Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 887/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

T. M. sprzedał Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w B. P. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) działkę nr [...] położoną w B. P. przy ul. [...] (akt notarialny Rep. A. nr [...] z dnia 27 września 1978 r.). Działka została nabyta w celu realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w B. P. (dalej również jako WPBK), zlokalizowanej na tym terenie na podstawie decyzji Wojewody Bialskopodlaskiego Nr [...] z dnia 16 marca 1978 r., znak: [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji.

Wnioskami z dnia 23 lutego 2011 r. i z dnia 16 kwietnia 2011 r. T. M. wystąpił do Prezydenta M. B. P. o zwrot nieruchomości oznaczonej nr [...], wydzielonej z działki nr [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej B. P. i nie pozostającej w użytkowaniu wieczystym, twierdząc, że cel, na który ta nieruchomość została nabyta, tj. rozbudowa bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w B. P., nie został zrealizowany.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] Wojewoda wyznaczył Starostę [...] do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości.

Decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2012 r., znak: [...] orzeczono o zwrocie na rzecz T. M. własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni 0,3866 ha, powstałej z podziału działki nr [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej B. P..

Od tej decyzji odwołanie złożyła Gmina Miejska B. P., przedstawiając, jako dowód na poparcie tezy, iż nieruchomość została użyta zgodnie z przeznaczeniem, sporządzony przez geodetę szkic aktualizacji mapy zasadniczej z 1987 r. Dokumentu tego brak było w aktach sprawy, lecz został dostarczony przez organ gminy na żądanie organu odwoławczego. Na szkicu, który został sporządzony w 1987 r. - a więc przed upływem 10 lat od dnia nabycia nieruchomości, oznaczono m. in. budowle ziemne i obszary pokryte płytami betonowymi na terenie objętym wnioskiem o zwrot.

Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewoda wskazał, że nowy dowód dostarczony przez Prezydenta M. może mieć decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy, dlatego konieczne jest, aby został uwzględniony przez organ pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej nr [...] na rzecz T. M. oraz o zwrocie przez T. M. zrewaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...]zł. Decyzja ta była poprzedzona rozprawą administracyjną, przesłuchaniem świadków i oględzinami na gruncie. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że na działce nr [...] stanowiącej część dawnej działki [...] nie została zrealizowana jakakolwiek inwestycja określona w akcie notarialnym z dnia [...] września 1978 r.

Organ powołał się na wykonany przez geodetę szkic do aktualizacji mapy zasadniczej, sporządzony w dniu [...] września 1987 r., z którego wynika, iż będąca przedmiotem wniosku o zwrot działka [...] wchodziła w skład nieruchomości ogrodzonej, zabudowanej budynkami oraz zasiekami na kruszywo, w części betonowymi. Teren wybetonowany zajmuje około 50% terenu działki 510/31. Organ podkreślił, że wiarygodność tego dokumentu nie była w postępowaniu kwestionowana ani przez strony, ani przez organ orzekający.

Organ wskazał ponadto, że świadek J. W., który w WPBK w latach 1978 – 1987 pracował jako inżynier budowy bazy, w trakcie przesłuchania w dniu 12 sierpnia 2011 r. zeznał, że w tym okresie na objętym postępowaniem terenie wzniesiono dwa budynki i węzeł betoniarski. W skład węzła wchodziły betoniarka, zbiorniki na cement oraz zasieki na kruszywo wraz z podajnikami. Cały teren był ogrodzony ogrodzeniem z siatki. Do budynków znajdujących się na terenie były doprowadzone drogi z płyt. Organ podniósł, że przesłuchany tego samego dnia świadek K. S., który był pracownikiem WPBK do roku 1982, zeznał, że nie pamięta, kiedy zostały wzniesione znajdujące się na tym terenie budynki, jednak nie zakwestionował tego, że budynki zostały wzniesione.

Organ wyjaśnił ponadto, że w trakcie oględzin działki w dniu 30 września 2011 r. ustalono, że na działce brak śladów budowli lub budynków, zaś na zewnętrznej granicy działki znajdują się pozostałości po ogrodzeniu.

Organ pierwszej instancji wielokrotnie podnosił kwestię zmian w posiadaniu nieruchomości, nie wskazując jednak, jakie to może mieć znaczenie dla oceny zbędności nieruchomości na cel określony w umowie o jej nabyciu.

