Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1205/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... grudnia 2005 r. nr ... w przedmiocie umorzenia oraz rozłożenia na raty należnych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Skarżący – M. D. złożył wniosek z ... grudnia 2004 r. o rozłożenie na 18 miesięcznych rat spłaty zaległości z tytułu wpłat w kwocie 87.668,20 zł na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) oraz o umorzenie odsetek od tych zaległości, ewentualnie o rozłożenie zaległości na 24 miesięczne raty. Stwierdził, że przyczyną powstania zaległości było jego błędne przekonanie, że pracodawca prowadzący dział specjalny produkcji rolnej nie podlega obowiązkowi odprowadzania wpłat na PFRON. Obecnie odpowiednie deklaracje zostały już sporządzone i przekazane organowi. Powstałych w ten sposób zaległości nie jest jednak w stanie spłacić jednorazowo ani w krótszym niż wskazany we wniosku okresie czasu.

Skarżący wyjaśnił, że w związku z infekcją wirusową [...] prowadzone przez niego gospodarstwo przez pół roku nie dokonywało sprzedaży. Doprowadziło to do wielomilionowych strat oraz powstania zadłużenia wobec banków i kontrahentów. Jakkolwiek obecnie działalność generuje dodatni wynik finansowy, to zobowiązania na koniec października wyniosły 1.700.599 zł. Po zażegnaniu zagrożenia biologicznego oraz renegocjacji harmonogramów spłaty zobowiązań, gospodarstwo posiada już zdolność produkcyjną, ale nadal nie może odzyskać pełnej płynności finansowej. Do chwili obecnej trwa odpracowywanie strat i spłata zobowiązań.

W ocenie Skarżącego spłata tak znacznej kwoty zaległości wobec PFRON stanowi bezpośrednie zagrożenie dla dalszego bytu gospodarstwa. Nie posiada ono bowiem bieżących środków na spłatę zadłużenia, a jego uregulowanie kosztem spłaty należności kontrahentów doprowadzi do zaprzestania dostaw i w konsekwencji likwidacji działalności. Spłata zaległości wobec PFRON jest możliwa stopniowo (w zależności od tego, czy zostaną umorzone odsetki od tej zaległości) w okresie 18 lub 24 miesięcy.

Skarżący podniósł, że za uwzględnieniem wniosku przemawia zarówno ważny interes pracodawcy, gdyż dzięki temu może wywiązać się z obowiązku uiszczenia wpłat na PFRON, jak też interes publiczny zasadzający się na utrzymaniu działalności gospodarczej i zatrudnienia pracujących tam osób. Na terenie Gminy R. gospodarstwo jest największym pracodawcą. Załamanie finansowe spowoduje także, iż kontrahenci nie otrzymają należności, co przełoży się na ich kondycję finansową.

Pismem z ... grudnia 2004 r. Skarżący zmodyfikował żądanie, wnosząc (oprócz umorzenia odsetek za zwłokę) o rozłożenie zaległości na 36 miesięcznych rat. Uzasadnił to wyższą niż przyjęta przez niego kwotą zaległości, wskazaną w doręczonym mu postanowieniu o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymiaru składek.

Decyzją z dnia ... maja 2005 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił umorzenia należnych odsetek w kwocie 39.474,80 zł za okres od stycznia 2000 r. do października 2004 r.; odmówił rozłożenia na raty należnych wpłat w kwocie 40.950,70 zł z odsetkami w kwocie 30.855,23 zł za okres od stycznia 2000 r. do maja 2002 r., natomiast należne wpłaty w kwocie 46.717,50 zł wraz z odsetkami w kwocie 8.619,57 zł za okres od czerwca 2002 r. do października 2004 r. rozłożył na 24 miesięczne raty, określając ich wysokość i terminy płatności.

