Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SAB/Kr 171/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: Art. 149 par. 1  pkt 1 i 3, par. 1a, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Bożenna Blitek WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego I. zobowiązuje Prezydenta Miasta do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 28 października 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego i wydania aktu administracyjnego w terminie jednego miesiącu od zwrotu akt do organu; II. stwierdza, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność Prezydent Miasta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej kwotę 497 zł(czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżąca – A. S., działając przez pełnomocnika - pismem z dnia 24 września 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta zarzucając mu nierozpatrzenie jej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko – córkę K. i niewydanie w tej sprawie decyzji.

Skarga została poprzedzona ponagleniem datowanym na dzień 28 maja 2019 r.

W uzasadnieniu wniesionej skargi na bezczynność organu skarżąca podniosła, że złożyła wniosek z dnia 28 października 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko. Organ, pismem z dnia 7 listopada 2018 r. wezwał ją do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku poprzez przedstawienie tytułu wykonawczego ustalającego świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka, pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, w związku z tym, że skarżąca jest matką samotnie wychowującą dziecko. Skarżąca podkreśliła, że pismem z dnia 3 stycznia 2019 r. wskazała, iż ubiega się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko, a wobec tego zdaniem skarżącej, nie istnieje potrzeba przedstawiania dokumentów związanych z jakimkolwiek kryterium dochodowym. Powołując się na orzeczenie sądu administracyjnego wskazała, że art. 8 ust. 2 ustawy znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy pierwszego dziecka. W związku z tym skarżąca uważa, że w sytuacji, gdy przepis ten nie miał zastosowania, bo jej wniosek dotyczy drugiego i kolejnego dziecka, pozostawienie jej wniosku z dnia 28 października 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego, bez rozpoznania, z powodu niedostarczenia przez nią żądanych dokumentów, uważa za bezpodstawne. Jedyna możliwością zakwestionowania zaś tego stanowiska było wniesienie skargi, zgodnie z uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, w świetle której "Na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 Kpa) przysługuje skarga na bezczynność organu (...)." Przyznanie świadczenia wychowawczego podlega kryterium dochodowemu jedynie w przypadku pierwszego dziecka w rodzinie.

Wniosła zatem o zobowiązanie organu do wydania decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz drugiego dziecka – K. – w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżąca pismem z dnia 7 listopada 2018 r. została wezwana w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia wezwania, do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez przedłożenie brakującego dokumentu, tj. odpisu podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz dziecka – K. lub odpisu zatwierdzonej ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sad zobowiązujących do alimentów na rzecz dziecka K. Skarżąca został też poinformowana o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, co skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Zdaniem Prezydenta art. 8 ust. 2 oraz art. 19 ustawy nie wyłączają obowiązku przedłożenia wskazanych w ich treści dokumentów co do drugiego i kolejnego dziecka. "Ustawodawca posługuje się w tym zakresie pojęciem "dane dziecko" i nie zawęża wskazanych obowiązków jedynie do pierwszego dziecka.

W związku z niezastosowaniem się do wezwania, pozostawiono więc w dniu 8 lutego 2019 r. wniosek skarżącej bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Z przepisu art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej w skrócie – P.p.s.a.) wynika, że istota skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania polega na tym, iż sąd, uwzględniając taką skargę wskutek stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postepowania zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Zaskarżenie bezczynności i przewlekłości organu administracji publicznej do sądu administracyjnego możliwe jest tylko w takim zakresie, w jakim możliwe jest zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów (art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1 - 4a P.p.s.a.). Przepisy te bowiem określają przedmioty zaskarżenia, wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, a tym samym zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego.

Zatem skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym, rozsądnym terminie, ich działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot.

Sąd rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w pierwszym rzędzie ogranicza się więc do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1- 4 P.p.s.a. oraz czy organ był w świetle przepisów prawa materialnego zobowiązany do załatwienia sprawy, a jeżeli tak, to czy zwłoka w załatwieniu tej sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa oraz, czy przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji strona wyczerpała tryb, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie k.p.a.).

