Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 783/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...], Prezydent M. B. odmówił przyznania skarżącej E. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką A. W.. Odmowę przyznania ww. świadczenia organ uzasadnił ziszczeniem się w sprawie przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "uśr" oraz "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), bowiem skarżąca od dnia [...] grudnia 1989 r. ma ustalone prawo do emerytury, którą pobiera.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia i przyznania wnioskowanego świadczenia oraz podnosząc zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr poprzez jego błędną wykładnię, pomijającą cele ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznanie, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że organ pominął regułę wynikającą z art. 27 ust. 5 uśr, która przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w tej ustawie, w ocenie skarżącej uprawnia ją do dokonania wyboru przysługującego jej świadczenia. Podkreśliła przy tym, że pobiera emeryturę, ponieważ dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiały jej skuteczne ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne, jednak nie jest to kwestia jej wyboru, a sytuacja wymuszona okolicznościami. Zaznaczyła również, że z treści złożonego przez nią oświadczenia wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego.

W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zatem zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje tym samym negatywną przesłankę, wyłączającą możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym jak wskazał organ odwoławczy, w okolicznościach sprawy, organ I instancji poinformował skarżącą – pobierającą emeryturę od dnia [...] grudnia 1989 r. – o konieczności przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury z uwagi na zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego, celem wyeliminowania negatywnej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie jej wnioskowanego świadczenia (pismami z dnia [...] listopada 2020 r. - k. 50 akt organu I instancji i z dnia [...] stycznia 2021 r. – k. 56 akt organu I instancji), jednak strona warunku tego nie spełniła, a ponadto w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że udowodnienie utraty (nieposiadania) prawa do emerytury nie stanowi koniecznej przesłanki przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy wskazał również, że świadczenie emerytalne stanowi jedyne źródło dochodu skarżącej i daje jej poczucie bezpieczeństwa finansowego, w związku z czym poleciła ona swojemu pełnomocnikowi poinformować organ, że nie zrezygnuje z pobierania świadczenia emerytalnego, lecz prosi o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pomniejszeniu o wypłacaną emeryturę – co wynika bezpośrednio z notatki służbowej sporządzonej z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej ze skarżącą w dniu [...] stycznia 2021 r. (k. 58 akt administracyjnych organu I instancji). W związku z powyższym SKO uznało, że skarżąca dokonała wyboru pobierania świadczenia emerytalnego, a tym samym wnioskowane świadczenie jej nie przysługuje. Organ odwoławczy wskazał ponadto na dopełnienie w sprawie przez organ I instancji obowiązków wynikających z art. 9 i art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływana jako "kpa").

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia tej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, oraz zarzucając naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr poprzez jego błędną wykładnię i poprzestanie wyłącznie na literalnym brzmieniu, a w konsekwencji przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa") wykazała, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Orzekające organy odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wskazały na ziszczenie się w sprawie przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, z uwagi na pobieranie przez skarżącą emerytury. Zgodnie zaś z ww. przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (pkt 1 lit. a).

Literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że osobom, które mają ustalone prawo do emerytury nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać należy jednak na aktualnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd - który tutejszy Sąd w niniejszym składzie w całości podziela i przyjmuje jako swój - że w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej ww. przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych, niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Potrzeba taka wynika w tym przypadku ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednocześnie podkreślenia wymaga cel świadczenia pielęgnacyjnego jakim jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powodowałoby zatem, że cel ten nie byłby w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury osoby te nie mogą podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 – dostępnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). Z uwagi na powyższe należy więc opowiedzieć się za funkcjonalną i prokonstytucyjną wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1a uśr, zgodnie z którą istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

W konsekwencji przyjęcia opisanego powyżej sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, koniecznym jest również odniesienie się do kwestii zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalnego oraz sposobu realizacji tych świadczeń, w momencie ich zbiegu. Dotychczasowe orzecznictwo w tym zakresie jest zróżnicowane. I tak, w wyrokach m.in. z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19) NSA stanął na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyżej wskazanych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury – a zatem w sposób na jaki wskazała skarżąca podczas przeprowadzonej z nią rozmowy telefonicznej. Wskazać należy jednak, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 uśr, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby zatem dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19 – dostępne jw.).

