Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 474/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez Grupę Producentów [...] sp. z o.o. w [...] (dalej: spółka, skarżąca lub strona) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...]grudnia 2019 r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR lub organ I instancji) z [...]sierpnia 2019 r. nr [...]o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych uzyskanych na mocy decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...]października 2016 r. nr [...]w sprawie przyznania pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw w kwocie [...]zł wraz z odsetkami. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W odpowiedzi na wniosek strony z [...]lipca 2016 r. decyzją z [...]października 2016 r. nr [...]Dyrektor Oddziału ARiMR przyznał pomoc finansową na rzecz Grupy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw w łącznej kwocie [...]zł, w tym [...]zł na pokrycie kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. W zakresie powyższej kwoty [...]zł strona ujęła m.in. zakup jednostki transportowej do dystrybucji grzybów w postaci ciągnika siodłowego [...] (faktura nr [...]z [...]kwietnia 2016 r. na kwotę [...]zł netto) i organ przyznał pomoc finansową w wysokości [...]zł (75% kosztów kwalifikowanych).

W dniach od [...]listopada 2018 r. do [...]listopada 2018 r. w siedzibie skarżącej została przeprowadzona przez Biuro Kontroli na Miejscu [...]Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola zobowiązań na inwestycje objęte dofinansowaniem. Z powyższej kontroli sporządzono protokół/raport nr [...]z [...]maja 2019 r. z czynności kontrolnych. Z ww. raportu wynika, że spółka udostępniła inwestycję polegającą na zakupie jednostek transportowych do dystrybucji grzybów na rzecz osób trzecich naruszając tym warunki określone w § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2018 r. poz. 938 ze zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze). Ustalono, że ciągnik siodłowy [...]został udostępniony podmiotom trzecim przed upływem okresu zobowiązania zgodnie z wykazem faktur przedstawionym poniżej: 1) usługa transportowa faktura VAT - [...]z [...]czerwca 2018 r., 2) usługa transportowa faktura VAT - [...]z [...][...]czerwca 2018 r.

W związku z powyższym organ I instancji pismem z [...]maja 2019 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu pomocy finansowej przyznanej w ramach inwestycji: zakup jednostki transportowej do dystrybucji grzybów przyznanej Grupie na mocy decyzji z [...]października 2016 r. W toku postępowania Dyrektor Oddziału ARiMR postanowieniem z [...]czerwca 2019 r. włączył do postępowania Raportu/Protokołu z czynności kontrolnych nr [...]z [...]maja 2019 r.

W dniach [...]maja 2019 r. - 28 maja 2019 r. Biuro Kontroli na Miejscu [...]Oddziału Regionalnego ARiMR dokonało w siedzibie spółki ponownej kontroli na miejscu. Z powyższej kontroli sporządzono protokół nr [...]z [...][...]maja 2019 r. Zgodnie z treścią ww. protokołu na podstawie analizy dokumentów stwierdzono, że skarżąca świadczy usługi transportowe innym firmom. Do części faktur za wykonywane usługi dołączone są dokumenty przewozowe, które pozwalają ustalić jakim środkiem transportu wykonano przewozy. Zgodnie z danymi z faktur i dokumentów CMR [...]/06/2018 oraz [...]/06/2018 usługa transportu podmiotom trzecim była wykonywana samochodem z dofinansowania o numerze rejestracyjnym [...]. Ponadto zgodnie z treścią oświadczenia strony z [...]maja 2019 r. pojazd ciężarowy - ciągnik siodłowy nr rejestracyjny [...]zakupiony na podstawie faktury [...]był wykorzystywany w listopadzie 2017 r. do nieregularnych zarobkowych usług transportowych - transport surowców do produkcji podłoża do pieczarek. W okresie postoju i braku możliwości transportu grzybów, ciągnik siodłowy służył do przewozu surowców do produkcji kompostu pieczarek. Skarżąca wyjaśniła, że dzięki takim usługom wykonywanym na rzecz zaprzyjaźnionej kompostowni udało się jej uzyskać lepsze ceny i termin płatności za odbierany kompost. Skarżąca w oświadczeniu podała także, że zarobek z tytułu usług transportowych wymienionego powyżej ciągnika siodłowego stanowi nieznaczną część dochodu spółki.

Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...]sierpnia 2019 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych w łącznej wysokości [...][...]zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że grupy producentów, które otrzymały wsparcie finansowe mogą wykorzystać infrastrukturę zakupioną z ww. dofinansowaniem do zbioru, magazynowania oraz przygotowania do sprzedaży owoców i warzyw, objętych grupą produktów, dla których grupa producentów została wstępnie uznana, pochodzących tylko od jej członków. Grupa został wstępnie uznana dla grupy produktów "grzyby". Zatem udostępnienie podmiotom trzecim zakupionego ciągnika siodłowego [...]w okresie 5 lat od dnia zakupu, tj. do [...]kwietnia 2021 r. stanowiło nieprawidłowość. Po raz pierwszy ciągnik siodłowy [...] został udostępniony podmiotom trzecim 6 czerwca 2018 r., a więc w trzecim roku okresu, w którym skarżąca była zobowiązana do nieudostępniania inwestycji. W związku z powyższym Dyrektor Oddziału ARiMR stosując § 1 ust. 4 pkt 2 lit. a rozporządzenia wykonawczego ustalił, że kwota nienależnie pobranych płatności stanowi 60% kwoty przyznanej pomocy na ciągnik siodłowy ([...] x 60% = [...] zł).

W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR decyzją z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie i stwierdził, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż skarżąca przed upływem terminu określonego w § 1 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia wykonawczego udostępniła inwestycję polegającą na zakupie środka transportowego w postaci ciągnika siodłowego [...], tym samym nie dotrzymała ciążącego na niej zobowiązania (patrz faktury VAT [...] z [...] czerwca 2018 r. i VAT [...] z [...] czerwca 2018 r. oraz oświadczenie samej strony).

Organ zauważył, że zgodnie z przedłożoną przez spółkę fakturą nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. zobowiązanie nieudostępnienia podmiotom trzecim ciągnika siodłowego [...] upływa w dniu [...] kwietnia 2021 r. Prezes ARiMR stwierdził, że strona poprzez wykonywanie usług transportu na rzecz osób trzecich za pomocą ciągnika siodłowego [...], naruszyła § 1 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia wykonawczego. Wskazał, że zakaz udostępniania inwestycji oznacza, iż skarżąca nie może wynająć, świadczyć usług lub użyczać innemu podmiotowi (w tym członkowi) inwestycji objętej pomocą finansową w ramach planu dochodzenia do uznania w okresach wskazanych w rozporządzeniu wykonawczym.

W konsekwencji powyższego zgodnie z § 1 ust. 4 pkt 2 lit. a) rozporządzenia wykonawczego grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości: 100%, 80%, 60%, 40% i 20% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit a), a którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywaniem zgodnie z przeznaczeniem. Organ II instancji stwierdził, że ustalona przez Dyrektora Oddziału ARiMR kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw została prawidłowo ustalona.

Odnosząc się zarzutów Prezes ARiMR stwierdził, że są one niezasadne. Organ II instancji w szczególności zauważył, że zakaz udostępnienia inwestycji oznacza, iż wstępnie uznana organizacja producentów owoców i warzyw nie może wynająć, świadczyć usług lub użyczać innemu podmiotowi inwestycji objętej pomocą finansową w ramach planu dochodzenia do uznania, w wyżej wskazanych okresach. Zakaz dotyczy zarówno przekazania władztwa nad inwestycją jak również świadczenia usług. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że termin "udostępnienie" jest rzeczownikiem od czasownika "udostępnić-udostępniać", który oznacza "ułatwić kontakt z czymś lub umożliwić korzystanie z czegoś". Zatem wykonanie usługi transportu potwierdzonego fakturami z [...] i [...] czerwca 2018 r. za pomocą ciągnika siodłowego refinansowanego przez ARiMR jest odpłatną formą udostępnienia, a tym samym niedotrzymaniem warunku określonego w § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego. Organ podkreślił, że wykorzystanie ciągnika siodłowego do usługi transportu nie byłoby możliwe bez wykorzystania naczepy chłodniczej będącej zakupem ze środków własnych spółki, a contrario samą naczepą nie można dokonać przewozu grzybni bez udziału ciągnika siodłowego zakupionego ze środków unijnych. W ocenie organu odwoławczego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem strony, że dokona usługa transportowa została wykonana zgodnie przeznaczeniem określonym we wniosku o przyznanie środków finansowych. Taka działalność powinna być związana stricte z działalnością grupy w celu sprzedaży owoców i warzyw. Działania na korzyść innych podmiotów gospodarczych w celu uzyskania lepszych warunków cenowych czy jakościowych jest działaniem pośrednim.

