Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 526/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3, art. 141 ust. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 613
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r.- Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga D. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. znak [...] z [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] kwietnia 2013 r. do Starosty G. (zwany dalej: Starosta, organ I instancji) wpłynęło telefoniczne zgłoszenie dotyczące prowadzenia wydobycia kopaliny na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości Z., gmina G.. W wyniku przeprowadzonych oględzin działki (19 kwietnia 2013 r.) stwierdzono, że na przedmiotowym terenie prowadzona była działalność wydobywcza. Ustalono właścicieli gruntu w osobie D. i W. K. (zwani dalej: skarżący), których wezwano do złożenia wyjaśnień. Jednocześnie organ I instancji powiadomił

o ustalonym stanie właściwy organ nadzoru górniczego. Decyzją z [...] maja 2013 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W. (zwany dalej: Dyrektor OUG) nakazał właścicielom wstrzymanie działalności polegającej na wydobywaniu kopalin. Skarżący wskazywali, że nie potrafią oszacować ilości wydobytego piachu, gdyż go nie wydobywali, a działkę udostępnili nieznanej sobie firmie, z uwagi na trudną sytuację materialną zgodzili się na wydobycie kruszywa. W sierpniu 2013 r. skarżący wystąpili

z prośbą o wymierzenie jak najniższej kary.

Podczas kolejnych oględzin (12 listopada 2013 r.) skarżący podali, że działka na której znajduje się wyrobisko została zlicytowana na rzecz D. O., natomiast po wyznaczeniu oględzin 26 listopada 2013 r. dokonano obmiaru wyrobiska taśmą mierniczą.

Decyzje Starosty G. z [...] stycznia 2014 r. i z [...] maja 2014 r. zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (zwane dalej: Kolegium, organ odwoławczy). Powodem uchylenia decyzji były wątpliwości dotyczące wyliczeń będących podstawą dokonanego wymiaru opłaty. Jednocześnie Kolegium wskazało na ewentualność powołania biegłego w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta decyzją znak [...] z [...] lutego 2015 r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r.

o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2014 r. poz. 1133, zwana dalej: ustawa zmieniająca) w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3, art. 141 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne

i górnicze (Dz. U. 2014 r. poz. 613 ze zm., zwana dalej: p.g.g.) oraz art. 104 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł: w pkt 1) - o ustaleniu dla D.

i W. K. zamieszkałych w Z. [...], podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji z terenu działki

o numerze ewidencyjnym [...] w miejscowości Z., gmina G. w wysokości [...] zł, która zgodnie z art. 141 ust. 4 p.g.g. należna jest dla Starostwa Powiatowego w G.; w pkt 2) iż opłatę wnosi się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna; w pkt 3) iż do opłaty tej stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012 r. poz. 749 ze zm.) dotyczące zobowiązań podatkowych.

Uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił, że przeprowadził w niniejszym postępowaniu dowód z opinii biegłych K. S. (mierniczy górniczy)

i W. K. (geolog). W dniu 21 listopada 2014 r. ww. biegli wykonali niezbędne prace terenowe, na podstawie których sporządzili dwa opracowania: "mapę sytuacyjno-wysokościową z obmiaru nielegalnej eksploatacji oraz obliczenie objętości mas ziemnych według stanu na dzień 21 listopada 2014 r.", określające ilości wydobytych mas ziemnych w m3 oraz "opinię geologiczną dotyczącą eksploatacji kopaliny na działce o nr ewid. [...] w miejscowości Z., gmina G." określającą ciężar objętościowy pobranych próbek oraz ilość wydobytej kopaliny w MG. Na podstawie obmiaru wyrobiska dokonano wyliczenia kubatury wyeksploatowanych mas w wysokości [...] m3. Od uzyskanej wartości odjęto objętość nakładu [...] m3, co dało wartość kubatury wydobytego piasku [...] m3. Wykonanie badania gęstości nasypowej w stanie zagęszczonym dwóch próbek pobranych ze skarp eksploatacyjnych wyrobiska wskazuje, że średnia gęstość piasku wynosiła [...] Mg/m3. Po przemnożeniu kubatury wydobytego piasku przez jego średnią gęstość otrzymano [...] Mg (ton) piasku. Wartość ta stanowi podstawę do obliczenia podwyższonej opłaty w kwocie [...] zł według następującego wzoru wynikającego z art. 140 ust. 3 p.g.g.: - ilość wydobytej kopaliny przemnożono przez czterdziestokrotność stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny – pisaków (0,51 zł/Mg) zgodnie

z załącznikiem do p.g.g. – wiersz 33.

