Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 650/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, 4, 7, 8,  art. 27
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 12,  art. 2,  art. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
article: art. 138
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Paweł Kornacki (spr.),, Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant specjalista Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J.J. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w W. (dalej: DCOF), działając na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204 – dalej: u.p.a. albo ustawa abonamentowa) oddalił zażalenie J. J. (obecnie skarżącej) na postanowienie tego samego organu w przedmiocie wniesionych przez J. J. zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: NUS), dotyczących: a) nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi; b) błędu co do osoby zobowiązanego; c) braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia; d) zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; e) niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu faktycznego i prawnego.

2.1. W piśmie z dnia 31 maja 2013 r. powołując się na art. 33 pkt 1, 4, 7, 8 u.p.e.a. i art. 27 u.p.e.a. skarżąca wniosła wymienione wyżej zarzuty na postępowanie egzekucyjne.

W uzasadnieniu podała, że w dniu 27 maja 2013 r. otrzymała od NUS zawiadomienie o zajęciu przysługującej jej wierzytelności o wynagrodzenie za pracę. Zostało ono dokonane w celu wyegzekwowania zaległego abonamentu za używanie odbiornika RTV za okres od 01/2008 do 03/2013.

Wskazała, że roszczenie nie istnieje wobec jej osoby, ponieważ co prawda była "płatnikiem abonamentu", lecz było to do końca 2001 r. Następnie zgłosiła wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego i radiowego w Urzędzie Pocztowym w G. W tej sytuacji to obowiązkiem wierzyciela jest udowodnić dalsze istnienie wierzytelności, czego nie uczynił. Dodała, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania długu. W tym zakresie wniosła o przesłuchanie w charakterze świadków osób które w tym okresie pracowały w Urzędzie Pocztowym w G.

W dalszej kolejności skarżąca podała, że od dnia 1 kwietnia 2004 r. zamieszkuje w G., przy ul. [...]. Pod tym adresem nie istniała po jej stronie konieczność zarejestrowania odbiornika RTV w spornym okresie. Ze skarżącą zamieszkiwał jej ojciec, urodzony w 1927 r., któremu przysługiwało zwolnienie z mocy prawa. Prowadziła z nim wspólne gospodarstwo domowe. Dlatego zasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Następnie, skarżąca wskazała, że wierzyciel naruszył zasadę zagrożenia wynikającą z art. 15 ust. 1 u.p.e.a., polegającą na możliwości wszczęcia egzekucji dopiero po przesłaniu zobowiązanemu upomnienia.

Wreszcie, skarżąca podniosła, że wystawione tytuły wykonawcze są niepełne ponieważ wnioski zawarte w tytułach zostały podpisane przez osobę nie mającą umocowania do występowania w imieniu wierzyciela. Samo wskazanie "z upoważnienia" nie jest upoważnieniem, tym bardziej, że wierzyciel nie jest spółką prawa handlowego. Wymóg złożenia takiego pełnomocnictwa wynika z art. 33 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. przy jednoczesnym zapisie z KRS nr 334972.

2.2. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], wierzyciel zarzuty uznał za niezasadne.

W motywach rozstrzygnięcia powołał się na regulacje ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Wskazał, że po stronie posiadacza odbiornika RTV powstaje obowiązek jego rejestracji a następnie regulowania opłat. W momencie zaprzestania używania odbiornika, legalny brak kolejnych opłat musi poprzedzać czynność wyrejestrowania poprzez przedłożenie wypełnionego formularza.

Odnosząc się do kwestii wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika w 2001 r., zarejestrowanego na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], organ podał, że nie posiada dokumentu potwierdzającego dokonanie tej formalności. Powołując się na art. 6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm. – dalej: k.c.) DCOF wskazał, że to na skarżącej spoczywa ciężar udowodnienia faktu z którego wywodzi skutki prawne, to jest faktu wyrejestrowania odbiornika, zaś skarżąca nie przedstawiła w tej mierze żadnego dokumentu.

W odniesieniu do zamieszkiwania przez skarżącą z ojcem od dnia 1 kwietnia 2004 r. organ podał, że zaistnienie u osoby uprawnionej do bezpłatnego korzystania z abonamentu RTV ustawowych przesłanek do zwolnienia, nie powoduje zmiany stanu prawnego do czasu kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez uprawnionego w urzędzie pocztowym w terminie 14 dni od dnia w którym taka zmiana nastąpiła, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia.

