Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1270/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 2, § 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2019 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi I.Z. (dalej jako: "skarżąca", "strona") jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor Oddziału ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z (...) maja 2018 r., Nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej jako: "Kierownik BP" lub "organ I instancji"), Nr (...) z (...) maja 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca złożyła w dniu 13 czerwca 2015 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. We wniosku zadeklarowała powierzchnię 8,52 ha do płatności z tytułu Wariantu 5.1 "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków".

W dniach 6-7 października 2015 r. w gospodarstwie producenta rolnego przeprowadzony został wywiad terenowy w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. Z przeprowadzonych czynności wykonana została dokumentacja fotograficzna. Wyniki przeprowadzonej kontroli zostały utrwalone w raporcie z kontroli nr (...). Inspektorzy kontroli terenowej stwierdzili nieprawidłowości DR13+ dotyczące następujących działek rolnych: C/C1 powierzchnia deklarowana – 5 ha - powierzchnia stwierdzona 3,40 ha; D/D1 powierzchnia deklarowana 0,53 ha - powierzchnia stwierdzona 0,47 ha; E/E1 powierzchnia deklarowana 0,44 ha - powierzchnia stwierdzona 0,38 ha (DR13+).

Wykonawca kontroli po rozpatrzeniu złożonych zastrzeżeń w pismach z 3 grudnia 2015 r. oraz z 4 stycznia 2016 r. udzielił stronie odpowiedzi i w całości podtrzymał dotychczasowe ustalenia w zakresie stwierdzonych w terenie nieprawidłowości. Wykonawca kontroli wskazał, że wykluczenia w obszarze działek rolnych C/C1, D/D1 i E/E1 były podyktowane występowaniem zadrzewień i zakrzewień, które jako obszary nieużytkowane rolniczo nie kwalifikują się do płatności.

Kierownik BP, po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, decyzją z (...) maja 2016 r. odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej - uzasadniając ten fakt różnicą między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a ustaloną powierzchnią kwalifikującą się do objęcia wnioskowaną płatnością (procentowa różnica 22,77 %).

Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym zaznaczyła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem przedmiotowej decyzji Kierownika BP. Skarżąca podniosła, że kontrola przeprowadzona na działkach zgłoszonych do płatności została przeprowadzona bez jej obecności, czy też jej pełnomocnika. Strona zaznaczyła również, iż różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a kwalifikowaną do płatności po przeprowadzeniu kontroli na działce C wynika z nieuznania powierzchni 0,5 ha "obszaru niekoszenia", ze względu na "niewłaściwe trawy", który został pozostawiony zgodnie z zatwierdzonym programem rolnośrodowiskowym oraz nieuwzględnieniem enklaw znajdujących się na działce pomiędzy zakrzaczeniami, o łącznej powierzchni 1 ha, które każdego roku były zaznaczane i uwzględniane w ustalaniu powierzchni zgłoszonych do programu. Wyjaśniła, że z przeglądu dokumentacji wynika, iż pracownik MODR, przy przygotowywaniu wniosku, nie zaznaczył na załączniku graficznym tych enklaw, jednakże powyższe stanowi oczywistą omyłkę, która wymagała wyjaśnienia, a nie karania. Natomiast stwierdzona różnica w przypadku działek D i E mogła wynikać z tego, iż w czasie pomiarów zostały wykoszone wszystkie sąsiednie działki. Skarżąca wskazała również, że dwukrotnie wnosiła o przeprowadzenie kontroli na miejscu z jej udziałem, ale wnioski te nie zostały uwzględnione.

Po rozpoznaniu odwołana, Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z (...) sierpnia 2016 r., Nr (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP z (...) maja 2016 r., uznając tym samym wykluczenie powierzchni 1,72 ha w obszarze działek rolnych C/C1, D/D1 i E/E1 za prawidłowe, jako iż powierzchnia wykluczona nie podlegała użytkowaniu rolniczemu, co ustalono podczas kontroli na miejscu.

W wyniku rozpoznania skargi strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 października 2017 r., V SAM/a 2797/16 uchylił zaskarżoną decyzję z (...) sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że jego wątpliwości wzbudziły przede wszystkim ustalenia organu odnoszące się do działki C/C1 zlokalizowanej na działce o nr ewid. 1462, a w szczególności bardzo duża rozbieżność pomiędzy powierzchnią (5 ha) zadeklarowaną przez skarżącą, a zmierzoną w terenie przez kontrolerów (3,40 ha). Zdaniem sądu stanowiło to tak istotną różnicę, że kwestia ta powinna być szczególnie wyjaśniona z wykonawcą kontroli na miejscu, w świetle zarzutów skarżącej co do występowania enklaw na terenach wyłączonych z pomiaru, które to enklawy mają podlegać użytkowaniu rolniczemu. WSA w Warszawie zauważył, że wykonawca kontroli odpowiadając w pismach z 3 grudnia 2015 r. i z 4 stycznia 2016 r. na zastrzeżenia strony, w ogóle nie odniósł się do ww. zarzutów. Zdaniem sądu, poprzez brak wyjaśnienia powyższej kwestii w zakresie wyznaczenia powierzchni stwierdzonej przez wykonawcę kontroli na miejscu, organ naruszył art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 173, ze zm., dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju"), jako że nie stal na straży praworządności i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Z tych przyczyn organ, w ocenie sądu, winien dokonać ponownej oceny sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku.

