Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 700/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi J.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. o udostepnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpatrzenia wniosku J.S. z dnia [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w części obejmującej pierwszy akapit tego wniosku w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku J.S. z dnia [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w części obejmującej drugi akapit tego wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w punkcie 1 i punkcie 2 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w [...] na rzecz J.S. kwotę 100 zł (słownie: stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

J. S. w piśmie z 20 maja 2021 r. wniósł do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o pilne ustalenie, wskazanie oznaczenia i umożliwienie wglądu do zbioru dokumentów prowadzonego przez (...) Sąd dla działki o nr ew. [...] pochodzącej z gruntów rozparcelowanego w trybie Reformy Rolnej byłego majątku [...], zgodnie z operatem [...], mapą części gruntów [...] nr ewidencyjny zasobu [...], wykonaną w 1961 r. przez geodetę PPRN w [...] H. P. i rejestrem pomiarowym [...] nr ewidencyjny zasobu [...], nabytych przez (...) M. i J. S. na mocy orzeczenia PPRN z dnia [...].12.1961r. [...].

W piśmie z 24 czerwca 2021 r. (Adm [...]) Kierownik Sekretariatu [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] poinformował J. S., że w Dzienniku Zbioru Dokumentów nie znaleziono Zbioru dla działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...], a nadto w Spisie zdawczo-odbiorczym materiałów archiwalnych Hipoteka w [...] 1820-2009 przekazanych do Archiwum Państwowego [...] Oddział w [...] nie widnieje księga hipoteczna "[...] i [...]", a jedynie księga hipoteczna "[...] i [...]" (przekazana pod numerem hipotecznym [...]).

Ponadto, jak wskazał Kierownik, wszystkie księgi hipoteczne (wraz ze zbiorami dokumentów prowadzonymi dla tych ksiąg) będące w zasobach tut. Sądu w 2013 roku zostały przekazane do Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...].

J. S. w piśmie z [...] lipca 2021 r., w związku z pismem z 24 czerwca 2021 r., wniósł do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o przekazanie skanu/kopii Dziennika Zbioru Dokumentów prowadzonych dla gruntów położonych w [...] gm. [...],[...], gm. [...] oraz dla [...] (pierwszy akapit wniosku).

Jednocześnie skarżący wniósł o jednoznaczne wskazanie, czy organ był w posiadaniu Księgi Hipotecznej pn. [...] i [...] wskazanej w orzeczeniu PRN z dnia [...].12.1961 r. [...], która zgodnie z właściwością powinna być w jego dyspozycji, lecz nie została dotąd przekazana do Archiwum Państwowego w [...] (drugi akapit wniosku).

Wiceprezes Sądu Rejonowego w [...] w piśmie z 13 sierpnia 2021 r. (Adm. [...]), w odpowiedzi na wniosek z [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji poprzez przesłanie skanu (kopii) dziennika zbioru dokumentów prowadzonych dla gruntów położonych w [...], gm. [...],[...] gm. [...] oraz [...], poinformował J. S., że:

a) Zbiory Dokumentów dobra ziemskie [...] zostały przekazane do Archiwum Państwowego [...] Oddziału w [...] – przekazane nr hipotecznym [...];

b) Zbiory Dokumentów [...] lit. [...], powiat [...] zostały przekazane do Archiwum Państwowego [...] Oddział w [...] – przekazane nr hipotecznym [...].

Jednocześnie Wiceprezes Sądu poinformował skarżącego, że Sąd Rejonowy w [...] nie był w posiadaniu Zbioru Dokumentów prowadzonych dla gruntów położonych w [...], gm. [...] oraz [...][...].

Wiceprezes wskazał także, że w piśmie skierowanym do (J. S.) w dniu 24 czerwca 2021 r. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych tut. Sądu wyjaśnił, że w Spisie zdawczo-odbiorczym materiałów archiwalnych Hipoteka w [...] 1820-2009 przekazanych do Archiwum Państwowego [...] Oddział w [...] nie widnieje księga hipoteczna "[...] i [...]", a jedynie księga hipoteczna "[...] i [...], która jak już wskazano została przekazana do Archiwum Państwowego pod numerem [...].

J. S. w skierowanym do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] piśmie z 25 sierpnia 2021 r. wskazał, że nie wypełnia ono przedmiotu jego wniosku, który ponawia. Skarżący podniósł, że zamiast skanu/kopii wnioskowanych dokumentów i odpowiedzi "tak lub nie" na pytanie, w piśmie z 13 sierpnia 2021 r. zawarto bezprzedmiotowe dywagacje. Stwierdził także, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną, która powinna być niezwłocznie udzielona.