Powyższe zdaniem Sądu przemawia za zastosowaniem rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno–rentowego. W związku z tym za zasadne uznać należy stanowisko wyrażone w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia: 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i sygn. I OSK 2006/20, 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, 24 marca 2021 r., sygn. I OSK 2631/20, 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 (dostępnych jw.), zgodnie z którym, w przypadku zbiegu uprawnień do ww. świadczeń (tj. pielęgnacyjnego i emerytalnego) zastosowanie znajduje zasada wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 uśr, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, dalej powoływanej jako "uerfus"), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zatem zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 uśr, czy art. 96 uerfus), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne oraz ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez jednoczesną rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór ten może natomiast zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 uerfus. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 uerfus skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 uerfus). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować, co związane jest z obowiązkiem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). W ten sposób organy czuwają bowiem nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z powyższego wynika zatem, przede wszystkim, to że na kanwie omawianych powyżej przepisów, należy przyjąć dopuszczalność zbiegu uprawnień, ale już nie kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego oraz emerytalnego oraz , że dopiero zniesienie we wskazanej powyżej formie prawnej, negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a uśr (tj. pobierania emerytury) daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dla uniknięcia jednoczesnego pobierania obu omawianych świadczeń wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest zatem dopiero pod warunkiem uprzedniego wstrzymania wypłaty świadczenia emerytalnego.

W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przedmiotowe świadczenie w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną córką A. W., przy czym, jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, skarżąca od [...] grudnia 1989 r. posiada prawo do emerytury (zob.: oświadczenie skarżącej z dnia [...] sierpnia 2020 r. – k. 30 akt adm. organu I instancji, pismo ZUS z dnia [...] grudnia 2020 r. – k. 48 akt adm. organu I instancji), która od dnia [...] marca 2020 r. wypłacana jest jej w wysokości [...] zł (zob. decyzja o waloryzacji emerytury ZUS z dnia [...] marca 2020 r. – k. 23 ww. akt). Bezspornym jest zatem, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła do organu I instancji dnia [...] sierpnia 2020 r., mając ustalone prawo do emerytury, którą faktycznie pobierała. W związku z tym, organ I instancji pismem z dnia [...] listopada 2020 r. wezwał skarżącą do przedłożenia m.in. decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury z uwagi na zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego, pouczając jednocześnie, że dopiero zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr w postaci posiadania prawa do emerytury. Skarżąca, działając przez pełnomocnika, w odpowiedzi na wezwanie organu, nie przedłożyła jednak ww. decyzji, lecz wskazała, że udowodnienie utraty (nieposiadania) prawa do emerytury nie stanowi koniecznej przesłanki przy przyznawaniu świadczenia. Wobec tego organ, realizując wynikający z art. 79a kpa obowiązek, pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. zawiadomił skarżącą, że w sprawie nie została spełniona zależna od strony przesłanka, mogąca skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z wniesionym żądaniem – związana z pobieraniem przez stronę świadczenia emerytalnego - i po raz kolejny dał skarżącej możliwość przedłożenia dodatkowych dowodów, wskazując bezpośrednio na decyzję ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury z uwagi na zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego – czego skarżąca jednak nie uczyniła. Ponadto, jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej pracownika organu (k. 58 akt administracyjnych organu I instancji), w dniu [...] stycznia 2021 r. odbył on rozmowę ze skarżącą, w trakcie której skarżąca oświadczyła, że świadczenie emerytalne jest jej jedynym źródłem dochodu, które daje jej poczucie bezpieczeństwa finansowego, a także wskazała, że zleciła swojemu pełnomocnikowi poinformowanie organu, iż nie zrezygnuje ona z pobierania świadczenia emerytalnego, lecz prosi o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pomniejszeniu o wypłacaną emeryturę.

