Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1102/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi B. B., M. D. i E. B. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] [...] Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasadza na rzecz skarżących B. B., M. D. i E. B. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Kultury ,po rozpatrzeniu odwołania B. B. i M. D. oraz E. B., od decyzji [...] [...] Konserwatora Zabytków w L., z dnia [...].11.2004 r., [...]. dz. [...] wpisującej do rejestru zabytków województwa l. pod numerem [...] zabytek archeologiczny tj. pozostałości terenowe pradziejowego i historycznego osadnictwa, cmentarzyska i kurhan, zlokalizowane na stanowisku archeologicznym o nr [...] , [...] w L. na S. pomiędzy ul. [...] i ul. [...] w obrębie ewidencyjnym [...] arkusz [...] na dz. o nr: [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...], [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...] (KW [...]), [...](KW [...]) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że stosownie do przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru zabytków wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku. Zabytek archeologiczny zaś, zgodnie z przepisem art. 3 pkt 4 ww. ustawy, to zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub podwodną pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów albo zabytek ruchomy, będący tym wytworem.

Po przeanalizowaniu akt sprawy, organ odwoławczy uznał, iż prowadzone przez organ I instancji postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zabytków stanowiska archeologicznego ujętego w wojewódzkiej ewidencji zabytków archeologicznych pod numerem nr [...] i [...], położonego w L. przy ul. [...] i [...], było przeprowadzone prawidłowo pod względem formalnym, a wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie jest zasadne merytorycznie.

Wpis przedmiotowego stanowiska archeologicznego obejmuje obszar określony przez północną granicę działek nr [...], [...], [...], [...], [...]. Od wschodu granica stanowiska przebiega wzdłuż zewnętrznej linii drogi dz. nr [...], od strony zachodniej wzdłuż zachodniej granicy dz. nr [...] oraz [...], a granica południowa określona jest przez przedłużenie południowej granicy dz. [...] w kierunku zachodnim i przebiega przez dz. nr: [...], [...], [...], [...] oraz drogę dz. nr [...].

Stanowisko nr [...] i [...] w L. to wielokulturowe stanowisko o powierzchni ok. [...] ha. W trakcie badań archeologicznych, prowadzonych przez Muzeum [...] w L. w latach 1960, 1962 i w latach 2001-2003, rozpoznano relikty osadnictwa wczesnoneolitycznej kultury malickiej, pozostałości dwóch osad, cmentarzysko kultury pucharów lejkowatych, ślady osadnictwa kultury amfor kulistych, cmentarzysko kultury ceramiki sznurowej, ślady osadnictwa kultury trzcinieckiej i łużyckiej i ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego, cmentarzysko wczesnośredniowieczne oraz ślady osadnictwa z XIV-XVIII w. n. e. Omawiane, wielokulturowe stanowisko archeologiczne, stanowi niezwykle cenny a zarazem unikatowy przykład pradziejowego i historycznego osadnictwa oraz obrządku pogrzebowego na tym terenie. W związku z powyższym, teren ten, o tak dużej wartości historycznej i naukowej, w pełni zasługuje na objęcie go ochroną konserwatorską poprzez wpisanie stanowiska do rejestru zabytków. Potwierdza to również protokół z oględzin ww. stanowiska, z dnia 25.10.2004 r., przeprowadzonych przy udziale przedstawicieli [...] Urzędu Ochrony Zabytków w L. oraz właścicieli działek, na których znajduje się przedmiotowe stanowisko.

Odnosząc się natomiast do zarzutu Stron dotyczącego wyrażenia - dobro kultury – organ II instancji zauważył, iż decyzja z dnia [...].11.2004 r. wpisuje do rejestru zabytków - zabytek archeologiczny, stosownie do przepisu art. 7 ust. 1 ww. ustawy w związku z art. 3 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Natomiast zarzut naruszenia art. 46 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami dotyczący wstrzymania prac przy zabytku nie wpisanym do rejestru zabytków, nie może być rozpatrywany w niniejszym postępowaniu, gdyż została w tej sprawie wydana odrębna decyzja .

Odnosząc się do zarzutu stron niespełnienia przez organ konserwatorski wymogów art. 107 § 1 i 3 Kpa należy zauważyć, że stosownie do przepisu art. 107 § 1 Kpa, zaskarżona decyzja zawiera wszystkie cechy decyzji administracyjnej .

