Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 430/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 25 ust. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale IV w dniu 17 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez G. M. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] wydana na podstawie art. 127 §3 i 138§1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust 2 pkt1 lit a) w zw z art. 21 ust 2 pkt 4 lit a) i art. 25 ust.4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji własnej z dnia 30 listopada 2005r. Nr DO-II/ K0452 / K- 318832 /3 / 2005 o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

W sprawie ustalono, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 13 października 2004r. Wojewódzki Sądu Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje Kierownika Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych tj decyzję z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, oraz ową decyzję na mocy której pozbawiono tych uprawnień skarżącego z dnia [...] r. Nr [...]

W następstwie wyroku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wszczął postępowanie zmierzające do ustalenia uprawnień kombatanckich G. M. na podstawie ustawy z dnia 24.01.1991r. O kombatantach oraz innych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr. 42, poz.371) w związku z ar. 21 ust. 3, pkt. 1 tej samej ustawy.

W efekcie decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ na podstawie art 25.ust.pkt. 1 lit. a .w związku z art. 21 ust.2 pkt.4 lit.a ustawy o kombatantach ... pozbawił uprawnień kombatanckich skarżącego G. M. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w W. dnia [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej od dnia [...] r. do dnia [...] r. W uzasadnieniu podkreślono, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego , w tym deklaracji członkowskiej do ZBoWiD jednoznacznie wynika, że zainteresowany był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa w charakterze młodszego referenta PUBP W. , co potwierdza pismo KWP we W. z dnia [...] r.

Z przeprowadzonego zaś postępowania wyjaśniającego, zdaniem organu, nie wynikają okoliczności określone w art. 21 ust.3 pkt.1 cyt. ustawy zgodnie z którym nie stosuje się przepisu ust.2 pkt. 4 lit. a wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległosciowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

Tym samym ze względu na powyższe okoliczności, podnoszona przez skarżącego okoliczność udziału w walkach z [...] i [...] nie może mieć istotnego znaczenia w sprawie.

Pismem z dnia [...] r. Skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i przywrócenie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący opisał przebieg służby tj że w [...] r. pracował w milicji obywatelskiej była to praca zaraz po wyzwoleniu, gdzie Urząd Bezpieczeństwa dopiero się organizował a akcje w których uczestniczył były organizowane razem z UB i dlatego podał że pracował wraz z UB. Skarżący podniósł jednocześnie że decyzja z dnia [...] r. nie respektuje postanowień art. 25 ust. 2 pkt.2 ustawy o kombatantach...który wskazuje, że uprawnienia kombatanckie zachowują osoby które m. in. uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru , którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] r. do [...] r, natomiast jak wywodzi dalej skarżący z akt spawy wynika że w okresie od [...] r. do [...] r. odbywał służbę wojskową w Wojsku Polskim ( zaświadczenie Komendy Uzupełnień w W. z dnia [...] r). Z kolei, w deklaracji członkowskiej z [...] r. podał że jako żołnierz [...] brał w [...] r.udział w walkach z jednostkami UPA.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał w dniu [...] r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] r o odmowie uchylenia decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie i na zasadzie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127§3 k.p.a utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Również przeprowadzone przez organ orzekający postępowanie wyjaśniające, doprowadziło do ustalenia, że G. M. od [...] r. do [...] r był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Potwierdzają to dokumenty z akt ZBoWiD ( w tym Życiorys ), pismo z KWP we W. z dnia [...] r oraz pisma kierowane do Urzędu przez zainteresowanego w trakcie postępowania. Bowiem jak już wielokrotnie wskazano w orzecznictwie sądowym sama współpraca z organami represji( niezależnie od stosunku prawnego leżącego u podstaw pracy lub współpracy) nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi( wyrok TK z dnia 15 lutego 1994r, sygn. akt. K 15/93, OTK ZU 1994/1/4).