Organ I instancji za bezsprzeczny uznał fakt, iż na terenie działki nr [...]

w Z., w czasie gdy właścicielami tego gruntu byli skarżący, miało miejsce prowadzenie działalności wydobywczej bez wymaganej koncesji. W konsekwencji wydał decyzję ustalającą dla skarżących podwyższoną opłatę eksploatacyjną z tytułu wydobycia kopaliny (piasku) z tej działki bez wymacanej koncesji.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

1. nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 143 ust. 2 p.g.g. (w brzemieniu z przed 1-ego stycznia 2015 r.), z uwagi na rażące naruszenie prawa polegające na przyjęciu, iż skarżący są stronami postępowania w sytuacji, gdy dopiero nowelizacja ustawy przyznała status strony właścicielom nieruchomości, a w konsekwencji przesądziła, iż przed jej wejściem w życie brak było podstaw prawnych do nakładania na nich opłaty dodatkowej;

2. naruszenie art. 143 ust. 2 p.g.g. (w brzmieniu z przed 1 stycznia 2015 r.) polegające na jego błędnej wykładni sprowadzającej się do przyjęcia, iż stroną postępowania może być właściciel nieruchomości w sytuacji, gdy nie prowadził on eksploatacji złoża;

3. naruszenie art. 140 ust. 1 p.g.g., polegające na jego błędnej wykładni sprowadzającej się do przyjęcia, iż osobą wykonującą działalność wydobywczą bez wymaganej koncesji, jest właściciel nieruchomości w sytuacji, gdy

w rzeczywistości jest nią inna osoba trzecia;

4. dowolne, a w konsekwencji błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, iż skarżący prowadzili działalność polegającą na wydobywaniu, bez wymaganej koncesji, kopalin w postaci żwiru i piasku w sytuacji, gdy faktycznie nigdy nie prowadzili eksploatacji działki o numerze [...], nie dysponują środkami technicznymi umożliwiającymi tego rodzaju aktywność (np. koparki, spycharki, samochody ciężarowe), nie wyrażali zgody na prowadzenie wydobycia, zaś działalnością tą, w rzeczywistości, zajmowała się inna nieustalona osoba, z którą wbrew twierdzeniom organu nie ustalali oni jakichkolwiek warunków rozliczenia finansowego, a także nie posiadali żadnych danych identyfikacyjnych, poza numerem telefonu;

5. dowolne ustalenie ilości wydobytej kopaliny tj. w oparciu o stan wyrobiska istniejący w dniu 21 listopada 2014 r. w sytuacji, gdy od momentu zakończenia jego eksploatacji upłynęło ponad 1,5 roku, a rozbieżności pomiędzy poszczególnymi pomiarami dotyczącymi objętości wydobytego piachu i żwiru wynoszą [...] m3;

6. dowolne ustalenia faktyczne dotyczące przysługującego skarżącym prawa własności nieruchomości;

7. naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. polegające na wybiórczej i wyłącznie niekorzystnej ocenie materiału dowodowego skutkującego dokonaniem dowolnych ustaleń faktycznych (pkt IV niniejszego odwołania);

8. naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokonania samoistnych ustaleń faktycznych i poprzestaniu wyłącznie na przytoczeniu informacji płynących z poszczególnych dowodów przeprowadzonych w sprawie.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją z [...] kwietnia 2015 r. znak [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Uzasadniając podjętą decyzję, po przedstawieniu stanu sprawy Kolegium za bezsporną uznało okoliczność, że działalność wydobywcza bez stosownej koncesji była prowadzona na gruncie, którego właścicielami w okresie tego wydobycia byli skarżący. Według danych organu I instancji (pismo z [...] kwietnia 2014 r.) skarżący byli właścicielami działki nr [...] w obrębie Z. w okresie od 13 grudnia 2002 r. do 4 lipca 2013 r. Kolegium podało, że skarżąca 2 maja 2013 r., złożyła wyjaśnienia dotyczące wydobycia w październiku 2012 r., tj. pewien człowiek zaproponował im kwotę pieniężną za wydobycie piachu z ich działki. Wydobycie to było prowadzone przez około 2-3 miesiące. Człowiek ten do tej pory się z nimi nie rozliczył. Zostali przez niego oszukani, nie mając świadomości, że na taką działalność jest potrzebne jakiekolwiek pozwolenie. Z wyjaśnień wynika także spisanie porozumienie w sprawie rozliczenia za wydobycie, przy czym powyższe porozumienie nie zostało przedłożone do organu, gdyż jak twierdzi skarżąca nie może znaleźć kartki. Ponadto, w piśmie z [...] lipca 2013 r. skarżący podali, że w kwietniu 2012 r. nieznana im firma zaproponowała, że wykupi ich działkę i urządzi na niej kopalnię piasku, jednak zanim to zrobi musi pobrać próbkę piasku nie więcej niż [...] m3, bo prawdopodobnie doskonale nadaje się do przygotowania tynków zewnętrznych i budownictwa. Właściciel firmy zapewniał ich, że na wydobycie tylko takiej ilości piasku nie potrzebne jest żadne zezwolenie i nie muszą tego nigdzie zgłaszać. Z uwagi na trudną sytuację materialną zgodzili się na jego warunki, jednak przed wybraniem piasku miał ich powiadomić. Z kolei w odwołaniu z [...] stycznia 2014 r. skarżący wskazali, że zmuszeni sytuacją finansową, związaną

