Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 589/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Jolanta Rosińska ( spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 roku sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...][...]Wojewoda [...]po rozpatrzeniu odwołania P. D i Z. G. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...]nr [...]orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A.

Jak wynika z akt administracyjnych orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej miasta Ł. z dnia[...], na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) wywłaszczono na rzecz Państwa nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A, oznaczoną jako działka nr 69 o pow. 978 m2, uregulowaną w księdze wieczystej rep. hip.[...], stanowiącą własność J. i S. małżonków D.

Odrębnym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 25 października 1956 r. Nr [...]przyznano J. i S. małżonkom D. odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości w kwocie 525,77 zł.

Decyzją Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Ł. z dnia [...]Nr [...]wydaną na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37 ze zm.) oraz § 1 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 maja 1974 r. w sprawie przekazywania niektórych spraw z zakresu właściwości organów administracji państwowej wyższego stopnia do właściwości organów administracji państwowej niższego stopnia (Dz. U. Nr 22, poz. 131) stwierdzono, że nieruchomość oznaczona na mapie geodezyjnej Nr [...]z dnia 17 stycznia 1985 r. jako działka 16/41 o pow. 990 m2 (Rep[...]) przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa. Jak wskazał organ I instancji, z załączonej do akt sprawy potwierdzonej kopii mapy sytuacyjnej do celów prawnych nr [...] z dnia 18 stycznia 1985 r. wynika, że działka nr 16/41 odpowiada dawnej działce nr 69 ujawnionej w księdze wieczystej Rep.Hip. Nr [...].

Decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. z dnia [...]oddano przedmiotową nieruchomość w Zarząd Ministerstwu Obrony Narodowej - Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo-Budowlanemu w Ł.

Na wniosek spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości: Z. D., J. Z., Z. G., K. P. w Urzędzie Rejonowym w Ł. wszczęte zostało postępowanie dotyczące odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A, oznaczoną jako działka nr 16/41 o pow. 990 m2.

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] Nr [...] na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) ustalono na rzecz Z. D., J. Z., Z. G., E. G., K. P., A. G., B. C. oraz spadkobierców A. D. odszkodowanie za powyższą nieruchomość w wysokości 19.889,10 zł.

Wojewoda [...]po rozpatrzeniu odwołania Wojskowego Rejonowego Zakładu Kwaterunkowo-Budowlanego oraz J. Z., decyzją z dnia [...]nr [...]uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. decyzją z dnia [...]nr[...], sprostowaną w dniu [...]odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A , oznaczoną jako działka nr 16/41 o pow. 990 m2.

J. Z. wniosła odwołanie od tej decyzji do Wojewody [...]który postanowieniem z dnia [...] znak [...]zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia kwestii ważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]Nr [...] o przejściu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...]na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 i § 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 K.p.a. stwierdził, że decyzja Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej pkt. 43 została wydana z naruszeniem prawa, gdyż dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną tzn. decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 19 października 1955 r. Nr [...]o wywłaszczeniu. Zdaniem organu nadzoru, wydanie decyzji przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Ł. w dniu [...]Nr [...]w sprawie już rozstrzygniętej ostatecznym orzeczeniem PRN m. Ł., stanowiło naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 K.p.a., jak również zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Z uwagi jednak, iż od dnia wydania weryfikowanej decyzji upłynęło 10 lat, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że rzeczona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Następnie po rozpatrzeniu wniosku J. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, orzeczeniem z dnia [...]nr [...]utrzymał swą decyzję w mocy.

Postanowieniem z dnia [...]nr [...]Wojewoda [...] podjął z urzędu zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...]nr [...]uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...]nr [...]i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta Ł. wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej.

Decyzją z dnia [...]nr [...]Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej umorzył postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A jako bezprzedmiotowe.

Wojewoda [...]decyzją z dnia [...]nr[...], po rozpatrzeniu odwołania J. Z., uchylił wspomnianą wyżej decyzję organu I instancji.

Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, rozpatrując sprawę ponownie, decyzją z dnia [...]nr [...]umorzył postępowanie.

