Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2286/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, art. 124 pkt 3, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 37 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 141 par. 4, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Bożena Popowska Sędzia NSA Małgorzata Miron Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2683/12 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz J. J. kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2683/12 oddalił skargę J.J. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej ww. decyzją z dnia [...] września 2012 r. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J.J., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą "[...]" na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia [...] marca 2012 r. odmawiającą udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na pobór materiału żwirowego z koryta rz. Wisły w km 0+850

1+600 w całkowitej ilości 22 837,75 m³ w m. [...] w ramach szczególnego korzystania z wód.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Pozwolenie w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wydobycie materiału żwirowego z koryta rz. Wisły w km 0+000

2+000 w m. [...] prowadzone było od października 2008 r. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Marszałek Województwa Małopolskiego udzielił pozwolenia wodnoprawnego na wydobycie ponad 83 tys. m³ kruszywa, jednakże w wyniku odwołań złożonych przez [...] Okręg [...], Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. oraz Wójta Gminy O. decyzja ta została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu skorygowanego wniosku, kolejną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Marszałek Województwa Małopolskiego odmówił wydania pozwolenia wodnoprawnego na pobór materiału żwirowego z koryta rz. Wisły w km 0+850

1+600 w ilości około 51 tys. m³. W wyniku odwołania J.J. decyzja ta została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego odmowa udzielenia pozwolenia wodnoprawnego nie została wystarczająco udokumentowana, a jednocześnie dokumentacja przedłożona do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego nie zawierała podstawowych materiałów umożliwiających wydanie pozwolenia, takich jak plan sytuacyjny koryta rzeki z naniesioną trasą robót, wyniki aktualnych sondowań rzeki oraz propozycje miejsc składowania urobku.

Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, organ pierwszej instancji wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia operatu wodnoprawnego zgodnego z wymogami art. 132 ust. 1 ustawy Prawo wodne. W odpowiedzi JJ. przedłożyła operat wodnoprawny z maja 2011 r. w związku z czym organ pierwszej instancji wystąpił do RZGW w K. z prośbą o przeprowadzenie sondowania przedmiotowego odcinka rzeki. Wykonane sondowania sprawdzające wykazały zmiany dna koryta rzeki spowodowane dynamiką przepływów wezbraniowych. J.J. określiła ilość kruszywa do wydobycia – 22 837,75 m³.

Do Marszałka Województwa Małopolskiego wpłynęło pismo wnioskodawczyni, w którym J.J. wskazuje, że planowana przez nią działalność jest prowadzona w związku z utrzymywaniem wód i nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Jednocześnie zaznaczyła, że nie traktuje swego pisma jako cofnięcia wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Jednocześnie RZGW w K. poinformował organ pierwszej instancji, że pobór kruszywa nie będzie prowadzony przez firmę "[...]" jako roboty utrzymaniowe, zlecone przez właściciela wód.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Marszałek Województwa Małopolskiego odmówił udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na pobór materiału żwirowego z koryta rz. Wisły w km 0+850

1+600 w całkowitej ilości 22 837,75 m³ w m. [...] w ramach szczególnego korzystania z wód. W uzasadnieniu decyzji omówiono przebieg postępowania, zgłoszone w trakcie postępowania uwagi i wyjaśnienia do tych uwag, jak również dołączono dodatkowe dokumenty. Na podstawie zebranych dokumentów, w tym sondowań przeprowadzonych przez RZGW w K. stwierdzono, że na przestrzeni lat 2008 – 2011, na przedmiotowym odcinku rzeki dno obniżyło się o ok. 1,0 m, a ilość kruszywa zmniejszyła się o około 30%. W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że z informacji zawartej na stronie 9 operatu wodnoprawnego wynika, że urobek z pogłębienia koryta Wisły będzie transportowany do przeładowni zlokalizowanej na działce wnioskodawczyni w [...]. Z ekspertyzy wykonanej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w O. wynika, że prace w międzywalu mogą powodować zagrożenie powodziowe. Zdaniem organu pierwszej instancji informacje zawarte w ekspertyzie, jak również zapisy "Planu zagospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły" wyraźnie wskazują, że prowadzenie prac udrożnieniowych na przedmiotowym odcinku rzeki spowoduje zwiększenie zagrożenia powodziowego. Odnosząc się do stwierdzenia J.J., że przedmiotowy zakres prac nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego, organ pierwszej instancji przytoczył przepis art. 124 ust. 3 ustawy Prawo wodne, w myśl którego pozwolenia wodnoprawnego nie wymaga "wydobywanie kamienia, żwiru, innych materiałów oraz wycinanie roślin w związku z utrzymaniem wód, szlaków żeglownych oraz remontem urządzeń wodnych", jednakże utrzymywanie śródlądowych dróg wodnych jest zadaniem dyrektora rzgw i tylko on może tę czynność wykonywać bez pozwolenia wodnoprawnego. W konkluzji uzasadnienia stwierdzono, że planowany pobór kruszywa naruszy wymogi ochrony zdrowia ludzi i środowiska, a ponadto będzie sprzeczny z zapisami "Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły", zatem na podstawie przepisu art. 126, w związku z art. 125 pkt 1 i 3 ustawy Prawo wodne, pozwolenia wodnoprawnego należało odmówić.

