Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2485/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 64d ust. 2, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c,
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1103/15 w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. N. 2025 (dwa tysiące dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "sąd I instancji") wyrokiem z 12 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1103/15, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi P. N. (dalej: "strona", "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ II instancji") z [...] lutego 2015 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, oddalił skargę.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2013 r. w P. na ul. L. (droga krajowa nr 92) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki MAN o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy marki B. o nr rej. [...]. Przedmiotowym zespołem pojazdów kierował J. D., który wykonywał przejazd z ładunkiem koparki gąsienicowej (ładunek niepodzielny) w imieniu strony. W wyniku dokonanych pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów inspektor Inspekcji Transportu Drogowego stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm: - ustalono nacisk na pojedynczej osi napędowej wynoszący 12,4 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co świadczyło o przekroczeniu dopuszczalnej normy o 2,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 24%); - ustalono rzeczywistą masę całkowitą pojazdu członowego wynoszącą 42,3 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co świadczyło o przekroczeniu dopuszczalnej normy o 2,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości dmc o 5,75%); - ustalono wysokość pojazdu członowego z ładunkiem wynoszącą 4,15 m (po odjęciu 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu), co świadczyło o przekroczeniu dopuszczalnej normy o 0,15 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,75%); - ustalono szerokość pojazdu z ładunkiem wynoszącą 3,2 m (po odjęciu 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu), co świadczyło o przekroczeniu dopuszczalnej szerokości o 0,65 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 25,49%).

Z protokołu kontroli wynikało, że droga krajowa nr 11 i droga krajowa nr 15 na odcinku, w którym doszło do zatrzymania pojazdu zaliczone są do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Ustalono, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Kierowca został poinformowany o sposobie dokonania pomiarów oraz przysługujących mu uprawnieniach. Po przeprowadzeniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z [...] maja 2013 r. Kierowca kontrolowanego pojazdu nie wniósł uwag, zarówno co do treści protokołu, jak i sposobu ważenia, niemniej odmówił jego podpisania.

W toku kontroli przesłuchano kierowcę J. D., który zeznał, że zlecenie przewozowe otrzymał od szefa firmy, który nie wyposażył go w stosowne zezwolenie, jak również nie zwrócił uwagi na kwestie związane z normatywnością zespołu pojazdów, którym wykonywano przewóz. Z informacji kierowcy wynikało, że nie miał on żadnego szkolenia z zakresu przepisów dotyczących przejazdów pojazdami nienormatywnymi.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "WWITD", "organ I instancji") decyzją z [...] sierpnia 2013 r., nr [...], nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Na skutek odwołania GITD decyzją z [...] października 2013 r., nr [...], uchylił w całości decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

WWITD decyzją z [...] października 2014 r., nr [...], nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

W wyniku rozpatrzenia odwołania GITD decyzją z [...] lutego 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Ustosunkowując się do argumentów strony GITD stwierdził, że dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do VII i stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo zakwalifikował naruszenie, jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Organ II instancji zauważył, że WWITD, prowadząc ponownie postępowanie celem ustalenia konstrukcji kontrolowanego pojazdu członowego wystąpił pismem z [...] lutego 2014 r. do Starostwa Powiatowego w Zgierzu o udzielnie informacji na temat parametrów spornego ciągnika marki MAN oraz naczepy marki Broshuis. Organ uznał, że z dokumentów indentyfikacyjnych, jak i zaświadczeń przesłanych przez Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w Zgierzu przy piśmie z [...] lutego 2014 r. wynika, iż kontrolowany ciągnik siodłowy wyposażony był w dwie osie napędowe. Rozstaw osi kontrolowanego ciągnika to 3,94 m, natomiast rozstaw osi kontrolowanej naczepy wynosił: - między pierwszą a drugą osią 1,40 m, - między drugą a trzecią 1,35 m. Powołując się na § 4 ust 1-3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych"), a także na fakt, że sporny ciągnik marki MAN został po raz pierwszy zarejestrowany 19 kwietnia 2004 r., GITD stwierdził, iż dokonano prawidłowej kwalifikacji rodzaju osi kontrolowanego pojazdu członowego przyjmując, że: - pierwsza oś to pojedyncza oś napędowa, - druga oś to pojedyncza oś napędowa, - trzecia oś to oś składowa potrójnej osi nienapędowej, - czwarta oś to oś składowa potrójnej osi nienapędowej, zaś - piąta oś to oś składowa potrójnej osi nienapędowej. Mając powyższe na względzie, organ ten przyjął, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż WWITD prawidłowo stwierdził, że nacisk na drugiej osi ciągnika siodłowego – zakwalifikowanej jako pojedyncza oś napędowa – wynosił 12,4 t, a więc przekraczał dopuszczalną wartość o 2,4 t. Organ II instancji zauważył jednocześnie, że jakkolwiek w treści protokołu kontroli kontrolujący inspektor nie wskazał zakresów odległości pomiędzy osiami pojazdu członowego, to okoliczność ta został ustalona w toku postępowania na podstawie dokumentów urzędowych uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w Z.. Dokumenty identyfikacyjne pojazdu wraz z zaświadczeniami dopuszczenia pojazdu do ruchu należy natomiast uznać za dokumenty sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy w ich zakresie działania, a więc stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Organ II instancji wskazał, że nie oznacza to, iż takiego dowodu nie można podważyć, czy obalić (w trybie przeciwdowodu, o którym mowa w art. 76 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a."), niemniej strona nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które obaliłyby powyższe ustalenia organu I instancji.

