Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1005/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 5 września 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dalej jako "ZUS", po rozpatrzeniu wniosku M. K. – dalej jako "Skarżący" o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu składek, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 i 3, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) – dalej jako "u.s.u.s." odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy i w kwotach (należności główne i odsetki) wskazanych w decyzji; w punkcie drugim sentencji decyzji ZUS na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 – dalej jako "Rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.") odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za okresy i w kwotach (należności główne i odsetki) wskazanych w decyzji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Pismem z dnia 18 maja 2017 r. Skarżący wniósł o umorzenie w całości należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że nie prowadził działalności gospodarczej jako osoba fizyczna pod swoim numerem NIP, imieniem i nazwiskiem. Skarżący podał, że jest jedynym żywicielem rodziny. Skarżący przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia 5 września 2018 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek za okresy i w kwotach wskazanych w powyższej decyzji.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i stwierdził, że w sprawie nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności, bowiem ZUS prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne.

Wskazując na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. organ stwierdził, że to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek będących podstawą dla ZUS do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, to znaczy, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy.

W wyniku analizy całości materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że Skarżący nie udowodnił, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zdaniem organu, Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów poza oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, a przeprowadzona analiza sprawy wykazała, że aktualnie Skarżący nie jest zatrudniony i nie pobiera świadczeń; prowadzi działalność gospodarczą, która została zawieszona, na dochód gospodarstwa domowego składają się kwoty: 1.233,27 zł - wynagrodzenie za pracę żony (½ etatu), 500,00 zł - świadczenie "500+". Skarżący oświadczył, że: prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwojgiem dzieci; żona prowadzi działalność gospodarczą, jednakże Skarżący nie przedłożył dokumentów o dochodzie/stracie z działalności; stałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą łącznie 2.590,00 zł miesięcznie; Skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków oraz w bankach, których nie spłaca; nie posiada wierzytelności, majątku nieruchomego, ruchomego ani innych praw majątkowych; nie uzyskuje dochodów z innych źródeł.

Zdaniem organu Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową i rodzinną, tym samym nie udowodnił, że sytuacja materialna i finansowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę należności z tytułu składek.

W ocenie organu nie można uznać, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ stwierdził, że Skarżący nie powołał się na przewlekłą chorobę, ani na okoliczność poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, czyli okoliczności powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych. W ocenie organu, badanie sprawy pod kontem tych przesłanek wykraczałoby poza zakres wniosku Skarżącego.

ZUS wyjaśnił, że prowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawie podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniom społecznym. Powyższe postępowanie nadal jest w toku z uwagi na brak reakcji Skarżącego na wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów. W związku z powyższym decyzja kończąca postępowanie w sprawie podlegania ubezpieczeniom może skutkować zmianą wysokości należności oraz zmianą okresów wskazanych w sentencji niniejszej decyzji.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję ZUS z dnia 5 września 2018 r.

W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że jego sytuacja materialna nie zmieniła się. W dalszym ciągu nie posiada nieruchomości, ruchomości, innych rzeczy, przedmiotów materialnych, z których można by zaspokoić należności. Po wysłaniu przez ZUS zajęcia wynagrodzenia do ówczesnego pracodawcy Skarżący został zwolniony i nadal ma problemy z podjęciem zatrudnienia. Skarżący oświadczył, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a organ zwleka z rozpatrzeniem wniosku. W ocenie Skarżącego brak było podstaw do zgłoszenia Skarżącego jako płatnika składek, bowiem dokumenty zgłoszeniowe złożyły inne osoby bez jego zgody i wiedzy.

Do wniosku Skarżący załączył umowę z dnia 28 września 2011 r. ustanawiającą rozdzielność majątkową małżeńską.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia 5 września 2018 r. w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu wymienionych w tej decyzji składek, a spór koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił umorzenia tych należności za okresy i w kwotach określonych w decyzji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił nieruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

W ocenie Sądu, ZUS zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż wobec Skarżącego prowadzona jest skuteczna egzekucja administracyjna, która ma na celu realizację wierzytelności z tytułu składek. Dopóki postępowanie to jest w toku nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności wyłączają przesłankę całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w odniesieniu do składek finansowanych przez Skarżącego z tytułu ubezpieczenia społecznego.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.).

W ocenie Sądu, ustalenie, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez stronę skarżącą (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11, LEX nr 1305514). Oznacza to, że ustalenia w zakresie przesłanki "całkowitej nieściągalności" dokonuje organ rozpoznający wniosek, bez względu na zakres inicjatywy dowodowej skarżącego w tym przedmiocie. Także bowiem w przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego, który był jednocześnie płatnikiem tych składek, organ stosuje art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i bada, czy zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności składek (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 44/12, LEX nr 1310089).

Zdaniem Sądu, ZUS zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie można jeszcze stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż w sprawie postępowanie egzekucyjne jest nadal prowadzone, co wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności.

W ocenie Sądu organ nie naruszył w tym zakresie przepisu art. 28 u.s.u.s.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie udowodniono okoliczności wynikających z § 3 ust.1 pkt 1 - 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przemawiających za umorzeniem należności.

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. ) – dalej jako "k.p.a.", działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie ZUS nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie ZUS, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciał Skarżący ponownie rozpatrzyć jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie ZUS w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.

Po dokonaniu analizy sytuacji finansowej Skarżącego ZUS zasadnie stwierdził, że Skarżący nie udowodnił, że jego sytuacja materialno - bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności.