Przytoczył treść art. 48 § 1 pkt 2 oraz art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "O.p."), określające przesłanki udzielenia wnioskowanych przez Skarżącego ulg. Stwierdził, że rozpatrując wniosek podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz poddano wnikliwej analizie dowody dostarczone przez stronę. Z uwagi na fakt, iż działalność Skarżącego obejmuje wyrób, przetwarzanie i sprzedaż produktów wymienionych w Załączniku I do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, udzieloną mu pomoc należy traktować jako pomoc w sektorze rolnictwa w rozumieniu art. 32 Traktatu. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. Nr 123, poz. 1291) do pomocy udzielanej w rolnictwie nie stosuje się przepisów tej ustawy. Jednakże zgodnie z rozporządzeniem Komisji Wspólnoty Europejskiej Nr 1860/2004 z 6 października 2004 r. oraz z wytycznymi Komisji Europejskiej pomoc udzielona podmiotom działającym w sektorze rolnictwa w okresie trzech kolejnych lat nie powinna przekraczać 3.000 Euro.

Uwzględniając powyższe oraz realność spłaty zaległości Prezes Zarządu PFRON uznał, że zachodzą przesłanki udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty spłaty części zaległości. Nie znalazł natomiast podstaw do umorzenia odsetek.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wniósł o umorzenie w całości lub w części zaległości lub odsetek, ewentualnie o rozłożenie spłaty zaległości na 36 rat. Jego zdaniem organ nie poddał wnikliwej analizie dostarczonych mu dokumentów, ponieważ wydane orzeczenie jest sprzeczne z ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym.

Skarżący ponownie przedstawił przyczyny powstania zadłużenia oraz zaznaczył, że konsekwencją uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji będzie brak możliwości wywiązania się przez G. z ciążących na nim obowiązków oraz konieczność redukcji zatrudnienia, a nawet likwidacja działalności. Nadmienił też, że ugodą sądową zobowiązany został do spłaty na rzecz byłej żony kwoty 1.380.000 zł. Nie zapłacił jednak I raty z uwagi na brak środków.

Decyzją z dnia ... grudnia 2005 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Stwierdził, że rozpatrując sprawę miał na względzie prawidłowe i pełne wykonanie zadań PFRON, a także interes pracodawców opłacających prawidłowo i terminowo swoje zobowiązania. Zobowiązany był także wziąć pod uwagę interes społeczny wyrażający się w ustawowych celach działalności PFRON. Nadmierne uszczuplenie jego środków mogłoby bowiem doprowadzić do znacznego ograniczenia finansowania zadań w zakresie integracji osób niepełnosprawnych ze społeczeństwem.

Zdaniem organu odwoławczego wystarczającą pomoc ze strony organu pierwszej instancji stanowiło rozłożenie na raty części zaległości tak, aby nie obarczać strony koniecznością dokonania jednorazowej wpłaty zaległego zobowiązania.

Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy podkreślił, że zasadą jest płacenie podatków, a instytucja umorzenia zaległości czy też odsetek stosowana jest wyjątkowo w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Podjęcie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem co do osiąganych wyników i zawsze winno uwzględniać obciążania publicznoprawne. Zaznaczył, że istnieje możliwość zwolnienia pracodawcy z obowiązku dokonywania wpłat na PFRON pod warunkiem, iż zatrudnia on odpowiednią ilość osób niepełnosprawnych.

Zdaniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej Skarżący ma predyspozycje do wywiązania się z przyznanego mu układu ratalnego, a w 2005 r. osiągnął dochód z upraw [...] w wysokości 37.206 zł.

Na powyższą decyzję Skarżący złożył skargę, wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo. Wskazał, że utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie znajduje uzasadnienia w treści art. 67 § 1 O.p., zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. W ramach postępowania wyjaśnił bowiem przyczyny, które doprowadziły do powstania zadłużenia oraz wskazał na bardzo trudną sytuację materialną, uniemożliwiającą spłatę zaległości.

W ocenie Skarżącego sytuacja gospodarstwa nadal jest bardzo trudna i wbrew opinii organu nie ma ono predyspozycji do wywiązania się z układu ratalnego. Całkowity dochód za 2005 r. nie pozwoli nawet na pokrycie najniższych naliczonych odsetek za okres do stycznia 2000 r. do października 2004 r., które należy uiścić jednorazowo.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że Skarżący nie wskazał naruszeń prawa materialnego i proceduralnego, co jest warunkiem niezbędnym do wniesienia skargi. Wyjaśnił, że przeprowadził dodatkowe postępowanie i ustalił, że Skarżący osiągał zysk i jest w stanie spłacić zobowiązania wobec PFRON.