W myśl art. 3 § 2 pkt 1 - 7 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacji przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3 art. 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sady administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga więc w granicach danej sprawy.

Z art. 53 § 2b P.p.s.a. wynika, że wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do organu właściwego.

W niniejszym przypadku, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że wymóg ten został spełniony. Skarga została poprzedzona ponagleniem – pismem z dnia 28 maja 2019 r., a które bezsprzecznie wpłynęło do Kolegium w dniu 11 czerwca 2019 r. skoro po jego rozpatrzeniu SKO wydało postanowienie z dnia 18 czerwca 2019 r. nr [...] (vide uzasadnienie ww. postanowienia znajdujące się w aktach administracyjnych). Skarga była więc dopuszczalna.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, Prezydent Miasta pozostaje w stanie bezczynności.

Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., sygn. akt IV SAB/Wa 109/07).

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie świadczeń wychowawczych prowadzone jest w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego; przyznanie świadczenia następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą władny jest jako organ właściwy wydać Prezydent Miasta.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii, czy wniosek skarżącej z dnia 28 października 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – córkę K. -. został bezzasadnie pozostawiony przez organ bez rozpoznania, a tym samym, czy organ dopuścił się bezczynności nie rozpoznając merytorycznie tego wniosku i nie kończąc postępowania w sprawie wydaniem decyzji co do istoty sprawy.

Organ stanął na stanowisku, że wniosek skarżącej należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na fakt nie przedłożenia przez skarżącą w wyznaczonym terminie dokumentu, tj. odpisu podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz dziecka – K. lub odpisu zatwierdzonej ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sad zobowiązujących do alimentów na rzecz dziecka K.

Zgodnie z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Zdaniem Sądu w powołanym przepisie chodzi tylko o takie braki, które są niezbędne do nadania podaniu biegu. Wymagania formalne podania (wniosku) muszą natomiast wynikać z obowiązujących przepisów.

Przypomnieć więc należy, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 - zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci) oraz obowiązującego na dzień pozostawienia wniosku bez rozpoznania (do dnia 1 lipca 2019 r.) rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465 dalej, jako "rozporządzenie")

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, znajdującego się w rozdziale 4 dotyczącym postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. W dalszych uregulowaniach art. 13 wskazano, jakie dane winien zawierać wniosek (ust. 3) oraz jakiego rodzaju dokumenty należy dołączyć do wniosku (ust. 4).

Wniosek zawiera zatem dane dotyczące:

1) osoby występującej o przyznanie świadczenia wychowawczego, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, stan cywilny, obywatelstwo, płeć, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz, o ile je posiada - adres poczty elektronicznej i numer telefonu;

2) dzieci pozostających na utrzymaniu osoby, o której mowa w ust. 1, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, stan cywilny, obywatelstwo, płeć, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość (ust. 3 art. 13 ustawy).

Do wniosku dołącza się odpowiednio:

1) zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1509, 1540, 1552, 1629, 1669 i 1693) dotyczące każdego członka rodziny;

2) zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, dotyczące członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje odpowiednio o:

a) formie opłacanego podatku,

b) wysokości przychodu,

c) stawce podatku,

d) wysokości opłaconego podatku

- w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego;

3) zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego:

a) zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka,

b) prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację,

c) orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,

d) inne dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku.

Wymogi te powtarzają przepisy rozporządzenia wykonawczego. Stosownie więc do postanowień § 2 rozporządzenia wniosek powinien zawierać odpowiednio:

1) nazwę i adres organu właściwego;

2) dane dotyczące wnioskodawcy i członków rodziny wnioskodawcy, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, adres miejsca zamieszkania, stan cywilny, obywatelstwo, płeć, numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz, o ile je posiada - adres poczty elektronicznej i numer telefonu;

3) wskazanie, na które dziecko (dzieci) wnioskodawca wnosi o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego;

4) wskazanie, czy w skład rodziny wchodzi dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności - w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko;

5) wskazanie organu emerytalno-rentowego, do którego są opłacane składki na ubezpieczenie zdrowotne za członka rodziny;

6) wskazanie danych dotyczących sytuacji dochodowej członków rodziny;

7) informacje o członkach rodziny przebywających poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;

8) klauzulę następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia."

