Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 113/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w sprawie dotyczącej stanu technicznego obiektów budowlanych I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] do wydania aktu - w terminie dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. wymierza organowi grzywnę w wysokości 15 000 (piętnaście tysięcy) złotych; V. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz M. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 lipca 2015 r. M. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w sprawie dotyczącej stanu technicznego obiektów budowalnych znajdujących się na nieruchomości przy ul. S. [...] i [...] w W.

W skardze skarżący wniósł o wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy oraz o zobowiązanie organu do ustalenia przyczyn zwłoki i osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, że po uchyleniu przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, na przedmiotowej nieruchomości w dniu 18 czerwca 2015 r. przeprowadzono czynności kontrolne. Z uwagi na nieudostępnienie przez skarżącego posesji zakres kontroli został ograniczony do zewnętrznych oględzin. Następnie, zawiadomieniem z dnia 29 lipca 2015 r. strony zostały poinformowane o następnej kontroli wyznaczonej na dzień 10 sierpnia 2015 r. W związku z nieobecnością skarżącego i nieudostępnieniem nieruchomości do kontroli, czynności nie zostały przeprowadzone. Organ wskazał, że pismem z dnia 29 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. Pomimo skutecznego doręczenia pisma w dniu 31 lipca 2015 r. skarżący nie złożył wyjaśnień w sprawie. Organ podał, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] zawiadomił strony o zaistnieniu zwłoki i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2015 r. z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 21 kwietnia 2000 r. wpłynęło do organu powiatowego pismo Straży Miejskiej [...] informujące, iż wejście na teren posesji przy ul. S. [...] w W., jak i budynki znajdujące się na terenie posesji pozostają bez odpowiedniego zabezpieczenia przed dostępem osób trzecich a ich stan techniczny stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.

W związku powyższym przedstawiciel organu powiatowego w dniu 23 maja 2000 r. przeprowadził oględziny stanu technicznego budynków usytuowanych na terenie posesji przy ul. S. [...] w W. Z protokołu nr [...] wynika że, z tyłu działki znajdują się dwa budynki dwukondygnacyjne, murowane, przylegające do siebie, okna i drzwi powybijane, instalacje wodno - kanalizacyjna i elektryczna są zniszczone. Na terenie nieruchomości znajdują się również ruiny oficyny przylegające do działki sąsiedniej - ul. S. [...]. W protokole oględzin nie wskazano na istnienie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia ze względu na stan techniczny obiektu. Organ wskazał, że ustalenia zawarte w protokole odnoszą się do nieruchomości ul. S. [...] i [...] w W.

Pismem z dnia [...] czerwca 2000 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wezwał J. P. – właścicielkę nieruchomości przy ul. S. [...] w W., do złożenia wyjaśnień w niniejszej sprawie.

Zawiadomieniem z dnia 13 czerwca 2000 r. organ powiatowy zawiadomił strony, że toczy się postępowanie w sprawie stanu technicznego budynków przy ul. S. [...] w W.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2000 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] zwrócił się do Urzędu Gminy W. – C. Dzielnica M. w W. o udzielenie informacji, czy było prowadzone postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku przy S. [...] w W.

Organ powiatowy w dniu 13 września 2000 r. ponownie dokonał oględzin nieruchomości przy ul. S. [...] w W.

Przy piśmie z dnia [...] stycznia 2001 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], na wniosek z dnia [...] grudnia 2000 r. znak: [...], przesłał Prokuraturze Rejonowej [...] w W. akta postępowania dot. nieruchomości przy S. [...] w W. W dniu 14 lutego 2001 r. do organu powiatowego, przy piśmie z dnia [...] lutego 2001 r. znak: [...], Prokuratura Rejonowa zwróciła wypożyczone akta administracyjne sprawy.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] września 2002 r. znak: [...] poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], że akta sprawy dotyczące nieruchomości przy ul. S. [...] w W. zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z prowadzoną sprawą o sygn. akt I SA 512/02 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Pismem z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wezwał J. P. do złożenia wyjaśnień w niniejszej sprawie.