Wiceprezes Sądu Rejonowego w [...] w piśmie z 31 sierpnia 2021 r. ([...]), w odpowiedzi na pismo z 25 sierpnia 2021 r., poinformował J. S., że odpowiedź na wniosek z [...] lipca 2021 r. została udzielona w piśmie z 13 sierpnia 2021 r., a także stwierdził, że jeśli skarżący nie zgadza się z odpowiedzią, przysługują mu środki prawne określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

J. S. w piśmie z 22 września 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej na wniosek z [...] lipca 2021 r., ponowiony w piśmie z 25 sierpnia 2021 r.

Skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku i załatwienia go zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej "udip");

2. stwierdzenie, że organ rażąco naruszył prawo, tj. art. 13 udip, art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a.;

3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy;

4. zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi J. S. opisał przebieg postępowania, konkludując, że organ w piśmie z 13 sierpnia 2021 r. udzielił wymijającej odpowiedzi, niekorespondującej z przedmiotem wniosku.

Skarżący podniósł, że nie pytał o Zbiory dokumentów przekazane do Archiwum Państwowego w [...], a jedynie o treść i postać Dziennika Zbioru Dokumentów, zawierającego pełny spis tych zbiorów dotyczących wskazanych terenów, a więc nie tylko tych przekazanych do Archiwum Państwowego w [...].

J. S. stwierdził również, że odnośnie do pytania dotyczącego Księgi Hipotecznej pn. [...] i [...] wskazanej w Orzeczeniu PRN z dnia [...].12.1961r. [...] organ odpowiedział nie na temat, wskazując na inną księgę hipoteczną o innej nazwie, która do AP w [...] została przekazana, co nie było przedmiotem wniosku. Wskazał ponadto, że powołana w piśmie organu księga hipoteczna przekazana pod numerem [...] nie ma żadnego związku z przedmiotem jego wniosku.

Zdaniem J. S., stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego w [...] świadczy o celowym uniemożliwianiu dostępu do żądanej przez skarżącego informacji publicznej. Jak skonkludował skarżący, nie udzielając żądanej informacji organ w rażący sposób naruszył prawo.

Prezes Sądu Rejonowego w [...] wniósł o oddalenie skargi. W odpowiedzi na skargę wywiódł, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem udzielił odpowiedzi na pytania skarżącego, a zatem nie pozostaje w bezczynności. W ocenie Prezesa Sądu Rejonowego w [...] skarżący otrzymał wyczerpującą odpowiedź na wniosek z [...] lipca 2021 r. Organ wywiódł, że wnioskodawca otrzymał jasną i precyzyjną informację, że część żądanych dokumentów nie jest w posiadaniu organu, bowiem zostały one przekazane do Archiwum Państwowego. Odpowiedź na pozostałe pytania otrzymał zaś już w poprzednio prowadzonej z organem korespondencji.

Prezes Sądu Rejonowego w [...] wywiódł ponadto, że działania skarżącego należy rozpatrywać w kontekście nadużycia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej poprzez korzystanie z instytucji uregulowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej dla innego celu, niż troska o dobro publiczne. Jak stwierdził, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie z urzędu wiadomym jest, że skarżący i Prezes Sądu Rejonowego w [...] pozostają stronami co najmniej kilku toczących się przed tym Sądem postępowań. Organ zauważył, że skarżący od kilku lat kieruje do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wnioski o udostępnienie informacji publicznej, które dotyczą w ogólności ksiąg wieczystych i nieruchomości położonych w [...]. Realizacja wniosków każdorazowo angażuje znaczne siły i środki organu, które mogłyby zostać przeznaczone na realizację podstawowych zadań sądu. W ocenie Prezesa Sądu Rejonowego w [...], działania skarżącego, które w żadnym wypadku nie mogą zostać zakwalifikowane jako troska o dobro publiczne, noszą znamiona nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. Zakres, jak i charakter żądanych informacji bezspornie odnosi się wyłącznie do indywidualnych interesów skarżącego, które nie mogą stanowić o działaniu ukierunkowanym na jawność życia publicznego.