Od tej decyzji odwołała się Gmina Miejska B. P., zarzucając organowi pierwszej instancji błędy w wykładni prawa oraz sprzeczność decyzji ze stanem faktycznym, aktami sprawy i treścią uzasadnienia. Odwołujący się wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i wydanie decyzji o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9a i art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm., zwanej dalej u.g.n.) Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3866 ha, położonej w B. P., stanowiącej własność Gminy Miejskiej B. P..

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na treść art. 80 i art. 76 k.p.a., podniósł, że operat sporządzony przez uprawnionego geodetę ma charakter dokumentu urzędowego (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. II OSK 2399/10, Lex nr 1251938). Jak wskazał organ, art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu. Domniemanie takie może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi, jednakże strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego, powinna tę okoliczność udowodnić (wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., II OSK 1228/10).

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że ustawa o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie stanowi, iż jedyną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest okoliczność, że nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Zmiana podmiotu, który wykorzystuje wywłaszczoną nieruchomość, realizując cele wskazane w decyzji o wywłaszczeniu, nie stanowi w myśl tego przepisu przesłanki zwrotu nieruchomości. Istotny bowiem jest cel podany jako przyczyna wywłaszczenia, a nie podmiot, który cel ten realizuje (wyrok NSA z dnia 29 lipca 2001 r., I SA 2422/99, wyrok NSA z dnia 30 października 2009 r., I OSK 56/09).

Według Wojewody, użycie nabytej w drodze przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości na cel określony w akcie notarialnym powoduje, iż obowiązek zwrotu tej nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu wygasa (wyrok NSA z dnia 21 marca 2013 r., I OSK 1722/12, Lex nr 1436988).

Organ podniósł następnie, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2006 r., I OSK 950/05 wyraził pogląd, że w przypadku, gdy nabycie nieruchomości nastąpiło w oparciu o dokument lokalizacyjny o charakterze ogólnym, a teren został przyłączony do nieruchomości, na której wskazany w dokumencie lokalizacyjnym cel jest realizowany, każde wykorzystanie na ten cel nieruchomości w granicach ogrodzenia jest realizacją celu wywłaszczenia.

Wojewoda wyjaśnił, że w niniejszej sprawie ze sporządzonego przez uprawnionego geodetę dokumentu wynika, iż na terenie objętym wnioskiem o zwrot już w 1987 r. (a więc przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia) znajdowały się urządzenia typowe dla bazy przedsiębiorstwa budowlanego. Teren ten był ogrodzony i stanowił organizacyjnie jedną całość z pozostałym terenem należącym do Przedsiębiorstwa, które nabyło nieruchomość (powszechnie jest znane, że Przedsiębiorstwo to miało swoją siedzibę i bazę przy ul. [...], a nabywane grunty miały służyć rozbudowie bazy).

Wojewoda zaznaczył, że fakt wybudowania bazy jest potwierdzony przez dwóch świadków, przy czym z ich zeznań wynika, iż zabudowę nabytych nieruchomości rozpoczęto niezwłocznie po ich nabyciu. Prawdziwość zarówno mapy, jak i zeznań świadków potwierdza treść protokołu z rozprawy przeprowadzonej w dniu 12 sierpnia 2011 r., w którym wnioskodawca stwierdził, iż będąca przedmiotem wniosku o zwrot działka weszła po jej nabyciu przez Skarb Państwa w skład większego, ogrodzonego, terenu należącego do WPBK. Także z oględzin dokonanych w dniu 30 września 2011 r. wynika, że na zewnętrznej granicy działki istniało ogrodzenie.

Istnienie bazy wynika ponadto, zdaniem organu, z dokumentów o przekazaniu w 1987 r. tego terenu między Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w B. P. a Miejskim Przedsiębiorstwem Remontowo-Budowlanym w B. P.. Kwestia, kiedy i w jakim trybie nieruchomość przeszła we władanie PGKiM nie ma znaczenia w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Organ odwoławczy podkreślił, że dowodów potwierdzających realizację celu wywłaszczenia nie podważa to, iż obecnie na działce nie ma żadnych urządzeń, gdyż od czasu przypuszczalnego zakończenia budowy bazy minęło prawie trzydzieści lat. Sam wnioskodawca, podpisując bez zastrzeżeń protokół oględzin z dnia 30 września 2011 r., potwierdził, iż w tym czasie istniały na granicy zewnętrznej dawnej nieruchomości WPBK szczątki ogrodzenia.

