Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1320/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłata targowa
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Suleja (spr.), Anna Tyszkiewicz - Ziętek, Protokolant Izabela Maj - Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty targowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. zwanej dalej O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz..U. Nr 198, poz. 1925) - po rozpoznaniu odwołania W.W. od decyzji Burmistrza Miasta T. Nr [...] z dnia [...] roku w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w opłacie targowej w łącznej kwocie [...] zł. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż decyzją z dnia [...] roku Burmistrz Miasta T. określił W.W. wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za sprzedaż na targowisku (poza miejscami wyznaczonymi) w okresie od 10 lipca 2009 r. do 3 września 2009 r., we wskazanych w decyzji dniach t.j.: 10, 13, 14, 15, 16, 17, 21, 23, 28, 29, 30 i 31 lipca - 12 dni; 3, 4, 5, 6, 7, 10, 12, 14, 17, 20 i 21 sierpnia - 11 dni oraz 2 i 3 września - 2 dni w łącznej kwocie [...] zł. (25 dni x [...]zł.).

Organ I instancji stwierdził w decyzji, iż pobór opłaty targowej uzależniony jest od spełnienia dwóch przesłanek: dokonywania sprzedaży i realizowania tej czynności na targowisku. Dokonywanie sprzedaży oznacza nie tylko zawieranie umów sprzedaży w rozumieniu art. 535 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), ale również wyjście z ofertą sprzedaży przez wystawienie towaru i oznaczenie jego ceny. Pojęcie targowiska dla celów opodatkowania opłatą targową zawiera art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. 2010 r. Nr 95, poz. 613 zwanej dalej u.p.o.l.), w myśl którego targowiskami są wszelkie miejsca, w których jest prowadzony handel. Określone w ustawie pojęcie targowiska umożliwia pobór opłaty targowej od podmiotów dokonujących sprzedaży praktycznie w każdym miejscu, gdzie prowadzony jest handel niezależnie od tego, czy sprzedaż odbywa się na targowisku miejskim prowadzonym przez gminę, inną jednostkę zarządzającą targowiskiem czy też na targowisku prowadzonym na terenie prywatnym, a także poza wyznaczonymi targowiskami, np. od osób trudniących się handlem ulicznym, o ile osoby dokonujące w tych miejscach sprzedaży nie są jednocześnie podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowisku.

Organ podatkowy nadmienił, iż strona w niniejszej sprawie nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości - zatem nie dotyczy jej zwolnienie z art. 16 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Również miejsce, w którym dokonywano handlu nie podlegało zwolnieniu z opłaty targowej na mocy Uchwały Rady Miejskiej w T..

Podniósł nadto, że uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w T. z dnia 30 grudnia 2008r. w sprawie zarządzenia poboru opłaty targowej w drodze inkasa oraz określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso, wyznaczono inkasentów opłaty targowej, ustanawiając między innymi Firmę Usługową A do poboru opłaty targowej w drodze inkasa. Z oświadczenia przedstawionego przez wyznaczonego powyższą uchwałą inkasenta wynika, iż strona odmówiła uiszczenia należnej opłaty targowej z tytułu sprzedaży prowadzonej na stanowisku przy dworcu PKP w T. w okresie od 10 lipca 2009 r. do 3 września 2009 r., w dniach wskazanych w decyzji. Okoliczność ta została potwierdzona pismami A.W. z dnia 10 września 2009 r. oraz z dnia 18 września 2009 r., w których inkasent określił m.in., że dzienna opłata na tym stanowisku wynosi [...] zł., co jest zgodne z treścią pkt 1. 3. lit. f uchwały Rady Miejskiej w T. w sprawie ustalania i poboru opłaty targowej na terenie miasta T. z późniejszymi zmianami, wg. którego dzienna stawka opłaty targowej za handel prowadzony we wszelkich miejscach poza miejscami wyznaczonymi z innej formy sprzedaży niezależnie od zajmowanej powierzchni wynosi - [...]zł.

W związku z powyższym wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za w/w okres została wyliczona na podstawie przedstawionego przez inkasenta oświadczenia o odmowie zapłaty należnej dziennej opłaty targowej oraz stawek wynikających z podjętej uchwały, tj:. 25 dni x [...] zł = [...] zł.

