Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 773/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 174 pkt. 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędzia NSA Irena Kamińska (spr)., Sędzia WSA del. do NSA Jarosław Stopczyński, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Rzeszowa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Rz 649/08 w sprawie ze skargi Z. O. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2008r. sygn. akt II SA/Rz 698/07 przez Prezydenta Miasta Rzeszowa w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu i wymierzenie grzywny oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 649/08 stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta Rzeszowa oraz stwierdził, że skarżącemu Z. O. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł /słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych/ wydaną dla samochodu osobowego marki (...); oddalił skargę z wniosku o wymierzenie grzywny oraz zasądził od Prezydenta Miasta Rzeszowa na rzecz skarżącego Z. O. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi Z. O. na czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu i wymierzenia grzywny.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Z. O. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie skargę na niewykonanie przez Prezydenta Miasta Rzeszowa prawomocnego wyroku tego Sądu z dnia 17 kwietnia 2008 sygn. II SA/Rz 698/07, z jednoczesnym wnioskiem o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł oraz żądaniem wymierzenia powyższemu organowi grzywny.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych sprawy.

Wskazanym wyżej wyrokiem z 17 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z (...) lipca 2007 roku nr: (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa z (...) maja 2007r. nr (...). Ostatnie ze wskazanych rozstrzygnięć odmawiało Z. O. zwrotu różnicy w opłacie za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 zł dla samochodu marki (...), ze wskazaniem, iż pobrana została na podstawie obowiązujących przepisów prawa, nie stanowi tym samym świadczenia nienależnego czy też nadpłaconego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie uchyliło tę decyzję w całości i odmówiło Z. O. stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł , działając w tym zakresie na podstawie art. art. 233 § 1 pkt.2 lit. a w zw. z art. 75 § 2 pkt.1 lit.c oraz art. 74 pkt.3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz.60 ze zm.). W motywach rozstrzygnięcia organ podniósł , że w świetle art. 72 i 75 Ordynacji podatkowej nadpłata występuje wówczas, gdy określony podatek / opłata / został pobrany bez podstawy prawnej. W sytuacji zaś, gdy podstawa taka istniała w momencie dokonywania wpłaty, brak jest co do zasady podstaw do twierdzenia, iż świadczenie było nienależne.

Eliminując z obrotu prawnego obydwie wymienione decyzje, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 roku (U 6/04, OTK - A 2006/1/3 ) w którym stwierdzono, że § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310) jest niezgodny z :

1. z art. 77 ust. 4 pkt.2 i ust.5 ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 nr 108 poz. 908, Dz. U. 2005, nr 175 poz. 1462, Dz. U. 2005 nr 179 poz.1486 i Dz. U. 2005 nr 180 poz. 1494 i 1497 )

2. z art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym wyrokiem Trybunału, w dniu 28 marca 2006 r. wydane zostało przez Ministra Transportu i Budownictwa rozporządzenie (Dz. U. nr 59, poz. 421) w którym ustalono nową wysokość opłaty za kartę pojazdu ( 75 zł).

W dalszej części uzasadnienia wyroku z 17 kwietnia 2008 roku WSA w Rzeszowie przytoczył uchwałę Sądu Najwyższego z 16 maja 2007 roku (III CZP 35/07 ) , w której zajęto stanowisko , iż dopuszczalna jest droga sądowa dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. Sąd pierwszej instancji powołał się także na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (I OPS 3/07 ) z dnia 2 lutego 2008 roku w zakresie przedmiotowej kwestii , stwierdzającą, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 roku jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności , na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 §2 pkt.4 P.p.s.a.

Z uzasadnienia tej ostatniej uchwały wynika, że w zakresie żądania zwrotu opłaty dopuszczalna jest także droga procesu cywilnego. Stwierdzenie bowiem w postępowaniu administracyjnym, że określony obowiązek administracyjny strony istnieje lub nie, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiązku, jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie zaś sądu administracyjnego o istnieniu takiego obowiązku może mieć znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę.

