Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2391/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 141  par. 2,  art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J.R. i Z.R. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących J.R. i Z.R. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. i Z.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], mocą którego wyjaśniono, że decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r., nr [...] została stwierdzona nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1978 r., nr [...] w całości oraz nieważność decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1977 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej przy ul. [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Infrastruktury wskazał, że Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] grudnia 1977 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1978 r., wywłaszczył m.in. nieruchomość położoną w P. przy ul. [...].

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. stwierdził nieważność powyższych decyzji.

Pismem z dnia 30 marca 2010 r. Prezydent Miasta P. wystąpił z wnioskiem o wyjaśnienie czy decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. obejmowała swą oceną wywłaszczenie nieruchomości położonych przy ul. [...], czy tylko nieruchomość położoną przy ul. [...].

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Minister Infrastruktury, działając na podstawie art. 113 § 2 kpa wyjaśnił, że decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. została stwierdzona nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1978 r. w całości oraz nieważność decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1977 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej przy ul. [...].

Pismem z dnia 8 lipca 2010 r. J. i Z.R. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r.

Minister Infrastruktury rozpoznając sprawę przytoczył treść art. 127 § 3 kpa, art. 144 kpa oraz art. 141 § 1 i § 2 kpa i podkreślił, że J. i Z.R. nie występowali jako strona postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r., nie byli też ujęci jako strona w postanowieniu Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r.

Organ zaznaczył, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, strona która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia odwołania, z tym, że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu.

Na podstawie zgromadzonych akt ustalono, że postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r. doręczono jej adresatowi, tj. Prezydentowi Miasta P. w dniu 15 czerwca 2010 r. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tym postanowieniem upłynął w dniu 23 czerwca 2010 r.

Tymczasem J. i Z.R. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 7 lipca 2010 r., czyli po terminie, który upłynął dla podmiotu, któremu postanowienie doręczono. Tym samym, zdaniem Ministra Infrastruktury, w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skargę na powyższe postanowienie oraz postanowienie z dnia [...] czerwca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J.R. i Z.R., wnosząc o ich uchylenie oraz stwierdzenie, że decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1977 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1978 r. w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili przebieg postępowania, wskazując na nieprawidłowości i uchybienia, których – ich zdaniem – dopuściły się organy administracji publicznej. Skarżący zaznaczyli, że od postanowienia z dnia [...] czerwca 2010 r. nie mogli odwołać się w terminie, bowiem nie zostali oni uwzględnieni w rozdzielniku tego postanowienia i nie zostali uznani za stronę. Powyższe postanowienie zostało im doręczone dopiero po interwencji posła, do którego zwrócili się o pomoc.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Zaznaczyć trzeba, że na rozprawie przeprowadzonej w dniu 9 czerwca 2011 r. zarządzono wydzielenie skargi na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r., która zarejestrowana została pod sygn. akt I SA/Wa 1103/11 i nadano jej stosowny bieg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżących, jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie rażąco narusza przepisy procedury administracyjnej, co daje podstawę do stwierdzenia jego nieważności.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 113 § 2 kpa organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji. Na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie (art. 113 § 3 kpa). W myśl zaś art. 141 § 2 kpa zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie. Przy czym zaznaczyć trzeba, że w sytuacji, gdy postanowienie wydane zostało przez organ naczelny (ministra), to stosownie do treści art. 127 § 3 kpa w związku z art. 144 kpa, strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może je zaskarżyć w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, który wydał zaskarżone postanowienie. Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Stosownie zaś do treści art. 144 kpa do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie środka odwoławczego od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest dopuszczalność danego środka oraz wniesienie go z zachowaniem ustawowego terminu. Organ drugiej instancji przed rozpoznaniem środka zaskarżenia pod względem merytorycznym ocenia jego dopuszczalność i zachowanie terminu do jego wniesienia i w tym zakresie stosuje przepis art. 134 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Zauważyć przy tym trzeba, że niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do wniesienia odwołania są to dwie odrębne instytucje procesowe i inne są przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a inne do stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak zaś wyżej wskazano przepis art. 134 kpa znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń od postanowień organu pierwszej instancji oraz do wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 144 kpa).

Podkreślić należy, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w powołanym wyżej art. 141 § 2 kpa dotyczy stron uczestniczących w postępowaniu i liczy się od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia stronie. W terminie tym zażalenie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) może wnieść także podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i któremu organ nie doręczył i nie ogłosił postanowienia, a o jego wydaniu podmiot ten dowiedział się z innych źródeł. Jeżeli zaś strony postępowania nie wniosą stosownego środka zaskarżenia od postanowienia organu pierwszej instancji w terminie określonym w art. 141 § 2 kpa, postanowienie to staje się ostateczne, niezależnie od tego czy organ doręczył (ogłosił) je wszystkim stronom. Postanowienia ostateczne mogą być natomiast wzruszone tylko w trybach nadzwyczajnych, uregulowanych w rozdziałach 12 i 13 Działu II kpa.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że Minister Infrastruktury w postępowaniu z wniosku Prezydenta Miasta P. o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r., za stronę postępowania uznał wyłącznie wnioskodawcę, tj. Prezydenta Miasta P.. W konsekwencji postanowienie z dnia [...] czerwca 2010 r., wydane w trybie art. 113 § 2 kpa, doręczone zostało jedynie wskazanemu podmiotowi. Przymiotu strony nie przyznano natomiast J.R. i Z.R., którzy nie brali udziału w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Infrastruktury i którym nie zostało doręczone przedmiotowe postanowienie z dnia [...] czerwca 2010 r.

Jak wynika ponadto z akt sprawy postanowienie z dnia [...] czerwca 2010 r. doręczone zostało Prezydentowi Miasta P. w dniu [...] czerwca 2010 r. W związku zaś z tym, że podmiot, który uznany został za stronę postępowania, nie zaskarżył przedmiotowego postanowienia, stało się ono ostateczne z dniem 23 czerwca 2010 r.

W dniu 8 lipca 2010 r. do Sekretariatu Ministerstwa Infrastruktury wpłynął natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższym postanowieniem, złożony przez J. i Z.R. pismem z dnia 5 lipca 2010 r. Przedmiotowy wniosek złożony więc został po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia dla strony biorącej udział w postępowaniu - gdy postanowienie z dnia [...] czerwca 2010 r. stało się już ostateczne. Oczywiste zatem jest, że przedmiotowy wniosek nie mógł zostać przez organ drugiej instancji rozpatrzony.

Zdaniem Sądu obowiązkiem Ministra Infrastruktury w takiej sytuacji było stwierdzenie niedopuszczalności przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 134 kpa, nie zaś – jak uczynił to organ – stwierdzenie uchybienia terminu do jego wniesienia. Stwierdzenie uchybienia terminu mogłoby nastąpić jedynie wówczas, gdyby Z. i J.R. byli stroną postępowania przed Ministrem Infrastruktury, otrzymali postanowienie z dnia [...] czerwca 2010 r. i nie zachowali terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej tym postanowieniem.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 141 § 2 kpa i art. 134 kpa, co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Mając zaś na uwadze, że zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego z powyższej przyczyny, Sąd nie badał merytorycznie tego postanowienia, pod względem jego zgodności z prawem

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.