Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1103/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 141 § 4, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie Zofia Borowicz (spr.) NSA Andrzej Kuba Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 czerwca 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 775/07 w sprawie ze skargi X. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz X. P. Spółki z o.o. w W. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 11 czerwca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 775/05 w sprawie ze skargi X. P. Spółki z o.o. w W. uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2006 r., nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, zasądził od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz X. P. Sp. z o.o. w W. kwotę 1565 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że na podstawie zgłoszenia celnego zawartego w SAD z [...] czerwca 2001 r., nr [...] Agencja Celna [...] działająca w imieniu skarżącej Spółki zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu m.in. drukarkę cyfrową [...] oraz 3 drukarki sieciowe [...], deklarując dla tych towarów kod PCN 8471 60 40 0 (pole 33 SAD) z zastosowaniem zerowej stawki celnej.

Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z [...] czerwca 2004 r., nr [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej, zastosowanej stawki celnej i kwoty wynikającej z długu celnego oraz w zakresie podatku od towarów i usług, określonego w pozycji 3 dokumentu SAD wskazując, że towar ten powinien być klasyfikowany według kodu PCN 9009 12 00 0, a kwota długu celnego określona z zastosowaniem stawki celnej w wysokości 12% wartości celnej.

Decyzją z [...] grudnia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych i w tym zakresie umorzył postępowanie, uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzył postępowanie zaś w pozostałej części utrzymał w mocy tę decyzję. Organ odwoławczy wydał swoją decyzję z uwzględnieniem ustaleń zawartych w opinii powołanego przez siebie biegłego inż. W. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego we wskazanym zakresie uznał, że pozycje taryfowe 8471, 9009 nie zawierają w treści sformułowań, które odnosiłyby się do wielofunkcyjnych urządzeń, jakimi są drukarki [...], [...]. Pozycje te stosuje się bowiem jedynie do poszczególnych elementów, z których składają się importowane urządzenia. Kod PCN 8471 60 40 0 obejmuje drukarki komputerowe, kod 8471 60 90 0 – skanery, a kod PCN 9009 12 00 0 jest właściwy dla fotokopiarek.

Sąd wskazał, że dokonując klasyfikacji taryfowej należy, stosownie do reguły 3 Ogólnych Reguł Interpretacji Polskiej Nomenklatury Scalonej (ORINS), wziąć pod uwagę najbardziej szczegółowy opis (3a), zasadniczy charakter produktu (3b), a gdyby zastosowanie powyższych reguł okazało się bezskuteczne zastosować pozycję, która w kolejności numerycznej jest ostatnia (3c).

Spółka wnosząc o zastosowanie reguły 3(b) wskazywała na kryterium budowy urządzenia i zasadniczej w nim roli komponentu drukarki laserowej. Użyte w regule 3(b) pojęcie "zasadniczy charakter wyrobu" trzeba interpretować szerzej niż tylko ocenić, która z funkcji – skanowanie, drukowanie, kserowanie – jest ważniejsza w urządzeniu. Strona wnioskując o zastosowanie reguły 3(b) wywodziła, że pozbawienie urządzenia danego komponentu spowodowałoby niemożność działania jego pozostałych funkcji. Stwierdziła, że najważniejsze w urządzeniu są komponenty obsługujące funkcję drukowania. Pozbawienie urządzenie tych komponentów spowoduje, że nie będzie ono pełnić pozostałych funkcji, tj. kopiowania, skanowania i faksowania. Importowane urządzenie nie jest ani fotokopiarką optyczną, ani kopiarką stykową, ani termokopiarką. Po zdemontowaniu modułu druku urządzenie nie dysponuje funkcją kopiowania (ani żadną inną), która zapewnia przenoszenie oryginału na kopię za pośrednictwem dodatkowego nośnika, w procesie pośrednim, co według Spółki wyklucza możliwość klasyfikowania urządzenia według kodu 9009 12 00 0.