Pismem z dnia [...] r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.W. działając jako pełnomocnik córki W.W.. W treści odwołania zażądała uchylenia decyzji organu I instancji w całości podnosząc m.in., że "w toku przeprowadzonego postępowania nie zebrano żadnych dowodów pozwalających na wymierzenie zobowiązania" ze względu na to, iż pisma inkasenta o odmowie zapłaty opłaty targowej "zostały sporządzone po upływie ponad 2 miesięcy od chwili rzekomej odmowy zapłaty" i nie były rozliczane w Urzędzie Miasta codziennie. Ponadto odwołująca stwierdziła, że ma zastrzeżenia do przesłuchania inkasenta w charakterze świadka, ponieważ - według niej - "odpowiedzi na pytania były lakoniczne, a osoby prowadzące przesłuchanie nie dążyły do precyzyjnego ustalenia prawdy obiektywnej, nie zadawały dodatkowych pytań". Pełnomocnik dodała nadto, iż "wiarygodność inkasenta podważa też fakt przedstawienia kserokopii opłaty targowej za 28 sierpnia 2009 r. i 2 - 3. września 2009 r.". Strona załączyła do odwołania kserokopie dowodów zapłaty opłaty targowej za dzień 28 sierpnia, 2 i 3 września 2009 roku.

Rozpoznając sprawę merytorycznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podniosło, że podstawę prawną wymiaru opłaty targowej stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwały Rady Miasta T. z dnia 27 czerwca 2007 roku w sprawie ustalenia i poboru opłaty targowej na terenie miasta T.. W rozpatrywanym przypadku poza sporem pozostaje, że W.W. prowadziła handel na stoisku przed dworcem PKP, czyli poza miejscem wyznaczonym do handlu. Zgodnie zaś z uchwałą Rady Miejskiej w T. z dnia 27 czerwca 2007 r. Nr [...] w sprawie ustalania i poboru opłaty targowej na terenie miasta T., zmienionej uchwałą z dnia 21 maja 2008 r. Nr [...] (pkt 1.3 lit.f) dzienna opłata targowa za prowadzenie handlu we wszystkich miejscach poza miejscami wyznaczonymi w formie sprzedaży innej niż sprzedaż z samochodu ciężarowego lub innego pojazdu o ładowności większej niż 1,5 tony, samochodu dostawczego, platformy, przyczepy lub wozu konnego, samochodu osobowego czy przyczepy gastronomicznej, niezależnie od zajmowanej powierzchni wynosiła [...] zł. Jak zatem z powyższego wynika zastosowana dzienna stawka opłaty targowej wynosiła w badanym okresie [...] zł od stanowiska, a nie jak to sugeruje zobowiązana np. w protokole z zapoznania się z zebranymi w sprawie dowodami z dnia 24 listopada 2009 roku - [...] zł.

Kolegium uznało, że przeprowadzone postępowanie podatkowe było prawidłowe i nie wymaga uzupełnienia. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia o odmowie zapłaty opłaty targowej z poszczególnych dni objętych decyzją, w których inkasent jako przyczynę odmowy zapłaty opłaty targowej wpisał w jednym przypadku: "brak utargu", w dwóch przypadkach: "do wyjaśnienia", a w pozostałych 22 przypadkach: "zaoferowanie niepełnej kwoty", zaś w miejscu podpisu składającego odmowę inkasent wpisał: "odmowa". W aktach znajdują się także protokoły z przesłuchania świadków, w tym protokół z dnia 5 lipca 2010 r. z przesłuchania A.W. (inkasenta), o które wnosiła odwołująca strona. W powołanym protokole inkasent wyjaśnił między innymi, że przyczyną opóźnienia złożenia oświadczeń o odmowie uiszczenia opłaty targowej była nieznajomość nazwiska osoby handlującej. Kolegium zauważyło, że fakt przedstawienia z opóźnieniem oświadczenia o odmowie uiszczenia przez W.W. zapłaty opłaty targowej w miesiącach lipcu i sierpniu oraz w dniach 2 i 3 września 2009 roku (wskazując na przyczyny opóźnienia) powinno być rozpatrywane w kategoriach prawidłowego wykonania umowy o wykonywanie obowiązków inkasenta, nie jest jednak równoznaczne z brakiem dowodów potwierdzających odmowę zapłaty przedmiotowej opłaty. Za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał również zarzuty dotyczące samego przesłuchania A. W.. Zarówno bowiem strona – W.W., jak i jej pełnomocnik – J.W. były zawiadamiane o terminie i godzinie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka oraz pouczone o możliwości wzięcia w nim udziału. Strona miała zatem możliwość uczestnictwa w tym przesłuchaniu, a także zadawania świadkowi ewentualnych pytań, jednak ze swojego prawa nie skorzystała.

