Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 340/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant Izabela Krajewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi D. i J.K. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 28 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. o nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia 17 lutego 2009 r., nr [...], na podstawie którego nałożono na D. K. i J. K. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 114.325,60 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanych od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym Nr [...] z dnia 17 lutego 2009 r. polegającego na rozbiórce budynku gospodarczego użytkowanego jako obiekt handlowy oraz obiektu garażowego, wybudowanych na posesji przy ul. B. [...] we W.. Organ egzekucyjny powołał się na przepisy art. 119, art. 120 § 1, art. 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 z późn. zm. powoływanej dalej jako u.p.e.a.). Wyliczając wysokość grzywny, w przypadku obowiązku rozbiórki budynku lub jego części, oparł się na iloczynie powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem rozbiórki i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Powierzchnia zabudowy wynosi 164,45 m2. Cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartale 2008 r. wyniosła 3478 zł. Przedstawił wyliczenie wysokości grzywny: 164,45 m2 x 695,2 zł/ m2 = 114325,65 zł – po zaokrągleniu.

W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i egzekucyjnego oraz argumentację prawną. Podkreślono, że decyzją z dnia 28 marca 1994 r. nr [...] Prezydenta W., wydaną na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, nakazano D. i J. K., zamieszkałym przy ul. B. 281 we W. - rozbiórkę budynku gospodarczego użytkowanego jako obiekt handlowy oraz obiektu garażowego, wybudowanych na posesji przy ul. B. [...] we W..

Podczas kontroli wykonania obowiązku, potwierdzonej protokołem kontroli nr [...] z dnia 4 lipca 2008 r. ustalono, że na posesji przy ul. B. [...] we W. nadal istnieją dwa obiekty, co do których orzeczono nakaz rozbiórki. Pierwszy z obiektów, zlokalizowany równolegle do ulicy B. - parterowy z dachem dwuspadowym, o wymiarach w rzucie 11,8m x 6,5m, natomiast drugi - usytuowany prostopadle do ulicy B. w odległości ok. 5,8m od pierwszego, o wymiarach w rzucie 11,7m x 7,5m, parterowy z dachem jednospadowym. Stwierdzono, że oba obiekty użytkowane są jako obiekty handlowe. Wobec powyższego, upomnieniem z dnia 1 sierpnia 2008r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji. Następnie w dniu 17 lutego 2009r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wystawił tytuł wykonawczy z klauzulą o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej. Wydanym w tym samym dniu postanowieniem nr [...] orzeczono o nałożeniu we wskazanej wyżej wysokości grzywny. Uzasadniając wybór tego środka egzekucyjnego obowiązków niepieniężnych organ egzekucyjny powołał się na przepis art. 7 § 2 u.p.e.a, przewidujący zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, zwaną też zasadą najłagodniejszego środka. W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W., biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, zastosowanie grzywny w celu przymuszenia uznać należy za środek najmniej uciążliwym. Organ egzekucyjny zauważył, że zgodnie z art. 125 u.p.e.a w razie wykonania obowiązku określonego tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości, za zgodą organu wyższego stopnia. W przypadku natomiast wykonania zastępczego, obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany w trybie postępowania egzekucyjnego zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, co oznacza że zobowiązany ponosi nie tylko koszty wykonania zastępczego, ale również w określonych okolicznościach organ egzekucyjny i wykonawca nie ponoszą odpowiedzialności cywilnej. W konsekwencji koszty wykonania zastępczego mogą znacznie przewyższyć koszty poniesione przez osobę zobowiązaną, która samodzielnie wykonałaby obowiązek. Organ egzekucyjny podkreślił, że pomimo nałożenia na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia, może on skutecznie uchylić się od jej uiszczenia, bądź może ona zostać zwrócona w całości, jeżeli wykona spoczywający na nim obowiązek. Powyższe okoliczności w ocenie organu egzekucyjnego dowodziły, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, tym bardziej że wykonanie zastępcze w danej sprawie spowodowałoby obciążenie zobowiązanych szeregiem dodatkowych kosztów, na których wysokość, co należy szczególnie podkreślić, nie mieliby wpływu.

Organ egzekucyjny podał, że z uwagi na to, iż przedmiotowe budynki usytuowano bezpośrednio nad gazociągiem DN-150 średniego ciśnienia przy ul. B. [...], wyłoniony przez niego wykonawca prowadziłby prace ręcznie, przy zachowaniu szczególnej ostrożności. Przy tym nie należy wykluczać również konieczności czasowego wyłączenia sieci gazowej. Ponadto, z uwagi na usytuowanie obiektów w pasie drogi, na czas wykonania robót konieczne byłoby wyłączenie z ruchu pasa drogi, a co jest z tym związane, także zmian organizacji ruchu drogowego i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Organ egzekucyjny podniósł także, że zobowiązani zostaliby obciążeni kwotą należną za segregację materiałów pozostałych na miejscu rozbiórki oraz należną za ich przetransportowanie na odpowiednie składowisko odpadów. Mając zatem powyższą i wstępną kalkulację na uwadze, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. ustalił wysokość grzywny w celu przymuszenia na podstawie artykułu 121 § 5 u.p.e.a.