Jak wywodził dalej organ, wobec braku dowodów świadczących o tym aby w stosunku do skarżącego znajdowała swoje zastosowanie dyspozycja art 21 ust. 3 pkt.1 Ustawy o kombatantach ... oraz faktu, iż G. M. nigdy się na tego rodzaju okoliczności nie powoływał należało orzec jak w decyzji. Nadto zaistnienie negatywnej przesłanki prowadzącej do pozbawienia uprawnień kombatanckich w myśl art. 21 ust. 2 Ustawy o kombatantach... wyłącza zastosowanie przesłanki pozytywnej przyznania uprawnień z tytułów wskazanych w ustawie, nawet jeśli fakty i okoliczności uzasadniające nabycie uprawnień zostały udokumentowane. Tym samym osoba pozbawiona uprawnień z uwagi na służbę w UB nie może otrzymać ich z żadnego innego tytułu.

Skarżący od powyższej decyzji wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wraz z wnioskiem o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Wskazał, że podczas służby w MO i UB na etapie organizowania się struktur, jago udział opierał się jedynie do likwidacji pozostałości armii Niemieckiej, likwidacji resztek organizacji [...] , W. –S. – W. oraz uczestniczył w likwidacji radiostacji niemieckiej na terenie obecnej drukarni [...] w W. . Podniósł ponadto, iż od [...] r. do [...] r. był w wieku poborowym i służba wojskowa była przymusem, a Urząd Repatryjacyjny wyznaczył skarżącemu miejsce pracy i sam oddelegował

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wywiedziona w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do okoliczności skierowania skarżącego do struktur Urzędu Bezpieczeństwa organ orzekający w sprawie przytoczył rozważania Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 29 marca 1995r., w myśl których dla oceny uprawnień osoby ubiegającej się o nadanie statusu kombatanta nie ma znaczenia kiedy i w jakich okolicznościach osoba taka znalazła się w strukturach UB i jakie wykonywała zadania( sygn. akt. III ARN 6/95; OSNAPi US 1995/16/199)

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego w tym zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego , z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu właściwy organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). W myśl bowiem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 KPA organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a ocena dowodów aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Przepis art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 17.05.1994r. SA/Lu 1921/93).

Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego -Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...).

W sprawie będącej przedmiotem skargi nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego, zarówno w odniesieniu do decyzji pierwszo-instancyjnej jak i kolejnej wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Obie decyzje zawierają zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne rozstrzygnięć organu orzekającego w sprawie wraz z analizą dokumentacji sprawy .

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią zaś regulacje ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) , tj powołane w zaskarżonej decyzji art. 25 ust 2 pkt 1 lit a) w zw. z art.21 ust 2 pkt4 lit a) i art. 25 ust 4. tej ustawy.

Zgodnie z art. 25 powyżej powołanej ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby:

1) wymienione w art. 21 w ust. 2:

a) w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3,

zgodnie zaś z regulacją ust.4. Decyzje w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich podejmuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Art. 21 ust 2 pkt 4 lit a) powyższej ustawy stanowi, że uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie, która:

4) w latach 1944-1956:

a) pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej,

Podkreślić należy, że z treści zaświadczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. z dnia [...] r. wynika, że uznanie okresu działalności kombatanckiej skarżącego nastąpiło z tytułu " utrwalania władzy ludowej ( MO ) od dnia [...] r. do dnia [...] r."

Ponadto w ramach postępowania wyjaśniającego będącego konsekwencją wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygn akt 4 II SA/Wr 2213/2001 z dnia 13 października 2001r. w którym Sąd wskazał, iż organ administracji nie przeprowadził prawidłowo postępowania wyjaśniającego odnośnie kwestii zatrudnienia strony w organach UB. Organ uzyskał od Instytutu Pamięci Narodowej kserokopię świadectwa pracy wydana przez Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w W. z [...] r. z którego wynika, iż skarżący pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej w okresie od [...] r do [...] r. i w tym okresie brał udział w walkach z bandami. W zakresie służby G. M. w [...] od [...] r. do [...] r. jak wynika z zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] r. brak danych świadczących o udziale skarżącego w zwalczaniu UPA, [...] lub oddziałów zbrojnego podziemia

Powyższe wskazuje, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu ustanowienia i utrwalania władzy ludowej, toteż pozbawienie ich na cytowanej powyżej podstawie jest w pełni zasadne.

