Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 289/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.77 par.1 i art. 7 w zw. z art.80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.119 pkt 2, art.1 par1 i 2, art.134 par. 1 , art.145 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 7 i art. 77 par.1 i 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium lub organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania P. K. (dalej: strona lub skarżąca) orzekło o utrzymaniu z mocy decyzji Burmistrza C. z dnia [...]., nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią: Z. B. [...]

Jak podało w uzasadnieniu Kolegium, strona wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2021 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji orzekł o odmowie przyznania powyższego świadczenia. Po uchyleniu powyższej decyzji w postępowaniu odwoławczym i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia na mocy decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze S. decyzją nr [...] z dnia [...] r., Burmistrz C. ponownie orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że strona jest w stosunku do swojej babci krewną w linii prostej (zstępną) drugiego stopnia. Organ wyjaśnił też, iż osoba wymagająca opieki jest wdową, rodzice nie żyją, posiada jednak dwoje dzieci D. K. oraz D. B., na których ciąży obowiązek alimentacyjny. D. K. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym oznajmiła, że nie jest w stanie zaopiekować się całodobowo matką, która takiej opieki wymaga, ponieważ jest osobą aktywną zawodowo, ponadto ma problemy zdrowotne (schorzenia kręgosłupa). Natomiast syn, D. B., obecnie zamieszkuje w [...], również nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dodatkowo odmawiając przyznania świadczenia organ wskazał, iż świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane także z tej przyczyny, że nie można ustalić, kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, a stopień niepełnosprawności powstał w wieku [...], czyli później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej.

W odwołaniu od decyzji strona zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego podnosząc, iż sprawuje ona opiekę nad babcią, która jest bardzo chora. Dzieci babci w żaden sposób nie negują swojego obowiązku opieki nad mamą, świadczą ją w formie rzeczowej oraz przez kontakt osobisty (w miarę swoich możliwości), nie są jednak w stanie zapewnić stałej i długotrwałej opieki, jakiej konieczność wynika z orzeczenia o niepełnosprawności babci, ani ją finansowo zabezpieczyć. Wywodziła także, iż jej obecność przy babci jest niezbędna, by zaspokoić jej potrzebę godnego życia, zapewnioną konstytucyjnie. Ustawodawca za pełnienie takiej opieki przewidział rekompensatę mającą częściowo zastąpić straty spowodowane rezygnacją z pracy, ale także zapewniającą ubezpieczenie zdrowotne i społeczne na czas opieki.

Rozpatrując odwołanie Kolegium po przywołaniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustaliło, iż jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu d/s. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...] r. Z. B., ur. [...] r., została zaliczona do stopnia niepełnosprawności znacznego i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Opieki i taką sprawuje wnuczka: P. K..

W ocenie organu odwoławczego istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo, że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką, powstała później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 25. roku życia (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Jak wyjaśniono, przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1443; OTK-A 2014/9/104). Wskazując dodatkowo na ukształtowaną linię orzecznicza sądów administracyjnych Kolegium wyjaśniło, iż organ I instancji nieprawidłowo zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem Kolegium odwołanie nie zasługuje jednak na uwzględnienie bowiem jak wynika z akt sprawy dzieci osoby niepełnosprawnej nie zrezygnowały z zatrudnienia, a na dodatek są aktywne zawodowo, a więc posiadają cechy, które nie stanowią wyjątkowej okoliczności pozwalającej na odstąpienie od zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych z pominięciem osób najbliższych. Na podstawie przywołanych wyroków sadów administracyjnych organ odwoławczy przyjął, iż przyznać świadczenie pielęgnacyjne można by było jedynie pod warunkiem, że zobowiązani do alimentacji w pierwszej kolejności z obiektywnych, a nie subiektywnych przyczyn nie mogą lub nie chcą zajmować się swoim rodzicem.

Uznano, iż w przedmiotowej sprawie nie zaszły jednak okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny odwołującej względem jej babci przed obowiązkiem alimentacyjnym dzieci. To dzieci są w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad rodzicami i tylko zbieg nadzwyczajnych zdarzeń może spowodować przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na kolejne zobowiązane osoby.

Po doręczeniu powyższej decyzji, pismem z dnia 7 marca 2022 r. strona wniosła skargę zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na:

- pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,

- przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż niepełnosprawna ma córkę i syna, na których - jako spokrewnionych w pierwszym stopniu - spoczywa obowiązek opieki nad matką,

- uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny dzieci względem wymagającej opieki matki bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuczki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, iż w sytuacji strony nie zaktualizował się wynikający z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny względem babci, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- poprzez uznanie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnuczce osoby niepełnosprawnej, jeśli jej dzieci mogą finansować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, podczas gdy w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest jakiegokolwiek przepisu warunkującego przyznanie świadczenia od rzeczonych okoliczności.

