Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2686/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant st. ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]września 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zgody na montaż klimatyzatora oddala skargę


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 2686/16

Uzasadnienie

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] września 2016 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej: Skarżący) od decyzji [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...], odmawiającej wydania pozwolenia na montaż klimatyzatora na elewacji budynku przy ul [...] w [...] , działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 11, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 2014 poz. 1446, j.t, ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem sprawy był wniosek Skarżącego o wydanie pozwolenia na montaż klimatyzatora na elewacji budynku przy ul. [...].

[...] Konserwator Zabytków odmówił pozwolenia na planowane zamierzenie z uwagi na to, że budynek przy ul. [...] , współtworzy zabytkowy układ urbanistyczny osiedla "[...]", wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] maja 2010 r.

Organ odwoławczy wskazał, że z decyzji wpisującej do rejestru zabytków układ urbanistyczny osiedla "[...]" wynika, że przedmiotem ochrony konserwatorskiej są "budynki współtworzące zabytkowy układ", oznaczone kolorem czerwonym w załączniku graficznym do tej decyzji, a wśród nich wskazany został również budynek przy ul. [...].

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgodził się z organem pierwszej instancji, że realizacja omawianego zamierzenia odbędzie się ze szkodą dla chronionego obiektu zabytkowego współtworzącego Osiedla [...] ponieważ zewnętrzne klimatyzatory stanowią niepożądany element elewacji budynku, zakłócając jej walory kompozycyjne, a także przyczyniając się do pogorszenia stanu zachowania tynków. Wskazał też, że zamontowanie współczesnego elementu jakim są zewnętrzne klimatyzatory, spowoduje zniekształcenie kompozycji detali w elewacji budynku, powodując zmianę wyrazu i charakteru tego budynku. Montaż współczesnych elementów na elewacji wpływa negatywnie na wygląd budynku, stanowiącego historyczny element zabytkowego układu urbanistycznego. Wygląd elewacji budynku ma bowiem ogromny wpływ na odbiór wizualny i relacje przestrzenne pomiędzy poszczególnymi obiektami zabudowy, składającymi się na pierzeję i wnętrze ulicy. Istotną kwestią jest także konieczność zachowania wartości autentyczności budynków współtworzących zabytkowy układ urbanistyczny, tj. ich oryginalnej formy architektonicznej, opartej na proporcjach bryły, a także materiałów budowlanych, z jakich obiekty i ich elementy zostały pierwotnie wykonane. Komponenty te są nośnikiem zabytkowych walorów posiadanych przez dany obiekt, a tym samym historycznych i architektonicznych wartości, istotnych dla całego Osiedla [...] .

Informacyjnie organ odwoławczy wyjaśnił też, że ochrona zabytków nie polega na zakazie prowadzenia jakichkolwiek prac modernizacyjnych, ale dopuszcza jedynie tego rodzaju prace, które nie zmieniają stylu i charakterystycznych cech elewacji przedmiotowego budynku. Wnioskowane zamierzenie nie spełniało jednak w wystarczającym stopniu koniecznego warunku jak najmniejszej ingerencji w wystrój omawianego obiektu. W interesie społecznym leży zaś ochrona obszaru o wartościach zabytkowych oraz niedopuszczenie do zniszczenia historycznego wyrazu architektonicznego chronionego terenu. Organ rozważył również wniosek Skarżącego wiążący się z poprawą funkcjonalności budynku. Wskazał, że argumenty Skarżącego przedstawione w odwołaniu, dotyczące istniejących już w tym obszarze klimatyzatorów, są istotne ze względu na fakt, że zmienność poglądów prawnych wyrażonych w orzeczeniach wydawanych przez organ administracji publicznej, na tle tego samego stanu faktycznego, powoduje podważenie zaufania obywateli do organów Państwa oraz wpływa ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli, przez co naruszona zostaje zasada wyrażona w art. 8 k.p.a. Organ zauważył, że [...] Konserwator Zabytków mógł dokonać rewizji swojego stanowiska w tym zakresie, dochodząc do przekonania, że działania polegające na montażu wielu klimatyzatorów powodują znaczącą niekorzystną zmianę wyrazu architektonicznego i utratę wartości autentyczności budynków. Ewentualna zmiana stanowiska organu pierwszej instancji wynikałaby zatem z doświadczenia i wiedzy zdobytej w zakresie wpływu montażu zewnętrznych jednostek klimatyzatorów na walory zabytkowe zabudowy, a nie z nierównego traktowania w tym zakresie wnioskodawców.

Wskazał na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.05.2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 516/10. W wyroku tym Sąd stwierdził, że częściowe przekształcenia zabytkowego obszaru, poprzez realizację kilku inwestycji o charakterze odbiegającym od historycznie ukształtowanego, nie uzasadniają zezwolenia na dokonywanie dalszych zniekształceń. Strona postępowania nie może powoływać się skutecznie na naruszenie przez organ administracji zasady równości wobec prawa w sytuacji, w której ten organ, działający w ramach uznania administracyjnego uznaje - pod wpływem doświadczeń zebranych w toku wykonywania ustawowych kompetencji - że w danej kategorii spraw zachodzą podstawy do rygorystycznego zabezpieczenia interesu społecznego pomimo tego, że w przeszłości w tej samej kategorii spraw miały miejsce przypadki odstąpienia od egzekwowania tego rodzaju rygorów od innych podmiotów.

Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał, że ochronie konserwatorskiej podlega budynek tylko jako element zespołu architektonicznego. Sam budynek nie jest wpisany do rejestruj zabytków. Dodał ponadto, że projektowana instalacja planowana jest od strony ogródka który jest ogrodzony i niewidoczny. Ta strona budynku zasłonięta jest przez drzewo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2016 r. Znak [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na montaż klimatyzatora na elewacji budynku przy ul [...] w [...]. Podstawą prawną działania organu był przepis art. 36 ust. 1 pkt 11, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 2014 poz. 1446, tekst jedn. ze zm.- dalej: ustawa o ochronie zabytków). Organy ochrony konserwatorskie odmówiły wydania pozwolenia na montaż klimatyzatora na elewacji budynku przy ul. [...] w [...].

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zatem, stosownie do złożonego przez skarżącego wniosku o wydanie pozwolenia na montaż klimatyzatorów na ścianie budynku, zakres ochrony konserwatorskiej przedmiotowego obiektu.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące, w szczególności układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków, historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny to przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg.

Przedmiotem ochrony jest więc określone założenie przestrzenne – układ zabudowy wraz z pozostałymi składnikami o charakterze niematerialnym.

Ochronie konserwatorskiej podlega zatem układ przestrzenny miasta, określony przez historyczne rozplanowanie placów i ulic, ich przebieg, szerokość i przekrój, historyczny kształt i wielkość działek oraz ich sposób zagospodarowania, współzależność miedzy zabudową, zielenią a otwartą przestrzenią, wygląd zewnętrzny budowli, określony skalą, rozmiarami, stylem, konstrukcją, materiałami, kolorem i wystrojem, współzależność między miastem lub dzielnicą zabytkową, a otaczającym je środowiskiem naturalnym i kulturowym, różne funkcje, które miasta lub dzielnice spełniały w przeszłości.

Zachowanie historycznych założeń przestrzennych wprowadza ograniczenia co do kubatur budynków oraz ich wyglądu zewnętrznego w tym np. elewacji czy kolorystyki. Ochrona historycznych układów urbanistycznych może dotyczyć zachowania widoku oraz innych elementów mających wpływ na nastrój miejsca.

Konkretyzację zakresu i sposobu ochrony stanowi decyzja właściwego organu o wpisaniu danego zabytku nieruchomego do rejestru zabytków. W niniejszej sprawie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, decyzją z dni [...] maja 2010 r. wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] układ OSIEDLA [...] , położony w [...] w dzielnicy [...] zrealizowany w latach 1952-1956 wg projektu arch. J. [...] z zespołem. Integralną część tej decyzji stanowi załącznik graficzny, na którym oznaczono kolorem zielonym granice obszaru ochrony konserwatorskiej oraz kolorem czerwonym budynki współtworzące zabytkowy układ. Nie ma wątpliwości, że przedmiotowy budynek, zaznaczony na załączniku kolorem czerwonym współtworzy powyższy układ urbanistyczny objęty ochroną. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że "...ochroną prawną z mocy niniejszej decyzji objęta jest wskazana przestrzeń historycznie ukształtowana inkorporująca poszczególne zabytki i zespoły oraz ich wzajemny układ względem siebie. Obok koniecznej do zachowania wartości niematerialnej, tj. typowego założenia miejskiego, wzmożonej ochronie podlegają te zabytki nieruchome wchodzące w skład zabytkowego układu, które posiadają samoistną wartość zabytkową."

Podkreślić należy, że objęcie ochroną konserwatorską poprzez wpisanie układu urbanistyczno-architektonicznego miasta do rejestru zabytków nie oznacza, że na terenie tym zabronione są jakiekolwiek działania, w tym wykonywanie robót budowlanych w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.

Jednak każdorazowo przed prowadzeniem prac i działań o jakich mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 i 11 powołanej ustawy inwestor musi uzyskać zgodę organu konserwatorskiego, który oceni dopuszczalność realizacji robót (i innych działań) pod względem wpływu na zachowanie walorów zabytkowych chronionego obszaru.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość stanowiska Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego który uznał, że montaż klimatyzatorów na ścianie budynku tworzącego układ urbanistyczny podlegający ochronie, ma wpływ na wartości artystyczne i historyczne tego układu urbanistycznego. Zamontowanie klimatyzatora będzie niewątpliwie widoczne na ścianie budynku, nawet jeżeli przy budynku rośnie drzewo.

Zamontowanie na ścianie budynku klimatyzatora jest też widoczną ingerencją w elewację budynku, która stanowi o odmiennym od chronionego widoku elewacji. Urządzenia te wymagają również w celu ich zamontowania naruszenia ściany obiektu, co może doprowadzić do zniszczenia oryginalnych elementów architektonicznych. Zmiana wyglądu któregokolwiek z historycznych budynków wchodzących w skład zabytkowego zespołu, w konsekwencji prowadzi do zmiany wyglądu tej części chronionego zespołu zabudowy, a zatem narusza decyzję o wpisaniu układu urbanistycznego [...]do rejestru zabytków.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd podziela stanowisko Skarżącego, że dla użytkowania niektórych mieszkań konieczne jest w polskich warunkach klimatycznych zamontowanie urządzenia pozwalającego na wychłodzenie wnętrza. Jednakże, jak wskazywał to organ pierwszej instancji cel ten można osiągnąć w inny sposób niż montaż klimatyzatora na ścianie budynku. Możliwe jest wybudowanie instalacji dla całego obiektu lub korzystanie z urządzeń przenośnych.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie, w tym, oznaczenie organu, datę, wskazanie decyzji rozpatrywanej w toku postępowania odwoławczego, jak również rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie. Opatrzona jest również podpisem osoby uprawnionej. Skarżący nie wyjaśnił jakie dowody organ pominął w toku rozpoznania sprawy, zaś w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do oceny przedmiotowej sprawy. Został zebrany w sposób wyczerpujący w takim zakresie jaki był niezbędny do wydania decyzji opartej o przepis art. 36 ustawy o ochronie zabytków.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.