Skargę na powyższą decyzję wniósł T. M., zarzucając obrazę art. 7, 76, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 216 ust. 1 i art. 217 ust. 2 u.g.n. i żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazania sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

Skarżący wyjaśnił, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została sprzedana Skarbowi Państwa-Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w B. P. na cele rozbudowy bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w B. P., która bez wątpienia nie powstała, bowiem na załączniku mapowym do decyzji Nr [...] z dnia 16 marca 1978 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji narysowano teren oznaczony literami ABSDEFGIH-A jako granice inwestycji.

Skarżący wskazał, że jak wynika z jego oświadczenia, od 1978 r. do 2005 r. użytkował on rolniczo część wywłaszczonej nieruchomości, a na działce wywłaszczonej od niego Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nie wybudowało żadnych urządzeń, budynków i budowli. Działka ta nie została w żaden sposób utwardzona, a jeśli nawet na szkicu aktualnej mapy zasadniczej z dnia 20 września 1987 r. teren ten był oznaczony jako budowla ziemna i obszar pokryty płytami na terenie objętym wnioskiem o zwrot, to faktycznie nic tam nie zrobiono i nie wybudowano, o czym świadczą rosnące stare kilkunastoletnie drzewa i krzewy, jak również brak jakichkolwiek płyt betonowych i urządzeń budowlanych świadczących o budowie.

Skarżący podkreślił ponadto, że budynki i budowle, jeśli były, to były wznoszone bez pozwolenia (pismo UM B. P., nr [...] z dnia 6 marca 2012 r.), były niepodpiwniczone, tymczasowe i z prowizoryczną instalacją elektryczną do budynku socjalno-administracyjnego, ponieważ brak jest decyzji pozwalających na użytkowanie wody, czy prądu.

Jak wyjaśnił skarżący, w zasobach Archiwum L. Urzędu Wojewódzkiego w L. nie odnaleziono żadnych dokumentów związanych z funkcjonowaniem Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w B. P., w tym: decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji związanych z rozbudową zaplecza produkcyjnego, stosownych uchwał i decyzji związanych z likwidacją tego przedsiębiorstwa oraz protokołów przekazania majątku likwidowanego przedsiębiorstwa. Natomiast kserokopie opinii w zakresie terenowej koordynacji inwestycji wydane w 1979 r. oraz 1980 r. mogą świadczyć o rozbudowie przedsiębiorstwa jako tymczasowego zaplecza produkcyjnego. Ze zgromadzonych w toku postępowania dowodów wynika jednocześnie, że w dniu 23 lutego 1987 r. działka 510 została przekazana Miejskiemu Przedsiębiorstwu Remontowo - Budowlanemu w B. P., które w 1991 r. uległo likwidacji w celu prywatyzacji.

Skarżący podniósł, że decyzją Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] maja 1984 r. wygaszono użytkowanie dla WPBK i przekazano Przedsiębiorstwu Budownictwa i Urządzeń Gazowniczych "[...]" w Z. w odpłatne użytkowanie nieruchomość oznaczoną w zmodernizowanej ewidencji gruntów jako działkę 510/2. Również z kopii decyzji Prezydenta M. B. P. w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów z dnia 19 maja 1987 r. wynika jednoznacznie, że już w 1984 r. działka nr [...] o pow. 2,3655 ha była przekazana Przedsiębiorstwu Budownictwa Urządzeń Gazowniczych "Gazobudowa" w Z..

Skarżący zaznaczył, że podczas oględzin przedmiotowej działki nie stwierdzono jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, by była ona zabudowana budynkami i innymi obiektami budowlanymi. Zamiast tego stwierdzono istnienie kilkunastoletnich brzóz, topoli, sosen i krzaków. Na działce tej nie ma śladów po jakichkolwiek budynkach i budowlach, utwardzeniach terenu, zbiornikach i ogrodzeniach. Nie ma żadnego śladu po słupach energii elektrycznej. Pozostały jedynie jakieś szczątki murowanego ogrodzenia, które zostały wysypane jako gruz i śmieci.

