Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 204/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 105
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 365 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...] listopada 2020 r., nr [...] Wójt Gminy K., powołując się na art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.), odmówił wymeldowania C. T. z miejsca pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w C. , gm. K..

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 17 września 2020 r. wszczęto na wniosek H. T., właścicielki lokalu przy ul. [...] w C. , postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego jej wnuka C. T.. Następnie organ wymienił czynności procesowej jakie podjął w sprawie oraz przypomniał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], odmówił wymeldowania C. T. uznając, że ww. nie opuścił na stałe lokalu przy ul. [...] w C. . W wyniku złożonego przez H. T. odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] uchylił decyzję Wójta Gminy K. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], odmówił wymeldowania C. T. z miejsca pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w C. . Pomimo złożonego odwołania przez H. T., Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W dniu 10 września 2020 r. H. T. złożyła kolejny wniosek o wymeldowanie C. T. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. .

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ uznał, że sytuacja faktyczna nie uległa zmianie. C. T. nadal bowiem zamieszkuje na stałe w lokalu w C. co potwierdziły matka i babcia, bywa tam regularnie i tam nocuje. Z pisma Policji również wynika, że C. T. tego lokalu nie opuścił. Wnioskodawczyni podała, że wnuk wszczyna awantury, jednak zadaniem organu jest zbadanie faktu czy osoba nadal zamieszkuje na stałe pod wskazanym adresem, z czym mamy do czynienia w tym przypadku. H. T. wyjaśniła, że po uzyskaniu większych środków finansowych postara się poczynić takie kroki, aby wnuka do tego mieszkania nie wpuścić, ale nie wiadomo kiedy i czy w ogóle to nastąpi. Organ zauważył, że [...] Sądowy w C. wydał właścicielce pomieszczenie, które znajduje się na dole całego mieszkania przy ul. [...] w C. . C. T. mieszka u matki K. T. w pomieszczeniach znajdujących się na górze. Jednak dom ten stanowi całość, nie dokonano podziału lokali. Oznacza to, że C. T. mieszkał i nadal mieszka w lokalu położonym w C. przy ul. [...] nr [...] i nigdy tego lokalu nie opuścił trwale i na stałe.

Następnie organ I instancji, odwołując się do treści art. 25 ust. 1 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności wyjaśnił, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało z nieskrępowanej woli przeniesienia interesów życiowych w inne miejsce. W świetle ocenionych dowodów, w chwili wydawania dwóch wcześniejszych decyzji, jak i niniejszej decyzji, nie budzi w tej sprawie wątpliwości fakt, iż C. T. nie opuścił miejsca pobytu stałego. Obecnie nie mieszka w lokalu w C. przy ul. [...] nr [...] nie dlatego, że wyprowadził się dobrowolnie, ale dlatego, że został zabrany przez Policję w celu odbycia kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w K.. Należy więc uznać, że po odbyciu tej kary będzie chciał powrócić do powyższego lokalu. Zgodnie z orzeczeniami sądowymi w sprawach wymeldowania, opuszczenie lokalu ma mieć charakter stały i dobrowolny, a w powyższej sytuacji nie zaistniały takie właśnie przesłanki.

H. T. złożyła odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda zauważył, że przed organem gminy na wniosek H. T. toczyło się już postępowanie w sprawie o wymeldowanie C. T. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w C. . Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez Wójta Gminy K. decyzji z dnia [...] kwietnia 2020 r. orzekającej o odmowie wymeldowania C. T. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Decyzja ta stała się ostateczna na skutek jej utrzymania przez Wojewodę decyzją z dnia [...] maja 2020 r.

Dalej Wojewoda wskazał, że w myśl przepisów K.p.a., organ administracji publicznej nie może ponownie wydać rozstrzygnięcia co do istoty we wszczętej przed tym organem nowej sprawie, jeżeli nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji, tzn. jeżeli: 1) nadal występują te same strony lub ich następcy prawni, 2) nie zmieniła się podstawa prawna decyzji, 3) brak jest podstaw do wydania decyzji o innej sentencji niż ta, która została już wydana. Fakt, że nie uległ zmianie choćby jeden z istotnych elementów poprzednio wydanej decyzji świadczy o tym, że mamy do czynienia ze sprawą administracyjną, która była już przedmiotem postępowania procesowego, a zatem każde prowadzone w tej sprawie nowe postępowanie będzie bezprzedmiotowe.