Oceniając powyższe okoliczności Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem w sprawie ziściła się przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr polegająca na realizacji prawa do emerytury w postaci pobierania tego świadczenia i braku woli skarżącej zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego, w sytuacji w której w toku postępowania i przed wydaniem decyzji skarżąca została pouczona i wezwana do podjęcia stosownych czynności w celu wyeliminowania ww. przeszkody (realizacja prawa do emerytury) w przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia - czego jednak strona nie uczyniła. Skarżąca, zobowiązana przez organ do przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, nie dopełniła bowiem tego obowiązku, doprowadzając tym samym do wydania decyzji odmownej. Na uwzględnienie nie zasługuje zatem zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr i pozbawienia skarżącej możliwości wyboru jednego ze świadczeń. Organy nie wykluczyły bowiem odgórnie możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że posiada ona ustalone prawo do emerytury, lecz prawidłowo powiązały negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr z okolicznością faktycznego pobierania przez skarżącą świadczenia emerytalnego i wskazały skarżącej drogę do eliminacji tej przeszkody (wybór korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego poprzez zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego) – o czym świadczą w szczególności podejmowane przez organ I instancji czynności w sprawie. Wbrew twierdzeniu skarżącej, wskazać należy zatem, że organy po pierwsze nie zastosowały w sprawie jedynie wykładni literalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, gdyż nie wykluczyły możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która posiada prawo do emerytury, bez względu na to czy ją faktycznie pobiera, a po drugie umożliwiły skarżącej dokonanie wyboru jednego ze świadczeń poprzez przedłożenie decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Wyrazem zastosowania ww. przepisu w prawidłowy sposób w sprawie są zaś w szczególności czynności podjęte przez organ I instancji w toku postępowania, które mają w niniejszym przypadku znamienne znaczenie. W skierowanych do skarżącej pismach z dnia [...] listopada 2020 r. oraz z [...] stycznia 2021 r. organ I instancji wskazał bowiem skarżącej na czynności (w tym przedłożenie decyzji ZUS), które winna ona podjąć w celu spełnienia wszystkich wymaganych przepisami przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, wyjaśniając jednocześnie powody takiego działania, poprzez bezpośrednie odwołanie się do fragmentu uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczącego wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr (z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20). Stwierdzić należy zatem, że organ I instancji kierując się właściwą interpretację ww. przepisu, zgodną z dyrektywami wykładni systemowej i celowościowej, oraz uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy tj. fakt posiadania i pobierania przez skrzącą emerytury, wezwał stronę do przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, pouczając ją jednocześnie o powodach takiego działania – co stanowiło w istocie umożliwienie skarżącej dokonania wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia. Ponadto przed wydaniem decyzji Prezydent, realizując obowiązek z art. 79a kpa, po raz kolejny zawiadomił skarżącą o konieczności dostarczenia przez nią ww. decyzji ZUS w celu wyeliminowania w sprawie przesłanki negatywnej uniemożliwiającej przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Co więcej, w sprawie miała też miejsce rozmowa telefoniczna pracownika organu ze skarżącą, w trakcie której skarżąca jednoznacznie wskazała, że nie zrezygnuje z pobierania świadczenia emerytalnego, domagając się wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w pomniejszonej wysokości, co – jak wykazano - zdaniem Sądu nie jest możliwe.