Zdaniem skarżącego, szkic K. P. niczego w ocenie stanu faktycznego nie może zmieniać. Jak bowiem wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w dacie wykonania tego szkicu i aktualizacji mapy zasadniczej teren ten znajdował się w zarządzie Miejskiego Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego, które przejęło go od Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w B. P..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, wyjaśnił, że w postępowaniu nie zostało wykazane, by ubiegający się o zwrot władał nieruchomością po jej nabyciu przez Skarb Państwa. Przeciwnie - w protokole rozprawy z dnia 12 sierpnia 2011 r. oświadczył, iż w latach 1978-2005 użytkował część nabytej od niego nieruchomości niebędącej przedmiotem żądania o zwrot. Stwierdził też, że działka została ogrodzona przez WPBK i weszła w skład większego terenu należącego do Przedsiębiorstwa.

Organ podniósł także, że okoliczność, iż na działce rosną obecnie kilkunastoletnie drzewa jest dowodem pośrednio potwierdzającym fakt, że nieruchomość była wykorzystywana przynajmniej do końca ubiegłego wieku. Jeżeli nie byłaby wykorzystywana, to drzewa byłyby trzydziestoletnie. Dodatkowo wiek drzew zaprzecza obecnemu twierdzeniu wnioskodawcy, iż do 2005 r. użytkował działkę rolniczo.

Wojewoda wyjaśnił następnie, że z powołanego przez skarżącego pisma nie wynika, by nieruchomość zabudowana została bez stosownych zezwoleń. Prezydent M. stwierdził jedynie, że takich dokumentów nie odnaleziono. Ponadto przepisy obowiązujące w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych nie obligowały inwestora ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją obiektów budowlanych. Przepisy obowiązującej w czasie powstawania przedmiotowej inwestycji ustawy z dnia 24 października 1974 r.-Prawo budowlane nie zawierały wymogu analogicznego do tego, jaki znajduje się w obowiązującym art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.-Prawo budowlane, nakładającym na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przechowywania przez okres istnienia obiektu określonych dokumentów, w tym pozwolenia na budowę. Z kolei co do obowiązków archiwizacyjnych organów administracji, to uprzednio obowiązująca ustawa obligowała je do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat. Skoro zatem przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora, ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat, to z faktu, że nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę danego obiektu budowlanego nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej.

Organ wskazał, że fakt ewentualnego zabudowania działki bez zezwoleń budowlanych, ale zgodnie z celem, na jaki została nabyta, nie mógłby mieć znaczenia dla oceny, czy nieruchomość została wykorzystana na cel, na jaki została nabyta. W przepisach o zwrocie nieruchomości brak jest bowiem takiego warunku.

Wojewoda uznał także, że zmiana podmiotu, na rzecz którego została wywłaszczona nieruchomość, nie ma znaczenia w sprawie o zwrot tej nieruchomości, o ile tylko cel wywłaszczenia został zrealizowany (wyrok NSA z dnia 30 października 2009 r., I OSK 56/09).

Zdaniem tego organu, oczywiste jest, że przy rozpatrywaniu wniosku o zwrot nieruchomości trzeba uwzględnić skutki upływu czasu. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że nieruchomość jest opuszczona już co najmniej kilkanaście lat. Znaną jest rzeczą, że takie nieruchomości ulegają dewastacji zarówno w sposób naturalny, wskutek braku konserwacji, jak i wskutek działania ludzi. Zatem okoliczność, że na nieruchomości obecnie nie ma żadnych wyraźnych śladów dawnych inwestycji, nie może przesądzać o wyniku sprawy.

Zdaniem Wojewody, w sprawie istnieją dowody przesądzające w sposób nie budzący wątpliwości to, iż nieruchomość została użyta zgodnie z przeznaczeniem, tj. dokumentacja geodezyjna, zeznania świadków oraz wykryte w czasie pierwszych oględzin szczątki ogrodzenia na granicy nieruchomości należącej do WPBK.