Mając na uwadze wskazania sądu I instancji, wykonawca kontroli na miejscu (M. Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR w W.) pismem z 2 marca 2018 r. znak (...) odniósł się do zarzutów skarżącej sformułowanych w pismach z 27 października 2015 r. i z 17 grudnia 2015 r. stanowiących zastrzeżenia do wyników kontroli na miejscu. Wyjaśnił, że podczas kontroli działki rolnej C/C1 do jej powierzchni wliczono jedynie obszary, na których wykonano zabiegi agrotechniczne. Pozostałą część stanowią obszary nieużytkowane rolniczo. Według planu rolnośrodowiskowego i załącznika graficznego obszar nieskoszony miał być w północno-zachodniej części działki. Z pomiarów działki oraz zdjęć wynika, że część tego obszaru została nieskoszona a pozostałość stanowi roślinność niekoszona co najmniej w roku poprzednim. W związku z powyższym "enklawa" jest obszarem, którego nie można wliczyć do powierzchni działki rolnej. Podkreślił także, że analizując dokumentację pokontrolną dotyczącą działki rolnej G/G1 wszystkie wyłączenia znajdujące się w obrębie wyrysowanej na załączniku graficznym działki zostały dokładnie pomierzone i sfotografowane.

Decyzją z (...) maja 2018 r. Dyrektor Oddziału ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP. Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie i wskazał, że organ I instancji, rozpatrując wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej strony na rok 2015, prawidłowo odmówił przyznania płatności.

Organ wyjaśnił, że każdy rolnik składając wniosek wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

W myśl obowiązujących przepisów płatnością mogą zostać objęte jedynie te powierzchnie gruntów rolnych, które spełniają określone w przepisach warunki i to na rolniku spoczywa obowiązek ustalenia faktycznej powierzchni użytkowanej przez niego w danym roku. Zadeklarowana powierzchnia poddana została weryfikacji w oparciu o kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni, stwierdzone wykluczenia powierzchni wyniosły 1,72 ha. Konsekwencją stwierdzonych w przedmiotowej sprawie zawyżeń było ustalenie różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a ustaloną powierzchnią kwalifikującą się do objęcia płatnościami w wymiarze ponad 20%.

Tym samym należało zastosować art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48, dalej: "rozporządzenie 640/2014"). Rezultatem powyższego była odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Dyrektor Oddziału ARiMR odpowiadając na zarzuty odwołania dotyczące ustalenia powierzchni użytków rolnych kwalifikujących się do płatności stwierdził, że prawidłowo wyłączono powierzchnię na działkach rolnych C/C1, D/D1 i E/E1 w wysokości odpowiednio 1,60 ha; 0,06 ha i 0,06 ha. Podkreślił powołując się na dokumentację fotograficzną, że na tych obszarach w roku 2015 nie była prowadzona działalność rolnicza. W przypadku działki rolnej C/C1 na dołączonym do wniosku załączniku graficznym do płatności zadeklarowano jednolity obszar położony na działce ewidencyjnej Nr 1462 znajdujący się w środkowej i północno-wschodniej jej części, w tym obszar niekoszony. Obszar tej działki rolnej miał obejmować powierzchnię 5 ha. Organ odwoławczy dokonał analizy szkicu pokontrolnego z kontroli na miejscu dla tej działki rolnej i stwierdził, że wykluczeniu podlegały trzy niewielkie oddzielne obszary zadrzewione położone w północno-wschodniej i południowej części działki. Na obszarach tych znajdują się zwarte zadrzewienia, zakrzewienia i wieloletnie chwasty. Na takich obszarach nie jest prowadzona działalność rolnicza, stąd obszary takie nie mogą podlegać płatności. Ponadto wykluczeniu z pomiaru podlegały również większe obszary, widoczne na fotografiach 15, 16, 18, 21, 23 i 26, w tym obszar zaznaczony jako niekoszony (cześć północno-zachodnia działki C/C1) oraz widoczne na fotografiach 27, 28, 30 i 31 (część środkowa działki rolnej). Na obszarach widocznych na fotografiach 15, 16, 18, 21, 23 i 26 oraz 27, 28, 30 i 31 znajdują się typowe nieużytki (zadrzewienia, zakrzewienia, dzikie samosiewy oraz chwasty po całorocznym okresie wegetacji). Co istotne nieużytki te są zwarte oraz o intensywnym wzroście, co niezbicie dowodzi, że obszar ten co najmniej od roku 2015 nie był użytkowany rolniczo. Na obszarach tych nie ma natomiast jakichkolwiek śladów po zabiegach agrotechnicznych, chociażby wykaszaniu, co zgodnie z wymogami dla pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 winno nastąpić do dnia 30 września 2015 r. - co wynika z załącznika Nr 3 (wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013, poz. 361 ze zm.). Tymczasem nieprawidłowości zostały stwierdzone w dniach 6-7 października 2015 r. Opisane nieprawidłowości polegające na braku użytkowania rolniczego gruntu dotyczą również części obszaru zaznaczonego jako niekoszony w ramach realizacji pakietu 5. Wspomniane fotografie Nr 23 i 26 świadczą o tym, że w tej części teren faktycznie nie był użytkowany i tym samym nie może być kwalifikowany do platności. Według fotografii 23 i 26 na tzw. obszarze niekoszonym znajdują się wysokie chwasty po całorocznym okresie wegetacji, dodatkowo w równych miejscach poprzerastane samosiewami dzikiej roślinności. Powyższe ewidentnie świadczy, że obszar nie podlegał użytkowaniu rolniczemu.

