 § 10 Uchwały. Skoro zatem brak jest ustawowego upoważnienia do przetwarzania danych osobowych uczniów poza prowadzoną kontrolą, to należy uznać, że sporny zapis ust. 4 § 10 także narusza prawo, a co w konsekwencji skutkuje stwierdzeniem jego nieważności.

W zakresie zarzutu z punktu 6 skargi co do § 10 ust. 7 Uchwały stanowiącego, że "W przypadku stwierdzenia przez organ prowadzący lub dyrektora szkoły nieprawidłowości w informacji, o której mowa w ust. 1-4, podmiot jest zobowiązany do przedstawienia na piśmie organowi dotującemu korekty podanej wcześniej informacji. Korekt można dokonywać nie dłużej, niż do zakończenia danego roku budżetowego", skład orzekający podziela stanowisko skarżącej spółki, że także w tym przypadku doszło, ze względów wyrażonych wyżej w odniesieniu do § 10 ust. 2 i § 10 ust. 4 Uchwały do przekroczenia delegacji ustawowej z art. 90 ust. 4 u.s.o. Zatem już bez powielania przyjdzie odwołać się do wcześniejszych rozważań Sądu zaprezentowanych w zakresie zarzutu 4 i 5 skargi. Skoro bowiem Sąd stwierdził nieważność zakwestionowanych zapisów § 10 ust. 2 i 4 Uchwały, to tym samym zarzut odnoszący się do ust. 7 § 10 Uchwały, a powiązany m. in. z § 10 ust. 2 i 4 Uchwały także należało uznać za zasadny i stwierdzić jego nieważność.

W zakresie zarzutu zawartego w punkcie 7 skargi, który odnosi się do § 10 ust. 8 Uchwały, a który stanowi, że "W przypadku sporu pomiędzy organami prowadzącymi, dotyczącego określenia, uczniem której szkoły jest dana osoba, decydującym o tym, jakiej szkole należna jest dotacja na danego ucznia w danym miesiącu, będzie pisemne oświadczenie rodziców/opiekunów prawnych ucznia, lub - w przypadku ucznia pełnoletniego - pisemne oświadczenie ucznia.", skład orzekający podziela stanowisko skarżącej, co do tego, iż w tym przypadku doszło do naruszenie art. 90 ust. 4 Uchwały poprzez przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w tym przepisie. Poza argumentacją zaprezentowaną w zakresie nakładania przez zapisy Uchwały dodatkowych obowiązków, przyjdzie wskazać, że co do zasady osoba chcąca kontynuować naukę w szkole składa w niej oryginał świadectwa ukończenia czy to szkoły na niższym poziomie czy niższej klasy na tym samym poziomie nauczania. A zatem to fakt złożenia oryginału świadectwa (a wobec jego braku, ewentualnie innego równoważnego dokumentu) w danej szkole potwierdza wolę podjęcia w niej nauki, a nie jak zapisano w Uchwale pisemne oświadczenie ucznia, które według spornego zapisu ma rozstrzygać o tym, jakiej szkole należna jest dotacja na danego ucznia w danym miesiącu. Co istotne sporny zapis Uchwały pozostaje w sprzeczności z zapisem art. 90 ust. 3 u.s.o., który m. in. stanowi, że "dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, w wysokości (...).", z którego jednoznacznie wynika, że kryterium przyznania dotacji jest co najmniej 50% uczestnictwo danego ucznia na edukacyjnych zajęciach obowiązkowych. Wprowadzone w ust. 8 § 10 Uchwały dodatkowe kryterium decydujące o tym której szkole należna jest dotacja (mamy bowiem do czynienia z zapisem mającym regulować rozstrzygnięcie sporu), bez uwzględnienia opisywanych kwestii związanych ze złożeniem oryginału świadectwa, może nawet doprowadzić do sytuacji takiej, w której dwie lub więcej szkół będzie uprawnionych do dotacji na tego samego ucznia, który w jednej szkole złoży oryginał, a w innej np. odpis świadectwa, a jednocześnie wypełni w obu lub większej liczbie szkół warunek 50% uczestnictwa na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Co więcej w kontekście analizowanego zapisu Uchwały, należy zastanowić się np. nad taką kwestią jak zostanie rozstrzygnięty spór, dla którego rozwiązania stworzono zapis ust. 8 § 10 Uchwały, gdy uczeń odmówi złożenia pisemnego oświadczenia, albo złoży oświadczenie, że jest uczniem (i faktycznie uczęszczał na zajęcia) 2 lub więcej szkół (można nawet wyobrazić sobie sytuację, że będą to szkoły i klasy o tym samym profilu i poziomie nauczania), a do tego zrealizuje w nich warunek 50% udziału na obowiązkowych zajęciach lekcyjnych.