Organ powiatowy pismem z dnia 1 października 2003 r. zwrócić się do Sądu Okręgowego w W. III Wydział Cywilny o nadesłanie prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. akt [...]. Zawiadomieniem z dnia 17 października 2003 r. ww. Sąd odmówił wydania odpisu ww. orzeczenia.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] pismem z dnia [...] listopada 2003 r. znak: [...] zwrócił się do Urzędu [...] o podanie informacji, kto jest płatnikiem podatku dochodowego od nieruchomości przy ul. przy ul. S. [...] w W. W odpowiedzi, pismem z dnia 2 grudnia 2003 r., Urząd [...] wskazał, że płatnikiem ww. podatku jest J. P.

Pismem z dnia 29 grudnia 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wezwał J. P. o podanie, jakie zamierza podjąć działania odnoście spornej nieruchomości.

W związku ze zwrotem do organu nieodebranej przesyłki zawierającej ww. wezwanie – z adnotacją na kopercie adresat wyprowadził się, organ powiatowy pismem z dnia 10 marca 2005 r. (data wysłania) zwrócił się do Wydziału ewidencji ludności w dzielnicy T. o podanie aktualnego miejsca zameldowania J. P. Odpowiedzi udzielono pismem z dnia 16 marca 2005 r.

Organ powiatowy, pismem z dnia 24 marca 2005 r., ponownie, wezwał J. P. o podanie jakie zamierza podjąć działania odnoście spornej nieruchomości, w terminie do dnia 4 maja 2005 r. W związku ze zwrotem do organu nieodebranej przesyłki zawierającej ww. wezwanie – z adnotacją na kopercie adresat wyprowadził się, organ powiatowy ponownie w dniu 26 kwietnia 2005 r. wysłał wezwanie.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] pismem z dnia 29 lipca 2005 r. zwrócił się do Centralnego Biura Adresowego w W. podanie aktualnego miejsca zameldowania J. P.

Pismem z dnia 21 marca 2006 r. (data wpływu do organu powiatowego), na wniosek organu powiatowego z dnia 22 lutego 2006 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przesłał organowi powiatowemu aktualny adres J. P.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], pismem z dnia 24 marca 2006 r., ponownie wezwał J. P. o podanie, jakie zamierza podjąć działania odnoście spornej nieruchomości, w terminie do dnia 24 kwietnia 2006 r. Pismem z dnia 21 kwietnia 2006 r. (data wpływu do organu) J. P. udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie.

Pismem z dnia 8 maja 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...]ponownie wezwał J. P. do udzielenia odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 24 marca 2006 r.

Kolejnym pismem z dnia 25 marca 2010 r. organ powiatowy wezwał J. P. do osobistego stawiennictwa w organie w dniu 19 kwietnia 2010 r. celem złożenia wyjaśnień w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. S. [...] w W. W związku ze zwrotem do organu nieodebranej przesyłki zawierającej ww. wezwanie, ponownie pismem z dnia 9 czerwca 2010 r. organ powiatowy wezwał J. P. do osobistego stawienia się w organie w dniu 24 czerwca 2010 r. celem złożenia wyjaśnień w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. S. [...] w W.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] pismem z dnia 24 września 2010 r. zwrócił się do Urzędu Miasta [...] Biuro Geodezji i Katastru w W. o przesłanie wydruku mapowego wraz z wypisem z rejestru gruntów dla przedmiotowej nieruchomości. Przy piśmie z dnia 6 października 2010 r. do organu powiatowego wpłynęły żądane dokumenty.

Następnie, w dniu 9 listopada 2010 r. organ powiatowy przeprowadził oględziny spornej nieruchomości.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] pismem z dnia 16 listopada 2010 r. ponownie wezwał J. P. do osobistego stawienia się w siedzibie organu w dniu 2 grudnia 2010 r. celem złożenia wyjaśnień w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. S. [...] w W.

W dniu 29 listopada 2010 r. J. P. stawiła się w siedzibie organu powiatowego, co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy notatka służbowa. Strona wskazała, że administratorem przedmiotowego budynku jest Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...]. W dniu 29 listopada 2010 r. strona złożyła pisemne wyjaśnienia w sprawie. Następnie, organ powiatowy, w tym samym dniu, wezwał ww. administratora budynku do ustosunkowania się w sprawie stanu technicznego spornego budynku i przedstawienia posiadanej dokumentacji budowlanej oraz okresowych protokołów badań stanu technicznego budynku.

