Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1224/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 632a
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: art. 124n
journal: Dz.U. 2013 poz 1340
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kosztów obrony obwinionego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej na rzecz W.B. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...], na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.), dalej: k.p.k., w związku z art. 124n ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1340 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia obrońcy W. B.

w zakresie pkt 2 postanowienia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...]: (pkt 1) utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie, (pkt 2) kosztami postępowania obciążyła Skarb Państwa.

Powyższe orzeczenie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. sygn. akt [...] Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, na podstawie art. 119 ust. 1 w związku

z art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, umorzyła – prowadzone przeciwko [...]. W. B. – postępowanie dyscyplinarne ze względu na przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jednocześnie Komisja obciążyła Skarb Państwa kosztami obrony w kwocie 1225,08 zł.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. obrońca obwinionego wniósł o uzupełnienie powyższego postanowienia poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz W. B. oprócz przyznanej kwoty 1225,08 zł, kwoty 3.695 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego.

Pismo to zostało potraktowane przez Komisję I instancji jako zażalenie na powyższe postanowienie i przesłane do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., uchyliła zaskarżone postanowienie w zakresie dotyczącym kosztów obrony i przekazała sprawę Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej do ponownego rozpatrzenia.

Komisja II instancji wskazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane

z naruszeniem art. 438 pkt 2 k.p.k., bowiem Komisja I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdziła, że na podstawie art. 632a k.p.k. częścią kosztów postępowania obciąża W. B., mimo iż takiego rozstrzygnięcia nie zawarła w sentencji postanowienia.

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...].: (1) kosztami obrony obwinionego, przez ustanowionego obrońcę z wyboru, obciążyła Skarb Państwa w kwocie 1392,00 zł, (2) pozostałą częścią kosztów obrony obwinionego w kwocie 3528,00 zł (wynikającą z wniosku obrońcy z dnia [...] marca 2014 r.) obciążyła W. B., (3) kosztami postępowania obciążyła Skarb Państwa.

W uzasadnieniu Komisja wskazała, iż przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 z zm.), stawka kosztów poniesionych na obronę w niniejszej sprawie została określona

w następujący sposób: 2 stawki minimalne za obronę podczas pierwszego rozpoznania sprawy przez Komisję Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP - 792,00 zł, 2 x (180 zł + 6 x (180zł x 20 %)) = 792 zł; 1 stawka minimalna za obronę przed Odwoławczą Komisją Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym PSP - 420,00 zł; 1 stawka minimalna za obronę podczas drugiego rozpoznania sprawy przez Komisję Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP - 180,00 zł.

W dalszej części uzasadnienia Komisja wskazała, że opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego ustala się biorąc pod uwagę nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia. Komisja wymieniła czynności podejmowane przez obrońcę W. B. przed Komisją Dyscyplinarną I i II instancji. Za czynności te adwokat B. B. przedstawiła dwie faktury VAT: pierwszą nr [...]

z dnia [...] lutego 2012 r. - koszt pomocy prawnej udzielonej na rzecz W. B. w sprawie przed Komendantem Miejskim PSP B. - na kwotę 2.460 zł; drugą nr [...] z dnia [...] utego 2014 r. – koszt pomocy prawnej udzielonej na rzecz W. B. w postępowaniu dyscyplinarnym przed Komisją Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP

w [...]. (ponowne rozpoznanie) – na kwotę 2.460 zł.

Komisja wskazała, że pierwsza z ww. faktur nie dotyczy obrony przed Komisją Dyscyplinarną przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...]., a jedynie przed Komendantem Miejskim PSP B.. Nadto zaznaczyła, że zgodnie z rozporządzeniem z dnia 28 września 2002 r., minimalna stawka dla adwokata za pierwsze rozpoznanie sprawy mogła wynieść 396 zł (180 zł + 6x (180 zł x 20%), zaś maksymalna 2.376 zł (396 zł x 6). Odnośnie drugiej faktury Komisja wskazała, że zgodnie z ww. rozporządzeniem, minimalna stawka dla adwokata za ponowne rozpoznanie sprawy mogła wynieść 180 zł, zaś maksymalna 1.080 zł (180 zł x 6). Oznacza to, że kwoty z ww. faktur przewyższają wskazane kwoty maksymalne, określone w rozporządzeniu.