Nadto, jak stanowi § 3 rozporządzenia oświadczenia niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, w tym oświadczenia wnioskodawcy o dochodach członków rodziny innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), a także zaświadczenie, o którym mowa w § 4 rozporządzenia.

Ustalając prawo do świadczenia wychowawczego, poza odpowiednimi informacjami wskazanymi w § 2-4, uwzględnia się również odpowiednio dokumenty, jak mówi to § 5 rozporządzenia, stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio m. in przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową, ugodą zawartą przed mediatorem lub innym tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny (pkt 1 lit e), w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem lub innym tytule wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd:

– zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, lub

– informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą. (pkt 1 lit. f).

Zgodnie z obowiązującym do 1 lipca 2019 r. przepisem art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sad chyba że:

1) drugie z rodziców dziecka nie żyje;

2) ojciec dziecka jest nieznany;

3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone;

4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka;

5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Stosownie natomiast do treści art. 19 ust. 4 ustawy w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

Wykładnia powyższych regulacji, w tym art. 8 ust. 2 i 19 ust. 4 ustawy prowadzi do wniosku, że zawarte w normie prawnej art. 8 ust. 2 w stanie faktycznym niniejszej sprawy w ogóle nie miały zastosowania.

W świetle treści wniosku skarżącej oraz pozostałych zgromadzonych w sprawie dokumentów nie może bowiem budzić wątpliwości, że dochodziła ona jako osoba samotnie wychowująca dziecko (panna) świadczenia wychowawczego na córkę K. urodzonej [...] 2009 r. jako drugie dziecko w rodzinie (vide: wniosek s. 2 i 3; oraz pismo skarżącej z dnia 3 stycznia 2019 r. w aktach administracyjnych). Prawo do tego świadczenia nie było zatem w świetle obowiązującej w dacie orzekania przez organy obu instancji treści art. 5 ust. 3 ustawy uzależnione od dochodu w przeliczeniu na członka rodziny (Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.). Z tego też powodu, w ocenie Sądu, nie miało znaczenia czy na dziecko to było ustalone od jego ojca świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, o jakim mowa w art. 8 ust. 2 ustawy i w konsekwencji czy nad dzieckiem tym była wykonywana zgodnie z orzeczeniem sądu opieka naprzemienna obojga rodziców, o jakiej mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy. Kwestie te miałyby znaczenie jedynie gdyby chodziło o prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, które zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 i 4 było uzależnione od dochodu rodziny w przeliczeniu na osoby. W tym względzie Sąd jednoznacznie podziela pogląd wyrażony m.in. w powołanym w odwołaniu prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 601/18. O trafności tego poglądu świadczy też fakt, że z chwilą wprowadzenia od 1 lipca 2019 r. prawa do świadczenia wychowawczego na każde dziecko (Dz. U. z 2019 r. poz. 924) przepis art. 8 ust. 2 został w całości uchylony, podobnie jak art. 19 ust. 4 ustawy.

Po drugie, przepisy art. 8 ust. 2, jak i 19 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w chwili ich obowiązywania, dotyczyły kwestii materialnoprawnych, o czym bezsprzecznie przesądza użyte w treści art. 8 ust. 2 ustawy sformułowanie "(...) świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli (...)", odnośnie natomiast art. 19 ustawy, to o tym świadczą jego dalsze postanowienia. Mianowicie z wyznaczonym 3-miesięcznym terminem wiążą określone one skutki materialnoprawne, o których mowa w ust. 5 i 6 art. 19. I tak ust. 5 przewiduje instytucję zawieszenia biegu tego terminu, która zasadniczo odnosi się do terminów prawa materialnego. Natomiast ust. 6 określa materialnoprawne skutki dopełnienia przez stronę czynności w terminie określonym w ust. 4.