Końcowo organ nadmienił, że - wbrew twierdzeniu odwołującej - organ I instancji nie obciążył strony opłatą targową za dzień. 28 sierpnia 2010 r., natomiast zgodnie z informacją organu podatkowego, kserokopie dowodów zapłaty opłaty targowej z dnia 2 września 2009 roku na [...] zł (trzy kopie kwitów po [...] zł o numerach [...] - [...]) zostały już wcześniej przedstawione przez innego zobowiązanego, który zaznaczył, że jest w posiadaniu ich oryginałów i który dołączył je do swojego odwołania od decyzji Burmistrza Miasta T. ustalającej mu wysokość opłaty targowej.

Na tak wydaną decyzję organu II instancji strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając ją w całości. W skardze podniosła, że od chwili wprowadzenia Uchwałą Rady Miejskiej w T. z dnia 1 maja 2008r. podwyższonej opłaty targowej w kwocie [...] zł. podjęła starania o jej zmniejszenie.

W ocenie skarżącej samo postępowanie było prowadzone ze z góry założoną tezę, że nastąpiło uszczuplenie opłaty targowej, jest osoba winna i musi być kara. W żaden sposób nie starano się zweryfikować faktów podanych w piśmie podatniczki z dnia 12 października 2009 r., wydając postanowienie o zapoznaniu się z zabranym materiałem. Zdaniem strony w protokołach przesłuchania świadków nie odnotowano sposobu pouczenia świadków, brak jest odniesienia do drugiej części dyspozycji tzn. pouczenia o odpowiedzialności karnej za zatajenie prawdy. Strona wyraziła przekonanie, że świadek W. zatajał prawdę, a mianowicie fakt pobierania [...] zł. opłaty targowej od trojga handlujących ([...] zł. x 3= [...] zł.) do dnia 27 sierpnia 2009 r. i wielokrotną odmowę przyjęcia bilonu. W jej opinii inkasent również kłamał odnośnie nie płacenia opłaty targowe], gdyż strona nigdy nie odmawiała uiszczenia tej opłaty, nie odmawiała też podpisania oświadczenia. Za niewiarygodne uznała tłumaczenie inkasenta, że nie znał nazwiska pełnomocnika skarżącej (faktycznie prowadzącej handel) ponieważ znano ją w Urzędzie Miejskim w T. a po za tym, w takich sytuacjach personalia ustala Straż Miejska, co czyniła w stosunku do prowadzących handel bez zezwolenia. Zastrzeżenia zdaniem strony budzi sposób przesłuchania świadków albowiem nie zadano im żadnego pytania odnośnie twierdzeń zawartych w jej pisemnych wyjaśnieniach. Odpowiedzi na pytania były lakoniczne, a przesłuchujący nie dążyli do uzyskania wyczerpujących odpowiedzi. Odnośnie nieobecności przy przesłuchaniu świadków strona wyjaśniła, że chorowała i nadał leczy się na dyskopatię, o czym informowała Urząd Miejski w T., a z kolei jej córka nie zna sprawy i jej obecność była bezcelowa.

Reasumując, zdaniem autorki skargi Kolegium orzekając oparło się tylko na zeznaniu świadka A. W., pomijając zeznania innych świadków, nie odnosząc się do ich twierdzeń. Nadmieniła, iż po tym incydencie podjęto uchwałę o zwolnieniu A.W. z funkcji inkasenta.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Dodatkowo organ zauważył, że przesłuchany w charakterze świadka A. W. został prawidłowo pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Nadmienił, że z dniem 31 grudnia 2009 r. rozwiązano umowę z inkasentem z powodu nienależytego wykonywania powierzonych mu obowiązków w miesiącu listopadzie 2009 r. Z powodu znaczących rozbieżności w zeznaniach świadków Burmistrz Miasta T. skierował do Prokuratury Rejonowej w T. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań. Śledztwo w tej sprawie - zgodnie z zawiadomieniem z dnia 3 września 2010 r. - zostało umorzone.

Na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę i wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Oświadczyła nadto, iż trzy osoby połączyły swoje stanowiska w jedno aby zmniejszyć wysokość opłaty targowej i płacić łącznie [...] zł.. W jej ocenie winę za zaistniałą sytuacją ponosi inkasent, który np. odmawiał przyjęcia opłaty bilonem. Pełnomocnik nie potrafiła precyzyjnie określić, w jakich dniach prowadziła handel w miesiącach lipcu i sierpniu 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwaną dalej p.p.s.a.) Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a.

