Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt II SA/Ka 1479/00
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2002-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 50-51
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Teza: Jeżeli budynek został usytuowany zgodnie z projektem, lub w nieistotnym w stosunku do tego projektu odstępstwie, to późniejsza zmiana przebiegu granic, dokonana we właściwym trybie, nie może prowadzić do potraktowania budynku jako samowoli budowlanej. O ile natomiast projekt budowlany już w chwili sporządzenia nie odzwierciedlał rzeczywistego przebiegu granic, to w takim razie wadliwość dotyczy samego projektu i opartego na nim pozwolenia na budowę. Dopóki jednak to pozwolenie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, dopóty kwestia lokalizacji budynku nie może stanowić podstawy interwencji organów nadzoru budowlanego.

TEZY

Jeżeli budynek został usytuowany zgodnie z projektem, lub w nieistotnym w stosunku do tego projektu odstępstwie, to późniejsza zmiana przebiegu granic, dokonana we właściwym trybie, nie może prowadzić do potraktowania budynku jako samowoli budowlanej. O ile natomiast projekt budowlany już w chwili sporządzenia nie odzwierciedlał rzeczywistego przebiegu granic, to w takim razie wadliwość dotyczy samego projektu i opartego na nim pozwolenia na budowę. Dopóki jednak to pozwolenie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, dopóty kwestia lokalizacji budynku nie może stanowić podstawy interwencji organów nadzoru budowlanego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wioletty K. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 czerwca 2000 r. (...) w przedmiocie nakazu wykonania projektu powykonawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 17 marca 2000 r., (...).


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia 17 marca 2000 r. na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. /Dz.U. nr 38 poz. 229/, w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ nakazał Wiolotcie K. przedłożenie w Starostwie Powiatowym projektu powykonawczego budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. L. 41, działka nr 829/2 - wraz z orzeczeniem o stanie technicznym wykonanych elementów, określającym niezbędne zmiany konieczne do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami - celem "uzyskania decyzji na użytkowanie obiektu". Rozstrzygnięcie to oparto na następujących ustaleniach:

Na działce nr 1823 stanowiącej własność Wioletty K. został wybudowany w latach 70-tych budynek mieszkalny, co do którego w dniu 2 maja 1974 r. zostało wydane pozwolenie na budowę. Budynek ten został rozbudowany przez dobudowę ganku na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 8 grudnia 1982 r. Jednakże budynek został wybudowany w sposób istotnie odbiegający od projektu zatwierdzonego wskazaną decyzją z dnia 2 maja 1974 r. Zasadnicze różnice polegają na zmianie lokalizacji budynku - przez przybliżenie go do działki sąsiedniej, powiększeniu wymiarów zewnętrznych oraz zmianie wyglądu przez zmianę dachu i rozmieszczenie otworów okiennych, a także "podwyższeniu budynku nad poziom terenu". Według organu "powyższe samowolne zmiany spowodowały, że w ścianie przy granicy sąsiedniej działki powstały dwa otwory okienne co jest niezgodne z warunkami technicznymi obowiązującymi zarówno w czasie budowy jak i obecnie". Ponieważ nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., dlatego organ uznał za stosowne orzec w sprawie na podstawie art. 40 tego Prawa.

W odwołaniu Wioletta K. uznała nałożony obowiązek za nieuzasadniony, gdyż budynek był wybudowany i rozbudowany na podstawie pozwoleń i w tym samym kształcie był użytkowany od wielu lat bez sprzeciwu sąsiadów.

Zaskarżoną decyzją (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, powtarzając jedynie przedstawione przez organ niższego stopnia ustalenia co do różnic między projektem budynku, a jego faktycznym usytuowaniem i sposobem wykonania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wioletta K. wniosła o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. Skarżąca zakwestionowała zastosowanie w sprawie przepisów powołanych przez te organy zarzucając, że art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych tylko w sytuacjach objętych hipotezą art. 48 tego Prawa, a ten z kolei przepis dotyczy samowoli budowlanych, a więc sytuacji, gdy budowa nastąpiła bez wymaganego pozwolenia na budowę, albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Tymczasem sporny budynek powstał na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżąca podniosła nadto, że budynek został wybudowany w odległości 6,7 m od granicy działki, a po zakończeniu budowy granica została przesunięta na odległość 1 m od budynku na wniosek sąsiadki Marzeny Z. Takie ustalenie przebiegu granic nastąpiło - jej zdaniem - z naruszeniem prawa.