Prezes ARiMR powołał również treść uzasadnienia do projektu rozporządzenia wykonawczego z którego wynika, że jeżeli inwestycja będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem jakim jest przygotowywanie owoców i warzyw do sprzedaży, to grupa będzie musiała zwrócić kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję proporcjonalnie.

Organ II instancji zauważył, że uznana organizacja producentów owoców i warzyw, pomimo zakończenia realizacji Planu Dochodzenia do Uznania, musi dotrzymać podjętych zobowiązań, w zakresie niezbywania i nieudostępniania innym podmiotom inwestycji objętych dofinansowaniem w ramach planu dochodzenia do uznania, stosownie do § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego . Tym samym, uznana organizacja producentów owoców i warzyw, która jako wstępnie uznana grupa producentów korzystała z dofinansowania inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, nie może sprzedać lub udostępnić innemu podmiotowi inwestycji objętych pomocą finansową, w terminach określonych w ww. § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego pod rygorem zwrotu otrzymanej pomocy finansowej z tytułu realizacji planu dochodzenia do uznania, w trybie określonym w § 1 ust. 4 pkt 2 lit a) rozporządzenia wykonawczego.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. strona złożyła skargę wnosząc m.in. o uchylenie decyzji organów obydwu i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wniosła także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów:

I. prawa postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 81a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: kpa) poprzez zaniechanie ustalenia rzeczywistej treści stosunku prawnego łączącego skarżącego z firmą [...] sp. z.o.o., niewyjaśnienie wszystkich istotnych wątpliwości co do okoliczności sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia całkowicie nieuprawnionych ustaleń faktycznych, polegających na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie miało miejsce niezgodne z prawem udostępnienie inwestycji objętej dofinansowaniem;

2) art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy jej wadliwość obligowała organ do wydania decyzji uchylającej i orzekającej, co do istoty sprawy, tj. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa;

II. prawa materialnego tj.:

1) § 1 ust. 1 pkt 3 oraz § 1 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w pojęciu "udostępnienia inwestycji" mieszczą się zarzucone nieprawidłowości polegające na wykonaniu usługi transportu;

2) § 1 ust. 4 pkt 2 lit. a rozporządzenia wykonawczego poprzez błędne zastosowanie i bezzasadne uznanie, że zarzucone nieprawidłowości polegające na wykonaniu usługi transportu stanowią niezgodne z prawem udostępnienie inwestycji objętej dofinansowaniem, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia sankcji w postaci zwrotu 60 % kwoty pomocy finansowej przyznanej na inwestycję.

W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie oraz o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Z uwagi na objęcie Warszawy strefą czerwoną z tytułu panującej pandemii i wydanie zarządzeń przez Prezesa NSA nr 39 z dnia 16 października 2020 r. i Prezesa WSA z dnia 16 października 2020 r. nr 21 o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej w trybie posiedzeń niejawnych, sprawę przekazano do rozpoznania w trybie niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374). Przepis ten stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Skarga okazała się niezasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes ARiMR nie naruszył przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy sąd zauważa, że w sprawie spór sprowadza się do oceny, czy spółka "udostępniła inwestycję" objętą dofinansowaniem innemu podmiotowi w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia wykonawczego, co skutkowało koniecznością zwrotu części kwoty przyznanej pomocy na tę inwestycję stosownie do § 1 ust. 4 pkt 2 lit. a rozporządzenia wykonawczego. Zdaniem strony wynajęcie ciągnika siodłowego [...] dla podmiotu trzeciego w celu transportu surowców do produkcji podłoża do pieczarek, nie miało charakteru udostępniania inwestycji. Ciągnik siodłowy bowiem nie został wykorzystany do celów niezgodnych z przeznaczeniem, gdyż uczestniczył w obrocie surowcami niezbędnymi do późniejszej uprawy pieczarek (bez zakupu gotowego podłoża, wytworzonego przez podmiot trzeci z dostarczonych przez spółkę surowców nie byłaby możliwa uprawa pieczarek, a następnie ich sprzedaż). Przeciwnego zdania jest organ, który wskazał, że wykonanie usługi transportu potwierdzone fakturami z [...] i [...] czerwca 2018 r. za pomocą ciągnika siodłowego refinansowanego przez ARiMR jest odpłatną formą udostępnienia, a tym samym strona nie dotrzymała warunku określonego w § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego.

