Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 809/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski spr. Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu w [...] z dnia 10 maja 2006 r, Nr: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów l. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej z dnia [...] 2005 oraz decyzją Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu w [...] z dnia [...] 2005 r w przedmiocie zgody na warunkowy wpis na III rok studiów , II. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane , III. zasądza od Rektora Uniwersytetu w [...] na rzecz skarżącego kwotę 212 ( dwieście dwanaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 maja 2006 r. Nr [...] Rektor Uniwersytetu działający przez upoważnionego Prorektora ds. dydaktyki po rozpatrzeniu odwołania J.R. utrzymał mocy zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej U z dnia [...] 2006 r. Nr [...] orzekającą o skreśleniu J. R. z listy studentów II roku studiów stacjonarnych Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej U na kierunku psychologia stosowana. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, art. 190 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) oraz § 33 ust. 1 Regulaminu studiów w U uchwalonego przez Senat U uchwałami z dn. 23.01.2002 i z dn. 30.04.2003 z mocą obowiązującą od 1 października 2003 r.

Uzasadniając decyzję Rektor Uwskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.

Dziekan Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej, decyzją z dnia [...] 2006 r. Nr [...] - oczywiście błędnie oznaczoną datą [...] .2005 r. - skreślił J.R. z listy studentów II roku Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej, na kierunku psychologia stosowana z powodu niezaliczenia II roku studiów. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że student J.R. nie zdał określonych programem studiów na tym kierunku egzaminów z przedmiotów: "Psychologia ogólna, część D: emocje i motywacje" i "Psychopatologia jednostki" oraz nie uzyskał zaliczenia z dwóch dalszych przedmiotów: "Psychologia rozwoju człowieka w biegu życia" i "Metodologia psychologii: metody i techniki badania i diagnozy psychologicznej". Organ stwierdził, że w związku z powyższym w terminie określonym Regulaminem studiów U student nie uzyskał zaliczenia roku oraz nie spełnił również wymogów warunkowego wpisu na III rok studiów w roku akademickim 2005/2006 w terminie do dnia [...] .2006 r., zakreślonym decyzjami z [...] 2005 i z dnia [...] 2006 r.

W odwołaniu od tej decyzji J. R. podnosił, że "merytoryczna sytuacja oraz warunki (skandaliczne traktowanie przez egzaminatora w części przypadków, brak możliwości wcześniejszego uczęszczania na przedmioty u innych, nieregulaminowy skład komisji) uniemożliwiała de facto jakiekolwiek szanse na uzyskanie zaliczenia" i wnosił o anulowanie skreślenia z listy studentów.

Rozpatrując odwołanie Rektor U działający przez Prorektora ds. dydaktyki ustalił, że skarżący J. R., decyzją Prodziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej z dnia [...].2005 r. został warunkowo wpisany na III rok studiów na kierunku psychologia stosowana z obowiązkiem uzupełnienia trzech przedmiotów a to: "Psychopatologii jednostki" w terminie do [...] 2005 r., oraz w terminie do [...] 2005 r. "Psychologii rozwoju człowieka w biegu życia" i "Psychologii ogólnej część D: emocje i motywacje".

Wskazano, że egzamin pisemny z przedmiotu "Psychopatologia jednostki" student zdawał czterokrotnie, w terminach [...].05, (I termin) [...] i [...] .05 (II termin), oraz w dniu [...] 2005 r. egzamin komisyjny pisemny. Ten ostatni egzamin został przesunięty z powodu złego samopoczucia na dzień [...] 2006 r. Ze wszystkich egzaminów z tego przedmiotu student otrzymał ocenę niedostateczną. Podkreślono, że egzamin z dnia [...] 05 został na wniosek studenta unieważniony, gdyż mając trudności z pisaniem ręcznym, domagał się możliwości pisania na komputerze, i po raz drugi zdawał egzamin w ramach II (poprawkowego) terminu.

Wskazano, że Rektor uwzględnił odwołanie od stanowiska Dziekana Wydziału i zarządził egzamin komisyjny, a skład komisji egzaminacyjnej ustalono zgodnie z § 8 ust. 3 i 4 Regulaminu studiów w osobach dr hab. L.P. jako Przewodniczącego, oraz prof.dr hab. D.J. i dr P. S. jako egzaminatorów.

Zaliczenie przedmiotu "Psychologia rozwoju człowieka w biegu życia" następowało w formie pracy zaliczeniowej kończącej ćwiczenia. Złożona praca była negatywnie oceniona przez dr A. K., a następnie w ramach sesji poprawkowej w roku akad. 2005/2006, na wniosek Dyrektora Instytutu Psychologii Stosowanej oceny dokonała dr M. W. uznając, iż praca nie spełnia kryteriów do zaliczenia ćwiczeń z przedmiotu Psychologii rozwojowej człowieka. Brak zaliczenia ćwiczeń był przeszkodą do przystąpienia do egzaminu z tego przedmiotu.

Ustalił dalej Rektor, że do egzaminu "Psychologia ogólna, część D: Emocje i motywacje" student nie przystąpił w sesji letniej w dniu [...] .2005 r., a w sesji poprawkowej egzamin za zgodą władz Uczelni zdawał dwukrotnie w dniach [...].05 i [...].05 uzyskując oceny niedostateczne. W pierwszym z terminów na 60 punktów testowych uzyskał 10 pkt., a w drugim 7,5 pkt.

W uwzględnieniu wniosku złożonego pismem z [...].06, Dziekan Wydziału dnia [...].06 podjął decyzję o wyznaczeniu na dzień [...] .2006 egzaminu ustnego z tego przedmiotu. Na wylosowane trzy pytania z puli 30, udzielono niedostatecznych odpowiedzi, co skutkowało oceną niedostateczczną. Wskazano, że przy egzaminie obecny był też przedstawiciel samorządu studenckiego.

Wskazano także, że w związku z podniesionym zarzutem braku możliwości uczestniczenia w zajęciach z przedmiotu "Metodologia badań" z uwagi na równoległe zajęcia z innego przedmiotu, Dziekan Wydziału decyzją - pismem z [...].06 przeniósł obowiązek zaliczenia przedmiotu na rok akademicki 2006/2007, pod warunkiem zaliczenia pozostałych przedmiotów w semestrze zimowym i letnim w roku akademickim 2005/2006.

Z tych względów, decyzję organu I instancji Rektor U utrzymał w mocy.

Skargę na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchylenie złożył J.R.. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skarżący podniósł, iż decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Uzasadniając zarzuty w skardze i uzupełniających ją pismach złożonych dnia [...] i [...] 2007 podniesiono, że:

decyzja organu I instancji jest antydatowana o rok, nie została sprostowana i winna być unieważniona,

organ odwoławczy - Prorektor nie odpowiadał na pisemne prośby o zmianę warunków uzyskania zaliczeń,

decyzja - z uwzględnieniem trybu w jakim została podjęta uniemożliwiła skarżącemu skorzystanie z urlopu zdrowotnego, przyznanego przez komisję lekarską,

organ nie rozważył innego niż skreślenie skutku niezaliczenia, np. powtarzania roku.

Zdaniem skarżącego, gdyby Dziekan i Rektor udzielali odpowiedzi na jego pisma nie doszło by do skreślenia, a świadczyć ma o tym datowane na [...].2006 r. pismo Dyrektora Instytutu do Dziekana Wydziału.

Na rozprawie w dniu [...] 2007 r. przed Sądem, podnosił skarżący, że był w konflikcie z dr K. prowadzącą ćwiczenia z przedmiotu "Psychologia rozwoju człowieka" i oczekiwał, iż praca stanowiąca podstawę do uzyskania zaliczenia, będzie oceniana przez osobę mającą tytuł dr habilitowanego.

Rektor Uniwersytetu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne.

Nawiązując do zarzutów skargi podniesiono, że w [...] 2005 r. skarżący wraz z matką przyjęty został przez Prorektora U ds. dydaktyki na 1,5 godziną rozmowę a wnoszone od [...] 2005 do [...] 2006 pisma w większości dotyczyły spraw nie należących do kompetencji Prorektora. Wskazano, że pismem z [...] 05 zaproszono skarżącego na rozmowę po zdaniu egzaminów oraz informowano, że tylko Rektor może polecić wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec Prodziekana ds. Studenckich. Wskazano też na odpowiedź pismem z dnia [...].06 w sprawie przedłużenia wpisu warunkowego do [...] .06.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Kryterium kontroli zaskarżonej decyzji stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), stanowi jej zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana według powyższego kryterium i zasad kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn odmiennych niż przytoczone na jej poparcie.

Z przedłożonych akt postępowania administracyjnego przed Uczelnią, oraz z akt sądowych w sprawie III SA/Kr 1122/04 wynika, że wydanie przez Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej U decyzji z dnia [...] 2006 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów, a utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją Rektora U z 10 maja 2006 r, nastąpiło w następującej sytuacji:

wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2005 r. sygn. akt III SA/Kr 1122/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. R. uchylona została zaskarżona decyzja Rektora U w [...] z dnia [...] 2004 r. [...] wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej U z dnia [...] 2004 r. orzekającą o wyrażeniu zgody na wznowienie z dniem [...] 2004 r., studiów dziennych na II roku w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej U i zobowiązującej studenta do wyrównania wskazanych różnic spowodowanych zmianą programu studiów. Powyższe decyzje rozstrzygały o wniosku skarżącego J. R. z dnia [...] 2002 r. o reaktywację na V roku studiów, z których skreślony został w 1996 r.

wyrokiem powyższym - co wynika z jego uzasadnienia - nie orzeczono na podstawie 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że do czasu jego prawomocności uchylone decyzje nie mogą być wykonywane, mając na uwadze, iż mimo sporu co do zakresu jaki ma obejmować wyrównywanie różnic programowych, skarżący faktycznie przystąpił do kontynuowania wznowionych studiów. Wyrok powyższy wraz z uzasadnieniem doręczony został Rektorowi U dnia [...] 2005 r., a stał się prawomocny z dniem [...] 2006 r.

W świetle powyższego do dnia prawomocności wyroku WSA z dnia 21 września 2005 r. sygn. III SA/Kr 1122/04, sytuację prawną skarżącego jako studenta regulowała uchylona nieprawomocnym wyrokiem decyzja Rektora U z dnia [...] 2004 r. i decyzja Dziekana Wydziału Komunikacji Społecznej i Zarządzania U z [...] 2004. W świetle tych aktów do czasu prawomocności wyroku co do uchylenia decyzji o wyrażeniu zgody na reaktywację, skarżący był studentem II roku studiów dziennych (od [...]2005 r. studiów stacjonarnych - art. 258 ust. 1 w zw. z art. 277 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym) w Instytucie Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej U.

Nie istniały zatem przeszkody ustawowe, czy wynikające z regulaminu studiów, by do dnia [...] 2006 r. skarżący uczestniczył w zajęciach, oraz uzyskiwał zaliczenia przedmiotów w przewidzianej programem studiów formie.

Z przedstawionych akt studenta wraz z kopiami kart egzaminacyjnych i kopiami wpisów do indeksu wynika, że na dzień [...] 2006 r. skarżący spośród 10 przedmiotów wymienionych w decyzji Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej z dnia [...] 2004 r., nie miał pozytywnych zaliczeń z przedmiotów: "Procesy emocji i motywacji", "Psychologia rozwoju człowieka w biegu życia", "Psychopatologii jednostki", a zaliczenie przedmiotu "Metodologia psychologii" przeniesiono na rok akad. 2006/2007.

Akta nie obrazują tylko formalnego stanowiska uczelni, co do nałożonego decyzją z [...].2004 obowiązku zaliczenia także przedmiotu "elementy informatyki i obsługi komputera".

Istniejący w dniu [...] 2005 r. status skarżącego jako studenta II roku, wznowionych studiów upoważniał go do złożenia wniosku o warunkowy wpis na III rok studiów. Jednakże rozstrzygająca o tym wniosku, decyzja Prodziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej (nawet przy założeniu, że był umocowany do jej wydania), wyrażona w formie odręcznej adnotacji z dnia [...] 2005, na podaniu skarżącego z dnia [...] 2005 r., dotknięta jest wadą. Decyzja ta bowiem, akceptuje warunki wpisu warunkowego na III rok studiów sformułowane przez Dyrektora Instytutu Psychologii Stosowanej w postaci obowiązku uzupełnienia przedmiotów z II roku studiów, a to "Psychopatologii jednostki", "Psychologii rozwoju" oraz "Procesów emocji, motywacji i kontroli", w wyznaczonych terminach.

Zgodnie natomiast z postanowieniem § 10 pkt. 2 Regulaminu studiów obowiązującego od 1 października 2003 r. i mającego w sprawie zastosowanie, warunkiem uzyskania wpisu warunkowego na wyższy rok studiów jest, aby do zaliczenia roku (semestru) brakowało nie więcej niż jeden egzamin i jedno zaliczenie.

W świetle stanowiska organów Uczelni, tę właśnie decyzję z [...] 2005 r. strona przeciwna traktuje zarazem jako akt, który uregulował sytuację prawną skarżącego jako studenta II roku, obligującą do zaliczenia wskazanych przedmiotów, a co do których brak zaliczenia stanowił podstawę do wydania dnia [...] 2006 r. przez Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej decyzji w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów II roku studiów.

Jest to stanowisko nie znajdujące oparcia w przepisach ustawy i Regulaminu studiów.

Z dniem bowiem uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2005 r. sygn. III SA/Kr 1122/04, tj. z dniem [...] 2006 r., utraciła swoją moc decyzja Rektora U z [...] 2004 r. i poprzedzająca ją decyzja I instancji z [...] 2004 r. Skutkiem tego było, że od dnia [...] 2006 r., status skarżącego jako studenta był nieuregulowany, gdyż dalej oczekiwał na podjęcie decyzji wniosek skarżącego z dnia [...] 2002 r. o reaktywację na studia.

Po dniu [...] 2006 r. żaden prawomocny akt Uczelni nie określał czy skarżący został reaktywowany na studia, na jakim roku i w jakim zakresie obowiązany jest do wyrównania różnic programowych.

Decyzja Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej z [...] 2005 r. rozstrzygała tylko o warunkowym wpisie na III rok studiów, a u jej podłoża leżało stanowisko, że skarżący jest studentem II roku studiów. Prawomocne uchylenie decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody na reaktywację na studia powodowało jednak, iż względem decyzji z [...].2005 r. zachodziła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt. 8 kpa. Zarazem nie mogła decyzja z dnia [...] 2005 r. zastąpić decyzji o wyrażeniu zgody na reaktywację i określać wiążąco przedmiotów warunkujących zaliczenie przez skarżącego II roku studiów, gdyż w tym czasie obowiązywały jeszcze i wywoływały skutki, uchylone nieprawomocnym wówczas wyrokiem decyzje Rektora z [...].2004 r. i Dziekana Wydziału z [...].2004. Upatrywanie w tym akcie przez Uczelnię podstawy wznowienia studiów i określenia przedmiotów, które skarżący był obowiązany zaliczyć by ukończyć II rok studiów, prowadzi do zarzutu, opierania obowiązków skarżącego, na akcie dotkniętym wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt. 3 kpa.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano przepis art. 190 ust. 3 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) - dalej ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis ten w ust. 2 pkt. 2 daje kierownikowi podstawowej jednostki organizacyjnej (a więc dziekanowi wydziału - art. 60 ust. 6) kompetencję do wydania decyzji o skreśleniu studenta z listy w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku. Organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów (art. 160 ust. 1), a przepis art. 189 ustawy konkretyzuje niektóre z tych obowiązków.

Zarazem zawarty w przepisach działu VI ustawy - zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe - art. 259 w ust. 1 pkt. 3 przewiduje, że wszczęte i niezakończone postępowania w sprawach, co do których postępowanie zostało zakończone wydaniem nieprawomocnej decyzji są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych. W chwili wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym tj. z dniem 1 września 2005 r., decyzja Rektora z [...] 2004 r. w przedmiocie zgody na reaktywację, choć ostateczna, nie miała przymiotu prawomocności w rozumieniu art. 259 ust. 1 pkt. 3 ustawy, gdyż, toczyło się względem niej postępowanie sądowe (art. 269 kpa) do sprawy III SA/Kr 1122/04 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Taka regulacja - wobec uchylenia decyzji Rektora U z [...] .2004 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oznacza, że rozpatrzenie wniosku skarżącego z dnia [...] 2002 r. o reaktywację na studia winno nastąpić na podstawie przepisów dotychczasowych tj. ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65 poz. 385 ze zm.). Natomiast uregulowana decyzją ostateczną wydaną w trybie tych przepisów sytuacja skarżącego jako reaktywowanego studenta, w zakresie okoliczności i przesłanek uzasadniających ewentualne skreślenie z listy studentów podlegałaby już ocenie na płaszczyźnie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Wobec nieuregulowanego statusu skarżącego jako studenta w dacie wydania zaskarżonej decyzji Rektora U z dnia 10 maja 2006 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej, naruszono przepis art. 190 ust. 2 pkt. 2 w zw. z art. 160 ust. 1 i 189 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co miało wpływ na wynik sprawy. Wobec prawomocnego uchylenia decyzji w przedmiocie zgody na wznowienie studiów, decyzja Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej U, niezależnie od wskazanej wyżej sprzeczności z § 10 pkt. 2 Regulaminu studiów, stała się nadto bezprzedmiotowa.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w I punkcie sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) oraz - co do decyzji Dziekana Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej U z dnia [...] 2005 r. w przedmiocie zgody na warunkowy wpis na III rok studiów - art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).

W oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zgodnie ze zd. II tego przepisu, rozstrzygniecie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Oznacza to, że jeszcze przed prawomocnością nin. wyroku skarżący nie może być traktowany jako student III roku studiów warunkowo na ten rok wpisany, ale zarazem nie podlega wykonaniu decyzja o skreśleniu listy studentów II-go roku studiów. Ten stan umożliwia wykonanie wyroku WSA z dnia 21 września 2005 sygn. III SA/Kr 1122/04, przez załatwienie decyzją sprawy z wniosku skarżącego z dnia [...] 2002 o reaktywację na studia.

Orzeczenie w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, na które składa się wpis i poniesione wydatki na odpisy z akt oparto na przepisach art. 200, art. 205 § 1 i 209 powołanej ustawy.