Końcowo Komisja podała, że koszty obrony W. B. zostały poddane weryfikacji również w kontekście art. 632a k.p.k., zgodnie z którym w wyjątkowych przypadkach, w razie umorzenia postępowania oskarżony może ponosić w części koszty procesu. Komisja wskazała, że obwiniony przyczynił się do przewlekłości postępowania poprzez to, że dwukrotnie odraczano termin rozprawy na wniosek złożony przez obrońcę, nadto obrońca nie stawił się na rozprawę w dniu [...] lutego 2014 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia [...] października 2014 r. obrońca W. B. wniósł o: zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt 2 poprzez obciążenie Skarbu Państwa pozostałymi kosztami i zasądzenie na rzecz ww. kwoty 3.528,00 zł tytułem zwrotu rzeczywiście poniesionych kosztów obrony, ewentualnie o uchylenie ww. postanowienia w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...]. do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podniesiono, iż na gruncie obowiązującego prawa Komisja I instancji nie była upoważniona do badania przesłanek, na podstawie których adwokat określił wysokość kwoty wynagrodzenia pobranego od klienta, ani jakie elementy w jej skład weszły. Adwokata działającego z wyboru, łączy z klientem umowa określająca jego wynagrodzenie, w granicach dopuszczalnej szerokiej autonomii i niedopuszczalnym jest ingerowanie w sferę uprawnień stron takiej umowy.

Ponadto wskazano, iż w niniejszej sprawie wystawione zostały dwie faktury VAT na łączną kwotę 4.920 zł, przy czym obie faktury, wbrew interpretacji Komisji, obejmowały całość postępowania dyscyplinarnego. Na postępowanie to składało się dwukrotne rozpoznanie sprawy przez Komisję I instancji, rozpoznanie sprawy przez Komisję II instancji, a także drugie postępowanie odwoławcze obejmujące zażalenie obrońcy obwinionego z dnia [...] marca 2014 r. Koszty obrony w niniejszej sprawie mieszczą się w sześciokrotności stawek minimalnych, a zatem zgodnie

z obowiązującymi przepisami winny zostać zasądzone w całości zgodnie

z wnioskiem.

Obrońca zaznaczyła również, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 632a k.p.k., bowiem przepis ten może znaleźć zastosowanie jedynie w "wyjątkowych sytuacjach" , które należy rozumieć jako zawinione i celowe działanie strony obciążanej – wbrew generalnej regule – kosztami postępowania. Postępowaniu obrońcy i obwinionego nie sposób przypisać winy za czas trwania postępowania, natomiast opieszałość w działaniu zarzucić można Komisji I instancji.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, motywując powołane na wstępie postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r., wskazała, że Komisja I instancji trafnie oceniła charakter sprawy oraz wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej rozstrzygnięcia. Szczegółowo bowiem zweryfikowała poszczególne czynności wykonane przez obrońcę obwinionego przed komisjami dyscyplinarnymi obu instancji, do czego była zobowiązana w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie pełnomocnik W. B. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2014r. w zakresie pkt 2 dotyczącego kosztów obrony, mimo iż postanowienie to

w zaskarżonym zakresie wydane zostało z rażącym naruszeniem:

- art. 632 pkt 2 k.p.k. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., poprzez ingerowanie i weryfikowanie wynagrodzenia rzeczywiście poniesionego przez obwinionego, a tym samym przyznanie wynagrodzenia w kwocie niższej niż wnioskowana – nieodpowiadającej rzeczywistemu nakładowi pracy obrońcy i niższej niż rzeczywiście poniesiona,