Rozstrzygając powyższy spór sąd podziela stanowisko organów ARiMR i stwierdza, że skarżąca "udostępniła inwestycję" w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia wykonawczego.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca na mocy decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] października 2016 r. otrzymała dofinansowanie na inwestycje polegające na zakupie m.in. jednostek transportowych do dystrybucji grzybów, w tym ciągnika siodłowego [...]. Wysokość przyznanej pomocy ([...] zł) została ustalona na podstawie przedstawionej przez stronę faktury Vat nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. na kwotę [...] zł. W toku dwukrotnej kontroli w siedzibie skarżącej ustalono, że co najmniej dwukrotnie udostępniła inwestycje polegające na zakupie środka transportowego w postaci ciągnika siodłowego [...] podmiotom trzecim. Potwierdzeniem powyższego są ujawnione w siedzibie spółki listy przewozowe CMR oraz faktury za usługi transportowe: 1) faktura VAT [...] z [...] czerwca 2018 r.; 2) faktura VAT [...] z [...] czerwca 2018 r. (patrz karty: 3/80-3/84 akt adm.) dotyczące ciągnika siodłowego [...] nr rejestracyjny [...]. Powyższe potwierdziła sama skarżąca, gdyż w oświadczeniach z [...]listopada 2018 r. i [...]maja 2019 r. (patrz karty: 2/16 i 3/71 akt adm.) wskazała, że pojazd ciężarowy – ciągnik siodłowy, nr rejestracyjny [...] zakupiony [...]kwietnia 2016 r. na podstawie faktury [...], w ramach PDU jest wykorzystywany od listopada 2017 r. do nieregularnych zarobkowych usług transportowych - transport surowców do produkcji podłoża do pieczarek. W okresie postoju i braku możliwości transportu grzybów, ciągnik siodłowy [...] z zakupioną z własnych środków naczepą służy, do przewozu surowców do produkcji kompostu pieczarek. Grupa stwierdziła, że dzięki takim usługom wykonywanym na rzecz zaprzyjaźnionej kompostowni udało się stronie uzyskać lepsze ceny i termin płatności za odbierany kompost. Zarazem strona podła, że zarobek z tytułu usług transportowych wymienionego powyżej ciągnika siodłowego stanowi nieznaczną część dochodu Grupy.

W sprawie materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowi w szczególności art. 44 rozporządzenia nr 543/2011, który stanowi, że inwestycje związane z realizacją planów uznawania, o których mowa w art. 37 lit. c) niniejszego rozporządzenia, na które przyznano pomoc zgodnie z art. 103a ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, są finansowane proporcjonalnie do ich wykorzystania co do produktów członków grupy producentów, w odniesieniu do których udzielono jej wstępnego uznania. Z pomocy unijnej wyklucza się inwestycje, które mogłyby zakłócić konkurencję w odniesieniu do innych rodzajów działalności gospodarczej grupy producentów. Inwestycje mogą być realizowane w gospodarstwach indywidualnych lub w obiektach producentów będących członkami grupy producentów, pod warunkiem że przyczyniają się do osiągnięcia celów określonych w planie uznawania. W razie wystąpienia z grupy producentów któregoś z członków państwa członkowskie zapewniają odzyskanie inwestycji lub jej wartości końcowej, w przypadku gdy jej okres amortyzacji jeszcze nie upłynął.

W myśl art. 103 a ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 299 z 16 listopada 2007 r. ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1234/2007) w trakcie okresu przejściowego dopuszczonego zgodnie z art. 125e państwa członkowskie mogą przyznać grupom producentów sektora owoców i warzyw utworzonych w celu ubiegania się o uznanie ich za organizacje producentów pomoc bezpośrednią lub za pośrednictwem instytucji kredytujących na pokrycie części inwestycji wymaganych do uzyskania decyzji o uznaniu i określonych w planie dochodzenia do uznania, o których mowa w art. 125e ust. 1 akapit trzeci.