Natomiast pozostały obszar działki rolnej C/C1 wynoszący 3,40 ha został zakwalifikowany do pomiaru, a tym samym do płatności, jako że sposobem zagospodarowania wyraźnie odbiega od terenów wykluczonych. Na obszarze tym znajduje się grunt użytkowany rolniczo.

Organ II instancji stwierdził, że do powierzchni działki rolnej C/C1 zaliczono jedynie obszary, na których zostały wykonane zabiegi agrotechniczne. Pozostałą część stanowią obszary nieużytkowane rolniczo. Według planu oraz załącznika graficznego obszar niekoszony powinien być pozostawiony w północno-zachodniej części działki rolnej. Z pomiarów oraz zdjęć wykonanych podczas kontroli wynika, że część (południowa) tego obszaru została skoszona a pozostałość stanowi roślinność niekoszona również co najmniej w roku poprzednim. Zgromadzona dokumentacja fotograficzna potwierdza, że wyłączona część działki charakteryzuje się roślinnością zaroślową z ekspansją drzew olchowych jak również widać wypiętrzone kępy turzyc wskazujące na zaniechanie użytkowania rolnego. W związku z tym "enklawa", o której pisze skarżąca w zastrzeżeniach do raportu jest obszarem, którego nie można wliczyć do powierzchni działki rolnej.

Organ odwoławczy analizując obraz ortofotomapy zauważył, że rzeczywiście enklawy mogły znajdować się na pozostałym obszarze działki ewidencyjnej Nr 1462, jednakże co istotne, nie zawierały się one w deklaracji podanej na załączniku graficznym, a tym samym w ocenie organu nie były zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Podkreślił, że płatnością mogą podlegać jedynie powierzchnie, które są przedmiotem deklaracji. Organ nie może wyjść poza zakres żądania strony i zakwalifikować do płatności obszarów niezgłoszonych we wniosku. Skoro zatem ww. enklawy nie podlegały deklaracji, wykonawca kontroli na miejscu nie miał podstaw do ich weryfikacji w terenie. Organ stwierdził, że powyższego błędu skarżącej związanego z wypełnianiem załącznika graficznego nie mógł uznać za oczywistą omyłkę. Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał, że deklaracja podana we wniosku na rok 2015 była spójna i nie występowała w niej jakakolwiek nieścisłość. Organ II instancji zauważył, że błąd nie mógł zostać uznany za oczywisty, gdyż nie odpowiada definicji wskazanej w art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 227 z 31 lipca 2014, s. 69, dalej: "rozporządzenie 809/2014") z godnie z którym, wnioski o przyznanie płatności złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogę one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku i dołączonych do niego wymaganych dokumentów. Organ odwoławczy powołując się na art. 15 rozporządzenia 640/214 stwierdził, że nie mógł uznać zmiany deklaracji w zakresie dotyczącym powierzchni podanej we wniosku po zawiadomieniu strony o ujawnionych niezgodnościach.

Organ odwoławczy dokonał również analizy powierzchni działek rolnych D/D1 i E/E1 i stwierdził, że granice wyznaczone podczas kontroli są prawidłowe. Strona na załączniku graficznym obrysowała całą powierzchnię działki ewidencyjnej Nr 412 jako działkę rolną D/D1. Obszar wyłączony podczas kontroli na miejscu (0,06 ha) z powierzchni tej działki w jej południowo-wschodniej części stanowią zadrzewienia i zakrzaczenia (patrz zdjęcie Nr 43). W przypadku natomiast działki rolnej E/E1 wyłączono jej fragment w zachodniej części (0,06 ha) z uwagi na występujące tam zadrzewienia. Granice pomiędzy obszarem wyłączonym, a działką rolną obrazuje zdjęcie Nr 55.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zaskarżyła tę decyzję, wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo skarżąca zwróciła się na podstawie art. 106 ppsa o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego: 1) z pisemnej opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa na okoliczność ustalenia, czy roślinność wskazana na obszarze niekoszenia w północno - wschodniej części działki C/C1 (obszar oznaczony cyfrą 4, wskazany w treści Załącznika nr 1 (działka RS02) do Planu Działalności Rolnośrodowiskowej), którego obraz został udokumentowany fotografiami (w aktach sprawy) mogła wyrosnąć w okresie 1 sezonu wegetacyjnego, tj. pomiędzy skoszeniem na jesieni 2015 r. a datą kontroli na gruncie w miesiącu październiku 2016 r.; 2) Załącznika nr 1 (Działka RS02) do Planu działalności rolnośrodowiskowej skarżącej na okoliczność wskazania, które obszary działki nr 1462 nie podlegały zabiegom agrotechnicznym, w jakich latach miano pozostawiać obszary niekoszenia a także w jakiej części działki nr 1462 są one położone.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "kpa") oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju poprzez nieprzeprowadzenie, pomimo pisemnego wniosku skarżącej wyrażonego w treści odwołań oraz poprzedniej skargi, ponownej kontroli na gruntach nią objętych, wskutek czego strona utraciła możliwość czynnego udziału w tym stadium postepowania administracyjnego,

2) naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa") w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez niezastosowania się organu do wskazania sądu co do dalszego postępowania, zawartego w uzasadnieniu wyroku z 24 października 2017 r., V SA/Wa 2797/16, polegającego na nie przeprowadzeniu czynności ponownej kontroli na działkach skarżącej z jej udziałem oraz oparcie rozstrzygnięcia na podstawie pisemnych wyjaśnień wykonawcy kontroli w piśmie znak: (...) i w konsekwencji uniemożliwienie należytego wyjaśnienia sprawy w zakresie wątpliwości dotyczących, m.in. działki C/C1 oznaczonej nr 1462,

3) naruszenie art. 85 § 1 i 86 kpa poprzez ich niezastosowanie,

4) naruszenie art. 8 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania w taki sposób, że narusza się zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

5) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że obszar 400 m2 niepodlegający koszeniu na działce C/C1 nr 1462 w roku 2016 położony jest w północno - zachodniej (vide str. 9 wers 4-5 od góry) części działki i nie był od co najmniej 2015 r, użytkowany rolniczo i nie kwalifikuje się do płatności z uwagi na niewykonywanie na tym obszarze ww. działalności, podczas gdy obszar ten zgodnie z Planem Działalności Rolnośrodowiskowej jest położony w północno - wschodniej części działki nr 1462 i był użytkowany rolniczo (koszony) w roku 2015, zaś w 2016 r. zgodnie z postanowieniami Planu Działalności Rolnośrodowiskowej dla działki nr 1462 - powierzchnia oznaczona nr 4 (400 m2) wyłączona była z obowiązku koszenia, a zatem w roku 2016 miała stanowić ostoję lęgową dla ptactwa i winna być wliczona do areału działki nr 1462 zgłoszonej do dopłat,

a w konsekwencji powyższych naruszeń strona zarzuciła organowi:

6) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż wyliczona różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych (kwalifikowanych) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 22,77 % skutkujący utratą całości świadczenia z Programu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu 22 lutego 2019 r. pełnomocnik stronny, m.in. cofnął wniosek dowodowy wskazany w pkt 1 i podtrzymał wniosek dowodowy wskazany w pkt 2 skargi. Dodatkowo zmodyfikował treść skargi wskazując na omyłkę, że tam gdzie wpisano rok 2016 winno być rok 2015 natomiast tam gdzie wpisano obszar niekoszony nr 4 winno być wpisane obszar niekoszony nr 3.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ppsa sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, sąd stwierdził, że decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie, a zarzuty skargi są nieuzasadnione.

Należy przypomnieć, że sprawa odmowy przyznania I. Z. płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r., była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 24 października 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2797/16 uchylił decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W..

Stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Dlatego sąd rozpoznający sprawę obecnie, w pierwszej kolejności zobowiązany był sprawdzić, czy organy orzekające w sprawie wykonały wskazania zawarte w ww. wyroku WSA w Warszawie

W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wskazał naustalenia kontroli na miejscu, które w zakresie działki rolnej C/C1 wzbudziły wątpliwości sądu ze względu na dużą rozbieżność pomiędzy powierzchnią (5 ha) zadeklarowaną przez skarżącą, a zmierzoną w terenie przez kontrolerów (3,40 ha). Zdaniem sądu stanowiło to tak istotną różnicę, że kwestia ta powinna być szczególnie wyjaśniona z wykonawcą kontroli na miejscu, w świetle zarzutów skarżącej co do występowania enklaw na terenach wyłączonych z pomiaru, które to enklawy mają podlegać użytkowaniu rolniczemu. WSA w Warszawie zauważył, że wykonawca kontroli odpowiadając w pismach z 3 grudnia 2015 r. i z 4 stycznia 2016 r. na zastrzeżenia strony, w ogóle nie odniósł się do ww. zarzutów. Zdaniem sądu, poprzez brak wyjaśnienia powyższej kwestii w zakresie wyznaczenia powierzchni stwierdzonej przez wykonawcę kontroli na miejscu, organ naruszył art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, jako że nie stal na straży praworządności i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Z tych przyczyn organ, w ocenie sądu, winien dokonać ponownej oceny sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku.

