Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1215/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 14 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 74/04 w sprawie ze skargi C. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], którą zarządzono o skierowanie C. L. na badania lekarskie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega m.in. kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających wątpliwości co do stanu zdrowia (pkt 4). W sprawie organ stwierdzając fakt nieprzeprowadzenia przez C. L. w oznaczonym terminie (tj. do dnia 17 maja 1980 r.) zalecanej kontroli stanu zdrowia powziął zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia i zarządził skierowanie go na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Organ odwoławczy stwierdził, iż podziela zastrzeżenia organu I instancji co do stanu zdrowia odwołującego się i stoi na stanowisku, że skierowanie to jest w pełni uzasadnione. Skoro C. L. winien był do dnia 17 maja 1980 r. – jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 maja 1975 r. zostać poddany powtórnej kontroli stanu zdrowia, to tym bardziej badanie takie należy przeprowadzić aktualnie po ponad 23-letnim okresie. Wskazał również, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 5 lit. b/ ww. ustawy starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3–5 ustawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł C. L., zarzucając podjęcie decyzji obu instancji z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdził, że decyzja z dnia [...] została wydana niejako zamiast wymiany jego prawa jazdy. Wniosek o wymianę prawa jazdy złożył w dniu 14 listopada 2002 r. Wymiana praw jazdy została zarządzona ustawą, a tryb przeprowadzenia wymiany określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. Rozporządzenie nie zezwala na żadną weryfikację, lecz nakazuje wymianę prawa jazdy i to w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Tym samym organ I instancji nie wykonał postanowień ustawy. Zdaniem skarżącego powoływanie się przez organ na art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy jest nadużyciem – organ rozszerzył możliwość stosowania tego przepisu. Gdyby przeprowadzenie badania było konieczne, to odnotowano by ten fakt w prawie jazdy. Stwierdził, że bezprawne żądanie zaświadczenia lekarskiego można traktować jako wyłudzenie opłaty za wystawienie tego zaświadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powtarzając dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 19 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Gd 74/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi C. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w oparciu o przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Skarżący zarzucił w skardze, że organ w sposób dowolny rozszerzył możliwość stosowania przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten stanowi jedynie, że badaniu podlega kierujący pojazdem w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia, bez szczegółowego ich określenia. Organ w tej sytuacji ma obowiązek wykazać, dlaczego jakąś konkretną sytuację uznał za przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Organy uzasadniły skierowanie skarżącego na badania tym, że orzeczenie lekarskie, na podstawie którego wydano prawo jazdy w 1975 r. zawierało adnotację o konieczności przeprowadzenia powtórnej kontroli zdrowia w okresie 5 lat od dnia przeprowadzonego badania lekarskiego, które miało miejsce w 1975 r. Skoro badanie takie nie zostało przeprowadzone, organy uznały, że jest to przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego.

Stanowisko takie, w ocenie Sądu, jest zasadne. Organy nie mogą samodzielnie oceniać stanu zdrowia kierującego pojazdem, a jedynie mogą kierować na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Badanie może zakończyć się stwierdzeniem, że u osoby poddanej badaniu istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem lub też takich przeciwwskazań brak.

Z dokumentów dotyczących skarżącego wynikało, iż jego stan zdrowia należy ponownie skontrolować w ciągu 5 lat od badania lekarskiego przeprowadzonego w 1975 r., a taka kontrola nie została wówczas przeprowadzona. Od czasu, w którym badanie miało być przeprowadzone minęło ponad 20 lat. Organ nie dysponował żadnym aktualnym dokumentem, z którego wynikałby stan zdrowia skarżącego, wobec czego mógł uznać, że stan zdrowia skarżącego nasuwa zastrzeżenia. Jest to tym bardziej uzasadnione, że lekarz wystawiający zaświadczenie lekarskie w 1975 r. widział potrzebę ponownej kontroli stanu zdrowia skarżącego w okresie 5 lat od badania.

W tej sytuacji w ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że wypełniona została dyspozycja przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, wobec czego zarządzenie skierowania skarżącego na badania lekarskie było uprawnione i miało oparcie w przepisach prawa.

Sąd wskazał, że jeżeli skarżący uważa, że organy powinny merytorycznie rozpoznać jego wniosek o wymianę prawa jazdy, ma prawo złożenia skargi na bezczynność organu. Skarżący w rozpatrywanej skardze wyraźnie określił, że jego skarga dotyczy decyzji z dnia [...] oraz decyzji ją poprzedzającej. Nie była więc to skarga na bezczynność organu.

