Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 883/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 6, 8, 10, 12
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 326
law: Rozporządzenie MInistra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz  szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr Nr [...] Znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B. O. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. w sprawie przyznania B. O. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w dniu [...] marca 2009 r. B. O. złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2009 r., zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 z późn. zm.). Producent rolny zadeklarował: [...] ha jako powierzchnię zgłoszoną do Jednolitej płatności obszarowej oraz [...] ha jako powierzchnię zgłoszoną do Uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce).

W dniu [...] grudnia 2009 r. Kierownik BP ARiMR w W. wydał decyzję, którą przyznał wnioskodawczyni płatność w ramach JPO w wysokości [...] zł oraz odmówił jej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). Organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni w okresie referencyjnym, tj. od 15 września 2007r. do 14 marca 2008r. nie była posiadaczem zwierząt zarejestrowanych w systemie IRZ oraz nie złożyła wraz z wnioskiem dokumentów potwierdzających posiadanie w powyższym okresie zwierząt przez nią lub przez jej małżonka. W związku z tym organ I instancji uznał, że zgodnie z §8 ust. 2 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 40, poz. 326) płatność zwierzęca wnioskodawczyni nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. O. wskazała, że od 2004 r. wnioski o płatności bezpośrednie składała wraz z mężem – S. O., na którego był przyznany numer identyfikacyjny. W dniu [...] marca 2008 r. S. O. zmarł o czym BP ARiMR zostało poinformowane. Odwołująca się podkreśliła, że w związku ze śmiercią męża nadano jej nowy numer identyfikacyjny, co nie oznacza jednak, że prowadzi ona nowe gospodarstwo. Wnioskodawczyni oświadczyła również, że po śmierci męża zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, które dotyczyło jedynie 1,5 ha gruntów rolnych, ponieważ większość gruntów zgłoszonych do płatności stanowiło jej własność jeszcze przed zawarciem małżeństwa i nie było przedmiotem spadku. Następnie podniosła, że wbrew uzasadnieniu decyzji organu I instancji posiadała bydło, które do śmierci męża było zarejestrowane na niego, a po jego śmierci na nią.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor [...] OR ARiMR w W. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał treść przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r.

Organ wyjaśnił więc, że zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:

rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r, do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;

na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą (także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim) do powierzchni: trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki.

Na mocy § 6 ust. 2 - 4 ww. rozporządzenia płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni:

- powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3;

- powierzchnia trwałych użytków zielonych łub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2. Liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust, 1 pkt 1, jest największa.

Liczbę zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, ustala się na podstawie:

danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - w przypadku bydła, owiec i kóz;

zaświadczenia wydawanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, złożonego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - w przypadku koni.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że zgodnie z § 8 ust. 1 przywołanego rozporządzenia w przypadku, gdy rolnik nie spełnia wymagań określonych w § 6 ust. 1, płatność zwierzęca przysługuje mu, jeżeli w latach 2004-2006 nie występował z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. nr 6, poz. 40, z późn. zm.) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a ponadto:

przyznano temu rolnikowi płatność zwierzęcą na podstawie: § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. nr 46, poz. 309 i nr 69, poz. 462), lub § 6 albo 7 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. lub

w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku rolnik lub jego małżonek był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych łub do rejestru koniowatych, o któiych mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie.

Zgodnie z § 10 ust. 1 przywołanego rozporządzenia w przypadku nabycia gruntów rolnych przez rolnika, który nie spełnia warunków do przyznania płatności zwierzęcej, płatność ta przysługuje mu, jeżeli nabył własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących własnością rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie rozporządzenia lub rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r., lub rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r.

W powyższej sytuacji płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna, którą stanowi powierzchnia maksymalna ustalona dla zbywcy na podstawie rozporządzenia według stanu faktycznego ustalonego na podstawie ostatniego wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej złożonego przez tego zbywcę.

Natomiast w przypadku nabycia przez rolnika, który w danym roku spełnia warunki do przyznania płatności zwierzęcej, wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących własnością rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęca na podstawie rozporządzenia lub rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r., lub rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r., płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna, która stanowi suma:

maksymalnej powierzchni ustalonej dla zbywcy na podstawie rozporządzenia według stanu faktycznego ustalonego na podstawie ostatniego wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej złożonego przez tego zbywcę oraz

maksymalnej powierzchni ustalonej dla nabywcy na podstawie rozporządzenia.