"Z ostrożności", Prezes Sądu Rejonowego w [...] wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym oddalenie skargi w zakresie żądania ukarania organu grzywną. Stwierdził również, że brak jest podstaw do nałożenia grzywny. W konkluzji organ podkreślił, że działania skarżącego de facto nie mają na celu troski o dobro publiczne, a zmierzają do realizacji jego prywatnych interesów. Takie działanie jest sprzeczne z celem jaki wynika z art. 61 ust, 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

J. S. w piśmie z 8 listopada 2021 r. podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Wywiódł ponadto, że w odpowiedzi na skargę bezpodstawnie zarzucono mu nadużycie prawa do informacji. Stwierdził, że wyjaśnienie prawidłowości działania organów państwa w zakresie ich procedowania jest niewątpliwie działaniem wynikającym z troski o dobro publicznej i może mieć wpływ na poprawę ich działania w przyszłości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.; dalej powoływana jako "udip"), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie.

W świetle natomiast art. 4 ust. 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 udip).

Jak z kolei wynika z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, lit. d, lit. e i lit. f oraz pkt 4 lit. a udip, udostępnieniu podlega m.in. informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych (pkt 3 lit. a), sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (pkt 3 lit. d), stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (pkt 3 lit. e), prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (pkt 3 lit. f), jak również treść i postać dokumentów urzędowych (pkt 4 lit. a).

Analiza art. 1 ust. 1 i art. 6 udip prowadzi do wniosku, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 września 2021 r. sygn. akt III OSK 1036/21, z 27 października 2020 r. sygn. akt I OSK 2266/19, z 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 967/19 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na względzie, należy zauważyć, że stosownie do treści art. 12 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 320 ze zm.), przy księgach wieczystych prowadzono zbiory dokumentów. Do zbiorów dokumentów składano wszelkie dokumenty i inne pisma, dotyczące wpisów w księdze. Zgodnie z art. 123 zd. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 ze zm.; dalej powoływana jako "ukwih"), dla nieruchomości, które nie mają założonych ksiąg wieczystych albo których księgi zaginęły lub uległy zniszczeniu, prowadzi się we właściwych sądach rejonowych, do czasu założenia ksiąg, zbiory dokumentów przeznaczone do składania wniosków i dokumentów dotyczących ograniczonych praw rzeczowych i ograniczeń w rozporządzaniu tymi nieruchomościami. Mocą art. 124 ukwih, zbiory dokumentów istniejące w dniu wejścia jej w życie stały się zbiorami dokumentów w rozumieniu tej ustawy.

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z § 262 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS z 2019 r. poz. 138 ze zm.), w wydziałach ksiąg wieczystych prowadzi się urządzenia ewidencyjne w postaci m.in. (pkt 5) dzienników zbioru dokumentów ("Dz. Zd"). Wedle § 274 ust. 1 powołanego zarządzenia, do dziennika "Zd" wpisuje się wnioski o złożenie dokumentów do zbioru i środki odwoławcze od postanowień w sprawie złożenia dokumentów do zbioru [st]. W myśl § 274 ust. 2 zarządzenia, do czynności z zakresu biurowości dotyczących zbioru dokumentów stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ksiąg wieczystych.

Mając na uwadze przywołane wyżej regulacje udip, ukwih oraz zarządzenia w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej, Sąd stwierdził (co nie jest zresztą w sprawie sporne), że (1) Prezes Sądu Rejonowego w [...] jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, natomiast informacje, których udostępnienia zażądał skarżący we wniosku z [...] lipca 2021 r., tj. (a) skan/kopia dziennika zbioru dokumentów, a także (b) wskazanie, czy Sąd Rejonowy w [...] był w posiadaniu określonej księgi hipotecznej, stanowią informację publiczną.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 udip, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie natomiast do treści art. 13 ust. 2 udip, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej organ władzy publicznej pozostaje zatem w bezczynności, jeżeli nie udzielił zainteresowanemu żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni, bądź w terminie 2 miesięcy w sytuacji opisanej w ust. 2 tego artykułu 13.

Bezczynność występuje także wówczas, gdy organ nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 udip ze względu na ograniczenia ujęte w art. 5 tej ustawy lub w związku z niespełnieniem przez stronę warunku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 udip (niewykazanie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego), albo jeśli nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych we wniosku.