z toczącymi się postępowaniami egzekucyjnymi, zgodzili się na wydobycie niewielkiej ilości żwiru - wyłącznie dla pobrania próbek, jednakże nigdy nie prowadzili tego rodzaju aktywności. Nie byli nawet świadomi rzeczywistych rozmiarów prowadzonego przedsięwzięcia. Liczyli na legalne i przyszłe zyski, a zostali oszukani.

Oceniając ww. wyjaśnienia Kolegium stwierdziło, iż skarżący nie prowadzili działalności wydobywczej, prowadzona była ona przez osobę trzecią o niewiadomych personaliach. Podkreśliło, że w wyjaśnieniach skarżący podali dwa okresy – kwiecień

i październik 2012 r., w których dwukrotnie zawierali umowy z osobą trzecią, dotyczące wydobycia złóż na ich działce. Treść wyjaśnień świadczy bezsprzecznie, że skarżący mieli świadomość, że na ich działce były prowadzone prace wydobywcze oraz mogli przypuszczać, że działalność taka będzie prowadzona. W ocenie Kolegium skarżący są odpowiedzialni za prace prowadzone na ich działce, pismem z [...] października 2014 r. byli wezwani do wskazania kto prowadził prace wydobywcze. Na ww. wezwanie skarżący nie odpowiedzieli, nadto na żadnym etapie postępowania nie wskazali oni osoby lub osób, z którymi zawierali umowy, ani osób, czy firm które prowadziły te prace. Kolegium uznało, że właściciel gruntu ponosi odpowiedzialność za działania zachodzące na jego gruncie i skarżący nie mogą być zwolnieni z odpowiedzialności

w odniesieniu do prowadzonych na ich działce działań. Zaznaczyło, że skarżący zameldowani są w sąsiedztwie działki (wg danych organu I instancji w sąsiedztwie przedmiotowej działki jest to jedyne zabudowanie), na której prowadzono prace. Za niewiarygodne uznało fakt braku wiedzy w zakresie osób, firmy która prowadziła wydobycie, w sytuacji gdy mieli uzyskać korzyść finansową za to wydobycie.

Zdaniem organu odwoławczego ustalony stan faktyczny racjonalnie dowodzi, że w niniejszej sprawie skarżący mają status podmiotu, który prowadził działalność bez wymaganej koncesji. Bez znaczenia jest czy działalność prowadzona jest pośrednio, czy bezpośrednio.

Kolegium szczegółowo odniosło się do opinii 2 biegłych, wyjaśniając, że biegła K. S. - mierniczy górniczy, sporządziła opracowanie mapę sytuacyjno-wysokościową z obmiaru nielegalnej eksploatacji oraz obliczenie objętości mas ziemnych wg stanu na dzień 21 listopada 2014 r. Z opracowania wynika, że biegła do pomiarów wykorzystała odbiornik GPS. Wykonano pomiar wykopu w zakresie nadkładu i kopaliny, miejsc pobrania próbek (punkty P 1 i P2) oraz nawiezionych mas ziemnych. Punkty 3 pomierzono w układzie współrzędnych płaskich "2000" strefa 7. Odszukano

i zamierzono kontrolnie punkty państwowej osnowy geodezyjnej III klasy (wykaz współrzędnych w operacie - str. 7-8) o numerach [...] i [...]. Odchyłka liniowa ustalona na podstawie pomiaru kontrolnego nie przekroczyła dopuszczalnych wartości ustalonych w §12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