W ocenie składu orzekającego sporny zapis narusza zarówno art. 90 ust. 3 i ust. 4 u.s.o. Na stanowisko Sądu, ze względów wyżej wyrażonych nie mogły wpłynąć wyjaśnienia pełnomocnika organu zawarte w odpowiedzi na skargę oparte na możliwości posługiwania się przez uczniów "odpisami, duplikatami czy kopiami notarialnymi" świadectw i możliwości aplikowania o przyjęcie do kilku szkół oraz to, że to sporny zapis umożliwi "przeprowadzenie niezbędnej weryfikacji w sytuacji gdy jest to wskazane". Oczywiście można także wyobrazić sobie sytuacje, że uczeń rozpoczyna naukę w szkole niekoniecznie na podstawie oryginału świadectwa lecz w oparciu o złożony duplikat czy odpisu świadectwa, przy czym stanowczo należy podkreślić, że o dotacji, w przypadku sporu, nie może decydować pisemne oświadczenie ucznia, lecz kryterium uczestnictwa w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych.

Podkreślenia wymaga przy tym to, że nie jest rolą Sądu, ale Ustawodawcy, wprowadzenie jasnych kryteriów rozwiązywania tego rodzaju sporów, przy czym wprowadzone w kontrolowanej Uchwale (zarówno w spornym jak i w ust. 9 § 10 Uchwały – o czym poniżej) regulacje muszą mieć oparcie zarówno w obowiązującym prawie, w tym muszą być oparte na zapisach stosownej delegacji ustawowej (art. 90 ust. 4 u.s.o.), jak i też nie mogą pozostawać w sprzeczności z innymi zapisami ustawowymi (art. 90 ust. 3 u.s.o.).

W zakresie zarzutu zawartego w punkcie 8 skargi, który odnosi się do § 10 ust. 9 Uchwały, a który stanowi, że "W przypadku, gdy uczeń szkoły dla dorosłych jest wykazywany do dotacji przez więcej niż jedną szkołę, organ dotujący ma prawo żądania przedłożenia w Wydziale Edukacji Urzędu Miasta pisemnego oświadczenia ucznia, potwierdzającego jego uczęszczanie do danej szkoły lub szkół, dla których przekazywana jest dotacja na tego ucznia." skład orzekający odwołując się do swoich wcześniejszych rozważań nawiązujących szczególnie do analizy zapisów § 10 ust. 8 Uchwały stwierdza, iż podziela argumentację i zarzut strony naruszenia w analizowanym zapisie art. 90 ust. 4 u.s.o. Dodatkowo należy wskazać, że nie jest jasne m. in. to jaka miałaby być podstawa takiego żądania, a nawet gdyby przyjąć że prowadzący szkołę mógłby z takim żądaniem wystąpić do ucznia, to jakie byłyby konsekwencje braku przedłożenia takiego oświadczenia. W tym zakresie można jedynie odwołać się do zapisu ust. 10 § 10 Uchwały, z którego wynika, że musiałoby dojść do korekty wypłaconej dotacji przy jej naliczeniu na kolejne miesiące. W analizowanym zapisie ust. 9 § 10 Uchwały nałożono zatem dodatkowy obowiązek w postaci złożenia przez ucznia oświadczenia potwierdzającego jego uczęszczanie do danej szkoły lub szkół, dla których przekazywana jest dotacja, podczas gdy zgodnie z art. 90 ust. 3 u.s.o. dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji, z zastrzeżeniem ust. 3h oraz 3i.

