Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 964/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2010 r. nr [...], mocą której stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1993 r. nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasta R. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów Miasta R., obręb [...], jako działki nr [...] i [...], aktualnie oznaczonych nr [...] i [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Z ustaleń organu wynika, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 20 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr32, poz. 191 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] lipca 1993 r.. stwierdził nabycie przez Gminę Miasta R. szeregu nieruchomości, w tym nieruchomości oznaczonych jako działki Nr [...] i [...].

Następnie w trybie art. 132 § 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt. 1, art. 11 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające (...), decyzją z dnia [...] sierpnia 1993 r. znak: [...], Wojewoda [...] zmienił swoją decyzję z dnia [...] lipca 1993 r. w zakresie działki nr [...], odmawiając Gminie Miasta R. stwierdzenia prawa własności do ww. działki.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. w części dotyczącej działek Nr [...] i [...] wystąpił S.F.. Jak wynika z akt sprawy, Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia z dniem [...] marca 1984 r. własność działek Nr [...] i Nr [...]. Jednakże w wyniku wznowienia postępowania sądowego, na skutek apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] czerwca 2002 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w R. Wydział I Cywilny w pkt II postanowienia z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżone postanowienie m. in. w ten sposób, że uwzględniając skargę o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] lutego 1985 r. – w zakresie wniosku o zasiedzenie nieruchomości, wniosek ten oddalił. W związku z powyższym organ nadzoru uznał, iż Skarb Państwa nigdy nie nabył prawa własności m. in. działki nr [...], z której powstały skomunalizowane działki Nr [...] i [...].

W rozpatrywanej sprawie niewątpliwym jest fakt, iż przedmiotowe działki Nr [...] i [...] zostały katem notarialnym Rep A [...] z dnia [...] listopada 1986 r. oddane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]".

Tak więc Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" swój tytuł prawny wywodzi z czynności cywilnoprawnej. Prawo użytkowania wieczystego Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" nabyła na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1986 r. Rep [...], co nie jest skutkiem wydania decyzji komunalizacyjnej.

W związku z powyższym organ uznał, że przedmiotowa decyzja komunalizacyjna spowodowała tylko i wyłącznie zmianę właściciela nieruchomości ze Skarbu Państwa na gminę. Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na skomunalizowanej nieruchomości nie można uznać za bezpośrednią konsekwencję decyzji komunalizacyjnej, bowiem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego było konsekwencją innych rozporządzeń skomunalizowaną nieruchomością. Skoro ustanowienie prawa użytkowania wieczystego mogło nastąpić, ale nie musiało, to nie można go traktować jako nieodwracalnego skutku decyzji komunalizacyjnej (wyrok WSA z dnia 26 czerwca 2007 r. sygn. akt ISA/Wa 1811/06).

Wobec powyższego stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasta R. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów Miasta R., obręb [...] jako działki Nr [...] i [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] organ nadzoru uznał za uzasadnione.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]. 03. 2011 r. wniosło Miasto R.. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:

- art. 156 § 1 pkt 2 Kpa przez niewłaściwe jego zastosowanie, w szczególności uznanie, iż w okolicznościach faktycznych sprawy doszło do wydania przez Wojewodę [...] decyzji z rażącym naruszeniem prawa,

- art. 145 § 1 pkt. 5 i 8 przez ich niezastosowanie, pomimo iż dla skarżącego oczywistym jest, iż w przedmiotowych okolicznościach faktycznych sprawy powinien znaleźć zastosowanie tryb wznowienia postępowania administracyjnego, a nie tryb stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej;

-art. 232 § 1 kc i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Kontrolowana w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 1993 r. zapadła w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) Zgodnie z tym przepisem mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, stało się z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Komunalizacja zatem mienia w trybie przepisów powołanej ustawy mogła dotyczyć tylko takiego mienia, które w dniu 27 maja 1990 r. było własnością Skarbu Państwa.

W rozpoznawanej sprawie wynika, że na datę komunalizacji Skarb Państwa był ujawniony jako właściciel przedmiotowych działek, a fakt ten wynikał z postanowienia Sądu Rejonowego w R. Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 1985 r. sygn. akt [...] stwierdzającego zasiedzenie tych działek przez Skarb Państwa z dniem [...] marca 1984 r. Natomiast na skutek wznowienia postępowania sądowego o zasiedzenie Sąd Okręgowy w R. Wydział Cywilny, postanowieniem z [...] października 2006 r. sygn. akt [...], oddalił wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie. Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje z mocy samego prawa o ile spełnione zostaną przesłanki zasiedzenia określone w przepisach Kodeksu Cywilnego. Postanowienie Sądu stwierdzające zasiedzenie ma charakter deklaratoryjny. Oddalenie wniosku o zasiedzenie ma ten skutek, że podmiot wnioskujący o zasiedzenie nie nabył prawa własności nieruchomości w tym trybie.

W rozpoznawanej sprawie oddalenie więc wniosku Skarbu Państwa o zasiedzenie przedmiotowych działek gruntu powoduje taki stan, że Skarb Państwa nie legitymuje się tytułem własności tych działek i nie był ich właścicielem również i w dniu 27 maja 1990 r. Skoro więc przedmiotowe działki nie stały się własnością Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. nie mogły być objęte działaniem ustawy komunalizacyjnej z 10 maja 1990 r. Wydanie decyzji przez Wojewodę [.....] w dniu [...] sierpnia 1993 r., którą skomunalizowano m. in. przedmiotowe działki, nastąpiło w tej części z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności takiej decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Prawidłowo więc zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją organ nadzoru stwierdził nieważność, w tej części, decyzji komunalizacyjnej. Zatem zarzut skargi naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest nieuzasadniony.

Skutkiem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej jest wyeliminowanie tytułu własności Miasta R. do przedmiotowych działek. Natomiast nie jest skutkiem takiej decyzji rozstrzygnięcie w kwestii prawa użytkowania wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" do tych działek, które to prawo Spółdzielnia wywodzi z aktu notarialnego z [...] listopada 1986 r. Przepisy art. 232 § 1 kc i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie miały więc w tej sprawie zastosowania, a wobec tego nie mogło dojść do ich naruszenia, co bezzasadnie zarzuca skarżący. Również zaskarżona decyzja nadzorcza nie jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Należy zauważyć, że użytkowanie wieczyste dla spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" nie powstało jako konsekwencja decyzji komunalizacyjnej lecz dużo wcześniej bo na podstawie czynności cywilnoprawnej z [...] listopada 1986 r. Niezasadne jest także stanowisko skarżącego, że uchylenie tytułu własności Skarbu Państwa miało charakter następczy bo wystąpiło po dacie komunalizacji i wobec tego może być podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 §1 pkt 8 kpa. Jak to zostało już wskazane w niniejszym uzasadnieniu nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje z mocy samego prawa, a postanowienie Sądu stwierdzającego zasiedzenie ma jedyni charakter deklaratoryjny. Oddalenie wniosku Skarbu Państwa o zasiedzenie oznacza, że do dnia wydania takiego postanowienia, co w niniejszej sprawie nastąpiło postanowieniem Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] października 2006 r., Skarb Państwa nie nabył prawa własności w tym trybie. Fakt istnienia w dacie 27 maja 1990 r. wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że Skarb Państwa nie był właścicielem o ile został wyeliminowany dokument, który stanowił podstawę takiego wpisu i jeżeli zostało prawomocnie osądzone, że Skarb Państwa tytułu własności w drodze zasiedzenia w ogóle nie nabył.

Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.