Pismem sporządzonym w dniu 12 marca 2009 r. zobowiązani reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyli wydane postanowienie. W uzasadnieniu zażalenia poniesiono fakt dyskusyjności niewykonania obowiązku w świetle skargi którą zamierzają złożyć do sądu administracyjnego. Zdaniem pełnomocnika, zobowiązanym przysługuje prawo do złożenia skargi celem wyeliminowania decyzji rozbiórkowej z obrotu prawnego. Zobowiązani podnieśli, że objęte obowiązkiem rozbiórki obiekty budowlane są wykorzystywane w prowadzonej działalności handlowej przez D. K. i jej córkę S.. Działalność ta stanowi główne utrzymanie rodziny. Na działalność gospodarczą został zaciągnięty kredyt w wysokości 80 tysięcy złotych i nie został spłacony. Zwrócono uwagę, że D. K. skończy w czerwcu 2010 r. 60 lat i dlatego też do tego czasu nie ma możliwości podjęcia innej pracy.

Ponadto, zdaniem zobowiązanych przystąpienie do egzekucji decyzji sprzed 14 lat narusza prawo. Organ pierwszej instancji ma bowiem pełną wiedzę, że zobowiązani powołując się na przepis art. 162 §1 pkt 1 k.p.a. wskazują na istnienie w sprawie przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, z uwagi na istotną zmianę układu stosunków społecznych, w którym została wydana decyzja; na zmianę uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego w obszarze, na którym znajdują się obiekty będące przedmiotem postępowania; na zmianę przepisów prawa budowlanego, na podstawie których wydano decyzje o nakazaniu rozbiórki; na niezgodność decyzji o rozbiórce z roku 1994 r. z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego.

Zobowiązani zarzucili także brak dowodów na to, że budynki przeznaczone do rozbiórki usytuowano bezpośrednio nad gazociągiem [...] . Ponadto nie zgodzili się z twierdzeniem dotyczącym usytuowania przedmiotowych obiektów w pasie drogi.

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. nr [...] D.. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lutego 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ drugiej instancji zgodził się z Powiatowym Inspektorem, że wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia uzasadniony jest treścią art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., z którego to przepisu wynika, że w przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy najpierw powinna zostać nałożona grzywna w celu przymuszenia, a w drugiej kolejności powinno być zastosowane wykonanie zastępcze. Organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek art. 7 § 2 u.p.e.a. przewiduje zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, zwaną też zasadą najłagodniejszego środka, to jednak przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe dla zobowiązanego. Pozostawia się to ocenie organów egzekucyjnych. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy uznano, że to właśnie grzywna w celu przymuszenia jest takim najłagodniejszym środkiem. Środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia zmierzać ma do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Jednakże w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. W przypadku natomiast wykonania zastępczego, obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany w trybie postępowania egzekucyjnego zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, co oznacza, że zobowiązany ponosi nie tylko koszty wykonania zastępczego, ale również w określonych okolicznościach organ egzekucyjny i wykonawca nie ponoszą odpowiedzialności cywilnej. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta dowodzi, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego. Ponadto w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w wyznaczonym terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Powołując się na zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa; oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.) i zasadę obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.) oraz zasadę przekonywania stron (art. 11 k.p.a.) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nie uiszczone lub nie ściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Natomiast art. 126 u.p.e.a. stanowi, że na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. i J. K. zarzucili rozstrzygnięciu D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego :

- naruszenie prawa materialnego - przepisu art. 119 u.p.e.a.

- istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. przepisów art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., w związku z art. 7, art. 18, art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności uchybienie zasadzie dochodzenia prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

Zdaniem skarżących grzywna jest środkiem uciążliwym dla zobowiązanych, zwłaszcza, że nie można mówić o niewykonaniu obowiązku rozbiórki w świetle skargi jaką złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia 28 marca 1994 r. (tytułu wykonawczego), celem wyeliminowania tej decyzji rozbiórkowej z obrotu prawnego. W ocenie skarżących sytuacja w zakresie wykonania obowiązku administracyjnego nie jest jasna, zatem organ egzekucyjny winien w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie dowodowe i dopiero po tym stosować środek egzekucyjny.

Ponadto, zdaniem skarżących organ odwoławczy nie wziął pod uwagę faktu, że nieruchomości, których rozbiórka jest egzekwowana, są wykorzystywane w prowadzonej działalności handlowej przez D. K. i jej córkę S.. Działalność ta stanowi główne utrzymanie rodziny. Na działalność gospodarczą został zaciągnięty kredyt w wysokości 80 tysięcy złotych i nie został spłacony. Ponadto skarżący wskazali, że D. K. skończy w czerwcu 2010 r. 60 lat, do tego czasu nie ma możliwości podjęcia innej pracy. Na utrzymaniu skarżących jest syn D. K. - student oraz córka N. K.. N.K. otrzymuję rentę (dochód roczny 7.557,82 zł.) z powodu całkowitej niezdolności do pracy, jest po przebytej chorobie nowotworowej.

Skarżący zwrócili także uwagę, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów zobowiązanych wskazujących, że nałożenie grzywny celem przymuszenia do rozbiórki obiektów, na podstawie tytułu wykonawczego – decyzji sprzed 14 lat narusza prawo, "...zwłaszcza że organy I i II instancji miały pełną wiedzę, że zobowiązani powołując się na przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. wskazują na istnienie w sprawie przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Prezydenta W. z dnia 28 marca 1994 r., z uwagi na istotną zmianę układu stosunków społecznych, w którym została wydana decyzja, na zmianę uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego w obszarze, na którym znajdują się obiekty będące przedmiotem postępowania, zmianę przepisów prawa budowlanego, na podstawie których wydano decyzje o nakazaniu rozbiórki, na niezgodność decyzji o rozbiórce z roku 1994r. z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego".

Skarżący wskazali na brak dowodów na to, ze budynki przeznaczone do rozbiórki usytuowano bezpośrednio nad gazociągiem [...] średniego ciśnienia przy ul. B. [...] . Nie zgadzali się również ze stwierdzeniem, że obiekty przeznaczone do rozbiórki usytuowano w pasie drogi.

W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonym postanowieniu ostatecznym z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwany dalej u.p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom egzekucyjnym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.

Podstawę materialno-prawną na podstawie której wydano zaskarżone do sądu postanowienie stanowił przepis art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).

Na podstawie art. 122 § 3 u.p.e.a. zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.

Przy egzekucji dotyczącej spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego z uwagi na charakter tego postępowania należy uznać, że organ egzekucyjny miał możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych: nałożenia grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Organ dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego w okolicznościach danej sprawy powinien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego określonymi w art. 7 § 2 u.p.e.a. Stosownie do dyspozycji powołanego przepisu, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Powyższy przepis wprowadza zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązków, którą należy interpretować w ten sposób, że prowadzi ona do uniknięcia stosowania dolegliwości wobec zobowiązanego, jako sposobu nakłonienia go do wykonania obowiązku na rzecz stosowania środków, które bezpośrednio prowadzą do osiągnięcia celu egzekucji. Z zasady tej wynika obowiązek badania przez organ na etapie postępowania egzekucyjnego, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. W art. 7 § 2 u.p.e.a. zawarto również kolejną zasadę, stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie ulega wątpliwości, że sposób wymienienia w art. 1a pkt 12b środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym nie ma wpływu na kolejność ich stosowania. Wybór środka egzekucyjnego będzie determinował cel, któremu środek ma służyć. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006r. sygn. akt II OSK 463/2005. W świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ocena stopnia dolegliwości poszczególnych środków pozostawiona została organowi egzekucyjnemu.

Zwrócić także należy uwagę na pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 13 maja 2009 r. (II OSK 767/08). W tezie do tego wyroku NSA wyraził istotną regułę interpretacyjną dotycząca stosowania środków egzekucyjnych dotyczących obowiązków rozbiórki obiektu budowlanego wynikających z przepisów prawa budowlanego "Organ egzekucyjny powinien, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w art. 15 § 1 zdanie drugie u.p.e.a. w pierwszej kolejności nałożyć grzywnę w celu przymuszenia, na podstawie art. 119 § 1 lub § 2 tej ustawy, uwzględniając dyspozycje przepisów art. 121 § 4 i 5 oraz art. 122 § 2 pkt 2 in fine. Wykonanie zastępcze, unormowane w art. 127, może być orzeczone, gdy mimo wymierzenia grzywny zobowiązany nie wykona obowiązku, albo gdy uwzględniając zarzut zobowiązanego, że grzywna jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym (art. 33 pkt 8), organ postanowi o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4)".