Sąd stwierdził, że opinia biegłego, W. K. i jej uzupełnienie stanowi wprawdzie odpowiedź na pytania sformułowane przez organ, lecz nie zawiera żadnych wyjaśnień, definicji użytych w niej specyficznych terminów. W jej uzasadnieniu nie przytoczono argumentacji umożliwiającej dokonanie wszechstronnej oceny. Z treści opinii wynika, że została ona opracowana na podstawie przekazanych przez organ materiałów reklamowo – marketingowych i protokołów oględzin sprowadzonych urządzeń.

Biegły stwierdził w opinii, że trudno jest wyróżnić moduł nadający urządzeniu zasadniczy charakter jako całości. Przyjmując kryterium modułu o zasadniczym charakterze, po usunięciu którego urządzenie nie może realizować swojej zasadniczej funkcji, zdaniem biegłego, w przypadku kopiarki modułem takim będzie moduł drukujący oraz moduł skanera, a w przypadku drukarki – moduł drukujący i kontroler sieciowy. Sąd uznał, że biegły nie wyjaśnił jednak, czym dla urządzenia jest moduł drukujący i czy w wypadku usunięcia tego modułu można kopiować bo urządzenie ma skaner, czy też można drukować bo urządzenie ma kontroler sieciowy. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że moduł drukujący odnosi się do mechanizmu umożliwiającego wytwarzanie na powierzchni światłoczułej obrazu elektrostatycznego, wywołania tego obrazu przez zastosowanie tonera i przeniesienia go na papier niezależnie od funkcji, jaką wykonuje urządzenie. Wywołanie obrazu utajonego, przeniesienie go na papier i utrwalenie jest końcowym procesem zarówno przy kopiowaniu cyfrowym, jak i drukowaniu danych generowanych przez sieć komputerową. W ocenie Sądu biegły nie wypowiedział się, czy ten wspólny końcowy proces tworzenia dokumentów jest cechą charakterystyczną dla funkcji drukowania, czy też dla funkcji kopiowania. Biegły nie zdefiniował także funkcji kopiowania stwierdzając, że urządzenie wielofunkcyjne, które wykonuje funkcje kopiarki tworzącej kopie z dokumentów papierowych, czy drukarki tworzącej kopie z danych elektronicznych oraz skanera, faksu może wykonywać wymienione funkcje niezależnie. W ocenie Sądu biegły nie wyjaśnił szczegółowej roli i miejsca kontrolera urządzenia oraz wykorzystania modułu drukującego przy skanowaniu oraz nie odpowiedział w sposób jasny na pytanie, czy podstawę do rozbudowy urządzenia o nowe funkcje stanowi cyfrowa kopiarka, czy też moduł drukowania.

Zdaniem Sądu organ celny błędnie przyjął powyższą opinię jako czytelną, wyczerpującą i stanowiącą podstawę do ustaleń faktycznych w sprawie wskazując, że dowód z opinii biegłego jest prawidłowo przeprowadzony wówczas, gdy opinia zawiera uzasadnienie ostatecznych wniosków, sformułowane w sposób przystępny i zrozumiały dla osób nieposiadających wiadomości specjalnych. Brak w opinii zdefiniowania użytych pojęć, pełnego uzasadnienia i hermetyczne sformułowania uniemożliwiają, w ocenie Sądu, swobodną ocenę tego dowodu.

Za nieuzasadnione Sąd uznał twierdzenia organu, że z opinii biegłego wynika, iż podzespół określony przez niego mianem "modułu drukującego" stanowi podstawowy element kopiarki cyfrowej. Tymczasem z opinii K., sporządzonej na zlecenie Spółki wprost wynika, że wszystkie drukarki laserowe zawierają moduł drukujący, realizujący końcowy proces tworzenia na papierze obrazów w postaci znaków graficznych.

W ocenie Sądu opinia biegłego W. K. nie zawiera odpowiedzi na pytanie czy moduł drukujący stanowi zasadniczy element kopiarki cyfrowej, czy drukarki laserowej, jak również nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia, że podstawą do rozbudowy urządzenia o nowe funkcje jest kopiarka cyfrowa.

