Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 493/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Fundacji "[...]" z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie tiret pierwsze 1. zobowiązuje Fundację "[...]" z siedzibą w [...] do rozpoznania wniosku strony skarżącej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej: "o tym, jakie przedsięwzięcia od 2008 r., w których korzystano ze środków publicznych, prowadziła Fundacja – wnosimy w tym względzie o przekazanie informacji o nazwie poszczególnych przedsięwzięć (projektów), wskazania podmiotu przekazującego Fundacji środki publiczne oraz podanie roku podpisania umowy związanej przekazaniem środków publicznych (jeżeli została podpisana umowa)", w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, ze bezczynność Fundacji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala żądanie wymierzenia grzywny.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] skargą z dnia [...] grudnia 2016 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzuciło Fundacji "[...]" bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2016 r. Stowarzyszenie wskazało, iż powyższym wnioskiem wystąpiło do Fundacji o udostępnienie:

- informacji o tym, jakie przedsięwzięcia od 2008 r., w których korzystano ze środków publicznych, prowadziła Fundacja - w tym względzie o przekazanie informacji o nazwie poszczególnych przedsięwzięć (projektów), wskazanie podmiotu przekazującego Fundacji środki publiczne oraz podanie roku podpisania umowy związanej z przekazaniem środków publicznych (jeżeli została podpisana umowa),

- informacji o wydatkach w ramach przedsięwzięć, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa), przedmiotu wydatku - od [...] stycznia 2016 r. oraz o przesłanie wskazanych informacji na adres e-mail: [...]. Wniosek został wysłany listem poleconym (nr przesyłki ([...]), i został doręczony [...] listopada 2016 r.

Wobec braku odpowiedzi od Fundacji na złożony wniosek. Stowarzyszenie wniosło skargę wnosząc o: zobowiązanie Fundacji "[...]" do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2016 r., w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, stwierdzenie, że bezczynność podmiotu zobowiązanego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny podmiotowi zobowiązanemu na podstawie art. 149 § ustawy p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Fundacja "[...]" wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Fundacja przyznała wpływ w dniu [...] listopada 2016 r. wniosku Stowarzyszenia, o podanej w skardze treści oraz wpływ do Fundacji w dniu [...] grudnia 2016 r. powyższej skargi. Żądanie odrzucenia skargi Fundacja uzasadniała brakiem wezwania jej przez Stowarzyszenie do zaprzestania naruszenia prawa, zgodnie z art. 52 § 4 p.p.s.a. Żądanie oddalenia skargi Fundacja uzasadniała brakiem po jej stronie obowiązku informacyjnego, wynikającego z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej u.d.i.p.), albowiem strona skarżąca nie wykazała, że Fundacja jest podmiotem dysponującym majątkiem publicznym. Nadto wskazała, że zakres informacji, o które wnioskuje skarżąca jest dalece nieostry i nie pozwala na udzielenie odpowiedzi. Fundacja wskazała także na sprawę ze skargi Stowarzyszenia przeciwko Fundacji, która zawisła przed WSA w Warszawie pod sygn. akt II SAB/Wa 588/16.

Wyrokiem z dnia 29 maja 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 19/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Fundacji "[...]" z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej: 1. zobowiązał Fundację "[...]" z siedzibą w [...] do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia [...] z dnia [...] listopada 2016 r. o: "udostępnienie informacji o wydatkach w ramach przedsięwzięć, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa), przedmiotu wydatku – od dnia [...] stycznia 2016 r."- w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, opisanej w punkcie 1 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddalił żądanie wymierzenia grzywny; 4. odrzucił skargę w zakresie udostępnienia wnioskiem z dnia [...] listopada 2016 r. informacji publicznej: "o tym, jakie przedsięwzięcia od 2008 r., w których korzystano ze środków publicznych, prowadziła Fundacja – wnosimy w tym względzie o przekazanie informacji o nazwie poszczególnych przedsięwzięć (projektów), wskazanie podmiotu przekazującego Fundacji środki publiczne oraz podanie roku podpisania umowy związanej z przekazaniem środków publicznych (jeżeli została podpisana umowa)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zagadnienie pierwsze zawarte we wniosku z dnia [...] listopada 2016 r., stanowiło już przedmiot wcześniejszego wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] czerwca 2016 r., skierowanego do Fundacji oraz przedmiot wcześniejszej skargi Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2016 r. na bezczynność Fundacji w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. Skarga ta została rozpoznana przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 588/16. Na zawisłość tej sprawy w dacie wpływu skargi w niniejszej sprawie wskazała Fundacja w odpowiedzi na skargę. Sąd podkreślił, że nie jest dopuszczalne prowadzenie przez te same strony postępowania administracyjnego w tym samym czasie identycznych spraw przed sądem administracyjnym. Dlatego WSA na postawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. odrzucił skargę Stowarzyszenia w tym zakresie.