Sąd w składzie orzekającym obecnie stwierdził, że powyższe wskazania zostały wykonane. W sprawie przeprowadzone zostało wszechstronne postępowanie dowodowe, a zebrany materiał dowody, w szczególności ustalenia z kontroli wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami kontrolujących, obszerna dokumentacja zdjęciowa, zostały przeanalizowane i ocenione przez Dyrektora Oddziału ARiMR.

Kwestie związane z przyznawaniem płatności rolnośrodowiskowej zostały uregulowane, w zakresie przepisów krajowych, w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe").

Stosownie do art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1).

W ust. 2 ustalono, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 79a oraz 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W ust. 3 ustalona została zasada, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Stosownie do § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie 1307/2013"), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1307/2013, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl ust. 2 § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust 3 ustawy o wspieraniu rozwoju, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku. Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Z kolei § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazuje, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów: 5) Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000.

Należy również wskazać, że zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe m.in. przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu (§ 4 ust. 2 pkt 3). Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§ 4 ust. 3).

Organy ARiMR w sprawie odmówiły skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdyż stwierdziły różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną przekraczającą 20 %. W myśl natomiast art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, lecz nie więcej niż 50 % powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku.

W sprawie wg Dyrektora Oddziału ARiMR różnica procentowa pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną wyniosła 25,29 % (powierzchnia zadeklarowana 8,52 ha, powierzchnia stwierdzona – 6,80 ha, różnica - 1,72 ha, tj. 25,29 %). W tym miejscu sąd zauważa, że przyjęta przez organ odwoławczy wielkość działek kwalifikujących się do dofinansowania, tj. 6,80 ha jest w kontekście art. 139 kpa nieprawidłowa. Należy bowiem stwierdzić, że organ I instancji w swojej decyzji przyjął powierzchnię stwierdzoną w wysokości 6,94 ha, a nie 6,80 ha. Skoro strona złożyła odwołanie, to zgodnie z art. 139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Tym samym skoro organ odwoławczy nie wykazał na czym polegało rażące naruszenia prawa w tym zakresie, to właściwa wielkość działek, co do której winna zostać przyznana płatność powinna wynosić 6,94 ha i tym samym różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną powinna wynosić 22,77 %, a nie jak organ odwoławczy przyjął 25,29 %. Powyższe jednakże nie ma zasadniczego znaczenia, gdyż przyjęta przez organ I i II instancji różnica powodowała konieczność odmowy przyznania wnioskowanych płatności i co najważniejsze nie rzutowała na zasadniczy spór w sprawie, co do kwestionowanej wielkości 3 działek rolnych C1, D1 i E1.

Zasadniczy spór w sprawie dotyczy tego, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego organy miały podstawy do ustalenia, że skarżąca nie spełniała przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych. Organy ARiMR uznały, że działkach rolnych (w szczególności działkach C/C1, D/D1 i E/E1) zgłoszonych do płatności za rok 2015 stwierdzono w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości, które spowodowały, że powierzchnia stwierdzona była mniejsza niż zadeklarowana we wniosku.

Zdaniem sądu stanowisko organów oparte o wyniki kontroli jest prawidłowe. Sąd uznał również za zasadne uwzględnienie przez organ dodatkowych wyjaśnień do przeprowadzonej kontroli udzielonych przez Biuro Kontroli na Miejscu w odpowiedzi na zastrzeżenia strony i pismo organu odwoławczego wystosowane na skutek wykonania wyroku sądu I instancji. Jest oczywiste, że udzielone przez Biuro Kontroli wyjaśnienia, muszą bazować na spostrzeżeniach poczynionych w toku kontroli i mogą stanowić jedynie ich rozwinięcie. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm., dalej: "rozporządzenie 1306/2013") o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Zgodnie zaś z art. 53 ust 1 rozporządzenia 809/2014 z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej zgodnie z przepisami niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, które umożliwia szczegółowy przegląd przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu należy w szczególności zamieścić następujące dane:

a) poddane kontroli środki oraz wnioski lub wnioski o płatność;

b) obecne osoby;

c) informację, czy zawiadomienie o wizycie zostało przekazane beneficjentowi, a jeśli tak - z jakim wyprzedzeniem;

d) wyniki kontroli oraz - w odpowiednich przypadkach - wszelkie uwagi szczegółowe;

e) wszelkie dalsze środki kontrolne, które należy podjąć.

Uzupełnieniem powyższych przepisów są przepisy krajowe tj. ustawa o wspieraniu rozwoju, w szczególności art. 31 oraz art. 32.

Należy zauważyć, że Dyrektor Oddziału ARiMR dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyjaśnił, że w sprawie zgromadzone zostały dowody, według których w gospodarstwie strony nie była prowadzona działalność rolnicza, a to protokół z czynności kontrolnych wraz z dokumentacją zdjęciową, gdzie stwierdzono, że część obszaru działek rolnych nie była użytkowana rolniczą, gdyż, m.in. stwierdzono zadrzewiania i zakrzaczenia.