Sąd uznał, że stanowisko organu w rzeczywistości opiera się na własnych ustaleniach.

Twierdzenie organu, że moduł drukujący nie jest podzespołem zapewniającym urządzeniu uzyskanie funkcji drukarki, gdyż urządzenie uzyska tę funkcję dopiero dzięki kontrolerowi SMART można, zdaniem Sądu, przeciwstawić twierdzenie, że to samo urządzenie nie będzie też decydowało o uzyskaniu funkcji kopiarki. Zgodnie z opinią biegłego W. Kornackiego do tego celu potrzebny jest jeszcze skaner. Wnioski organu powinny, zdaniem Sądu, opierać się na opinii biegłego właściwie opracowanej i nie powinny być wybiórcze.

Sąd wskazał, że przedstawiona przez Spółkę opinia K. stwierdza, że importowane urządzenie posiada funkcję przyjmowania danych w postaci cyfrowej i zdolność ich przetwarzania. Zgodnie z dokumentacją techniczną podstawą ich funkcjonowania jest komunikacja pomiędzy maszyną do automatycznego przetwarzania danych i urządzeniami wejścia – wyjścia. Dalej opinia ta stwierdza, że podstawą do rozbudowy urządzenia nie jest żaden z bloków składowych, lecz idea modułowa otwartej konstrukcji urządzenia, która na etapie projektowania taką podstawę stworzyła. Drukarka laserowa jest tu komponentem decydującym o zasadniczym charakterze wyrobu.

Ponadto w opinii tej ustalono, że urządzenie wielofunkcyjne nie zawiera w sobie funkcji fotokopiowania wykowywanej przez fotokopiarki, jako urządzenia odrębnie klasyfikowanego do pozycji 9009.

Sąd stwierdził, że opinia K. − wbrew twierdzeniom organu − nie jest w pełni zgodna w swoich wnioskach z opinią W. Kornackiego. Zasadnicza różnica polega na tym, że w opinii K. stwierdza się wprost, iż komponentem decydującym o zasadniczym charakterze wyrobu jest drukarka laserowa. Natomiast biegły W. K. uznał, że trudno jest wyróżnić taki moduł. Biegły podniósł natomiast istnienie wspólnego elementu (modułu drukującego) koniecznego dla spełnienia obu głównych funkcji urządzenia (drukowania i kopiowania) nie określając ostatecznie jego znaczenia dla urządzenia, ani nie definiując czy element ten jest składnikiem kopiarki czy też drukarki.

Zdaniem Sądu różnica w obu opiniach dotyczy również kwestii, który moduł jest podstawą rozbudowy urządzenia wielofunkcyjnego. Biegły W. K. stwierdził, że funkcją podstawową dla urządzenia jest funkcja kopiowania, uznając jednocześnie istnienie wspólnego modułu drukującego bez określenia jego roli dla urządzenia jako całości. W opinii K. stwierdza się natomiast, że nieprawdziwe jest twierdzenie biegłego W. Kornackiego, iż w urządzeniu nie jest oferowana wyłącznie funkcja drukowania (punkt wyjściowy rozważań biegłego). Jest ona oferowana, z tym że w zubożonym skompletowaniu jest komputer systemowy, który pobiera obrazy cyfrowe pochodzące ze skanera znajdującego się w tym samym urządzeniu wielofunkcyjnym.

Porównując obie opinie Sąd stwierdził, że zawierają one odmienne twierdzenia w zakresie oceny podstawowych dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnień. W tej sytuacji nie można uznać, że organ celny nie posiadający wiedzy fachowej w zakresie budowy i funkcjonowania spornych urządzeń miał możliwość rzetelnego rozstrzygnięcia, twierdzenia której opinii są prawidłowe. Nie można zatem uznać, że ustalenia organu co do komponentu decydującego o zasadniczym charakterze zostały dokonane w sposób wyczerpujący i prawidłowy oraz znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Sąd podkreślił ponadto, że w krajach członkowskich Unii Europejskiej były i są wydawane wiążące informacje taryfowe (BTI), w których urządzenia wielofunkcyjne są klasyfikowane do kodu tj. 8471, co potwierdzają przedstawione przez stronę decyzje.