W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 u.p.o.l. opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które dokonują sprzedaży na targowiskach. Opłatę targową uznaje się za typowy podatek. Odpowiada ona bowiem definicji podatku wskazanej w art. 6 O.p., zgodnie z którą podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Obowiązek płacenia opłaty targowej nie jest zależny od świadczeń wzajemnych ze strony gminy na rzecz kupców dokonujących sprzedaży na targowiskach. W związku z powyższym, zobowiązanie z tytułu w/w opłaty należy uznać za typowe zobowiązanie podatkowe powstające z mocy prawa, z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). Takim zdarzeniem będzie dokonywanie sprzedaży na targowisku.

Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że obowiązek podatkowy związany z opłatą targową ciążyć będzie na określonym podmiocie dopiero w momencie, gdy w konkretnym dniu będzie on dokonywał sprzedaży na targowisku. Konieczność zapłaty opłaty targowej powstaje zaś, gdy obowiązek podatkowy skonkretyzuje się i przekształci w zobowiązanie podatkowe, a to następuje każdego dnia, w którym sprzedaż miała miejsce. Zatem obowiązek uiszczenia opłaty targowej powstaje w każdym dniu, w którym podmiot dokonuje sprzedaży na targowisku. Wymagalność opłaty targowej przy inkasowym trybie jej ściągania powstaje w chwili, w której inkasent zażąda uiszczenia tej opłaty od osoby dokonującej sprzedaży targowej. Od tej chwili powstaje również roszczenie o zapłatę odsetek zwłoki w razie odmowy uiszczenia opłaty (vide. wyrok NSA z 16 grudnia 1994 r., SA/Wr 1823/94)

W myśl z kolei art. 19 pkt 1 u.p.o.l. rada gminy, w drodze uchwały, określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności opłat lokalnych. Określenie wskazanych elementów konstrukcyjnych tych świadczeń, o ile są pobierane na obszarze gminy, jest obowiązkiem rady. Zgodnie z art. 19 pkt 2 u.p.o.l., rada gminy może w drodze uchwały zarządzić pobór opłat lokalnych w formie inkasa. Uchwała podjęta na podstawie art. 19 pkt 2 u.p.o.l. jest wystarczającą podstawą do nałożenia na inkasenta obowiązków wynikających z art. 9 O.p. Inkasent jest zobowiązany do pobrania od podatnika podatku (opłaty) i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Na mocy takiej uchwały, pomiędzy gminą i inkasentem nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny, który jest skuteczny bez konieczności wyrażenia zgody przez podmiot wskazany jako inkasent. Dodatkowe obowiązki, np. prowadzenie ewidencji podatników, są najczęściej regulowane w umowie o inkaso zawieranej z inkasentem. Zawarcie takiej umowy jest skutecznym sposobem realizacji poszczególnych opłat. W przypadku niewywiązania się inkasenta z obowiązków wynikających z umowy, gmina może dochodzić swoich roszczeń na drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym.

Wspomniany art. 9 Ordynacji podatkowej stanowi, iż inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Instytucja inkasenta różni się od płatnika tym, iż inkasent nie dokonuje obliczenia podatku (zaliczki, raty) lecz, znając jego wysokość, pobiera go od podatnika i wpłaca właściwemu rzeczowo i miejscowo organowi podatkowemu w wyznaczonym ustawowo terminie. Inkasent ma obowiązek przechowywać dokumenty związane z poborem podatków przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym istniał obowiązek pobrania podatku.

Inkasent jest podmiotem stosunków podatkowoprawnych, wykonującym zadania z zakresu administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 6 września 2007 r., I FSK 1192/06, LEX nr 286945). Jest zobowiązany do wykonywania czynności w interesie publicznoprawnym. Obowiązek wykonywania funkcji inkasenta powstaje zawsze i wyłącznie na skutek zaistnienia okoliczności, z którymi przepis prawa łączy powstanie takiego obowiązku. Inkasentów wyznacza się na podstawie przepisów ustawy. W zakresie opłat lokalnych możliwość taką pozostawiono radzie gminy.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że strona skarżąca prowadziła handel na stoisku przed dworcem PKP w T. i była zobowiązana do uiszczania opłaty targowej. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta w T. z dnia 27 czerwca 2007 r. Nr [...] w sprawie ustalania i poboru opłaty targowej na terenie miasta T., zmienionej uchwałą z dnia 21 maja 2008 r. Nr [...] (pkt 1.3 lit. f) dzienna opłata targowa za prowadzenie handlu we wszystkich miejscach poza miejscami wyznaczonymi, w formie sprzedaży innej niż sprzedaż z samochodu ciężarowego lub innego pojazdu o ładowności większej niż 1,5 tony, samochodu dostawczego, platformy, przyczepy lub wozu konnego, samochodu osobowego czy przyczepy gastronomicznej, niezależnie od zajmowanej powierzchni wynosiła [...] zł. Z twierdzeń strony wynika nadto, że J. W. (działająca w imieniu W.W.), P.P. i J.S. połączyli swoje stoiska handlowe w jedno w celu płacenia wspólnej opłaty targowej w kwocie [...] zł.

Z kolei, na podstawie uchwały z dnia 30 grudnia 2008 r. Nr [...] w sprawie zarządzenia poboru opłaty targowej w drodze inkasa oraz określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso Rada Miejska w T. zarządziła pobór opłaty targowej w drodze inkasa i wyznaczyła inkasentów m.in. Firmę Usługową A w T.. W dniu 31 grudnia 2008 r. zawarto z A.W. umowę, z mocy której został on uprawniony do poboru opłaty targowej w drodze inkasa za dni, w których dokonywana jest sprzedaż oraz zobowiązany do codziennego wpłacania zainkasowanych kwot na konto Urzędu Miejskiego w T., pobieranie od osób odmawiających uiszczenia opłaty targowej odpowiednich oświadczeń i sporządzanie raportów z wykazami osób, które odmówiły uiszczenia opłaty targowej i podpisały stosowne oświadczenie oraz z wykazem osób, które odmówiły uiszczenia opłaty targowej i nie podpisały stosownego oświadczenia. Raporty wraz z oświadczeniami winny być przekazywane codziennie do Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w T.. Inkasent został także zobowiązany do rozliczania się raz w miesiącu z wykorzystanych bloczków oraz dokonanych wpłat.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż spór w sprawie sprowadza się w istocie do oceny prawidłowości poczynionych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych.

Należy podkreślić, iż z treści art. 15 ust. 1 u.p.o.l. wynika , że organ podatkowy przy poborze opłaty targowej obowiązany jest przy pomocy wiarygodnych dowodów wykazać, że zaistniały zdarzenia powodujące powstanie obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty targowej. Postępowanie podatkowe obejmuje bowiem nie tylko postępowanie prowadzone w celu wydania decyzji podatkowych. Szerokie rozumienie tego pojęcia obejmuje także inne czynności związane z poborem podatków, które nie zaliczają się do kontroli podatkowej i czynności sprawdzających. Do tego rodzaju czynności będzie się zaliczać również pobór podatków przez płatników lub inkasentów. Zastosowanie znajdą tu przepisy Ordynacji podatkowej regulujące postępowanie podatkowe, w szczególności zastosowanie znajdzie wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy materialnej oraz wynikający z tej zasady określony w art. 187 § 1 O.p. obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego. Na podstawie powołanych przepisów organy podatkowe dokonujące poboru podatków bez wydawania decyzji również obowiązane są do ustalania w poparciu o materiał dowodowy podatkowego stanu faktycznego uzasadniającego powstanie w stosunku do podatnika obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego.

Mając to na uwadze Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy organy podatkowe w celu określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w opłacie targowej obowiązane były w oparciu o rzetelny materiał dowodowy wykazać, że skarżąca prowadziła sprzedaż na targowisku przez taką ilość dni jak została określona w decyzji oraz, że pobór opłaty w drodze inkasa przebiegał w sposób prawidłowy.