- § 2 ust. 2 i § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, nadto o zmianę postanowienia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2014 r. w zakresie pkt 2 poprzez obciążenie Skarbu Państwa pozostałymi kosztami

i zasądzenie na rzecz W. B. kwoty 3.528,00 zł tytułem zwrotu rzeczywiście poniesionych kosztów obrony oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi, na poparcie powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącego przedstawiła szeroką argumentację, która pozostaje zbieżna

z zaprezentowaną w zażaleniu z dnia 15 października 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzeczeniem z dnia 2 lutego 2016 r. o sygn.. akt II SA/Wa 814/15 uchylił zaskarżone orzeczenie i zasądził od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącego, zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że uzasadnienie postanowienia instancji odwoławczej, obok wymienionych powyżej elementów, powinno

w szczególności zawierać wskazanie powodów uznania zarzutów i wniosków zażalenia za zasadne lub niezasadne. Motywy postanowienia powinny odzwierciedlać tok rozumowania sądu, a więc przebieg i efekty rozważenia zarzutów i wniosków odwoławczych (por. postanowienie SN z dnia 6 października 2008 r. sygn. akt IV KK 111/08, publ. ONSKW-R 2008, poz. 1971). Sąd odwoławczy powinien wskazać, dlaczego zarzuty i wnioski zażalenia uznał za zasadne lub niezasadne, a w przypadku dokonania w tym postanowieniu zmian merytorycznych – także faktyczną podstawę rozstrzygnięcia, a w miarę potrzeby również jego podstawę prawną.

W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP nie spełnia powyższych wymogów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżone postanowienie zarzucił Komisji II instancji, że nie odniosła się do twierdzeń i argumentów strony skarżącej zawartych w zażaleniu, nie poddała ich również jakiejkolwiek ocenie czy weryfikacji w kontekście całego zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd uznał, że nie ulega wątpliwości, że podjęte rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2014 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Komisji I instancji z dnia [...] października 2014 r. w zaskarżonej części – jest co najmniej przedwczesne. Orzeczenie Komisji II instancji, w którym pozostawiono poza rozważaniami zarzuty podniesione w zażaleniu, nosi cechy arbitralności i nie odpowiada wskazanym powyżej wymogom, jakie winno spełniać orzeczenie instancji odwoławczej.

W zaleceniach dla organu Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie Komisja II instancji uwzględni dokonaną powyżej ocenę prawną. Ponownie podda wnikliwej analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, dokona oceny stanowiska Komisji I instancji w przedmiocie kosztów obrony w zakresie objętym zażaleniem. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie Komisja należycie uzasadni przyjęte stanowisko czyniąc zadość wymogom określonym w art. 94 § 1 pkt 5 k.p.k. w związku z art. 124n u.p.s.p. Szczegółowo ustosunkuje się przy tym do zarzutów podniesionych w zażaleniu mając na względzie, iż uzasadnienia orzeczeń instancji odwoławczej winny spełniać funkcję perswazyjną oraz kontrolną.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., wydanym na podstawie art. 437 § 1 KPK w związku z art. 124 h ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, ponownie rozpoznając zażalenie skarżącego utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji i kosztami postępowania obciążyła Skarb Państwa.

W uzasadnianiu postanowienia organ przypomniał stan sprawy i odnosząc się do pierwszego zarzutu obrazy art. 632 pkt 2 k. p. k. w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, poprzez ingerowanie i weryfikowanie wynagrodzenia rzeczywiście poniesionego przez obwinionego, a tym samym przyznanie wynagrodzenia w kwocie niższej niż wnioskowana - nieodpowiadającej rzeczywistemu nakładowi pracy obrońcy i niższej niż rzeczywiście poniesiona - zauważył, że komisja I instancji w sposób prawidłowy i bardzo szczegółowo obliczyła koszty należne obrońcy obwinionego i uczyniła to w oparciu

o obowiązujące przepisy. Przepisy te nie nakazują przyznawania kosztów obrony

w wysokości sześciokrotności składki minimalnej, lecz zobowiązują właściwy sąd do dokonania oceny niezbędnego nakładu pracy adwokata, a także charakteru sprawy

i wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Organ powołał się na następnie postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. [...], w którym przyjmuje się, że sąd ocenia wysokość podlegającego zwrotowi wynagrodzenia na podstawie autonomicznie określonych przesłanek i każdorazowo, oceniając charakter sprawy, uwzględnia rzeczywisty nakład pracy pełnomocnika (obrońcy) i podjęte przez niego w sprawie. Brak niezmiennych i ściśle porównywalnych kryteriów nakazuje uznać, że określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (obrońcy) stanowi istotny atrybut sądu merytorycznie rozstrzygającego sprawę w pierwszej instancji. Zdaniem sądu "Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem sąd odwoławczy władny jest zakwestionować w takich sytuacjach ocenę sądu I instancji jedynie wtedy, gdy oparta jest ona na ustaleniach oczywiście sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, orzekając sąd nie wziął pod uwagę wszystkich wymienionych wyżej kryteriów albo ocena tych kryteriów rażąco odbiega od praktyki orzeczniczej względnie jego stanowisko nie zostało w sposób należyty uzasadnione.". Zdaniem OKD, taką sytuacją nie zaistniała w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do drugiego zarzutu obrazy przepisów § 2 ust. 2 i § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu poprzez ich niezastosowanie, organ stwierdził, że komisja I instancji bezpośrednio stosowała przepisy tego rozporządzenia. W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia wielokrotnie przywoływane są te przepisy, szczegółowo opisano sposób obliczenia wysokości przyznanego zwrotu opłat, obiektywnie oceniono wkład pracy obrońcy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.

Organ nie uznał za uzasadniony zarzutu niezastosowania przez Komisje I instancji przepisu §3 ust. 3 rozporządzenia, bowiem w trakcie postępowania, strona skarżąca nie przytaczała przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 2, mających świadczyć o przypadku "szczególnie uzasadnionym".

Z tych właśnie powodów Komisja II instancji podzieliła stanowisko Komisji I instancji w zakresie kwoty kosztów obrony, jaką obciążono W. B.

Dwie faktury wystawione przez obrońcę dotyczyły całości postępowania

i zdaniem Komisji I instancji przewyższają stawki, które w ocenie tej Komisji należały się obrońcy w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 632a k.p.k. w związku z art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej organ stwierdził, że nie może się on ostać. Do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie doszło ze względu na przedawnienie karalności (art. 17 § 1 pkt 6), które nie było wyłącznie wynikiem spowodowania przez organy procesowe takiej przewlekłości postępowania, która doprowadziła do upływu okresów, o których mowa w art.119 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Stwierdził też, że upływ okresów przedawnienia karalności i umorzenie postępowania z tego powodu,

w określonym stopniu, było wynikiem obstrukcyjnego zachowania obwinionego i jego obrońcy (dwukrotne wnioski o odroczenie rozpraw, niestawienie się obrońcy na jednej z rozpraw) a Komisja I instancji - orzekając w przedmiocie kosztów - zasadnie uwzględniła taką postawę, w odpowiednim stopniu obciążając obwinionego kosztami postępowania. Zatem stanowisko obrońcy, że termin przedawnienia karalności upłynął na skutek wadliwej organizacji postępowania przed Komisja I instancji – zdaniem organu jest błędne.

Postanowienie to stało się przedmiotem ponownej skargi W. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której pełnomocnik W. B., podobnie jak we wcześniejszej skardze, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2014r. sygn. akt [...] co do pkt 2 dotyczącego kosztów obrony, mimo iż postanowienie to w zaskarżonym zakresie wydane zostało z rażącym naruszeniem:

- art. 632 pkt 2 k.p.k. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., poprzez ingerowanie i weryfikowanie wynagrodzenia rzeczywiście poniesionego przez obwinionego, a tym samym przyznanie wynagrodzenia w kwocie niższej niż wnioskowana – nieodpowiadającej rzeczywistemu nakładowi pracy obrońcy i niższej niż rzeczywiście poniesiona,

- § 2 ust. 2 i § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie.

Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału, skutkujące poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych w zakresie przyczyn czasu trwania postępowania dyscyplinarnego, a także poniesionego przez obrońcę nakładu pracy.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, nadto o zmianę postanowienia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...] w zakresie pkt 2 poprzez obciążenie Skarbu Państwa pozostałymi kosztami i zasądzenie na rzecz W. B. kwoty 3.528,00 zł tytułem zwrotu rzeczywiście poniesionych kosztów obrony oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi, na poparcie powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącego przedstawiła szeroką argumentację, która pozostaje zbieżna z zaprezentowaną w zażaleniu z dnia [...] października 2014 r.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko jak

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej jest postanowienie z dnia [...] maja 2016 r., wydane na podstawie art. 437 par. 1 KPK w związku z art. 124 h ustawy

z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, którym Komisja II instancji, ponownie rozpoznając zażalenie skarżącego, utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji i kosztami postępowania obciążyła Skarb Państwa.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP naruszyła art.153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Trzeba przy tym podkreślić, że na obecnym etapie sporu Sąd badał czy organy w sposób prawidłowy wykonały wskazania zawarte w poprzednim, prawomocnym wyroku.

Zgodnie bowiem z ww. art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powołany przepis powoduje, że jeżeli żadna ze stron nie zaskarży wyroku sądu I instancji, to wyrażony w tym wyroku pogląd (interpretacja prawa) nie może być potem podważana ani przez strony postępowania, ani przez później orzekający inny skład Sądu. Co do tej zasady istnieją wprawdzie wyjątki (zmiana stanu prawnego, późniejsza uchwała składu siedmiu sędziów NSA lub też zmiana stanu faktycznego), ale nie wystąpiły one w rozstrzyganej sprawie.

W związku z powyższym należałoby przytoczyć in extenso stanowisko Sądu wyrażone w poprzednim wyroku. Zdaniem Sądu: "(...), nie kwestionując co do zasady poglądu, iż komisja dyscyplinarna rozstrzygając o kosztach obrony w przypadku określonym w art. 124g ust. 1a u.p.s.p., może je miarkować według zasad określonych w ww. rozporządzeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 października 2013 r sygn. akt II SA/Wa 837/13 publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), nie sposób nie dostrzec, że w niniejszej sprawie powody – dla których Komisja II instancji podzieliła stanowisko Komisji I instancji w zakresie kwoty kosztów obrony, jaką obciążono W. B. – nie zostały w zaskarżonym postanowieniu należycie wyjaśnione.

W tym kontekście Sąd stwierdził, że Komisja II instancji w żaden sposób nie odniosła się do podniesionego w zażaleniu zarzutu, iż wystawione przez obrońcę dwie faktury VAT: nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. oraz nr [...] z dnia

[...] lutego 2014 r. na łączną kwotę 4000 zł (powiększoną o kwotę podatku VAT

w wysokości 920 zł) obejmowały całość postępowania dyscyplinarnego, na które składało się dwukrotne rozpoznanie sprawy w I instancji oraz rozpoznanie sprawy przez Komisję II instancji. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne prowadzone było na żądanie przełożonego dyscyplinarnego, po uprzednim przeprowadzeniu czynności sprawdzających przed Komendantem Miejskim PSP w B.. Już na tym etapie – jak wynika

z akt sprawy – został ustanowiony pełnomocnik W. B., działający na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez ww. adwokatowi B. B. - do reprezentowania jego interesów oraz podejmowania w jego imieniu czynności prawnych i faktycznych w związku z toczącymi się postępowaniami prowadzonymi przez Komendanta Miejskiego PSP w B. oraz [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...] (pismo pełnomocnika z dnia 17 lutego 2012 r.). Z tego względu uzasadnione wątpliwości budzi stanowisko Komisji I instancji, które sprowadza się do twierdzenia, że tylko jedna spośród ww. faktur

(nr [...] z dnia [...] utego 2014 r.) odnosi się do postępowania dyscyplinarnego.

Komisja II instancji nie odniosła się również w żaden sposób do podniesionego

w zażaleniu zarzutu, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 632a k.p.k. w związku z art. 124n u.p.s.p.

