Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 205/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 1, art. 78e ust. 2, art. 78f ust. 1, art. 78h ust. 1, ust. 12, ust. 14
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, 77, 107, 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 233 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 328 par. 2, art. 233 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: par. 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 164 poz 1314
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2012 r. sprawy ze skargi L. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu adwokackiego 1.uchyla zaskarżoną uchwałę, 2.stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu, 3.zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na rzecz L. K. kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego uchwałą z dnia

[...] listopada 2011 r. znak: [...], na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm., dalej: "p.o.a.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania L. K. (nazywanego dalej: "skarżącym") od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w oparciu o następujące ustalenia:

W dniach od [...] do [...] czerwca 2011 r. skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego, na podstawie art. 77b p.o.a., przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w W., powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości Nr [...] z dnia [...] maja 2011 r.

Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że: z pierwszej części egzaminu adwokackiego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżący otrzymał 86 punktów i otrzymał ocenę bardzo dobrą (5), z drugiej części egzaminu, poświęconej prawu karnemu skarżący otrzymał ocenę dostateczną (3), z trzeciej części egzaminu adwokackiego poświęconej prawu cywilnemu skarżący uzyskał ocenę niedostateczną (2), z części czwartej dotyczącej prawa gospodarczego uzyskał ocenę dostateczną (3), a z części piątej poświęconej prawu administracyjnemu skarżący uzyskał ocenę dobrą (4).

Zgodnie z art. 78f ust. 1 p.o.a., pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.

W związku z powyższym otrzymanie przez skarżącego oceny niedostatecznej z części trzeciej egzaminu przesądziło o uzyskaniu przez niego wyniku negatywnego z egzaminu adwokackiego, co Komisja Egzaminacyjna nr [...] z siedzibą w W. stwierdziła uchwałą z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący wniósł odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. z dnia [...] lipca 2011 r.

Nr [...], zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz ustalenie, że skarżący uzyskał wynik pozytywny z egzaminu adwokackiego poprzez zmianę oceny ostatecznej z części trzeciej egzaminu (zadanie z zakresu prawa cywilnego) z niedostatecznej na dostateczną.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podał, że oceny cząstkowe z zakresu prawa cywilnego zostały wystawione w oparciu o błędne przyjęcie przez Egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną z prawa cywilnego, że:

I. skarżący podniósł w apelacji tylko jeden trafny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. zarzut obrazy art. 65 k.c., podczas gdy oprócz tego zarzutu podniósł w swojej pracy zgodnie z “Opisem istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego (trzecia część egzaminu adwokackiego - [...] czerwca 2011 r. (dalej: Wytyczne), także inne zarzuty obrazy prawa materialnego, a mianowicie:

a. zarzut obrazy art. 60 k.c. i 61 § 1 k.c. (drugi akapit na 5 stronie pracy);

b. zarzut obrazy art. 77 § 2 k.c. (dwa ostatnie akapity na 5 strome pracy);

c. zarzut obrazy art. 635 k.c. (trzeci i czwarty akapit na 4 stronie pracy);

II. skarżący nie zarzucił Sądowi I instancji błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na tym, że powodowie nie złożyli oświadczenia o odstąpieniu od umowy, wysyłając do pozwanego pismo z dnia [...] października 2010 r., podczas gdy skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wskazując, że: "nawet gdyby przyjąć, że powodowie wysłali do pozwanego pismo z dnia [...] października 2010 r. bez podpisu, czemu zaprzeczam, to łącząca strony umowa i tak uległa rozwiązaniu" (pierwszy akapit na 6 stronie pracy oraz czwarty akapit na 5 stronie pracy);

III. uzasadnienie apelacji było źle skonstruowane, chaotyczne, lakoniczne i niespójne - przy czym Egzaminatorzy nie wskazali w uzasadnieniach ocen cząstkowych, na czym polegała owa zła konstrukcja uzasadnienia, chaotyczność, lakoniczność i niespójność;

IV. zaproponowany przez skarżącego sposób rozstrzygnięcia problemu nie zabezpiecza w sposób wystarczający interesu strony, którą reprezentował, podczas gdy skarżący zarzucił w sporządzonej przez siebie apelacji wszystkie istotne uchybienia Sądu I instancji;

V. skarżący forsował nieuzasadnioną okolicznościami faktycznymi sprawy koncepcję, iż pismo to pozwany otrzymał w wersji opatrzonej podpisami powodów i "usiłował wykazać inny stan faktyczny sprawy, zaprzeczając bezspornym faktom" podczas gdy:

a. wśród załączników do pozwu znajdowało się podpisane przez powodów pismo z dnia [...] października 2010 r.;

b. w piśmie pozwanego z dnia [...] listopada 2010 r., które było odpowiedzią na pismo powodów z dnia [...] października 2010 r., pozwany w ogóle nie podniósł tego, że pismo powodów nie zostało opatrzone podpisem.