W zakresie zarzutu zawartego w punkcie 9 skargi, który odnosi się do § 10 ust. 10 Uchwały stanowiącego, że "W przypadkach określonych w ust. 7-9 kwota, o którą należałoby skorygować wypłaconą dotację, będzie uwzględniona przy naliczeniu dotacji na kolejne miesiące.", skład orzekający odwołując się do powyższej argumentacji dotyczącej § 10 ust. 7-9 Uchwały stwierdza, iż także w tym przypadku doszło do naruszenia delegacji zawartej w art. 90 ust. 4 u.s.o. Podkreślenia wymaga przy tym to, że analizowany przepis jest powiązany z unieważnionymi zapisami od ust. 7 do ust. 9 § 10 Uchwały.

W zakresie zarzutów zawartych w punkcie 10 i 11 skargi, z których pierwszy odnosi się do § 12 ust. 2 Uchwały stanowiącej, że "Przekazanie dotacji zostanie wstrzymane w przypadku:

1) niezłożenia w terminie miesięcznej informacji, o której mowa w § 10, lub nieusunięcia stwierdzonych przez dotującego błędów lub braków w informacji,

2) niezłożenia w terminie rozliczenia, o którym mowa w § 11, lub nieusunięcia stwierdzonych przez dotującego błędów łub braków w rozliczeniu,

3) stwierdzenia w wyniku kontroli, że dotacja lub jej część została pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości, do czasu dokonania zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości lub spełnienia warunków, jakie zostaną określone w wystąpieniu pokontrolnym,

4) stwierdzenia w wyniku kontroli, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem,

5) otrzymania od organu sprawującego nadzór pedagogiczny informacji, że szkoła działa z naruszeniem przepisów prawa,

6) stwierdzenia niezgodności stanu faktycznego z wpisem do ewidencji szkół i placówek niepublicznych lub wpisem do rejestru wydanych zezwoleń na założenie szkoły łub placówki publicznej.";

a drugi zarzutu odnosi się do § 12 ust. 3 Uchwały stanowiącej, że "wstrzymana dotacja jest uruchamiana w miesiącu następującym po miesiącu, w którym zostaną usunięte uchybienia określone w ust. 2.", Sąd podziela stanowisko skargi, co do braku zgodności z prawem zapisów uchwały w zakresie w jakim reguluje ona kwestie wstrzymania dotacji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że z art. 90 ust. 4 u.s.o. nie wynika możliwość wprowadzenia w uchwałach prawa miejscowego regulujących kwestię trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania zapisów dotyczących wstrzymania dotacji.

Odwołując się do wcześniejszej argumentacji zaprezentowanej odnośnie § 10 ust. 2 Uchwały przyjdzie stwierdzić, że w istocie niesporne już zapisy (wyeliminowane odrębną uchwałą, o czym niżej) § 12 ust. 2 i ust. 3 Uchwały przewidujące wstrzymanie dotacji i możliwość przywrócenia wypłaty dotacji po jej wstrzymaniu wykraczają poza delegację ustawową wynikającą z art. 90 ust. 4 u.s.o. Zdaniem Sądu wstrzymywanie dotacji nie może być uznane ani za element trybu udzielenia i rozliczenia dotacji, ani za środek o charakterze kontrolnym, skoro w istocie stanowi swoistą sankcję za uchybienia beneficjenta dotacji, do ustanowienia której rada nie została upoważniona (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 703/12 i wyrok NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 204/11). Przyjdzie podkreślić, że niezależnie od tego, że uchwałą Rady Miasta Rybnika z dnia 26 czerwca 2013r. nr 531/XXXVI/2013 w sprawie zmiany Uchwały nr 208/XVI/2011 z 30 listopada 2011 r., uchylono § 12 ust. 2 i 3 Uchwały nr 208/XVI/2011 z dnia 30 listopada 2011 r. (§ 1 pkt 1 i 2 uchwały nr 531/XXXVI/2013), skład orzekający uznał za konieczne stwierdzenie nieważności spornych zapisów § 12 ust. 2 i § 12 ust. 3 Uchwały, albowiem samo uchylenie ww. norm Uchwały wywoływało jedynie skutki ex nunc, a nie ex tunc. W powyższych okolicznościach, w tym braku sporu co do przekroczenia w analizowanych zapisach Uchwały delegacji ustawowej zawartej w art. 90 ust. 4 u.s.o., Sąd uznał za konieczne stwierdzenie nieważności § 12 ust. 2 i 3 Uchwały, albowiem niestwierdzenie ich nieważności rodziłoby skutek w postaci ich obowiązywania i zastosowania do momentu ich uchylenia przez uchwałę z dnia 26 czerwca 2013 r. nr 531/XXXVI/2013.