Rozpatrując odwołanie złożone przez J.J. organ drugiej instancji wskazał, że art. 37 pkt 7 ustawy Prawo wodne do szczególnego korzystania z wód zalicza wydobywanie z wód kamienia, żwiru, pisaku oraz innych materiałów, a także wycinanie roślin z wód lub brzegu. Odstępstwo w tym zakresie, wynikające z przepisu art. 124 pkt 3 powyższej ustawy odnosi się wyłącznie do przypadków, gdy to wydobywanie prowadzone jest w związku z utrzymywaniem wód, szlaków żeglownych oraz remontem urządzeń wodnych. W myśl przepisu art. 21 ust. 1 Prawa wodnego, utrzymywanie wód jest obowiązkiem ich właściciela czyli Skarbu Państwa, w imieniu którego, w tym przypadku, obowiązek spoczywa na Regionalnym Zarządzie Gospodarki Wodnej w K.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłanką odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie kruszywa z koryta rz. Wisły jest zwiększenie zagrożenia powodziowego spowodowane planowanym składowaniem wydobytego kruszywa na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią. Wprawdzie wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie obejmuje wydobytych materiałów, ale operat wodnoprawny z maja 2011 r. stanowiący załącznik do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, na stronie 9 przewiduje, że "całość urobku będzie transportowana zestawami barek do miejsc wyładunku, tj. do punktu przeładunkowego w m. [...]". Organ wskazał, że zagadnienia tego nie sposób pominąć przy rozpatrywaniu wniosku. Jednocześnie wskazał, że punkt przeładunkowy w m. [...] położony jest między korytem rzeki Wisły a wałem przeciwpowodziowym chroniącym miejscowość [...], w tzw. międzywalu rz. Wisły, który to teren w myśl przepisu art. 9 ust. 1 pkt 6c lit. c ustawy Prawo wodne jest obszarem szczególnego zagrożenia powodzią, a wg wcześniej obowiązujących przepisów był obszarem bezpośredniego zagrożenia powodzią. Na obszarze tym obowiązują zakazy wykonywania robót oraz szeregu czynności, wymienionych w przepisie art. 88l ust. 1 i prowadzenie działalności na takim terenie wymaga posiadania decyzji właściwego dyrektora rzgw zwalniającej z przedmiotowych zakazów. Dodatkowo wykonywanie robót, na które uzyskano zezwolenie z zakazów, wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, gdyż w myśl przepisu art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy Prawo wodne, przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do obiektów budowlanych oraz robót wykonywanych na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią.

Składowanie kruszywa wydobytego z koryta rzeki jest elementem tego wydobycia i łącznie z nim stanowi jeden ciąg technologiczny i powinno być objęte jedną wspólną decyzją. Wydanie pozwolenia wodnoprawnego na samo wydobycie żwirów z koryta rzeki Wisły, przy braku pozwolenia na jego składowanie nie jest uzasadnione, a w rozpatrywanym przypadku planowania tej działalności na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią jest niemożliwe.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że baza przeładunkowa wraz z przetwórnią kruszywa wydobytego z Wisły nie tylko jest planowana na omawianym terenie, ale istnieje już na nim od ok. 10 lat, bez wymaganych prawem zezwoleń. Aktualnie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. prowadzi z urzędu postępowanie w sprawie przywrócenia terenu przeładowni i sortowni kruszywa w [...], do stanu nie utrudniającego ochronę przed powodzią. Jednocześnie lustracje terenu wykazują, że mimo braku decyzji zwalniającej oraz pozwolenia wodnoprawnego prace w przeładowni i sortowni kruszywa w [...] są nieprzerwanie prowadzone.