Słusznie, według Sądu, organ zauważył, że klasyfikacja ta została podyktowana ustaleniem, że zasadniczy charakter urządzeniu jako całości nadaje drukarka. Zatem nie wszystkie urządzenia wielofunkcyjne z funkcją kopiowania spełniają reguły i opisy klasyfikujące je do fotokopiarek, zatem niewykluczone jest ich różnicowanie.

Wniosek taki wynika również z treści przywołanego przez organ wyroku Trybunału Sprawiedliwości II instancji z 9 października 1997 r., sygn. C-67/95. W punkcie 30 tego wyroku znajduje się stwierdzenie, że reguła 3(b) nie może być zastosowana, gdyż sprzęt nie wykazuje cech umożliwiających określenie jego podstawowego charakteru.

Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy musi opierać się na przepisach prawa krajowego. Stosując Ogólne Reguły Interpretacji Polskiej Nomenklatury Scalonej (tożsame z regułami unijnymi) nie można pomijać Wyjaśnień do Taryfy celnej, w tym również do działu 84 i 90 oraz pozycji 9009. Nie może uchodzić uwadze organu fakt istnienia trudności interpretacyjnych co do klasyfikacji urządzeń wielofunkcyjnych istniejących w polskich urzędach celnych, czego dowodem są decyzje Urzędu Celnego l i IV w W. z 2004 r., dołączone do akt sprawy, a zawierające klasyfikację urządzeń wielofunkcyjnych do kodu 8471 60 oraz istniejące wątpliwości Dyrektora Izby Celnej w W. czego dowodem jest zaskarżona decyzja i decyzje z dnia [...] września 2004 r., nr [...] i [...] grudnia 2004 r., nr [...] dołączone do akt sprawy a zwracające stronie należności celne jako nadpłatę powstałą w wyniku decyzji zmieniających klasyfikację taryfową urządzenia.

W ocenie Sądu nie może również uchodzić uwadze organu okoliczność istnienia trudności interpretacyjnych co do klasyfikacji takich urządzeń w organach celnych "Starej Unii" i to w warunkach istnienia już dwóch rozporządzeń klasyfikacyjnych 1165/95 i 517/99, czego dowodem jest treść pisma Ministra Finansów Departamentu Ceł z dnia 10 marca 2003 r. (k. 13 akt wspólnych) oraz dołączone do akt Wiążące Informacje Taryfowe i wydanie przez Komisję (WE) w dniu 8 marca 2006 r. rozporządzenia dotyczącego klasyfikacji niektórych towarów w Nomenklaturze Scalonej dotyczące również urządzeń wielofunkcyjnych.

Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a/ Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł, że wobec przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniająco-dowodowego, organ ten winien był uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Art. 233 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ odwoławczy może przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, jeżeli rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego, natomiast nie nakłada na organ odwoławczy takiego obowiązku, a zatem organ odwoławczy miał prawo samodzielnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

W konkluzji Sąd uchylając zaskarżoną decyzję wskazał na konieczność ustalenia przez organ prawidłowego stanu faktycznego sprawy.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez przyjęcie jakoby w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.),

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu orzeczenia do szeregu kwestii podnoszonych przez organ celny, w szczególności zgodności ustaleń dokonanych przez ekspertów z K. w opinii z dnia 29 lipca 2005 r. ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz zgodności ustaleń dokonanych przez organy celne z opinią Komisji Europejskiej z dnia 25 września 2006 r. dot. klasyfikacji taryfowej urządzeń wielofunkcyjnych X. [...], X. [...] i X. [...].