Z kolei z art. 125e ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1234/2007 wynika, że w celu zakwalifikowania grupy przedstawiają one właściwemu państwu członkowskiemu podzielony na etapy plan dochodzenia do uznania, którego zatwierdzenie sygnalizuje początek okresu, o którym mowa w akapicie drugim i stanowi wstępne uznanie. Okres przejściowy nie może przekraczać pięciu lat.

W § 1 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego wyjaśniono, że wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, zwanej dalej "grupą", jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli: 1) inwestycja lub jej etap: a) zostały ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy, b) zostały zrealizowane w danym okresie rozliczeniowym, c) są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw członków grupy, z uwzględnieniem ilości owoców i warzyw (...), d) odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu; 3) grupa, z zastrzeżeniem ust. 3, zobowiązała się do niezbywania, nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem oraz wykorzystywania tej inwestycji zgodnie z jej przeznaczeniem, jakim jest przygotowanie owoców i warzyw do sprzedaży zgodnie z zatwierdzoną grupą produktów, przez okres: a) 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego, b) 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli, c) 10 lat od dnia nabycia gruntu.

W § 1 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wyjaśniono, że grupa może udostępnić inwestycję: 1) innemu podmiotowi na podstawie umowy określającej okres i warunki wykorzystywania przez ten podmiot inwestycji, jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw, oraz sposobu potwierdzenia tego spadku (Dz. U. poz. 758), wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i d; 2) członkom tej grupy, jeżeli inwestycja jest związana ze zbiorem owoców i warzyw, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, w celu dokonania ich zbioru i transportu do magazynów grupy.

Natomiast w § 1 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego prawodawca wskazał na konsekwencji "udostępniania inwestycji". I tak zgodnie z § 1 ust. 4 pkt 1 i 2 lit. a rozporządzenia wykonawczego jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3:

1) nastąpi zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości 100% tej pomocy zwiększoną o odsetki, o których mowa w art. 123 rozporządzenia nr 543/2011, lub

2) inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3 lub inwestycja będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości: a) 100%, 80%, 60%, 40% i 20% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem - zwiększoną o odsetki, o którym mowa w ort. 123 rozporządzenia nr 543/2011.

Mając na uwadze wskazane przepisy wstępnie uznane grupy producentów mają obowiązek wykorzystywać infrastrukturę zakupioną z dofinansowania do zbioru, magazynowania oraz przygotowania do sprzedaży owoców i warzyw, objętych grupą produktów, dla których grupa producentów została wstępnie uznana pochodzących tylko od jej członków.

W sprawie powyżej ustalony stan faktyczny ewidentnie wskazuje, że skarżąca wbrew zobowiązaniu udostępniła inwestycję (ciągnik siodłowy [...]) w okresie 5 lat od nabycia ciągnika siodłowego. W rozpatrywanej sprawie pierwsze ustalone na podstawie dokumentów (faktura VAT i list przewozowy CMR) udostępnienie miało miejsce 6 czerwca 2018 r. Tym samym słusznie organy orzekające uznały, że udostępnienie miało miejsce w trzecim roku pięcioletniego okresu liczonego od dnia nabycia inwestycji (faktura VAT z [...]kwietnia 2016 r.). Zatem skarżąca zobowiązana jest do zwrotu 60% kwoty pomocy finansowej przyznanej na inwestycję.

Sąd w tym miejscu podziela argumentację Prezesa ARiMR opartą na tezach wyroku WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019 r. V SA/Wa 929/18, który wyjaśnił, że termin "udostępnienie" jest rzeczownikiem od czasownika "udostępnić-udostępniać" oznaczającego ułatwić kontakt z czymś lub umożliwić korzystanie z czegoś. Powyższe jest zgodne z definicją słownikową (patrz Słownik Języka Polskiego, tom 5, strona 441, Wydawnictwo Naukowe PWN). Tym samym wykonanie usługi transportu potwierdzonej fakturami z 6 i 20 czerwca 2018 r. za pomocą ciągnika siodłowego refinansowanego przez ARiMR jest odpłatną formą udostępnienia, a tym samym niedotrzymaniem warunku określonego w § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że skarżąca udostępniła także naczepę chłodniczą zakupioną z własnych środków, gdyż wykorzystanie tej naczepy do usługi transportu nie byłoby możliwe bez ciągnika siodłowego zakupionego ze środków unijnych.

