Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 43/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Teza: Wskazany w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 roku, nr 261, poz. 2603 ze zm.) cel określony w decyzji wywłaszczeniowej należy analizować w kontekście wykonania celu głównego tj. zamierzonej inwestycji wraz z niezbędną dla jej uzytkowania infrastrukturą techniczną, a nie poszczególnych elementów tej inwestycji w oderwaniu od celu określonego w orzeczeniu wywłaszczeniowym.

TEZY

Wskazany w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 roku, nr 261, poz. 2603 ze zm.) cel określony w decyzji wywłaszczeniowej należy analizować w kontekście wykonania celu głównego tj. zamierzonej inwestycji wraz z niezbędną dla jej uzytkowania infrastrukturą techniczną, a nie poszczególnych elementów tej inwestycji w oderwaniu od celu określonego w orzeczeniu wywłaszczeniowym.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2008 roku Nr [...] Starosta B. odmówił zwrotu na rzecz pana M. C. i pana R. C. części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka [...] o pow. [...] ha, położonej w W. przy ul. K., a wywłaszczonej pod budowę Przychodni Rejonowej w W. decyzją z dnia [...] listopada 1978 roku nr [...] wydanej z up. Naczelnika Miasta i Gminy W., stanowiącej własność Gminy W.

W uzasadnieniu organ I instancji cytując treść art. 136 ust. 3 oraz 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) podniósł, iż należało ustalić czy zostały wypełnione przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na niezrealizowanie celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. W związku z tym organ przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie i na tej podstawie ustalił, iż trudność tego postępowania polegała na braku dokumentów potwierdzających rozpoczęcie i zakończenie prac inwestycyjnych związanych z budową wodociągu, kanalizacji deszczowej i sanitarnej. Mając jednak na uwadze spostrzeżenia Wojewody P., zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]12.2006 roku nr [...], organ rozpatrując sprawę rozważył realizację celu wywłaszczenia w kontekście całej inwestycji, którą stanowiła Przychodnia Rejonowa w W. Porównując zamierzenia inwestycyjne zawarte m.in. w załączniku graficznym do decyzji z dnia [...] maja 1978r. nr [...], zatwierdzającej plan realizacyjny budowy Przychodni Rejonowej w W. z obecnym kształtem inwestycji organ stwierdził, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Przychodnia Rejonowa w W. została oddana do użytku w 1981 roku, co potwierdzają zarówno oświadczenia złożone przez strony postępowania w trakcie rozprawy administracyjnej, jak również fakt w postaci tablicy informacyjnej umieszczonej w budynku przychodni, na której figuruje rok 1981. W związku z tym organ przyjąć, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach przewidzianych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ponadto organ I instancji podniósł, iż Przychodnia Rejonowa w W. stanowiła inwestycję, która nie mogłaby prawidłowo funkcjonować bez dodatkowych elementów w postaci infrastruktury technicznej i ciągu pieszo-jezdnego. W związku z tym konieczna była możliwość przejścia i przejazdu przez działkę nr [...], która istniała od dnia oddania do przychodni. Jednocześnie - jak ustalił organ z pisma Zakładu Energetycznego B. z dnia [...]06.2007r. - działka [...] posłużyła w 1983r. do przebiegu linii energetycznej stacji transformatorowej ST-881 do w/w budynku. Przez nieruchomość będącą przedmiotem wniosku przeprowadzono ponadto wodociąg, kanalizację deszczową i sanitarną, a pod względem technicznym były i są one nadal niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania przychodni. Mimo zatem, iż organ nie ustalił dokładnych dat urządzenia w/w infrastruktury technicznej oraz pieszo-jezdnego, którego projekt powstał w 1978r., to zdaniem organu nie ma żądnych wątpliwości, iż główny cel wywłaszczenia - w postaci Przychodni Rejonowej w W. - został zrealizowany w ustawowych terminach. Końcowo organ I instancji podkreślił, iż urządzanie infrastruktury technicznej nie stanowiło celu wywłaszczenia, a jedynie pozostawało w związku z ulepszaniem funkcjonowania głównej inwestycji, co jest zadaniem długofalowym, kontynuowanym do dnia dzisiejszego. Potwierdzają to plany dalszych inwestycji związanych z przebudową ul. W. i G. mające na celu usprawnienie pracy Przychodni, poprzez budowę parkingów, które ułatwią pacjentom przychodni korzystanie ze świadczonych przez nią usług. Na tej postawie organ uznał, iż na wnioskowanej do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Od powyżej decyzji odwołanie złożył pan M. C. i pan R. C. zarzucając organowi:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że działka o numerze geodezyjnym [...] położona w W. przy ul. K. została wykorzystana w całości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdy zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na powyższe,

2. brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, a w szczególności zeznań świadków: W. J. i J. M., informacji udzielonej przez Burmistrza W. z dnia [...] lutego 2007 r., a wskazującej jak wykorzystana jest obecnie działka [...], wyjaśnień z Wodociągów B. z dnia [...] listopada 2006 r., na skutek czego dokonano błędnych ustaleń faktycznych, że cel wywłaszczenia – budowa przychodni - został zrealizowany na działce [...] i była ona niezbędna dla jego realizacji,