Przepis ten stanowi, iż w wyjątkowych wypadkach, w razie umorzenia postępowania, sąd może orzec, że koszty procesu ponosi w całości lub w części oskarżony, a w sprawach z oskarżenia prywatnego oskarżony lub Skarb Państwa. Podkreślić należy, że przepis ten ma zastosowanie do szczególnych przypadków, gdy w razie umorzenia postępowania sąd może zasądzić koszty procesu według zasad słuszności od strony procesu, która te koszty spowodowała. Zasadniczym kryterium decydującym o tym, czy zachodzi ów "wyjątkowy wypadek", jest przyczyna powstania kosztów procesu. Inaczej rzecz ujmując, koszty procesu w razie umorzenia postępowania powinien ponosić ten podmiot, którego zawinione i celowe zachowanie doprowadziło do umorzenia, a więc którego działaniami koszty te zostały spowodowane. W orzecznictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do obciążenia kosztami procesu oskarżonego, w sytuacji gdy do umorzenia postępowania doszło ze względu na przedawnienie karalności, będące wynikiem spowodowania przez organy procesowe takiej przewlekłości postępowania, która doprowadziła do upływu stosownych okresów przewidzianych w Kodeksie karnym. Wówczas koszty procesu powinien ponosić Skarb Państwa. Jeżeli z kolei upływ okresów przedawnienia karalności i umorzenie postępowania z tego powodu w określonym stopniu było wynikiem obstrukcyjnego zachowania oskarżonego lub jego obrońcy, sąd powinien uwzględnić taką postawę, w odpowiednim stopniu obciążając kosztami procesu oskarżonego (por. uchwała SN z dnia 20 czerwca 2000 r. sygn. akt I KZP 14/00, publ. OSNKW 2000, nr 7 - 8, poz. 59).

W niniejszej sprawie Komisja I instancji wskazała, że do przewlekłości postępowania przyczynił się częściowo obwiniony poprzez to, że dwukrotnie odraczano termin rozprawy na wniosek złożony przez jego obrońcę, a nadto obrońca nie stawił się na rozprawę w dniu [...] lutego 2014 r. Tymczasem w zażaleniu podniesiono, że postępowaniu obrońcy i obwinionego nie sposób przypisać winy za czas trwania postępowania. Obwiniony nie podejmował bowiem żadnych działań, które utrudniałyby prowadzenie postępowania. Za przedłużające postępowanie nie można też uznać wniosków obrońcy o wyznaczenie innych terminów rozprawy

w sytuacji, gdy wnioski te były zawsze usprawiedliwione - ich przyczyną była kolizja terminów innych rozpraw sądowych w sprawach prowadzonych przez obrońcę (pismo z dnia 9 listopada 2012 r.).

Nie bez znaczenia pozostaje również w tym kontekście stanowisko prezentowane w zażaleniu oraz we wniosku z dnia [...] marca 2014 r., że to Komisji I instancji można zarzucić opieszałość w prowadzeniu postępowania dyscyplinarnego. Terminy rozpraw – jak wskazano – były bowiem wyznaczane stosunkowo rzadko. Komisja II instancji orzeczeniem z dnia [...] maja 2013 r. uchyliła zaskarżone orzeczenie i przekazała sprawę Komisji I instancji do ponownego rozpoznania,

a pierwszy termin ponownego rozpoznania sprawy wyznaczono dopiero na [...] lutego 2014 r. Okres pomiędzy ww. terminami był wystarczający do rozpoznania sprawy.

Z tego względu obwiniony w najmniejszym nawet stopniu nie przyczynił się do opóźnienia w rozpoznaniu sprawy. Termin przedawnienia karalności, zdaniem obrońcy, upłynął na skutek wadliwej organizacji postępowania przed Komisją I instancji.

Nadto w zażaleniu podniesiono, że dla oceny zasadności obciążenia Skarbu Państwa kosztami obrony w niniejszym postępowaniu istotny pozostaje również fakt, że już w 2012 r. Rzecznik Dyscyplinarny przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP wskazywał na bezzasadność zarzutów stawianych obwinionemu. Bezzasadność ta wynikała z ustaleń Komisji powołanej przez Komendanta Miejskiego PSP w B. Pomimo jednak przyjętych ustaleń i stanowiska Rzecznika zawartego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. postępowanie przeciwko obwinionemu zostało wszczęte i przeprowadzone, jednakże wobec pięciu zarzutów stawianych obwinionemu, nieprawomocnie uznano go winnym popełnienia jedynie dwóch spośród nich, co również zostało skutecznie zakwestionowane.