Według organu, pogląd, iż wartość dowodu dotyczącego stanu faktycznego nieruchomości może być uzależniona od tego, kto włada tą nieruchomością, jest niezrozumiały. Z mapy sporządzonej w 1987 r. przez geodetę K. P. wynika niezbicie, że na działce istniały budowle o charakterze wskazującym na to, iż mają one służyć celom realizowanym przez bazę przedsiębiorstwa budowlanego. Mapa sporządzona została przez geodetę uprawnionego w celu wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów - a więc ma charakter dokumentu urzędowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest legalność odmowy zwrotu T. M. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w B. P. przy ul. [...], stanowiącej wydzieloną geodezyjnie część działki nr [...], sprzedanej przez niego Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego w B. P. w 1978 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w celu realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w B. P..

Przedmiotowa działka jest aktualnie własnością Gminy Miejskiej B. P. i nie pozostaje w użytkowaniu wieczystym.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n., regulujące zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które, w myśl art. 216 ust. 1 u.g.n., stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W myśl art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie natomiast do art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości cel nabycia działki nr [...], którym była rozbudowa bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w B. P.. Został on jednoznacznie określony zarówno w akcie notarialnym sprzedaży działki Skarbowi Państwa, jak i w decyzji Wojewody Bialskopodlaskiego Nr [...] z dnia 16 marca 1978 r., znak: [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji tej inwestycji. Nie był ponadto kwestionowany przez żadną ze stron postepowania.

Przedmiotem sporu jest natomiast kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, czy ten cel na działce nr [...], której zwrotu domaga się skarżący, został zrealizowany.

Analiza materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzonego przez organ odwoławczy, prowadzi do wniosku, że – wbrew stanowisku skarżącego – na przedmiotowej działce został zrealizowany cel, dla którego została ona nabyta przez Skarb Państwa od T. M., tj. rozbudowa bazy Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w B. P., co wyklucza zwrot tej nieruchomości skarżącemu.

Do takiej konkluzji upoważnia przede wszystkim treść sporządzonej w dniu 18 września 1987 r. przez geodetę K. P. aktualizacji mapy zasadniczej, z której wynika, że na terenie objętym wnioskiem o zwrot znajdowały się budynki, część terenu pokryta była płytami betonowymi, a ponadto teren ten był ogrodzony (k. 134 tomu I akt organu pierwszej instancji).

Istnienie obiektów przedstawionych na przedmiotowej mapie potwierdzają zeznania świadka J. W., zatrudnionego na stanowisku pracownika biurowego i inżyniera budowy bazy w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Budownictwa Komunalnego w B. P. od kwietnia 1978 r., który stwierdził, że przed jego odejściem do wojska w roku 1979 w bazie "były w budowie" dwa budynki magazynowe. Wskazał ponadto, że w latach 1981-1982 dostał polecenie wybudowania węzła betoniarskiego, tj. betoniarki, zbiornika cementu, a także zasieków na kruszywo wraz z podajnikami w zachodniej części działki. Dodał również, że do budynków magazynowych doprowadzone były drogi z płyt betonowych, a cały teren był ogrodzony przęsłami z kątowników wypełnionymi siatką i tworzył całość Przedsiębiorstwa (k. 35-36 tomu I akt organu pierwszej instancji).

Fakt wcześniejszego istnienia ogrodzenia na objętej wnioskiem o zwrot działce odzwierciedlony został ponadto w protokole oględzin działki z dnia 30 września 2011 r. (k. 43 tomu I akt organu pierwszej instancji).

Na okoliczność zrealizowania na działce nr [...] celu, na który została ona nabyta przez Skarb Państwa, wskazuje również treść protokołu zdawczo-odbiorczego dotyczącego przekazania w dniu 23 lutego 1987 r. terenu, w skład którego wchodzi ta działka, przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w B. P. w zarząd Miejskiemu Przedsiębiorstwu Remontowo-Budowlanemu w B. P.. Wynika z niej, że przekazaniu podlegały istniejące na ówczesnej działce nr [...]: budynek socjalno-administracyjny niepodpiwniczony o pow. 407,96 m˛, wiata magazynowa o pow. 972 m˛, place oraz drogi zniwelowane i utwardzone płytami betonowymi w liczbie 784 sztuk, instalacja wodociągowa do budynku socjalno-administracyjnego wraz ze studnią bitą, instalacja kanalizacyjna do budynku socjalno-administracyjnego zakończona dwoma zbiornikami bezodpływowymi oraz prowizoryczna instalacja elektryczna do budynku socjalno-administracyjnego (k. 53 tomu I akt organu pierwszej instancji).