Badając tożsamość przedmiotowej sprawy ze sprawą o wymeldowanie C. T., w której organ gminy wydał już decyzję, Wojewoda stwierdził, że nie uległ zmianie krąg stron postępowania w sprawie o wymeldowanie C. T. oraz podstawa prawna decyzji organu gminy z dnia [...] kwietnia 2020 r. Kluczowe dla sposobu rozpatrzenia odwołania H. T. stało się ustalenie, czy od dnia [...] maja 2020 r., tj. od daty wydania przez Wojewodę decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu z gminy z dnia [...] kwietnia 2020 r., zaistniała nowa okoliczność faktyczna, która nakazuje uznać, że C. T. spełnia przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Analiza akt sprawy doprowadziła Wojewodę do wniosku, że od [...] maja 2020 r. nie powstały nowe fakty, które uzasadniałyby wydanie decyzji zgodnie z żądaniem H. T., a zatem o treści innej niż decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2020 r. Z dowodów zgromadzonych przez organ I instancji wynika, że C. T. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od czerwca 2020 r. tylko dlatego, że został aresztowany przez Policję, a następnie umieszczony w Areszcie Śledczym, gdzie przebywa do chwili obecnej. Przed aresztowaniem C. T. mieszkał w przedmiotowym lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że fakt przebywania osoby w Zakładzie Karnym lub Areszcie Śledczym nie pozwala zakwalifikować związanej z tym jej nieobecności w lokalu jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Skoro C. T. opuścił przedmioty lokal tylko na skutek jego zatrzymania przez Policję to nie spełnił on przesłanki opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. To zaś oznacza, że nie zmienił się stan faktyczny sprawy.

Skoro sprawa o wymeldowanie C. T. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu została już rozpatrzona przez organ gminy w formie decyzji w dniu [...] kwietnia 2020 r. i od daty wydania przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy tą decyzję nie uległ zmianie stan faktyczny, to brak jest podstawy procesowej aby tę sprawę ponownie rozpoznać merytorycznie. Ponieważ postępowanie administracyjne prowadzone przez organ gminy było od początku bezprzedmiotowe Wojewoda postanowił uchylić w całości merytoryczną decyzję Wójta Gminy K. i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. umorzyć postępowanie administracyjne przed tym organem jako bezprzedmiotowe.

H. T. zaskarżyła w całości opisaną wyżej decyzję Wojewody zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z. 2019 r., poz. 1397 ze zm.) poprzez przyjęcie, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania orzeczenia nakazującego eksmisję nie jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej, wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, polegający na odmówieniu wymeldowania C. T. z powodu przyjęcia, że wykonanie prawomocnego orzeczenia sądu nakazującego eksmisję z lokalu w drodze egzekucji oraz prawomocnie wykonana eksmisja, a także przebywanie C. T. w areszcie z powodu znęcania się m.in. nad skarżącą, nie są wystarczającymi przesłankami do wymeldowania z pobytu stałego z nieruchomości stanowiącej wyłączną własność skarżącej, położonej w C. przy ul. [...].

Ponadto, zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W związku z powyższym wniosła:

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji;

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi;

- na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania,

- na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. i art. 245 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w całości od opłat sądowych i wydatków.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2021 r., ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości argumentację oraz wnioski skargi z dnia 7 lutego 2021 r. Uzupełniając skargę pełnomocnik wskazała, że orzecznictwo sądów administracyjnych trafnie i zgodnie przyjmuje, że w wyniku wykonania eksmisji dochodzi do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu przez osobę zameldowaną, które jest równoznaczne z ustaniem jej pobytu w lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Stanowisko takie było zajmowane wielokrotnie w tym m.in. w orzeczeniach: III SA/Kr 752/16 - w którym Sąd uznał, że ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jeżeli ten przymus wynika ze zgodnego z prawem, władczego działania organów państwa w związku z wykonaniem w drodze egzekucji wyroku nakazującego wydanie danego lokalu przez określoną osobę oraz II OSK 580/16 - w ramach którego Sąd stanął na stanowisku, że za równoznaczne z ustaniem pobytu w lokalu, w sprawach w których przeprowadzona została egzekucja komornicza, należy uznać wykonanie eksmisji. Skutkiem wykonania wyroku eksmisyjnego jest ustanie pobytu tej osoby w tym lokalu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. Na równi z wykonaniem wyroku eksmisyjnego traktować należy jakiekolwiek inne władcze i zgodne z prawem działania organów państwowych prowadzące do faktycznego opuszczenia miejsca pobytu przez daną osobę. Ma to szczególne znaczenie w kontekście przyjętej przez organ drugiej instancji argumentacji jakoby zatrzymanie uczestnika, poprzedzone prowadzeniem eksmisji, nie stanowiło opuszczenia miejsca pobytu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności.

