Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 697/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA: Piotr Głowacki (spr.) Inga Gołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. S. Sp. z o.o. w G. , na czynność Zarządu Powiatu, w przedmiocie przekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu transzy dotacji oświatowej za maj 2020 roku; postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić stronie skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w Krakowie kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 czerwca 2020 r. T. S. Sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosła skargę na czynność Zarządu Powiatu polegającą na przekazaniu przez organ dotujący transzy dotacji oświatowej za miesiąc maj 2020 r., należnej prowadzonym przez stronę skarżącą w O. szkołom, tj. Prywatnemu Liceum Ogólnokształcącemu dla Dorosłych "T. oraz Prywatnej Szkole Policealnej "T. ", organowi egzekucyjnemu w osobie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (na podstawie zawiadomienia z dnia 29 listopada 2019 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej wydanego wobec A. K., nr zawiadomienia: [...]) zamiast na rachunki bankowe w/w. szkół z uwagi na fakt, iż od dnia 16 marca 2020 r. to skarżąca spółka jest osobą prowadzącą dla ww. szkół, a nie A. K..

Zaskarżonej czynności strona skarżąca zarzuciła, że została dokonana bez wyraźnej podstawy prawnej, bowiem w/w. zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. wystosowane było wobec dłużnika A. K., a nie spółki. Zdaniem wnoszącej skargę, przepis art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (na który powołuje się organ) nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania z uwagi na fakt, iż brak jest przepisu ustawowego regulującego kwestię sukcesji administracyjnoprawnej z tytułu zobowiązań za zwrot dotacji oświatowej (tego typu sukcesja tylko wówczas w drodze wyjątku mogłaby być możliwa). Ponadto zgodnie z § 3 zd. 2 porozumienia z dnia 20 stycznia 2020 r. w sprawie prowadzenia niepublicznych szkół dla dorosłych na zasadzie następstwa prawnego bez zmiany charakteru prowadzonej działalności odpowiedzialność strony skarżącej z tytułu bycia osobą prowadzącą dla szkół wskazanych w w/w. porozumieniu odnosić się będzie jedynie do okresu i zdarzeń powstałych od dnia przejęcia w/w. szkół (w przepisie art. 28a wyraźnie zaś mowa o konieczności zajścia przypadku przejęcia zobowiązań).

Strona skarżąca podniosła, że doszło do naruszenia jej interesu prawnego, gdyż bezpodstawne nieprzekazanie transzy dotacji oświatowej wiąże się z nieodwracalnymi dla prowadzonych przez nią szkół skutkami w postaci pozbawienia płynności finansowej, a co za tym idzie, wiąże się z ryzykiem ich zamknięcia. Sytuacja taka uniemożliwi również kontynuowanie i ukończenie szkoły przez dużą rzeszę ich słuchaczy. Skarżąca posiada zatem legitymację do wniesienia do sądu skargi na czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 47 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponadto organ błędnie uznał, iż dotacja oświatowa podlega zajęciu egzekucyjnemu. Organ, jako dłużnik zajętej wierzytelności winien był bowiem odpisać Naczelnikowi Urzędu Skarbowemu w G., iż dotacja oświatowa nie podlega zajęciu. Wówczas przedmiotowa sprawa w ogóle nie miałaby miejsca. Organ błędnie zatem zinterpretował treść art. 49 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, wywodząc iż na podstawie ww. artykułu można zająć w trybie egzekucji administracyjnej dotację oświatową. Tymczasem w art. 49 ust. 1 i 2 nie ma żadnego słowa o zajęciu dotacji, czy też przekazaniu dotacji organowi egzekucyjnemu, a wyjątek z ustępu 2 ww. przepisu dotyczy prowadzenia egzekucji w oparciu o przesłanki stwierdzenia w drodze prawomocnej decyzji administracyjnej dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Ponadto, zgodnie z art. 35 ust. 1 in fine ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, cel przeznaczenia dotacji jest ściśle określony. W powyższym przepisie nie ma natomiast żadnej przesłanki dotyczącej przekazania dotacji na rzecz jakiegoś wierzyciela, nie ma również żadnej przesłanki dotyczącej celu dotacji na rzecz pokrycia zobowiązań organu prowadzącego. Poza tym treść art. 49 ust. 2 ww. ustawy należy odczytywać w całości z innymi przepisami tej ustawy.

