Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 147/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 par 1, 29, 37 par.1, 45, 46, 49 par. 1, 57 par. 1, 58 par. 1 pkt 3, 106 par. 4, 160, 183 par. 1, 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 usty 1, 17 ust. 1, 23 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 17 poz 209
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 marca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.
article: art. 109 znak 1 - 109 znak 9
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 5 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 45, 87 ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. P. Spółki z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 992/07 w sprawie ze skargi S. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną;


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 17 października 2007 roku wydanym w sprawie sygnatura akt V SA/Wa 992/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę S. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2006 roku numer [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie wartości celnej i kwoty długu celnego.

Pismem z [...] stycznia 2007 r. S. P. Spółka z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2006 r., nr [...].

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z [...] lutego 2007 roku, skarżąca spółka została zobowiązana do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do podpisania skargi, tj. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni spowoduje jej odrzucenie (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przesyłka została doręczona dnia [...] lutego 2007 roku.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, przy piśmie z [...] marca 2007 roku, skarżąca nadesłała potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa z 1 stycznia 2006 roku udzielonego przez prokurenta spółki M. A. pracownikowi spółki A. S. oraz potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię odpisu aktualnego z KRS według stanu na dzień 7 lutego 2007 roku.

Postanowieniem z dnia 17 października 2007 roku wydanym w sprawie sygnatura akt V SA/Wa 992/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę S. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2006 roku numer [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie wartości celnej i kwoty długu celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, iż osoby prawne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez swoje organy. Wskazanie organów właściwych do działania za konkretne podmioty musi opierać się na przepisach regulujących ich strukturę organizacyjną i działalność. W tym przypadku będzie to Kodeks Spółek Handlowych. Umocowane do działania będą osoby - członkowie danego organu, ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu, jakim jest np. odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 58 § 1 niespełnienie wskazanych warunków formalnych skargi powoduje jej odrzucenie przez sąd administracyjny. Wskazane przesłanki dopuszczalności zaskarżenia wskazują warunki wymagane przez przepisy prawne do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego jako pisma procesowego. Skarga do sądu administracyjnego, jako pierwsze pismo skarżącego powinna czynić zadość wymaganiom formalnym, określonym w art. 46 § 1 pkt. 1 - 5 p.p.s.a. oraz zawierać elementy określone w art. 57 p.p.s.a.

Wojewódzki Sad Administracyjny w W., mając na względzie stan niniejszej sprawy, stwierdził, że brak formalny skargi nie został usunięty w zakreślonym terminie, bowiem osoba podpisująca skargę nie nadesłała dokumentu, potwierdzającego jej uprawnienia do występowania w imieniu skarżącej spółki.

W skardze kasacyjnej S. P. Sp. z o.o. w W. zaskarżyła w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 października 2007 roku, wydanego w sprawie sygnatura akt V SA/Wa 992/07. Strona, wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu postanowieniu, zarzuciła:

I. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, o których mowa w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. tj. naruszenie:

1) art. 106 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 1 zdanie 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. 17 poz. 209 ze zm.) ,

2) art. 31 i 160 w związku z art. 29 p.p.s.a.,

3) art. 28 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 roku Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej,

4) art. 58 § 1 pkt. 3 w związku z art. 46 § 1, § 2 i § 3, i art. 49 § 1 i art. 57 § 1 p.p.s.a.

II. naruszenie prawa materialnego przez Sąd przez niewłaściwe jego zastosowanie, o którym mowa w art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., tj. naruszenie:

1) art. 7 w związku z art. 84 ust. 1 Konstytucji RP.

Strona wnosząca skargę kasacyjną wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania ,

2) uchylenie w całości zarządzenia z dnia [...] lutego 2007 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt v SA/Wa 992/08, będącego podstawą wezwania z dnia [...] lutego 2007 roku, którym zarządzono od skarżącej uzupełnienia braków formalnych skargi, na podstawie art. 135 w związku z art. 193 p.p.s.a.,

3) zasadzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej na podstawie art. 203 pkt. 1 w związku z art. 166 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawy, na których ją oparto, a którymi z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany - w istocie zmierzają do podważenia zasadności odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w sytuacji gdy - zdaniem kasatora - skarga nie posiadała braków formalnych i wzywanie strony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. było bezzasadne.