z 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego

(Dz. U. z 2011 r. Nr 263, poz. 1572.). Z wykonanego w terenie pomiaru sporządzono szkic polowy. Na podstawie wykonanych pomiarów opracowano mapę sytuacyjno-wysokościową w skali 1:1000. Granice działek ewidencyjnych przyjęto wg stanu

w ewidencji gruntów. Na mapie zaznaczono teren, na którym zostały nawiezione masy ziemne. Do obliczeń przyjęto stan na gruncie w dniu 21 listopada 2014 r., ze względu na brak pomiaru wcześniejszego stanu wykopu. W programie GEOMAP obliczono objętości wydobytych mas ziemnych. Dodatkowo skontrolowano wyliczoną objętość

w programie [...]. Niniejsze zestawiono w operacie. Różnica między jedną i drugą metodą obliczeniową wyniosła [...] %. Objętość wydobytych mas ziemnych wyniosła [...] m3. Biegła przyjęła objętość wg programu [...], tj. niższą - wg programu [...] objętość [...] m3, co było korzystniejsze dla skarżących.

Biegły W. K. - geolog sporządził opinię geologiczną dotyczącą eksploatacji kopaliny na spornej działce. Celem opracowania było prawidłowe obliczenie ilości wydobytej kopaliny na ww. działce według stanu na dzień 21 listopada 2014 r. Z opinii wynika m. in., że opisywane wyrobisko posiadało zmienną głębokość nie przekraczającą ok. 3,5 m. Południowa część wyrobiska nosiła ślady późniejszych prac, mających za cel wypłycenie wyrobiska (nawieziono lub przepchnięto materiał skalny z innych miejsc). Biegły przeanalizował i opisał wykształcenie litologiczne kopaliny w tych miejscach, które dawały gwarancję pochodzenia autochtonicznego kopaliny znajdującej się w wyrobisku. Na skarpach eksploatacyjnych stwierdzono występowanie piasku żółto-biało-rdzawego (skaleniowo-kwarcowego), różnoziarnistego z nielicznymi wkładkami jednolitych piasków gruboziarnistych i drobnoziarnistych.

Analiza budowy geologicznej i wykształcenia litologicznego kopaliny, pozwoliła na wytypowanie dwóch miejsc do poboru próbek do celów badań laboratoryjnych (gęstości nasypowej w stanie zagęszczonym), opisanych jako P1 i P2. W każdym

z wytypowanych miejsc pobrano próbkę (o masie ok. 5 kg) do specjalnych worków

z opisanym miejscem i datą poboru próbki. Po zakończeniu poboru próbek, na skarpach eksploatacyjnych wskazano miejsca zalegania stropu piasku (który został zamierzony przez mierniczego górniczego) co pozwoliło w okresie późniejszym obliczyć ubytek mas kopaliny w wyrobisku z uwzględnieniem nadkładu. W celu określenia ilości wydobytej kopaliny biegły oparł się na wynikach obmiaru dokonanego przez mierniczego górniczego oraz na wynikach badań laboratoryjnych gęstości kopaliny wykonanych przez firmę [...] z Ł. (zał. nr 1 i 2). Z objętości mas ziemnych uzyskanej w wyniku pomiarów mierniczego górniczego [...] m3 należało odjąć objętość nadkładu. Wykonano to w taki sposób, że korzystając z obliczeń powierzchni wyrobiska wykonanych przez mierniczego górniczego (powierzchnia wyniosła [...] m2), oraz zamierzeń stropu piasku wykonanych w trakcie obmiaru geodezyjnego wyrobiska, obliczono średnią miąższość nadkładu, wartość ta wynosi [...] m. Łączną objętość wydobytego piasku w wyrobisku określił na [...] m3.