Mając powyższe orzeczenia na względzie, WSA w Rzeszowie w w/w wyroku z 17 kwietnia 2008 podniósł, iż sposób dochodzenia od organu części opłaty uiszczonej za wydaną kartę pojazdu zależy od wyboru strony. Odnosząc to stwierdzenie do okoliczności sprawy Sąd podkreślił ,że Z. O. wybrał drogę administracyjną stwierdzając w konkluzji iż przysługuje mu uprawnienie do otrzymania zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł wydaną dla samochodu osobowego marki (...).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Rzeszowie - w piśmie z dnia 11 lipca 2008 roku skierowanym do Prezydenta Miasta Rzeszowa ( data wpływu: 15 lipca 2008 ) zwróciło akta administracyjne sprawy , załączając jednocześnie kopię wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 kwietnia 2008.

W dniu 18 lipca 2008 roku Prezydent Miasta Rzeszowa poinformował Z. O. , powołując się na cytowany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2008 roku iż w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do zwrotu przedmiotowej opłaty. Zarówno bowiem wskazane orzeczenie Trybunału, jak też przepisy ustawy o ruchu drogowym oraz regulacje obowiązującego do dnia 15 kwietnia 2006 roku rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 roku nie przewidują zwrotu pobranej przez organ opłaty. Przedmiotowe pismo doręczono Z. O. w dniu 22 lipca 2008 roku.

W piśmie z dnia 24 lipca 2008 roku Z. O. złożył u Prezydenta Miasta Rzeszowa wniosek o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu.

W odpowiedzi na powyższe organ udzielił wnioskującemu informacji ( pismo z dnia 1 sierpnia 2008 roku ) , iż w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości zwrotu dochodzonej przez niego opłaty. Po otrzymaniu odpowiedzi, Z. O. złożył w dniu 1 września 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, w związku z naruszeniem terminu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a. , ewentualnie o oddalenie skargi. W ocenie organu , nie dopuścił się on bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt.8 P.p.s.a., brak jest też podstaw prawnych do wymierzenia mu grzywny. Podkreślił, że skarga została złożona z naruszeniem 14 dniowego terminu z art. 52 § 3 P.p.s.a. Powoływane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 roku zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z 30 stycznia 2006 roku i od tego momentu istnieje domniemanie znajomości prawa. Tymczasem Z. O. wystąpił o zwrot opłaty w piśmie otrzymanym przez Prezydenta Miasta Rzeszowa dnia 30 stycznia 2007 roku , nie składając uprzednio wezwania do usunięcia prawa, do której to czynności termin upłynął względem niego bezskutecznie 13 lutego 2006 roku. Wyżej wymieniony nie złożył przy tym wniosku o przywrócenie tegoż terminu.

Odnosząc się do zasadności skargi organ zwrócił uwagę, iż Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 roku do dnia 1 maja 2006 roku. Oznacza to tym samym, iż orzeczenie Trybunału nie ma mocy wstecznej , zaś ma wywołać skutki prawne w przyszłości. W związku z tym należy przyjąć , że pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu w dniu 22 listopada 2004 roku nastąpiło zgodnie z ówcześnie obowiązującym porządkiem prawnym.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżący w dniu 22 listopada 2004 roku zarejestrował w Urzędzie Miasta Rzeszowa wydział Komunikacji samochód osobowy marki (...) i uiścił opłatę za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł. W dniu 30 stycznia 2007 roku złożył wniosek o zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł powołując się na zmianę przepisów w tym zakresie i wskazując, że rzeczywiste koszty wydania karty wynoszą 75 zł. Prezydent Miasta Rzeszowa decyzją (...) odmówił zwrotu różnicy w opłacie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją (...) z (...) lipca 2007 r. uchyliło decyzję organu I instancji i odmówił stwierdzenia nadpłaty zajmując stanowisko, że przedmiotem rozstrzyganej sprawy nie był zwrot zapłaconej opłaty, lecz rozpatrywany w trybie art. 75 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej wniosek o stwierdzenia nadpłaty w opłacie.

