Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 692/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. S. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia

[...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem K. S.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) – odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem K. S.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że skarżąca w dniu 28 lipca 2020 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem K. S. Do wniosku skarżąca załączyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności syna K. S. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] listopada 2000 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2019 r. uznające K. S. za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji, decyzję o waloryzacji emerytury z dnia [...] marca 2020 r. Organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., a następnie podał, że w dniu 28 lipca 2020 r. zwrócił się do Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego celem weryfikacji okoliczności dotyczących spełniania warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., a w szczególności potwierdzenia faktu, że skarżąca sprawuje opiekę nad synem. Pismem z dnia 4 sierpnia 2020 r. Kierownik MGOPS w [...] poinformował, że skarżąca sprawuje opiekę nad swoim synem. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Następnie organ I instancji pismem z dnia 9 listopada 2020 r. poinformował skarżącą o możliwości wyboru świadczenia: emerytury lub świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku bowiem zawieszenia przez skarżącą prawa do emerytury, przysługiwałoby jej świadczenie pielęgnacyjne w pełnej wysokości. W odpowiedzi pismem z dnia 19 listopada 2020 r. skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy otrzymywaną emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym, bez zawieszania prawa do emerytury. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że nie może wydać decyzji wbrew wyraźnym dyspozycjom określonym w przepisach prawa oraz wytycznych zawartych w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] i przyznać świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię, która całkowicie pozbawia skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu powinna być dokonana w ten sposób, że wskazany przepis pozbawia ją przysługującego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli;

3) art. 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa.

Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy stwierdził, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z inną przyczyną z uwagi na którą nie można przyznać wnioskowanego świadczenia. W świetle art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym; b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) (uchylony); 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżąca ma przyznaną i pobiera emeryturę. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Dalej organ odwoławczy wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ przytoczył również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 487/20. Organ odwoławczy uznał, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, ma przyznane prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. W przedmiotowej sprawie skarżąca została pouczona o możliwości dokonania wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego. W odpowiedzi na pismo organu I instancji skarżąca wskazała, że podtrzymuje wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości przewyższającej kwotę otrzymywanej emerytury, bez zawieszania prawa do emerytury. Ponadto organ odwoławczy pismem z dnia 26 stycznia 2021 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia materiału dowodowego i złożenia ostatecznego oświadczenia w zakresie wyboru świadczenia: pielęgnacyjnego czy emerytalnego. W przypadku oświadczenia o zawieszeniu prawa do emerytury organ zażądał przekazania decyzji zawieszającej prawo. W odpowiedzi na to pismo, skarżąca stwierdziła, że nie będzie zawieszała prawa do emerytury. Organ odwoławczy przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20 po czym stwierdził, że kierując się orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy umożliwiły skarżącej dokonanie wyboru preferowanego świadczenia i pouczyły ją o możliwości zawieszenia emerytury, ale skarżąca z takiej możliwości nie skorzystała. Mając na uwadze brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., organ odwoławczy stwierdził, że przepis ten wprost wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i 1a tej ustawy, w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Zdaniem organu przepisy u.ś.r. dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organy obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów prawa, nie jest więc w takim przypadku możliwe uzyskanie, przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawną osobą, świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości przewyższającej otrzymaną przez nią emeryturę, tj. w wysokości różnicy pomiędzy otrzymywaną emeryturą, a świadczeniem pielęgnacyjnym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ma wprawdzie ustalone prawo do emerytury, jednak organ zupełnie nie dostrzega możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości przyznanej emerytury. Mając na uwadze literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r. stwierdzić należy, że przepis ten wprost faktycznie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i 1a tej ustawy, w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Jednak zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości tej emerytury. Takie stanowisko zostało w pełni podzielone i wyrażone w wyrokach sądów administracyjnych. Jako przykłady skarżąca wskazała wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 714/19, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 411/20. Skarżąca stwierdziła, że w całym postępowaniu, konsekwentnie wnosiła i nadal to stanowisko podtrzymuje, o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy otrzymaną emeryturą, a świadczeniem pielęgnacyjnym, bez zawieszania prawa do emerytury, który to wniosek jest zgodny z wyrażonym przez doktrynę i orzecznictwo stanowiskiem, dopuszczającym możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości przyznanej emerytury. Zdaniem skarżącej argumentacja organu i wyrażone kategoryczne stanowisko bez wątpienia uchybia przepisom prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r., jak również prowadzi do naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, na którym decyzja została oparta. Niezrozumiałe dla skarżącej jest stanowisko organu, odmawiające przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w całości, ponieważ zebrany materiał dowodowy wskazuje, że przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały w całości spełnione, a stanowisko doktryny i orzecznictwa jednoznacznie daje możliwość przyznania ww. świadczenia do wysokości przyznanej emerytury, co jednocześnie jest zgodne z treścią pism zawierających stanowisko skarżącej. Zdaniem skarżącej sądy administracyjne słusznie stosują wykładnię celowościową, a nie tylko literalną. Aby dokonać prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. należy zwrócić uwagę na cel i funkcję świadczenia pielęgnacyjnego. Celem omawianego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej. W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych, świadczenie pielęgnacyjne jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Przy czym przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Skarżąca stwierdziła, że nie bez znaczenia jest również to, że stanowisko pozbawiające ją w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji ustalonego prawa do emerytury, narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP. Wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1234/19, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy skarżąca stwierdziła, że osoba, której przysługuje prawo do emerytury ma zapewnioną częściową rekompensatę z tytułu rezygnacji przez nią z aktywności zawodowej i w związku z tym przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego spowodowałoby, że miałaby dwa świadczenia z tego samego tytułu i znajdowałaby się w korzystniejszej sytuacji niż osoby, które nie mają możliwości przejścia na emeryturę. Osoba mająca prawo do emerytury znajdowałaby się tylko wówczas w korzystniejszej sytuacji gdyby oprócz emerytury otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w pełnej wysokości. Gdyby natomiast otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy jego wysokością a wysokością otrzymywanej emerytury, to nie znajdowałaby się ani w korzystniejszej sytuacji niż osoby które nie mają prawa do emerytury, ani też w mniej korzystnej sytuacji, w jakiej się znajduje, kiedy otrzymuje wyłącznie emeryturę niższą od świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym nie doszłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa. Wobec powyższego skarżąca stwierdziła, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w żaden sposób nie przyczynił się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa, przez co doszło do podważenia zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. Mając możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości emerytury, co byłoby również zgodne ze stanowiskiem skarżącej zawarte we wszystkich kierowanych pismach. W ocenie skarżącej organ zupełnie ignoruje stanowisko doktryny i orzecznictwa, które bez wątpienia jest mu znane, odmawiając prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, czym narusza zasadę równości obywateli, z tego względu, że na obszarze innej właściwości miejscowej obywatele mają przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a na obszarze właściwości miejscowej organu takiego prawa nie mają, z uwagi na brak właściwego rozpatrzenia materiału dowodowego jak również błędną wykładnię przepisów. Skarżąca podniosła, że orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie i kategorycznie stwierdza, że nie ma racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, który mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca przytoczyła przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 547/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 774/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Po 697/19.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jako bezzasadna została oddalona.