Organ drugiej instancji wydał decyzję uchylającą decyzję organu I instancji i umarzającą postępowanie w sprawie ze względu na fakt uprzedniego załatwienia tożsamej sprawy na mocy ostatecznej decyzji Wojewody z [...] maja 2021 r. Organ wskazuje przy tym, że nie uległy zmianie żadne okoliczności, które uprawniałyby do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Według skarżącej, stanowisko organu jest błędne, ponieważ zmianie uległa najistotniejsza okoliczność tj. w dniu złożenia ponownego wniosku o wymeldowanie przez skarżącą C. T. nie zajmował już lokalu ze względu na jego zatrzymanie w toku prowadzonego postępowania karnego, a później osadzenie w zakładzie karnym. Istotne znaczenie ma przy tym, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania. Stąd też przesłanką wymeldowania nie jest ustalenie, że opuszczenie miejsca pobytu nastąpiło w sposób dobrowolny. Jeżeli więc opuszczenie lokalu przez uczestnika C. T. spowodowane zostało zgodnym z prawem, władczym działaniem organów państwa (osadzeniem w areszcie śledczym/zakładzie karnym) to przy badaniu przesłanek do wymeldowania danej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę. Oczywiste bowiem jest, że działanie organów państwa w takich przypadkach zazwyczaj nie jest zgodne z wolą osoby osadzonej. W przekonaniu strony skarżącej, przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zamieszkałą nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnego działania innych osób. W okolicznościach sprawy z bezprawnością działań prowadzących do opuszczenia lokalu przez uczestnika nie może być mowy. W tej sytuacji, gdy do opuszczenia lokalu mieszkalnego doszło na skutek zatrzymania osoby zameldowanej w tym lokalu i osadzenia jej w zakładzie karnym kwestia dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu nie ma znaczenia prawnego.

Wobec tego uznać należy, że stanowisko organu drugiej instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji jest błędne, a w sprawie zachodzą przesłanki do wydania merytorycznej i uwzględniającej wniosek skarżącej decyzji o wymeldowaniu uczestnika C. T., która to decyzja powinna być wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Jako podstawę procesową wydania zaskarżonej decyzji Wojewoda zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Ww. przepis nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Uznaje się, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji, czyli przepis art. 105 K.p.a. W tym kierunku zmierzają piśmiennictwo i orzecznictwo, które zgodnie przyjmują, że organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe, przy czym chodzi tu o tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a. (por. A. Wróbel w: A. Wróbel, M. Jaśkowska "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. Wolters Kluwer z 2018 r., s. 868 i nast.).

Jeżeli chodzi o stwierdzoną przez Wojewodę tożsamość sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia 10 września 2020 r. o wymeldowanie C. T. ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2020 r., utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy w dniu [...] maja 2020 r., celowym jest przypomnienie przesłanek, których wystąpienie uzasadnia uznanie istnienia tożsamości spraw.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 787/14). Na wystąpienie ww. przesłanek wskazuje się także w szeregu innych orzeczeniach, akcentując, że o tożsamości można mówić wówczas, gdy poza tożsamością podmiotową i materialnoprawną, niezmieniony jest stan faktyczny w stosunku do postępowania już zakończonego decyzją ostateczną (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 651/13, WSA w Białymstoku z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 373/15).

Według Wojewody, tożsamość przedmiotowej sprawy ze sprawą o wymeldowanie C. T., określanego dalej jako "uczestnik postępowania", w której organ gminy wydał już decyzję ostateczną, przejawia się w tym, że nie uległ zmianie krąg stron postępowania w sprawie oraz podstawa prawna decyzji, zaś od dnia [...] maja 2020 r., tj. od daty wydania przez Wojewodę decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu gminy z dnia [...] kwietnia 2020 r., nie zaistniała nowa okoliczność faktyczna, która nakazuje uznać, że C. T. spełnia przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Przedstawionego stanowiska organu, w ocenie Sądu, nie można zaakceptować i uznać za zgodnego z prawem.

Po pierwsze, Wojewoda nie dostrzegł, że wniosek skarżącej złożony organowi I instancji w dniu 10 września 2020 r., inicjujący postępowanie w sprawie, został oparty na nowej okoliczności faktycznej. Jak podano w jego krótkim uzasadnieniu, okolicznością tą miało być "opuszczenie w czerwcu br. przez uczestnika postępowania lokalu nr [...] przy ulicy [...] w C. ". Już z samego zestawienia dat decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2020 r. kończącej poprzednie postępowanie administracyjne z podniesionym we wniosku z dnia 10 września 2020 r. faktem opuszczenia przez uczestnika postępowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego w czerwcu 2020 r. wynika, że okoliczność ta nie mogła być rozważana w poprzednio zakończonym postępowaniu.