W ocenie strony przez przedłożenie pełnomocnictwa procesowego, udzielonego 1 stycznia 2006 r. przez prokurenta spółki wpisanego do rejestru 19 stycznia 2006 r. – wykazano umocowanie osób działających w imieniu spółki.

Spółka podnosiła przy tym, że wpis prokury ma charakter deklaratoryjny i stąd prokura trwa nie od momentu dokonania wpisu w rejestrze, lecz od chwili jej udzielania.

Nadto – według autora skargi kasacyjnej – Sąd pierwszej instancji wadliwie pominął, że umocowanie prokurenta jest faktem powszechnie znanym (w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a) – a to wobec ogłoszenia wpisu prokury w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, jak i znanym Sądowi z urzędu – z racji dołączenia pełnego odpisu z rejestru do akt sądowoadministracyjnych w innych sprawach. Wadliwie też - dla uzupełnienia ewentualnego braku - zastosował art. 49 p.p.s.a., zamiast trybu określonego w art. 31 powołanej ustawy.

W tym stanie rzeczy istota sprawy sprowadza się do oceny:

- czy wykazanie umocowania do działania w imieniu spółki z o.o. osoby dokonującej czynności w postępowaniu jest warunkiem formalnym skargi, bez zachowania którego nie może otrzymać ona prawidłowego biegu,

- czy w okolicznościach niniejszej sprawy skarga spełniała te wymogi, jeżeli nie - jaki tryb do ich uzupełnienia był właściwy - i wreszcie

- czy do uzupełnienia ewentualnych braków skargi w omawianym zakresie zobowiązana była strona czy też umocowanie prokurenta spółki z o.o. należy to sfery faktów powszechnie znanych bądź znanych sądowi z urzędu - a zatem nie wymaga wykazywania.

Rozważenie powyższego wymaga wskazania, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie skutkuje jej odrzuceniem - w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.- zostały określone w art. 57 § 1 ustawy.

Zgodnie z nim skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji (a to: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego – co pozostaje poza sporem) a nadto powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności w myśl art. 46 § 1 pkt 4 każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Według zaś § 3 ww. artykułu do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa, (co miało miejsce w niniejszej sprawie).

Art. 49 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi – co już wskazywano - w sposób niekwestionowany rygorem właściwym dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi powołany na wstępie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W grupie przepisów poświeconych pismom w postępowaniu sądowym (Dział III, rozdział 1, art. 45-49 p.p.s.a.) ustawodawca nie zawarł dalszych wymogów, brak których wymaga uzupełnienia w trybie art. 49 w zw. z 57 § 1 i art. 46 p.p.s.a.

W ocenie NSA - nawet gdyby przyjąć, że warunki formalne skargi zostały wymienione w art. 46 i 57 p.p.s.a. w sposób wyczerpujący - w przypadku gdy skarżąca jest osobą prawną nie można nadać prawidłowego biegu skardze, mimo że została podpisana przez pełnomocnika (spełniając wymóg z art. 46 § 1 pkt 4) i mimo że dołączono do niej pełnomocnictwo (zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a.).

Skoro bowiem przytoczony wyżej art. 46 § 2 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, że warunkiem formalnym skargi – gdy wnosi ją pełnomocnik – jest dołączenie tego pełnomocnictwa – to jedynym logicznym i racjonalnym rozwiązaniem jest przyjęcie, że pełnomocnictwo to musi spełniać prawem przewidziane wymogi. Tym samym – na co wskazuje regulacja zawarta w art. 37 § 1 p.p.s.a. – pełnomocnictwo to (do złożenia którego pełnomocnik zobligowany jest przy pierwszej czynności procesowej) ma być zaopatrzone w podpis mocodawcy.

W przypadku, gdy mocodawcą jest strona będącą osobą prawną (jak w rozpatrywanym przypadku) pełnomocnictwo podpisane musi być przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób - na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. W art. 29 powołanej ustawy procesowej ustawodawca wskazał przy tym jednoznacznie, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie – dokumentem.

Tym samym złożenie pełnomocnictwa - bez wykazania (stosownym, o czym niżej) dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony - nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu.

Ustawodawca nie dookreślił rodzaju dokumentu, jakim wykazać należy umocowanie do dokonywania czynności.