Po dokonaniu wyliczeń, biegły wskazał, że ilość piasku dla której powinna zostać obliczona podwyższona opłata eksploatacyjna wynosi [...] ton (Mg) i taką wartość przyjął organ I instancji za bazę podwyższonej opłaty eksploatacyjnej

w zaskarżonej decyzji. Kolegium po przeanalizowaniu opinii biegłych nie doszukało się elementów, które powodowałyby nieuznanie ich za wiarygodny dowód w sprawie. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż skarżący odnoszą się do pomiarów (wynik [...] m3) wykonanych przez pracowników organu I instancji we wcześniejszej fazie postępowania, gdzie sami zarzucali wadliwość tych pomiarów

z uwagi na brak uprawnienia i wnosili o powołanie biegłego. Różnica kubatur wydobytego piasku: ustalonej przez biegłego [...] m3 i ustalonej pierwotnie przez organ [...] m3, wynosi [...] m3. Jednak po wykonaniu przez biegłych opracowań, wcześniejsze wyliczenia pracowników organu I instancji straciły swoją aktualność i mają znaczenie jedynie poglądowe. Opracowania biegłych posiadają moc dowodową wiedzy specjalistycznej, który to przymiot wątpliwy był przy wyliczeniach pracowników organu. Jeżeli chodzi o ewentualność innego wydobycia po wydobyciu przez skarżących Kolegium podało, iż organ I instancji w piśmie przekazującym odwołanie stwierdził, że wydobycie takie nie miało miejsca, a argument skarżących oparty jest na domniemaniu, które nie zostało przez nich w żaden sposób uzasadnione.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, skarżący są stroną postępowania, a stan faktyczny ustalono z udziałem opracowań powołanych biegłych, które poddano szczegółowej analizie, nie dopatrzyło się również naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Wydanej decyzji zarzucili:

-) nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 143 ust. 2 p.g.g.

(w brzemieniu z przed 1-ego stycznia 2015 r.), z uwagi na rażące naruszenia prawa polegające na przyjęciu, iż skarżący, są stronami postępowania w sytuacji, gdy dopiero nowelizacja ustawy przyznała status strony właścicielom nieruchomości;

-) naruszenie art. 140 ust. 1 p.g.g., polegające na jego błędnej wykładni sprowadzającej się do przyjęcia, iż osobą wykonującą działalność wydobywczą bez wymaganej koncesji, jest właściciel nieruchomości w sytuacji, gdy w rzeczywistości jest nią inna osoba trzecia;

-) dowolne, a w konsekwencji błędne ustalenie faktyczne polegające na przyjęciu, iż skarżący prowadzili działalność polegającą na wydobywaniu, bez wymaganej koncesji, kopalin w postaci żwiru i piasku w sytuacji, gdy faktycznie nigdy nie prowadzili eksploatacji działki nr [...], nie dysonują środkami technicznymi umożliwiającymi tego rodzaju aktywność (np. koparki, spycharki, samochody ciężarowe), nie wyrażali zgody na prowadzenie wydobycia, zaś działalność tą, w rzeczywistości zajmowała się inna nieustalona osoba, z którą to wbrew twierdzeniom organu nie ustalali oni jakichkolwiek warunków rozliczenia finansowego, a także nie posiadali żadnych danych identyfikacyjnych, poza numerem telefonu;

-) dowolne ustalenie ilości wydobytej kopaliny tj. w oparciu o stan wyrobiska istniejący

w dniu 21 listopada 2014 r. w sytuacji, gdy od momentu zakończenia jego eksploatacji upłynęło ponad 1,5 roku, zaś organ zaniechał ustalenia, czy w dniu sporządzenia przez biegłych opinii było ono kubaturalnie tożsame z tym istniejącym podczas nielegalnego wydobycia, zwłaszcza w sytuacji, gdy w toku prowadzonego postępowania doszło do zmiany właściciela przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Oceniając złożoną skargę w tak zakreślonym zakresie Sąd stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium, utrzymująca

w mocy decyzję Starosty, ustalającą skarżącym opłatę eksploatacyjną z tytułu wydobycia kopaliny (piasku) bez koncesji.

Podstawę prawną wydanej w niniejszej sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy

Prawo geologiczne i górnicze, która określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie m.in. wydobywania kopalin ze złóż (pkt 2) oraz ustawy zmieniającej ww. ustawę. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało [...] czerwca 2013 r. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania), działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji. Koncesja uprawnia do wykonywania działalności gospodarczej w oznaczonej przestrzeni (ust. 5). Działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej (art. 140 ust. 1). W myśl art. 140 ust. 2 p.g.g. organami właściwymi w sprawach o ustalenie podwyższonej opłaty do 1 stycznia 2015 r. były: 1) minister właściwy do spraw środowiska w odniesieniu do działalności wymienionej

w ppkt a-e oraz 2) starosta w zakresie niewymienionym w pkt 1. W dniu 1 stycznia

2015 r. weszła w życie ustawa zmieniająca z 11 lipca 2014 r. (o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw), która zamiast starosty jako organ właściwy wskazała właściwy organ nadzoru górniczego. Jednak, zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy w zakresie ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 140 ust. 1 p.g.g., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, stosuje się dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie, która została wszczęta 24 czerwca 2013 r. zastosowanie mają przepisy p.g.g. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2015 r.