Zgodnie z § 12 ust. 1 - 4 przywołanego rozporządzenia w przypadku gdy bydło lub owce, lub kozy, lub konie były wpisane łub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez małżonka rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, zwierzęta te uwzględnia się na żądanie rolnika przy ustalaniu powierzchni maksymalnej dla tego z małżonków, na którego drugi z małżonków wyraził pisemną zgodę.

Organ zaznaczył również, że na mocy § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2008 r., nr 44, poz. 269 z późn. zm.) w przypadku gdy przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca mają być uwzględnione bydło lub owce, lub kozy, lub konie, które w okresie określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r., były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o tę płatność, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej zawiera:

żądanie uwzględnienia tych zwierząt przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca;

imię i nazwisko oraz nazwisko rodowe małżonka;

numer identyfikacyjny małżonka, jeżeli został nadany, oraz PESEL albo kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, jeżeli małżonek nie ma obywatelstwa polskiego.

Zgodnie z § 5 ust. 5 ww. rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. w przypadku, o którym mowa w ust, 1, do wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej dołącza się oświadczenie małżonka o wyrażeniu zgody na uwzględnienie zwierząt, które były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o płatność zwierzęcą, przy ustalaniu powierzchni, do której rolnikowi przysługuje płatność zwierzęca.

Powołując się na przytoczone powyżej przepisy organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni w wymaganym okresie nie posiadała zgłoszonych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, dlatego też zgłosiła żądanie uwzględnienia zwierząt, których posiadaczem w wymaganym przepisami okresie był jej małżonek. W takim natomiast przypadku – gdy rolnik ubiega się o przyznanie płatności zwierzęcej i we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 żąda uwzględnienia zwierząt, których posiadaczem w okresie referencyjnym był małżonek rolnika, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych łub do rejestru koniowatych – rolnik dołącza do wniosku oświadczenie małżonka o wyrażeniu zgody na uwzględnienie zwierząt.

Dołączenie powyższego oświadczenia jest bezwzględnie wymagane do wniosku o przyznanie płatności (§ 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku). Organ podkreślił, że powyższy przepis ma na celu uniknięcie spornej sytuacji, w której małżonek nie wyraża zgody na uwzględnienie posiadanych przez niego w okresie referencyjnym zwierząt, jako zwierząt uprawniających do uzyskania płatności zwierzęcej. W przypadku uwzględnienia zwierząt po śmierci małżonka, który był ich posiadaczem, mogłoby dojść do ich uwzględnia wbrew woli faktycznego posiadacza, jeśli nie wyrażał on do tej pory stosownej zgody. Postępowanie takie mogłoby oparte być jedynie na domniemaniu, że gdyby małżonek żył, takie oświadczenie zostałoby przez niego wystawione.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełniła wymogów zawartych w § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. poprzez nie złożenie w ustawowym terminie oświadczenia, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. W związku z powyższym organ odwoławczy zwrócił również uwagę na wadliwość uzasadnienia organu I instancji w zakresie przytoczonej podstawy prawnej.

W skardze na powyższą decyzję B. O. wskazała, że gospodarstwo prowadziła wraz z mężem – byli równoprawnymi współwłaścicielami tego gospodarstwa bez rozdzielności majątkowej. Po śmierci męża skarżąca zgłosiła się do BP ARiMR i wykonała wszystkie czynności konieczne do przejęcia wniosku o dopłaty – zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, skarżąca otrzymała numer identyfikacyjny oraz przerejestrowała zwierzęta na siebie. Skarżąca podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie organ nie powinien stosować przepisu, który uzyskanie płatności uzależnia od złożenia oświadczenia przez małżonka w sytuacji, gdy małżeństwo ustało na skutek śmierci tego małżonka.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] OR ARiMR wniósł o oddalenie skargi wskazując w szczególności, że negatywna dla skarżącej decyzja była spowodowana jej zaniedbaniem. Skarżąca nie zaznaczyła bowiem z sekcji IV wniosku, iż żąda uwzględnienia zwierząt, których posiadaczem był jej małżonek. Nie dołączyła też do wniosku oświadczenia niezbędnego do uwzględnienia zwierząt będących w wymaganym okresie w posiadaniu jej małżonka. Jednocześnie organ wskazał jednak, że w wymaganym okresie skarżąca nie posiadała zwierząt zgłoszonych do rejestru dlatego też zgłosiła zwierzęta, których posiadaczem w wymaganym przepisami okresie był jej mąż.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wskazać należy, że sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu kontrola zaskarżonej decyzji w oparciu o ww. przepisy wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem przy rozstrzyganiu sprawy organ naruszył obowiązujące przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszym rzędzie wskazać jednak należy, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.): Płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:

1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;

2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni:

a) trwałych użytków zielonych lub

b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub

c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki

- także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim.

