Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 90/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Dnia 18 czerwca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 czerwca 2007 roku sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 1998 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz 22% podatku od towarów i usług (52,80 złotych), a także 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło J. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...].

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podało, że wskazaną wyżej decyzją organ I instancji ustalił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 1998. Decyzja ta została doręczona J. K. w dniu 14 czerwca 1999r. W piśmie z dnia 26 lipca 2006r. złożonym w organie I instancji, podatnik wniósł odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia wskazując, iż o decyzji dowiedział się dopiero w dniu 17 lipca 2006r. z pisma Urzędu Miasta Ł. Delegatury Ł. – P. z dnia[...]. Ponadto potwierdził, iż w dniu 14 czerwca 1999r. otrzymał za zwrotnym potwierdzeniem odbioru decyzję i się od niej nie odwoływał. Wywodził z tego, iż gdyby otrzymał tę decyzję, to na pewno złożyłby od niej odwołanie w dniu 28 czerwca 1999r., jak to uczynił wobec innych decyzji wydanych przez organ I instancji. W jego ocenie, dokonano zatem manipulacji jej doręczeniem. Zdaniem organu administracji, J. K. nie zachował jednakże siedmiodniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu w myśl art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, w związku z czym brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Argumenty podniesione przez podatnika nie zostały poparte żadnymi dowodami, które uprawdopodobniłyby ich prawdziwość i wskazywałyby, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Wnioskodawca ograniczył się wyłącznie do poinformowania organu odwoławczego o przyczynie uchybienia terminu do wniesienia odwołania sugerując, iż doszło do manipulacji doręczeniem zaskarżonej decyzji oraz nie wskazując żadnych dowodów, które uprawdopodobniłyby prawdziwość powoływanych okoliczności. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzję z dnia[...], nr [...] J. K. otrzymał w dniu 14 czerwca 1999r., kwitując jej odbiór na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Niezrozumiałym jest zatem zarzut jej niedoręczenia stronie. Z pisma J. K. zatytułowanego odwołanie wynika, iż o decyzji organu I instancji dowiedział się w dniu 17 lipca 2006r., wobec czego termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu upłynął w dniu 24 lipca 2006r. Podanie złożył natomiast osobiście w dniu 26 lipca 2006r., co zostało potwierdzone prezentatą organu I instancji.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze J. K. podniósł, iż o decyzji podatkowej dowiedział się dopiero w tym roku z postanowienia Prezydenta Miasta Ł. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz pisma Urzędu Miasta Ł. z dnia[...]. W trakcie biegu terminu do złożenia odwołania chorował, a zatem jego wniosek o przywrócenie terminu był uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymują stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie z dnia 31 maja 2007r. skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nieustalenie jego stanu zdrowia w czerwcu 1999r. oraz w lipcu 2006r., a w konsekwencji tego naruszenia – obrazę art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że nie uprawdopodobnił on, iż uchybił terminowi do wniesienia odwołania bez swojej winy oraz nie zachował siedmiodniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia.

W uzasadnieniu tego pisma podniesiono, że w uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej w związku z czym "prosi o przydzielenie mu pomocy prawnej". Mimo obowiązku dokładnego ustalenia wszystkich okoliczności sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zbadało jakie to przeszkody zdrowotne uniemożliwiają stronie wykonywanie uprawnień procesowych. Tymczasem analiza tego wniosku doprowadziłaby organ administracji do ustalenia, iż skarżący od wielu lat cierpi na chorobę przewlekłą, w związku z którą przyjmuje leki psychotropowe, a jego stan zdrowia jest zmienny. W piśmie tym podkreślono także, iż nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju terapia mogła utrudnić skarżącemu sporządzenie odwołania oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Jak bowiem wiadomo, przyjmowanie leków psychotropowych może powodować zaburzenia w funkcjonowaniu umysłu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na to, że skarga podatnika dotyczy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, należy przede wszystkim zauważyć, że od rozstrzygnięcia tego rodzaju kwestii wstępnej zależą dalsze losy odwołania, a w szczególności to, czy będzie ono rozpatrywane merytorycznie, czy też postępowanie odwoławcze zostanie zakończone wydaniem postanowienia, o jaki mowa w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. stwierdzeniem, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Z tego też względu wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia tego rodzaju powinno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwej i wszechstronnej oceny okoliczności mających istotny wpływ na jego treść pod kątem spełnienia przez stronę przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, o jakich stanowi art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten przewiduje możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy oraz złoży podanie o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi dopełniając jednocześnie czynności, dla której był określony termin. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest zatem od łącznego spełnienia wskazanych wyżej przesłanek.

W ocenie Sądu, zarówno materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organem administracji, jak i uzupełniony przez skarżącego w postępowaniu sądowym, nie daje jednakże podstawy do uznania, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Z uzasadnienia tego aktu wynika, że wydając postanowienie o odmowie przywrócenia terminu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. oparło się na ustaleniu, iż skarżący uchybił siedmiodniowemu terminowi do wniesienia podania o przywrócenie terminu oraz przyjęciu, iż nie udowodnił on okoliczności mających świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy.