GITD zwrócił ponadto uwagę, że w aktach sprawy znajduje się zezwolenie kategorii III nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres miesiąca w terminie od [...] maja do [...] czerwca 2013 r., udzielone stronie [...] maja 2013 r., które zezwala na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego spełniającego wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi określonych w pozycji lp. 3 tabeli. Organ II instancji stwierdził, że przesłane przez stronę zezwolenie kategorii III nie uprawniało do przejazdu pojazdem nienormatywnym w zakresie wymiarów, nacisków osi, dmc pojazdu członowego ustalonych podczas kontroli, gdyż w świetle lp. 3 załącznika nr 1 do ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, dalej: "P.r.d.") zezwolenia kategorii III jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach publicznych o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, gdy tymczasem podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej i przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, oprócz przekroczenia dopuszczalnej szerokości i wysokości pojazdu. Poza tym, organ odwoławczy zauważył, że wspomniane zezwolenie zostało wydane [...] maja 2013 r., a więc w dniu, w którym miała miejsce wspomniana kontrola drogowa, co ma znaczenie w świetle przepisu § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych, który stanowi, iż termin ważności zezwolenia rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu następującym po dniu jego wystawienia. Tym samym w dniu kontroli wspomniane zezwolenie było nieważne, a więc było niewystarczające do uznania, iż kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie przepisami.

Organ II instancji nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 140aa ust. 4 P.r.d. Zdaniem tego organu strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia w oparciu o regulację wyrażoną w art. 140aa ust. 4 P.r.d. Organ zauważył, że w rozpatrywanym przypadku nie przewożono ładunku sypkiego ani drewna. Przedmiotem przewozu była koparka gąsienicowa, co oznacza, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d. Organ odwoławczy stwierdził także, że podmiot, wykonując przejazd, powinien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Następnie, powinien wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu, powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe.