W zakresie zarzutu zawartego w punkcie 12 skargi, który odnosi się do § 13 ust. 3 Uchwały stanowiącej, że "Kontroli podlega w szczególności: zgodność ze stanem faktycznym danych podawanych przez osobę prowadzącą kontrolowane przedszkole, szkołę lub placówkę z danymi przekazywanymi organowi dotującemu zgodnie z §§ 10 i 11 uchwały, prawidłowość wykorzystania dotacji wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących dotyczących realizacji zadań przedszkola, szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, faktyczna liczba uczniów obecnych na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych szkół, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5.", skład orzekający nie podzielił w tym przypadku stanowiska skarżącej, że mamy do czynienia z naruszeniem art. 90 ust. 4 u.s.o., skutkującym koniecznością stwierdzenia nieważności § 13 ust. 3 uchwały. W ocenie składu orzekającego nie doszło bowiem w tym przypadku do przeniesienia na organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego powyższych kompetencji, ani też rozszerzenia zakresu kontroli.

Stanowiska Sądu nie zmieniło w tym przypadku także i to, że uchwałą Rady Miasta Rybnika z dnia 26 czerwca 2013r. nr 531/XXXVI/2013 w sprawie zmiany Uchwały nr 208/XVI/2011 z 30 listopada 2011 r. sprecyzowano zapis § 13 ust. 3 Uchwały nr 208/XVI/2011 z dnia 30 listopada 2011 r. i usunięto sporny zwrot "w szczególności" (§ 1 pkt 3 uchwały nr 531/XXXVI/2013). W ocenie składu orzekającego powyższe nie pozwoliło to na przyjęcie, że w tym przypadku zasadne było stwierdzenie nieważności tej części kontrolowanej Uchwały. Mając na uwadze stanowisko skarżącej przyjdzie także zauważyć, że Sąd nie stwierdził nieważności wszystkich zapisów § 10 i §11 Uchwały.

W zakresie zarzutu zawartego w punkcie 13 skargi, który odnosi się do § 13 ust. 7 Uchwały stanowiącego, że "Kontrolujący dokonuje ustaleń stanu faktycznego w zakresie objętym przedmiotem kontroli na podstawie oględzin, dokumentów, pism wyjaśniających, pisemnych oświadczeń i innych nośników informacji zebranych w toku postępowania kontrolnego, które mają lub mogą mieć znaczenie dla oceny prawidłowości naliczenia, pobrania i wykorzystania dotacji, w tym dokumentacji organizacyjnej, finansowej oraz dokumentacji przebiegu nauczania. Kontrolowany zobowiązany jest do udostępnienia kontrolującemu wyżej wymienionej dokumentacji w miejscu przeprowadzania kontroli.", skład orzekający nie podzielił zarzutów skargi i stwierdza, że kontrolowany zapis Uchwały nie narusza art. 90 ust. 3f) w zw. z art. 90 ust. 3e) u.s.o. Zgodnie bowiem z art. 90 ust. 3f) u.s.o. osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organy, mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Natomiast w myśl art. 90 ust. 3e) u.s.o. organy jednostek samorządu terytorialnego, mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetów tych jednostek. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że kontrolowany przepis Uchwały pozwala na to, aby przedmiotem kontroli mogło "być praktycznie rzecz biorąc wszystko". Przedmiotem kontroli może być bowiem tylko ocena prawidłowości naliczania, pobrania i wykorzystania dotacji, w tym dokumentacji organizacyjnej, finansowej oraz dokumentacji przebiegu nauczania". Zgodnie zaś z art. 90 ust. 4 u.s.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.