W piśmie procesowym z 30 sierpnia 2006 r. Skarżący dodatkowo zarzucił naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz 210 § 4 O.p. Organy orzekające nie wyjaśniły bowiem dokładnie stanu faktycznego sprawy, nie przeprowadzając w sposób prawidłowy postępowania dowodowego.

Nie został wzięty pod uwagę ani ważny interes Skarżącego, polegający na umożliwieniu mu dalszego funkcjonowania na rynku i wywiązania się ze zobowiązań, ani interes publiczny sprowadzający się do utrzymania działalności gospodarczej oraz dalszego zatrudniania pracowników. Przesłanki te były podnoszone w postępowaniu administracyjnym, ale nie zostały uwzględnione. Skarżący podniósł również, iż na żadnym etapie postępowania nie był wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 210 § 4 O.p. Skarżący zarzucił, iż Prezes Zarządu PFRON nie wskazał, jakie fakty uznał za udowodnione. W sposób ogólnikowy stwierdził jedynie, że zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe, nie wskazując przy tym na jakich oparł się dowodach. Utrudniło to Skarżącemu polemikę z zasadnością wydania decyzji przed organem odwoławczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasługuje na uwzględnienie. Podniesione przez Skarżącego zarzuty Sąd uznał za zasadne.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie ulg w spłacie zaległości z tytułu wpłat na PFRON. Organy orzekające za wystarczające uznały rozłożenie na raty płatności należnych wpłat jedynie za okres od czerwca 2002 r. do października 2004 r. Odmówiły natomiast umorzenia odsetek za zwłokę od tych wpłat, a także rozłożenia na raty spłaty należności za okres od stycznia 2000 r. do maja 2002 r.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), zastosowanie w sprawie mają zatem przepisy art. 48 § 1 pkt 2 oraz art. 67 § 1 i § 1a O.p. – w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2005 r. Z przepisów tych wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (art. 48 § 1 pkt 2) albo też umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (art. 67 § 1). Udzielenie tego rodzaju ulgi następuje na wniosek podatnika będącego beneficjentem pomocy, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (art. 67 § 1a oraz art. 48 § 3).

Skarżący wniosek o udzielenie ulg w spłacie zaległości złożył 7 grudnia 2004 r. Z mocy z art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199), wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed 1 września 2005 r., podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu dotychczasowym.

Ustawodawca – ustalając przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej albo rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej (i odpowiednio wpłat na PFRON) – użył zwrotów niedookreślonych, tj. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", które odsyłają do systemu ocen pozaprawnych. Spełnienie jednej z tych przesłanek umożliwia udzielenie pomocy, organ nie jest jednak zobligowany do jej udzielenia. Wydawane rozstrzygnięcie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego co oznacza, że rodzaj podjętej w sprawie decyzji zależy od swobodnego uznania organu administracji. Ocena, czy w konkretnym przypadku zachodzą wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 67 § 1 lub 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, została pozostawiona organowi administracji publicznej. Zauważyć nadto należy, że udzielanie ulg stanowi odstępstwo od zasady równości opodatkowania. Nawet w wypadku zaistnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, organ może, lecz nie musi, udzielać ulgi w spłacie zaległości.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu. Kontrola ta obejmuje natomiast zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi oraz czy w sposób prawidłowy i kompletny uzasadnił podjętą decyzję.

Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 120 O.p. stanowiącego, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpoznawaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.

Uwzględniając powyższe założenia, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rację ma Skarżący twierdząc, że w jego sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 O.p.

Zgodnie z art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 187 § 1 O.p. stanowiący, że organ podatkowy jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozstrzygający sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych.

Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 191 O.p.