Nie rodzi jednak sporów w piśmiennictwie i orzecznictwie, że stosownym dokumentem do wykazania osób upoważnionych do reprezentowania spółek prawa handlowego jest dokument zawierający informacje z Krajowego Rejestru Sądowego.

Akceptowana jest też praktyka określania w wezwaniu o usunięcie braków formalnych, rodzaju dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby do reprezentowania osoby prawnej, którego autentyczność i zgodność z prawdą nie powinna budzić wątpliwości. (np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 581/05).

Ze stanowiskiem tym nie sposób polemizować. Racjonalne jest bowiem założenie, że wykazywanie umocowania innymi dokumentami urzędowymi lub prywatnymi mogłoby powodować konieczność prowadzenia daleko idących czynności sądu celem zbadania autentyczności dokumentu i prawidłowości oraz aktualności zawartych w nim danych. Tymczasem dane wpisane do Rejestru zgodnie z art. 17 ust.1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.) korzystają z domniemania prawdziwości; na mocy art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przed dokonaniem wpisu to sąd rejestrowy w zakresie swych kompetencji bada, czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem formy i treści z przepisami prawa jak i czy zgłoszone dane są zgodne z rzeczywistym stanem.

Oczywistym jest też, że umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Stosowany dokument z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego zawierać winien zatem wpisy aktualne na ten dzień.

Zachodzi w tym miejscu potrzeba wyjaśnienia, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasad udzielania informacji z Rejestru i udostępniania kopii dokumentów z katalogu (Dz. U. Nr 247, poz. 1811) Centralna Informacja wydaje odpisy, wyciągi, zaświadczenia i pozostałe informacje z KRS ( § 4 ust. 1), odpis może być pełny lub aktualny (§ 5), odpis pełny zawiera treść wszystkich wpisów /.../ dokonanych od chwili pierwszego wpisu /.../, odpis aktualny zawiera aktualną treść wpisów (§ 6 ust. 1 i 2), wyciąg z rejestru zawiera aktualną treść wpisów, obejmującą wskazane przez wnioskodawcę działy rejestru (§7).

Każdą z ww. rodzaju informacji udzielanych przez Centralną Informację uznać należy za odpowiednią – jeżeli w sposób właściwy wykazuje umocowanie osób działających w imieniu strony.

Przypomnieć trzeba, że rozpoznawanej sprawie nadesłany przez stronę aktualny odpis z rejestru nie wykazywał na dzień udzielenia pełnomocnictwa umocowania prokurenta do podejmowania czynności w imieniu spółki.

Wbrew wywodom strony ma znaczenie – i to w rozpatrywanym przypadku kapitalne – że przedłożony do akt, w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, odpis z KRS wskazywał jako datę wpisu prokurenta dzień 19 stycznia 2006 r. Tym samym bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny miał pełne podstawy do przyjęcia, że strona nie wykazała tym dokumentem umocowania prokurenta do działania w imieniu spółki w dniu 1 stycznia 2006 r. - w którym to dniu udzielono pełnomocnictwa pełnomocnikowi procesowemu, podpisującemu skargę.

Niewątpliwie fakt, że w myśl art. 1098 § 1 Kodeksu cywilnego udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców nie oznacza, że prokura trwa dopiero od momentu wpisu do rejestru. Bezsprzecznie też prokura trwa od chwili jej skutecznego udzielania.

Strona zdaje się jednak nie odróżniać, że czym innym jest skuteczność ustanowionej prokury a czym innym wykazanie jej istnienia.

Wprawdzie, jak wyżej podano, prawidłową jest praktyka wskazywania w wezwaniu kierowanym do spółki prawa handlowego, że umocowanie winno być wykazywane dokumentem z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. Nie znaczy to jednak, że wskazanie, jaki dokument ma być przedłożony jest konieczne. Nie znaczy to też, że w okolicznościach konkretnej sprawy nie będzie możliwe i uzasadnione przedłożenie dokumentów innych niż wskazane w wezwaniu.

W ocenie Sądu w tej sprawie strona, jeżeli twierdzi, że prokury udzielono uchwałą zarządu 28 grudnia 2005 r., winna przedstawić oprócz odpisu z KRS wskazanego w wezwaniu, także powołaną uchwałę. Rozważenia wówczas wymagałoby, czy łącznie uchwała oraz późniejszy wpis tak udzielonej prokury - potwierdzając, że dokument ten jest zgodny pod względem formy i treści z przepisami prawa a dane zgłoszone do rejestru są zgodne z rzeczywistym stanem - stanowi wykazanie umocowania w rozumieniu art. 29 p.p.s.a.