Sąd nie podzielił również argumentacji opartej o sporny zapis § 13 ust. 7 Uchwały pozwalający kontrolującemu dokonywania ustaleń stanu faktycznego w zakresie objętym przedmiotem kontroli na podstawie oględzin, dokumentów, pism wyjaśniających, pisemnych oświadczeń oraz co akcentował skarżący "innych nośników informacji", albowiem spółka bezzasadnie utożsamia przedmiot kontroli z ustaleniami faktycznymi dokonanymi poprzez różne środki dowodowe wykorzystane w toku postępowania kontrolnego. W ocenie Sądu zapis o innych nośnikach informacji nie mógł przesądzić o stwierdzeniu nieważności kontrolowanego zapisu § 13 ust. 7 Uchwały, albowiem w dalszej części analizowanej normy wyraźnie określono, że ustalenia stanu faktycznego dokonuje się w zakresie objętym przedmiotem kontroli, a zebrane informacje mają lub mogą mieć znaczenie dla oceny prawidłowości naliczenia, pobrania i wykorzystania dotacji. Nie ma też racji strona skarżąca, gdy akcentuje samowolę w określaniu zakresu kontroli i to, że kontroler może działać dowolnie i nieprzewidywalnie. Sporne "inne nośniki informacji" mogą być badane (prawo wglądu) w trakcie kontroli tylko i wyłącznie gdy znajduje się na nich dokumentacja organizacyjna, finansowa i dokumentacja przebiegu nauczania mająca lub mogąca mieć znaczenie dla oceny prawidłowości naliczania, pobrania i wykorzystania dotacji.

W zakresie zarzutu zawartego w punkcie 14 skargi, który odnosi się do § 13 ust. 8 Uchwały stanowiącego, że "Kontrolujący może żądać od kontrolowanego sporządzenia niezbędnych w zakresie prowadzonej kontroli, odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również zestawień i obliczeń opartych na dokumentach, w terminie uzgodnionym z kontrolowanym.", skład orzekający podziela stanowisko strony skarżącej, że dokonując takiego zapisu w kontrolowanej części Uchwały Rada Miasta wyszła poza upoważnienie ustawowe z art. 90 ust. 3f) u.s.o. Zgodnie bowiem z tą normą osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organ dotujący mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. W przepisie tym nie ma jednak mowy o obowiązku sporządzania przez kontrolowanego w toku kontroli na żądanie kontrolującego odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również zestawień i obliczeń opartych na dokumentach, a mowa jest jedynie o prawie wstępu do szkół oraz wglądzie do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Tym samym sporny zapis wprowadza dodatkowe, nie przewidziane w ustawie obowiązki, a co jak już kilkukrotnie podkreślano w przedmiotowym uzasadnieniu musi skutkować stwierdzeniem nieważności takiego zapisu z jakim mamy do czynienia w § 13 ust. 8 Uchwały.

Końcowo przyjdzie wskazać, że reguła zabraniająca wprowadzania własnych odrębnych rozwiązań przez organy stanowiące prawo miejscowe wynika z zapisów art. 94 w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 94 Konstytucji RP stanowi, iż organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie posiadają kompetencji do stanowienia prawa miejscowego z przekroczeniem delegacji przewidzianej w ustawie. Akt wykonawczy musi spełniać wymogi zawarte w delegacji ustawowej, a skoro uchwała rady gminy podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym na obszarze gminy, stąd też powinna odpowiadać wymogom, jakie stawiane są przepisom powszechnie obowiązującym. Akt wykonawczy musi regulować tylko i wyłącznie sprawy z zakresu spraw przekazanych w upoważnieniu ustawowym i musi regulować te sprawy zgodnie z wytycznymi ustawowymi zawartymi w upoważnieniu. Art. 7 Konstytucji RP stanowi przy tym, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Końcowo podkreślenia wymaga to, że zasady udzielania dotacji, w tym ustalania jej wysokości określa sama ustawa o systemie oświaty, która w art. 90 ust. 4 upoważniając organ stanowiący do określenia trybu udzielenia dotacji nie upoważniła organu stanowiącego do przekazania kompetencji do ustalenia wysokości dotacji organowi wykonawczemu. Ponadto uchwała Rady Miasta nie może wprowadzać własnych, odrębnych od rozwiązań ustawowych, zasad udzielenia dotacji. Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie:

1) wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych;

2) organizacji urzędów i instytucji gminnych;

3) zasad zarządu mieniem gminy;

4) zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji, a na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji. Z uwagi na brak wniosku nie orzekano o kosztach postępowania.