Zdaniem składu orzekającego, w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania podatkowego organy podatkowe obowiązku tego nie wypełniły. Przedstawiony materiał dowodowy nie potwierdza w sposób jednoznaczny, że skarżąca prowadziła sprzedaż przez taką ilość dni, jaka wskazana został przez inkasenta. Zaniechanie przez inkasenta codziennego odbierania oświadczeń osób prowadzących handel oraz sporządzania stosowanych raportów a następnie przekazywania ich do Urzędu Miejskiego spowodowało, że organ nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na prawidłowe określenie wysokości zobowiązania. Za dowód ten, według Sądu, nie mogą być uznane sporządzone przez A. W. oświadczenia o odmowie zapłaty przez podatniczkę opłaty targowej w okresie lipca i sierpnia 2009 r., złożone do Urzędu w dniu 21 września 2009 r. Przede wszystkim oświadczenia te zostały przedłożone przez inkasenta po upływie znacznego okresu czasu od momentu ich pobrania od skarżącej, a co więcej brak jest dowodów na to, że były one pobierane na bieżąco. W tej sytuacji podatniczka została pozbawiona możliwości ich bieżącej weryfikacji. Takie postępowanie organów podatkowych jest sprzeczne z wynikającą z art. 122 O.p. zasadą prawdy materialnej

Reasumując tę część rozważań, należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy nie dysponowały dowodami, na podstawie których można byłoby ustalić bezspornie ilość dni, w których skarżąca prowadziła sprzedaż na przed dworcem PKP w T., co było warunkiem koniecznym do określenia W.W. wysokości zobowiązania podatkowego.

Ponadto, zastrzeżenia budzi również zebrany materiał dowodowy w zakresie ustalenia prawidłowości poboru opłaty targowej przez inkasenta. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela opinię skarżącej, iż przy wydaniu rozstrzygnięcia organy podatkowe oparły się wyłącznie na zeznaniach świadka w osobie A. W. a pominęły całkowicie zeznania innych świadków, krańcowo różne od treści zeznań inkasenta. I tak np. świadek J.S., który prowadził sprzedaż wspólnie ze skarżącą zeznał m.in., że: "... inkasent nie chciał pobierać opłaty od pani W., odchodził i stwierdzał, że nie płaci...", "...nie chciał pobierać opłaty w bilonie...". Analogicznie świadek P.P. zeznał, iż: "...pan inkasent zobaczył jest tam pewna ilość drobnych i oświadczył, że takich drobnych nie przyjmuje." Z zeznań tego świadka wynika, że skarżąca przygotowywała opłatę targową dla inkasenta, który jej nie przyjmował.

Do dowodów tych organy podatkowe w ogóle się nie ustosunkowały, podobnie jak do wyjaśnień J.W. (faktycznie prowadzącej handel w imieniu podatniczki), zeznań funkcjonariuszy Straży Miejskiej na okoliczność zasadności interwencji, jak również wynikających ze zgromadzonego materiału wątpliwości pracownika Wydziału Gospodarki Miejskiej Urzędu Miasta – pani G., co do wysokości należnej opłaty targowej od stoiska prowadzonego wspólnie przez W.W., J.S., P.P.. Zaniechały też przeprowadzenia innych dowodów np. w postaci konfrontacji świadków.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122 i art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w jego wyniku organ nie ustalił okoliczności faktycznych mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Należy bowiem wskazać, że stosownie do powołanego wyżej art. 122 O.p., w toku postępowania organy podatkowe winny podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz (prawidłowy stan faktyczny) i w efekcie prawidłowo zastosować przepisy. Do zasady prawdy materialnej nawiązują także reguły postępowania dowodowego zawarte w art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, które ją konkretyzują i rozwijają. Z art. 187 § 1 wynika zasada zupełności (kompletności) materiału dowodowego. Organy mają obowiązek dążyć, aby materiał był zupełny, to jest, aby zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody a udowodniony stan faktyczny stanowił pełną, spójną i logiczną całość. W konsekwencji organ prowadzący postępowanie musi zabiegać o udowodnienie każdego faktu prawotwórczego wszystkimi legalnie dostępnymi środkami dowodowymi, ażeby dotrzeć do rzeczywiście istniejącego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, że organy podatkowe powinny być aktywne w zbieraniu materiału dowodowego, oraz negatywnie ocenia bierność w tym zakresie. "Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji" (por. wyrok NSA z dnia 29 września 1997 r., I SA/Wr 700/97, LEX nr 27107, por. również wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2002 r., I SA/Łd 1596/2001, niepubl.)

Należy zatem stwierdzić, iż organy podatkowe winny rozpoznać sprawę powtórnie i w ramach tego przeprowadzić kompletne postępowanie dowodowe. Ponowne rozpoznanie sprawy pozwoli na ustalenie stanu faktycznego w sposób zgodny z przepisami prawa a w konsekwencji na wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o kompletny a zarazem prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy.

Mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, kierując się treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu wydano w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Koszty postępowania sądowego zasądzono na podstawie art. 200 w/w ustawy.