Organ jest bezczynny także wówczas, gdy nie zawiadamia wnioskodawcy w drodze zwykłego pisma o tym, że nie posiada żądanej informacji publicznej. Przy czym w przypadku powoływania się na fakt nieposiadania wnioskowanej informacji publicznej nie można bazować wyłącznie na samym oświadczeniu złożonym wnioskodawcy, ale wymagane jest powołanie dodatkowej argumentacji potwierdzającej tę okoliczność. Aby więc można było stwierdzić, że nie zachodzi bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej - tej, której organ nie posiada – podmiot obowiązany do jej udostępnienia musi o tym fakcie – fakcie nieposiadania informacji

– wyraźnie powiadomić wnioskodawcę z powołaniem argumentacji potwierdzającej to twierdzenie (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 785/21, z 23 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 2800/21, z 27 października 2020 r. sygn. akt I OSK 2266/19, z 25 września 2020 r. sygn. akt I OSK 302/20, z 7 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2736/17, z 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 680/18 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowy wniosek skarżącego został złożony pocztą elektroniczną [...] lipca 2021 r. (karta 43 akt sprawy). Organ udzielił odpowiedzi na wniosek w piśmie z 13 sierpnia 2021 r., zatem po upływie terminu określonego w art. 13 ust. 1 udip, przy czym skarżącego nie powiadomiono przed udzieleniem odpowiedzi o powodach opóźnienia. Prezes Sądu Rejonowego w [...] dopuścił się więc bezczynności.

Odpowiedź udzielona w piśmie z 13 sierpnia 2021 r. nie przerwała stanu bezczynności w zakresie obejmującym żądanie zawarte w akapicie pierwszym wniosku z [...] lipca 2021 r. Żądaniem tym skarżący jednoznacznie objął Dziennik Zbioru Dokumentów prowadzonych dla wymienionych we wniosku gruntów (kopię/skan tego Dziennika), a nie same zbiory dokumentów. Zawarta w piśmie z 13 sierpnia 2021 r. informacja o przekazaniu zbiorów dokumentów do Archiwum Państwowego nie odnosi się więc do przedmiotu żądania. Z akt sprawy nie wynika, że organ nie jest w posiadaniu żądanego dokumentu, tym bardziej, że w piśmie z 24 czerwca 2021 r. (Adm [...]), do którego skarżący nawiązał we wniosku z 6 sierpnia 2021 r., Kierownik Sekretariatu [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] wprost odwołał się do Dziennika Zbioru Dokumentów wskazując, że nie znaleziono w nim Zbioru dla działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...].

Prezes Sądu Rejonowego w [...] nie udostępnił więc skarżącemu żądanej kopii/skanu Dziennika Zbioru Dokumentów, nie zawiadomił o tym, że nie jest w posiadaniu tego dokumentu, ani nie wszczął postępowania administracyjnego i nie zakończył go wydaniem decyzji.

Z powyższych względów Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku J. S. z [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w części obejmującej pierwszy akapit tego wniosku. Należy przy tym podkreślić, że zobowiązanie do rozpatrzenia wniosku w żaden sposób nie determinuje sposobu, w jaki wniosek ten ma być rozpatrzony.

Odpowiedź z 13 sierpnia 2021 r. przerwała natomiast stan bezczynności w zakresie obejmującym wskazanie, czy organ był w posiadaniu Księgi Hipotecznej pn. [...] i [...] wskazanej w Orzeczeniu PRN z dnia [...].12.1961 r. [...].

Odnosząc się do wniosku skarżącego w tym zakresie, organ odwołał się bowiem do wcześniejszego pisma z 24 czerwca 2021 r., ponownie wskazując, że w spisie zdawczo-odbiorczym materiałów archiwalnych Hipoteka w [...] 1820-2009 przekazanych do Archiwum Państwowego [...] Oddział w [...] nie widnieje księga hipoteczna "[...] i [...]", a jedynie księga hipoteczna "Dobra ziemskie [...] i [...]" (przekazana pod numerem hipotecznym [...]).

W piśmie z 24 czerwca 2021 r. wyjaśniono natomiast skarżącemu, że wszystkie księgi hipoteczne (wraz ze zbiorami dokumentów prowadzonymi dla tych ksiąg) będące w zasobach Sądu Rejonowego w [...] w 2013 roku zostały przekazane do Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...].

Skoro zatem, organ poinformował skarżącego, że (1) wszystkie księgi hipoteczne, które były w jego posiadaniu zostały przekazane do oddziału w [...] Archiwum Państwowego w [...], natomiast (2) w spisie zdawczo-odbiorczym nie widnieje księga hipoteczna "[...] i [...]", a jedynie przekazana za numerem [...] księga hipoteczna "Dobra ziemskie [...] i [...]", to tym samym poinformował, że (3) nie był w posiadaniu księgi "[...] i [...]", a zarazem przedstawił argumentację potwierdzającą to twierdzenie.