Skargę na powyższą decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2012 r. złożyła J.J Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia [...] marca 2012 r., względnie o uchylenie decyzji obu instancji, zaskarżonej decyzji zarzuciła wydanie bez podstawy prawnej i z naruszeniem przepisów o właściwości, w związku z objęciem merytorycznym wydobywania kruszywa w związku z utrzymaniem wód, które na mocy art. 124 pkt 3 ustawy Prawo wodne nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i w konsekwencji brak zastosowania art. 105 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna.

Sąd wskazał, że podstawowym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest prawidłowe ustalenie stanu prawnego, który powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Istota sporu pomiędzy skarżącą a organami sprowadza się bowiem do odpowiedzi na pytanie, czy na pobór materiału żwirowego z koryta rz. Wisły wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.

Zgodnie z art. 37 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145), szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności, wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, a także wycinanie roślin z wód lub brzegu (pkt 7). Ta forma korzystania z wód czyli korzystanie szczególne obejmuje te przypadki korzystania z wód, które nie są korzystaniem powszechnym, ani korzystaniem zwykłym. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. Mając na uwadze sposób zdefiniowania tej formy korzystania z wód jaką jest szczególne korzystanie, a którym jest każde korzystanie nie będące korzystaniem powszechnym lub zwykłym, tylko ten rodzaj korzystania z wody będzie łączył się z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak podnosi A. Lipiński, działalność polegająca na wydobywaniu kamienia, żwiru, piasku itp. w ramach szczególnego korzystania z wód (w istocie spod wód) w zasadzie nosi cechy działalności gospodarczej, co oznaczałoby konieczność spełnienia wymagań wynikających zarówno z prawa geologicznego i górniczego, (zwłaszcza uzyskania koncesji), jak i prawa wodnego (uzyskania pozwolenia wodnoprawnego) (A. Lipiński, R. Mikosz, ustawa Prawo geologiczne i górnicze, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC,2003). W trakcie postępowania administracyjnego (po wydaniu przez organy kilku decyzji odmawiających udzielenia pozwolenia wodnoprawnego) skarżąca wskazywała, że planowana przez nią działalność jest prowadzona w związku z utrzymywaniem wód i nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem z treści wniosku złożonego przez skarżącą w dniu 20 października 2008 r. wynika wprost, że wniosek dotyczył udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na pobór materiału żwirowego z koryta rz. Wisły. Ponadto w trakcie postępowania administracyjnego do wniosku skarżąca dołączyła operat wodnoprawny z maja 2011 r., którego celem opracowania było udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z art. 122 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Zgodnie bowiem z art. 122 ust. 1 pkt 1 jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania w stosunku do skarżącej art. 124 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym pozwolenie wodnoprawne nie jest wymagane na wydobywanie kamienia, żwiru, piasku, innych materiałów oraz wycinanie roślin w związku z utrzymywaniem wód, szlaków żeglownych oraz remontem urządzeń wodnych (pkt 3). Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 powyższej ustawy utrzymywanie wód stanowi obowiązek ich właściciela. Zaś art. 11 ust. 1 powyższej ustawy stanowi, że prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, wykonuje Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - w stosunku do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w szczególności wód podziemnych oraz śródlądowych wód powierzchniowych (pkt 2):

a) w potokach górskich i ich źródłach,

b) w ciekach naturalnych, od źródeł do ujścia, o średnim przepływie z wielolecia równym lub wyższym od 2,0 m3/s w przekroju ujściowym,

c) w jeziorach oraz sztucznych zbiornikach wodnych, przez które przepływają cieki, o których mowa w lit. b,

d) granicznych,

e) w śródlądowych drogach wodnych.

Sąd podkreślił, że szczególne korzystanie z wód poprzez wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów (określone w art. 37 pkt 7), na które wymagane jest pozwolenie wodnoprawne nie jest tożsame z określonym w pkt 3 art. 124 powyższej ustawy wydobywaniem kamienia, żwiru, piasku, innych materiałów oraz wycinanie roślin w związku z utrzymywaniem wód (...). Pobór kruszywa prowadzony w związku z utrzymaniem wód mógłby być prowadzony przez skarżącą jedynie jako roboty zlecone przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K., w związku z ustawowym obowiązkiem rzgw wynikającym z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Natomiast szczególne korzystanie z wód określone w art. 37 pkt 7 powyższej ustawy prowadzone jest ramach działalności gospodarczej skarżącej i wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Stąd też Sąd uznał za niezasadny wskazany w skardze zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej oraz wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia [...] marca 2012 r.