Pismem z dnia 8 grudnia 2010 r. wyjaśnienia w sprawie złożyła J. P. oraz M. Sp. z o.o. w W. – użytkownik wieczysty nieruchomości, reprezentowana przez Prezesa Zarządu M. R.

J. P. pismem z dnia 21 grudnia 2010 r. złożyła kolejne wyjaśnienia w sprawie.

Organ powiatowy, pismem z dnia 1 lutego 2011 r., w związku z pismem z dnia 13 grudnia 2010 r., zwrócił się do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] o udzielenie informacji. Odpowiedź wpłynęła do organu w dniu 1 marca 2011 r.

W dniu 25 marca 2011 r. ponownie dokonano oględzin nieruchomości przy ul. S. [...] w W.

Następnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie stanu technicznego budynków usytuowanych na nieruchomości przy ul. S. [...] w W.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] uchylił w całości ww. decyzję z dnia [...] marca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2630/11 oddalił skargę J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

W dniu 1 sierpnia 2012 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wpłynęły akta administracyjne niniejszej sprawy, przekazane przez organ II instancji wraz z kopią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2630/11.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w dniu 14 maja 2013 r. przeprowadził ponownie oględziny spornej nieruchomości.

Pismem z dnia 16 maja 2013 r. organ powiatowy zwrócił się do Urzędu Miasta [...] Biuro Geodezji i Katastru w W. o przesłanie wydruku mapowego wraz z wypisem z rejestru gruntów dla nieruchomości przy ul. S. [...] i [...] w W. Przy piśmie z dnia 21 maja 2013 r. do organu powiatowego wpłynęły żądane dokumenty.

Pismem z dnia 6 sierpnia 2013 r. organ powiatowy zwrócił się do Urzędu Miasta [...] Biuro [...] Konserwatora Zabytków w W. o podanie informacji czy sporne budynki wpisane są do rejestru zabytków oraz czy są objęte ochroną na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. udzielono odpowiedzi.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] pismem z dnia 6 sierpnia 2013 r. wezwał J. P. i M. R. do osobistego stawienia się w organie w terminie 14 dni, celem złożenia wyjaśnień w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. S. [...] w W.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w dniu 16 stycznia 2014 r. przeprowadził kolejne oględziny spornej nieruchomości.

Pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. organ powiatowy zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

M. R. pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. poinformował organ powiatowy, że J. P. zmarła w dniu 9 listopada 2013 r.

Pismem z dnia 21 lutego 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o ustanowienie kuratora spadku po zmarłej J. P. Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt [...] oddalił powyższy wniosek.

Organ powiatowy pismem z dnia 14 maja 2014 r. zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] w W. o nadesłanie akt sprawy dotyczących obiektów budowalnych obiektów budowalnych znajdujących się na nieruchomości przy ul. S. [...] i [...] w W. Przy piśmie z dnia 6 sierpnia 2014 r. zostały nadesłane żądane akta administracyjne.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], pismem z dnia 14 maja 2014 r. i kolejnym pismem z dnia 28 lipca 2014 r., wezwał M. R. do osobistego stawienia się w organie w terminie 14 dni, celem złożenia wyjaśnień w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. S. [...] i [...] w W. Na wniosek M. R. z dnia 5 sierpnia 2014 r. organ powiatowy przedłużył termin do złożenia wyjaśnień w sprawie do dnia 10 września 2014 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w 15 września 2014 r. przeprowadził oględziny nieruchomości przy ul. S. [...] i [...] w W.

W dniu 5 listopada 2014 r. organ powiatowy przeprowadził rozprawę administracyjną w przedmiotowej sprawie.

Pismami z dnia 6 i 20 listopada 2014 r. organ powiatowy zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 67 pkt 1 i art. 72 ust. 1 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nakazał M. R. rozbiórkę nieużytkowanych, nie nadających się do remontu, odbudowy i wykończenia obiektów budowlanych znajdujących się na nieruchomości przy ul. S. [...] i [...] w W. z zachowaniem określonych warunków rozbiórki.

Odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. wniósł M. R.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił ww. decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], ponownie rozpoznając sprawę, pismem z dnia 28 maja 2015 r. poinformował strony o planowanych na dzień 18 czerwca 2015 r. oględzinach. Wskazana czynność została przeprowadzona w zaplanowanym terminie – protokół z oględzin z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Orzekając w tej kategorii spraw, sąd administracyjny kieruje się stanem faktycznym i prawnym obowiązującym w chwili rozpoznawania skargi.