Wojewoda [...] decyzją z dnia[...]. nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 591/08 uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując przede wszystkim na konieczność ustalenia przez organy zakresu żądania stron.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia [...]nr [...]umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w Ł. przy ul.A , stanowiącej w dacie wywłaszczenia własność J. i S. małżonków D.

Decyzją z dnia [...] nr [...]Wojewoda [...]uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia [...]nr [...]umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 19 października 1955 r. części nieruchomości położonej Łodzi przy ul.A.

Od tej decyzji odwołali się P. D. i Z. G.

P. D. wskazał, że roszczenie o ustalenie odszkodowania jest w pełni zasadne. Ponadto zarzucił organowi I instancji, że nie wyjaśnił wszelkich okoliczności towarzyszących sprawie.

Z. G. zarzuciła organowi I instancji obrazę art. 105 K.p.a. poprzez uznanie, że prowadzone postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A stało się bezprzedmiotowe, albowiem nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie zasadności wniosku. Stanowisku organu przeczy bowiem stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy. Odwołująca zarzuciła również obrazę art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., polegającą na zaniechaniu wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia, na czym oparto ustalenie o istnieniu dowodu doręczenia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 25 października 1956 r. w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania. Wobec tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony wskazał, że w przedmiotowej sprawie Z. G., podobnie jak i pozostałe strony postępowania, domagała się merytorycznego rozpoznania sprawy, orzekając co do jej istoty. Powyższe skarżąca zamanifestowała domagając się ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Odwołująca wskazała, że prowadzone postępowanie nie stało się zbędne, żadna ze stron nie cofnęła żądania, a zgłoszonemu żądaniu nie sposób zarzucić braku podstawy tak faktycznej jak i prawnej. Zdaniem strony organ I instancji nie naprawił błędów wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 591/08, tj. nie wyjaśnił przekonująco, a zarazem zaniechał wskazania, na czym oparł przekonanie o skuteczności doręczenia decyzji administracyjnej tylko jednemu małżonkowi, pomimo że oboje małżonkowie są stronami postępowania, a co za tym idzie, taki sposób doręczenia jest niezgodny z art. 80 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341), zgodnie z którym decyzję wydaną w nieobecności strony doręcza się jej na piśmie, co za tym idzie każda ze stron winna otrzymać decyzję. Dopiero o tak doręczonej decyzji można mówić, że wywołuje określone w niej skutki prawne. Błędne jest nadto stanowisko organu I instancji, że ewentualne wątpliwości dotyczące kwestii wypłaty odszkodowania, braku na egzemplarzu decyzji z dnia 25 października 1956 r. pieczęci potwierdzających jej ostateczność, czy też zgłaszane przez strony zarzuty odnoszące się do sposobu doręczenia rzeczonego orzeczenia (dotyczącego ustalenia odszkodowania) nie stanowią okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wobec jednoznacznego sprecyzowania roszczenia przez wnioskodawców i nie miały wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Strona podniosła, że w decyzji dokonano ustaleń dotyczących pozostawania decyzji w obrocie prawnym, co wskazuje w jej ocenie na wewnętrzną sprzeczność tej części uzasadnienia. Stwierdziła, że okoliczności towarzyszące wprowadzaniu decyzji do obrotu prawnego mają zasadnicze znaczenie, czy decyzja ta może wywoływać skutki prawne względem skarżącej i pozostałych stron postępowania.

Ponadto odwołująca podniosła, iż nadal nie poddano analizie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie w jakim kwestionowano okoliczność, że dowód doręczenia decyzji z dnia 29 października 1956 r. znajdujący się w aktach sprawy nie dotyczy zarówno decyzji wywłaszczeniowej jak i decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia Wojewoda [...]na podstawie art. 138 § 1K.p.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W motywach decyzji organ wyjaśnił, że nieruchomość położona w Ł. przy ul. A, oznaczona jako działka numer 69 o pow. 975 m2 wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 19 października 1955 r.[...]. Natomiast orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 25 października 1956 r. Nr [...]wydanym na podstawie art. 27-36 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31 z 1952 r.) i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 52, poz. 339) ustalone zostało

odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia na rzecz J. i S. małżonków D.

Jak zauważył Wojewoda, w rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 591/08 wskazał, że organy nie ustaliły zakresu żądania stron.

