Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1843/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Wroczyński, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2006 r.; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 146 § 2 kpa w zw. z art. 150 § 1 kpa po rozpatrzeniu wniosku Starosty Powiatu W. o wznowienie postępowania odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...].06.1998 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].12.1997 r. w przedmiocie uznania, że nieruchomość o powierzchni [...] ha nabyta przez J. S. z nieruchomości ziemskiej "D." od K. S. aktem notarialnym z dnia [...].09.1937 r. - nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2004 r.

Wskutek skargi Gminy W. i Starosty Powiatu W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28.01.2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 415/04) stwierdził nieważność obydwu wyżej wskazanych decyzji, jak również postanowienia z dnia [...] grudnia 2002 r. o wznowieniu postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż postanowienie o wznowieniu postępowania zapadło z rażącym naruszeniem art. 148 § 1 i art. 149 § 1 kpa w zw. z art. 16 § 1 kpa. Otóż Minister w pierwszej fazie postępowania nie zbadał, czy podanie zostało złożone w terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. Wspomniany termin jest miesięczny i biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Starosta Powiatu W. złożył wniosek o wznowienie dnia 25.06.2002 r., wskazując przyczynę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nową okolicznością faktyczną, która wyszła na jaw i która istniała w dniu wydania decyzji, lecz nie była znana organowi, było ujawnienie w opinii biegłego geodety, wydanej na użytek postępowania przed sądem powszechnym, że J. S. nabyła od K. S. nie jedną nieruchomość, lecz dwie o łącznej powierzchni przekraczającej [...] ha użytków rolnych.

Ponieważ Minister nie badając kwestii zachowania terminu wznowił postępowanie, postanowienie o wznowieniu należało uznać za rażąco naruszające przepisy postępowania. Konsekwencją stwierdzenia nieważności postanowienia o wznowieniu jest stwierdzenie nieważności decyzji wydanych po wznowieniu.

Sąd wskazał, iż organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w pierwszej kolejności winien zbadać, czy Starosta składając wniosek o wznowienie zachował miesięczny termin. Wyjaśnienie tej okoliczności wymagało będzie ustalenia, kiedy Starosta zapoznał się z opinią biegłego geodety.

Rozpatrując sprawę po wyroku WSA w Warszawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].05.2006 r. na podstawie art. 149 § 3 kpa w zw. z art. 148 § 2 kpa odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...].06.1998 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, iż podstawą wniosku o wznowienie postępowania podaną przez Starostę Powiatu był nowy dowód nieznany organowi orzekającemu tj. opinia biegłego geodety E. H., opracowana na potrzeby postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Z wniosku nie wynika jednak, kiedy Starosta dowiedział się o okolicznościach mogących stanowić podstawę do wznowienia.

Wobec powyższego organ wezwał Starostę o wykazanie, kiedy dowiedział się o tych okolicznościach. W odpowiedzi strona przesłała dokument potwierdzający zgłoszenie pracy geodezyjnej i kartograficznej w W.. Z dokumentu tego wynika - zdaniem Ministra - iż została zlecona praca sporządzenia mapy dla działki nr [...], a nie kiedy Starosta zapoznał się z opinią biegłego geodety. Nadto fakt zgłoszenia pracy geodezyjnej nie przesądza o treści ustaleń zawartych w operacie.

Organ zauważa, iż datą przyjęcia zgłoszenia pracy jest dzień 27 czerwca 2002 r., wniosek o wznowienie został zaś sporządzony 25 czerwca 2002 r.

Zdaniem Ministra strona nie wykazała, kiedy dokładnie dowiedziała się o okolicznościach mogących stanowić podstawę do wznowienia.

Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez Gminę W. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].08.2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji zostały powtórzone wywody zawarte w poprzednim rozstrzygnięciu. Dodatkowo organ przytoczył normę art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W skardze do sądu administracyjnego Gmina W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zarzuciła naruszenie art. 149 § 3 kpa polegające na nieuzasadnionej odmowie wznowienia postępowania, pomimo, że strona wykazała wszystkie przesłanki do wznowienia, art. 148 § 1 kpa polegające na błędnej ocenie w zakresie ustaleń co do zachowania przez Starostę terminu na wniesienie podania o wznowienie, a także art. 80 kpa poprzez uznanie, że strona nie udowodniła dostatecznie zachowania terminu miesięcznego do złożenia podania o wznowienie. Poza tym skarżący wywodzi, iż naruszone zostały art. 75, 77 § 1 i 107 § 3 kpa poprzez nie przeprowadzenie w pełnym zakresie postępowania co do zachowania przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż Starosta we wniosku o wznowienie postępowania wskazał na istnienie nowych okoliczności faktycznych i dowodów istotnych dla sprawy, nie znanych organowi w dniu wydania decyzji. Te nowe okoliczności i dowody wskazywały, że J. S. nabyła od K. S. w 1937 r. nie jedną, lecz dwie nieruchomości : jedną o powierzchni [..] ha i drugą o powierzchni [...] ha, a więc łącznie powierzchnię ponad [...] ha. Dalej skarżący wywodzi, iż Starosta dowiedział się o nowych faktach i dowodach w związku ze sprawą toczącą się przed sądem powszechnym. Powołany w tej sprawie biegły sądowy w dniu 25.06.2002 r. dokonał zgłoszenia prac geodezyjno-kartograficznych do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W.. Wskutek tego zgłoszenia Starosta powziął wiadomość o nowych okolicznościach, bowiem w dniu owego zgłoszenia tj. 25.06.2002 r. ujawniono fakt, iż [...] sierpnia 1937 r. Starosta Powiatu P. wydał dwa zezwolenia na przeniesienie własności nieruchomości ziemskiej, jedno dotyczyło nieruchomości o powierzchni [...] ha, drugie natomiast o powierzchni [...]. Oznacza to, że J. S. nabyła dwa majątki, których łączna powierzchnia przekraczała [...] ha użytków rolnych. Skarżący dalej wywodzi, iż ze stanowiska organu można wywnioskować, że dopiero data zapoznania się przez Starostę z opinią biegłego wydaną w wyniku wykonania zgłoszonych prac miałaby znaczenie dla ustalenia, czy został zachowany miesięczny termin. Starosta powołał we wniosku nowe okoliczności, o których powziął wiadomość w dacie wcześniejszej, niż data doręczenia opinii biegłego i związane to było ze zgłoszeniem prac geodezyjnych przez biegłego. W tej sytuacji skarżący wykazał, z jaką datą powziął wiadomość o nowych okolicznościach i nowych dowodach.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie twierdzenia i wywody w niej zawarte są trafne.

Przede wszystkim w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 28 stycznia 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 415/04) zawarł wyraźne wskazówki co do dalszego postępowania przy rozpatrywaniu wniosku o wznowienie postępowania. Jak zasadnie przywołał normę art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Minister w swojej drugiej decyzji z dnia [...].08.2006 r. ocena prawna i wskazówki wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą zarówno organ administracji, jak również tenże sąd.

Sąd zlecił w pierwszej kolejności zbadanie, czy Starosta składając podanie o wznowienie postępowania zachował termin określony w art. 148 § 1 kpa. Koniecznym jest zatem ustalenie początkowej daty biegu terminu do złożenia tego wniosku. Należy przyznać, iż organ wykonał powyższe zlecenie, mianowicie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia daty, w której strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ustalenia jednakże, które zostały poczynione w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w konsekwencji wnioski stanowiące podstawę rozstrzygnięcia należy uznać za błędne.

Starosta występując o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5) kpa podniósł, że w toku sporządzania opinii na potrzeby postępowania przed sądem powszechnym, biegły geodeta dokonał zgłoszenia prac geodezyjno-kartograficznych jednostce organizacyjnej starostwa. W ten sposób wyszły na jaw istotne dla sprawy dowody istniejące w dniu wydania decyzji. Starosta w tym miejscu wskazał na dwa zezwolenia wydane w 1937 r. przez Starostę Powiatu P. na sprzedaż J. S. dwóch nieruchomości ziemskich.