Godzi się jednak w tym miejscu zauważyć, iż przewodniczący dokonując wezwania nie jest w stanie przewidzieć jaki dokument – inny niż pełny odpis z KRS (zawierający treść wszystkich wpisów – zatem także na dzień 1 stycznia 2006 r.) - uzupełni brak skargi w okolicznościach tej sprawy w omawianym zakresie.

Zdaniem Sądu wezwanie do złożenia pełnego odpisu – z czytelnym wskazaniem, że chodzi o wykazanie umocowania prokurenta w dniu udzielenia przez niego pełnomocnictwa – ze wskazaniem terminu wykonania i skutków jego niewykonania - było w pełni prawidłowe i dawało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu podstawy do zastosowania rygoru z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 p.p.s.a.

Podsumowując dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że - wbrew zatem stanowisku prezentowanemu przez stronę - skarga nie spełniała warunków formalnych umożliwiających nadanie jej prawidłowego biegu.

Tym samym zarzut sformułowany w pkt I.4 podstaw skargi kasacyjnej – tj. zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z ww. przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - nie znajduje usprawiedliwienia. W szczególności nie znajduje oparcia w przywołanych przepisach i okolicznościach sprawy oraz nie polega na prawdzie twierdzenie strony, że przedłożony wypis z rejestru wystarczająco potwierdzał umocowanie prokurenta.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trybem właściwym do uzupełnienia tak stwierdzonego braku formalnego skargi jest tryb określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. Wynika to wprost z jego brzmienia jak i faktu zamieszczenia go w rozdziale regulującym materię pism w postępowaniu sądowym.

W uzasadnieniu zarzutu zastosowania w sprawie niewłaściwego trybu uzupełnienia braków skargi, tj. zarzutu naruszenia art. 31 i 160 w zw. z art. 29 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd pierwszej instancji powinien był, przy przyjęciu, iż niewłaściwie wykazano umocowanie prokurenta – zastosować art. 31 § 1, wyznaczając (postanowieniem) odpowiedni termin do usunięcia braków a nadto rozważyć możliwości tymczasowego dopuszczenia strony do czynności – w trybie art. 31 § 2 i dopiero w przypadku nieuzupełnienia braków zastosować art. 31 § 3 p.p.s.a..

Rozważania tak przedstawionego zarzutu rozpocząć należy od wskazania, że art. 31 § 1 p.p.s.a. dotyczy dających się uzupełnić braków w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie organów. Tymczasem w rozpoznawanym przypadku przyczyną odrzucenia skargi nie były braki w powyższym zakresie. Już z tego względu oparcie skargi kasacyjnej na podstawie niezastosowania art. 31 § 1 jest chybione.

Odnosząc się zaś do zarzutu niezastosowania art. 31 § 2 i 3 p.p.s.a. - w sytuacji gdy nie wskazano umocowania prokurenta do ustanowienia pełnomocnika procesowego - zgodzić należy się z kastorem, że w piśmiennictwie prezentowane było stanowisko, że niedopełnienie przez stronę w ww. zakresie obowiązku, o którym mowa w art. 29 p.p.s.a., winno skutkować zastosowaniem art. 31 ustawy.

Pogląd ten, na co wskazują komentatorzy ustawy w aktualnych opracowaniach, nie został jednak zaakceptowany w orzecznictwie sądowym (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-komentarz J.P. Tarno, Warszawa 2006 r.; Wyd. 2 str. 92) i przywołany tam wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04 (ONSA i WSA 2005 nr 5 poz. 91).

Zauważyć też należy, że postępowaniem sądowoadministracyjnym – w różnych jego fazach – rządzą różne mechanizmy.

Na etapie oceny czy skardze może być nadany prawidłowy bieg procedura przewiduje instytucję wezwania do uzupełnienia braków formalnych (zarządzeniem przewodniczącego) w trybie art. 49 p.p.s.a.