W odwołaniu skarżący, przytaczając fragmenty własnej apelacji, powołał się na stanowisko Sądów, cytując szeroko orzecznictwo. Wskazał na brak właściwego uzasadnienia stanowiska Egzaminatorów, w ocenie których uzasadnienie apelacji było źle skonstruowane, chaotyczne, lakoniczne i niespójne. Zdaniem skarżącego, uzasadnienie apelacji zostało prawidłowo oraz spójnie skonstruowane. Ostatecznie skarżący podniósł, że "mając na uwadze podniesione w niniejszym odwołaniu zarzuty, powołane orzeczenia Sądu Najwyższego i poglądy doktryny oraz to, że w rzeczywistym postępowaniu sądowym apelacja sporządzona przez skarżącego zostałyby uwzględniona przez sąd II instancji ocena niedostateczna wystawiona z części trzeciej egzaminu adwokackiego nie odpowiada pięciostopniowej skali ocen przyjętej w art. 78e ust. 4 p.o.a.".

Przystępując do rozpatrzenia podniesionych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, (nazywana dalej "Komisją Egzaminacyjną II") wskazała na wstępie, że zgodnie

z art. 78h ust. 12 p.o.a., do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach (art. 78 ust. 1, art. 78h p.o.a.), podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały w szczególny sposób (art. 75g ust. 1, art. 78h ust. 7 p.o.a.), kwestie związane z funkcjonowaniem tych organów reguluje Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem (art. 78h ust. 14 p.o.a.). W drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości określa między innymi tryb i sposób działania komisji odwoławczej (art. 78h ust. 14 pkt 4 p.o.a.). Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. z 2009 r. Nr 164, poz. 1315 oraz z 2011 r. Nr 186, poz. 1105).

W przepisach § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 wskazanego rozporządzenia mowa jest o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności jedynie "zarzutów podniesionych w odwołaniu", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu". Wymogi dotyczą wprost jedynie opinii, a więc ograniczają zawartość tego dokumentu.

Z kolei, w § 5 ust. 4 wymienionego rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję decyzji w konkretnych sprawach. Przepis ten reguluje wyłącznie procedurę (tryb i sposób) działania Komisji Egzaminacyjnej II, jako organu odwoławczego, ale nie reguluje i nie zmienia zasad orzekania i zakresu orzekania tej Komisji, w tym naczelnej zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym (art. 7, art. 15,

art. 138 k.p.a.), zgodnie z którą istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji.

Przepis nie wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmie Komisja, albowiem o tym stanowi art. 78f ust. 1 i 2 p.o.a.

Zatem, zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II, użycie w § 5 ust 4 rozporządzenia zwrotu odnoszącego się do kolejności głosowania, podobnie jak i te przepisy, które określają zakres opinii sporządzanej przez członka Komisji II stopnia - zawężonej do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu - nie oznaczają że rozporządzenie to zawęża zakres kontroli odwoławczej tego organu. Co więcej, przepisy rozporządzenia nie mogą wyłączyć stosowania zasad kontroli określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ten może bowiem, działając na korzyść zdającego (art. 139 k.p.a.) objąć kontrolą także części "niezaskarżone" i podwyższyć przyznaną ocenę z danej części egzaminu, niezależnie od tego, czy odwołujący sformułował w tym zakresie zarzuty. Organ odwoławczy kontroluje więc odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Zatem, szczegółowe ustosunkowanie się Komisji Egzaminacyjnej II winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącej, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z przedstawioną powyżej zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy co do istoty.

Odnosząc powyższe do wniesionego odwołania Komisja Egzaminacyjna II stwierdziła, że skarżący zakwestionował ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa cywilnego i w tym właśnie zakresie konieczne było odniesienie się do zarzutów podniesionych przez stronę.

Przystępując do oceny trafności zarzutów podniesionych przez skarżącego, Komisja Odwoławcza przytoczyła na wstępie uzasadnienia ocen egzaminatorów oceniających pracę skarżącego z zakresu prawa cywilnego: SSO M. S., która wystawiła ocenę niedostateczną i adw. A. C., która również wystawiła ocenę niedostateczną.