Podkreślenia wymaga, że Dyrektor Oddziału ARiMR oparł ustalenia będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności na protokole z kontroli, a także co wymaga szczególnego podkreślenia na szkicach (zaznaczono kierunek wykonywania zdjęć) i zdjęciach obrazujących stan faktyczny działek. Organ stwierdził, że fakt, iż niecała powierzchnia została skoszona wynika między innymi z dokumentacji fotograficznej, a w szczególności numerów zdjęć wskazanych w protokole i decyzji organu odwoławczego.

Co do zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej dokumentującej stan działek sąd stwierdza, że zawiera ona zarówno zdjęcia przedstawiające tereny zadrzewione, zakrzaczone, porośnięte wieloletnimi chwastami, dzikimi samosiewami, jak i zdjęcia na podstawie, których można było stwierdzić wykonanie koszenia. Nie budzi wątpliwości sądu, że zdjęcia wykonane przez pracowników Agencji mogą stanowić dowód w sprawie.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji za powierzchnie niekwalifikujące się do przyznania płatności uznano te powierzchnie, które według znajdujących się w aktach sprawy fotografii można było uznać za nieużytkowane rolniczo - co należy uznać za prawidłowe. Słusznie organ zwrócił uwagę, że nieużytki te są zwarte oraz o intensywnym wzroście, co dowodzi, że obszar co najmniej od roku 2015 nie był użytkowany rolniczo. Na obszarach tych nie ma jakichkolwiek śladów po zabiegach agrotechnicznych, chociażby wykaszania, co zgodnie z wymogami dla pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 winno nastąpić do dnia 30 września 2015 r. (patrz załącznik 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Natomiast nieprawidłowości zostały stwierdzone w dniach 6–7 października 2015 r. Wbrew twierdzeniom skargi słusznie organ odwoławczy przyjął, że obszar nieskoszony w 2015 r. powinien być pozostawiony w północno-zachodniej części działki rolnej (a nie północno-wschodniej). Zasadnie organ ustalił, że z pomiarów oraz zdjęć wykonanych podczas kontroli wynika, że część (południowa) tego obszaru została wykoszona a pozostałość stanowi roślinność niekoszona co najmniej w roku poprzednim (tj. 2014). Zwrócić należy uwagę, że obszar niekoszony w realizacji programu rolnośrodowiskowego jest obszarem ogólnie podlegającym użytkowaniu rolniczemu (na którym brak jest nieużytków), a jedynie na tym obszarze w danym roku nie wykonuje się koszenia. Natomiast do takiego obszaru niekoszonego nie mogą być wliczone powierzchnie, na których występują trwałe nieużytki (zadrzewienia i zakrzewienia, wieloletnie chwasty, roślinność wskazująca na niekoszenie w okresie co najmniej dwóch lat). W związku z powyższym tylko te przyczyny legły u podstaw wykluczenia określonej części gruntu, a nie "niewłaściwe trawy", czy też podmokły teren.

Organ także wyjaśnił kwestię "enklaw" i słusznie przyjął, że obszaru tego nie można wliczyć do powierzchni działki rolnej. Skarżąca bowiem dopiero w odwołaniu dokonała zmiany położenia tych enklaw w stosunku do pierwotnie zadeklarowanych. Tym samym mimo stwierdzenia, że te enklawy istotnie się znajdują, to jednak nie zostały one zadeklarowane we wniosku o płatność. Prawidłowe także jest stanowisko organu zawarte w decyzji, że tego błędu nie można w żaden sposób traktować za oczywistą omyłkę, gdyż ten błąd nie mógł być zidentyfikowany przez organ na podstawie wniosku i załączonych dokumentów. Sąd w tym miejscu nie powielając bardzo szerokiej argumentacji organu odnoszącej się do oczywistości błędu, wskazuje, że argumentację tę podziela i traktuje za własną. Wypada jedynie stwierdzić, że pomyłka strony dotycząca niezadeklarowania na materiale graficznym obszarów enklaw w granicach działki ewidencyjnej 1462 nie mogła zostać poprawiona bez udziału strony, gdyż pomyłka ta nie jest widoczna na pierwszy rzut oka bez przeprowadzenia szczegółowej analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji (a w szczególności po dokonaniu kontroli na miejscu). Słusznie organ także wskazał z powołaniem się na art. 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia 640/2014, że zgłoszenie enklaw (czy też korekta pierwotnej deklaracji w zakresie dotyczącym powierzchni), po stwierdzeniu nieprawidłowości w tym zakresie nie może rodzi żadnych pozytywnych skutków prawnych dla skarżącej.

W decyzji odwoławczej w sposób prawidłowy także podał przyczyny dla których nie uwzględnił części obszaru działek rolnych D/D1 i E/E1 (wyłączył po 0,06 ha). Przyczyny te były podobne do przyczyn wskazanych powyżej. A więc na tych działkach rolnych stwierdzono także zadrzewienia i zakrzaczenia.