Organ podał także, że w okresie objętym zaległością, pomimo braku obowiązku, przesyłał skarżącej cyklicznie zawiadomienia o zadłużeniu (w dniach: 7 września 2006 r., 19 września 2007 r., 26 marca 2008 r., 21 października 2008 r., 14 maja 2009 r., 1 kwietnia 2010 r.). Do organu nie wpłynęła zaś korespondencja, w której skarżąca zanegowałaby istnienie spornego obowiązku.

Odnosząc się do kwestii upomnienia organ podał, że takie zostało wystosowane w dniu 31 sierpnia 2012 r., pomimo tego że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08 wskazał, że w omawianej kategorii spraw nie jest ono konieczne.

W zakresie prawidłowego wypełnienia (podpisania) tytułów wykonawczych DCOF podniósł, że występowanie Poczty Polskiej w charakterze wierzyciela zaległości opłat abonamentowych znalazło potwierdzenie w w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Z dniem 1 września 2009 r. nastąpiło przekształcenie dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną o nazwie "Poczta Polska Spółka Akcyjna", w której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem. W tych ramach doszło jedynie do zmiany kształtu prawnego pomiotu już istniejącego, który z mocy przejął prawa i obowiązku (wierzycieli i dłużników) przedsiębiorstwa państwowego.

2.3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 w związku z art. 1 k.c., art. 7, 9 i 10 k.p.a., art. 17 § 1a i art. 34 § 2 u.p.e.a., wnosząc o jego uchylenie i uznanie zarzutów za zasadne.

W uzasadnieniu akcentowała niezasadne powołanie się przez organ na art. 6 k.c. ponieważ zgodnie z art. 1 k.c. nie ma on zastosowania w tej kategorii spraw, które mają charakter publicznoprawny, a więc zastosowanie znajdują regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej. To doprowadziło do sytuacji w której obywatel ma obowiązek udowodnienia swojej niewinności.

Zdaniem skarżącej wierzyciel naruszył także zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 k.p.a., poprzez to że nie zbadał wnikliwie stanu faktycznego i nie wziął pod uwagę uzyskania przez ojca skarżącej uprawnienia do zwolnienia od uiszczania abonamentu, co zostało przez niego zgłoszone.

Skarżąca podniosła także, że wierzyciel nie zapewnił jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz zaskarżone postanowienie zawiera błędne pouczenie.

2.4. Postanowieniem z dnia [...] DCOF oddalił zażalenie skarżącej.

W uzasadnieniu podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Zaakcentował, że w momencie zaprzestania użytkowania odbiornika legalny brak kolejnych opłat musi poprzedzić przedłożenie wypełnionego formularza. Podkreślił, że kwestia wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika została dogłębnie przez organ zbadana, lecz nie stwierdzono aby Poczta Polska była w posiadaniu dokumentu potwierdzającego ten fakt. Ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na abonencie. Zasadę wynikającą z art. 6 k.c. stosuje się także w obrębie postępowania administracyjnego, co potwierdza także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

To samo dotyczy realizacji zwolnienia od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych przez osoby, które uzyskały prawo do takiego zwolnienia.

Organ wskazał także, iż podjął wszelkie kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zauważył, że strona nie jest zwolniona ze współdziałania z organem i wyjaśniania wszystkich okoliczności faktycznych, szczególnie tych, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.

W kwestii błędnego pouczenia w postanowieniu organ stwierdził, że faktycznie doszło do pomyłki, ponieważ wskazano w nim "art. 34 ust. 4" zamiast "art. 34 § 2" u.p.e.a., ale pomyłka ta nie ograniczyła żadnych praw skarżącej.

3. W skardze na powyższe postanowienie z dnia [...] skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 6, 7, 8, 9 i 35 k.p.a. poprzez niedążenie do zbadania stanu faktycznego i nietraktowanie jako indywidualnej sprawy, powołanie przepisu, który nie istnieje;

- art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. poprzez nieuznanie nieistnienia obowiązku oraz nieuznanie błędu co do zainteresowanego.

Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego je postanowienia oraz tytułów wykonawczych, jak również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu przedstawiła tok postępowania w sprawie. Następnie podniosła naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez to, że wierzyciel nie zbadał stanu faktycznego sprawy, gdyż nie wziął pod uwagę informacji o uzyskaniu przez ojca skarżącej uprawnienia do nieopłacania abonamentu. Zdaniem skarżącej wierzyciel powinien "z urzędu przyjąć brak wpłat za realizację tego uprawnienia". Dodała, że wierzyciel jest w posiadaniu danych z których wynika wiek osoby uprawnionej, a poza tym ojciec skarżącej zgłaszał swoje uprawnienie do zwolnienia.

Ponadto skarżąca wskazała, że DCOF wadliwie informował NUS o niewniesieniu przez nią zażalenia na postanowienie z dnia [...] czym naruszono art. 8 k.p.a. oraz art. 12 i 35 k.p.a., gdyż postępowanie było przewlekłe. Skarżąca znów powoła się na kwestię wadliwego pouczenia w postanowieniu z dnia [...], wskazującego na nieistniejący art. 34 ust. 4 u.p.e.a.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje.

5. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego, określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

6. Zasadniczy spór w rozpatrywanej sprawie stanowi kwestia rozkładu ciężaru dowodowego pomiędzy zobowiązanym (abonentem) a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku DCOF) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających zaprzestanie opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego.

Skarżąca w piśmie z dnia 31 maja 2013 r. zawierającym zarzuty przyznała, że do roku 2001 r. była zobowiązana do uiszczania abonamentu, lecz następnie dokonała wyrejestrowania odbiornika. Nie dysponuje dokumentem potwierdzającym tę okoliczność, lecz jej zdaniem to wierzyciel powinien wykazać istnienie po jej stronie obowiązku. Poza tym wskazuje, że od 2004 r. zamieszkuje razem z ojcem, który z racji ukończenia 75 lat spełnił przesłanki do zwolnienia od opłat abonamentowych, co zostało zgłoszone, tyle tylko, że i w tym przypadku skarżąca nie przedstawia na tę okoliczność dowodu, twierdząc że organ powinien z urzędu potraktować brak wpłat abonamentowych jako realizację tego uprawnienia.

Z kolei organ twierdzi, że skoro skarżąca powołuje się na wyrejestrowanie odbiornika oraz zgłoszenie nabycia przez ojca prawa do zwolnienia od opłat abonamentowych, to na niej – jako osobie, która z tych faktów wyciąga korzystne skutki – spoczywa ciężar udowodnienia tychże okoliczności, w sytuacji w której organ nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi te tezy.

7. Przystępując do rozstrzygnięcia tego zagadnienia najpierw należy powołać się na obowiązujące w tej materii regulacje prawne, sięgające aż roku 2001, ponieważ tego okresu dotyczy jedno ze zdarzeń do którego odnosi się skarżąca.

7.1. Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników RTV jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Obowiązuje ona od dnia 16 czerwca 2005 r.

Odnośnie wcześniejszego okresu, należy wskazać, że w dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Przepisy tej ustawy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji.

Zgodnie z obowiązującym do dnia 16 czerwca 2005 r. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z kolei stosownie do regulacji rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 27 czerwca 1996 r. w sprawie opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 1996 r., poz. 383), obowiązującego także do dnia 16 czerwca 2005 r., zwolnione od opłat były m.in. osoby, które ukończyły 75 lat (§ 4 ust. 1 pkt 2), ale zwolnienie to przysługiwało po przedstawieniu stosownych dokumentów, w tym przypadku – dowodu osobistego (§ 5 pkt 5).

Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. uchylając ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji w art. 12 stanowi, że: "Zachowują prawo do zwolnień od opłat abonamentowych osoby, które korzystają z tego prawa na podstawie dotychczasowych przepisów, pod warunkiem złożenia, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, oświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 3." Zgodnie zaś z art. 4 ust. 3 u.p.a. zwolnienia określone w ust. 1 (tj. zwolnienia od opłat abonamentowych) przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.

7.3. W tym miejscu należy wskazać, że w sprawie nie budzi sporu, iż skarżąca przed 2001 r. była obowiązana do uiszczania abonamentu z racji rejestracji odbiornika RTV; skarżąca tę okoliczność przyznała, a organ jej nie zakwestionował.

Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku począwszy od końca 2001 r., zgodnie z § 4 wówczas obowiązującego, powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, skarżąca była zobowiązana powiadomić urząd pocztowy, między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Analogiczne w tym zakresie rozwiązania przewidują także obowiązujące w dalszym okresie akty normatywne, tj.:

- § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r., poz. 1190) stosownie do którego "Posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego, o której mowa w § 1, o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia",

- § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., poz. 1342) oraz

- § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676).

Wskazane przepisy wywierają wpływ na zajęcie przez Sąd stanowiska na której ze stron sporu ciąży obowiązek wykazania, że abonent dokonał zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika RTV, co skutkuje m.in. ustaniem obowiązku uiszczania abonamentu. Zdaniem Sądu, obowiązek ten ciąży na abonencie. Należy zwrócić uwagę, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych w razie rejestracji odbiornika, na jego posiadaczu ciąży z mocy samego prawa. Wskazał na to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 u.p.a. - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych, podkreślając że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Trybunał Konstytucyjny uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek DCOF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez DCOF, jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny.

We wniesionym zarzucie skarżąca wskazała, że roszczenie wobec niej nie istnieje, ponieważ co prawda była "płatnikiem abonamentu", lecz było to do końca 2001 r., kiedy to zgłosiła wyrejestrowanie odbiornika RTV w Urzędzie Pocztowym w G. W tej sytuacji, jej zdaniem, to obowiązkiem wierzyciela jest udowodnić dalsze istnienie wierzytelności, bowiem to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania długu.

Twierdzenie skarżącej nie jest zasadne, ponieważ to na niej – na podstawie wskazanych wyżej regulacji prawnych – spoczywał obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika RTV, czego konsekwencją jest obowiązek wykazania, że ta czynność została dokonana.

Obowiązkiem wierzyciela jest tylko wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. Ten fakt w tej sprawie nie budzi jednak sporu, ponieważ skarżąca przyznała, że do 2001 r. była "płatnikiem abonamentu".

W tej sytuacji, to na skarżącą przeszedł ciężar wykazania okoliczności znoszących - po 2001 r. – powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Jest to zasada przystająca do tej, która wynika z powołanego przez organ art. 6 k.c. Należy bowiem zauważyć, że co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego (także w prawie podatkowym) nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, to zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2009 r. (II FSK 293/08, Lex nr 511333) wyraził następujący pogląd: "Jakkolwiek co do zasady ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym spoczywa na organach podatkowych (art. 122, art. 187 § 1 o.p. – regulacje analogiczne to art. 7 i 77 § 1 k.p.a. – dopisek: WSA), to niekiedy konstrukcja przepisów materialnoprawnych (tak jest w przypadku art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.) sprawia, że inicjatywa dowodowa zostaje przerzucona na stronę." Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, właśnie konstrukcja powołanych wyżej regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez abonenta. Taki pogląd co do rozkładu ciężaru dowodu w sprawach dotyczących abonamentu RTV wyraził tutejszy Sąd także w sprawach: I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14 (wszystkie publ. w CBOSA).

Można też dodać, że podzielenie stanowiska skarżącej prowadziłoby do rezultatów trudnych do zaakceptowania, ponieważ w sytuacji obiektywnego braku dokonania stosownego zgłoszenia, organ nie miałby możliwości wykazać, że takie zgłoszenie nastąpiło, co powodowałaby, że abonent w dowolnym momencie mógłby oprzeć na takim (obiektywnie niezasadnym) twierdzeniu zarzut, który nie byłby możliwy do odparcia przez organ. Przyjęte przez Sąd rozdzielenie ciężaru dowodu racjonalizuje tę kwestię.

7.4. Analogiczne uwagi co do rozkładu ciężaru dowodu należy poczynić odnośnie do kwestii zgłoszenia przez ojca skarżącej nabycia prawa do zwolnienia od opłat abonamentowych z racji ukończenia 75 lat. Skarżąca powołuje się na tę okoliczność, twierdząc, że po pierwsze ojciec złożył oświadczenie w tym zakresie, a po drugie organ powinien z urzędu, znając wiek ojca, respektować prawo do tego zwolnienia w związku z zaprzestaniem uiszczania opłat.