Odnosząc się natomiast do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 126 ustawy Prawo wodne wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się m.in., jeżeli projektowany sposób korzystania z wody narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 125 pkt 1 i 2. Zgodnie zaś z art. 125 powyższej ustawy pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać m.in. ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (z wyjątkiem okoliczności, o których mowa w art. 38j). W ocenie Sądu organy słusznie wskazały, że z zapisów "Planów gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły" opublikowanego w Monitorze Polskim Nr 49 z dnia 21 czerwca 2011 r. wynika, że w ostatnich latach dno koryta rzeki Wisły uległo znacznej degradacji, czy to na skutek poboru kruszywa, czy też przejścia wód powodziowych. Organ odwoławczy cytując w uzasadnieniu decyzji fragment "Planów zagospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły" wskazał, że "(...) wydobycie materiałów bezpośrednio z koryt rzecznych i terenów do nich przyległych powoduje naruszenie równowagi hydrodynamicznej w rzekach i potokach. Wzmożona erozja wgłębna powoduje wzrost pojemności transportowej koryt i zmniejszenie się terenów zalewowych, co w konsekwencji może powodować większe straty podczas powodzi".

Wskazując na powyższe Sąd uznał za słuszne stanowisko organu, że wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wniosek J.J. naruszałoby ustalenia zawarte w "Planach zagospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły" i stwierdził, że jest to podstawowy argument, który legł u podstaw odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.

Odnosząc się natomiast do kwestii składowania czy przeładunku kruszywa Sąd wskazał, że organ niesłusznie uznał, że czynność ta powinna być objęta przedmiotem jednego postępowania. Rozważania organu w tym zakresie Sąd uznał za zbędne. Winny one być przedmiotem innego postępowania określonego w art. 88l powyższej ustawy, zgodnie z którym na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią zabrania się wykonywania robót oraz czynności utrudniających ochronę przed powodzią lub zwiększających zagrożenie powodziowe (ust. 1), w tym, m.in zmiany ukształtowania terenu oraz składowania materiałów (pkt 3). Zgodnie z ust. 2 jeżeli nie utrudni to ochrony przed powodzią, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może, w drodze decyzji, na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, zwolnić od zakazów określonych w ust. 1. W ocenie Sądu powyższe stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., które jednak nie dyskredytuje podjętego rozstrzygnięcia.

Z podniesionych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J.J., zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżąca kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 124 pkt 3 ustawy Prawo wodne polegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez brak zastosowania i przyjęcie, że wniosek, który złożyła skarżąca dotyczy takiego korzystania z wód, które nie jest zwolnione z obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy wskazane we wniosku korzystanie z wód na mocy art. 124 pkt 3 Prawa wodnego nie wymagało pozwolenia wodnoprawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 122 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 37 pkt 7 Prawa wodnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, że wniosek, który złożyła skarżąca dotyczy takiego szczególnego korzystania z wód, które wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy wskazane we wniosku korzystanie z wód nie mieści się w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego i nie wymagało pozwolenia wodnoprawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

II. Naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku dostrzeżenia niezastosowania i przyjęcie, że rozstrzygnięcie merytoryczne było prawnie dopuszczalne, pomimo że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego z uwagi na to, że pozwolenie wodnoprawne nie jest wydawane w sprawie korzystania z wód określonego w art. 124 pkt 3 Prawa wodnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku dostrzeżenia niezastosowania i przyjęcie, że decyzje w niniejszej sprawie zostały wydane na podstawie prawnej i zgodnie z przepisami o właściwości, pomimo że pozwolenie wodnoprawne nie jest wydawane w sprawie korzystania z wód określonego w art. 124 pkt 3 Prawa wodnego a wydanie decyzji merytorycznej nastąpiło bez podstawy prawnej i z naruszeniem przepisów o właściwości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku dostrzeżenia niewłaściwego zastosowania i przyjęcie za podstawę orzeczenia nieistniejących okoliczności faktycznych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i oparcie rozważań prawnych na podstawie nieistniejących ustaleń faktycznych i sprzecznych z ustaleniami organów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwioną podstawę.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty skargi kasacyjnej, zmierzające do wykazania, że pobór przez skarżącą kruszywa ze szlaku żeglownego nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Zarzuty w tym zakresie skonstruowane zostały wokół pytania, oddającego według skarżącej istotę sporu, brzmiącego: "Czy na pobór kruszywa ze szlaku żeglownego, mający na celu doprowadzenie parametrów szlaku żeglownego do stanu określonego przez prawo, wymagane jest pozwolenie wodnoprawne?" Udzielenie odpowiedzi na to pytanie wymaga doprecyzowania podmiotowego. Należy bowiem mieć na względzie, że stosownie do art. 21 ust. 1 Prawa wodnego utrzymywanie wód stanowi obowiązek ich właściciela. Jak wynika z art. 124 pkt 3 Prawa wodnego związane z utrzymywaniem wód, szlaków żeglownych oraz remontem urządzeń wodnych – wydobywanie kamienia, żwiru, piasku, innych materiałów oraz wycinanie roślin nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Ustawodawca uwzględnił zatem ciążący na właścicielu wód obowiązek ich utrzymywania, zwalniając z konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego te czynności, które z mocy prawa spoczywają na właścicielu wód, gdyż ich wykonywanie jest niezbędne dla właściwego utrzymania wód. Dlatego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tylko właściciel wód jest zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie kamienia, żwiru, piasku i innych materiałów oraz wycinanie roślin i to tylko wówczas, kiedy jest to związane z utrzymywaniem wód, szlaków żeglownych oraz remontem urządzeń wodnych. Inną kwestią pozostaje natomiast, czy właściciel wód czynności te będzie wykonywał osobiście, czy przy pomocy innego podmiotu. Trafnie zatem Sąd I instancji zinterpretował przepisy prawa materialnego i uznał, że na gruncie rozpoznawanej sprawy pobór kruszywa w związku z utrzymaniem wód mógłby być prowadzony przez skarżącą jedynie jako roboty zlecone przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżąca z takim stanowiskiem się zgadza. Nie dostrzega jednak tego, że wystąpiła o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego jako podmiot, który nie działa w ramach zadań zleconych przez właściciela wód i wobec tego mają do niej zastosowanie przepisy art. 122 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 37 pkt 7 Prawa wodnego.

W konsekwencji powyższego stanowiska brak jest podstaw, aby uznać, że postępowanie administracyjne w przedmiocie udzielenia skarżącej pozwolenia wodnoprawnego było bezprzedmiotowe.

Uwzględniając powyższe, za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., a także zarzuty naruszenia art. 124 pkt 3 i art. 122 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 37 pkt 7 Prawa wodnego.

Trafny natomiast jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził, że: <> Jednocześnie WSA za słuszne uznał stanowisko, że wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wniosek skarżącej naruszałoby ustalenia zawarte w "Planach zagospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły." Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do odmiennych wniosków, niż przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim należy zauważyć, że organ odwoławczy na stronie 4 uzasadnienia decyzji stwierdził, iż: "Można podzielić stanowisko organu I instancji, że koryto rzeki Wisły na rozpatrywanym odcinku uległo degradacji, jednakże nie może to stanowić podstawy do twierdzenia, że wnioskowany pobór kruszywa będzie sprzeczny z zapisami "Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły", i że sprzeczność ta stanowi podstawę do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego." W kolejnym akapicie uzasadnienia organ odwoławczy podzielił stanowisko skarżącej, że organ I instancji nie wykazał błędności stanowiska RZGW w K., że "...prowadzenie przedmiotowych prac udrożnieniowych zwiększy przepustowość koryta rzeki Wisły, więc tym samym nie spowoduje zwiększenia zagrożenia powodziowego... ." Nadto organ odwoławczy jednoznacznie stwierdził, że podstawową przesłanką istotną dla odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie kruszywa z koryta rzeki Wisły jest zwiększenie zagrożenia powodziowego spowodowanego planowanym składowaniem wydobytego kruszywa na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią.

Z powyższego wynika, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odmiennie przedstawił stan sprawy, niż wynika to z uzasadnienia decyzji, którą kontrolował. Organ odwoławczy nie uznał bowiem, że wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wniosek skarżącej naruszałoby ustalenia zawarte w "Planach zagospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły." Tym samym WSA przypisał organowi odwoławczemu inną ocenę materiału dowodowego niż wynikająca z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wobec tego należy uznać, że Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji, co skutkować musi uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.