3. sprzeczność istotnych ustaleń zawartych w decyzji z zebranym materiałem dowodowym, a w szczególności przyjęcie, że działka [...] wywłaszczona pod budowę Przychodni Rejonowej w W. była dla tej inwestycji niezbędna pomimo, że obecnie jest użytkowana jako droga wewnętrzna przejazd pomiędzy ul. K. a G.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ przytaczając treść art. 136 ust. 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami podkreślił, że decyzją Nr [...], wydaną z upoważnienia Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 1978 r., wywłaszczono kompleks nieruchomości położonych przy ul. K., z przeznaczeniem pod budowę Przychodni Rejonowej w W. A zatem, celem wywłaszczenia była przychodnia rejonowa tj. budynek wraz z niezbędną do jego obsługi infrastrukturą. Przychodnię Rejonową w W. pobudowano i w 1981 roku oddano do użytku. Działka, której zwrotu żądają odwołujący, stanowiącą część wywłaszczonej nieruchomości, w planie realizacyjnym zagospodarowania Przychodni Rejonowej w W. przewidziana została jako ciąg pieszo jezdny i temu celowi służyła. Na nieruchomości przeprowadzono wodociąg, kanalizację deszczową i sanitarną, niezbędną do funkcjonowania Przychodni, a w dalszej kolejności urządzono przejazd i przejście, które - co nie jest kwestionowane - jest w chwili obecnej drogą wewnętrzną. Bez wątpienia całość inwestycji zrealizowano zgodnie z zamierzeniami i nie ma dla sprawy znaczenia fakt, iż do Przychodni jest inny, dogodny dojazd od ulicy K. czy G.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył M. C. wnosząc o uchylenie jej w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie:

1. przepisów procedury administracyjnej, a mianowicie art. 7, 77 par. 1 i 80 kpa, poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, lecz oparcie się na domniemaniu,

2. naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 i art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 roku nr 261, poz. 2603 z późn. zm.)

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że z cytowanego przepisu wynika, że w przypadku niezrealizowania całej inwestycji przed upływem 10 lat, spełnione są przesłanki określone w art. 137 do uznania za zbędną tej części nieruchomości, na której planowana inwestycja nie została zrealizowana. Z ustaleń zaś organów nie wynika, aby na części nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia w całości przed upływem 10 lat. Jak stwierdzono bowiem w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie są znane daty urządzenia ciągu pieszo -jezdnego, którego projekt powstał w 1978 r. i który był częścią inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, zgodnie z planem realizacyjnym. Brak takich ustaleń, zdaniem skarżącego, nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu tej części nieruchomości. Nie znajduje zatem uzasadnienia i potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym zawarte w decyzji organu II instancji stanowisko, z którego wynika, że na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia w całości. Końcowo skarżący podkreślił ponadto, że o niezrealizowaniu inwestycji w całości może świadczyć pośrednio aktualny stan prawny i faktyczny tej części nieruchomości, która jest przedmiotem wniosku. Działka ta bowiem, z uwagi na jej zbędność na potrzeby Przychodni Rejonowej w W. /obecnie Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej/ stanowi własność Gminy W. i nie znajduje się w użytkowaniu podmiotu dla potrzeb którego została wywłaszczona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. Organ dodatkowo wskazał, iż celem wywłaszczenia była przychodnia rejonowa tj. budynek wraz z niezbędną do jego obsługi infrastrukturą. Przychodnię Rejonową w W. pobudowano i w 1981 roku oddano do użytku, a więc przed upływem okresu ustawowego. Działka, której zwrotu żąda skarżący, stanowiąca część wywłaszczonej nieruchomości, w planie realizacyjnym zagospodarowania Przychodni Rejonowej w W. przewidziana została jako ciąg pieszo jezdny i temu celowi służyła. Na nieruchomości przeprowadzono wodociąg, kanalizację deszczową i sanitarną, niezbędną do funkcjonowania Przychodni, a w dalszej kolejności urządzono przejazd i przejście, które - co nie jest kwestionowane -jest w chwili obecnej drogą wewnętrzną. Zdaniem organu nie ma dla sprawy znaczenia fakt, iż urządzono go w terminie późniejszym. Ważny jest termin realizacji inwestycji jako całości, a nie ulepszenia wprowadzane na działce, po oddaniu inwestycji do użytku publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził, podnoszonych w skardze, naruszeń przepisów prawa.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 roku nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Za zbędną uważa się nieruchomość wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany – art. 137 ust. 1 ustawy.

Zgodzić się należy z Wojewodą P., że w sprawie nie zachodzą przesłanki uznania wywłaszczonej nieruchomości, a konkretnie jej części za zbędną w rozumieniu art. 137 w/w ustawy a w konsekwencji, iż brak jest podstaw do jej zwrotu panu M. C. Z akt administracyjnych sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. K. stanowiąca działkę [...] nie jest nieruchomością zbędną. Powyższe wynika nie tylko z przeprowadzonej w dniu [...] maja 2007 roku rozprawy administracyjnej, ale i z innych dokumentów zgromadzonych w aktach, w szczególności załącznika graficznego do decyzji z dnia [...] maja 1978 roku nr [...] zatwierdzającym plan realizacyjny budowy Przychodni Rejonowej w W. z obecnym kształtem inwestycji, pism nadesłanych z Zakładu Energetycznego B. S.A. oraz tablicy informacyjnej umieszczonej wewnątrz budynku przychodni, na której widnieje napis "Obiekt wybudowany z Narodowego Funduszu Ochrony Zdrowia 1981".