3. art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym w związku z zaniechaniem:

− rozpoznania sprawy w oparciu o całokształt przedłożonego w sprawie materiału dowodowego,

− dokonania wnikliwej analizy przedłożonych w sprawie materiałów dowodowych, w szczególności takich jak: "X.,[...]", [...’], "[...]" oraz sporządzone przez stronę opisy urządzeń, załączone do wniosków o wydanie WIT,

− ustosunkowania się do dokonanych przez organ celny ustaleń odnośnie rzeczywistego stanu importowanego towaru w świetle zarówno zgromadzonej w sprawie dokumentacji technicznej jak również opinii biegłego W. K. i ekspertów z K.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej wywiódł, iż Sąd błędnie zarzucił, że organ w dużej mierze oparł się na własnych ustaleniach, w sytuacji gdy dokonane przez organ ustalenia wynikały wprost z materiałów dowodowych, których wartość dowodowa nie jest kwestionowana przez Sąd. Takie materiały jak: "X. [...]", “[...]", “[...]" oraz sporządzone przez stronę opisy urządzeń załączone do wniosków o wydanie WIT, potwierdzają prawidłowość dokonanych przez biegłego W. K. ustaleń odnośnie roli poszczególnych podzespołów tych urządzeń w wykonywaniu funkcji kopiowania, drukowania, faksowania i skanowania. Jednocześnie dokumenty te podważają wiarygodność ustaleń dokonanych przez ekspertów K.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, klasyfikacja urządzeń wielofunkcyjnych zawierających lub współpracujących z maszynami do automatycznego przetwarzania danych, winna być przeprowadzona z zastosowaniem reguły 3 oraz uwagi 5(E) do działu 84 Taryfy celnej, co oznacza, że zakres opinii biegłego zasadnie został ograniczony wyłącznie do kwestii określonych w tejże regule i uwadze 5(E) oraz kwestii spornych. Zatem zasadnym stało się, aby opinia biegłego ograniczała się wyłącznie do kwestii istotnych dla ustalenia prawidłowego kodu PCN spornych urządzeń, czyli do ustalenia czy opiniowane urządzenia wielofunkcyjne są urządzeniami, o których mowa w uwadze 5(E) do działu 84 Taryfy celnej oraz czy posiadają taki moduł, który nadaje im zasadniczy charakter jako całości niezależnie od tego jaką funkcję realizują.

Skarżący zarzucił, że opinia biegłego W. K., wbrew twierdzeniu Sądu, w zakresie jaki był niezbędny dla dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia, jest pełna i jednoznaczna. Nie zawiera ona sprzeczności w ustaleniu odnośnie braku możliwości wyróżnienia modułu, który nadawałby urządzeniu zasadniczy charakter oraz ustaleniu, iż podstawowymi funkcjami urządzenia są kopiowanie i drukowanie, oparte na wspólnym module drukującym, a stanowisko to zostało należycie uzasadnione. Przyjmując, iż moduł o zasadniczym charakterze to taki, po usunięciu którego urządzenie nie może realizować swojej podstawowej funkcji, biegły wskazał, że w przypadku wykonywania funkcji kopiowania będzie to zarówno moduł drukujący, jak i moduł skanera, natomiast w przypadku wykonywania funkcji drukarki moduł drukujący i kontroler sieciowy. Powyższe ustalenia biegłego stanowią dowód na to, że do wykonania każdego zadania (kopiowania, drukowania) niezbędne są dwa moduły, a odłączenie któregokolwiek z nich uniemożliwi wykonanie zadania. Wskazując na konieczność współpracy dwóch modułów podczas wykonywania zarówno funkcji kopiowania, jak i drukowania, biegły dowodzi, iż do wykonania każdej z tych funkcji poszczególne moduły są jednakowo ważne, gdyż samodzielnie nie są w stanie wykonać zadania.

Autor skargi kasacyjnej wywiódł, iż ustalenia biegłego W. K. mają oparcie w materiałach dowodowych określonych w opinii K. jako dokumentacja techniczna. Sąd I instancji powinien te materiały wykorzystać do sprawdzenia wiarygodności ustaleń dokonanych przez organ.

Spółka X. P. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest obowiązek wzięcia z urzędu pod uwagę jedynie okoliczności wymienionych w § 2, stanowiących podstawę nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły.