Zgodnie z regulacją art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, przemnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Opłaty podwyższone, o których mowa w ust. 3 pkt 3-6, ustala się stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Opłatę wnosi się

w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Dowód wniesienia opłaty niezwłocznie przedstawia się właściwemu organowi oraz podmiotom określonym w art. 141. (art. 140 ust. 5 i 6).

Jak wynika z art. 143 ust. 2 p.g.g., stroną postępowania w sprawach o ustalenie opłaty określonych działem VII "Opłaty", w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2015 r. jest odpowiednio: 1) przedsiębiorca albo 2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, albo 3) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne

z naruszeniem zatwierdzonego projektu robót geologicznych, albo 4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że aby organ mógł naliczyć podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji musi: po pierwsze ustalić, że miało miejsce wydobywanie kopaliny, w tym wypadku piasku, bez wymaganej koncesji, po drugie ustalić, kto jest stroną postępowania. Nadto wymaga także ustalenia ilość wydobytej kopaliny.

Wskazać w tym miejscu należy, iż postępowanie administracyjne ma na celu jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia. Realizacji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dopiero wówczas na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, nie narażając się na zarzut naruszenia granic swobodnej oceny dowodów.

W rozpoznawanej sprawie, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości spełnienie ww. ustawowych przesłanek warunkujących nałożenie na skarżących obowiązku uiszczenia opłaty eksploatacyjnej. Okoliczność wydobywania piasku na działce nr [...] potwierdziły jednoznacznie oględziny działki przeprowadzone w tym postępowaniu poparte sporządzonymi przez biegłych opiniami. I tak biegła K. S. - mierniczy górniczy, sporządziła opracowanie mapę sytuacyjno-wysokościową z obmiaru nielegalnej eksploatacji oraz obliczenie objętości mas ziemnych wg stanu na dzień 21 listopada 2014 r. Z dokumentu tego wynika, że wykonano pomiar wykopu w zakresie nadkładu i kopaliny, miejsc pobrania próbek (punkty P1 i P2) oraz nawiezionych mas ziemnych. Punkty 3 pomierzono w układzie współrzędnych płaskich "2000" strefa 7. Odszukano

i zamierzono kontrolnie punkty państwowej osnowy geodezyjnej III klasy o numerach [...] i [...]. Odchyłka liniowa ustalona na podstawie pomiaru kontrolnego nie przekroczyła dopuszczalnych wartości ustalonych w przepisach wykonawczych. Na podstawie wykonanych pomiarów opracowano mapę sytuacyjno-wysokościową w skali 1:1000. Granice działek ewidencyjnych przyjęto wg stanu w ewidencji gruntów. Na mapie zaznaczono teren, na którym zostały nawiezione masy ziemne. Do obliczeń przyjęto stan na gruncie w dniu 21 listopada 2014 r., ze względu na brak pomiaru wcześniejszego stanu wykopu. Biegła przyjęła objętość wg programu [...], tj. niższą - wg programu [...] objętość [...] m3, co było korzystniejsze dla skarżących.