Z powyższych względów Sąd stwierdził, że odpowiedź z 13 sierpnia 2021 r. wyczerpała wniosek skarżącego z [...] lipca 2021 r. w zakresie obejmującym drugi akapit tego wniosku. Niemniej, ponieważ została udzielona z ponad trzytygodniowym opóźnieniem, należało stwierdzić, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] dopuścił się bezczynności także w tym zakresie.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę stanowiska Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wskazującego na nadużycie przez skarżącego prawa do informacji, należy zauważyć, że w judykaturze i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4827/21, z 16 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1992/14, z 23 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1601/15, z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16; J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, W-wa, 2005 r., s. 146–147;).

Jakkolwiek więc osoba korzystająca z prawa do informacji publicznej nie jest zobowiązana wskazywać celów, ani motywów swego działania, to jednak w każdym indywidualnym przypadku zachodzi możliwość oceny zachowania wnioskującego o informację publiczną pod kątem tego, czy korzysta ze swojego uprawnienia zgodnie z jego celem i funkcją. Ocena ta powinna być oparta o okoliczności faktyczne, w szczególności uwzględniać treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz dotychczasowe relacje z wnioskodawcą (na płaszczyźnie korzystania przez niego z prawa do informacji publicznej) (por. A. Kręcisz-Sarna, Informacja w Administracji Publicznej 2019/1, s. 50 i nast.). Przy czym należy zaznaczyć, że udip w zasadzie nie zawiera systemowych ograniczeń przeciwdziałających nadużywaniu prawa do uzyskania informacji. Taka przesłanka odmowy udostępnienia informacji publicznej wprost nie wynika z tej ustawy. Przy uwzględnieniu tej okoliczności należy więc zachować szczególną ostrożność.

Sądowi z urzędu wiadome jest (na podstawie urządzeń ewidencyjnych), że J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 11 skarg na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd nie ma też podstaw do kwestionowania zawartej w odpowiedzi na skargę informacji, że skarżący od kilku lat kieruje do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wnioski o udostępnienie informacji publicznej, a realizacja jego wniosków angażuje znaczne siły i środki. Sama ilość składanych wniosków nie może być jednak jeszcze uznana za podstawę do stwierdzenia nadużycia prawa do informacji. W okolicznościach tej konkretnej sprawy należy natomiast zaznaczyć, że wniosek skarżącego z [...] lipca 2021 r. dotyczy Dziennika Zbioru Dokumentów (ze wskazaniem obszaru trzech miejscowości), zatem urządzenia ewidencyjnego sądu, prowadzonego dla wniosków o złożenie dokumentów do zbiorów dokumentów i środków odwoławczych od postanowień w sprawie złożenia dokumentów do zbiorów. Jest to niewątpliwie dokument odnoszący się do szerokiego kręgu podmiotów. Mając to na względzie, trzeba też dostrzec, że J. S. podniósł w skardze argumentację, mająca wskazywać, z jednej strony na nieudostępnianie dokumentów ze zbiorów, które obejmuje Dziennik, a z drugiej, na nieprzekazanie tych dokumentów do właściwego oddziału Archiwum Państwowego w [...]. Skarżący podnosi zatem nieprawidłowości w działaniu organu władzy publicznej, jakim jest sąd. Jednoznacznie potwierdził to w piśmie z 8 listopada 2021 r., w którym ustosunkował się do odpowiedzi na skargę, wywodząc, że wyjaśnienie prawidłowości działania organów państwa w zakresie ich procedowania jest działaniem wynikającym z troski o dobro publiczne i może mieć wpływ na poprawę ich działania w przyszłości. Ponadto, jak stwierdził skarżący w rzeczonym piśmie, kierowanie przez niego kolejnych żądań udostępnienia informacji publicznej powodowane jest nieudzielaniem precyzyjnych odpowiedzi na składane wnioski. Zaznaczając, że poza zakresem przedmiotowej sprawy leży ocena odpowiedzi udzielanych na wnioski skarżącego w innych sprawach, przy weryfikowaniu, czy działanie skarżącego w tej sprawie należy kwalifikować, jako nadużycie prawa do informacji, nie można jednak nie dostrzec, że spośród 5 (poza niniejszym) wyroków wydanych w sprawach ze skarg J. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...], w 4 uwzględniono skargi (sprawy o sygn. akt: II SAB/Wa 780/21, II SAB/Wa 557/21, II SAB/Wa 481/21, II SAB/Wa 223/20 – wyroki nie są prawomocne).