Dostrzegając powyższe zauważyć trzeba, że rozpoznawana skarga należy do właściwości sądu administracyjnego, albowiem dotyczy sprawy objętej kognicją tego sądu na mocy art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Nadto, wskazać trzeba, że skarga ta jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem do Sądu, skarżący stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. wyczerpał tryb zaskarżenia przysługujący w takich przypadkach w postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo, w aktach sprawy znajduje się postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] wydane na podstawie art. 37 § 2 k.p.a. i uznające zażalenie M. R. na niezałatwienie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] sprawy (objętej skargą), w terminie przewidzianym przepisami prawa.

Przechodząc do meritum zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie § 2 powyższego przepisu, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Wskazać też należy, iż przepisy prawa nie definiują wprost na czym polega "przewlekłości postępowania". Niewątpliwie pojęcie to, wprowadzone do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.), i obowiązujące od dnia 11 kwietnia 2011 r. (od kiedy to, weszła w życie wskazana nowelizacja, wprowadzająca instytucję przewlekłego postępowania – v. art. 37 § 1 k.p.a. oraz skargę do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania – v. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wskazał na to NSA m. in. w wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 oraz w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12. W tym ostatnim Sąd kasacyjny podał, że "Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (nie wydanie w terminie rozstrzygnięcia). Stwierdzenie przy tym, że w określonej dacie, a tą będzie data orzekania przez sąd, można zakwalifikować postępowanie organu jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymagać będzie gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 11. Warszawa 2011, str. 238)."

Kierując się powyższym Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta ma charakter rażącego naruszenia prawa.

Przed przywołaniem okoliczności, które wskazują na powyższe dostrzec trzeba, iż zgodnie z art. 12 § 1 i 2 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazany przepis reguluje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym czasie. Jak dostrzega się w doktrynie, zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego i interesu jednostki istotne znaczenie, bo kardynalne dla dobrego postępowania. Przewlekłość zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa (v. (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 12. Warszawa 2012, str. 78)." Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy i środkami ochrony przed przewlekłością oraz bezczynnością organów administracji publicznej, a także odpowiedzialnością pracownika organu administracji publicznej. W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym, do wskazanych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.).

Rozpoznawana skarga dotyczy postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w sprawie złego stanu technicznego zabudowań znajdujących się na nieruchomości przy ul. S. [...] i [...] w W. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania w ww. przedmiocie wystąpił [...] oddział Straży Miejskiej [...]. Pismo z takim żądaniem, ze wskazaniem na to, iż stan techniczny budynków stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, wpłynęło do PINB [...] w dniu 21 kwietnia 2000 r. W dniu 23 maja 2000 r. PINB [...] przeprowadził wizję w terenie, a następnie pismem z dnia [...] czerwca 2000 r. znak: [...] zawiadomił strony, że "toczy się postępowanie w sprawie stanu technicznego budynków ul. S. [...] w W.". Postępowanie w tej sprawie nadal, zgodnie z aktami przekazanymi do Sądu, nie zakończyło się aktem administracyjnym PINB [...]. Wprawdzie organ ten dwukrotnie wydawał rozstrzygnięcia w tej sprawie, ale żadne z nich nie ostało się w obrocie prawnym.