W skardze do WSA strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie: a) § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w kontrolowanym pojeździe członowym [...] maja 2013 r. nastąpiło przekroczenie nacisku na pojedynczą oś napędową o 2,4 t w sytuacji, gdy pojazd członowy wyposażony był w dacie kontroli w podwójną oś napędową; b) § 5 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego niezastosowanie i pominięcie, że w dacie kontroli pojazd członowy składał się z ciągnika marki MAN wyposażonego w podwójną oś napędową wraz z trzyosiową naczepą; c) § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że pojazd członowy przekroczył wysokość przewidzianą dla pojazdów niemormatywnych zaliczanych do zezwoleń kategorii III o 0,15 m w sytuacji, gdy zezwolenie kategorii III dopuszcza wysokość do 4,3 m; d) § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że kontrolowany pojazd przekroczył dopuszczalną szerokości o 0,65 m w sytuacji, gdy szerokość dla zezwoleń kategorii III dla pojazdów nienormatywnych wynosi 3,2 m; e) art. 64d ust. 2 P.r.d., przez nieprawidłową jego wykładnię wyrażającą się w sformułowaniu niesłusznego poglądu, że zachodzą podstawy do wydania zezwolenia kategorii VII podczas, gdy w okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę wysokość, długość (dla zespołu pojazdów do 23 m) i szerokość pojazdu członowego składającego się z ciągnika marki MAN wyposażonego w podwójną oś napędową wraz z trzyosiową naczepą marki B., pojazd wraz z ładunkiem kwalifikuje się do uzyskania zezwolenia kategorii III; f) art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., przez jego niewłaściwie zastosowanie i niesłuszne wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 15.000 złotych w sytuacji, gdy kontrolowany podmiot uzyskał zezwolenie na przewóz kategorii III; g) art. 140 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., przez: - brak prawno-relewantnej argumentacji dlaczego organy przyjęły, że pojazd członowy składający się z ciągnika i naczepy posiadał pojedynczą oś napędową w sytuacji, gdy w czasie kontroli organ przyjął podwójną oś napędową w kontrolowanym pojedzie, - brak prawno-relewantnej argumentacji dlaczego ocena o przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej, tj. wysokości, szerokości i długości jest dokonywana z pominięciem parametrów określonych dla zezwolenia kategorii III lp. 3 załącznika do ustawy – Prawo o ruchu drogowym, - brak prawno-relewantnej argumentacji w oparciu o jakie kryteria organ uznał, że w realiach sprawy zachodzą podstawy do wymierzenia kary, jak za brak zezwolenia kategorii VIII, - brak prawno-relewantnej argumentacji na jakiej podstawie organy bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdu nienormatywnego uprawnionego do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII stwierdziły przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej w sytuacji, gdy z protokołu kontroli wynika, że pojazd w czasie kontroli posiadał podwójną oś napędową; h) art. 7 w zw. z art. 77 § 2 i art. 86 K.p.a., przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony podmiotu wykonującego przejazd w sytuacji niewyjaśnionych wątpliwości w zakresie wyposażenia pojazdu członowego składającego się z ciągnika w podwójną oś napędową i trzyosiowej naczepy; i) art. 7 w zw. z art. 77 § 2 i art. 85 K.p.a., przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z ponownych oględzin ruchomości z udziałem biegłego specjalisty z zakresu mechaniki pojazdowej na okoliczność ustalenia parametrów ciągnika marki MAN oraz naczepy marki B.; j) art. 140aa ust. 4 pkt 1 b P.r.d., przez jego niezastosowanie i uznanie, że nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w zakresie braku wpływu wykonującego pojazd na powstałe naruszenia w sytuacji, gdy wykonujący przejazd uzyskał zezwolenie kategorii III; k) art. 15 K.p.a., przez naruszenie zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, poprzez: - brak dwukrotnego przeprowadzenia przez dwa niezależne od siebie organy wnikliwego i rzetelnego postępowania w sprawie, - uchylenie się przez organ II instancji od przeprowadzenia rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonej odwołaniem decyzji WWITD i podjęcie w toku postępowania II-instancyjnego próby obrony argumentacji organu I instancji celem utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, pomimo dostrzeżonych rażących wadliwości w procedowaniu (obraza art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.).

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1103/15, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę.

Zdaniem sądu I instancji organy Inspekcji Transportu Drogowego, wydając decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, czy przepisów prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów WSA wskazał, że zgodnie z art. 140aa ust. 1 P.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 P.r.d., lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d. karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.

W ocenie sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że droga krajowa, na odcinku której doszło do kontroli, zaliczona została do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Z protokołu kontroli wynika, że podczas czynności kontrolnych wykonano pomiary rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisków osi zespołu pojazdów, a także wysokości, szerokości i długości spornego pojazdu członowego. Sąd I instancji uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, że sporna kontrola drogowa została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Nie bez znaczenia jest to, że kierowca – po przeprowadzonym ważeniu – nie skorzystał z prawa powtórnego ważenia ani nie zgłosił żadnych uwag do protokołu kontroli.