Redakcja tego przepisu ("...przewodniczący wzywa...") wskazuje, że w razie zaistnienia sytuacji w nim przewidzianej przewodniczący jest nie tylko uprawniony, ale wręcz zobligowany do stosownego wezwania strony. Nie ma zatem wyboru. Tym samym nie można przyjąć – jak chce tego autor skargi kasacyjnej – że tryb przewidziany w art. 31 p.p.s.a. jest w tym zakresie trybem konkurencyjnym w stosunku do unormowania z art. 49 ustawy.

Wezwania przewidziane ww. przepisami mają zastosowanie w odmiennych sytuacjach.

I tak: braki formalne w zakresie wynikającym z art. 46 § 3 w zw. z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. zachodzą gdy nie wykazano, a zatem gdy nie da się ustalić, czy osoba dokonująca czynności sądowej jest właściwie umocowana, przy czym na etapie oceny czy skardze może być nadany bieg jedynym trybem do uzupełnienia braków formalnych jest tryb przewidziany w art. 49 p.p.s.a.

Od niewykazania umocowania skutkującego niemożnością otrzymania przez skargę prawidłowego biegu odróżnić należy sytuację, gdy w toku postępowania wiadomo, że osoba dokonująca czynności w toku postępowania nie ma należytego umocowania. Na mocy art. 31 § 2 p.p.s.a. sąd może taką osobę dopuścić tymczasowo do czynności – wyznaczając termin na uzupełnienie braku i zatwierdzenie czynności przez powołaną do tego osobę.

Rygorem – przewidzianym na wypadek nieuzupełnienia braków w wyznaczonym terminie – jest zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym brakami.

W konsekwencji powyższego chybiony jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 46 § 1 – 3, art. 49 § 1 i art. 57 § 1 p.p.s.a., jak i zarzut naruszenia art. 31 i art. 160 w związku z art. 29 powołanej ustawy.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia nie popiera też zarzut naruszenia art. 106 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 ust.1 i art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

W świetle unormowań zawartych w art. 46 § 1 i § 3 w związku z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. - jak już wyżej wywodzono – to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Powyższe znajduje poparcie w regulacji art. 49 p.p.s.a – zgodnie z którym ustawodawca zobligował przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych – bez względu na to jakiego rodzaju brak wystąpi, nie czyniąc wyłomu dla wykazywania umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych.

Nie zmienia tej zasady regulacja zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którą "od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów" jak i domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru (wynikające z art. 17 ww. ustawy).

Obowiązek ogłaszania wpisów do Rejestru w Monitorze Sądowym i Gospodarczym mieści się w ramach wymogu ogłaszania dokumentów i informacji o spółce kapitałowej oraz spółce komandytowo-akcyjnej – wprowadzonego art. 5 §1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.).

W tym stanie rzeczy, a dodatkowo mając na uwadze omówione wyżej uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie sposób przyjąć by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu - w postaci niemożności zasłaniania się ich nieznajomością - mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism, tym samym, aby zwalniały stronę od obowiązku uzupełniania braków formalnych a ciężar czynienia ustaleń czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie przerzucały na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego).

Żadną miarą nie można zatem przychylić się do stanowiska, że art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym stanowi lex specialis w stosunku do art. 29 p.p.s.a.

Dodatkowo podnieść należy, że ogłoszenie, na które powołuje się autor skargi kasacyjnej jako na fakt powszechnie znany, dotyczył dokonania wpisu prokury w dniu 19 stycznia 2006 r., tymczasem w niniejszej sprawie rzecz dotyczy niewykazania umocowania tegoż prokurenta w dniu udzielania przez niego pełnomocnictwa (1 stycznia 2006 r.), zatem przed dniem wpisania go do rejestru.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje też żadnych podstaw ku temu, by fakt ewentualnego złożenia stosownych dokumentów do akt innych spraw zwalniał stronę z obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi – przewidzianych art. 46 § 3 w zw. z art. 28-29 p.p.s.a.

W orzecznictwie – na tle analogicznej konieczności dołączania do akt sprawy pełnomocnictwa – wielokrotnie wypowiadany był pogląd, że złożenie dokumentu do akt innej sprawy nie zwalnia strony z obowiązku uzupełnienia braku, argumentując to odrębnością spraw i akt. (np. NSA w wyroku z dnia 20 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2663/00, niepubl., który zachował aktualność pod rządami p.p.s.a.; także: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-Komentarz"; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 120; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Komentarz"; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 207; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-Komentarz",J.P. Tarno, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 84). Stanowisko to zasługuje na pełną aprobatę.