Prawidłowość wykładni terminu "udostępnianie inwestycji" potwierdza również wykładnia systemowa wewnętrzna, która statuuje trzy rodzaje zakazów w odniesieniu do inwestycji dofinansowanych ze środków europejskich (por. § 1 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia wykonawczego). Mianowicie zabronione jest we wskazanym w przepisach okresach: 1) zbywanie tych inwestycji (np. sprzedaż, zamiana itp.), 2) udostępnianie inwestycji (np. wynajmowanie podmiotom trzecim lub członkom grupy wbrew § 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego), 3) niezgodne z przeznaczeniem wykorzystywanie inwestycji (np. wykorzystanie inwestycji pierwotnie zakupionej do zbioru owoców dla których grupa została utworzona do zbioru owoców innych niż grupa została utworzona). Przepisy także podają w jakich okolicznościach można udostępniać inwestycję: podmiotowi trzeciemu w wypadku spełnienia warunków określonych w § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego oraz członkom tej grupy w określonych w § 1 ust. 3 pkt 2 przypadkach. Żaden z tych przypadków nie dotyczy strony, gdyż środek transportu został udostępniony podmiotowi trzeciemu ale w sprawie nie wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i d. Skarżąca również nie powołała się na § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego i nie złożyła wymaganych tym przepisem dokumentów potwierdzających zaistnienie braku pełnego wykorzystania inwestycji (protokoły szacowania szkód i inne). Co więcej prawodawca dla różnych kategorii zakazów przewidział różne sankcje. W wypadku zbycia inwestycji w okresie zobowiązania przewidział obowiązek zwrotu 100 % dofinansowania, a w przypadku udostępnienia i niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystania proporcjonalny zwrot uzależniony od okresu w którym dana nieprawidłowość się wydarzyła.

Potwierdzeniem również zasadności wykładni terminu "udostępnianie inwestycji" jest także uzasadnienie do projektu rozporządzenia wykonawczego (patrz [...]) w którym wskazano, że cyt. "dla istnienia odpowiedzialności w zakresie właściwego wykorzystywania i dysponowania inwestycjami objętymi wsparciem, stopień winy (czy jest ona umyślna czy nieumyślna) nie ma znaczenia. Jednocześnie w projektowanym rozporządzeniu po analizie argumentów zgłoszonych w ramach konsultacji społecznych przewidziano, że jeżeli inwestycja zostanie udostępniona, w przypadkach innych niż określone w ust. 3, lub będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, jakim jest przygotowywanie owoców i warzyw do sprzedaży, to grupa będzie musiała zwrócić kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję proporcjonalnie. Przez termin inwestycja należy rozumieć pojedyncze przedsięwzięcie realizowane przez wstępnie uznana grupę producentów w celu spełnienia kryteriów uznania, ujęte w planie dochodzenia do uznania, będące integralnym działaniem z wymienionych w wykazie kosztów kwalifikowanych (np.: skrzyniopaleta, wózek widłowy). Kara za udostępnienie lub wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem inwestycji zakupionych ze wsparciem jest liczona proporcjonalnie jako procent pomocy finansowej przyznanej na inwestycję".

Także wykładnia celowościowa wskazuje, na zakaz udostępniania inwestycji skoro pomoc dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw ma dotyczyć inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw. Prawodawca zatem ograniczył pomoc tylko do konkretnych inwestycji służących zbiorowi, przechowywaniu, magazynowaniu i przygotowaniu do sprzedaży. Zatem najem środka transportu dla podmiotu trzeciego w żaden sposób nie jest związany z tymi celami.