Zarzuciła też naruszenie art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwości sprawowania przez córkę oraz syna, opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia Z. B., a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez stronę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem obowiązującego prawa oraz o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią.

W uzasadnieniu skargi wywiodła, iż z decyzji MOPS i SKO wynika, że brak orzeczenia o stopniu znacznym dzieci niepełnosprawnej jest jedyną przesłanką negatywną, powodującą, że nie może otrzymać prawa do świadczenia. Organy I i II instancji nie biorą pod uwagę, że zarówno mama skarżącej jak i jej wujek są osobami w wieku zbliżonym do emerytury, obarczonymi nie tylko swoimi chorobami, ale także opieką nad innymi chorującymi członkami rodziny. Do tego wujek zamieszkuje w odległości uniemożliwiającej osobistą opiekę nad babcią. Od wielu miesięcy to skarżąca sprawuje faktyczna opiekę nad babcią i z tego powodu zmuszona była nie podejmować aktywności zawodowej po powrocie z Niemiec.

Nadto w ocenie skarżącej, gdyby prawodawca chciał uzależnić przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od oceny czy dzieci bądź inni krewni objęci obowiązkiem alimentacyjnym mogą finansować opiekę nad osobą niepełnosprawną, to wskazałby to wprost, a tego nie uczynił. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w ustawodawstwie w żaden sposób uzależnione od dochodu rodziny wnioskodawcy, zatem warunkowanie przyznania tego świadczenia od dochodów dzieci osoby niepełnosprawnej nie znajduje uzasadnienia. Wywodzenie, że jeśli dzieci nie mogą sprawować opieki osobiście, to powinny ją finansować jako osoby zobowiązane przez k.r.i.o. do alimentacji jest irrelewantne. Jedyny przepis, który odsyła do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to art. 17 pkt 1 ust.4 u.ś.r., z którego wynika, że po spełnieniu warunków wskazanych w tym przepisie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje "innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dn.25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności". Z rzeczonego przepisu można co najwyżej wywnioskować kompetencje do oceny obowiązku alimentacyjnego, a nie do jego realizacji, jak uczyniły MGOPS i SKO.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprawa na podstawie wniosku organu administracji niezakwestionowanego przez skarżącą podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: P.p.s.a.).

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią.

Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej: u.ś.r.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podkreślenia wymaga, że powołane wyżej przepisy zawierają zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ściśle związany z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą ubiegającą się o to świadczenie względem osoby będącej pod jej opieką.

Pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało natomiast uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej powoływana jako: k.r.o.) i polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają również kolejność zobowiązanych stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Innymi słowy, w świetle tych przepisów obowiązek alimentacyjny dzieci (w stosunku do rodziców) jest pierwszoplanowy i wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 87, art. 128, art. 129 § 1 i art. 132 k.r.o.

Biorąc powyższe pod uwagę wskazać trzeba, że przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w zestawieniu z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie określają katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji, według kolejności tego zobowiązania.

Sądowi znany jest pogląd prezentowany w orzecznictwie, który uznaje, że ograniczenia wynikające z art. 17 ust. 1a u.ś.r. mogą doznać odstępstwa z racji występowania różnych sytuacji i stanów faktycznych, gdy osoba uznawana przez ustawodawcę w ujęciu ust. 1a za posiadającego legitymację materialną do prawa do przedmiotowego świadczenia nie jest w stanie sprawować opieki (por. np. wyroki NSA: z 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16 oraz z 12 maja 2017 r., I OSK 328/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2017 r., II SA/Po 307/17). W takim jednak wypadku muszą zaistnieć szczególne okoliczności i to natury obiektywnej, czyli pozostające poza sferą dowolnego kształtowania stosunków rodzinnych, wśród osób zobowiązanych (w różnym stopniu) do alimentacji, takie jak: starczy wiek, ewidentne, ciężkie kalectwo, bezdomność, ubezwłasnowolnienie, przebywanie w domu pomocy społecznej, czy w zakładzie karnym. Jak wyjaśnia się też w orzecznictwie, sama tylko deklarowana wola, nawet urzeczywistniona w sprawowaniu opieki nad daną osobą, czy własny, swobodny wybór (zgoda tudzież brak chęci) członków rodziny w tej mierze, które są przejawem subiektywnego nastawienia i ich decyzji, nie są wystarczające dla naruszenia ustawowych reguł przyznawania świadczenia.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela powyższy pogląd i uznał, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że możliwe jest przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności np. dzieci osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i niewynikających z ich woli, nie są zdolne do sprawowania nad nią opieki.

Skarżąca jako wnuczka osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagającej opieki jest krewną w linii prostej w stopniu drugim, zatem co do zasady zalicza się do grona osób mogących być zobowiązanymi do alimentacji. W tym zakresie art. 128 k.r.i.o. stanowi bowiem, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Z niezakwestionowanych ustaleń organów administracji wynika też, że osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagająca opieki ma dzieci: córkę i syna, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i są czynne zawodowo.