Odnośnie do kwestii złożenia oświadczenia o nabyciu prawa do zwolnienia należy wskazać, że spoczywający na abonencie ciężar wykazania takiej czynności, wynika z wyraźnie z powołanych już regulacji. Otóż, § 5 pkt 5 w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 27 czerwca 1996 r. w sprawie opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 1996 r., poz. 383, obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r.) stanowi, że zwolnione od opłat były m.in. osoby, które ukończyły 75 lat, ale zwolnienie to przysługiwało po przedstawieniu stosownych dokumentów, w tym przypadku – dowodu osobistego. Równocześnie, należy podkreślić, że art. 12 u.p.a. przewiduje zachowanie prawa do zwolnień od opłat abonamentowych przez osoby, które korzystają z tego prawa na podstawie dotychczasowych przepisów, ale pod warunkiem złożenia, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy abonamentowej (a więc do dnia 16 grudnia 2005 r.) oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania z tego zwolnienia i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień. Skoro organowi nie przedłożono dokumentu potwierdzającego złożenie stosownego oświadczenia, zasadne jest przyjęcie przezeń, że nie ma podstaw do takich ustaleń.

Odnośnie do drugiej kwestii należy podnieść, że regulacje prawne uzależniają skorzystanie ze zwolnienia od złożenia oświadczenia o spełnieniu odpowiednich warunków. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.p.a.: "Zwolnienia określone w ust. 1 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień." Sformułowania "Zwolnienia (...) przysługują" oraz "w którym złożono (...) oświadczenie", jednoznacznie wskazują, że bez złożenia stosownego oświadczenia, o skorzystaniu ze zwolnienia nie może być mowy. Organ nie może działać z urzędu, jak to postuluje skarżąca. Złożenie wymaganego oświadczenia ma charakter prawokształtujący. Można dodać, że analogiczne wnioski wynikają z treści § 6 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 27 czerwca 1996 r., stosownie do którego: "Zwolnienie od opłat następuje od początku miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedstawiono odpowiednie dokumenty w urzędzie pocztowym, właściwym dla miejsca stałego pobytu osoby uprawnionej."; w tym przypadku warunkiem konstytutywnym jest przedstawienie stosownych dokumentów (a obowiązek wykazania tego faktu spoczywa na abonencie – o czym była mowa wyżej).

8. Nie są zasadne także inne argumenty podniesione w skardze. Kwestia wadliwej informacji udzielonej przez DCOF co do nie wniesienia przez skarżącą zażalenia na postanowienie z dnia [...] nie mogła mieć wpływu na treść badanego przez Sąd postanowienia. Analogicznie należy ocenić podniesienie błędnego pouczenia skarżącej w postanowieniu z dnia [...], skoro skarżąca skorzystała w prawa do wniesienia zażalenia. Należy zresztą wskazać, że problemy te zostały przez organ wyjaśnione w zaskarżonym postanowieniu oraz w piśmie z dnia 29 stycznia 2014 r., kierowanym do NUS. Trudno także uznać postępowanie prowadzone przez DCOF za przewlekłe, zaś brak konkretnych wywodów skargi w tej mierze nie pozwala sądowi na szersze odniesienie się do tego zarzutu skargi, nie wspominając o wpływie tej okoliczności na treść zaskarżonego postanowienia.

9. Jednocześnie Sąd stwierdza (stosując art. 134 § 1 p.p.s.a.), że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, a to art. 138 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne sformułowanie sentencji postanowienia, którym orzeczono o oddaleniu zażalenia. Zważyć należy, że art. 138 § 1 i 2 k.p.a. zawierający zamknięty katalog rozstrzygnięć, do którego odsyła w przypadku postanowień art. 144 k.p.a., a które to przepisy znajdują zastosowanie na mocy odesłania z art. 18 u.p.e.a., nie zna takiego rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy organ rozstrzygając ponownie uzyskuje rezultat tożsamy z rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, powinien utrzymać je w mocy.

Wskazane naruszenie przepisów postępowania nie mogło jednak mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. Nie budzi bowiem wątpliwości okoliczność, że w zaskarżonym postanowieniu organ uznał wniesione przez zobowiązaną zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione, tak jak orzeczono w postanowieniu zaskarżonym zażaleniem.

10. Z tych wszystkich powodów, Sąd zgodnie z art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.