C. L. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzutach:

1. naruszeniu prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:

a) § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. 2001 r. Nr 150, poz. 1680) w związku z art. 150 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 1997 r. Nr 98, poz. 602),

b) art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym przez uznanie, że daje on podstawę do zawieszenia lub pozbawienia uprawnień do prowadzenia pojazdów w razie ujawnienia się okoliczności nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, do czasu usunięcia tych wątpliwości,

c) art. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady ochrony praw nabytych,

1. naruszeniu przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 131 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewyjaśnienie istotnych wątpliwości w sprawie,

b) art. 156 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez to, że pomimo iż decyzja została wydana bez podstawy prawnej Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji.

Na tych podstawach wnosił o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodził, że Sąd rozpoznając sprawę błędnie skupił się na dopuszczalności skierowania skarżącego na badania lekarskie, co nie było istotnym elementem przy rozstrzyganiu o prawidłowości decyzji. Pomijając kwestię istnienia lub nie okoliczności co do stanu zdrowia, należało zbadać czy tego rodzaju decyzja w ogóle mogła zostać wydana w postępowaniu, którego przedmiotem była wymiana prawa jazdy. Wymiana dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami odbywa się na zasadach określonych w art. 150 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, precyzowanych treścią postanowienia rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy. Przepisy te sytuują ją jako czynność materialno-techniczną, którą właściwy organ przeprowadza po spełnieniu przesłanek w nich określonych. Co ważne, przesłanki te są ściśle określone oraz stanowią katalog zamknięty, zgodnie z ww. rozporządzeniem do wniosku o wydanie prawa jazdy załącza się fotografię, kserokopię dokumentu podlegającego wymianie, dowód uiszczenia opłaty.

Tym samym organ dokonujący czynności nie ma żadnych prawnych możliwości wymagania od wnioskodawcy spełnienia jakichkolwiek dodatkowych wymogów, poza tymi określonymi w § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy. Obowiązek poddania się dodatkowym badaniom lekarskim jest więc przesłanką nieznajdującą oparcia w przepisach prawnych. W orzecznictwie sądowym dopuszcza się, iż organ dokonujący wymiany praw jazdy ma możliwość odmowy wydania nowego dokumentu, gdy podczas weryfikacji okaże się, że legitymujący się nim kierowca nie miał przed laty wystarczających uprawnień do uzyskania odpowiedniej jego kategorii. W sprawie jest niesporne, że skarżący spełniał i spełnia wszelkie wymagania uprawniające do kierowania pojazdami, a co ważne wydany dokument 27 maja 1975 r. otrzymał bezterminowo. Nie zostało też skutecznie podważone zaświadczenie lekarskie stwierdzające zdolność skarżącego do prowadzenia pojazdów. Zawarta w zaświadczeniu sugestia o ponownej kontroli stanu zdrowia po upływie 5 lat od jego wystawienia, nie może mieć znaczenia. Właściwy organ przez 30 lat nie kierował skarżącego na badania. Artykuł 122 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie daje podstaw do odebrania posiadanych i zgodnie z prawem nabytych uprawnień.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Artykuł 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wydane jako akt wykonawczy do tej ustawy rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) w § 2 ust. 5 wskazuje, że starosta może wydać skierowanie na badania lekarskie osobie, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Odnosząc przedstawiony wyżej stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Prezydent Miasta [...] wykonujący w tym przypadku zadania starosty miał wszelkie podstawy ku temu by skierować C. L. na badania lekarskie potwierdzające jego zdolność do kierowania pojazdami. C. L., jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z 17 maja 1975 r., winien był poddać się powtórnej kontroli stanu zdrowia w okresie 5 lat. Badaniu temu się nie poddał. Stąd zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym prawidłowo postąpił organ administracji publicznej żądając aby zainteresowany wymianą prawa jazdy przedłożył aktualne zaświadczenie lekarskie dokumentujące jego stan zdrowia. Okres bowiem ponad 30 lat jaki upłynął od wydania ostatniego świadectwa lekarskiego z dnia 11 maja 1975 r. przy niewykonaniu zaleconych badań kontrolnych może nasuwać zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Aby te wątpliwości usunąć winien poddać się on stosownym badaniom lekarskim. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że skarżącemu wydano w 1975 r. prawo jazdy bezterminowo. W każdym przypadku, kiedy właściwy w sprawie organ administracji publicznej uzyska informację mogącą nasuwać zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem – lub pojazdami określonymi w prawie jazdy – może tę osobę skierować na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W tej sprawie jak wykazano zachodziły przesłanki określone w art. 122 ust. 2 pkt 4 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym – do wydania przez organ decyzji kierującej C. L. na badania lekarskie.

W tym stanie rzeczy, skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Z tego względu na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.