Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 250/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia WSA del. Olga Żurawska-Matusiak Protokolant st. asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Ruda Śląska o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Ruda Śląska a Burmistrzem Miasta i Gminy Bystrzyca Kłodzka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Bystrzyca Kłodzka jako organ właściwy do rozpoznania wniosku M. K.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ruda Śląska wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Miasta i Gminy Bystrzyca Kłodzka w sprawie udzielenia M. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, opału oraz zakup obuwia i odzieży dla dzieci. W uzasadnieniu wskazał, że M. K. złożyła wniosek o przyznanie jej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, opału oraz obuwia i odzieży dla dzieci.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Bystrzycy Kłodzkiej wraz z pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] przesłał przeprowadzony z ww. wywiad środowiskowy, celem załatwienia zgodnie z właściwością. Jako uzasadnienie odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń M. K. przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Bystrzycy Kłodzkiej podano, że zameldowana jest na pobyt stały w Rudzie Śląskiej, przy ul. [...]. W momencie składania wniosku M. K. wskazała adres pobytu czasowego w Bystrzycy Kłodzkiej przy ul. [...].

Wnioskodawca stwierdza, iż nie jest właściwy w sprawie i wywodził, co następuje: właściwość miejscową gminy należałoby ustalić na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" to należałoby uwzględnić regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 63 ze zm.). Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe.

Z zebranych w sprawie dokumentów przez pracownika socjalnego MOPS w Rudzie Śląskiej oraz bezpośrednio z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bystrzycy Kłodzkiej wynika, iż M. K. wraz z dziećmi nie wiąże przyszłości z Rudą Śląską, swą przyszłość wiąże z Bystrzycą Kłodzką.

Zgodnie z uzyskanymi informacjami, M. K. od początku bieżącego roku mieszkała wraz z dziećmi u rodziców w Bystrzycy Kłodzkiej z uwagi na konflikt z [...] i nadużywanie przez niego alkoholu. W lipcu br. wróciła do miejsca swojego zameldowania, tj. do mieszkania w Rudzie Śląskiej przy ul. [...] po śmierci [...], aby się zająć sprawami pogrzebu i spadkowymi. Wówczas tutejszy Ośrodek przyznał ww. pomoc warunkowo na jeden miesiąc, gdyż M. K. nie potrafiła zadeklarować, czy pozostanie w Rudzie Śląskiej, czy wróci do rodziców. Ponadto spisano z ww. uzgodnienia w sprawie uregulowania sytuacji mieszkaniowej, spadkowej oraz świadczeń na dzieci. Jak się później okazało M. K. nie ubiegała się o dalszą pomoc w Rudzie Śląskiej, wróciła do Bystrzycy Kłodzkiej. Wyżej wymieniona złożyła wniosek o rentę rodzinną w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Wałbrzychu. Zwróciła się do administratora zajmowanego w Rudzie Śląskiej lokalu A. o umorzenie zaległości czynszowej. Niestety otrzymała odpowiedź, że zaległości musi spłacić w ratach, co może przedłużyć termin likwidacji lokalu. Ponadto poinformowała, że od września [...] syn będzie uczęszczał do przedszkola na terenie Bystrzycy Kłodzkiej.

Odnosząc powołany stan prawny do stanu faktycznego, brak jest podstaw by właściwość miejscową gminy ustalić według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, skoro M. K. nie jest osobą bezdomną.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Rudzie Śląskiej nie może podzielić argumentów Ośrodka Pomocy Społecznej w Bystrzycy Kłodzkiej i uznaje się za niewłaściwy w przedmiocie przyznania M. K. świadczeń z pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami administracji publicznej należącymi do systemu ustrojowego samorządu terytorialnego.

Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której ze względu na regulację prawną powstaje wątpliwość interpretacyjna co do zdolności prawnej organu do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W sprawie powstał spór o właściwość miejscową pomiędzy Prezydentem Miasta Ruda Śląska a Burmistrzem Miasta i Gminy Bystrzyca Kłodzka w sprawie udzielenia świadczenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Źródłem sporu jest ustalenie właściwości miejscowej w oparciu o przesłankę miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Według art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) "Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie". Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", należy posłużyć się definicją tego pojęcia zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy zatem, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu swoich czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze przyjmuje się, że zamiar stałego pobytu powinien wynikać z takiego zachowania osoby fizycznej, który wskazuje na rzeczywiste powiązanie jej działalności życiowej z określoną miejscowością. O zamiarze stałego pobytu można zatem mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym miejscem, gdzie koncentrują się aktualnie sprawy dorosłej osoby fizycznej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że samo zameldowanie pod określonym adresem w danej miejscowości nie oznacza zamieszkania w tej miejscowości w rozumieniu art. 25 k.c.

Z okoliczności fatycznych przedstawionych we wniosku wynika, że M. K. przebywa w Bystrzycy Kłodzkiej i ma zamiar stałego pobytu przez skoncentrowanie życia rodziny w tej miejscowości. Przesądza to, że Bystrzycę Kłodzką należy uznać za aktualne miejsce jej zamieszkania. Oznacza to, że organem właściwym do załatwienia sprawy przyznania świadczenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego jest Burmistrz Miasta i Gminy Bystrzyca Kłodzka.

Z tych względów na postawie art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.