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej względy, Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest argumentów, które w sposób jednoznaczny pozwoliłyby przyjąć, że skarżący planuje wykorzystać wnioskowaną informację w sposób sprzeczny z istotą prawa do informacji publicznej, nadużywając tym samym regulacji zawartych w przepisach udip.

Bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Stwierdzenie tej kwalifikowanej postaci bezczynności wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej powoływana jako "P.p.s.a.") rażące naruszenie prawa w odniesieniu do bezczynności organu łączy z bezczynnością o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającą miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (zob. też np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt Il OSK 151/21, z 27 maja 2021 r. sygn. akt I FSK 644/21, z 23 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 2439/20

– niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach rozpoznanej sprawy nie doszło do takiej sytuacji. Jak wskazano, wniosek J. S. złożony pocztą elektroniczną wpłynął do Sądu Rejonowego w [...][...] lipca 2021 r. 12 lipca 2021 r. wydano zarządzenie, w którym zobowiązano pracownika Sądu do ustalenia, czy wniosek złożono również w formie pisemnej i czy został podpisany. Ponadto zwrócono się do Kierownika Sekretariatu Wydziału [...] o informację, jakiego rodzaju dokumentu żąda skarżący. 13 lipca 2021 r. do Sądu wpłynął podpisany przez skarżącego wniosek z [...] lipca 2021 r., natomiast w piśmie z 23 lipca 2021 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału [...] Sądu przedstawił wyjaśnienie dotyczące charakteru żądanego dokumentu. Następnie, w piśmie z 13 sierpnia 2021 r. udzielono opisanej wyżej odpowiedzi. Po złożeniu przez skarżącego kolejnego pisma (z 25 sierpnia 2021 r.), w piśmie z 31 sierpnia 2021 r. poinformowano go, że odpowiedź została udzielona w piśmie z 13 sierpnia 2021 r. oraz wskazano na możliwość skorzystania ze środków prawnych przewidzianych w P.p.s.a.

Przywołane okoliczności świadczą o tym, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] nie zlekceważył wniosku J. S., lecz nadał mu bieg, weryfikując, czy wniosek został podpisany oraz podejmując czynności w celu ustalenia zakresu wnioskowanej informacji, a ostatecznie udzielając odpowiedzi w piśmie z 13 sierpnia 2021 r. Odpowiedź tylko częściowo zwolniła organ z zarzutu bezczynności i została udzielona ponad trzy tygodnie po upływie terminu określonego w art. 13 ust. 1 udip. Udzielono jej jednak przed upływem 2 miesięcy od złożenia wniosku, należy natomiast mieć na uwadze, że regulacje udip zawierają normy prawne, które w okolicznościach konkretnych spraw wielokrotnie wymagają złożonego procesu wykładni i odniesienia do indywidualnych sytuacji faktycznych. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznanej sprawie, co wyklucza stwierdzenie kwalifikowanej postaci bezczynności. Wbrew twierdzeniu skarżącego, z pewnością nie można przypisać organowi oczywistego braku woli załatwienia sprawy, ani ewidentnego niestosowania przepisów prawa.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia kwalifikowanej postaci bezczynności.

Jak wynika z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Redakcja powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że sąd nie jest związany wnioskiem strony, ani co do potrzeby, ani co do rodzaju zastosowanego środka, ani co do wysokości wnioskowanej kwoty. Jego obowiązkiem jest natomiast rozważenie, czy, a jeśli tak, to który z wyżej wymienionych środków, a może oba razem, a także w jakiej wysokości, w największym stopniu zrealizuje cel skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Wziąwszy to pod uwagę, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi w zakresie obejmującym żądanie nałożenia na organ środka represyjnego, czy dyscyplinującego, mającego na celu zapobieżenie podobnym naruszeniom w przyszłości. Jak już wykazano, organ podjął czynności mające na celu rozpatrzenie wniosku przed upływem tygodnia od jego otrzymania i ostatecznie udzielił na niego odpowiedzi, jakkolwiek niepełnej, nie przekraczając przy tym maksymalnego terminu określonego w art. 13 ust. 2 udip. W tej sytuacji nie ma podstaw, by przyjąć, że organ dopuścił się wielokrotnych naruszeń prawa, wynikających z systemowo błędnego działania, co mogłyby uzasadnić zastosowanie środka represyjnego, czy dyscyplinującego w postaci grzywny.

W tym stanie rzeczy, Sąd:

1. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji;

2. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji;

3. na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji;

4. na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 4 sentencji;

5. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, które stanowiły kwotę uiszczonego wpisu od skargi.