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2008 roku, sygn. II SA/Rz 698/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (...) i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że sposób dochodzenia od organu zwrotu części uiszczonej opłaty za wydaną kartę pojazdu zależy od wyboru strony. Może to być droga procesu cywilnego o zwrot nienależnego świadczenia, lub droga administracyjna załatwiana przez organ w formie czynności z zakresu administracji publicznej. Na drodze administracyjnej organ uznając uprawnienie strony do zwrotu uiszczonej zawyżonej opłaty, zwraca żądaną kwotę, albo w drodze czynności odmawia przyznania takiego uprawnienia. Czynność taka może być kwestionowana w skardze wniesionej do sądu administracyjnego po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 52 § 3 P.p.s.a, tj po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu, w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd wyraził pogląd, że Z. O. przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł, a ponadto stwierdził, że sprawa została załatwiona w niewłaściwym trybie. Po zwróceniu akt administracyjnych przez SKO, Prezydent Miasta Rzeszowa czynnością z dnia 18 lipca 2008 roku odmówił zwrotu części uiszczonej opłaty w wysokości 425 zł za wydanie karty pojazdu (...) i wyjaśnił, że w dacie rejestracji samochodu osobowego marki (...) obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 137 poz. 1310 ), nie przewidujące zwrotu pobranej przez organ opłaty.

Skarżący pismem z dnia 24 lipca 2008 roku wezwał Prezydenta Miasta Rzeszowa do usunięcia naruszenia prawa, tj. o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu.

Odpowiadając na to wezwanie Prezydent Miasta Rzeszowa pismem z dnia 1 sierpnia 2008 roku doręczonym skarżącemu w dniu 16 sierpnia 2008 roku podtrzymał odmowę zwrotu kwoty 425 zł informując, że w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu.

Na powyższą czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 1 sierpnia 2008 roku skarżący Z. O. w dniu 2 września 2008 roku , za pośrednictwem Prezydenta Miasta, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się zwrotu zawyżonej opłaty i wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku WSA w sprawie SA/Rz 698/07 w oparciu o przepis art. 154 § 1 P.p.s.a.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarga Z. O. została wniesiona po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 52 § 3 P.p.s.a z zachowaniem 30 dniowego terminu od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zatem zarzut organu, że skarga wniesiona została z naruszeniem wymienionego przepisu nie zasługuje zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji na uwzględnienie.

Oceniając legalność czynności z dnia 1 sierpnia 2008 roku dokonanej przez Prezydenta Miasta Rzeszowa odmawiającej zwrotu części uiszczonej opłaty w kwocie 425 zł , Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że jest ona niezgodna z prawem. Wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 roku sygn. akt: U 6/04 /OTK - A 2006/1/3 stwierdzający, że § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137 poz.1310 ) jest niezgodny z art. 77 ust.4 pkt.2 ust.5 ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz/. U. z 2005 r. Nr 109 poz. 908 ze zm.), art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji RP. W pkt. II wyroku Trybunał orzekł, że § 1 ust.1 rozporządzenia traci moc z dniem 1 maja 2006 roku. W związku z tym wyrokiem Minister Transportu i Budownictwa wydał w dniu 28 marca 2006 roku nowe rozporządzenie (Dz. U. nr 59 poz. 421 ) w którym określił opłatę za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 i z tym dniem utraciło moc obowiązującą rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 roku .

Sąd pierwszej instancji wskazał, że odmowa zwrotu opłaty za kartę pojazdu pobranej na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi czynność materialno techniczną w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt.4 P.p.s.a , a uprawnienie do otrzymania zwrotu kwoty 425 zł zostało przesądzone wymienionym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stanowisko Prezydenta, że pobierając w 2004 roku opłatę za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł działał zgodnie z obowiązującym prawem w sprawie sądowo administracyjnej nie ma, w ocenie Sądu pierwszej instancji, znaczenia, bowiem stosownie do art. 8 ust.2 Konstytucji RP, Sąd może odmówić zastosowania aktu podstawowego niezgodnego z ustawą i Konstytucją. Nadto - w dacie podejmowania czynności w sprawie zwrotu kwoty 425 zł , wskazane wyżej rozporządzenie z 2003 roku już nie obowiązywało, a sprawa niniejsza w stosunku do sprawy pobrania opłaty jest sprawą nową i należało zdaniem Sądu pierwszej instancji stosować prawo obowiązujące w dacie podjęcia czynności z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 roku.