W myśl ust. 2 rozporządzenia: "Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni:

1) powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3;

2) powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2."

Stosownie do ust. 3: "Liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest największa."

Z kolei ust. 4 pkt. 1 stanowi: "Liczbę zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, ustala się na podstawie:

1) danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - w przypadku bydła, owiec i kóz; (...)"

Stosownie natomiast do § 12 ust. 1 wskazanego rozporządzenia w przypadku gdy bydło lub owce, lub kozy, lub konie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez małżonka rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, zwierzęta te uwzględnia się na żądanie rolnika przy ustalaniu powierzchni maksymalnej dla tego z małżonków, na którego drugi z małżonków wyraził pisemną zgodę.

Zgodnie natomiast z § 5 ust. 1 rozporządzenia z 10 marca 2009 r. w przypadku gdy przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwana dalej "płatnością zwierzęcą", mają być uwzględnione bydło lub owce, lub kozy, lub konie, które w okresie określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 326), , były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o tę płatność, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej zawiera:

1) żądanie uwzględnienia tych zwierząt przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca;

2) imię i nazwisko oraz nazwisko rodowe małżonka;

3) numer identyfikacyjny małżonka, jeżeli został nadany, oraz PESEL albo kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, jeżeli małżonek nie ma obywatelstwa polskiego.

Natomiast zgodnie z § 5 ust. 5 przytoczonego rozporządzenia w przypadku, o którym mowa w ust. 1, do wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej dołącza się oświadczenie małżonka o wyrażeniu zgody na uwzględnienie zwierząt, które były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o płatność zwierzęcą, przy ustalaniu powierzchni, do której rolnikowi przysługuje płatność zwierzęca.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podzielając stanowisko Kierownika Biura o odmowie przyznania wnioskodawczyni płatności zwierzęcej na podstawie §8 ust 2 pkt 1 lit b i pkt 2 lit b rozporządzenia z Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009r. jednocześnie wskazał na wadliwość uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji, a jako przyczynę odmowy przyznania płatności rolniczce podał z kolei brak spełnienia przesłanek z art. 10 ust 3 powyższego aktu oraz właśnie okoliczność nie złożenia przez B. O. ww. oświadczenia małżonka o wyrażeniu zgody na uwzględnienie zwierząt. Organ odwoławczy stwierdził równocześnie, że wnioskodawczyni w wymaganym okresie nie posiadała zgłoszonych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, dlatego też zgłosiła żądanie uwzględnienia zwierząt, których posiadaczem w wymaganym przepisami okresie był jej małżonek. W uzasadnieniu decyzji, jak wynika z jej treści organ nie miał wątpliwości, że rolniczka zgłosiła żądanie uwzględnienia zwierząt , których posiadaczem w wymaganym okresie ( tj od 1 kwietnia 2005r. do 31 marca 2006r. ) był jej zmarły mąż( str. 10 decyzji). W odpowiedzi na skargę wskazano natomiast dodatkowo, że skarżąca nie zaznaczyła w sekcji IV wniosku, iż żąda uwzględnienia zwierząt, których posiadaczem był jej małżonek, a tym samym żądanie takie ( uwzględnienia zwierząt ) nie zostało w ogóle złożone.

Mając na uwadze powyższe twierdzenia organu II instancji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (podkreślenie Sądu), chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z kolei myśl art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Chociaż więc na podstawie ww. przepisu wyłączone zostało zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, to przepis ten zawiera dyrektywę, stosownie do której organ administracji publicznej w toku postępowania stoi na straży praworządności. Organy administracji publicznej realizując zasadę praworządności, mimo, iż są związane zakresem wniosku strony, mają zaś obowiązek precyzyjnie ustalić zakres tego żądania, w szczególności gdy sposób wypełnienia formularza wniosku budzi wątpliwości co do rzeczywistej woli osoby, ubiegającej się o przyznanie płatności.