Sędzia M. S. stwierdziła, że wymogi formalne apelacji zostały spełnione, odnośnie prawidłowości zastosowania przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji Egzaminator podniosła, że postawione w apelacji zarzuty naruszenia prawa cywilnego procesowego tj. art. 233 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. były tylko o tyle trafne, że wskazywały na prawidłowe przepisy prawa. Natomiast zwięzłe przedstawienie tych zarzutów oraz ich uzasadnienie było nieprawidłowe. Autor pracy forsował stanowisko, że pismo z dnia [...] października 2010 r. było podpisane przez powodów jednakże apelujący nie przedstawił w apelacji żadnych argumentów na poparcie tego twierdzenia. Z zadania natomiast wcale nie wynikało, że powodowie pismo podpisali, wobec czego stwierdzić należało, że wywód zaprezentowany w pracy pozostawał w sprzeczności z materiałem przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym. Problematyka prawna zadania polegała na wykazaniu, że powodowie odstąpili skutecznie od umowy mimo tego, że pisma nie podpisali. Zdający nie dostrzegł ponadto, błędu sądu popełnionego przy orzekaniu przy kosztach postępowania.

Egzaminator podniosła również, że skarżący skonstruował dwa zarzuty naruszenia prawa materialnego. Trafny zarzut odnośnie naruszenia art. 65 k.c. i całkowicie chybiony zarzut naruszenia art. 477 k.c. Przepis art. 477 § 2 k.c. konstruuje odpowiedzialność odszkodowawczą dłużnika w sytuacji, gdy nie wykonał on zobowiązania. Sprawa przedstawiona jako zadanie egzaminacyjne, nie była sprawą o zapłatę odszkodowania, a sprawą o zapłatę z tytułu zwrotu uiszczonej części wynagrodzenia. Należało zatem postawić zarzuty naruszenia art. 636 k.c. i art. 635 k.c. Egzaminator dostrzegła, że w uzasadnieniu apelacji przeprowadzona była argumentacja z uwzględnieniem art. 635 k.c., ale pozostająca w oderwaniu od postawionych zarzutów.

Egzaminator dostrzegła również, że uzasadnienie apelacji zawierało odniesienie do art. 77 k.c., jednakże ta część uzasadnienia była skonstruowana na wypadek, gdyby sąd nie przyjął, że powodowie podpisali pismo z dnia

[...] października 2010 r. Na końcu uzasadnienia apelacji znajdowało się stwierdzenie, że na treść art. 477 § 2 k.c. wskazał z ostrożności procesowej co było o tym niezrozumiałe, że jest to w istocie konstruowanie na etapie postępowania apelacyjnego roszczenia odszkodowawczego, które nie było przedmiotem rozpoznania sprawy przez sąd I instancji. Egzaminator stwierdziła, że uzasadnienie apelacji nie odpowiadało postawionym zarzutom. Zabrakło w pracy zarzutów naruszenia art. 60 k.c., 61 § 1 k.c. Zdaniem egzaminatora, sposób rozstrzygnięcia problemu z uwagi na błędną argumentację nie zabezpieczał interesu strony.

Drugi egzaminator – adw. A. C. podniosła, że praca spełniała wymogi formalne, prawidłowo wskazano zakres zaskarżenia, natomiast błędnie pod względem formalnym, sformułowano wniosek apelacji przez "uwzględnienie powództwa w całości". Skarżący "poprzez postawienie stosownego zarzutu apelacyjnego odnotował tylko jeden z najistotniejszych problemów występujących w sprawie, tj. kwestię dokonania przez sąd wadliwiej interpretacji oświadczenia woli powodów, w zakresie odstąpienia przez powodów od zawartej umowy o dzieło". Z uzasadnienia apelacji - aczkolwiek nie zarzutów apelacyjnych - wynikało, iż skarżący dostrzegł także pozostałe zagadnienia prawne tj. kwestię zaistnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od umowy oraz kwestię znaczenia prawnego pisma powodów z dnia [...] października 2010 r.

Zdaniem ezgamiantora, skarżący zamiast skupić się na atakowaniu wadliwego poglądu sądu, jakoby pismo powodów z dnia [...] października 2010 r. było całkowicie pozbawione doniosłości prawnej, forsował nieuzasadnioną okolicznościami faktycznymi koncepcję, iż pismo to pozwany otrzymał w wersji opatrzonej podpisami powodów. "Tym samym autor apelacji - w miejsce podjęcia rzeczowej argumentacji prawnej i dokonania prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego - usiłował wykazać inny stan faktyczny sprawy, zaprzeczając bezspornym faktom".

Skarżący błędnie zarzucił także naruszenie przez sąd art. 477 § 2 k.c. Skarżący nie dostrzegł błędnego rozstrzygnięcia o kosztach. Postawienie wniosku o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (sformułowany alternatywnie) niezgodny z interesem reprezentowanej strony. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. został niezasadnie wywiedziony. Egzaminator stwierdził, że błąd w ustaleniu stanu faktycznego uczyniony przez sąd nie polegał na błędnym przyjęciu, iż pismo powodów z dnia [...] października 2010 r. zostało doręczone pozwanemu w wersji podpisanej. Błąd w ustaleniach faktycznych polegał na nieuprawnionym przyjęciu, że nie doszło do skutecznego odstąpienia przez powodów od umowy o dzieło.