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wymienione obiekty i urządzenia nie istnieją już na objętej wnioskiem o zwrot działce i że pozostały tam jedynie szczątki ogrodzenia oraz kilkunastoletnie drzewa i krzaki. Okoliczność ta w żaden sposób nie podważa jednak zaprezentowanych wyżej ustaleń.

Przede wszystkim od daty ich wzniesienia do dnia wszczęcia postępowania w sprawie minęło ponad trzydzieści lat, zaś materiały i technologie, przy pomocy których zostały wykonane, z jednej strony narażały je na dewastację, z drugiej zaś, pozwalały na ich szybki demontaż. Ani zatem aktualny brak na działce obiektów i urządzeń wzniesionych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych dwudziestego wieku, ani istnienie na tej działce kilkunastoletnich drzew, nie może stanowić wiarygodnego dowodu na to, że nie zrealizowano inwestycji w postaci rozbudowy bazy Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w B. P., zwłaszcza wobec treści powyższych dokumentów.

Co więcej, słuszne jest stanowisko organu drugiej instancji, według którego okoliczność, iż na działce rosną obecnie kilkunastoletnie drzewa, jest dowodem pośrednio potwierdzającym fakt, że nieruchomość ta była wykorzystywana przynajmniej do końca ubiegłego wieku. W przeciwnym razie rosłyby tam drzewa około trzydziestoletnie (dodatkowo wiek drzew zaprzecza twierdzeniu wnioskodawcy, że do 2005 r. użytkował działkę rolniczo).

Chybiony jest też zarzut skarżącego, że o niezrealizowaniu na działce nr [...] celu jej nabycia świadczy brak jakichkolwiek pozwoleń na budowę tych obiektów i urządzeń.

Przede wszystkim, wobec nieistnienia w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych regulacji prawnej zobowiązującej inwestorów czy zarządców nieruchomości do przechowywania dokumentacji prawnobudowlanej, w tym wydanych pozwoleń na budowę i przyjętych zgłoszeń robót budowlanych, a także istnienia tego obowiązku w stosunku do organów administracji jedynie przez okres pięciu lat, nie sposób przyjąć, że brak tych dokumentów oznacza realizację robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia bądź zgłoszenia. Tym bardziej zatem – ich brak nie stanowi żadnego dowodu na realizację bądź brak realizacji określonej inwestycji budowlanej.

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie mają również znaczenia późniejsze zmiany podmiotów zarządzających działką nr [...]. Istotne jest jedynie to, że w okresie, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. zrealizowano cel, na który nieruchomość została nabyta.

Skoro na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, to późniejsze wykorzystywanie nieruchomości w innych celach przez inne podmioty bądź niewykorzystywanie jej w ogóle nie uprawnia do żądania zwrotu nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że w sytuacji realizacji celu wywłaszczenia, późniejsze inne rozporządzenie nieruchomością wywłaszczoną nie oznacza spełnienia przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W następstwie wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia ustaje bowiem definitywnie więź prawna łącząca poprzedniego właściciela i podmiot, na rzecz którego dokonano wywłaszczenia i powstaje swoboda rozporządzania przedmiotem wywłaszczenia przez aktualnego właściciela (tak m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., II SA/Gl 93/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2013 r., IV SA/Po 737/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na uwzględnienie nie zasługują zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania polegającego na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy i nieprzeprowadzeniu przez organ drugiej instancji własnego postępowania dowodowego. Wskazać bowiem należy, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego poprzedzone zostało wnikliwym postępowaniem dowodowym. Uzyskany materiał dowodowy, mimo iż ze względu na upływ czasu, nie jest obszerny, jest jednak wystarczający dla przyjęcia braku podstaw do zwrotu skarżącemu działki nr [...].

Wojewoda w oparciu o ten materiał poczynił ustalenia, które – jako spójne i logiczne - zasługują na akceptację, a tym samym postępowanie dowodowe uznać należy za odpowiadające standardom określonym w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że nie można obowiązku zebrania całego materiału dowodowego sprawy utożsamiać z obowiązkiem nieograniczonego poszukiwania przez organ administracji dowodów potwierdzających argumentację strony postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę w oparciu o dyspozycję art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).