Sąd I instancji przyjął, że przedmiotem merytorycznego rozpoznania skargi mógł być jedynie zarzut bezczynności Fundacji w zakresie rozpatrzenia zagadnienia drugiego wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. W ocenie Sądu zagadnienie powyższe mieściło się w kategorii spraw należących do informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd wskazał, iż Fundacja "[...]" działa na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1817 ze zm.). Zgodnie z art. 27 tej ustawy organizacje pożytku publicznego corocznie otrzymują środku publiczne z tytułu 1% podatku dochodowego od osób fizycznych. Natomiast przedmiotowe zagadnienie dotyczy informacji o wydatkach Fundacji ze środków publicznych, a zatem mieści się w kategorii wskazanej w art. 6 ust. 1 pkt 5 ppkt d ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepisy art. 4a i art. 4b ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ustanawiają sposób udostępniania informacji publicznych przez organizacje pożytku publicznego. Z uwagi na treść art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z wyżej wskazanymi przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie Sąd uznał, iż Fundacja dopuściła się bezczynności w realizacji części drugiej wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. Zatem w terminie wskazanym w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej Fundacja powinna albo udostępnić Stowarzyszeniu żądaną informacje, czy też wskazać na trudności interpretacyjne dotyczące pytania Stowarzyszenia i poprosić Stowarzyszenie o wyjaśnienie wątpliwości, albo wezwać do wykazania istnienia po stronie Stowarzyszenia szczególnego interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy), gdyby uznała, iż żądana informacja jest informacja przetworzoną. Realizacją obowiązku informacyjnego byłoby także wydanie stosowej decyzji o odmowie udostępnienia informacji (art. 16 ustawy). Fundacja wyżej opisanych działań nie podjęła – dlatego była w bezczynności.

Na podstawie przepisu art. 206 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi WSA odstąpił od zasadzenia od Fundacji na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania (zastępstwa prawnego), albowiem skarga została uwzględniona w niewielkim zakresie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Stowarzyszenie [...] w [...], zaskarżając w części, tj. pkt 2, pkt 3, pkt 4 oraz postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając:

a) naruszenie prawa materialnego, a to: art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że konstytucyjne prawo do informacji o działalności organów władz publicznych i osób pełniących funkcje publiczne, poprzez jego niezastosowanie skutkujące nieuprawnionym ograniczeniem tego prawa na kanwie niniejszej sprawy;

b) naruszenie prawa materialnego, a to: art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, poprzez jego niezastosowanie skutkujące nieuprawnionym ograniczeniem tego prawa na kanwie niniejszej sprawy, polegającym na nieuzasadnionym odrzuceniu w części skargi na bezczynność, złożonej przez Skarżącego, a przez to nierozpatrzeniu skargi co do meritum w tym zakresie;

c) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 149 § 1a p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu na kanwie niniejszej sprawy, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

d) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 149 § 2 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że sąd w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że okoliczności niniejszej sprawy nie przemawiają za wymierzeniem organowi przedmiotowej grzywny;

e) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że sprawa, która zawisła przed WSA w Warszawie w sprawie o sygn. II SAB/Wa 19/17 była równocześnie przedmiotem innego postępowania sądowoadministracyjnego (obecnie: została już prawomocnie osądzona);

f) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 206 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że okoliczności sprawy uzasadniają odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym zwłaszcza odstąpienie w całości od zasądzenia tychże kosztów.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w części, to jest w zakresie punktów 2, 3. I 4. sentencji wyroku, i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez uwzględnienie skargi na bezczynność organu, a w związku z tym: orzeczenie, że bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2016 r. o: "udostępnienie informacji o wydatkach w ramach przedsięwzięć, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa), przedmiotu wydatku - od dnia [...] stycznia 2016 r." miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., w związku z przedmiotową bezczynnością; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek Skarżącego z dnia [...] listopada 2016 r. dotyczący informacji publicznej; stwierdzenie, że przedmiotowa bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., w związku z przedmiotową bezczynnością. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, to jest w zakresie punktów 2., 3. i 4. sentencji wyroku, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Skarżący kasacyjnie wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja "[...]" w [...] wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 maja 2019r. sygn. akt I OSK 2171/17, w punkcie pierwszym uchylił punkt czwarty zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, w punkcie drugim oddalił skargę kasacyjną w pozostały zakresie, w punkcie trzecim orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny jako zasadny uznał zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że sprawa, która zawisła przed WSA w Warszawie w sprawie o sygn. II SAB/Wa 19/17 była równocześnie przedmiotem innego postępowania sądowoadministracyjnego (została już prawomocnie osądzona wyrokiem z 25 stycznia 2017r., sygn. akt II SAB/WA 588/16). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pomimo pewnej zbieżności pomiędzy tymi sprawami, nie zachodzi między nimi tożsamość. Wprawdzie w obu sprawach wnioskodawcą jest ten sam podmiot, który żąda od tego samego podmiotu (Fundacji "[...]") w zasadzie takiej samej informacji (o tym, jakie przedsięwzięcia od 2008 r., w których korzystano ze środków publicznych, prowadziła Fundacja – poprzez przekazanie informacji o nazwie poszczególnych przedsięwzięć (projektów), wskazanie podmiotu przekazującego Fundacji środki publiczne oraz podanie roku podpisania umowy związanej z przekazaniem środków publicznych, jeżeli została podpisana umowa), to jednak różny jest wymiar czasowy żądanej informacji. W sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 588/16 był to okres od początku 2008r. do dnia [...] czerwca 2016r., a w sprawie II SAB/Wa 19/17 od początku 2008r. do dnia [...] listopada 2016r. Wpływa to nie tylko na zakres czasowy żądanej informacji, ale także na zakres jej udostępnienia (ilość), co może w mieć wpływ nawet na kwalifikację takiej informacji np. poprzez uznanie, że nie jest to już informacja prosta, lecz przetworzona. Tym samym nie można było uznać, że zachodziła tożsamość sprawy w i nie zachodziła przesłanka do odrzucenia skargi tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny w konsekwencji, w zakresie punktu 4 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 19/17, a następnie była poddana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OSK 2171/17).

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10). Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i powoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r. sygn. akt I GSK 534/12 ), że: Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, jako zasadny uznał zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że sprawa, która zawisła przed WSA w Warszawie w sprawie o sygn. II SAB/Wa 19/17 była równocześnie przedmiotem innego postępowania sądowoadministracyjnego (została już prawomocnie osądzona wyrokiem z 25 stycznia 2017r., sygn. akt II SAB/WA 588/16).

Mając na uwadze przedstawioną wykładnię przepisów oraz związanie sądu administracyjnego oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2019r. (sygn. akt I OSK 2171/17) WSA w Warszawie w wyroku z dnia 25 października 2019r. zobowiązał Fundację "[...]" z siedziba w Warszawie do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2016r. o udostępnienie informacji publicznej: "o tym, jakie przedsięwzięcia od 2008r., w których korzystano ze środków publicznych, prowadziła Fundacja – wnosimy w tym względzie o przekazanie informacji o nazwie poszczególnych przedsięwzięć (projektów, wskazanie podmiotu przekazującego Fundacji środki publiczne oraz podanie roku podpisania umowy związanej przekazaniem środków publicznych (jeżeli została podpisana umowa)", w terminie 14 dni od daty doręczenie prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Należy jednocześnie zaznaczyć, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła zmiany prawa, czy zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Zatem ocena prawna wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny posiada moc wiążącą.