Strona skarżąca podniosła, że nie można pokrywać zobowiązań organu prowadzącego kosztem dzieci i słuchaczy, na których rzecz wypłacane są organowi prowadzącemu środki z tytułu dotacji oświatowej i w związku z tym wniosła o uznanie zaskarżonej czynności za bezskuteczną oraz uznanie jej uprawnienia do otrzymania marcowej transzy dotacji oświatowej na rzecz prowadzonych przez nią szkół.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że ze środków budżetu Powiatu Olkuskiego prowadzonym przez stronę skarżącą szkołom przysługuje dotacja na podstawie art. 168 ustawy Prawo oświatowe. Skarżąca spółka została wpisana do ewidencji, jako organ prowadzący w dniu 16 marca 2020 r. w wyniku zmiany organu prowadzącego, którym uprzednio była osoba fizyczna A. K..

W dniu 10 grudnia 2020 r. doręczono Powiatowi Olkuskiemu zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 29 listopada 2019 r. od Urzędu Skarbowego w G. i kolejne pismo tego organu egzekucyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r. ze wskazaniem, że zajęcie wierzytelności dotyczy dotacji z tytułu prowadzenia szkół. Egzekwowane z niej zaległości wynikają z obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości przez zobowiązaną A. K., będącą w dniu zawiadomienia o zajęciu organem prowadzącym ww. niepubliczne szkoły.

Zarząd Powiatu wskazał, że mając na uwadze zapis art. 49 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i wykonując dokonane zajęcie wierzytelności z tytułu dotacji za rok 2020 przekazał w styczniu 2020 r. pierwszą z dwunastu części dotacji. Została zatem wypełniona dyspozycja ww. art. 49 zarówno w zakresie przedmiotu zajęcia (dotacja oświatowa), jak i przedmiotu roszczenia do zaspokojenia (zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości). W tych okolicznościach za chybioną organ uznał krytykę strony skarżącej o niedopuszczalności zajęcia dotacji i przekazania jej na zaspokojenie roszczeń innych wierzycieli. Zdaniem organu, wnioskowanie, że prawo do zajęcia dotacji bieżącej za dany rok przysługuje jedynie podmiotowi dotującemu, jeżeli jest jednocześnie wierzycielem z tytułu zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości nie jest uzasadnione, gdyż ww. art. 49 nie daje podstaw do twierdzenia o ograniczeniu podmiotowym do osoby wierzyciela będącego jednocześnie wierzycielem egzekwującym i wypłacającym dotacje. Organ stwierdził, że nawet jeżeli przychylić się do poglądu skarżącej, to Starosta [...] wydał w zakresie wskazanych powyżej szkół decyzje w sprawie o zwrot dotacji z tytułu m.in. pobrania ich w nadmiernej wysokości i wobec braku dobrowolnej wpłaty skierował tytuły wykonawcze do Urzędu Skarbowego w G., wobec czego bez wątpliwości zostały spełnione przesłanki do zajęcia dotacji w myśl przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.

