Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 683/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 5 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 319
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - t..j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 5 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 319 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "ustawa" – utrzymał w mocy decyzję własną z [...] r., nr [...], odmówił potwierdzenia J.K. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśnił, że J.K. do akt postępowania o potwierdzenie przedmiotowego statusu przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z [...] r. w której stwierdzono, że nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, wobec powyższego w świetlne cytowanej ustawy wnioskodawca może ubiegać się o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Następnie organ wyjaśnił, że we wniosku o przyznanie przedmiotowego statusu, jak i na etapie postępowania prowadzonego na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J.K. wskazywał na okoliczność wstąpienia do struktur Solidarności w styczniu 1981 r. oraz bezprawnego zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego polegającego na osadzeniu go w zakładzie karnym w okresie od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r.

Strona w załączonym do wniosku opisie działalności opozycyjnej wskazała, że wstąpiła do Solidarności w styczniu 1981 r. (co potwierdza załączona kopia legitymacji) oraz była zaangażowana w kolportaż ulotek, na co strona poza swoim oświadczeniem nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów.

W związku z powyższym organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 ustawy i stwierdził, że sam fakt przystąpienia do NSZZ Solidarność nie może być podstawą do potwierdzenia przez Szefa Urzędu przedmiotowego statusu. Ponadto strona nie wykazała, aby należała po 13 grudnia 1981 r. do organizacji działającej na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Również materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza okoliczności działalności strony po 13 grudnia 1981 r. Brak jest w opisie działalności strony jakichkolwiek szczegółów na temat kolportażu ulotek.

Organ wyjaśnił dalej, że w toku prowadzonego postępowania Urząd wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w posiadanych zasobach archiwalnych w celu odnalezienia dokumentów dotyczących Strony. W odpowiedzi z 22 lutego 2021 r. Instytut Pamięci Narodowej wskazał, że kwerenda archiwalna nie doprowadziła do odnalezienia materiałów archiwalnych potwierdzających działalność strony lub doznane represje, o których mowa w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Odnosząc się do represji podnoszonych przez stronę, organ powołał się na art. 3 ustawy i stwierdził, że w przedmiotowej spawie wnioskodawca wskazał również na fakt osadzenia go w jako 15 letniego chłopca w zakładzie karnym na okres od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r. Jednak strona nie wskazała, aby to osadzenie miało związek z działalnością strony na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Strona za żadnym etapie postępowania nie wskazała, aby przed kwietniem 1956 r. prowadziła działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. J.K. przedłożył również zaświadczenie wydane przez Instytut Pamięci Narodowej z 27 czerwca 2002 r. potwierdzające, że posiada status osoby pokrzywdzonej w rozumieniu art. 6 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o IPN. Status ten jednak nie może potwierdzić, że strona doświadczyła represji, o których mowa w art. 3 ustawy. Należy również wskazać, że IPN w swoich archiwach nie posada dokumentów potwierdzających represje lub działalność strony o których mowa w przepisach ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.

W ocenie Szefa Urzędu, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy należało uznać, że strona nie spełnia warunków, które mogłyby stanowić o przyznaniu i statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Na ostateczną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J.K., wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".

Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 20 października 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 17 września 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że skarżący oświadczył, że nie ma możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w rozprawie zdalnej, natomiast organ administracji nie potwierdził możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 25 października 2021 r.

Wymagany przy tym przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z 17 września 2021 r.).

Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych rozstrzygnięć.

W ocenie Sądu, organ prowadzący kontrolowane postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełnił obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić także należy, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób wystarczający wskazał przyczyny, z powodu których nie uwzględnił stanowiska skarżącego. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz przytoczył przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że skarżący nie zgadza się z oceną okoliczności sprawy dokonaną przez organ nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organ podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydał trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanych decyzji są przepisy przywołanej wcześniej ustawy z 20 marca 2015 roku o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Status działacza opozycji lub osoby represjonowanej jest kategorią normatywną i przysługuje wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 i art. 3 ustawy. Kategorię "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca uregulował w art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z jego treścią działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 roku do dnia 4 czerwca 1989 roku, łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 roku do dnia 12 grudnia 1981 roku.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że aby uznać daną osobę za działacza opozycji antykomunistycznej konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:

1) osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza musi wykazać, że w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy (z wyłączeniem jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.), prowadziła działalność w ramach zorganizowanych struktur opozycji antykomunistycznej lub we współpracy z nimi;

2) działalność antykomunistyczna musiała być prowadzona na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) wykonywana działalność antykomunistyczna musiała być zagrożona odpowiedzialnością karną w momencie jej wykonywania.

Wymóg łącznego spełnienia powyższych przesłanek oznacza, że nie spełnienie choćby jednej z nich pomimo spełniania pozostałych przesłanek nie pozwala na uznanie danej osoby za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy.

Z kolei kategorię "osoby represjonowanej z powodów politycznych" reguluje art. 3 ustawy stanowiący, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 roku do dnia 31 lipca 1990 roku:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 roku o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni;

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia;

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu;

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę;

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły;

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Należy podkreślić, że ww. kategorie nie są rozłączne i osobie zainteresowanej może być przyznany zarówno status "działacza opozycji antykomunistycznej" jak i "osoby represjonowanej z powodów politycznych", co oznacza, że mogą zostać one potwierdzone przez właściwy organ w jednym postępowaniu osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ustawy. Postępowanie w tym przedmiocie toczy się wedle reguł postępowania wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego z odpowiednimi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy.