Sąd działając z urzędu, niezależnie od granic skargi i podniesionych zarzutów, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego, których postać lub stopień miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.). W granicach możliwości weryfikacyjnych sądu administracyjnego zaskarżona decyzja jest więc prawidłowa.

Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wystarczający do dokonania prawidłowej wykładni prawa materialnego oraz subsumpcji faktów sprawy.

Zasadniczym przedmiotem sporu jest kwestia prawnej możliwości żądania przez skarżącą przyznania przez organy orzekające w sprawach świadczeń rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między wartością tego świadczenia a wartością otrzymywanego świadczenia emerytalnego. Strona skarżąca podtrzymała ostatecznie tego rodzaju żądanie w toku postępowania odwoławczego (zob. pismo z dnia 5 lutego 2021 r.).

Odnosząc się do powyższego żądania, Sąd kategorycznie stwierdza, że w obowiązującym porządku prawnym brak jest podstawy kompetencyjnej do przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości określonej przez organy jako różnica między wartością uzyskiwanego świadczenia emerytalnego lub rentowego a wyznaczoną ustawowo wartością świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie poglądu przeciwnego i uznanie, że organy mogłyby orzec o przyznaniu tego rodzaju różnicy świadczeniowej, byłoby działaniem contra legem, albowiem – niezależnie od naruszenia jednoznacznej treści językowej art. 17 ust. 3 u.ś.r. (przepis ten określa w sposób sztywny wysokość świadczenia pielęgnacyjnego) – taka interpretacja przepisów prawa byłaby sprzeczna z wynikami wykładni systemowo-aksjologicznej i celowościowej regulacji wynikającej z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po pierwsze, powszechną zasadą przyjmowaną w ustawodawstwie polskim na tle zbiegu praw do świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego jest prawo wyboru świadczenia przez jego beneficjenta lub wypłata świadczenia wyższego (por. np. art. 95-96 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.). Ustawodawca co do zasady nie przewiduje zatem prawa do łączenia części świadczeń w celu przyznania jednego świadczenia łącznego będącego sumą świadczeń cząstkowych do wysokości świadczenia wyższego. Po drugie, inną zasadą systemową, komplementarną względem tej pierwszej, jest zasada zakazu kumulacji świadczeń, które pełnią tożsame lub zbliżone funkcje albo które zaspokajają ogólne cele systemu zabezpieczenia społecznego (zob. np. art. 17 ust. 5 pkt 1, pkt 3, pkt. 5-6 u.ś.r.). Po trzecie, nie jest uzasadniona aksjologicznie i celowościowo operacja zestawiania świadczeń przyznawanych w odmiennych celach i w związku z realizacją odrębnych przesłanek w celu ustalenia różnicy między nadal otrzymywanym świadczeniem niższym a świadczeniem wyższym. Taka operacja zmierzałaby do działania sprzecznego z zasadą zakazu kumulacji świadczeń, a więc przyznania świadczenia (np. pielęgnacyjnego) w sytuacji, gdy inne świadczenie stanowiące negatywną przesłankę nabycia tego pierwszego (np. świadczenie emerytalne) jest nadal otrzymywane.

W związku z powyższym podzielając poglądy wyrażane na tle spornego zagadnienia w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2631/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20), Sąd stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do przyznania przez organy świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między tym świadczeniem a otrzymywanym świadczeniem emerytalnym w sytuacji, gdy to ostatnie świadczenie nie zostanie zawieszone na wniosek, o którym mowa w art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dopiero wtedy zostanie usunięta negatywna przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Mając na względzie powyższe argumenty i przesłanki, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.