Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 539/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie NSA Barbara Adamiak/spr./, Zbigniew Rausz, Protokolant Anna Harwas, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2004r. sygn. akt 6 II SA 1144/03 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty drogowej 1.oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...], nałożył na M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Usługi Transportowe, karę pieniężną w wysokości 4000 zł, za nieposiadanie karty opłaty drogowej. Decyzję wydano na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371).

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że dołączona do odwołania karta opłaty drogowej nie może być dokumentem skutecznie wskazującym uiszczenie opłaty za pojazd w dniu 23 października 2002 r. była bowiem nieprawidłowo wypełniona i nosiła cechy przeróbek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 1144/03, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

Poza sporem jest, iż skarżący jest przedsiębiorcą wykonującym transport drogowy. Skarżący oprócz kontrolowanego pojazdu posiadał jeszcze dwa pojazdy służące do przewozu betonu. Usługi jakie wykonywał to przewóz jednego rodzaju towaru – betonu do czego służył również kontrolowany pojazd. Pojazd samochodowy, którym jest niewątpliwie betomieszarka jest pojazdem specjalnie przystosowanym do przewozu rzeczy jednego rodzaju a mianowicie betonu.

Ustawa o transporcie drogowym, której przepisy miały zastosowanie w sprawie wyraźnie stanowi w art. 1, że ustawa ta określa zasady podejmowania i wykonywania:

1) krajowego transportu drogowego,

2) międzynarodowego transportu drogowego,

3) niezarobkowego krajowego przewozu drogowego,

4) niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego.

W art. 3 ustawy o transporcie drogowym wskazano, że przepisu ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego, wykonywanego wskazanymi w tym przepisie pojazdami lub zespołami pojazdów.

Są to pojazdy:

1) przeznaczone konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą – w niezarobkowym przewozie drogowym osób,

2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym oraz niezarobkowym przewozie rzeczy,

3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

Ustawa ta wyłączona jest od jej stosowania jedynie odnośnie ww. pojazdów samochodowych.

W art. 4 pkt 1 ustawodawca określił pojęcie krajowego transportu drogowego co oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdem, miejsce rozpoczęcia, zakończenia podróży lub przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej.

Skarżący jest przedsiębiorcą wykonującym transport drogowy i przewozi jeden rodzaj towaru (rzeczy) jakim jest beton. Niezasadny jest więc zarzut, iż wykonywana przez niego działalność – krajowy transport drogowy specjalnie przystosowanym konstrukcyjnie pojazdem samochodowym nie podlega obowiązkom ustawy o transporcie drogowym. Skarżący korzysta z dróg krajowych dokonując przejazdu w ramach wykonywania działalności usługowego transportu i brak jest podstaw do przyjęcia, iż mimo to powinien być zwolniony od uiszczania opłat za korzystanie z dróg krajowych, ponieważ wykonuje tę działalność (przewóz) specjalnie przystosowanym do przewozu betonu pojazdem.

Zgodnie z art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – pojazd samochodowy to pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczająca 25 km/h – określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego.

Ustawa o transporcie drogowym ma zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych korzystających z dróg krajowych pojazdami samochodowymi będącymi w ich dyspozycji. Tego rodzaju pojazdy jak betomieszarki są pojazdami, których przejazdy po droga mogą mieć wpływ na stan tych dróg.

Skarżący zlecił jako przedsiębiorca przejazd przedmiotowym pojazdem Markowi Malarskiemu, a więc w dniu kontroli pojazdu wykonywany był przejazd związany z działalnością gospodarczą skarżącego. Nie ma znaczenia okoliczność, czy pojazd i w jakim stopniu był wypełniony "betonem". Przedsiębiorca za przejazd pojazdem w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą ma ustawowy obowiązek uiścić opłatę drogową.

Zgodnie z § 5 pkt c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty. Skarżący przedłożył kartę opłaty nie wypełnioną zgodnie z wymogami § 5 ww. rozporządzenia a zawierającą poprawki w związku z tym organ zasadnie nie uznał tego dokumentu jako dokumentu uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu będącego własnością przewoźnika w dniu kontroli.