W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że orzekające w sprawie organy nie naruszyły wyżej wskazanych zasad postępowania. Mając na uwadze zasady wyrażone w art. 7 § 2 u.p.a.e. tj. stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, obowiązkiem organów egzekucyjnych było rozważenie, który z dostępnych prawem środków egzekucyjnych był właściwy przy realizacji obowiązku rozbiórki samowolnie wykonanych obiektów budowlanych. W ocenie Sądu organ egzekucyjny dopełnił obowiązku ustalania - przed dokonaniem wyboru środka egzekucyjnego - w oparciu o okoliczności faktyczne sprawy, który z możliwych do zastosowania środków prowadzi do bezpośredniego wykonania obowiązku i czy jest on najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Dokonując wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny organ ten wykazał, że w warunkach sprawy zastosowanie innego środka było niecelowe (par. 2 art. 119 u.p.e.a.). Wybranie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, której wysokość wyniosła 114.325,60 złotych - zostało poprzedzone ustaleniami dotyczącymi kosztów związanych z wykonaniem zastępczym. Organ egzekucyjny podał, że z uwagi na to, że przedmiotowe budynki usytuowano bezpośrednio nad gazociągiem [...] średniego ciśnienia przy ul. B. [...], wyłoniony przez niego wykonawca prowadziłby prace ręcznie, przy zachowaniu szczególnej ostrożności. Przy tym organ egzekucyjny nie wykluczył również konieczności czasowego wyłączenia sieci gazowej. Ponadto, zwrócił uwagę, że z uwagi na usytuowanie obiektów w pasie drogi, na czas wykonania robót konieczne byłoby wyłączenie z ruchu pasa drogi, a co jest z tym związane, także zmian organizacji ruchu drogowego i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. W przedstawionej kalkulacji organ także uwzględnił konieczność obciążenia zobowiązanych kwotą należną za segregację materiałów pozostałych na miejscu rozbiórki oraz należną za ich przetransportowanie na odpowiednie składowisko odpadów. Na tej podstawie organ egzekucyjny przyjął, że koszt wykonania przez odpowiednią firmę rozbiórki wykonanych samowolnie obiektów byłby wyższe od tych zwianych z wymierzeniem grzywny.

Zauważyć też należy, że skarżący twierdząc, iż zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy nie wskazywali, że wykonanie zastępcze byłoby dla nich mniej uciążliwe. Podnosili natomiast argumenty kwestionujące zasadność prowadzenia egzekucji oraz powoływali się na okoliczność, że obiekty których dotyczy nakaz rozbiórki służą uzyskiwaniu przez rodzinę dochodów niezbędnych dla jej utrzymania. Tym samym można spodziewać się, że zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego z uwagi na jego koszty i nieodwracalne skutki, byłyby dla nich tak samo uciążliwym środkiem. Zatem jego stosowanie nie byłoby celowe. Trafnie więc organy uznały, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 119 § 2 ustawy.

Pamiętać należy, na co zwrócił organ odwoławczy, że niezależnie od indywidualnych okoliczności każdej sprawy, ma znaczenie możliwość umorzenia nieuiszczonej lub nieściągniętej grzywny w trybie art. 125 § 1 i 2 u.p.e.a. oraz możliwość zwrócenia grzywny uiszczonej lub ściągniętej, na podstawie art. 126 u.p.e.a.. Wymierzenie w tej sytuacji grzywny w celu przymuszenia, przy uwzględnieniu wspomnianych regulacji art. 125 i 126 ustawy, nie powinno budzić wątpliwości z punktu widzenia zasady stosowania środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. W takiej sytuacji w ocenie Sądu organy dokonały prawidłowego wyboru środka egzekucyjnego, respektując przy tym zasady określone w art. 7 § 2 cytowanej ustawy.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżących Sąd pragnie zauważyć, że stan majątkowy ma znaczenia nie tylko dla możliwości zapłacenia grzywny, ale także poniesienia kosztów wykonania zastępczego (art. 127 in fine, art. 128 § 2). Zastosowanie grzywny nie było zatem uchybieniem, nawet z punktu widzenia zasady wyboru najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Zgodnie z art. 6 u.p.e.a. prawnym obowiązkiem wierzyciela w sytuacji uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, jest podjęcie odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji. W sytuacji w której, wbrew twierdzeniom skarżących, pozostaje w obrocie prawym decyzja z dnia 28 marca 1994 r. wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszcząć egzekucję. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny w sytuacji uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku przez skarżących podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych – nałożył przewidziany w art. 119 u.p.e.a. środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia. Wyłącznie od zobowiązanych zależy natomiast czy będą musieli uiścić nałożoną grzywnę. Jak wskazano dobrowolne wykonanie obowiązku rozbiórki przed ściągnięciem grzywny, spowoduje jej umorzenie (art. 125, art. 126 u.p.s.a.).

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.