Zauważyć też trzeba, że art. 106 p.p.s.a. reguluje postępowanie sądowoadministracyjne po wywołaniu sprawy a zatem w toku postępowania, po nadaniu jej biegu. Unormowanie zawarte w art. 106 § 4 zaś odnosi się do postępowania dowodowego, związanego z oceną ustaleń stanu faktycznego sprawy, przyjętego przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy.

W tym znaczeniu zatem przedkładanie do akt sprawy dokumentów – w uzupełnieniu braków formalnych skargi przed nadaniem jej biegu - nie może być traktowane jako postępowanie dowodowe w ścisłym tego słowa znaczeniu.

Sądowi kasacyjnemu znany jest pogląd, przywołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że w wypadkach, gdy informacja o pełnieniu funkcji przez daną osobę została zamieszczona w dzienniku urzędowym, należałoby uznać taką okoliczność za powszechnie znaną (zob. art. 106 § 4 p.p.s.a.) i odstąpić od stosowania wobec takiej osoby wymogu zawartego w art. 29 p.p.s.a., i że taka jest praktyka sądowa.

Podkreślenia wymaga jednak - co przyznał kasator - że stanowisko to odnosi się do oceny konieczności wykazywania umocowania do działania w imieniu organu wnoszącego odpowiedź na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi jednak możliwości analogicznego odniesienia się do wykazywania umocowania do działania w imieniu skarżącej na etapie uzupełniania braków formalnych skargi. Możliwość wzięcia pod uwagę przez sąd notoryjności pewnych faktów nie znaczy jednak, że sądowi można postawić skuteczny zarzut wadliwego odrzucenia skargi - poprzez naruszenie art. 106 § 4 p.s.s.a. - w sytuacji gdy strona - mimo wezwania przez przewodniczącego - nie uzupełni braków formalnych skargi.

Kolejny zarzut tj. zarzut naruszenia art. 28 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust.1 Konstytucji RP jest niezrozumiały.

Istotnie zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Za osobę uprawnioną do działania w imieniu spółki uznaje się prokurenta, jako pełnomocnika w rozumieniu art. 1091-1099 Kodeksu cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatruje się naruszenia tego przepisu, w szczególności nie doszło do jego naruszenia przez - jak wywodzi strona - niedopuszczenie do rozpoznania skargi wniesionej przez pełnomocnika umocowanego przez prokurenta.

Przewidzianą ww. przepisem teorię organów odróżnić bowiem należy od instytucji wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi i skutku niewykonania tego wezwania.

Kwestionowane w sprawie odrzucenie skargi nie było spowodowane pominięciem czynności procesowej pełnomocnika, lecz stwierdzeniem, że strona – mimo wezwania – nie uzupełniała braków formalnych skargi (nie wykazała umocowania osób działających w imieniu spółki) – co było przedmiotem wcześniejszych rozważań.

Wskazać też wypada, że ustawowe wymogi pism inicjujących postępowanie sądowe - szczególnie w zakresie tych elementów, które pozwalają na ocenę czy postępowanie to wszczyna osoba należycie umocowana do reprezentowania strony - nie mogą być utożsamiane z pozbawieniem prawa do sądu – ustanowionego art. 45 Konstytucji RP. Trafny jest pogląd, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego w tym sensie, że może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Tego typu ograniczeniami są właśnie regulacje proceduralne, stanowiące o zasadach wszczynania postępowań.

Tym samym Sąd działał na podstawie i w granicach prawa nie uchybiając art. 7 Konstytucji RP.

Istotnie wezwania kierowane do strony nie zawierały podstawy prawnej ich wydania, odwoływały się jednak w sposób niebudzacy wątpliwości do unormowania zawartego w art. 49 - wskazując jednoznacznie, że wezwanie dotyczy uzupełnienia braków formalnych w terminie w przepisie tym przewidzianym, pod rygorem odrzucenia skargi.

Informacja kierowana do strony, że doręczenie jej wezwanie jest wykonaniem zarządzenia przewodniczącego nie może – wbrew wywodom strony – świadczyć o tym, iż wezwanie nie znajduje oparcia w konstytucyjnym źródle prawa, nie narusza art. 87 ust.1 Konstytucji RP.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjnej podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 184 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.