Dodać również należy, że bezwzględnym warunkiem przyznania uprawnień wynikających z ustawy i statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest stwierdzenie przez właściwy organ (w tym wypadku przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) spełnienia przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, tj. tego, że osoba ta nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 roku, bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Pozostaje poza sporem, że skarżący uzyskał decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z [...] r., zgodnie z którą spełnia warunki, o jakich mowa w art. 4 ustawy. Tym samym nie zachodzą wobec niego przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu.

Jednak w ocenie Sądu, ustalony przez organ stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i nie potwierdza istnienia pozytywnych przesłanek do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Analiza akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji daje bowiem podstawę do przyjęcia, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie mogą prowadzić do uwzględnienia jego wniosku i potwierdzenia żadnego z tych statusów. W świetle okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów organ administracji podjął wystarczające działania, zmierzające do zweryfikowania przesłanek koniecznych do ich potwierdzenia. Przeprowadził rzetelne i wyczerpujące postępowanie administracyjne, czyniąc zadość wymogom określonym w przepisach Kodeksie postępowania administracyjnego. W ramach swoich kompetencji podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego. Poza tym, rozstrzygnięcie oparto zarówno na dowodach przedstawionych przez skarżącego, jak i będących wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Jako podstawę uzyskania uprawnień przewidzianych przepisami ustawy skarżący w toku postępowania przed organem wskazał następujące okoliczności: 1) wstąpienie do struktur Solidarności w styczniu 1981 r.; 2) bezprawne zastosowanie wobec niego środka zapobiegawczego polegającego na osadzeniu go w zakładzie karnym w okresie od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r.

Analizując przesłanki z art. 2 ustawy podzielić należy stanowisko organu, że sam fakt przystąpienia do NSZZ Solidarność nie może być podstawą do potwierdzenia przedmiotowego statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Tym bardziej, że w świetle ust. 2 ww. artykułu do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Jak wynika natomiast z załączonej do akt kopii legitymacji członkowskiej J.K. był członkiem NSZZ Solidarność od 1 stycznia 1981 r. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dowodów w celu wykazania, że po 13 grudnia 1981 r. należał do organizacji działającej na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Poza oświadczeniem skarżącego brak jest jakichkolwiek informacji na temat kolportażu ulotek czy udziału w protestach. Skarżący sam natomiast przyznał, że będąc w opozycji do władz komunistycznych nie afiszował się z tym i nie dał się złapać. Fakt, że nie był internowany za roznoszenie ulotek i czasopism, w ocenie skarżącego świadczy o tym, że był człowiekiem ostrożnym i rozsądnym (wniosek z 28 grudnia 2020 r.). Jednakże materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza okoliczności zagrożonej odpowiedzialnością karną działalności antykomunistycznej skarżącego po 13 grudnia 1981 r.

Nie została również spełniona przesłanka uznania skarżącego za osobę represjonowaną z powodów politycznych, o czym stanowi art. 3 ustawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżący powołał się na fakt osadzenia go jako 15-letniego chłopca w zakładzie karnym na okres od 4 kwietnia 1956 r. do 14 maja 1956 r. Jednak, jak słusznie zauważył organ skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, aby osadzenie miało związek z jego działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z zaświadczenia z 13 sierpnia 1999 r. Sądu Rejonowego w Łodzi VI Wydział Karny wynika jedynie, że J.K. został uniewinniony wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Łodzi z 4 października 1956 r. w sprawie VII kp. 1392/56, a akta sprawy zostały zniszczone w 1986 r. Z kolei z pisma z 12 grudnia 2000 r. IPN Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Ł. wynika, że skarżący został przyjęty do więzienia w Ł. przy ul. A 4 kwietnia 1956 r., które opuścił 14 maja 1956 r. Z powyższego pisma wynika również, że innymi danymi odnośnie pobytu skarżącego w ww. więzieniu Oddziałowa Komisja w Ł. nie dysponuje, w szczególności nie może podać podstawy aresztowania i uwięzienia skarżącego.

W związku z powyższym, w ślad za organem należy uznać, że skarżący nie wykazał, aby przed kwietniem 1956 r. prowadził działalność rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka.

Dodać w tym miejscu należy, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ w trybie art. 5 ust. 5 ustawy, zwrócił się z urzędu do Instytut Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącego. W odpowiedzi poinformowano organ, że kwerenda archiwalna nie doprowadziła do odnalezienia materiałów archiwalnych potwierdzających działalność strony lub doznane represje, o których mowa w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Na koniec warto zwrócić uwagę na prezentowany w orzecznictwie pogląd, że zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Skoro postępowanie w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wszczyna się co do zasady na wniosek osoby ubiegającej się o ten status, to ta osoba ma dołączyć do wniosku dowody potwierdzające spełnienie oznaczonych przesłanek (por. wyroki NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1452/20; z 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 645/20; z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2864/19).

W ocenie składu orzekającego, organ należycie ocenił materiał dowodowy w kontekście przepisów prawa materialnego oraz zasadnie w oparciu o ten materiał uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na podstawie art. 5 ustawy organ mógł w drodze decyzji administracyjnej potwierdzić status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" wyłącznie osobie spełniającej warunki wskazane w przywołanej powyżej treści odpowiednio art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy. Nie sposób jednak uznać, że treść przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania materiałów i złożonych wyjaśnień – w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów – pozwala na przyjęcie, że w jego przypadku została spełniona którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 2 lub art. 3 ustawy.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

E.S.