Fundacja powinna albo udostępnić Stowarzyszeniu żądaną informacje, albo wskazać na trudności interpretacyjne dotyczące pytania Stowarzyszenia i poprosić Stowarzyszenie o wyjaśnienie wątpliwości, ewentualnie wezwać do wykazania istnienia po stronie Stowarzyszenia szczególnego interesu publicznego, gdyby uznała, iż żądana informacja jest informacja przetworzoną (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Realizacją obowiązku informacyjnego byłoby także wydanie stosowej decyzji o odmowie udostępnienia informacji (art.16 ww. ustawy). Fundacja wyżej opisanych działań nie podjęła – dlatego była w bezczynności.

Stowarzyszenie [...] skargą z dnia [...] grudnia 2016 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzuciło Fundacji "[...]" bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] listopada 2016 r. Początkowo Stowarzyszenie w dniu [...] czerwca 2016r. zwróciło się do Fundacji za pośrednictwem e-maili: [...] oraz [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji zbliżonych do informacji będących przedmiotem niniejszego postępowania. Następnie, Stowarzyszenie wskazało, iż wniosek został wysłany listem poleconym (nr przesyłki [...]), i został doręczony dnia [...] listopada 2016 r.

W realiach rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnić należy, że ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana zawsze w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy rozpatrywanej indywidualnie. Każda bezczynność stanowi naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w przypadku każdej bezczynności organu mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy organ nie odpowiedział na wniosek skarżącego działając w błędnym przekonaniu, że żądana informacja nie ma przymiotu informacji publicznej. Na ocenę Sądu nakłada się przy tym czynnik związany z zagadnieniem "powagi rzeczy osądzonej". Wniosek o zbieżnej treści lecz innym zakresie czasowym został już bowiem wcześniej złożony przez Stowarzyszenie i był przedmiotem procedowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (sprawa o sygn. akt II SAB/Wa 588/16, wyrok z dnia 25 stycznia 2017 r.).

Oceniając całokształt materiału dowodowego należało przyjąć, że brak działania po stronie organu nie wynikał ze złej woli a jedynie z błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Sąd orzekający uznał zatem, że nie zaistniały podstawy do przypisania Fundacji bezczynności z rażącym naruszeniem prawa (punkt drugi sentencji wyroku).

Należy przy tym wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2019r. sygn. akt I OSK 2171/17 podkreślił, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa w tym zakresie jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 124/14). W okolicznościach niniejszej sprawy nie można pominąć wyjaśnień Fundacji zawartych w odpowiedzi na skargę, które jakkolwiek wskazują na błędną interpretację przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i częściowo ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, nie stanowią jednak podstaw do stwierdzenia kwalifikowanego naruszenia prawa. Powyżej przedstawiona argumentacja uzasadniała także oddalenie żądania zawartego w skardze w zakresie wymierzenia Fundacji grzywny. Dodać jedynie należy, że wymierzenie grzywny (tak na wniosek, jak i z urzędu ma charakter fakultatywny), a więc nie nałożenie takiej grzywny przez WSA nie oznacza naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. Nałożenie grzywny realizuje kilka funkcji (dyscyplinująca, represyjną, prewencyjną) i ma na celu zapobieganie ewentualnym przyszłym działaniom organów narażającym strony na negatywne skutki bezczynności. W związku ze złożoną skargą Fundacja udostępniła żądane informacje, a więc wniesienie skargi częściowo już zrealizowało związane z nią cele.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela w całości wskazaną argumentację i wykładnię przepisów zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, co skutkowało oddaleniem żądania wymierzenia grzywny, również w zakresie sprawy przekazanej temu sądowi do ponownego rozpoznania (punkt 3 wyroku).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 149 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku. Konsekwencją niniejszego rozstrzygnięcia Sądu jest konieczność rozpatrzenia przez organ wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazanym wyżej, z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.