Zarzut naruszenia art. 328 k.p.c. został niezasadnie postawiony, albowiem sąd nie odmówił mocy dowodowej żadnemu z wymienionych w pozwie dokumentów, a jedynie nie wyciągnął z nich właściwych wniosków. Egzaminator potwierdziła zasadność zarzutu naruszenia art. 65 k.c., aczkolwiek nie do końca właściwie uzasadniony. Natomiast za nietrafny uznano zarzut naruszenia art. 477 § 2 k.c. Skarżacy nie postawił natomiast zarzutu obrazy: art. 636 § 1 k.c. poprzez bezzasadne zastosowanie, art. 635 k.c. poprzez jego niezastosowanie, art. 60 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że z uwagi na brak podpisów pismo nie mogło być uznane za jakąkolwiek formę oświadczenia woli, art. 61 k.c. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż powodowie, wysyłając pismo datowane na dzień [...] października 2010 r. nie odstąpili od umowy, § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności prawne radców prawnych - poprzez bezpodstawne zasądzenie na rzecz pozwanego tytułem kosztów zastępstwa procesowego kwoty 4.800 zł.

Ponadto egzaminator wskazała, że w pracy występują liczne literówki oraz błędy ortograficzne.

Komisja Egzaminacyjna II, wziąwszy pod uwagę stanowisko egzaminatorów oraz zarzuty strony, nie podzieliła argumentacji przywołanej przez skarżącego.

W szczególności Komisja nie znalazła podstaw do uwzględnienia twierdzenia skarżącego o podniesieniu w pracy wszystkich wymaganych zarzutów, czego nie dostrzegli egzaminatorzy. Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II, tak formułowanym zarzutom przeczy obszernie cytowana szczegółowa ocena sporządzona przez

adw. A.C., która w sposób szczegółowy przeanalizowała zarówno wszystkie pozytywne elementy pracy, jak również negatywne.

Komisja Egzaminacyjna II przyznała, że skarżący posiada niezbędny zakres wiedzy odnoszący się do zagadnienia stanowiącego przedmiot apelacji, stwierdzając jednocześnie, że skarżący nie posiadł w dostatecznym stopniu umiejętności sporządzania apelacji. Zważywszy, że jest to podstawowa i niezbędna umiejętność w zawodzie adwokata, a egzamin jest sprawdzeniem takich umiejętności, Komisja egzaminacyjna II nie mogła pozytywnie ocenić pracy, w której można było doszukać się wielu niezbędnych elementów, które oceniane w całości nie składały się na rzeczową i właściwą formę, w jakiej apelacja powinna być sporządzona. Nie wystarczy do pozytywnej oceny samo wypełnienie przesłanek formalnych, konieczne jest takie jej sporządzenie by mogła być ona skutecznym środkiem odwoławczym. Niewątpliwie umknęło uwadze skarżącego, że sąd rozpoznaje środek odwoławczy w granicach zaskarżenia. Do granic zaskarżenia nie tylko zalicza się zakres zaskarżenia, ale też podniesione zarzuty i prawidłowo formułowane wnioski, a tych zabrakło w pracy skarżącego.

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II, poczynione ustalenia pozwoliły odrzucić zarzuty skarżącego jako chybione, wykluczając możliwość uwzględnienia odwołania.

Komisja Egzaminacyjna II, rozpoznając sprawę jako organ odwoławczy, w jej całokształcie i ponownie, także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia, dokonała weryfikacji opinii egzaminatorów. Oceny wyrażone w tych opiniach Komisja Egzaminacyjna II podzieliła w całości, nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które powodowałyby konieczność podwyższenia innych ocen cząstkowych.

Skutkiem tego, że odwołanie z jednej części egzaminu okazało się niezasadne, stosownie do art. 78f ust. 1 p.o.a., skarżący uzyskał również negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II z dnia [...] listopada 2011 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją uchwały Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku z egzaminu adwokackiego.

Zaskarżonej uchwale zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:

a. art. 78e. ust. 2 w zw. z art. 78 d. ust. 10 p.o.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Komisję Egzaminacyjną II, polegające na sprawdzaniu w toku postępowania odwoławczego przygotowania prawniczego Skarżącego z części trzeciej egzaminu adwokackiego z pominięciem zawartych w hipotezie w/w przepisów kryteriów i skali ocen oraz niedokonanie merytorycznej oceny apelacji cywilnej sporządzonej w trakcie egzaminu adwokackiego przez skarżącego,

2. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a). art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie przez Komisję Egzaminacyjną II merytorycznie po raz drugi sprawy, w przypadku gdy istota postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego,

b). art. 8. k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez Komisję Egzaminacyjną II do zarzutów podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2011 r., a w szczególności dotyczących błędnego przyjęcia przez Komrsję Egzaminacyjną I stopnia, że:

- skarżący podniósł w apelacji tylko jeden trafny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. zarzut obrazy art. 65 k.c., podczas gdy skarżący oprócz tego zarzutu podniósł w swojej pracy zgodnie z "Opisem istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego (trzecia część egzaminu adwokackiego — [...] czerwca 2011 r.)", także inne zarzuty obrazy prawa materialnego, a mianowicie:

- zarzut obrazy art. 60 k.c. i 61 § 1 k.c. (drugi akapit na 5 stronie pracy),

- zarzut obrazy art. 77 § 2 k.c. (dwa ostatnie akapity na 5 stronie pracy),

- zarzut obrazy art. 635 k.c. (trzeci i czwarty akapit na 4 stronie pracy),

w przypadku, gdy skarżący w odwołaniu powołując się na utrwaloną linię orzecznictwa wykazał, że z przepisów prawa nie wynika obowiązek przytaczania zarzutów w petitum apelacji — zarzuty mogą być stawiane również w uzasadnieniu.

- skarżący nie zarzucił Sądowi I instancji błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na tym, że powodowie nie złożyli oświadczenia o odstąpieniu od umowy, wysyłając do pozwanego pismo z dnia [...] października 2010 r., podczas gdy skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wskazując, że nawet gdyby przyjąć, że powodowie wysłali do pozwanego pismo z dnia [...] października 2010 r. bez podpisu, czemu zaprzeczam, to łącząca strony umowa i tak uległa rozwiązaniu (pierwszy akapit na 6 stronie pracy oraz czwarty akapit na 5 stronie pracy),

- uzasadnienie apelacji było źle skonstruowane, chaotyczne, lakoniczne i niespójne, przy czym egzaminatorzy nie wskazali w uzasadnieniach ocen cząstkowych, na czym polegała owa zła konstrukcja uzasadnienia, chaotyczność, lakoniczność i niespójność,

- zaproponowany przez skarżącego sposób rozstrzygnięcia problemu nie zabezpiecza w sposób wystarczający interesu strony, którą reprezentował podczas gdy skarżący zarzucił w sporządzonej przez siebie apelacji (w petitum oraz uzasadnieniu) wszystkie istotne uchybienia Sądu I instancji;

c). art. 6, 7 i 77 k.p.a. poprzez nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie przejawiające się w nieprawidłowej analizie apelacji cywilnej sporządzonej przez skarżącego w trakcie egzaminu adwokackiego oraz zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego, z którego wynikało, że:

- wśród załączników do pozwu znajdowało się podpisane przez powodów pismo z dnia [...] października 2010 r.;

- w piśmie pozwanego z dnia [...] listopada 2010 r., które było odpowiedzią na pismo powodów z dnia [...] października 2010 r., pozwany w ogółe nie podniósł tego, że pismo powodów nie zostało opatrzone podpisem;

d). art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, przejawiającej się w rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o kryteria nieznane ustawie,

e). art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie niezbędnych wymogów uzasadnienia zaskarżonej uchwały, w tym brak uzasadnienia faktycznego oraz brak jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że Komisja Egzaminacyjna II, rozpoznając jego odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia naruszyła jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego - zasadę dwuinstancyjności.

Komisja Egzaminacyjna II, wbrew zasadom postępowania administracyjnego, określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały skupiła się na zreferowaniu uzasadnień ocen cząstkowych z III części egzaminu adwokackiego oraz treści odwołania.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika natomiast, aby Komisja Egzaminacyjna II dokonała oceny pracy pisemnej zgodnie z treścią art. 78e ust. 2 p.o.a., a mianowicie oceniała pracę skarżącego z zakresu prawa cywilnego pod kątem zachowania wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Skarżący podał, że Komisja Egzaminacyjna II stwierdziła, że w pracy zabrakło podniesienia zarzutów i prawidłowo formułowanych wniosków, które zalicza się do granic zaskarżenia. Skarżący w sporządzonej apelacji podniósł wszystkie najistotniejsze zarzuty, które zostały wskazane w "Opisie istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego" (trzecia część egzaminu adwokackiego – [...] czerwca 2011 r.).