Ustalenie, że podatnik złożył podanie o przywrócenie terminu w dniu 26 lipca 2006r., a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu, o jakim stanowi art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, organ administracji oparł na prezentacie wpływu tego pisma do organu I instancji. W aktach sprawy rzeczywiście znajduje się pismo skarżącego zatytułowane odwołanie z datą "24 lipca 2006r." zawierające również podanie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Na piśmie tym znajduje się też odcisk pieczątki wpływu do Urzędu Miasta Ł. – Delegatury P. Referatu Finansowego z datą "26 lipca 2006r." Brak jest jednakże na tej pieczęci informacji, czy zostało ono złożone bezpośrednio w organie I instancji, czy też za pośrednictwem poczty. Jedyna zaś adnotacja o treści "doręczono osobiście 26.07.06r." podpisana przez podinspektora ds. wymiaru podatku od nieruchomości – S. P. jest umieszczona poza prezentatą. Zdaniem Sądu nie można jednak na tej podstawie jednoznacznie ustalić, iż adnotacja ta dotyczy daty faktycznego złożenia przez skarżącego odwołania oraz podania o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a nie, np. przekazania pisma określonej osobie będącej pracownikiem organu i instancji. Tym bardziej, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 18 czerwca 2006r. skarżący przedłożył potwierdzenie nadania w dniu 24 lipca 2006r. "przesyłki poleconej nr [...]" adresowanej do Delegatury Ł. P. – Referatu Finansowego, która miała zawierać sporne pismo, co może świadczyć o tym, iż wbrew wywodom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zostało ono jednak wniesione z zachowaniem określonego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej terminu, skoro jak ustalono w postępowaniu administracyjnym skarżący dowiedział się o decyzji organu I instancji w dniu 17 lipca 2006r. W ocenie Sądu, kwestia ta jako mająca istotne znaczenie dla realizacji uprawnień procesowych skarżącego, wymaga zatem wyjaśnienia przez organ administracji w toku ponownego rozpatrywania sprawy poprzez przeprowadzenie niezbędnego postępowania dowodowego odpowiadającego wymogom art. 121 § 1, art. 122, art. 180 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej z zachowaniem art. 191 i art. 192 tej ustawy.

Natomiast odnośnie przyjęcia przez organ administracji, iż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów mających świadczyć o jego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od wskazanej wyżej decyzji wymiarowej, należy zauważyć, iż z treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika jedynie, iż przepis ten wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, a nie udowodnienia tej okoliczności. Wyjaśnić w tym miejscu również trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność – prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie, który jest zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Z tego też względu, ilekroć przepisy prawa przewidują uprawdopodobnienie, zachowanie szczegółowych reguł dowodowych nie jest wymagane. Wobec czego, uznać należy, iż zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzenia o niewystarczającym udowodnieniu za pomocą dowodów okoliczności świadczących o uprawdopodobnieniu braku winy dowodzą, że organ administracji uzależnił w rozpatrywanej sprawie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od udowodnienia przez podatnika za pomocą stosownych dowodów okoliczności świadczących o braku winy. Podnieść ponadto trzeba, że analiza treści pism skarżącego kierowanych również do organów administracji oraz zaświadczeń lekarskich znajdujących się w aktach sprawy dowodzi pewnej jego nieporadności oraz świadczy o tym, iż już wcześniej miał on określone problemy zdrowotne, które utrudniały mu realizację uprawnień przysługujących mu w ramach innych toczących się postępowań administracyjnych. Przykładowo w piśmie z dnia 4 lipca 1999r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniesionym za pośrednictwem Urzędu Miasta Ł., Delegatury Ł. – P. Referat Finansowy zawarł on wniosek o przedłużenie terminu uzupełnienia uzasadnienia odwołań od wskazanych w tym piśmie decyzji uzasadniając go swoją chorobą, która miała mu uniemożliwiać ustosunkowanie się kwestionowanych rozstrzygnięć. Przy czym do wniosku tego załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 2 lipca 1999r., z którego wynikało, iż od dnia 30 czerwca 1999r. został on przyjęty na oddział chorób wewnętrznych. Analogiczną treść zawiera również kolejne skarżącego pismo z dnia 5 października 1999r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w którym wnosił on przedłużenie terminu do uzupełnienia odwołania od wskazanych w tym piśmie decyzji. W uzasadnieniu pisma z dnia 24 lipca 2006r. zawierającego odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, podatnik także powołał się na trudne warunki materialne i zdrowotne. W skierowanym do Sądu piśmie z dnia 31 maja 2007r. wyjaśniono natomiast, iż "skarżący od wielu lat cierpi na chorobę przewlekłą, w związku z którą przyjmuje leki psychotropowe, a jego stan zdrowia jest zmienny." Zdaniem Sądu, okoliczności te, znane zresztą organowi administracji z urzędu, obligowały go do szczególnie wnikliwego wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącego kwestii, w tym do wezwania go do uzupełnienia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania poprzez wskazanie okoliczności uprawdopodobniających brak winy, zwłaszcza, iż z treści tego pisma wynikało, że zawiera ono braki w tym zakresie. Poza tym zauważyć trzeba, iż doświadczenie życiowe wskazuje, że niekiedy schorzenia w wyniku, których występuje konieczność przyjmowania tego rodzaju preparatów mogą mieć istotny wpływ na zdolność realizacji przez taką osobę przysługujących jej uprawnień procesowych. Z akt sprawy tymczasem nie wynika, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podejmowało w ogóle jakiekolwiek działania mające na celu wyjaśnienie powyższych kwestii mających wpływ na wynik sprawy poprzestając jedynie na pobieżnej analizie treści pisma skarżącego z dnia 24 lipca 2006r.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, istnieją podstawy do przyjęcia, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 162 § 1 i 2, art. 180, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie, w związku z naruszeniem powołanych wyżej przepisów, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego od Skarbu Państwa tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wynagrodzenia w wysokości 292,80 zł (240,00 zł plus 52,80 zł jako 22% podatku od towarów i usług) oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu wydatku w postaci uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 15 pkt 1 i 2 przy zastosowaniu § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).