Strona skarżąca jako jeden z podstawowych zarzutów skargi wskazała naruszenie prawa materialnego, poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nastąpiło zrealizowanie celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu. W ocenie Sądu powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślić należy, że zgodnie z orzeczeniem Naczelnika Miasta i Gminy W. decyzją z dnia [...] listopada 1978 roku nr [...] zostały wywłaszczone nieruchomości stanowiące m.in. własność Cz. i W. C., których spadkobiercą jest skarżący. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, iż wywłaszczone nieruchomości są niezbędne do budowy Przychodni Rejonowej w W. zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną w dniu [...] maja 1978 roku nr [...]. Wprawdzie w planie realizacyjnym tej inwestycji przedmiotowa działka została wyznaczona jako ciąg pieszo – jezdny, niemniej jednak zasadniczym celem wywłaszczenia wszystkich nieruchomości była budowa Przychodni Rejonowej w W. wraz z niezbędną dla tej przychodzi infrastrukturą techniczną. W ocenie Sądu już powyższe okolicznością świadczą o tym, iż o zrealizowaniu inwestycji wskazanej w orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości można mówić wówczas gdy, został zrealizowany cel główny, czyli budowa Przychodni Rejonowej w W., co jest w zasadzie niekwestionowane. Niezmiernie istotny jest również fakt, że z akt administracyjnych wynika, że skarżący wystąpili z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości zajętej pod ciąg pieszo – jezdny służący do przemieszczania się do budynku przychodni i bez względu na to w jakim stanie ten ciąg znajduje się również w chwili obecnej, nie ma żadnych wątpliwości, iż od momentu rozpoczęcia użytkowania budynku przychodni, użytkowany był również ciąg pieszo – jezdny (obecnie droga wewnętrzna).

Nie można zatem zgodzić się ze Skarżącymi, iż pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. O trafności powyższej tezy świadczy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a także obszerne i wyczerpujące uzasadnienie decyzji organu I instancji.

Podkreślić należy, iż Przychodnia Rejonowa w W. została oddana do użytku w 1981 roku, co potwierdza tablica informacyjna umieszczona w budynku przychodni, na której figuruje rok 1981. Ponadto zaakcentować należy, iż Przychodnia Rejonowa w W. stanowiła inwestycję, która nie mogłaby prawidłowo funkcjonować bez dodatkowych elementów w postaci infrastruktury technicznej i ciągu pieszo-jezdnego. W związku z tym konieczna była możliwość przejścia i przejazdu przez działkę nr [...], która istniała od dnia oddania do przychodni. Jednocześnie - jak ustalił organ z pisma Zakładu Energetycznego B. z dnia [...]06.2007r. - działka [...] posłużyła w 1983r. do przebiegu linii energetycznej stacji transformatorowej ST-881 do w/w budynku. Przez nieruchomość będącą przedmiotem wniosku przeprowadzono ponadto wodociąg, kanalizację deszczową i sanitarną, a pod względem technicznym były i są one nadal niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania przychodni. Mimo zatem, iż organ I instancji nie był w stanie ustalić dokładnych dat urządzenia w/w infrastruktury technicznej oraz ciągu pieszo-jezdnego, którego projekt powstał w 1978r., to niewątpliwie główny cel i w zasadzie jedyny cel wywłaszczenia (jak wskazano w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej) - w postaci Przychodni Rejonowej w W. - został zrealizowany w ustawowych terminach. Czynności natomiast związane z dalszymi planami inwestycyjnymi dotyczącymi tej przechodni, w tym również poprawienie stanu technicznego ciągu pieszo – jezdnego w tym np. wybudowanie parkingów jest nadal kontynuowane. O bezużyteczności przedmiotowego gruntu do użytkowania przychodni nie może również świadczyć to, iż do przychodzi w chwili obecnej można dojść od strony innych ulic. W dalszym ciągu bowiem na przedmiotowym gruncie pozostaje cała niezbędna infrastruktura techniczna tj. energetyczna, wodociągowa, kanalizacyjna niezbędna od użytkowania przychodni.

Za niezasadny należało również uznać pozostałe zarzuty skargi, w szczególności naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy administracji publicznej podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpująco zebrały oraz rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a także wyciągnęły z niego logiczne i uzasadnione wnioski.

W świetle powyższych rozważań brak jest podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem.

Końcowo podnieść należy, iż Przychodnia Rejonowa w W., a obecnie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej jest obiektem użyteczności publicznej i w zasadzie służy realizacji celów gminy w zakresie ochrony zdrowia, tym samym został zrealizowany cel wywłaszczenia (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym).

W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie

art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.