Skarżący potwierdził, że nie wszystkie zarzuty zostały wskazane w petitum apelacji, jednakże z uwagi na powołane orzecznictwo: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 r. sygn. akt III CSK 383/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt III CZ 88/05, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2002 r. sygn. akt I CZ 57/02, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt II CSK 532/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt V CSK 448/09, należało uznać za dopuszczalne podnoszenie zarzutów w części zatutułowanej “uzasadnienie".

Odwołując się do poglądów doktryny skarżący wyjaśnił, że zarzutem apelacji jest przedstawione w apelacji twierdzenie skarżącego, że zaskarżony wyrok sądu I instancji jest wadliwy ze względu na niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego lub uchybienia procesowe, które miały wpływ na jego treść. Zarzutem apelacji może więc być każda wada orzeczenia, której istnienie - zdaniem skarżącego - uzasadnia zaskarżenie orzeczenia sądu I instancji.

Zatem, oprócz prawidłowego zarzutu naruszenia art. 65 k.c., skarżący prawidłowo podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego: zarzut obrazy

art. 60 k.c. i art. 61 § 1 k.c. (drugi akapit na 5 stronie pracy – skarżący wymienił fakty, w których ujawnia się dostateczna wola powodów w przedmiocie odstąpienia od umowy), zarzut obrazy art. 77 § 2 k.c. (dwa ostatnie akapity na 5 stronie pracy), który nie został wzięty pod uwagę przy ocenianiu pracy z zakresu prawa cywilnego, zarzut obrazy art. 635 k.c. (trzeci i czwarty akapit na 4 stronie pracy), który nie został dostrzeżony przez Egzaminatorów (skarżący, uzasadniając ten zarzut powołał się na dowodów w postaci zeznań świadka – K.M. - brata pozwanego – który zeznał, że montaż kuchni trwałby kilka dni) oraz prawidłowo zarzucił błędy w ustalonym przez Sąd I instancji stanie faktycznym: zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. (czwarty akapit na 5 stronie pracy oraz pierwszy akapit na 6 stronie pracy).

Skarżący podkreślił, że w swojej pracy wielokrotnie wskazywał, że Sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny, tj. uznał, że nie doszło do rozwiązania umowy o dzieło. Przykładem tego są fragmenty pracy znajdujące się w czwartym akapicie na 5 stronie pracy oraz w pierwszym akapicie na 6 stronie pracy.

Skarżący zarzucił Sądowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że umowa o dzieło nie uległa rozwiązaniu. Skarżący wskazał, że umowa o dzieło uległa rozwiązaniu bez względu na to czy na piśmie powodów z dnia [...] października 2010 r. znajdował się ich podpis.

Kwestionowanie ustalenia Sądu I instancji w przedmiocie tego, że na piśmie powodów z dnia [...] października 2010 r. nie znajdował się podpis powodów było dodatkowym argumentem podnoszonym przez skarżącego na korzyść powodów.

Skarżący nie zgodził się także ze stawierdzeniem, iż nieprawidłowo skonstruował wnioski apelacji, gdyż prawidłowo wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie powództwa w całości.

Zdaniem skarżącego, sporządzona przez niego apelacja spełniała wymogi formalne. Zgodnie z art. 126 k.p.c. zawierała elementy niezbędne dla pisma procesowego oraz elementy szczególne apelacji wskazane w art. 368 § 1 k.p.c. Apelacja nie zostałaby zatem odrzucona. Sąd II instancji w następstwie wniesionej apelacji rozpoznałby merytorycznie sprawę w granicach zaskarżenia i dokonałby własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale dowodowym zebranym w pierwszej instancji.

Skarżący wskazał, że ustawodawca w art. 78d ust. 10 p.o.a. wskazał, że egzaminatorzy winni oceniać prace pisemne sporządzane w trakcie egzaminu pisemnego według pięciostopniowej skali ocen z czego 4 oceny są ocenami pozytywnymi: celująca (6), bardzo dobra (5), dobra (4), dostateczna (3), a jedna negatywną: niedostateczna (2).

Wystawienie skarżącemu oceny niedostatecznej z trzeciej części egzaminu adwokackiego było rażąco niesprawiedliwe, nie znajdując potwierdzenia w części pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w art. 78d ust. 10 p.o.a., albowiem skarżący słusznie podjął decyzję o zasadności sporządzenia apelacji, zaskarżając orzeczenie w całości, zachował wszelkie wymogi formalne apelacji, prawidłowo skonstruował wniosek o zmianę wyroku przez Sąd II instancji oraz podniósł wszystkie najistotniejsze zarzuty. Zarzuty zostały, co prawda podniesione przez skarżącego nie w petitum apelacji, ale w uzasadnieniu, jednakże żaden przepis prawa nie pozbawia skuteczności tak podniesionych zarzutów, co więcej Sąd II instancji ma obowiązek rozpoznać wszystkie podniesione zarzuty, a nie tylko zarzuty podniesione w petitum.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi Komisji Egzaminacyjunej II na jego skargę. Skarżący, popierając w całości swoją skargę, wskazał, że organ, udzielając odpowiedzi na nią, nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, jak również zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, należy wyjaśnić, iż w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle przywołanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga L.K. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała narusza przepisy postępowania w stopniu, jaki mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Postępowanie związane z egzaminem adwokackim regulują przepisy ustawy – Prawo o adwokaturze. Podstawowe przepisy dotyczące rozpoznawanej sprawy mają następujące brzmienie:

"Art. 78d. 1. Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

2. Egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych.

3. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt.

4. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu adwokackiego.

5. Druga część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

6. Trzecia część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

7. Czwarta część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

8. Piąta część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

10. Egzaminatorzy dokonują oceny za część drugą do piątej egzaminu adwokackiego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Art. 78e. 2. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

3. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego.

Art. 78f. 1. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.

Art. 78h. 1. Od uchwały o wyniku egzaminu adwokackiego zdającemu przysługuje odwołanie do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 78f ust. 2.

9. Do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu adwokackiego.

12. Do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

14. Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia: (...)

4) tryb i sposób działania komisji odwoławczej."

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 78h ust. 14 Minister Sprawiedliwości wydał w dniu 24 września 2009 r. rozporządzenie w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie z 24.09.2009 r." Z przepisów § 5 ust. 2 pkt 1 omawianego rozporządzenia wynika, że przewodniczący Komisji Odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu mając na uwadze zakres odwołania lub zakres pracy pisemnej z części od drugiej do piątej egzaminu adwokackiego podlegającej ocenie w trybie art. 78e ust. 5 p.o.a., doświadczenie i wiedzę członków komisji odwoławczej z zakresu prawa objętego odwołaniem. Ponadto, w oparciu o § 5 ust. 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia wskazuje członka komisji odwoławczej lub członków komisji odwoławczej, którzy referują daną sprawę komisji odwoławczej. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 3 tego rozporządzenia przewodniczący lub członek Komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wraz ze stanowiskiem. Z kolei w myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia Komisja głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu adwokackiego.

Na podstawie powołanego art. 78h ust.12 p.o.a. do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego odpowiednio. Oznacza to, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie, której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Należy więc przyjąć, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, mimo że są przepisami ustawowymi nie mają pierwszeństwa przed przepisami rozporządzenia z 24.09.2009 r. W omawianej sytuacji przepisy rozporządzenia, jako prawidłowo wydane (na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego) mają pierwszeństwo stosowania, jako przepisy szczególne, zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego powinny być stosowane tylko w kwestiach nieuregulowanych w przepisach szczególnych i w taki sposób, aby nie niweczyły przyjętych uregulowań szczególnych.

Innych uregulowań dotyczących procedury rozpatrywania odwołań od wyników egzaminu przez Komisję Odwoławczą przepisy Prawa o adwokaturze nie przewidują.

Z powołanych uregulowań wynika, że postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja Egzaminacyjna II kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjne, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 695/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym zauważyć, że uregulowania ustawy o radcach prawnych w tym zakresie są takie same jak Prawa o adwokaturze.

Odnosząc powyższe do zaskarżonej uchwały, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie to nie spełniało wymogów i ustawowych, i wynikających z rozporządzenia. Należy przy tym zauważyć, że Komisja Egzaminacyjna II przyjęła, iż postępowanie przed nią jest postępowaniem drugoinstancyjnym, polegającym na ponownym rozstrzygnięciu sprawy, zgodnie z zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy co do istoty. Mimo to, uchwała Komisji Egzaminacyjnej II nie wskazywała, aby sprawa została ponownie rozstrzygnięta.

Przepisy rozporządzenia mówią, jak powinna wyglądać pisemna opinia dotycząca odwołania. Jednakże, skoro, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 24.09.2009 r. wytypowany członek Komisji Egzaminacyjnej II ma sporządzić pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia zostaje wytypowany członek Komisji Egzaminacyjnej II, który referuje sprawę tejże Komisji oraz sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem (§ 5 ust. 3 cytowanego rozporządzenia), a następnie Komisja Egzaminacyjna II głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej i potem w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego o wyniku egzaminu adwokackiego (§ 5 ust. 4 powołanego rozporządzenia), to tym samym uchwała Komisji Odwoławczej powinna odnosić się do poszczególnych zarzutów odwołania. Uchwała, a nie opinia członka jest stanowiskiem Komisji Odwoławczej, które musi spełniać wymagania stawiane decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie to również powinno odnosić się do wszystkich zarzutów odwołania, zwłaszcza, że do postępowania przed Komisją Egzaminacyjną II stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. i odpowiednio art. 138 k.p.a.