Z kolei opinia geologiczna – sporządzona przez W. K. dotyczyła eksploatacji kopaliny na spornej działce ustalając według stanu na dzień 21 listopada 2014 r. Z opinii wynika m. in., że opisywane wyrobisko posiadało zmienną głębokość nie przekraczającą ok. 3,5 m. Południowa część wyrobiska nosiła ślady późniejszych prac, mających na celu wypłycenie wyrobiska (nawieziono lub przepchnięto materiał skalny z innych miejsc). Biegły przeanalizował i opisał wykształcenie litologiczne kopaliny w tych miejscach, które dawały gwarancję pochodzenia autochtonicznego kopaliny znajdującej się w wyrobisku. Na skarpach eksploatacyjnych stwierdzono występowanie piasku żółto-biało-rdzawego (skaleniowo-kwarcowego), różnoziarnistego z nielicznymi wkładkami jednolitych piasków gruboziarnistych i drobnoziarnistych. W obrębie piasku nie stwierdzono przerostów innych skał. Analiza budowy geologicznej i wykształcenia litologicznego kopaliny, pozwoliła na wytypowanie dwóch miejsc do poboru próbek do celów badań laboratoryjnych opisanych jako P1 i P2. W każdym z wytypowanych miejsc pobrano próbkę, po czym na skarpach eksploatacyjnych wskazano miejsca zalegania stropu piasku (który został zamierzony przez mierniczego górniczego) co pozwoliło obliczyć ubytek mas kopaliny w wyrobisku z uwzględnieniem nadkładu. Określając ilość wydobytej kopaliny biegły oparł się na wynikach obmiaru dokonanego przez mierniczego górniczego oraz na wynikach badań laboratoryjnych gęstości kopaliny wykonanych przez firmę [...] z Ł. (zał. nr 1 i 2). Z objętości mas ziemnych uzyskanej w wyniku pomiarów mierniczego górniczego [...] m3 odjęto objętość nadkładu. Łączną objętość wydobytego piasku w wyrobisku biegły określił na [...] m3. Wykonane badania gęstości nasypowej w stanie zagęszczonym dwóch próbek pobranych ze skarp eksploatacyjnych wyrobiska wskazują, że przy uzyskanym wyniku gęstości wynoszącym dla próbki P 1 - [...] Mg/m, a dla próbki P2 - [...] Mg/m3, średnia gęstość piasku w wyrobisku wynosiła [...] Mg/m3. Po pomnożeniu kubatury wydobytego piasku ([...] m3) przez jego średnią gęstość ([...] Mg/m3), otrzymano [...] (ton) Mg piasku. Oznacza to, że ilość piasku dla której powinna zostać obliczona podwyższona opłata eksploatacyjna wynosi [...] ton (Mg). Prawidłowe ustalenia w odniesieniu do ilości wydobytej kopaliny stanowiły podstawę obliczenia według wzoru wynikającego z załącznika do p.g.g.

Przede wszystkim w odniesieniu do zarzutów skargi wymaga wyjaśnienia kwestia określenia kto jest stroną niniejszego postępowania, a w szczególności czy organy

w sposób dostateczny ustaliły na podstawie wszystkich okoliczności, że skarżący zostali prawidłowo wskazani jako strony niniejszego postępowania. W tym zakresie postawiono w skardze zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W ocenie sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia uznanie skarżących za stronę postępowania i obciążenie ich opłatą eksploatacyjną

w podwyższonej wysokości. Zaznaczyć należy, iż skarżący w okresie wszczęcia postępowania i stwierdzenia wydobycia byli właścicielami działki [...] w miejscowości Zalesie. Niewątpliwie po stronie skarżących spoczywał obowiązek poinformowania Starosty o okolicznościach wydobycia kopaliny, wskazania osób, firmy, która dokonywała czynności wydobycia. Skarżący kilkukrotnie wzywani przez organ do wskazania "sprawców prowadzących prace wydobywcze" uchylali się od przekazania tych informacji. Ich twierdzenia w tym zakresie są niewiarygodne, bowiem co najmniej dwukrotnie wyrazili zgodę na wydobycie kopaliny, raz jak podali (2 maja 2013 r.) zgłosił się do nich człowiek w październiku 2012 r., zaś w piśmie z [...] lipca 2013 r. wskazali, iż firma była zainteresowana prowadzeniem wydobycia i pobrała próbki w kwietniu 2012 r.

W ocenie Sądu, organy zgodnie z obowiązującymi wynikającymi z art. 7 i art. 77 k.p.a. podjęły wszelkie kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i prawidłowo ustalili stronę postępowania administracyjnego.

Co najmniej od kwietnia 2012 r. skarżący byli świadomi, że potrzebne jest zezwolenie na wydobycie kopalin. Niewiarygodne są twierdzenia skarżących, że nie mieli świadomości o konieczności posiadania zezwolenia. Zawarli oni umowy, których nie udostępnili organom, przyznali okoliczność spodziewanych zysków finansowych, nie zgłosili okoliczności ewentualnego nielegalnego wydobycia na policję, zatem nie można zaakceptować braku ich odpowiedzialności. Nie są wiarygodne twierdzenia skarżących, że były prowadzone prace wydobywcze bez ich wiedzy, bowiem skarżący są jedynymi mieszkańcami sąsiadującymi w pobliżu z działką [...] w miejscowości Z..