Za niezasadny organ II instancji uznał też zarzut skarżących stron dotyczący istnienia zabytku archeologicznego na działce nr [...], bowiem przeprowadzone w latach 1960, 1962 i w latach 2001-2003 przez Muzeum [...] w L. badania archeologiczne przedmiotowego stanowiska miały na celu weryfikację istnienia stanowiska oraz jego zasięgu. Z badań tych wynika, że przebadano do tej pory powierzchnię ok. [...] m2 terenu, pozyskując ogromną ilość materiału archeologicznego. Dalsze badania tego terenu pozwolą uchwycić zasięg poszczególnych nekropoli i osad, na co wskazuje sama strona w odwołaniu. Odnośnie zaś do działki nr [...], na której prowadzono roboty budowlane, należy zauważyć, że w trakcie oględzin ww. działki przeprowadzonych w dniach 07.09.2004 r. i 08.09.2004 r. przez pracowników [...] Urzędu Ochrony Zabytków w L. przy udziale kierownika budowy, stwierdzono w sposób nie budzący wątpliwości znacznie zniszczony obiekt archeologiczny, z kilkucentymetrową warstwą kości ludzkich nakrytych płaszczem kamiennym. Bezzasadny jest zatem zarzut strony, że jest to obszar "potencjalnej możliwości występowania dalszych reliktów archeologicznych" . Występowanie zabytków archeologicznych na działce nr [...] stwierdzono bowiem podczas oględzin ww. działki. Wobec tego, iż obiekt ten znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie przebadanych częściowo cmentarzysk należy stwierdzić, iż leży on w zasięgu nekropoli. Organ konserwatorski słusznie zatem objął ochroną konserwatorską również tę działkę. Trzeba zauważyć, iż zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochronie i opiece podlegają zabytki archeologiczne, bez względu na stan zachowania.

Na powyższą decyzję Ministra Kultury skargę wnieśli: B. B., M. D. i E. B. wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej działki o numerze ewidencyjnym [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 1,3 i 7 ustawy z dnia 23 lipca 2004 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 7,8,10§1,28,61,80,81 i 107§1 i §3 Kpa .

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Jak już podkreślono wyżej, sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Jego kontrola sprowadza się do wyjaśnienia, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja zaistniała, o czym decydują następujące okoliczności:

Wszczęcie postępowania w sprawie wpisania zabytku do rejestru zabytków województwa lubelskiego miało miejsce z urzędu i winno to nastąpić z zastosowaniem art. 61 Kpa. Z artykułu tego wynika (§ 4), że o wszczęciu postępowania organ zobowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Niewątpliwie stroną postępowania o wpis do rejestru zabytków jest aktualny właściciel lub współwłaściciel działki, której dotyczy wpis. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ administracyjny miał wiedzę o tym , że J. P. oraz R.P. ( współwłaściciele działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] [...]) nie żyli już przed wydaniem decyzji przez organ I i II instancji. Wynika to z wykazu współwłaścicieli nieruchomości z 9 września 2004 roku , gdzie jako współwłaściciele nieruchomości wykazani zostali odnośnie działki nr [...]: I. L., B. P. i R. P. oraz z protokołu z 25 października 2004 roku z wizji w sprawie wpisania do rejestru zabytków , w której brali udział m.in. I. L. – spadkobierczyni po J. P. oraz J. P., J. O., M. Ł.- spadkobierczynie po R. P. Mimo posiadania tych wiadomości, zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków z dnia 17 września doręczono m.in. R. P. i J. P., również decyzję [...] [...] Konserwatora Zabytków w L. oraz zaskarżoną decyzję Ministra Kultury doręczono R. P. Wynika z tego , że organ administracji traktował nadal R. P. jako stronę postępowania, natomiast jego następcy prawni, a więc aktualni współwłaściciele działki nr [...] nie brali udziału w postępowaniu. Art. 10 §1 Kpa ustanawia ogólną zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i chodzi tu o branie udziału w każdym stadium postępowania , a zatem od chwili jego wszczęcia do zakończenia wydaniem decyzji. Ten przepis nakłada na organ obowiązek zawiadamiania każdej strony o toczącym się postępowaniu, a to w celu zapewnienia jej czynnego w niej udziału. [...] [...] Konserwator Zabytków w L. nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie zawiadomił o toczącym się postępowaniu J. P., J. O. i M. Ł.. Natomiast organ II instancji nie dostrzegł tego uchybienia i zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, doręczając ją również R. P. Przeprowadzenie postępowania w ten sposób, doprowadziło do naruszenia zasady gwarantującej wszystkim stronom czynny w nim udział. Podkreślić należy, że jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to okoliczność ta prowadzi do wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 4 kpa).

Opisane naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2004 roku. Z tych względów na podstawie art. 145§1 pkt 1 pkt litera b, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podst. art. 200 cytowanej ustawy