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika, aby Komisja Egzaminacyjna II odniosła się do poszczególnych zarzutów. Opisanie argumentacji egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej I, a następnie wskazanie, że ocena jednego z egzaminatorów – adwokat A.C. przeczy zarzutom skarżącego, nie mogą zostać uznane za spełniające kryterium szczegółowego odniesienia się do zarzutów odwołania. Przede wszystkim egzaminatorzy Komisji Egzaminacyjnej I oceniali pracę skarżącego. Skarżący w odwołaniu sformułował zarzuty co do uchwały, a tym samym uzasadnienia ocen cząstkowych wystawionych za pracę z prawa cywilnego. Przedstawił obszerną argumentację kwestionującą stanowiska sprawdzających jego prace z prawa cywilnego członków Komisji Egzaminacyjnej I (szczegółowo odnosił się do poszczególnych argumentów, przywołując na potwierdzenie swojego stanowiska orzecznictwo sądowe). Zatem osobne przedstawienie w uchwale zarzutów skarżącego, uzasadnień ocen cząstkowych, a następnie stwierdzenie o niepodzieleniu argumentacji skarżącego poprzez porównanie uzasadnień ocen cząstkowych i zarzutów skarżącego oraz przywołanie przez Komisję Egzaminacyjną II dla poparcia zajętego stanowiska oceny adw. A.C. nie może zostać uznane za spełniające wymogi z § 5 ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 3 oraz 4 rozporządzenia z 24.09.2009 r. co do odniesienia się do poszczególnych zarzutów. Komisja Egzaminacyjna II, akceptując w pełni argumentację adw. A.C., powinna była wskazać, które argumenty z tej oceny nie potwierdzają poszczególnych zarzutów skarżącego z odwołania i uzasadnić swoje stanowisko. Wówczas można byłoby uznać, że organ odwoławczy wypełnił obowiązek oceny poszczególnych zarzutów odwołania. Tego elementu, pozwalającego skontrolować kompletność i poprawność stanowiska Komisji Egzaminacyjnej II w zaskarżonej uchwale zabrakło.

Należy także zwrócić uwagę, że we wnioskach (pkt IV) uzasadnienia Komisja Egzaminacyjna II podzieliła w całości opinie członków Komisji Egzaminacyjnej I sprawdzających pracę skarżącego z prawa cywilnego. Jednakże stanowiska egzaminujących różniły się np. co do spełnienia warunków formalnych przez apelację (sędzia M.S. nie zgłaszała zastrzeżeń, a adw. A.C. – podniosła, wniosek apelacji błędnie sformułowany pod względem formalnym, a także brak podstaw do alternatywnego wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania – pkt 1 oceny, co było niezgodne z interesem reprezentowanej strony – pkt 2 oceny), poprawności zarzutów naruszenia przepisów prawa cywilnego procesowego (sędzia M.S. uznała, że zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.c. i art. 328 § 2 k.p.c. są trafne o tyle, że wskazują prawidłowe przepisy prawa, ale zwięzłe ich przedstawienie oraz uzasadnienie nie są prawidłowe, a adw. A.C. natomiast co do zarzutu z art. 233 § 1 k.p.c. przyjęła, że został niezasadnie wywiedziony, a co do zarzutu z art. 328 § 2 k.pc., że został w ogóle niezasadnie postawiony). Komisja Egzaminacyjna II nie dostrzegła w stanowiskach powyższych egzaminatorów istotnych rozbieżności. Jednocześnie nie odniosła się do różnic w tych stanowiskach, czy były istotne i czy mogłyby mieć wpływ na ocenę pracy skarżącego. Ponadto Komisja Egzaminacyjna II przyjęła, że "skarżący zapewne posiadł niezbędny zakres wiedzy (...), jednakże nie posiadł w dostatecznym stopniu umiejętności sporządzania apelacji.". Takie stanowisko nie wynikało wprost z ocen cząstkowych egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej I.

Brak szczegółowego odniesienia się przez Komisję Egzaminacyjną II do zarzutów przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu, uniemożliwiał Sądowi dokonanie kontroli legalności i prawidłowości zaskarżonej uchwały.

Stwierdzone uchybienia proceduralne skutkowały uchyleniem zaskarżonej uchwały stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W tym stanie rzeczy badanie dalszych Sąd uznał za przedwczesne.

Ponownie rozpatrując sprawę Komisja Egzaminacyjna II przeprowadzi postępowanie wyjaśniające obejmujące rozpatrzenie poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu i w zależności od jego wyników podejmie uchwałę, którą uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., przede wszystkim odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania.

Z powyższych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 li. c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.