Mając na uwadze te wytyczne organ II instancji w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w zakresie żądania stron, decyzją z dnia [...]Nr [...]uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z [...].

Organ I instancji pismem z dnia 21 lutego 2011 r. wezwał spadkobierców J. i S. małżonków D. oraz R. K. do jednoznacznego określenia w formie pisemnej zakresu żądania.

Pismami z dnia: 15 marca 2011 r., 18 marca 2011 r., 20 marca 2011 r., 21 marca 2011 r. 22 marca 2011 r., 25 marca 2011, A. G., adw. A. D. - pełnomocnik Z. G., B. C., K. P., E. H., P. D., J. D. sprecyzowali żądanie jako ustalenie odszkodowania za grunt położony w Ł. przy ul. A.

Jak wskazał organ I instancji w toku postępowania wyjaśniającego powzięto informację o śmierci syna A. D. – R. K. Zgodnie z notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia Rep. A. Nr [...]z dnia 11 lipca 2011 r. spadek po R. K. nabył K. K., który w dniu 31 października 2011 r. zapoznał się z aktami sprawy oraz oświadczył, iż jego roszczenie dotyczy ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Tym samym - w ocenie Wojewody - wobec przytoczonych oświadczeń nie budzi wątpliwości zakres żądania stron. W związku z powyższym organ I instancji słusznie przywołał, że decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 25 października 1956 r. orzeczono już o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

W postępowaniu administracyjnym przy rozstrzyganiu wniosków stron musi być brana pod uwagę obowiązująca zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.).

Następnie Wojewoda podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku wydanym w niniejszej sprawie stwierdził, że na karcie 247a akt administracyjnych znajduje się dowód doręczenia decyzji z dnia 25 października 1956 r. jednemu z małżonków. Przyjmując zatem założenie, że tylko jedna ze stron postępowania odebrała decyzję dnia 29 października 1956 r., to wskutek braku odwołania po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji, rozstrzygnięcie stało się ostateczne. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że podmiot któremu organ nie doręczył decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a.) w przypadku upływu ustawowego terminu do wniesienia odwołania dla pozostałych stron, którym decyzja została doręczona, może żądać wznowienia postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Stąd ewentualne uchybienia organu w zakresie doręczenia decyzji jednej ze stron postępowania mogą być podnoszone w postępowaniu nadzwyczajnym w sprawie wznowienia postępowania.

Zdaniem Wojewody rację ma organ I instancji twierdząc, że ponowne orzekanie w sprawie ustalenia odszkodowania skutkowałoby wydaniem decyzji obarczonej wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Ponadto słuszne jest stanowisko Prezydenta Miasta Ł., że wobec żądania przez strony ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość poza zakresem niniejszego postępowania jest kwestia ewentualnej wypłaty odszkodowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. G. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji podnosząc zarzuty naruszenia:

1. przepisów postępowania tj. art. 153 p.p.s.a., poprzez sformułowanie przez organy obu instancji oceny prawnej sprzecznej z wyrażoną wcześniej w orzeczeniu sądowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r wykładnią art. 80 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym.

2. art. 105 § 1 K.p.a., poprzez uznanie, że postępowanie mające na celu ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy w rzeczywistości istnieją podstawy prawne jak i faktyczne do merytorycznego rozpoznania sprawy.

3. art. 9 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stronie okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenia jej praw i obowiązków dotyczących ponownego ustalenia odszkodowania lub wydania decyzji odszkodowawczej.

4. art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., polegające na zaniechaniu wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia, na czym oparto ustalenie o istnieniu dowodu doręczenia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Nr[...].

W motywach skargi strona w świetle podniesionych zarzutów stwierdziła, że postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone, wobec czego brak jest podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. J. i S. D. nigdy nie otrzymali decyzji wywłaszczeniowej oraz decyzji ustalającej odszkodowanie za utraconą nieruchomość i w konsekwencji nie doszło do wypłaty odszkodowania.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Wojewody [...]z dnia [...]utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...]o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że ocena zgodności z prawem wspomnianych wyżej rozstrzygnięć organów obu instancji koncentrowała się przede wszystkim na ustaleniu, czy w toku niniejszego postępowania organy administracyjne uwzględniły regulację art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a co za tym idzie, czy zastosowały się do wskazań wynikających z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 591/08.