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący wskazał na uchybienie przepisowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd I instancji wadliwie przyjął, że Dyrektor Izby Celnej rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy − a to art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Ponadto zarzucił, że Sąd I instancji nie ustosunkował się do szeregu kwestii podnoszonych przez organ celny i przedstawił stan sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym.

W związku z tak sformułowanymi zarzutami należy zauważyć, że kontroli kasacyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji wydany w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści tego przepisu wynika, że Sąd I instancji nie miał obowiązku wykazania, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, lecz wystarczające było uznanie, że uchybienie mogło mieć taki wpływ. W literaturze przyjmuje się, że przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Praw. Lexis Nexis, Warszawa 2005). Zatem w postępowaniu kasacyjnym kwestionowanie orzeczenia wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. aby było skuteczne, musi opierać się na uzasadnionym poglądzie, że jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W sprawie, w której Sąd I instancji uchylił rozstrzygnięcie administracyjne z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc do wykazania, że bądź w ogóle nie doszło w toku postępowania administracyjnego do naruszenia przepisów postępowania, bądź też, w sytuacji gdy doszło do uchybień proceduralnych, do uprawdopodobnienia, że stwierdzone uchybienia nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego (celnego).

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, uchylając zaskarżoną decyzję, stanął na stanowisku, że doszło do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Istota wspomnianych naruszeń sprowadzała się do przyjęcia przez organ celny za podstawę rozstrzygnięcia dowodu z opinii biegłego i jej uzupełnienia, która w ocenie Sądu miała liczne mankamenty, szczegółowo określone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wykazując niedostatki opinii biegłego W. Kornackiego, Sąd I instancji porównał ją z opinią z dnia 29 lipca 2005 r. sporządzoną przez K. na zlecenie Spółki X. P., którą strona przedłożyła organowi celnemu przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w opozycji do twierdzeń sformułowanych w opinii biegłego W. K. z dnia 24 lutego 2005 r. oraz w jej uzupełnieniu z dnia 20 kwietnia 2005 r. Sąd I instancji wskazując na rozbieżności zawarte w powołanych opiniach, dotyczące istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, a mianowicie tego, że koniecznym jest ustalenie czy importowane urządzenie posiada elementy, komponenty nadające mu − jako całości − charakter zasadniczy, wywiódł w konkluzji, iż wnioski organu powinny opierać się na właściwie przeprowadzonym dowodzie z opinii i nie powinny być wybiórcze.

W związku z powyższym należy zauważyć, że stosownie do art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne organ podatkowy (celny) może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami w celu wydania opinii. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie, dla rozstrzygnięcia którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, sztuki, rzemiosła, techniki, stosunków gospodarczych itp., z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie (E. Węgierek "Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Warszawa 1989, s. 458). Zadaniem biegłego jest więc dostarczenie organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie wiadomości specjalnych, w celu ułatwienia należytej oceny przedstawionych mu do zaopiniowania okoliczności faktycznych mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przepisy Ordynacji podatkowej nie określają wymagań jakim winna odpowiadać opinia biegłego. Jednak z samej istoty tego dowodu wynika, że musi ona zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez konieczności wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Opinia nie może więc sprowadzać się tylko do zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji. Brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę mocy dowodowej opinii. Biegły nie jest zwolniony od wskazywania źródeł, podstaw i przesłanek, które uzasadniają poszczególne stwierdzenia zawarte w opinii (C. Kosikowski, K. Eter, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz "Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex 2007, wyd. II). Taka opinia podlega ocenie jak każdy inny dowód.

Ocenę tę należy przeprowadzić biorąc pod uwagę nie tylko zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, ale także poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażanych w niej wniosków. Brak w opinii biegłego uzasadnienia wniosków uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej, powodując, że wydanie decyzji w oparciu o taką opinię następuje z naruszeniem granic swobodnej oceny dowodów (por. A. Skoczylas Glosa do wyroku NSA z dnia 4 lipca 2001 r. sygn. I SA/Łd 1875/2000, OSP 2002/9/118).