Do powyższych twierdzeń i argumentów strony skarżącej Komisja II instancji

w żaden sposób nie odniosła się, nie poddała ich również jakiejkolwiek ocenie czy weryfikacji w kontekście całego zgromadzonego materiału dowodowego. Nie ulega zatem wątpliwości, że podjęte rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2014 r.

o utrzymaniu w mocy postanowienia Komisji I instancji z dnia [...] października 2014 r. w zaskarżonej części – jest co najmniej przedwczesne. Orzeczenie Komisji II instancji, w którym pozostawiono poza rozważaniami zarzuty podniesione

w zażaleniu, nosi cechy arbitralności i nie odpowiada wskazanym powyżej wymogom, jakie winno spełniać orzeczenie instancji odwoławczej.

Wskazać należy, że Komisja Odwoławcza ponownie rozpoznając sprawę

w żaden sposób nie wywiązała się z zaleceń Sądu. Nie wykazała bowiem zasadności dość długiego procedowania przed komisjami obu instancji.

Przypomnieć należy, że postępowanie dyscyplinarne wszczęte zostało zarządzeniem Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej w dniu [...] czerwca 2012 r., orzeczenie organu I instancji zapadło w dniu [...] lutego 2013 r.. Następnie orzeczeniem z dnia [...] maja 2013 r. Komisja II instancji uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości i przekazała sprawę komisji I instancji do ponownego rozpoznania, a postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. Komisja I instancji umorzyła postępowanie z uwagi na przedawnienie.

Mimo, iż Sąd poprzednio rozpoznający sprawę, zwracał uwagę na przewlekłość postępowania i jego wpływ na umorzenie postępowania to organ ponownie rozpoznający sprawę pozostawił to poza swoimi rozważaniami. Nie wyjaśnił również dlaczego potrzeba było aż 7 rozpraw przed organem I instancji do rozpoznania sprawy (oprócz tego 2 rozprawy zostały odroczone z uwagi na wniosek pełnomocnika skarżącego) i co się działo z aktami sprawy i z samym postępowaniem pomiędzy orzeczeniem z dnia [...] maja 2013 r., uchylającym orzeczenie z dnia [...] lutego 2013 r. a umorzeniem postępowania w dniu [...] marca 204 r.

Ponadto wskazać należy, że Sąd poprzednio rozpoznający sprawę przesądził, że za przedłużające postępowanie nie można uznać wniosków obrońcy

o wyznaczenie innych terminów rozpraw, w sytuacji gdy wnioski te były zawsze usprawiedliwione – ich przyczyną była kolizja terminów innych rozpraw prowadzonych przez obrońcę (pismo z dnia 9 listopada 2012 r.). Dlatego też zupełnie niezrozumiałe jest stanowisko organu wskazujące na obstrukcyjne zachowanie skarżącego i jego obrońcy (dwukrotne wnioski o odraczanie rozprawy).

Wskazać należy, że organ podobnie jak w poprzednio rozpoznawanej sprawie nie tylko nie odniósł się do zarzutów strony skarżącej, zawartych w zażaleniu, nie odniósł się i nie poddał ich również jakiejkolwiek ocenie czy weryfikacji w kontekście całego zgromadzonego materiału dowodowego, ale również pominął w swoich rozważaniach zalecenia Sądu, który uchylił zaskarżone postanowienie z tego właśnie powodu, uznając je za rozstrzygnięcie arbitralne.

Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni dokonaną powyżej ocenę prawną. Ponownie podda wnikliwej analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, dokona oceny stanowiska Komisji I instancji w przedmiocie kosztów obrony w zakresie objętym zażaleniem. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie Komisja należycie uzasadni przyjęte stanowisko czyniąc zadość wymogom określonym w art. 94 § 1 pkt 5 k.p.k. w związku z art. 124n u.p.s.p. Szczegółowo ustosunkuje się przy tym do zarzutów podniesionych w zażaleniu mając na względzie, iż uzasadnienia orzeczeń instancji odwoławczej winny spełniać funkcję perswazyjną oraz kontrolną, nie zaś jedynie stanowić odwołanie się do przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. – jak w punkcie 2 sentencji wyroku.