Mając powyższe na względzie zarówno wykładnia językowa, systemowa wewnętrzna, celowościowa i historyczna jednoznacznie wskazują, że strona udostępniając ciągnik siodłowy podmiotowi trzeciemu nie dotrzymała warunku określonego w § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie ma przy tym żadnego znaczenia powody dla których, to uczyniła, gdyż wskazywane powody nie mają znaczenia dla obowiązku organu ARiMR wydania decyzji nakazującej proporcjonalny zwrot przyznanego dofinansowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej organy decyzję oparły nie tylko na samych fakturach, ale również na oświadczeniu spółki i listach przewozowych. Z dowodów tych wynika, wbrew twierdzeniom strony, że przewożony towar nie był przewożony dla skarżącej, tylko dla podmiotu trzeciego, za który to przewóz zapłacił holenderski kontrahent podmiotu trzeciego. Ewentualne późniejsze rozliczenia między skarżącą, a podmiotem trzecim "[...]" sp. z o.o. nie wpływają na ustalenia, że strona wbrew obowiązkowi "udostępniła inwestycję". Zasadnie stwierdził Prezes ARiMR, że dokona usługa transportowa nie została wykonana zgodnie przeznaczeniem określonym we wniosku o przyznanie środków finansowych. Taka działalność powinna być związana stricte z działalnością grupy w celu sprzedaży owoców i warzyw. Działania na korzyść innych podmiotów gospodarczych w celu uzyskania lepszych warunków cenowych czy jakościowych jest działaniem pośrednim i nie jest w żaden sposób związane ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem i przygotowaniem do sprzedaży produktów dla których grupa została utworzona. Co najwyżej działanie polegające na wynajmie ciągnika może mieć charakter pośredni, a nie bezpośredni z powyższymi celami dla których wstępnie uznanej grupie przyznano pomoc. Wydana decyzja przez organy ARiMR ma charakter decyzji związanej i organy ARiMR nie mają żadnej swobody w wyborze rozstrzygnięcia. W wypadku zaistnienia określonego przepisami rozporządzenia wykonawczego stanu faktycznego organy ARiMR mają obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot środków. Tym samym wbrew twierdzeniom skargi Prezes ARiMR nie naruszył prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i ust. 4 pkt 2 lit. a rozporządzenia wykonawczego.

W ocenie sądu wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organy ARiMR nie naruszyły przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 81 kpa. Prezes ARiMR stan faktyczny w sprawie ustalił na podstawie wyników kontroli na miejscu (dwa raporty stanowiące dowód z dokumentu urzędowego) i dokumentów ujawnionych podczas kontroli (faktury VAT z 6 i 20 czerwca 2018 r., listy przewozowe) oraz oświadczeń spółki (2 oświadczenia), z których niezbicie wynikało, że środek transportu na który skarżąca uzyskała dofinansowanie został udostępniony w trzecim roku zobowiązania. Wszystkie powyższe dokumenty są ze sobą spójne i wskazują, że udostępnienie tego ciągnika siodłowego nie odbyło się w ramach reżimu określonego w § 1 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, co skutkowało koniecznością wydania decyzji nakazującej proporcjonalny zwrot dofinansowania. Zasadnie organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że w sprawie nie miało znaczenia to kto odniósł bezpośrednią korzyść z wykonania usługi. Faktem bowiem jest, że z dokumentów wynika zapłata przez holenderskiego kontrahenta [...]sp. z o.o. za usługę transportu, a transport odbył się na trasie [...] (Niemcy) - [...] (Polska, siedziba [...]), co ewidentnie wynika z listów przewozowych CMR. A więc towar nie został dostarczony do siedziby skarżącej. Ponadto pomijając już fakt, że za usługę transportowa strona uzyskała wynagrodzenie, to należy zauważyć, że przewożone nie były grzyby stanowiące własność skarżącego, lecz przywożono z zagranicy cudzy surowiec dopiero do produkcji podłoża do uprawy pieczarek, a więc dopiero po wyprodukowaniu podłoża (kompostu) przez [...]sp. z o.o. skarżąca to podłoże mogła nabyć np. w atrakcyjnej cenie. Tym samym relacje między stroną a [...]sp. z o.o. nie mają żadnego znaczenia dla przedmiotowej sprawy i stan faktyczny ustalony na podstawie ww. dokumentów był wystarczający do wydania decyzji.