Ustosunkowując się do zarzutów sąd I instancji uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż organ I instancji zasadnie stwierdził, że nacisk na drugiej osi ciągnika siodłowego, prawidłowo zakwalifikowanej jako pojedyncza oś napędowa, wynosił 12,4 t, co oznacza, że przekraczał dopuszczalną wartość o 2,4 t. Wprawdzie, jak słusznie podniósł skarżący, w treści protokołu kontroli nie wskazano zakresów odległości pomiędzy osiami kontrolowanego pojazdu członowego, to okoliczność ta został ustalona w toku dalszego postępowania administracyjnego na podstawie dokumentów urzędowych uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w Z.. Zdaniem sądu I instancji z dokumentów tych jasno wynika, iż organ dokonał prawidłowej kwalifikacji, zaś skarżący nie przedstawiła dowodów, które ustalenia te by obalały.

W konsekwencji sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały stwierdzone naruszenia, jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, ze względu na parametry wagowe uzyskane podczas czynności kontrolnych.

W ocenie sądu organ odwoławczy – ustosunkowując się do znajdującego się w aktach zezwolenia kategorii III nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres miesiąca w terminie od [...] maja do [...] czerwca 2013 r., udzielonego stronie skarżącej [...] maja 2013 r. – słusznie zauważył, że zezwolenie to nie uprawniało do przejazdu pojazdem nienormatywnym w zakresie wymiarów, nacisków osi, dmc pojazdu członowego ustalonych podczas kontroli. Po pierwsze, w świetle lp. 3 załącznika nr 1 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym zezwolenie kategorii III jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach publicznych o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, gdy podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej i przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, oprócz przekroczenia dopuszczalnej szerokości i wysokości pojazdu. Poza tym, sąd I instancji wskazał, że zezwolenie to zostało wydane [...] maja 2013 r., a więc w dniu w którym miała miejsce kontrola drogowa, a – jak stanowi § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych – termin ważności zezwolenia rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu następującym po dniu jego wystawienia. W dniu kontroli owo zezwolenie nie było zatem ważne. Tym samym, przedłożone do akt sprawy zezwolenie było niewystarczające do uznania, że kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie przepisami.

Przechodząc do kwestii braku odpowiedzialności strony skarżącej za powstałe naruszenie WSA podał, że z art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b P.r.d. wynika reguła, zgodnie z którą podmiot wykonujący przejazd ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym i odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Okoliczności uwalniające od odpowiedzialności powinien przy tym udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisu regulującego tę kwestię. Skarżący nie wykazał jakichkolwiek okoliczności, które uwalniałyby go od odpowiedzialności.

WSA uznał, że w analizowanej sprawie nie naruszono zasad postępowania administracyjnego, w szczególności wynikających z art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Organy Inspekcji Transportu Drogowego wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 K.p.a.), dokonując wszechstronnej oceny tego materiału, a także uzasadniając decyzje administracyjne w sposób wymagany przez normę wyrażoną w art. 107 § 3 K.p.a.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając powyższy wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, w powołaniu na art. 174 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego:

a) § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i pominięcie, że [...] maja 2013 r. dokonano kontroli pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika i trzyosiowej naczepy, do którego nie mają zastosowania przepisy § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w zakresie przekroczenia nacisku na pojedynczą oś napędową,

b) § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i niesłuszne uznanie, że w kontrolowanym pojeździe członowym [...] maja 2013 r. nastąpiło przekroczenie w zakresie nacisku na pojedynczą oś napędową o 2,4 t w sytuacji, gdy w realiach sprawy pojazd członowy był wyposażony w dacie kontroli w podwójną oś napędową,

c) § 5 ust. 1 pkt 2c rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego niezastosowanie i całkowite pominięcie, że w pojeździe członowym wraz z trzyosiową naczepą w dacie kontroli pojazd członowy składał się z ciągnika marki MAN wyposażonego w podwójną oś napędową wraz z trzyosiową naczepą,

d) § 5 ust. 1 pkt 2c rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez niesłuszne uznanie, że w sprawie nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej normy o 2,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 24%) na pojedynczą oś napędową wynoszący 12,4 t podczas, gdy pojazd członowy składał się z ciągnika MAN wyposażonego w podwójną oś napędową wraz z trzyosiową naczepą, a nacisk osi nie może przekraczać w przypadku podwójnej osi przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi 18 t,

e) przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowiących załącznik nr 1 Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego, lp. 3, przez jego neizastosowanie i pominięcie, że dla pojazdów nienormatywnych szerokość nie powinna przekraczać 3,2 m, długość nie powinna przekraczać 23 m dla zespołu pojazdów, a wysokość nie powinna przekraczać 4,3 m,

f) § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nietrafne uznanie, że w okolicznościach sprawy pojazd członowy wraz z trzyosiową naczepą przekroczył wysokość przewidzianą dla pojazdów nienormatywnych zaliczanych do zezwoleń kategorii III o 0,15 m w sytuacji, gdy zezwolenie kategorii III dopuszcza wysokość do 4,3 m,

g) § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nietrafne uznanie, że kontrolowany pojazd przekroczył dopuszczalną szerokość o 0,65 m w sytuacji, gdy szerokość dla zezwoleń kategorii III dla pojazdów nienormatywnych wynosi 3,2 m,

h) art. 64d ust. 2 P.r.d., przez nieprawidłową wykładnie wyrażającą się w sformułowaniu niesłusznego poglądu, że zachodzą podstawy do wydania zezwolenia kategorii VII na przewóz ładunku niepodzielnego w postaci koparki gąsienicowej pojazdem nienormatywnym podczas, gdy w okolicznościach sprawy biorąc pod uwagę wysokość, długość (dla zespołu pojazdów do 23 m) i szerokość pojazdu członowego składającego się z ciągnika marki MAN wyposażonego w podwójną oś napędową wraz z trzyosiową naczepą marki B., powyższy pojazd wraz z ładunkiem kwalifikuje się do uzyskania zezwolenia kategorii III,

i) art. 140ab ust. 1 pkt 3c P.r.d., przez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach sprawy i niesłuszne wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł w sytuacji, gdy kontrolowany podmiot uzyskał zezwolenia na przewóz kategorii III,

a także obrazę przepisów prawa procesowego, mogącą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia:

j) art. 141 § 4 P.p.s.a., przez nieprawidłową konstrukcję uzasadnienia skarżonego wyroku bez przedstawienia prawno-relewantnej argumentacji sądu na jakiej podstawie sąd nietrafnie uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym do ustalonego stanu faktycznego w sytuacji, gdy [...] maja 2013 r. w P. na ul. L. (droga krajowa nr 92) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki MAN oraz trzyosiowej naczepy marki B., a kontrolowanemu podmiotowi zarzucono przekroczenie dopuszczalnej normy o 2,4 t nacisku na pojedynczej osi napędowej,

k) art. 141 § 4 P.p.s.a. bez przedstawienia w pisemnych motywach skarżonego rozstrzygnięcia dlaczego sąd dokonuje oceny w przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej, tj. wysokości, szerokości i długości z pominięciem parametrów określonych dla zezwolenia kategorii III lp. 3 załącznika do ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz na jakiej podstawie sąd uznał, że w realiach sprawy zachodzą podstawy do wymierzenia kary jak za brak zezwolenia kategorii VIII,

l) art. 7 w zw. z art. 87 K.p.a. i art. 106 § 3 P.p.s.a., przez: - zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony podmiotu wykonującego przejazd w sytuacji niewyjaśnionych wątpliwości w zakresie wyposażenia pojazdu członowego składającego się z ciągnika w podwójną oś napędową i trzyosiowej naczepy, - zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z ponownych oględzin ruchomości z udziałem biegłego specjalisty z zakresu mechaniki pojazdowej na okoliczność ustalenia parametrów ciągnika MAN oraz naczepy marki B..