Odnośnie natomiast żądania wymierzenia na, podstawie przepisu art. 154 p.p.s.a, grzywny organowi , który nie wykonał wyroku, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jest ono przedwczesne. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy , może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jak wskazano wyżej - wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2008 roku II SA/Rz 698/07 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu załatwienia sprawy w niewłaściwym trybie i wskazał, że jest to sprawa administracyjna, która winna być załatwiona na podstawie art. 3 § 2 pkt.4 P.p.s.a. Nadto – Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wyraził pogląd, że Z. O. przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu części opłaty w wysokości 425 zł. Aktualny sposób załatwienia sprawy wyczerpuje tryb przewidziany w art. 52 § 3 P.p.s.a , bowiem skarga zaskarża czynność organu , o której mowa w art. 3 § 2 pkt.4 tej ustawy. Nie można natomiast w ocenie Sądu pierwszej instancji stwierdzić bezczynności organu , o której mowa w przepisie art. 154 P.p.s.a. , który podjął czynność, załatwiając sprawę nie po myśli skarżącego, a nie takiej sytuacji dotyczy wymieniony przepis.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezydent Miasta Rzeszowa zaskarżając go w całości oraz wnosząc o wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych lub na podstawie art.188 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. niewłaściwe zastosowanie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 59 poz.421), do opłaty za wydanie karty pojazdu, należnej przed wejściem w życie tego przepisu,

2. błędną wykładnię § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz.U. nr 137 poz.1310 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż utrata mocy obowiązującej tego przepisu nastąpiła przed 15 kwietnia 2006r, co narusza art.190 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 59 poz.421).

W motywach skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące niekonstytucyjności przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i z art. 77 ust. 4 pkt. 2 i ust. 5 ustawy prawo o ruchu drogowym zapadło w dniu 17 stycznia 2006r.

W wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepis rozporządzenia traci moc obowiązującą dopiero z dniem 1 maja 2006 r.

Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu stanowiło dla organu administracji podstawę do pobieranie odpłatności za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł. do czasu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w którym uchylono rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. (§ 2) oraz określono wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu na kwotę 75 zł. (§ 1 ust. 1).

Skarżący podniósł, iż Sąd pierwszej instancji rozpoznając niniejszą sprawę dokonał błędniej subsumpcji stanu istniejącego na dzień wydania karty pojazdu, tj. 22 listopada 2004 r, do normy prawnej, która weszła w życie dopiero 15 kwietnia 2006 r.

W ocenie skarżącego nie ulega wątpliwości, iż obowiązek uiszczenia opłaty, a tym samym naliczenia jej prawidłowej wysokości, następuje w momencie pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP ( art.77 ust.3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym ). Uwzględniając nieretroaktywny charakter wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006r., brak jest zatem podstaw do naliczenia opłaty za czynność dokonaną w 2004 r. według stawki opłaty wprowadzonej dopiero od 15 kwietnia 2006r.

Zdaniem strony skarżącej, jeżeli organ w chwili dokonania rejestracji pojazdu zobowiązany był do pobrania opłaty w wysokości 500 zł. i taką opłatę pobrał, to nie można uznać czynności za wadliwą. Żaden przepis, jak również orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie uprawnia organu do naliczenia opłaty za wydanie karty pojazdu z 2004 r. w wysokości 75 zł.

Skarżący podniósł, iż stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, że zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji, Sąd może odmówić zastosowania aktu podstawowego niezgodnego z ustawą i Konstytucją, prowadzi do wniosku, iż w okresie od stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu rozporządzenia z 2003r. do dnia wprowadzenia nowej opłaty, organ administracji nie miał w ogóle podstawy do pobierania opłaty za wydanie karty pojazdu, w jakiejkolwiek wysokości. Opłata w wysokości 75 zł. została bowiem wprowadzona dopiero od 15 kwietnia 2006r. Wniosek taki jest zdaniem skarżącego jednak sprzeczny z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które wyraźnie wskazuje, iż kwestionowany przepis traci moc z dniem 1 maja 2006r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwane jako P.p.s.a.), zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, polegającym na przyjęciu, iż Prezydent Miasta Rzeszowa nie miał obowiązku zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł, ponieważ do momentu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 roku, określającego opłatę za kartę pojazdu w kwocie 75 zł, żaden przepis, jak również orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie uprawniało organu do naliczenia opłaty w innej wysokości.