Analiza motywów wspomnianego orzeczenia sądowego prowadzi do wniosku, że tutejszy Sąd nie przesądzając ostatecznego sposobu zakończenia niniejszego postępowania oraz rodzaju rozstrzygnięcia, zwrócił przede wszystkim uwagę na konieczność ustalenia przez organy administracyjne zakresu żądania stron, skoro w dacie składania wniosku o przyznanie i wypłacenie odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o powierzchni 990 m2, położoną w Ł. przy ul. B (obecnie zaś przy ul.A) dysponowali oni wyłącznie decyzją Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. A, nr ewid.[...], na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. nr 11, poz. 37), zaś dopiero po stwierdzeniu wydania rzeczonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa ujawniona została okoliczność wydania decyzji o wywłaszczeniu z 1955 r. i decyzji ustalającej odszkodowanie z 1956 r., a w toku postępowania administracyjnego pojawiły się zarzuty dotyczące zasadności decyzji z 1956 r. i poprzedzającej ją decyzji o wywłaszczeniu z 1955 r.

W przekonaniu Sądu, organ I instancji prawidłowo zadośćuczynił obowiązkowi ustalenia żądania stron niniejszego postępowania. Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika bowiem, że pismem z dnia 21 lutego 2011 r. spadkobiercy J i S. małżonków D. oraz R. K. zostali wezwani do pisemnego sformułowania zakresu żądania. W odpowiedzi pismami z dnia: 15 marca 2011 r., 18 marca 2011 r., 20 marca 2011 r., 21 marca 2011 r. 22 marca 2011 r., 25 marca 2011, A. G., adw. A. D. - pełnomocnik Z. G., B. C., K. P., E. H., P. D., J. D. wskazali, że domagają się ustalenia odszkodowania za grunt położony w Ł. przy ul.A. Identyczne żądanie wniósł również spadkobierca R. K. – K. K. w dniu 31 października 2011 r.

W tych okolicznościach zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Wojewody [...] o nie budzącym wątpliwości zakresie żądania stron, a co za tym idzie o braku podstaw faktycznych i prawnych do ponownego ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...]nr [...]o ustaleniu na rzecz J. i S. małżonków D. (pierwotnych właścicieli nieruchomości) odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Wydanie kolejnej decyzji ustalającej odszkodowanie tym razem na rzecz spadkobierców dotychczasowych właścicieli nieruchomości skutkowałoby, jak trafnie argumentował Wojewoda [...]nieważnością decyzji w tym przedmiocie w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., z uwagi na naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).

Podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad procedury administracyjnej, wyrażoną w art. 16 K.p.a. jest właśnie zasada trwałości decyzji ostatecznych, której istota sprowadza się do tego, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej może nastąpić jedynie poprzez zastosowanie odpowiednich trybów nadzwyczajnych lub na skutek zastosowania określonych przepisów intertemporalnych. Dopóki jednak taka decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w sposób prawem przewidziany, będzie ona wywoływała skutek wiążący trwale podmioty i strony zainteresowane ich rozstrzygnięciem. Innymi słowy, decyzja ostateczna oznacza rozstrzygniecie sprawy w sposób definitywny. Dopiero bowiem, gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, wówczas otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.

W realiach tej sprawy, jak zostało to już wcześniej podniesione ostateczna decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...]nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w jednym z trybów nadzwyczajnych, ani też poprzez zastosowanie właściwych przepisów intertemporalnych (bowiem takich brak), wobec czego sprawa odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została rozstrzygnięta w sposób definitywny i trwały. Dlatego też, dopóki w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie ustalające odszkodowanie, to kolejne postępowanie w tej samej materii jest w sposób oczywisty bezprzedmiotowe i wobec tego musiało skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art.105 § 1 K.p.a.