Faktycznie skarżący mają status podmiotu, który prowadził działalność bez wymaganej koncesji. W sprawach o ustalenie opłaty, zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 ustawy p.g.g. stroną postępowania jest odpowiednio: 1) przedsiębiorca albo 2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji /../. Unormowanie to nie jest skierowane wyłącznie do przedsiębiorców, ale także do każdego innego podmiotu,

w tym także do osoby fizycznej nieprowadzącej sformalizowanej działalności gospodarczej, która prowadzi działalność polegającą na wydobyciu kopaliny bez wymaganej koncesji.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. II GSK 2329/13 ( publ.: //cbois.nsa.gov.pl/ ) bez znaczenia w takim przypadku pozostaje fakt, że: po pierwsze – strona nie prowadzi sformalizowanej działalności gospodarczej ( nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, numeru REGON itp.), a po drugie – że wydobycia piasku de fakto dokonała osoba ( lub jej pracownik ), z którą skarżący zawarł umowę kupna sprzedaży tej kopaliny.

Z tego względu argumenty podnoszone w skardze, że skarżący nie prowadzą działalności gospodarczej i w związku z tym nie mają legitymacji do występowania

w charakterze strony w tym postępowaniu nie są uzasadnione. Istotne jest jedynie ustalenie, że za ich zgodą dokonywano wydobycia kopaliny nie posiadając zezwolenia na to wydobycie. Opłatę za wydobycie kopaliny bez koncesji może ponosić także osoba nie prowadząca działalności gospodarczej. Także cel jaki dany podmiot chce osiągnąć dokonując wydobycia nie stanowi okoliczności, od której ustawodawca uzależnił ponoszenie podwyższonej opłaty.

Zarzutem skarżących w odniesieniu do ekspertyz biegłych jest to, że ustalały one wydobycie na dzień 21 listopada 2014 r. Niewątpliwie skarżący byli właścicielami działki [...]w obrębie Z. w okresie do 4 lipca 2013 r. Zauważyć jednak należy, że skarżący byli obecni na gruncie podczas oględzin w obecności biegłych, nowego właściciela i nie podnosili wówczas, że nowy właściciel lub inne osoby prowadziły wydobycie w toku prowadzonego postępowania przez organ I instancji, po sporządzeniu pierwszych wyliczeń przez organ. Skarżący nie wskazali dowodów, że ktokolwiek prowadził wydobycie na działce [...], po przejściu prawa własności. Okoliczność milczenia skarżących i nie ujawnienie kto prowadził prace wydobywcze za ich zgodą, nie może automatycznie przerzucać odpowiedzialności na nowego właściciela lub obronę własnych interesów wskazując, że opinia biegłych pochodzi z okresu, kiedy nie byli już właścicielami. Ponadto zwrócić uwagę należy, że to skarżący wnosili o ustalenie opłaty, także oni domagali się opinii biegłych.

Jeżeli jednak skarżący, co wynika z ich wyjaśnień, udzielali zgody na wydobycie kopalin tylko dwukrotnie – w kwietniu i październiku 2012 r., a sami nie dokonywali wydobycia piasku, to wartości obliczone przez biegłych odpowiadają faktycznemu wydobyciu, którego dokonano za ich wiedzą i zgodą. Zarzut wykonania opinii na dzień 21 listopada 2014 r. bez poparcia go dowodami, które w jakikolwiek sposób obalałyby tezy opinii biegłych co do kubatury wydobycia, jest zarzutem niewiarygodnym.

Organy prawidłowo oparły się na opinii biegłych, co czego uprawniał ich przepis art. 75 § 1 k.p.a. Opinia stanowi dowód w sprawie, została ona sporządzona

z wykorzystaniem wiedzy specjalistycznej.

Odnosząc się do kwestii ustalenia odpowiedzialności skarżących za wydobycie kopaliny bez koncesji Sąd stwierdził, iż także te ustalenia w odniesieniu do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sprawy są właściwe. Należy bowiem przyjąć, iż nielegalne wydobycie kopaliny odbywało się za zgodą i wiedzą skarżących. W realiach dnia dzisiejszego przeciwne tłumaczenia skarżących są po prostu niewiarygodne. Okoliczność, iż na potrzeby niniejszego postępowania skarżący nie ujawnili danych podmiotu, czy też podmiotów (osób lub firm), którzy za ich zgodą

i wiedzą dokonywały wydobycia kopalin, nie prowadzi do zwolnienia skarżących

z odpowiedzialności za nielegalne wydobycie kopalin.

W świetle powyższych rozważań za nieuprawnione uznać należy podnoszone

w skardze zarzuty dotyczące nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz przepisów prawa materialnego.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.