Przystępując do oceny przedstawionych zarzutów skargi kasacyjnej wpierw należy podnieść, iż kwestia zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu jest ugruntowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r., I OSK 1238/08, 30 czerwca 2009 r. I OSK 939/08, 24 lutego 2009 r. I OSK 418/08 oraz 17 września 2008 r. I OSK 1340/07).

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż pobrana w niniejszej sprawie opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją i Prawem o ruchu drogowym. Uznanie przez Trybunał niezgodności przepisu z Konstytucją i ustawą oznacza, że taki charakter przepis ten miał od początku, tj. od dnia jego wejścia w życie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r. II OSK 1745/07, z 25 sierpnia 2009 r. I OSK 1242/08). Dokonując zatem kontroli legalności wykonywania administracji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie był władny przyjąć, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.) był nielegalny także w dacie pobierania opłaty od Z. O. . Podkreślić bowiem należy, że sędziowie, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, są związani wyłącznie Konstytucją i ustawami, a wobec tego mogą odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu także, gdy zdarzenie miało miejsce w dacie jego obowiązywania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraża przekonanie, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma istotnego znaczenia fakt, że Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z ustawą rozporządzenia wykonawczego Ministra Infrastruktury, korzystając z uprawnienia wynikającego z tego przepisu określił inny, późniejszy niż określony w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, termin utraty mocy obowiązującej kontrolowanego pod względem konstytucyjności przepisu. Skoro bowiem w sprawie niniejszej została wniesiona skarga do sądu administracyjnego, sąd ten miał prawo stosownie do art. 178 Konstytucji RP, będąc związany tylko Konstytucją i ustawą, dokonać samodzielnej oceny zgodności z Konstytucją i ustawą mającego w sprawie zastosowanie przepisu zamieszczonego w akcie wykonawczym - podustawowym /rozporządzeniu ministra/ i orzec odmawiając zastosowania przepisu ocenionego przez ten sąd jako niekonstytucyjny /sprzeczny z ustawą/ (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r., I OSK 1270/08).

Tak więc dopuszczalność odmowy stosowania w rozpoznawanej sprawie przepisu rozporządzenia, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia administracyjnego, uznanego przez sąd administracyjny za niezgodny z Konstytucją i ustawą, dotyczy również rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej w oparciu o art. 190 ust. 3 Konstytucji RP.

Trzeba bowiem stwierdzić, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07). Należy też zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego przyjęte w wyroku z dnia 23 marca 2007 r. (publ. OSNP 2008, z. 5- 6, poz. 61), które to stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę pobrania zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł, wszedł w życie 1 maja 2006 r.; z tym też dniem kontrolowany przepis utracił moc. Wyjaśnić należy, że czym innym jest utrata mocy obowiązującej rozporządzenia, a czym innym kontrola legalności czynności organu administracji publicznej stosującego nielegalny przepis tegoż rozporządzenia. Następstwa pierwszego rodzaju dotyczą sfery stanowienia prawa, a następstwa drugiego rodzaju - sfery stosowania prawa. Okoliczność, że niekonstytucyjny przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) został usunięty dopiero 1 maja 2006 r. nie oznacza, że dokonując kontroli legalności działań administracji publicznej sąd administracyjny nie był władny przyjąć, że także przed tą datą przepis ten był niekonstytucyjny (nielegalny). Przypomnieć należy, że sędziowie - na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP - są związani wyłącznie Konstytucją i ustawami. Wobec tego, Sąd I instancji, władny był odmówić zastosowania niekonstytucyjnego § 1 ust. 1 rozporządzenia i uchylić zaskarżony akt, jako niezgodny z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 940/08, tamże).

Mając na względzie powyższe wywody, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 59 poz.421) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz.U. nr 137 poz.1310 ze zm.) są nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.