W rozpoznawanej sprawie organ celny dopuszczając dowód z opinii biegłego uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych. Stanowisko to Sąd I instancji uznał za trafne, podkreślając, że oczywistym jest, iż ocena, czy urządzenie wielofunkcyjne zawiera komponent nadający mu decydujący charakter wymaga wiadomości specjalnych, a dokonanie prawidłowego ustalenia w tym przedmiocie może przesądzać o zastosowaniu w sprawie reguły 3(b) lub 3(c) oraz o spełnieniu zapisów zawartych w uwagach "5" do działu 84 Taryfy celnej. Stanowisko to, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasługuje na aprobatę.

Okoliczność, że organ celny uwzględniając wniosek strony dopuścił dowód z opinii biegłego, nie oznacza automatycznie, że zaskarżona decyzja nie była dotknięta wadami wytkniętymi przez Sąd I instancji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA trafnie uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Powołane przepisy nakładają na organy podatkowe (celne) obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena tego materiału ma być oparta na przekonywujących podstawach; musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

W toku prowadzonego postępowania Dyrektor Izby Celnej w W. nie wywiązał się w pełni z tego obowiązku. Należy zauważyć, że po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego W. K. sporządzonej w dniu 24 lutego 2005 r. następnie uzupełnionej opinią z dnia 20 kwietnia 2005 r., Spółka X. P. przedstawiła swoje stanowisko, kwestionując tę opinię oraz przedstawiając organowi celnemu ekspertyzę sporządzoną na jej zlecenie przez rzeczoznawców K.z dnia 29 lipca 2005 r. Ta prywatna opinia rzeczoznawców K. dotyczyła właściwości urządzenia wielofunkcyjnego będącego przedmiotem importu. Sąd I instancji wskazując w motywach zaskarżonego wyroku na rozbieżności występujące pomiędzy opinią biegłego W. K. a opinią rzeczoznawców K. wywiódł, że organ celny wobec odmiennych twierdzeń zawartych w tych opiniach, co do podstawowych kwestii mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących tego, czy importowane urządzenie wielofunkcyjne jest zaopatrzone w element - komponent decydujący o zasadniczym charakterze tego wyrobu, nie posiadając wiedzy fachowej (wiadomości specjalnych) nie mógł rzetelnie rozstrzygnąć, twierdzenia, której z opinii są prawidłowe. Stanowisko Sądu I instancji należy uznać za słuszne, a motywy w tym zakresie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku za przekonywające, oparte na zasadach logiki. W sytuacji bowiem, gdy spór pomiędzy organem celnym a skarżącą dotyczy skomplikowanych procesów technicznych z zakresu elektroniki i informatyki, którego rozstrzygnięcie wymaga specjalistycznej wiedzy na ten temat, to wnioski organu, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sprawy, powinny opierać się na prawidłowo przeprowadzonym dowodzie z opinii biegłego. Wobec występujących rozbieżności w tych opiniach i wytkniętych uchybieniach biegłemu W. Kornackiemu przez ekspertyzę rzeczoznawców K, biegły powołany przez organ celny winien ustosunkować się do tej prywatnej opinii przedstawionej przez skarżącą. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ celny powinien w drodze opinii uzupełniającej wyjaśnić zachodzące w opiniach sprzeczności. Wbrew zarzutom kasatora, Sąd I instancji trafnie podniósł, że w tak skomplikowanej materii jak budowa oraz sposób pracy importowanego urządzenia wielofunkcyjnego, opinia biegłego powinna w swej treści zawierać tzw. podstawy teoretyczne opinii, a więc zdefiniowanie użytych pojęć i sformułowań oraz wnikliwe wyjaśnienie działania modułów, w które zostało wyposażone to urządzenie. Wówczas dopiero można uznać, że dowód z opinii biegłego został przeprowadzony prawidłowo. Sąd I instancji zwrócił uwagę − i z tym poglądem należy się zgodzić − że opinia biegłego W. K. nie zawiera w wielu punktach wyjaśnień i stanowczych twierdzeń, zaś opinia rzeczoznawców K. w pewnych kwestiach, będących przedmiotem pytań organu celnego, uchyla się od odpowiedzi. Sąd I instancji wskazał przy tym szczegółowo mankamenty obu opinii. Powyższe wskazuje, że materiał dowodowy, w szczególności w zakresie uzyskania przez organ celny wiedzy o wiadomościach specjalnych, nie został zebrany w sposób wyczerpujący, pozwalający na prawidłową ocenę stanu faktycznego.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku jest prawidłowe.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się w motywach wyroku do szeregu kwestii podnoszonych przez organ celny, w szczególności zgodności ustaleń dokonanych przez ekspertów z Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji w opinii z dnia 29 lipca 2005 r. ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz zgodności ustaleń dokonanych przez organy celne z opinią Komisji Europejskiej z dnia 25 września 2006 r. dot. klasyfikacji taryfowej urządzeń wielofunkcyjnych X. [...], X. [...] i X. [...], stwierdzić należy, że nie może on stanowić podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Formułując zarzut w oparciu o podstawę wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, autor skargi kasacyjnej musi wykazać, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik, przy czym chodzi tu o wpływ nie jakikolwiek, a wpływ istotny. W tym wypadku takiego wpływu nie wykazano. W związku z powyższym podnieść należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wymieniony przepis nakłada na sąd obowiązek przedstawienia stanowiska stron postępowania i w rozpoznawanej sprawie został on spełniony. Szczegółowe odnoszenie się do kwestii podnoszonych przez strony w toku postępowania nie jest konieczne, zwłaszcza gdy nie ma to istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec tak sformułowanego zarzutu należy podkreślić, że Sąd I instancji uznał, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności z uwagi na wadliwie przeprowadzony dowód z opinii biegłego, w sytuacji gdy wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii wymagało wiadomości specjalnych. Rolą biegłego jest dostarczenie organowi celnemu wiadomości specjalnych w zakresie wskazanym przez Sąd I instancji, w celu ułatwienia należytej oceny zebranego materiału dowodowego mającego także charakter specjalistyczny. Dowody zgromadzone przez organ prowadzący postępowanie wyjaśniające podlegają bowiem rozpatrzeniu nie odrębnie, ale we wzajemnej łączności. W procesie oceny dowodów ważna jest wiedza organu, w tym wypadku wiedza specjalistyczna, którą może on uzyskać dla prawidłowego formułowania ocen końcowych dopiero po wyjaśnieniu wątpliwości co do treści zgromadzonych dotychczas w sprawie opinii.