W związku z powyższym nieprzedstawienie, pomimo wezwania, dokumentu w postaci odpisu podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz dziecka – K. lub odpisu zatwierdzonej ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd zobowiązujących do alimentów na rzecz dziecka K., nie mogło skutkować pozostawieniem podania (wniosku) skarżącej bez rozpoznania.

Należy bowiem odróżnić, jak trafnie podnosi Naczelny Sąd Administracyjny, braki formalne od braków materialnych, a więc braku spełnienia materialnoprawnych przesłanek, które nakładają odpowiednie normy prawa materialnego, ponieważ w przypadku ich wystąpienia nie ma zastosowania przepis art. 64 § 2 k.p.a. (wyrok z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 2136/18; LEX nr 2623645).

Wprawdzie uregulowanie art. 19 ust. 4 ustawy jest szczególne, ale także i w tym przypadku należało postąpić analogicznie.

W sytuacji, gdyby te dokumenty były wymagane do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie skarżącej, a skarżąca pomimo wezwania ich nie przedłożyła, to wówczas dopuszczalne byłoby pozostawienie jej wniosku o przyznanie świadczenia bez rozpoznania.

W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności, gdyż bezskuteczne było pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania. Skarga zasługiwała więc na uwzględnienie. Prezydent nie wydał bowiem w sprawie decyzji merytorycznej ani innego rodzaju, jak innego aktu administracyjnego o charakterze procesowym, zarówno przed wpłynięciem skargi na bezczynność, po jej wpłynięciu do organu, a przed wyrokowaniem.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku – zobowiązując organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej i wydania aktu administracyjnego w terminie jednego miesiąca od zwrotu akt do organu, zaś w punkcie II sentencji wyroku orzekł, że organ dopuścił się bezczynności.

Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, dając temu wyraz w pkt III sentencji wyroku, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie ustawowego terminu do załatwienia sprawy i brak w świetle akt okoliczności ekskulpujących bezczynność organu (art. 149 §1a ww. ustawy). Na ocenę tę miało również wpływ niewłaściwe działanie organu, niemające nic wspólnego z "dobrym administrowaniem", a wynikłe niestety w głównej mierze z nieuważnej, pobieżnej analizy treści samego wniosku skarżącej, jak i jej pisma z dnia 3 stycznia 2019 r., będącego odpowiedzią na wezwanie organu, z których to wprost wynika, że składa ona wniosek na drugie dziecko w rodzinie. Stwierdzona bezczynność wynikała więc wyłącznie z postawy organu, a nie z przyczynienia się skarżącej. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Sytuacja, w której strona, występująca z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego, które stanowi swoistą pomoc państwa w trudach i ciężarach poniesionych w wychowaniu dzieci, w dalszym ciągu czekać musi na jego rozpatrzenie wobec braku podstaw do pozostawienia go bez rozpoznania, od którego złożenia do momentu wyrokowania upłynęło prawie rok czasu, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa.

Zgodnie z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), w ramach przysługujących kompetencji Sąd "może" z urzędu wymierzyć organowi grzywnę.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał jednakże, że w tej sytuacji, gdy grzywna, o której wymierzenie zresztą nie wnioskowała skarżąca, pełni rolę prewencyjną, nie zachodziła dodatkowo konieczność zdyscyplinowania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej, zgodnie z nałożonym obowiązkiem w punkcie I sentencji wyroku. W tym względzie Sąd brał także pod uwagę niewłaściwe postępowanie organu, którego skutkiem było pozostawienie podania skarżącej bez rozpoznania, a które wynikło z nieuważnej analizy jego treści, ale także wpływ na to miała po części niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 8 ust. 2 i 19 ust. 4 ustawy. Ostatecznie Sąd uznał, że skarga na bezczynność osiągnęła swój cel w postaci jej uwzględnienia i zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, orzekł, jak w sentencji wyroku, orzekając również o kosztach postępowania, jak w punkcie IV sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).