Również Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż jako przyczynę wznowienia Starosta podał nową istotną okoliczność faktyczną, która wyszła na jaw i która istniała w dniu wydania decyzji lecz nie była znana organowi. Było nią ujawnienie w opinii biegłego, że J. S. nabyła od K. S. dwie nieruchomości, których łączna powierzchnia przekraczała [...] ha. Zatem okolicznością mogącą stanowić podstawę do wznowienia postępowania nie jest sporządzenie opinii przez biegłego geodetę, lecz nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody - bądź obydwie te przesłanki. Tę kwestię bowiem ostatecznie rozstrzygnie organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Koniecznym jest bowiem rozróżnienie nowej okoliczności faktycznej tj. nabycie przez J. S. dwóch nieruchomości od nowego dowodu istniejącego, a nieznanego organowi tj. zezwolenia Starosty Powiatu P. na sprzedaż J. S. nieruchomości o powierzchni ponad [...] ha.

Niewątpliwie ujawnienie zarówno tegoż zezwolenia, jak w konsekwencji faktu sprzedaży dwóch majątków nastąpiło w powoływanej wielokroć opinii biegłego geodety. Nie oznacza to jednak, że wnioskodawca nie mógł powziąć wiadomości o tych okolicznościach wcześniej. Mianowicie zaistniała tutaj nietypowa sytuacja, gdy podmiot jest jednocześnie organem administracji, prowadzącym m.in. ośrodek dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej oraz stroną postępowania administracyjnego mającą interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania nadzwyczajnego.

W ocenie Sądu wytyczne zawarte w powoływanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące ustalenia daty, w której strona dowiedziała się o okolicznościach mogących stanowić podstawę do wznowienia należy wykładać w kontekście całości wywodów Sądu, zawartych w uzasadnieniu. Nie jest możliwe jedynie skupienie się na ustaleniu daty, kiedy wnioskodawca zapoznał się z opinią biegłego geodety.

Organy administracji przede wszystkim stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie zadaniem organu - jak wskazał to Wojewódzki Sąd Administracyjny - jest ustalenie dnia, w którym strona powzięła informację bądź o okoliczności zakupienia przez J. S. dwóch nieruchomości bądź o dowodzie w postaci zezwolenia na zakup drugiej nieruchomości.

W ocenie Sądu strona dostatecznie wykazała datę, od której rozpoczął bieg termin miesięczny do złożenia wniosku. Organ błędnie ocenił, iż zgłoszenie pracy geodezyjnej w postaci mapy jednej z działek stanowiących poprzednio własność J. S. dowodzi jedynie tego, że została zlecona praca sporządzenia takiej mapy dla konkretnej działki. Otóż strona we wniosku o wznowienie postępowania wyraźnie podniosła, że przy okazji zgłoszenia prac dotyczących jednej z działek stanowiących uprzednio własność J. S. wyszły na jaw nowe fakty, nie znane jej uprzednio, a istotne dla sprawy. Następnie na wezwanie organu wykazała, iż wiadomość tę powzięła właśnie przy zgłoszeniu tych prac, co miało miejsce 25.06.2002 r.(prezentata Kancelarii Głównej Starostwa). Bezpodstawne zatem było ograniczenie informacji uzyskanych przy owym zgłoszeniu jedynie do faktów dotyczących działki [...]. Organ bowiem stwierdził, iż świadczy to jedynie o tym, że "została zlecona praca sporządzenia mapy dla działki o numerze [...]". Nieuprawnione jest takie zawężenie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do utożsamienia daty ujawnienia nowych faktów i okoliczności z zapoznaniem się z treścią opinii biegłego. Z opinią bowiem Starosta zapoznał się później, o wiadomościach stanowiących zaś podstawę wznowienia powziął wiadomość wcześniej i natychmiast wystąpił o wznowienie.

Uznając zatem, iż organ naruszył przepisy postępowania a to art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, a naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.