Odnosząc się następnie do znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia decyzji z dnia [...] i argumentów skargi, iż dokument ten nie dotyczy decyzji wywłaszczeniowej, ani decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, a co za tym idzie, że J. i S. D. nigdy nie otrzymali decyzji wywłaszczeniowej oraz decyzji ustalającej odszkodowanie za utraconą nieruchomość, podkreślić trzeba, że wobec precyzyjnego określenia żądania przez strony tego postępowania poza zakresem zainteresowania organów administracyjnych i Sądu jest zagadnienie dotyczące prawidłowości doręczenia małżonkom D. decyzji wywłaszczeniowej. Domagając się ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, skarżący nie negowali wszak faktu jej skutecznego wywłaszczenia. Ustalenie odszkodowania jest bowiem konsekwencją wywłaszczenia nieruchomości.

Koncentrując się jednak na spornym dowodzie doręczenia decyzji odszkodowawczej (k. 267a akt administracyjnych, dawniej karta 247a) jedynie jednemu z małżonków (najprawdopodobniej J. D.), podkreślić trzeba, że mimo niedokładnego określenia numeru decyzji wywłaszczeniowej i adresowania przesyłki, zawierającej orzeczenie o odszkodowaniu za nieruchomość przy ul. A z dnia [...]do obojga małżonków D., który to sposób doręczenia został uznany w wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 591/08 za niezgodny z art. 80 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. nr 36, poz. 341 ze zm.) wyjaśnić trzeba, że o ile art. 80 ust. 2 wskazywał na konieczność doręczenia decyzji każdej ze stron postępowania, to z kolei przepis art. 25 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia dopuszczał prawną możliwość doręczenia pisma dorosłemu domownikowi w razie nieobecności odbiorcy pisma pod warunkiem, że ten zobowiąże się do doręczenia pisma.

Odpowiednikiem art. 25 ust. 2 powołanego rozporządzenia Prezydenta RP jest w Kodeksie postępowania administracyjnego art. 43, który również przewiduje możliwość doręczenia pisma w razie nieobecności adresata dorosłemu domownikowi. W sytuacji zatem pisma skierowanego do obojga małżonków zamieszkujących wspólnie i odebranego przez jednego z nich, nie może budzić wątpliwości, że doszło do doręczenia także drugiemu z nich, właśnie w oparciu o art. 43 K.p.a. Jeden małżonek potwierdza bowiem doręczenie pisma w dwojaki sposób, jako adresat pisma i jako dorosły domownik w odniesieniu do drugiego z małżonków. Analogiczna sytuacja zaistniałaby w przypadku wysłania pisma w dwóch odrębnych kopertach, których odebranie potwierdziłby tylko jeden z małżonków ( vide: uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z 8.09.2010 r., sygn. akt II SA/Gd 433/10 – LEX nr 752502 ).

Z tego też powodu zarzut o braku doręczenia decyzji odszkodowawczej z 1956 r., a za co tym idzie zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. nie miały wpływu na ostateczny wynik sprawy.

Sąd w pełni podzielił również stanowisko Wojewody, iż zarzut niedoręczenia decyzji stronie postępowania w przypadku upływu ustawowego terminu do wniesienia odwołania dla pozostałych stron, którym decyzja została doręczona, mógłby stanowić ewentualną podstawę wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym ugruntowany jest bowiem pogląd, iż strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. ( vide: wyrok NSA z 24.11.2010r., sygn. akt II OSK 1762/09 – LEX nr 746776 ).

Ustosunkowując się następnie do kwestii braku na decyzji wywłaszczeniowej jak i decyzji ustalającej odszkodowanie adnotacji o uzyskaniu cechy prawomocności, podnieść trzeba, że przepisy regulujące postępowanie administracyjne, w tym Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują procedury nadawania klauzuli ostateczności decyzjom administracyjnym, w szczególności zaś klauzula taka nie jest nadawana w drodze decyzji czy też postanowienia.

Podsumowując poczynione wyżej rozważania Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy, uwzględniając wytyczne zamieszczone w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 591/08. Precyzyjne określenie zakresu żądania przez strony postępowania, wobec funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji o ustaleniu na rzecz J. i S. D. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość obligowało organy administracyjne do umorzenia postępowania w sprawie ponownego ustalenia odszkodowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie skutkowałoby bowiem jej nieważnością w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

Z tych wszystkich powodów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. k.ż.