Organ wyjaśnił również, że zajęcie w egzekucji administracyjnej nastąpiło w czasie, gdy organem prowadzącym była A. K., a zajęcie było skuteczne i dotyczyło dotacji dla podmiotu dotowanego, którym jest każda ze szkół w stosownym zakresie. Zdaniem organu, nie można wstrzymać zajęcia, sprzeciwiać się takiej czynności lub domagać się np. zawieszenia lub umorzenia egzekucji wobec braku w tym przedmiocie obowiązujących przepisów. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Wyeliminowanie zatem z odpowiedzialności osoby będącej aktualnie organem prowadzącym w stosunku do zobowiązać zaciągniętych lub obciążających organ prowadzący byłoby sprzeczne z przepisami Prawa oświatowego i w konsekwencji z zasadami rozliczania dotacji wynikającymi z ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i wydanymi na podstawie zawartych w niej delegacji uchwałami jednostki samorządu terytorialnego. W ocenie organu, przyjęcie takiego poglądu prowadziłoby do sytuacji, że zmiana organu prowadzącego uniemożliwiłaby wyegzekwowanie środków dotacji do zwrotu od podmiotu korzystającego z tych środków w prowadzonej szkole. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że czynność przekazania dotacji do Urzędu Skarbowego w G. zamiast do organu prowadzącego była skuteczna ze względu na przejęcie obowiązków przez następcę prawnego, którym jest skarżąca spółka zgodnie z przepisami Prawa oświatowego i ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Z tej racji art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma właściwe zastosowanie powodujące skuteczne przekazanie zajętej dotacji organowi egzekucyjnemu za maj 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu, gdyż przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Sąd administracyjny w świetle art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") jest zobowiązany w pierwszej kolejności do ustalenia, czy skarga jest dopuszczalna z punktu widzenia zakresu jego kognicji. Zgodnie z treścią tego przepisu sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 art. 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Ponadto, stosownie do art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Tak określona właściwość rzeczowa sądów administracyjnych oznacza, że w przypadku braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach i wynikają z innych, niż administracyjny stosunków prawnych. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 p.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych.

Jedną z ustaw szczególnych, o których mowa w art. 3 § 3 p.p.s.a. jest ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 17, zwanej dalej "u.f.z.o."), która w art. 47 stanowi, że czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Z treści skargi wynika, że jej przedmiotem jest czynność Zarządu Powiatu, jako dłużnika zajętej wierzytelności polegająca na przekazaniu organowi egzekucyjnemu, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G. dotacji oświatowej za maj 2020 r., przysługującej prowadzonym przez stronę skarżącą szkołom w związku z wydanym przez organ egzekucyjny zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 29 listopada 2019 r. nr [...] w związku z prowadzonym wobec A. K. postępowaniem w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Podstawę prawną tej czynności stanowił art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, zwanej dalej "u.p.e.a."), zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

W związku z powyższym zaskarżona czynność Zarządu Powiatu nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Przedmiotem skargi jest bowiem czynność dłużnika zajętej wierzytelności polegająca na przekazaniu organowi egzekucyjnemu należności pieniężnej na podstawie wystawionego przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności. Czynność ta nie dotyczy zatem żadnej z czynności, o których mowa w art. 47 u.f.z.o., a których przedmiotem jest przekazanie dotacji, lecz czynności dokonanej przez dłużnika zajętej wierzytelności w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Strona skarżąca chcąc zwolnić przedmiotową wierzytelność (środki) spod egzekucji administracyjnej lub kwestionując ewentualnie zasadność ich zajęcia przez organ egzekucyjny oraz następcze przekazanie środków finansowych z tego tytułu przez dłużnika zajętej wierzytelności winna stosować odpowiednie środki prawne przewidziane na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przekazane bowiem przez dłużnika zajętej wierzytelności środki finansowe stanowiły wierzytelność na gruncie u.p.e.a. i nie stanowiły dla organu egzekucyjnego dotacji, chociaż co oczywiste były one pierwotnie dla organu prowadzącego szkoły na ten cel przeznaczone. Ta ostatnia okoliczność wskazuje jedynie źródło i podstawę pochodzenia zajętej wierzytelności, ale pozostaje bez wpływu na fakt, iż środki finansowe przekazane przez Zarząd Powiatu stanowiły zajętą w ramach postępowania egzekucyjnego wierzytelność nie zaś dotację oświatową, o której mowa w art. 47 u.f.z.o..

W związku z powyższym sąd uznał, że rozpoznanie skargi wniesionej w niniejszej sprawie nie mieści się w zakresie jego kognicji, a w związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł - jak w pkt I postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – jak w pkt II postanowienia.