W zakresie decyzji podejmowanej w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a ustawodawca nie pozostawił żadnej sfery uznania, bowiem znaczący jest tylko i wyłącznie element ze sfery faktu – zatrudnienie w organach Urzędu Bezpieczeństwa . Bez znaczenia jest przy tym funkcja pełniona przez skarżącego w w/w organach, bowiem współpraca z organami represji, jakimi były organy Bezpieczeństwa Publicznego nastawione na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniana negatywnie i to bez względu na to o jakie stanowisko lub charakter zatrudnienia w tym zakresie chodzi. Sam udział w strukturach tego aparatu stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich.

Podkreślenia wymaga, iż nie jest przy tym konieczna indywidualna ocena czynów konkretnej osoby, bowiem nie chodzi o pociągniecie do odpowiedzialności, a o pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do wyraźnie wyodrębnionej w ustawi w ustawie grupy.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zawiera wyjątki od zasady, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które nabyły je z tytułu ustanowienia i utrwalenia władzy ludowej. Jednym z nich jest uzyskanie tych uprawnień na mocy tytułów określonych w ustawie to znaczy między innymi na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, który za działalność kombatancką uznaje uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA oraz grupach [...] w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych.

Skarżący zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w skardze na ostateczną decyzje podniósł, że pełnił służbę w Wojsku Polskim z poboru i brał udział w walkach z oddziałami [...] z tego tytułu powinien zachować przyznane mu uprawnienia kombatanckie. Wskazał, że pracował w MO, a nie w UB choć organy te razem współpracowały.

Jednakże z dokumentów zebranych w przedmiotowej sprawie w postępowaniu administracyjnym, nie wynika aby skarżący służył w Wojsku Polskim lub w zmilitaryzowanych służbach państwowych i w związku z tym brał udział w w/w walkach .

Jak wskazano wyżej art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 1 us. 2 pkt 6 ustawy daje możliwość uzyskania uprawnień kombatanckich, co w tym przypadku zachodzi tylko wówczas, gdy walka z bandami UPA oraz grupami [...] miała miejsce w ramach służby w Wojsku Polskim lub zmilitaryzowanych służbach państwowych.

Tymczasem skarżący, prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego ( pismo z dnia [...] r) miał możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym ( na podstawie art. 10 § 1 kpa i art. 73 § 1 kpa) i przedstawienia dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, czego nie uczynił.

Bezsprzecznie natomiast ustalono, że G. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej ( wskazane orzeczenie ZBoWiD z [...] r.) z deklaracji członkowskiej ZBoWiD wynika, iż wstąpił do Powiatowego urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w W. w dniu [...] r. a następnie w S. – K. w czasie służby brał udział w walkach z bandami reakcyjnego podziemia i grupami [...] .

Należy również wykluczyć zastosowanie w niniejszej sprawie art. 21 ust 3 ustawy o kombatantach, który przewiduje wyjątek na mocy którego zatrudnienie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa nie pozbawia uprawnień kombatanckich jedynie tych osób, które do tych Urzędów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Wymienione przesłanki zachowana uprawnień kombatanckich nie zachodzą w niniejszej spawie co wykazał w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nie zostały one w wykazane przez skarżącego w toku postępowania będącego przedmiotem kontroli.

Skarżący był zatem zatrudniony w organach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, jednakże z materiału dowodowego nie wynika, aby został on skierowany do pracy w tych organach przez organizację niepodległościową lub przez taką organizację został zwerbowany w celu przekazywania informacji i udzielania pomocy.

Z zastrzeżeniem przepisu art. 21 ust. 3 ustawy z 1991 r. o kombatantach, pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, niezależnie od charakteru wykonywanych czynności, w szczególności, czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej(wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2000 r. V SA 735/00 LEX nr 79352).

W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, iż kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby decyzja ta naruszała obowiązujące przepisy prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Podkreślić ponownie należy, iż sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nie ma prawa oceniania jej pod innymi względami.

W tej sytuacji zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.