Po drugie, niewłaściwie Wojewoda, jak i organ I instancji, oceniły znaczenie nowej okoliczności faktycznej, tj. opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez uczestnika postępowania i jego pobyt w Areszcie Śledczym w K. w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności. W tym kontekście organy wskazały, że zatrzymanie uczestnika postępowania przez Policję w celu odbycia kary pozbawienia wolności nie miało charakteru stałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.), organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Jak trafnie zwróciła uwagę pełnomocnik skarżącej, przepisy ww. ustawy nie odwołują się wprost do konieczności wystąpienia "dobrowolności" opuszczenia miejsca pobytu. Tym niemniej, utrwalony jest w orzecznictwie pogląd, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi cechować się dobrowolnością i trwałością. Wzgląd na szczególne okoliczności każdej konkretnej sprawy za uzasadnione i konieczne czyni badanie przyczyn, w tym dobrowolności opuszczenia lokalu. Chodzi o niedopuszczenie do wymeldowania osoby w sytuacji, w której powodem opuszczenia przez nią lokalu nie była samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, lecz przymus fizyczny albo psychiczny innej osoby, czy też uniemożliwienie dostępu do lokalu poprzez wymianę zamków w drzwiach (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 347/19). Istotna wówczas pozostaje również ocena podejmowanych w określonym czasie przez osobę w ten sposób pozbawioną możliwości pobytu w danym lokalu, kroków prawnych mających np. na celu odzyskanie utraconego prawa posiadania.

Opisane wyżej okoliczności nie wystąpiły jednak w rozpoznawanej przez organy sprawie. Wprost przeciwnie, to pomimo zachowań uczestnika postępowania, często bezprawnych, działania organów nadal prowadzą do stanu pozwalającego uczestnikowi legitymować się stałym meldunkiem przy ul. [...] w C. .

Wbrew stanowisku Wojewody wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie istnieje utrwalony w orzecznictwie pogląd, że pobyt osoby w Zakładzie Karnym lub Areszcie Śledczym nie pozwala zakwalifikować związanej z tym jej nieobecności w lokalu jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, wedle którego, jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem działania stosownych organów bądź właściwych sądów. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 622/19, wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 834/20). Tożsame wnioski wynikają z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym podkreśla się, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym mowa w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, obejmuje przypadek opuszczenia miejsca stałego pobytu pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy państwa. Obowiązek meldunkowy ma charakter ewidencyjny ukierunkowany na rejestrację danych o miejscu pobytu osób i nic nie przemawia za tym, aby w razie opuszczenia miejsca pobytu w wyniku przymusu państwowego utrzymywać w rejestrze dane, które są niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 136/20).

Podsumowując, organy obu instancji błędnie przyjęły, że brak dobrowolności w opuszczeniu lokalu przy ul. [...] w C. , polegający na przymusowym doprowadzeniu uczestnika postępowania do Aresztu Śledczego w K. celem odbycia kary pozbawienia wolności, stał na przeszkodzie do wymeldowania go z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Pomimo że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odwołują się do ocenianej już w poprzednim postępowaniu okoliczności wykonania wyroku eksmisyjnego wobec uczestnika postępowania z lokalu przy ul. [...] w C. , dla porządku prawnego zasadne jest zwrócenie uwagi, że wykonanie przez komornika sądowego wyroku o eksmisji określonej osoby z danego lokalu, winno być wiążące dla organów orzekających w sprawie, zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm.). Utrzymanie dalszego zameldowania pod dotychczasowym miejscem pobytu stałego osoby wobec której orzeczono i wykonano eksmisję byłoby niezgodne z prawomocnym orzeczeniem sądu. Oceny tego stanu rzeczy nie powinno zmieniać bezprawne wtargnięcie do danego lokalu przez osobę wobec której wykonano już wyrok eksmisyjny.

Wojewoda orzekając w sprawie nie zwrócił przy tym należytej uwagi na podnoszone przez skarżącą w odwołaniu okoliczności, że uczestnik postępowania odbywa karę pozbawienia wolności m.in. za przemoc fizyczną i znęcanie się nad skarżącą, która jest jedynym właścicielem nieruchomości oraz że ww. miał orzeczony zakaz zbliżania się do niej. Skoro uczestnik postępowania nie mógł zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu dotychczasowego zameldowania, wobec sądowego orzeczenia eksmisyjnego, orzeczenia zakazującego zbliżanie się do skarżącej, wykonania wyroku orzekającego karę pozbawienia wolności, to powoływanie się przez organ na brak woli uczestnika postępowania do wymeldowania się nie powinien mieć jakiegokolwiek znaczenia w kontekście obowiązku respektowania i wykonania prawomocnych rozstrzygnięć sądów powszechnych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda niewłaściwie zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. wskutek dokonania wadliwej oceny istnienia tożsamości spraw oraz przesłanek do wymeldowania uczestnika postępowania w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec uznania, że dla załatwienia sprawy celowe będzie również uchylenie poprzedzającej ją, również wadliwej decyzji organu I instancji, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).

Ponownie rozpoznający wniosek skarżącej z dnia 10 września 2020 r. o wymeldowanie uczestnika postępowania z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. organ uwzględni przedstawioną w niniejszym wyroku wykładnię przesłanek wymeldowania.