Podobny pogląd wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 3 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 466/08 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że jeśli pracownik organu administracji jest w stanie przyjmując wniosek wychwycić narzucającą się już na pierwszy rzut oka rozbieżność intencji wnioskodawcy zawartą we wniosku, winien on poinformować o tym składającego wniosek – ograniczenie się do wyciągnięcia konsekwencji w wyniku kontroli wniosków w późniejszym okresie nie daje się pogodzić z potrzebą uwzględnienia przy załatwianiu spraw słusznego interesu obywateli.

Odnosząc te spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, zauważyć trzeba, że skarżąca zaznaczyła w nagłówku swojego wniosku, iż obejmuje on przyznanie płatności zwierzęcej (zakreśliła przy tym drugi kwadrat od góry w lewym, górnym rogu pierwszej strony formularza), natomiast w dalszej części istotnie nie wypełniła sekcji IV wniosku, ani nie złożyła oświadczenia małżonka. W tym miejscu stwierdzić należy, że jak wynika z instrukcji wypełnienia wniosku wypełnienie tej rubryki dotyczy rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności zwierzęcej, wnioskującego o uwzględnienie przy ustalaniu powierzchni zwierząt , których posiadaczem w wymaganym okresie prawa był jego obecny małżonek , co w sytuacji śmierci małżonka strony, a po jego śmierci ubiegania się i otrzymania na swoją rzecz za 2008r. płatności zwierzęcej mogło w istocie z punktu widzenia strony uzasadniać nieracjonalność wypełnienia tej części wniosku. Wobec jednak tak oczywistej sprzeczności organ przyjmując wniosek, winien poinformować o tym skarżącą, realizując zasadę wynikającą z § 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazać też należy, że wymaganie od skarżącej przedłożenia oświadczenia nieżyjącego małżonka było przykładem skrajnego rygoryzmu i formalizmu w wykładni przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. Przedłożenie tego oświadczenia stanowiło bowiem warunek, którego skarżąca z oczywistych względów spełnić nie mogła, co w takich przypadkach racjonalny ustawodawca dostrzegł widząc konieczność doprecyzowania stanu prawnego o takie właśnie sytuacje poprzez zapis §12 a rozporządzenia – przewidującego, że zgoda nie jest wymagana, jeżeli osoba, która była małżonkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej nie żyje.

Bez względu na powyższe organ poddał wniosek skarżącej dalszej kontroli zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnych zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE.L.04.141.18), które normują zasady przeprowadzania kontroli wniosków. Zauważyć jednak należy, że również na tym etapie badania wniosku organ realizując zasadę praworządności wynikającą z § 3 ust. 2 ustawy i mógł wezwać stronę skarżącą do wyjaśnienia oczywistych rozbieżności wynikających z wniosku.

W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 3 ust. 2 ustawy, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż przedwcześnie uznano, że płatność zwierzęca skarżącej nie może zostać przyznana.

Na marginesie wskazać też należy, że umacnianiu zasady praworządności wyrażonej w powyższym przepisie nie służyły też z pewnością rozbieżności pomiędzy organami odmiennie uzasadniającymi odmowę przyznania skarżącej spornych płatności w decyzji I oraz II instancji, jak również odmienne argumenty uzasadniającego stanowisko organu wskazane w odpowiedzi na skargę.

W toku ponownego rozpatrywania wniosku, organ administracji publicznej winien wyjaśnić, na jakich okolicznościach wnioskodawczyni opiera wniosek w części dotyczącej przyznania płatności zwierzęcej, zaś stosownie do regulacji, zawartej w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na wnioskodawczyni ciążyć będzie obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów i podania konkretnych danych w tym zakresie. Organ weźmie też pod uwagę, iż ze stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca była wraz z mężem współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w tym również w wymaganym okresie referencyjnym zwierząt, a po śmierci męża stała się jedynym właścicielem i posiadaczem gospodarstwa. W takiej sytuacji przesądzającym czynnikiem uzależniającym przyznanie skarżącej wnioskowanych dopłat będzie spełnienie przez nią wymogów określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. co organ odwoławczy, w uzasadnieniu podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia w sposób dla strony zrozumiały wskaże i wyjaśni.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nie orzeczono wobec braku żądania strony w tym zakresie.