Nie jest także trafny zarzut sformułowany w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Zarzut ten w istocie rzeczy koresponduje z zarzutem sformułowanym w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, dotyczącym naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, a pośrednio także z zarzutem zawartym w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej. Uzasadnienie tak sformułowanego zarzutu, w którego fragmentach autor skargi kasacyjnej odwołuje się do treści niektórych materiałów dowodowych w postaci dokumentów stanowiących opis techniczny przedmiotowego urządzenia wielofunkcyjnego, w nawiązaniu z treścią opinii biegłego W. Kornackiego oraz opinii K. w istocie rzeczy stanowi polemikę ze stanowiskiem zaprezentowanym w motywach zaskarżonego wyroku. Autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu tak sformułowanych zarzutów w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że wytknięte organowi celnemu przez Sąd I instancji naruszenie przepisów postępowania z art. 122, art. 187 § 1 oraz z art. 191 Ordynacji podatkowej nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik postępowania celnego. Wymaga jedynie podkreślenia, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z regulacji tej wynika zobowiązanie dla sądu do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Autor skargi kasacyjnej, przy uwzględnieniu tak przedstawionej roli sądu w zakresie niezwiązania granicami skargi, nie postawił zasadniczo Sądowi I instancji zarzutu rozstrzygnięcia sprawy poza jej granice ani też, aby Sąd ten nie orzekł w sprawie w pełnym zakresie, jak wymaga tego treść art. 134 p.p.s.a. Zatem przepis ten w zakresie sformułowanym w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej nie mógł stanowić skutecznej podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).