Wobec powyższego, aby zaktualizował się obowiązek alimentacyjny skarżącej wobec babci, po stronie dzieci osoby wymagającej opieki (syna i córki), musiałyby wystąpić obiektywne okoliczności uniemożlwiające realizację obowiązku alimentacyjnego. Podkreślenia wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki – w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej w tym przepisie kategorii osób. To nie rodzina decyduje więc, komu spośród jej członków powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa (por. R. Kopania (red.), Świadczenia rodzinne. Świadczenia dla opiekunów. Komentarz. Warszawa 2017).

Z treści przywołanych wyżej przepisów wynika też, że świadczenie pielęgnacyjne nie stanowi wynagrodzenia dla opiekuna za sprawowanie opieki, lecz zgodnie z wolą ustawodawcy ma na celu rekompensatę utraconego wynagrodzenia, które opiekun uzyskiwałby z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jeśli zważyć przy tym, iż aktualnie wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jest zbliżona wysokością do najniższego wynagrodzenia z pracę netto, owa rekompensata ma zwykle charakter jedynie częściowy.

W ocenie Sądu organy trafnie uznały, iż wystąpienie okoliczności, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu pracuje, wobec czego nie może sprawować opieki, nie uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia jej z obowiązku alimentacyjnego wobec uprawnionego. Zasadnie uznano też, że realizacja obowiązku alimentacyjnego może przybrać zarówno postać świadczenia pomocy w formie starań osobistych, ale może polegać też np. na opłaceniu osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Może to być również inny członek rodziny, który nie jest zobowiązany w danym momencie do alimentacji. Nieuzasadnione byłoby natomiast obciążanie Skarbu Państwa (a więc w gruncie rzeczy wszystkich podatników), koniecznością wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie niż osoba zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności, która uchyla się zadośćuczynieniu obowiązkowi alimentacyjnemu, czy to przez opiekę nad osobą uprawnioną, czy też przez opłacenie usług opiekuńczych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt. II SA/Po 321/21).

Jak wynika z oświadczenia córki niepełnosprawnej z dnia 25 listopada 2021 r., ma ona 49 lat i pracuje zawodowo. Właśnie powyższą pracę zawodową oraz niepotwierdzony w żaden sposób "stan zdrowia", wskazywała jako okoliczności uniemożlwiające podjęcia się opieki nad matką w niezbędnym zakresie. Natomiast syn, lat 52, oświadczył, iż pracuje w Niemczech, przy czym skarżąca dodatkowo ponosiła w skardze, iż ponosi on wydatki związane z diagnostyką swojej córki co uniemożliwia mu finasowanie opieki nad swoją matką.

Wbrew zarzutom skargi, powyższe okoliczności niewątpliwie zostały dostrzeżone i zgodnie z prawem ocenione przez organ administracji, co ma swoje odzwierciedlenie w treści decyzji. Natomiast akcentowane przez skarżąca wskazanie organów, iż żadne z dzieci niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności winno być odczytywane w ten sposób, iż organy uwzględniły również okoliczność, do której weryfikacji były zobowiązane z uwagi na treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Jeśli chodzi na natomiast o zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania, co miało nastąpić szczególności poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności co do realnej możliwości sprawowania przez córkę oraz syna opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym jej stanem zdrowia, nie sposób nie dostrzegać, iż organy administracji umożliwiły przedstawienia stanowisk oraz ewentualnych odwodów powyższym osobom i skarżącej a następnie poddały je ocenie. W ocenie Sądu nie można zatem czynić organom zarzutu niepoczynienia w tym zakresie ustaleń stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Należy bowiem pamiętać, iż organy nie mają obowiązku nieograniczonego poszukiwania dowodów oraz, że strona ma obowiązek współpracować z organami w szczególności, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla niej. To strona ma wykazać okoliczności, które z samej swej istoty mogą być znane tylko jej lub przynajmniej wystąpić z odpowiednimi wnioskami dowodowymi.

Sąd nie kwestionuje faktycznego sprawowania przez skarżącą opieki nad babcią i jej zaangażowania oraz poświecenia, jednak nie można było nie dostrzegać, iż dowodzone w toku postępowania okoliczności mające skutkować uznaniem niemożności realizacji obowiązku alimentacyjnego przez dzieci niepełnosprawnej nie mogły być uznane za szczególne okoliczności natury obiektywnej. W takim zaś przypadku brak było podstaw do uznania, iż zaistniały okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny wnuczki względem babci z pominięciem dzieci osoby wymagającej opieki.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na bezzasadność podniesionych w skardze zarzutów, przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Powołane wyżej orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.