Sąd stwierdził, że obowiązków wynikających z powyższych przepisów w niniejszej sprawie nie wypełniono w sposób należyty. Z akt sprawy oraz z treści obydwu wydanych w sprawie decyzji wynika, że organy orzekające nie wykazały się inicjatywą dowodową w celu ustalenia, czy w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Nie zrealizowały zatem obowiązku zebrania materiału dowodowego w celu rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy....... Bezpodstawne były więc ich zapewnienia o dokładnym i wnikliwym przeprowadzeniu postępowania w sprawie oraz rozważeniu wszystkich zebranych dowodów. Z akt sprawy wynika, iż w praktyce organy nie przeprowadziły w niniejszej sprawie żadnego postępowania dowodowego. W szczególności nie ustaliły stanu majątkowego Skarżącego, który powoływał się na ciężką sytuację materialną (zadłużenie wobec banków i kontrahentów) jako okoliczność umożliwiającą uznanie za spełnioną przesłanki ważnego interesu podatnika. Organy nie rozważyły i nie oceniły znaczenia podnoszonego przez Skarżącego wpływu, jaki na prowadzoną przez niego działalność będzie miała decyzja odmawiająca przyznania ulgi w postaci umorzenia odsetek. Było to ustalenie istotne w sytuacji, gdy Skarżący wskazywał, iż odmowa przyznania ulgi może spowodować konieczność likwidacji prowadzonej przez niego działalności, a co za tym idzie zwolnień zatrudnianych pracowników, co byłoby działaniem na szkodę interesu publicznego. Należało zatem zgromadzić dowody weryfikujące twierdzenia Skarżącego o istniejącym zagrożeniu, w szczególności zaś umożliwiające dokonanie porównania uzyskiwanych przez niego dochodów i obciążających go zobowiązań, które – jak podnosił – były bardzo duże.

Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący wzywany był do przedłożenia dowodów na te okoliczności. Prezes Zarządu PFRON ograniczył się do wezwania o wskazanie, z jakiego rodzaju pomocy publicznej Skarżący pragnie skorzystać i uzupełnienia w tym zakresie braków wniosku o przyznanie ulgi. Natomiast Minister Pracy i Polityki Społecznej wezwał Skarżącego do nadesłania sprawozdania finansowego za pierwszy i drugi kwartał 2005 r. oraz bilansu zysków i strat za 2005 r., których Skarżący nie posiadał, ponieważ - jak wyjaśnił - nie był zobowiązany do ich sporządzania. Skarżący podał natomiast kwotę dochodu za 2005 r. Była to przy tym kwota ustalona decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia ... stycznia 2005 r. dla potrzeb ustalenia zaliczek na podatek dochodowy. Organ odwoławczy poprzestał na tym wyjaśnieniu. Nie sposób działania takiego uznać za przeprowadzenie dodatkowego postępowania.

Bezspornym jest, że decyzje w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości we wpłatach na PFRON oparte są na uznaniu administracyjnym. Sąd nie kwestionuje ani uznaniowego charakteru tego rodzaju decyzji, ani też prawa organów do podjęcia rozstrzygnięcia z uwzględnieniem tego charakteru. Jednakże uznaniowość decyzji nie zwalnia organów orzekających od obowiązku dokonania takich ustaleń faktycznych, które pozwolą na jednoznaczne stwierdzenie, czy przesłanki przyznania wnioskowanych ulg wystąpiły. Dopiero bowiem stwierdzenie istnienia tych przesłanek umożliwia organowi podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Ich brak natomiast zawsze skutkować musi odmową udzielenia ulgi. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie mogłoby zdaniem Sądu mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ jego wynikiem byłoby uzyskanie informacji decydujących o możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, do czego odwoływał się organ pierwszej instancji. Przede wszystkim jednakże stworzyłoby podstawę do rzetelnej i opartej na materiale dowodowym oceny sytuacji materialnej Skarżącego w kontekście przesłanek określonych w art. 48 § 1 pkt 2 i art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ocena oparta na niewystarczających ustaleniach faktycznych nie może być przy tym uznana za mieszczącą się w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 191 O.p. Nie znajduje bowiem uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. Dlatego też Sąd, stwierdził, iż w sprawie niniejszej doszło również do naruszenia tego przepisu, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Minister Pracy i Polityki Społecznej, utrzymując w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON przyjął (pomimo braków postępowania dowodowego), że przesłanki umorzenia oraz rozłożenia zaległości na raty nie występują w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniosku Skarżącego w całości. W jego opinii stan faktyczny przemawiał jedynie za rozłożeniem na raty części zaległości z tytułu wpłat na PFRON. Stanowiska tego nie uzasadnił jednakże w sposób należyty.

Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 210 § 4 O.p. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno odnosić się do argumentów przedstawianych przez stronę i odwołując się do obowiązującego w tym zakresie stanu prawnego wyjaśniać powody podjęcia takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Strona postępowania ma bowiem prawo oczekiwać, że podnoszone przez nią zarzuty zostaną wyjaśnione, ich zasadność oceniona, a ocena ta znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania lub rozkładania na raty odpowiednio wpłat na PFRON, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 124 O.p. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Nie może być uznane za spełniające powyższe wymogi, a w szczególności za wyczerpujące, uzasadnienie ograniczające się w istocie do stwierdzenia, iż w rozpatrywanej sprawie nie występuje przesłanka interesu publicznego, który Minister Pracy i Polityki Społecznej utożsamił wyłącznie z celami działalności PFRON oraz z interesem pracodawców terminowo opłacających składki. Organ nie wyjaśnił dlaczego - jego zdaniem - powoływane w odwołaniu, prognozowane zakończenie działalności przedsiębiorstwa Skarżącego oraz wynikające z niego zwolnienia pracowników nie wpływają na zagrożenie interesu publicznego, a tym samym na uwzględnienie wniosku w całości. W żadnym fragmencie uzasadnienia organ odwoławczy nie wskazał również dlaczego uznał, że w sprawie nie zachodzi ważny interes strony, koncentrując się wyłącznie na przesłance "interesu publicznego". Przeciwstawiając sobie obie przewidziane w art. 48 § 1 pkt 2 i art. 67 § 1 O.p. przesłanki ulgi w istocie przyznał prymat interesowi publicznemu. Wyjaśnić więc należy, że z przepisów tych wynika, że przesłanką przyznania przewidzianych w nich ulg może być "ważny interes podatnika lub interes publiczny". Ustawodawca nie wymaga natomiast, aby "ważny interes podatnika" nie kolidował z "interesem publicznym". W przepisie tym "interes publiczny" wskazany został jako samodzielna przesłanka, której istnienie uzasadnia zastosowanie ulg w spłacie należności, a nie jako okoliczność, brak której wyklucza możliwość ich zastosowania ze względu na "ważny interes podatnika".

Minister Pracy i Polityki Społecznej nie odniósł się ani do indywidualnej sytuacji materialnej Skarżącego, ani do wskazywanych przezeń okoliczności, w których powstało zadłużenie wobec PFRON. Nie może być w tym względzie uznane za wystarczające stwierdzenie, że osiągnięcie w 2005 r. dochodu z uprawy [...] w wysokości 37.206 zł oznacza, iż Skarżący ma predyspozycje do wywiązania się z przyznanego mu układu ratalnego. Pominięto bowiem inne, wskazane wyżej, elementy sytuacji materialnej Skarżącego, podnoszone na poszczególnych etapach postępowania.

Sąd zauważa przy tym, że fakt, iż działalność gospodarcza przynosi zysk sama w sobie nie wyklucza możliwości udzielenia ulgi w spłacie należności, a jej znaczenie musi być ocenione na tle całokształtu danych dotyczących tej działalności, w szczególności – co już wskazywano – w relacji do zobowiązań.

Pozbawienie uzasadnienia zaskarżonej decyzji odwołań do indywidualnych, dotyczących sytuacji Skarżącego okoliczności, wynikające z braku ustaleń faktycznych, które można przytoczyć na poparcie stanowiska organu, spowodowało, że uzasadnienie to w istocie rzeczy jest ogólnikowe w stopniu niemożliwym do zaakceptowania w świetle wymogów art. 210 § 4 O.p. Uwzględnić też należało, że Minister Pracy i Polityki Społecznej nie odniósł się do zarzutów odwołania. Nie sposób bowiem przyjąć za wystarczające kolejnego ogólnikowego stwierdzenia o konieczności takiego kalkulowania działalności gospodarczej przez osobę ją podejmującą, aby możliwe było sprostanie w wymaganych terminach wiążącym się z tą działalnością świadczeniom publicznoprawnym.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Pracy i Polityki Społecznej podejmie decyzję, uwzględniając konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie wskazanym wyżej przez Sąd, tj. sytuacji materialnej Skarżącego. Podkreślić należy, że aczkolwiek obowiązek zgromadzenia dowodów obciąża organy prowadzące postępowanie, to w interesie Skarżącego leży współpraca z nimi w zakresie wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, uznając zaskarżoną decyzję za wydaną z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Zakres w jakim uchylona decyzja nie może być wykonana określono w oparciu o przepis art. 152 tejże ustawy.

Skarżący nie wnosił o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.