Skarżący kasacyjnie wniósł jednocześnie – w powołaniu na art. 187 § 1 w zw. z art. 264 § 2 i art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego polegającego na wyjaśnieniu, czy kontrolowany podmiot może być obciążony karą pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii VII w sytuacji stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej normy o 2,4 t przy ustaleniu nacisku na pojedynczej osi napędowej podczas, gdy kontrolowany podmiot poruszał się pojazdem członowym składającym się z dwuosiowego ciągnika marki MAN oraz trzyosiowej naczepy marki B. i wyposażony był w podwójną oś napędową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna oparta została zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), jak i na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie – zdaniem skarżącego kasacyjnie – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ramach zarzutów odnoszących się do naruszenia prawa procesowego skarżący kasacyjnie wskazał między innymi na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 141 § 4 P.p.s.a. Przypomnieć wobec tego trzeba, że stosownie do art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Powyżej przywołany przepis określa wymogi formalne uzasadnienia wyroku sądu I instancji. Jednym z elementów koniecznych tego uzasadnienia jest wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia sąd powinien podać nie tylko argumenty, którymi kierował się wydając takie, a nie inne rozstrzygnięcie, ale też wskazać dlaczego nie podziela zarzutów strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, gdy uzasadnienie nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1605/09, z 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 900/09, z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1713/10, z 30 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 745/11, dostępne w systemie CBOSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada powyższym wymogom wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a. Zauważyć należy, że podstawową, eksponowaną przez skarżącego kwestią – zarówno w ramach podniesionych przed sądem I instancji zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i zarzutów naruszenia przepisów postępowania – była okoliczność posiadania przez poddany kontroli ciągnik siodłowy podwójnej osi napędowej. Odnośnie tej okoliczności sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku arbitralnie przyjął, że: "(...) zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż organ pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że nacisk na drugiej osi ciągnika siodłowego, prawidłowo zakwalifikowanej jako pojedyncza oś napędowa, wynosił 12,4 t (...)", całkowicie pomijając przy tym, że w protokole kontroli z [...] maja 2013 r., nr [...], organ Inspekcji Transportu Drogowego wskazał, iż ciągnik siodłowy co prawda posiada dwie osie, jednakże przy określeniu ich rodzaju wprost podał, że pierwsza z nich jest osią pojedynczą napędową, lecz druga jest już osią podwójną napędową. Kwestią drugorzędną staje się przy tym okoliczność odległości pomiędzy osiami skrajnymi rzeczonego ciągnika siodłowego, na którą sąd I instancji zwrócił uwagę w dalszej części uzasadnienia. W pierwszej kolejności wykazać bowiem trzeba, czy druga z osi ciągnika siodłowego została prawidłowo uznana – w oparciu o pozostały materiał dowodowy, w tym zwłaszcza dokumenty pojazdu przekazane ze Starostwa Powiatowego w Z. – za oś pojedynczą napędową, choć jeszcze w protokole kontroli organ Inspekcji Transportu Drogowego oś tę kwalifikował jako oś podwójną napędową. Kwestii tej sąd I instancji nie wyjaśnił, wobec czego akceptacja przypisania skarżącemu kasacyjnie naruszenia polegającego na przekroczeniu nacisku na pojedynczą oś napędową jest w realiach rozpoznawanej sprawy, co najmniej przedwczesna.

Znamienne pozostaje również i to, że sąd I instancji w przeważającej części uzasadnienia skupił się na problematyce, która w żaden sposób nie wynikała ze skierowanej do niego skargi, a która stanowiła chociażby polemikę z "pojawiającymi się w wielu sprawach sugestiami skarżących", "przedmiot oceny w wielu sprawach rozstrzyganych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie", czy zwrócenie uwagi na "argumenty skarżących przewoźników". Przypomnieć w tej sytuacji trzeba, że nie jest rolą sądu administracyjnego sygnalizowanie wobec podmiotu pozostającego w sporze z administracją publiczną problemów orzeczniczych, jakie pojawiają się w sprawach podobnych, lecz rolą tą pozostaje wymierzenie sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP), a więc rozstrzygnięcie rzeczonego sporu. Nota bene, rację trzeba przyznać przy tym skarżącemu kasacyjnie, że sąd I instancji nie wyjaśnił dlaczego uznaje za prawidłowe przypisanie skarżącemu przejazdu pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII, choć skarżący konsekwentnie nie zgadza się z taką kwalifikacją. Nie stanowi bowiem wyjaśnienia tej kwestii jednozdaniowa aprobata poglądu organu Inspekcji Transportu Drogowego, bez dokonania należytej jego weryfikacji na gruncie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Jest to dodatkowy argument wskazujących na uchybienie przez sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a.

Biorąc pod uwagę powyższe za przedwczesne na tym etapie należy uznać rozpatrywanie pozostałych zarzutów kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt. 2 sentencji wyroku stosownie do art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. a oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).