Słusznie Prezes ARiMR zauważył, że cały materiał dowodowy został zgromadzony już w toku postępowania przed Dyrektorem Oddziału ARiMR i skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, nie wskazała na inne dowody, które organ powinien wziąć pod uwagę. Skarżąca podnosi jedynie określone twierdzenia i nie popiera tych twierdzeń jakimikolwiek dowodami, a więc nie jest w stanie w żaden sposób zakwestionować ustalonego stanu faktycznego. W sprawie należy podkreślić, że stronie umożliwiono przed wydaniem decyzji zapoznanie się z aktami i wniesienie uwag, z czego strona nie skorzystała (patrz pismo z 2 lipca 2019 r. – karta 6/93 i 6/94) o możliwości udzielenia wszelkich informacji dotyczących odwołania informował także organ odwoławczy trzykrotnie. Dlatego też zarzut naruszenia art. 81 kpa należy uznać za nieuzasadniony.

W sprawie także organy nie naruszyły art.7a § 1 kpa, który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Po pierwsze w sprawie brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do normy prawnej. Zarówno orzecznictwo sądowe wskazane w decyzji i odpowiedzi na skargę, a także inne dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl oraz dokonana przez sąd wykładnia jednoznacznie wskazuje na prawidłowość decyzji organów. Co więcej sama skarżąca oprócz kwestionowania zastosowanej wykładni nie wskazała na inny sposób rozumienia wykładanych przepisów. Zaproponowany bowiem sposób rozumienia wskazujący na utracenie władztwa nad rzeczą w wypadku udostępnienia inwestycji nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w przepisach.

Skarżąca zarzuca również sprzeczność rozumienia przez organ pojęcia "udostępnienie inwestycji" z przepisami prawa unijnego. W szczególności powołuje art. 122 rozporządzenia nr 1234/2007, który stanowi, że celem organizacji producentów jest optymalizacja kosztów produkcji. Jednakże po pierwsze skarżąca nie zauważa, że przepis ten dotyczy organizacji producentów, a skarżąca nie jest organizacją producentów i dopiero dąży aby takim podmiotem stać się. Po drugie przepis ten w żaden sposób nie wyklucza takiej interpretacji przepisów jak dokonał to organ. Strona bowiem nie zwraca uwagi, że celem udzielanej pomocy nie jest samo w sobie przysporzenie majątku wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw do jakiejkolwiek działalności tego podmiotu, a jest jedynie pomoc tej grupie w określonych i wskazanych wyżej celach, a mianowicie: zbiór, przechowywanie, magazynowanie, przygotowywanie do sprzedaży owoców i warzyw. Co również jest istotne i na co prawidłowo zwrócił uwagę organ optymalizację kosztów produkcji należy rozumieć jako możliwość redukcji kosztów wobec połączenia sił producentów, którzy działając razem mogą uzyskać obniżenie kosztów m.in. przez zastosowanie efektu skali przy zakupach lub wspólne wykorzystanie urządzeń lub maszyn. W ocenie sądu w taki właśnie sposób należy rozumieć optymalizację. Prawidłowo wyjaśniono na bazie art. 44 rozporządzenia nr 543/2011, że jeżeli plan dochodzenia do uznania sporządzono rzetelnie i zgodnie z przepisami prawa, to nie powinno w ogóle dochodzić do wykorzystania inwestycji do świadczenia usług osobom trzecim.

W sprawie w żaden sposób sąd nie stwierdził naruszenia art. 9 kpa. Sąd wskazuje, że postępowanie administracyjne ma charakter pisemny (art. 14 kpa) i jeżeli strona chciała uzyskać informację, na którą w późniejszym okresie będzie się powoływała, to winna wystąpić z pisemnym wnioskiem o udzielenie takiej informacji. Dopiero uzyskanie określonej treści informacji może stanowić o naruszeniu art. 9 kpa. Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd wyjaśnia, że naruszenie tej zasady przejawia się w: a) odmowie udzielenia informacji stronie, bądź b) nienależycie udzielonej informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej lub udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Skutki prawne udzielenie nieprawidłowej informacji nie powinny obciążać strony, dlatego też aby mogła powoływać się na wadliwe działania powinna zadbać o to, aby organ udzielił informacji w formie pisemnej. W przedmiotowej zaś sprawie skarżąca o udzielenie takich informacji się nie zwracała. Tym samym twierdzenia skarżącej dotyczące naruszenia art. 9 kpa są niezasadne.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wskazuje, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a zarzuty skargi niezasadne. Działając z urzędu sąd nie stwierdził także takich wad decyzji, które nakazywałyby jej uchylenie.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa, sąd orzekł jak w sentencji wyroku.