Powyższe niewątpliwie świadczy o prawidłowym działaniu organu, który w toku postępowania w pełni wykorzystał przysługujące mu instrumenty prawne - kierował do skarżącej wezwania, zawiadomienia, pouczał stronę w zakresie przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz ich wykładni oraz należycie i wyczerpująco informował ją o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na wynik sprawy – a zatem podejmował czynności zmierzające do uzyskania przez skarżącą świadczenia korzystniejszego. Podkreślić należy przy tym, że sama wola – pobierania świadczenia pielęgnacyjnego - wyrażona przez skarżącą w toku postępowania nie mogła stanowić podstawy do przyznania jej tego świadczenia, z uwagi na ustawowe ograniczenie wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, tj. pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego. Organ nie miał bowiem możliwości przyznania skarżącej świadczenia wyłącznie na podstawie wyrażonej przez nią intencji, w momencie jednoczesnego pobierania przez nią innego świadczenia. Ustawodawca wykluczył w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr możliwość pobierania przez jedną osobę obydwu przedmiotowych świadczeń – pielęgnacyjnego i emerytalnego. W tym zakresie istnieje natomiast możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego poprzez rezygnację z pobierania świadczenia emerytalnego. Stąd też wynika potrzeba uprzedniego przedłożenia przez wnioskodawcę decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, co dopiero uprawnia organ pomocowy, do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca powinna była zatem przedłożyć na wezwanie organu decyzję ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, czego w sprawie nie uczyniła.

Wskazać należy jednocześnie, że wobec należytego działania przez organ I instancji w toku postępowania – które wynika bezpośrednio z akt administracyjnych - bez istotnego wpływu na wynik sprawy pozostaje częściowo niejasne i niespójne uzasadnienie decyzji organu I instancji, gdzie wskazano zarówno na rozważania, wyrażające akceptację literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, jak i na faktyczny przebieg postępowania i okoliczności, które doprowadziły do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, a które to jednak świadczą o odejściu przez organ od językowej wykładni ww. przepisu. Istotna w przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu jest przede wszystkim prawidłowość działań podejmowanych przez organ I instancji przed wydaniem decyzji oraz legalność wydanego w sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia. Niezasadnym byłoby, wobec tego uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji, wyłącznie z uwagi na stwierdzone niejasności czy wady uzasadnienia, tym bardziej, że skarżąca miała możliwość złożenia odwołania od decyzji Prezydenta, co też w sprawie uczyniła. Ponadto SKO utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, "konwalidowało" jednocześnie uchybienia uzasadnienia decyzji I-instancyjnej i wyczerpująco wyjaśniło motywy podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W szczególności wskazać należy, że organ odwoławczy zastosował prawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, opierając się w tym zakresie na aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych i prawidłowo przedstawił i ocenił okoliczności sprawy oraz działania podjęte w toku postępowania przez organ I instancji, popierając to logiczną i spójną argumentacją - co w rezultacie doprowadziło SKO do prawidłowego i znajdującego akceptację Sądu przekonania, że wydana przez Prezydenta decyzja odpowiada prawu.

Reasumują wskazać należy, że dla oceny legalności wydanych w sprawie decyzji, istotne znaczenie miało to, że skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2020 r. została wezwana przez organ do przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, jak i oświadczenia o rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką. Skarżąca w odpowiedzi na ww. wezwanie przedłożyła oświadczenie dotyczące niepodejmowania zatrudniania, natomiast nie przedłożyła decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Dlatego też, w wydanym na podstawie art. 10 § 1 i art. 79a § 1-2 kpa zawiadomieniu z dnia [...] stycznia 2021 r., organ wskazał, że w sprawie nie została spełnioną zależna od strony przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, mogąca skutkować wydaniem decyzji negatywnej, i w związku z tym ponownie wskazał skrzącej na potrzebę przedłożenia w sprawie decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Pomimo powyższego skarżąca nie przedłożyła wskazanej decyzji, a w rozmowie telefonicznej z pracownikiem organu, z której sporządzona została notatka urzędowa z dnia [...] stycznia 2021 r., oświadczyła że nie zrezygnuje z pobierania świadczenia emerytalnego. Stanowi to o nie spełnieniu w sprawie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr.

W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że skarżącej prawidłowo w sprawie odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na stwierdzoną przesłankę negatywną w postaci pobierania świadczenia emerytalnego. Organy orzekające nie naruszyły przy tym przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wymagałby eliminacji zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

Z tych powodów skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ppsa.