M. M. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Podstawą skargi kasacyjnej był zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że "pojazd specjalny" wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem wykonuje transport drogowy w myśl przepisów ustawy o transporcie drogowym, a tym samym, że przedsiębiorcy korzystający z tych pojazdów są zobowiązani do uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.

Na tej podstawie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucił, iż Sąd błędnie przyjął, że pełnomocnik skarżącego podnosząc na rozprawie, iż kontrolowany pojazd był "pojazdem specjalnym" wywodził, że okoliczność ta wyłącza stosowanie przepisów ustawy i aktów wykonawczych. Ustalenia Sądu w tym zakresie są błędne, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi bowiem o fakt, że kontrolowany pojazd na dzień przeprowadzania kontroli był "pojazdem specjalnym", a więc nie mógł wykonywać transportu drogowego. Kontrolowany pojazd był podczas kontroli zarejestrowany jako "pojazd specjalny" co potwierdza zaświadczenie Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta w [...] – Referat Rejestracji Pojazdów z 21 października 2004 r., w którym zawarto informację, że skarżący w dniach od 19 września do 5 marca 2003 r. był właścicielem pojazdu specjalnego marki IVECO Magis 260-25 AHB o nr rej. [...]. Pojazdy specjalne nie wykonują transportu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym i w związku z tym przejazd takim samochodem po drodze krajowej nie wiąże się z obowiązkiem wnoszenia opłat i nakładania kar. Nałożenie kary za nieuiszczenie opłaty na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 jest bezpodstawne. Wynika to z art. 42 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że zobowiązanymi do uiszczania opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych są przedsiębiorcy wykonujący: transport drogowy oraz przewozy na potrzeby własne. Skarżący nie wykonywał przewozu na potrzeby własne. W art. 4 ustawy o transporcie drogowym zawarta jest definicja transportu drogowego, zgodnie z tą definicją jest to: podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi. Zgodnie z art. 2 pkt 36 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, pojazdem specjalnym jest pojazd konstrukcyjnie nieprzeznaczony do przewozu osób i rzeczy tylko do wykonywania specjalnej funkcji. Następstwem tego jest to, że samochody zarejestrowane jako pojazdy specjalne nie wykonują transportu drogowego, to na przedsiębiorcach nie ciąży obowiązek uiszczania opłaty.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny związany był podstawami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną oparto na ogólnikowym zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wywodząc że na przedsiębiorcy korzystającym z "pojazdu specjalnego nie ciąży obowiązek uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych". Dopiero z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wyprowadzić zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 42 i art. 4 ustawy o transporcie drogowym.

Według art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm. Obecnie obowiązuje tekst jedn. Dz.U. 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji "Kto wykonuje transport drogowy lub przewozu na potrzeby własne: bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych – podlega karze pieniężnej w wysokości 200 zł do 15.000 zł". Art. 42 ust. 1 powołanej ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji stanowił: "Przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką, 2) przejazdów po autostradach płatnych, 3) transportu kombinowanego, 4) zbiorowego transportu miejskiego".

Art. 4 pkt 1 powołanej ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, stanowił, że użyte w ustawie określenie krajowy transport drogowy to "podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej".

Zakres wyłączeń stosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym reguluje art. 3 tej ustawy, który w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji stanowił: "Przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi: 1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą – w niezarobkowym krajowym i międzynarodowym przewozie drogowym osób, 2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t." Wyłączenie to jest zamknięte, a zatem ograniczenia zakresu stosowania powołanej ustawy o transporcie drogowym nie można wyprowadzić z rozwiązań prawnych przyjętych w innych ustawach. Takiego wyłączenia nie można też wyprowadzić z art. 42 ust. 1 powołanej ustawy o transporcie drogowym.

W zaskarżonym wyroku Sąd dokonał prawidłowej wykładni przepisów powołanej ustawy regulujących obowiązek uiszczania opłaty (art. 42 ust. 1 w związku z art. 3 i art. 4 pkt 1 powołanej ustawy o transporcie drogowym oraz zastosowania sankcji za naruszenie tego obowiązku – kary pieniężnej (art. 92 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o transporcie drogowym).

Powoływana w skardze okoliczność faktyczna stwierdzona w zaświadczeniu nie ma znaczenia prawnego dla oceny stosowania przepisów powoływanej ustawy o transporcie drogowym.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 207 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na rodzaj sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu.