Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 182/99
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2000-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 62, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 240 par. 1 pkt 5, art. 240 par. 1 pkt 5,
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Nie jest trafny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że reguła 2a ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy dotyczy towarów w niej wymienionych przywiezionych przez jeden podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą. Powyższe ograniczenie nie wynika bezpośrednio lub pośrednio z treści powyższej reguły, a zatem należy przyjąć, że reguła 2a ma zastosowanie do sytuacji, w której z części sprowadzonych przez dwóch importerów po dopuszczeniu towaru do obrotu na polski obszar celny zmontowano następnie samochód i zarejestrowano go na nazwisko jednego z nich.

TEZY

Nie jest trafny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że reguła 2a ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy dotyczy towarów w niej wymienionych przywiezionych przez jeden podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą. Powyższe ograniczenie nie wynika bezpośrednio lub pośrednio z treści powyższej reguły, a zatem należy przyjąć, że reguła 2a ma zastosowanie do sytuacji, w której z części sprowadzonych przez dwóch importerów po dopuszczeniu towaru do obrotu na polski obszar celny zmontowano następnie samochód i zarejestrowano go na nazwisko jednego z nich.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Mirosława G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 kwietnia 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 16 marca 1999 r., I SA/Po 1285/98 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Poznań do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 marca 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny (...) uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 kwietnia 1998 r. w przedmiocie wymiaru cła oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 9 stycznia 1998 r. Zaskarżona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł utrzymywała w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydaną w wyniku wznowienia postępowania celnego i skierowana została do dwóch osób tj. Mirosława G. i Radosława M., którzy sprowadzili do Polski w dniach 14 i 15 września 1996 r. wymienione w dowodach odpraw celnych (...) i (...) części samochodu osobowego marki "Opel Kadett". Sprowadzony towar został w dniu 19 września 1996 r. wstawiony przez obu importerów do Auto-Komisu w O.-Ś. i tego samego dnia sprzedany Zofii i Grzegorzowi F. Z zakupionych części samochodowych nabywcy zmontowali samochód osobowy marki "Opel Kadett", który został zarejestrowany na ich nazwisko jako tzw. "składak".

W wyniku weryfikacji dokumentów przeprowadzonej w Urzędzie Celnym w Rz. stwierdzono, że na polski obszar celny został w rzeczywistości wwieziony nie zmontowany /rozmontowany/ samochód marki "Opel Kadett". Powyższe ustalenia stanowiły w ocenie organów celnych podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i wydania nowej decyzji o wymiarze należności celnych. Podstawę prawną tej decyzji stanowi art. 23 ust. 1 Prawa celnego w zw. z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej.

Na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) złożył Mirosław G. zarzucając jej naruszenie art. 23, art. 40-41 Prawa celnego i wnosząc o jej uchylenie.

Uwzględniając skargę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie uprawniał organów celnych do wznowienia postępowania, a organy te nie zwróciły także uwagi na fakt, iż importerami części przedmiotowego samochodu są dwie osoby i w sprawie wydane zostały odrębne decyzje o dopuszczeniu towaru na polski obszar celny. W konkluzji Sąd orzekający uznał, że w niniejszej sprawie skarżący sprowadził jedynie nadwozie samochodowe, a nie pojazd samochodowy w stanie rozmontowanym.

Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości w drodze rewizji nadzwyczajnej, w której zarzucił rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne /Dz.U. 1993 nr 71 poz. 312 ze zm./ w zw. z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737 ze zm./, a także art. 3 i 4 Prawa celnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości problem wznowienia postępowania celnego w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznych decyzji o wymiarze cła za sprowadzone przez dwóch oddzielnych importerów części tego samego samochodu osobowego, został już pozytywnie rozstrzygnięty w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego /np. wyrok z dnia 8 maja 1998 r., III RN 31/98, czy z dnia 8 lipca 1998 r., III RN 44/98/.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, cło wymierza się według stanu towaru z dnia zgłoszenia celnego i według stawek obowiązujących w tym dniu. Jednocześnie zgodnie z art. 340 i 41 powołanej ustawy, prawidłowe zgłoszenie przywożonego towaru do odprawy celnej spoczywa na importerze. W niniejszej sprawie jest bezspornym, że importerzy zgłosili do odprawy celnej części samochodu osobowego, zatem organ celny nie miał podstaw do zastosowania stawki przewidzianej dla importu samochodu kompletnego. Części te zostały przez nich w tym samym dniu /12 września 1996 r./ zakupione w tej samej niemieckiej firmie G.-H. w S. Importerzy władali tym towarem w momencie odprawy celnej, byli więc w myśl art. 2 ust. 6 Prawa celnego w zw. z art. 48 tej ustawy podmiotami dokonującymi obrotu towarowego z zagranicą w odniesieniu do tego towaru. Domniemanie ustanowione w art. 48 Prawa celnego w ocenie Ministra Sprawiedliwości można zaś obalić tylko przez wykazanie, iż obrotu towarowego tymi towarami dokonuje inny podmiot. Taka zaś sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Ujawnienie faktu, że ze sprowadzonych części został złożony kompletny samochód osobowy, który został zarejestrowany jako tzw. "składak", obligowało organ celny do wznowienia postępowania w myśl art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Ocena całokształtu materiału dowodowego zebranego w tej sprawie /art. 80 Kpa/ uprawniała bowiem do stwierdzenia, że w istocie do Polski został sprowadzony kompletny /gotowy/ samochód w stanie niezmontowanym /rozmontowanym/. Powyższe stwierdzenie miało następstwa w zakresie wymiaru należności celnych. Nowa decyzja wydana została na podstawie art. 23 ust. 1 Prawa celnego w zw. z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737 ze zm./. Powołana reguła ma pełne zastosowanie w niniejszej sprawie, a pogląd NSA negujący jej przydatność jest mylny i sprzeczny z dotychczasowym orzecznictwem w tego typu sprawach. Należy także zauważyć, że zindywidualizowanie obrotu towarowego z zagranicą nie wyklucza możliwości skorzystania przez organy celne z unormowania zawartego w art. 62 Kpa. W sprawie niespornym jest, że obaj importerzy zgłosili do odprawy celnej części tego samego rozmontowanego samochodu osobowego, co uprawniało organy celne do wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania w sprawie sprowadzenia do Polski samochodu marki "Opel Kadett" i wydania jednej decyzji o wymiarze cła. Stosownie bowiem do treści art. 62 Kpa, mającego zastosowanie w tej sprawie, prawa i obowiązki podmiotów dokonujących obrotu towarowego z zagranicą wynikały z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej, a do rozpatrzenia sprawy właściwy był ten sam organ celny. Natomiast wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) bezpodstawnie uprzywilejowujący obu importerów w stosunku do innych podmiotów dokonujących obrotu towarowego z zagranicą, stanowi o rażącym naruszeniu prawa /art. 3 i art. 4 Prawa celnego/ i także z tych względów powinien zostać uchylony.

Trafny jest zarzut rewizji nadzwyczajnej rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przede wszystkim podkreślić, że przy ocenie, czy istniała wskazana w tym przepisie przyczyna wznowienia postępowań celnych zakończonych decyzjami ostatecznymi o dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzonych przez dwie różne osoby części samochodowych po ujawnieniu, że z części tych złożono następnie samochód osobowy, należy uwzględniać także przepisy Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./. Zgodnie bowiem z regułą nr 2a wszelkie informacje o wyrobie zawarte w treści pozycji dotyczą wyrobu niekompletnego lub niegotowego pod warunkiem, że posiada on zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego. Informacje te dotyczą także wyrobu kompletnego lub gotowego /oraz wyrobu uważanego za taki w myśl postanowień niniejszej reguły/, znajdującego się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym. Z reguły tej wynika jednoznacznie, że w niniejszej sprawie dokonano zgłoszeń do odprawy celnej wzajemnie się uzupełniających części samochodowych stanowiących potencjalny wyrób kompletny /samochód/ jeszcze przed ich importem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a złożenie z tych części samochodu na polskim obszarze celnym nie spowodowało powstanie nowego jakościowego towaru odrębnego od sumy jego części składowych, lecz gotowego produktu stanowiącego zwykłe połączenie importowanych części. W konsekwencji należy przyjąć, że przedmiotem importu nie były części do samochodu osobowego, lecz taki samochód będący w stanie niezmontowanym /rozmontowanym/, a ujawnienie tego faktu przez organy celne po zmontowaniu tego samochodu na polskim obszarze celnym stanowiło nową okoliczność faktyczną, która nie była znana organom celnym w dacie dokonywania odprawy celnej niezmontowanego samochodu/części do samochodu/.

Nie jest trafny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że reguła 2a ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy dotyczy towarów w niej wymienionych przywiezionych przez jeden podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą. Powyższe ograniczenie nie wynika bezpośrednio lub pośrednio z treści powyższej reguły, a zatem należy przyjąć, że reguła 2a ma zastosowanie do sytuacji, w której z części sprowadzonych przez dwóch importerów po dopuszczeniu towaru do obrotu na polski obszar celny zmontowano następnie samochód i zarejestrowano go na nazwisko jednego z nich.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.