Obecny etap postępowania wywołany został decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], którą wskazany organ po rozpatrzeniu odwołania M. R., uchylił decyzję PINB [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] nakazującą M. R. rozbiórkę nieużytkowanych, nie nadających się do remontu, odbudowy i wykończenia obiektów budowlanych znajdujących się na nieruchomości przy ul. S. [...] i [...] w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji, kwestionującej orzeczenie organu powiatowego wydane w oparciu o art. 67 Prawa budowlanego, wskazano na konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń co do stanu faktycznego (i ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego) poprzez: rozważenie zasadności uprzedniego uzyskania ekspertyzy sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne kwalifikacje; ustalenie, czy obiekty objęte postępowaniem nie zostały przewidziane do rozbiórki na mocy decyzji Urzędu Dzielnicy Gminy [...] Wydziału Architektury z dnia [...] lutego 1992 r. [...], nr [...] (a jeśli tak, to czy wskazana decyzja nadal pozostaje w obrocie prawnym); uwzględnienie stanowiska właściciela nieruchomości, który w odwołaniu wskazał na zamiar przywrócenia obiektu do stanu technicznego zgodnego z przepisami Prawa budowlanego. W uzasadnieniu przywołanej decyzji kasacyjnej wskazano w także na to, iż zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu budowlanego, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest m. in. ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego w budownictwie. W przypadku kiedy z fachowego opracowania technicznego będzie jednoznacznie wynikało, że ściany konstrukcyjne obiektów nie spełniają odpowiednich wartości wytrzymałościowych oraz wraz z fundamentami znajdują się w ostatecznym stopniu degradacji (zużycie poszczególnych elementów jest bliskie 100%), zasadnym może być zastosowanie dyspozycji art. 67 Prawa budowlanego, nawet wbrew stanowisku właściciela obiektu. Jednak dla tak jednoznacznych ustaleń koniecznym będzie sporządzenie fachowego opracowania technicznego, chyba że właściciel obiektu w sposób wyraźny wyrazi wolę ich rozbiórki. Z uzasadnienia decyzji organu wojewódzkiego wynika w efekcie, iż organ I instancji pomimo trwającego już kilkanaście lat postępowania, nie ustalił podstawowych okoliczności ważnych w kontekście art. 67 Prawa budowlanego, stanowiącego podstawę materialnoprawną jego rozstrzygnięcia z dnia 16 grudnia 2014 r.

Przywołana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynęła do organu powiatowego wraz z aktami sprawy w dniu 23 kwietnia 2015 r. Pierwszą czynność PINB [...] podjął dopiero po ponad 30 dniach od tej daty, tj. pismem z dnia 28 maja 2015 r. zawiadomił strony, że w dniu 18 czerwca 2015 r. zostaną przeprowadzone oględziny w sprawie stanu technicznego obiektów budowlanych zlokalizowanych przy u. S. [...] i [...] w W. Wskazane oględziny w ww. dacie miały miejsce, a protokół z tej czynności wskazuje na postępującą degradację zabudowań na ww. nieruchomości. Kolejną czynność organ powiatowy podjął po ponad 30 dniach od wskazanych oględzin, bo dopiero pismem z dnia 29 lipca 2015 r. wezwał stronę do stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. Pismem z tej samej daty, zawiadomił strony o kolejnych oględzinach nieruchomości wyznaczonych na dzień 10 sierpnia 2015 r. Pismem z dnia 3 sierpnia 2015 r. wyznaczył natomiast termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2015 r. We wskazanym czasie żadnych innych czynności wyjaśniających wskazany organ już nie podejmował. Poza zakresem zainteresowania tego organu na tym etapie pozostała nadal kwestia wskazana w ww. decyzji kasacyjnej, a odnosząca się do uzupełnienia akt o ekspertyzę stanu technicznego zabudowań, czy kwestia decyzji rozbiórkowej z dnia [...] lutego 1992 r. i jej zakresu. W konsekwencji, po wydaniu przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., organ powiatowy prowadząc ponownie postępowanie od dnia 23 kwietnia 2015 r. nie zachował terminu przewidzianego w art. 35 k.p.a. na załatwienie sprawy. Przy założeniu, iż sprawa niniejsza ma charakter szczególnie skomplikowany, obowiązany był uczynić to w terminie 2 miesięcy. Terminu tego nie zachował, nadto – podejmował czynności niespiesznie (w odstępach ponad miesięcznych), dodatkowo – niepotrzebnie powtarzając niektóre z nich (tj. oględziny nieruchomości), co tylko wpływa na długość tego postępowania, jednocześnie – nie podejmując żadnych czynności w kierunku uzupełnienia postępowania i wyjaśnienia sprawy w zakresie nakazanym w ww. decyzji kasacyjnej (ekspertyza, decyzja rozbiórkowa).

Stąd też, zdaniem Sądu, należało stwierdzić, iż PINB [...] (po wskazanej decyzji kasacyjnej) naruszył zasadę szybkości postępowania i wskazany ww. art. 35 Kodeksu, prowadząc przewlekle postępowanie. Stan przewlekłości miał miejsce tak w dacie wniesienia skargi jak i wyrokowania. Nadto, akta sprawy (w tym sądowe) nie wskazują na to, aby przed rozpoznaniem skargi w niniejszej sprawie, analizowane postępowanie zostało przez organ powiatowy zakończone stosownym rozstrzygnięciem administracyjnym.