W ocenie Sądu, prezentowana argumentacja jest prawidłowa, albowiem analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, że przedłożona dokumentacja obrazująca stan majątkowy i sytuację rodzinną Skarżącego wskazuje, że Skarżący jest zdrowy, próbuje podjąć zatrudnienie, jego małżonka, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe osiąga dochód, a dodatkowo pobiera świadczenie 500+, co umożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji spłacenie zaległych należności.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że dołączona do skargi umowa z dnia 28 września 2011 r. ustanawiająca rozdzielność majątkową małżeńską pozostaje bez znaczenia w sprawie, bowiem co organ zasadnie podkreślił, Skarżący oświadczył, że wraz z małżonką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

W ocenie Sądu postępowanie w niniejszej sprawie nie było prowadzone przewlekle, a na czas jego trwania niewątpliwie miały wpływ okoliczności dotyczące ustalenia, czy Skarżący podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w A sp. z o.o. oraz B sp. z o.o.

Organ stwierdził, że oddziały ZUS w [...] przeprowadziły postępowania, w wyniku których ustalono, że Skarżący w okresie od 1 grudnia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w A Spółka z o.o. Postępowanie, w związku z brakiem aktywności ubezpieczonego, przeprowadzono na podstawie dowodów z dokumentów. Świadectwo pracy wskazuje na zatrudnienie w wymiarze ½ etatu - w związku z czym nie można jednoznacznie stwierdzić, czy ubezpieczony z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podlegał wówczas ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Poza tym ZUS kontynuuje postępowanie w sprawie ustalenia podlegania przez wnioskodawcę ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w B sp. z o.o. w Ł., w której pełni funkcję prezesa zarządu. Również w tym postępowaniu, pomimo wezwania do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów, Skarżący nie zajął żadnego stanowiska w sprawie.

Zdaniem Sądu zasadnie organ przyjął, że brak działania Skarżącego w powyższym zakresie utrudniał ustalenie okresu podlegania ubezpieczeniom i wydłużył prowadzone postępowanie.

Sąd stanął na stanowisku, że organ prawidłowo skonstatował, iż bezzasadny jest zarzut dotyczący braku podstaw do zgłoszenia Skarżącego jako płatnika składek i złożenia stosownych dokumentów przez osoby trzecie. W ocenie Sądu dokumenty te zostały złożone za ubezpieczonego prawidłowo, bowiem był płatnikiem składek na własne ubezpieczenia wobec faktu pozostawania wspólnikiem spółki komandytowej. W powyższym zakresie ZUS właściwie wskazał na regulacje zawarte w art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. i uznał, że wspólnik istniejącej spółki komandytowej przez przystąpienie do niej rozpoczyna prowadzenie działalności pozarolniczej podlegającej ubezpieczeniom społecznym na podstawie powołanego przepisu.

Zdaniem Sądu, zasadnie organ uznał, że za odmową umorzenia przemawia również ocena struktury zadłużenia, tj. fakt, że zaniedbanie w tym zakresie dotyczy okresu prowadzenia działalności, co prowadzi do wniosku, że ubezpieczony w sposób rażący uchybił obowiązkowi ustawowemu i zasadzie obowiązującej wszystkich płatników, a więc powszechności w systematycznym opłacaniu składek. Stosownie do art. 46 u.s.u.s., to właśnie ubezpieczony jako płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej płatnik wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli.

Organ ustalił wysokość ponoszonych przez Skarżącego opłat na utrzymanie, uwzględnił również, że Skarżący nie wskazał na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości spłacenia należności.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Skarżący jest całkowicie i trwale wyłączony z rynku pracy i z możliwości zarobkowania.

Oceniając obecną sytuację finansową Skarżącego, organ zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki, które pozwalałyby na umorzenie przedmiotowych zaległości składkowych. Z przedłożonych do sprawy dokumentów, w tym oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że małżonka Skarżącego osiąga dochody. Rodzina Skarżącego korzysta z rządowego programu 500+. Stan zdrowia nie wyklucza dalszej aktywności zawodowej, poprawy kondycji finansowej i spłaty przedmiotowego zadłużenia z tytułu składek.

Sąd podkreśla, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku spłaty należności pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji ocena taka została prawidłowo przeprowadzona.

Jak już wyżej zasygnalizowano, działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu Skarżącego. Należy zaakcentować, że podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla skarżącego.

W ocenie Sądu, realizacja obowiązku regulowania zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów może stanowić obciążenie dla budżetu Skarżącego, jednakże sama w sobie nie wykluczona spłaty przedmiotowego zadłużenia, np. w ramach dogodnego układu ratalnego, który mógłby zostać zawarty w niniejszej sprawie po spełnieniu określonych warunków, co pozwoliłby Skarżącemu na zaplanowanie wydatków z nim związanych, a ponadto mógłby pozwolić na zawieszenie egzekucji.

Pojęcie uzyskiwania dochodu jest pojęciem obiektywnym, o czym świadczy fakt, że ustawodawca umożliwia prowadzenie egzekucji np. z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń rentowych i emerytalnych oraz z wierzytelności zobowiązanego. Tym samym np. wynagrodzenie za pracę, renta lub emerytura są źródłami dochodu, które mogą być przeznaczone do pewnej wysokości na spłatę zadłużenia z tytułu składek, tak dobrowolne, jak i w drodze egzekucji administracyjnej.

Zgodzić się zatem należy z wnioskiem organu, iż przedłożone w sprawie dokumenty nie dowodzą, aby Skarżący nie mógł uregulować choćby części należności, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki.

Wskazać należy, że płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na raty dostosowane do indywidualnych możliwości Skarżącego, które mogą być sukcesywnie spłacane.

Okoliczności te zostały zatem słusznie, w ocenie Sądu, potraktowane jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania wobec Skarżącego ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

W opinii Sądu, organ prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając Skarżącemu umorzenia zaległych składek.

Dodatkowo należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. ZUS podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie zobligowany był z urzędu lub na wniosek strony, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ten był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto ocenić, na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyraz powyższemu organ powinien dać w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego.

W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.