Należy przypomnieć, że zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a organ prowadzący postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju nie nakłada na organ obowiązku zebrania materiału dowodowego, ograniczając tym samym wynikający z art. 7 i 77 § 1 kpa obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

Udział strony w postępowaniu dowodowym ograniczył się do kwestionowania ustaleń i wskazania na fakt pomyłki w wypełnianiu wniosku, którą to pomyłka wg skarżącej winna zostać oceniona jako oczywisty błąd oraz do zgłaszania zastrzeżeń do raportu z kontroli.

Sąd stwierdza, że wobec treści art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju strona nie przedstawiając własnych dowodów, a jedynie zgłaszając zastrzeżenia do zgromadzonego materiału dowodowego w postaci fotografii zgłoszonych do płatności działek oraz szkiców nie podważyła skutecznie ustaleń organu co do powierzchni działek nieutrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i w konsekwencji wyłączonych z płatności.

Wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, dokonania wszechstronnego rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego oraz wydania decyzji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy za nieuzasadnione należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 85 § 1, art. 86 oraz 8 kpa. Strona bowiem zapomina, że rolą organu jest jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co też w sprawie uczynił. W sprawie nie było potrzeby przeprowadzania ponownej kontroli (oględzin), ani też przesłuchiwania świadka. Skoro strona nie przejawiła żadnej inicjatywy dowodowej (nie złożyła jakichkolwiek dowodów), to organ zasadnie oparł się na zgromadzonym materiale dowodowym, który to materiał, co wymaga podkreślenia jest spójny i po dokonaniu wyjaśnień przez kontrolujących mógł stanowić podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Ustalenia, czy skarżąca utrzymywała zgłoszone do płatności działki rolne w dobrej kulturze rolnej, tj. czy dokonała ich koszenia przed 30 września 2015 r., a także ustalenia dotyczące co najmniej dwuletniego braku użytkowania rolniczego odnoszące się do zgłoszonej przez stronę części nieskoszonej zostały dokonane po ocenieniu wszystkich zgromadzonych dowodów.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy ponownie stwierdzić, że przedmiotem sporu są ustalenia organu dotyczące roku 2015. Zatem zmodyfikowany zarzut dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że obszar 400 m2 niepodlegający koszeniu na działce rolnej C/C1 (działka ewidencyjna 1462) w roku 2015 jest położony w północno - zachodniej części działki, a nie jak wskazuje strona w północno – wschodniej części jest niezasadny. Należy bowiem stwierdzić, że obszar niekoszony w 2015 r., wbrew twierdzeniom strony, znajduje się właśnie w północno – zachodniej części działki (patrząc na wprost w stosunku do kierunku północnego, kierunek zachodni mamy po lewej stronie, natomiast kierunek wschodni po prawej). Tym samym ze wszystkich dokumentów (plan działalności rolnośrodowiskowej, załącznik graficzny do wniosku, szkice wskazujące na kierunek wykonywania zdjęć) wynika, że obszar niekoszony oznaczony cyfrą 3 znajduje się właśnie w części północno – zachodniej działki C/C1 (RSO2 – załącznika do planu działalności rolnośrodowiskowej). W tym miejscu dodatkowo należy wskazać, że na podstawie wyników z kontroli na miejscu obszar położony w północno-wschodniej części działki rolnej C/C1 i oznaczony nr 4 został w większości zakwalifikowany do płatności. Wykluczeniu, jak zasadnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, dla części północno-wschodniego obszaru podlegała powierzchnia widoczna na fotografii nr 35 (patrz także szkic z kierunkiem robienia zdjęcia), gdzie widoczne są zwarte nieużytki o trwałych charakterze, tj. zadrzewienie i zakrzewienie. Pozostały obszar w części północno-wschodniej części działki rolnej C/C1 został zakwalifikowany do pomiaru działki rolnej, gdyż w części podlegał koszeniu w roku 2015, co też potwierdza ww. fotografia. Wymaga zauważenia, że organ rozpatrując wniosek rolnika o płatność na rok 2015 badał na podstawie wyników z kontroli na miejscu przeprowadzonej w październiku 2015 r. czy grunty zgłoszone do dopłat faktycznie podlegały użytkowaniu rolniczemu w tym roku. Na podstawie wyniku kontroli przyjął, że działki rolne C/C1, D/D1 i E/E1 nie były użytkowane rolniczo w części wskazanej powyżej i tym samym podlegały wykluczeniu z płatności. Dowodem potwierdzającym nieprawidłowości są zdjęcia i szkice.

Zupełnie niezasadne są zarzuty naruszenia art. 10 § 1 kpa i art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez nieprzeprowadzenie, pomimo wniosku strony, ponownej kontroli na gruntach z udziałem strony. W tym też kontekście niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 153 ppsa. Po pierwsze sąd administracyjny w powołanym wyżej wyroku nie nakazał organowi przeprowadzenia ponownej kontroli, gdyż co oczywiste kontrola taka przeprowadzona, po wydaniu wyroku z 27 października 2017 r. w odniesieniu do stanu działek w 2015 roku, nie dałaby, ze względu na upływ czasu zasadniczej odpowiedzi na sporne zagadnienia. Sąd natomiast nakazał organowi ponowną analizę sprawy na podstawie materiału już zgromadzonego i nakazał jedynie przyjęcie wyjaśnień od kontrolujących w spornych dla sprawy kwestiach, a w szczególności, co do "enklaw" znajdujących się na działce rolnej C/C1, co też organ uczynił.