Oceniając działanie tego organu nie sposób przy tym pominąć, iż sprawa dotycząca złego stanu technicznego zabudowań przy ul. S. [...] i [...] w W., trwa od kilkunastu lat (w tym zasadniczo toczy się przed organem I instancji, z wyłączeniem okresu od dnia 28 marca 2011 r. do dnia 1 sierpnia 2012 r. oraz od dnia 16 grudnia 2014 r. do dnia 23 kwietnia 2015 r.), a działania organu powiatowego podejmowane w tej sprawie polegały głównie na przeprowadzaniu oględzin i ustalaniu osób odpowiedzialnych za stan ww. nieruchomości. Podejmując działania organ czynił to w sposób mało efektywny, w bardzo dużych (biorąc pod uwagę terminy uregulowane w art. 35 Kodeksu) odstępach czasu, do tego - niczym nie uzasadnionych, nadto - powtarzając w istocie już raz przeprowadzony dowód (oględziny). Na przestrzeni lat 2007-2010 nie podjął zaś żadnej czynności w sprawie. Kolejne działania zaczął podejmować dopiero po piśmie Straży Miejskiej [...] z dnia 29 lipca 2010 r.

Zdaniem Sądu, taki sposób procedowania organu powiatowego stanowi przejaw rażącego naruszenia art. 12 Kodeksu. Nie charakteryzuje się ani sprawnością, ani efektywnością. Świadczy o złej organizacji pracy, prowadzącej niewątpliwie do rażącej bo trwającej kilkanaście lat przewlekłości postępowania. Sąd wprawdzie dostrzega, iż na różnych etapach tego postępowania organ I instancji miał problemy z doręczaniem korespondencji J. P. - ówczesnej właścicielce nieruchomości (dopiero w 2006 r. poczynił ustalenia co do aktualnego adresu zamieszkania ww. osoby), oraz przyjęciem wyjaśnień od M. R. - obecnego właściciela zabudowań, który kilkakrotnie składał zwolnienia lekarskie wnosząc jednocześnie o przedłużenie terminu do osobistego stawiennictwa. Niemniej, zdaniem Sądu, nawet te okoliczności (choć nie obciążające organu) nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla długości trwania postępowania w niniejszej sprawie.

Wyjaśnić przy tym należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, dokonywana przez sąd ocena zasadności podstaw skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego obejmuje nie tylko działania (zaniechania) organu mające miejsce po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. po 11 kwietnia 2011 r. (a więc – po wprowadzeniu wskazaną nowelizacją do porządku prawnego instytucji przewlekłego postępowania i skargi do sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego), ale również zachowania organu przed tą datą, o ile przewlekłość trwa w momencie orzekania przez sąd (v. wyrok NSA: z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2873/12 i z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II OSK 1776/14). Dlatego też Sąd stwierdzając przewlekłość w momencie orzekania, obowiązany był wziąć pod uwagę także wcześniejszy etap postępowania prowadzonego w tej sprawie przez PINB [...]. Z akt przekazanych do Sądu bezspornie wynika zaś, iż organ ten proceduje w tej sprawie od kwietnia 2000 r. Przy czym pierwsze rozstrzygnięcie wydał w tej sprawie dopiero w dniu 28 marca 2011 r. (u umorzeniu postępowania administracyjnego), a czynności do tego czasu, jak również i później podejmował w dużych odstępach czasu.

W konsekwencji, powyższe zachowanie organu powiatowego obligowało Sąd do zobowiązania tego organu do wydania aktu w zakreślonym terminie, stwierdzenia rażącej przewlekłości postępowania, a w związku z tym – wymierzenia z urzędu organowi grzywny. Miarkując jej wysokość Sąd wziął pod uwagę kilkuletnie, roczne oraz miesięczne okresy zwłoki, długość trwania postępowania, jak również charakter sprawy (zły stan techniczny zabudowań, mogący grozić zawaleniem) i zgromadzony w niej materiał dowodowy, nadal nie uzupełniony według wskazań decyzji organu wojewódzkiego i nie pozwalający na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.