Pewne odstępstwa od zatwierdzonej dokumentacji projektowej skarżąca uznała za niewielkie, nie mające wpływu na ład przestrzenny i interesy sąsiadów. Zostały one poczynione ponad dwadzieścia lat temu i to nie przez nią.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wydane w sprawie decyzje administracyjne nie mogą się ostać, bowiem nie zostały poprzedzone należytym wyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy, czego wymagają przepisy art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa. Powoduje to, że wątpliwości budzi też zastosowanie w sprawie powołanych przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego. Trafnie mianowicie zarzuca skarżąca, że możliwość stosowania Prawa budowlanego - zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. - otwiera się wówczas, gdy występuje sytuacja podpadająca pod hipotezę art. 48 "nowego" Prawa budowlanego, który nie ma jednak w danym przypadku zastosowania ze względu na termin zakończenia budowy lub wszczęcia postępowania administracyjnego. Tymczasem organy nie wskazały, że w niniejszej sprawie chodzi właśnie o sytuację przewidzianą w art. 48. Skąpy materiał dowodowy zawarty w aktach administracyjnych nie pozwala Sądowi na zajęcie w tej kwestii jednoznacznego stanowiska. Zaznaczyć jedynie należy, iż w przypadkach innych niż określonych w art. 48 nie ma odesłania do Prawa budowlanego z 1974 r., lecz stosuje się np. art. 51 "nowego" Prawa budowlanego. W tym zakresie błędne stanowisko zajął Wojewoda Ś., który w sprawie spornego budynku wydał decyzję w dniu 28 września 1999 r.

Powołanie w tej decyzji art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r. wskazuje jednak na wątpliwości, czy rzeczywiście przedmiotem postępowania jest samowola budowlana, o jakiej mowa w art. 48 tego Prawa.

Organy obu instancji nie wyjaśniły należycie problemu lokalizacji budynku w aspekcie podnoszonej w decyzjach niezgodności z projektem i niedopuszczalnego przybliżenia budynku do granicy nieruchomości. Przedstawiony Sądowi materiał nie pozwala w szczególności na odparcie zarzutu skarżącej, że do zbliżenia tego doszło na skutek nowego rozgraniczenia nieruchomości, dokonanego już po wybudowaniu budynku. Możliwość taką zdają się potwierdzać dwa dokumenty. Pierwszy z nich to plan realizacyjny budowy spornego domu z 1974 r., na którym szerokość działki skarżącej określona jest na 28,01 m. Natomiast drugim jest załącznik do pozwolenia na budowę ganku przy budynku z 1981 r., gdzie szerokość działki wynosi już tylko 21,70 m.

O ile zatem przedmiotowy budynek został usytuowany zgodnie z projektem, lub w nieistotnym w stosunku do tego projektu odstępstwie, to późniejsza zmiana przebiegu granic, dokonana we właściwym trybie, nie może prowadzić do potraktowania budynku jako samowoli budowlanej. O ile natomiast projekt budowlany dotyczący budowy domu już w chwili sporządzenia nie odzwierciedlał rzeczywistego przebiegu granic, to w takim razie wadliwość dotyczy samego projektu i opartego na nim pozwolenia na budowę. Dopóki jednak to pozwolenie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, dopóty kwestia lokalizacji budynku nie może stanowić podstawy interwencji organów nadzoru budowlanego. Powyższe wywody mają charakter czysto hipotetyczny z uwagi na brak jakichkolwiek ustaleń w decyzjach zakwestionowanych w skardze, o czym już wcześniej była mowa.

W końcu zauważyć przyjdzie, że w utrzymanej przez organ odwoławczy w mocy decyzji I instancji negatywny skutek odstępstw budowlanych odniesiono jedynie do powstania dwóch otworów okiennych. Oba organy nie wyjaśniły jednak, dlaczego doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami - w tak ograniczonym zakresie - wymaga wykonania projektu powykonawczego całego budynku wraz z orzeczeniem technicznym. Uznanie takiej konieczności rodzi poważne wątpliwości.

Z podanych przyczyn niezbędne jest ponowne rozpatrzenie sprawy w znacznej części, co uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji. Dlatego też na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono, jak w sentencji.