Skarżąca w odniesieniu do kwestii brania udziału przez rolnika w kontrolach na miejscu zupełnie pomija przepisy regulujące to zagadnienia. Nie ma bowiem normy prawnej, która nakazywałaby organowi przeprowadzać kontrolę przy udziale strony zainteresowanej. Przeciwnie, jak słusznie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, co do zasady kontrole przeprowadza się bez zapowiadania planowanej kontroli w gospodarstwie rolnika. Art. 25 rozporządzenia 809/2014 stanowi, że kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Jednakże w przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o przyznanie pomocy z związanej z produkcją zwierząt gospodarskich lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub zobowiązań zgłoszonych zgodnie z art. 14a ust. 5, zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności.

Tym samym słusznie organ wskazał, że nie ma konieczności zawiadamiania strony o kontroli na miejscu, gdyż zasadą są kontrole niezapowiedziane. Co więcej z akt sprawy wynika, że strona o kontroli została powiadomiona telefonicznie w dniu 6 października 2015r.; złożyła także w dniu kontroli, tj. 7 października 2015 r. określone oświadczenie. To, że nie uczestniczyła w pomiarach działek nie oznacza, że zostały one w sposób nieprawidłowy pomierzone.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy w treści zaskarżonej decyzji wyjaśnił wielkość przedeklarowania powierzchni, co skutkowało odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Procentowe przedeklarowanie, zgodnie z tym co zostało wyżej wyjaśnione, winno wynosić 22,39 % i tym samym zupełnie niezasadne jest wskazywanie przez stronę wartości procentowej w wysokości 16,32 %.

Sąd również wyjaśnia, że skoro organ ustalił, że przedeklarowanie wynosi ponad 20%, to po pierwsze zasadnie odmówił przyznania wnioskowanej płatności i po wtóre wbrew twierdzeniom strony nie miał obowiązku odnoszenia się do innych stwierdzonych nieprawidłowości oznaczonych w kontroli symbolami N11, N018 i N019 (działki rolne C1, D1, E1 i G1). Powyższe bowiem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wskazane przedeklarowanie było wystarczające do odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Nieprawidłowości opisane kodami N11, N018 i N019, jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, mogłyby mieć znaczenie tylko gdyby płatność w ogóle przyznano. Tylko wówczas nieprawidłowości takie mogłyby stanowić o pomniejszeniu kwoty płatności według załącznika Nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W sprawie natomiast mamy do czynienia z odmową przyznania płatności i nie ma czego pomniejszać.

Sąd również nie stwierdził naruszenia art. 8 § 1 kpa. To, że rozstrzygnięcie organu nie satysfakcjonuje stronę skarżącą, nie oznacza, że organ naruszył zasadę zaufania uczestników postepowania do władzy publicznej.

Odnosząc się do wniosków dowodowych, należy wskazać, że pełnomocnik strony cofnął wniosek o powołanie biegłego, dlatego też sąd odstępuje od oceny tego wniosku. Natomiast w odniesieniu do wniosku o przeprowadzenie dowodu z załącznika nr 1 do planu działalności rolnośrodowiskowej sąd odmówił przeprowadzenie tego dowodu. Trzeba bowiem wskazać, że dowód ten znajduje się w aktach administracyjnych i nie było potrzeby przeprowadzania odrębnie dowodu z tego dokumentu, skoro już dowód ten przeprowadzono w postępowaniu administracyjnym. Wyjaśnienia wymaga, że dowód w postaci załącznika do planu działalności rolnośrodowiskowej zupełnie nie potwierdza roszczeń strony skarżącej, co zostało wyżej wskazane.

Mając powyższe na względzie organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i stwierdził różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowanej i stwierdzoną w wysokości ponad 20%, która to różnica spowodowała odmowę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zdaniem sądu organ orzekający w sprawie nie naruszył powołanych przepisów proceduralnych. Należy przy tym ponownie podkreślić, że w postępowaniu o przyznanie płatności strona została zobowiązana nie tylko do przedstawienia dowodów uzasadniających jej żądanie, ale również do współdziałania w tym zakresie z organem pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Zasadniczo, organ jest więc zwolniony z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy. Co nie oznacza jednak zakazu podejmowania czynności procesowych niezbędnych do prawidłowego zakończenia sprawy (por. wyrok NSA z 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, LEX nr 1579378). Tym samym skoro strona nie przedstawiła dowodów, które podważałyby dokonane ustalenia, to organ w żaden sposób nie mógł wydać innego niż zaskarżone rozstrzygnięcie.

W związku z tym, w ocenie sądu analiza akt wykazuje, że ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna. Strona skarżąca, na której ciąży ciężar dowodu, nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów kwestionujących dokonane ustalenia. Ograniczyła się jedynie do gołosłownej polemiki. Tym samym brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) ppsa powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez skarżącą zarzuty. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu ppsa podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.