Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2282/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2, 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 15,
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2008 r. nr ... (nr sprawy ...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w pkt 2; 2. w pozostałej części skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z ... sierpnia 2004 r. (wpływ do organu w dniu ... września 2004 r.), I. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. o umorzenie zobowiązań z tytułu zaległych składek za lata 1999 - 2001. W uzasadnieniu przedstawił swoją sytuację rodzinną i finansową jako trudną.

Decyzją z ... listopada 2004 r. nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się m.in. na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia, w łącznej kwocie ... zł.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z ... grudnia 2004 r. nr ... Prezes ZUS, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy decyzję z ... listopada 2004 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2005r. o sygn. akt III SA/Wa 653/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia ... grudnia 2004r. wskazując, iż w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji odwoławczej, organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych był Minister Polityki Społecznej.

Postanowieniem z ... kwietnia 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał Prezesowi ZUS, jako organowi właściwemu, wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu zaległych składek wskazując, iż w dniu 24 sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na jego podstawie stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Tym samym orzekając w sprawie, decyzją z ... czerwca 2006 r. nr ... Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowił odmówić wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek i kosztów upomnienia na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w łącznej kwocie ... zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2006r. o sygn. akt III SA/Wa 2868/06 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia ... czerwca 2006r. wskazując, iż rozstrzygnięcie Prezesa ZUS nie jest przewidziane w katalogu zamieszczonym w art. 138 § 1 k.p.a. bowiem organ odwoławczy orzekając w sprawie winien był zamieścić w swoim rozstrzygnięciu jedną z sentencji przewidzianych w dyspozycji powołanego art. 138 k.p.a.

Po przekazaniu organowi odwoławczemu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu, decyzją z dnia ... maja 2007r. nr ... Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję nr ... w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, a w pkt 2 umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Po rozpoznaniu skargi I. S. od powyższej decyzji z dnia ... maja 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2007r. o sygn. akt VSA/Wa 2124/07 uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika (pkt 1 decyzji) oraz stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w pozostałej części (pkt 2 decyzji).

W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2868/06 nadal do rozpatrzenia pozostał wniosek skarżącego z ... grudnia 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... listopada 2004 r.

Sąd w tym miejscu przypomniał, iż decyzją z ... listopada 2004 r., wydaną w I instancji, organ orzekający w oparciu przepis art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 u.s.u.s. odmówił stronie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w łącznej kwocie ... zł. Prezes ZUS powinien był, stosownie do przepisu art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 127 § 2 i 3 k.p.a., rozpoznać ponownie sprawę zakończoną decyzją z 22 listopada 2004 r. i wydać decyzję odpowiadającą dyspozycji art. 138 k.p.a., i -co równie istotne- dotyczącą tego samego przedmiotu, co wydane w I instancji rozstrzygnięcie.

Sąd podkreślił ponadto, iż po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2868/06, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu ... maja 2007 r. decyzję, która -po pierwsze- w ocenie Sądu nie odpowiada dyspozycji art. 138 k.p.a., po drugie - dotyczy innego przedmiotu niż decyzja wydana w I instancji i -co istotne- w pkt 2 zawiera rozstrzygnięcie wskazujące na jej wydanie w I instancji, a więc z pominięciem zasad orzekania w postępowaniu administracyjnym. Powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Sąd wyjaśnił, iż powołany przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do utrzymania w mocy skarżonego orzeczenia, a to zaś winno mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy organ stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji w całości jest prawidłowa. Przepis ten nie stanowi natomiast podstawy prawnej do umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Podstawę prawną do takiego działania można wywieść z treści powyżej już cytowanego § 1 pkt 3 art. 138 k.p.a. Przy czym Sąd zwrócił uwagę, iż przepis ten dotyczy umorzenia postępowania odwoławczego, zaś Prezes ZUS orzekając jak w pkt 2 decyzji do postępowania odwoławczego się nie odnosił, a właściwie zupełnie nie uzasadnił tak pod względem prawnym jak i faktycznym swojego orzeczenia w tym zakresie.

W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd stwierdził, iż oprócz naruszenia reguł orzekania w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ZUS wydał w dniu ... maja 2007 r. decyzję, której przedmiot nie odpowiada przedmiotowi decyzji wydanej w dniu ... listopada 2004 r. w I instancji. Zakres decyzji wydanej w II instancji winien być tożsamy z zakresem decyzji wydanej w I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być bowiem rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawa. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje bowiem zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), a organ odwoławczy -bo w takim charakterze działał w sprawie Prezes ZUS wydając skarżoną decyzję- może rozstrzygać jedynie w przedmiocie objętym decyzją I instancji.

Mając na uwadze wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 30 listopada 2006r. oraz w związku z wnioskiem skarżącego I. S. z dnia ... grudnia 2004r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, orzekając ponownie w sprawie decyzją z ... czerwca 2008r. nr ... Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) w pkt 1 - utrzymał w mocy decyzję z dnia ...11.2004r. nr ... w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP oraz - w pkt 2 uchylił sentencję decyzji z dnia ...11.2004r. w pozostałym zakresie i uznał postępowanie w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za bezprzedmiotowe ze względu na treść art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - na ubezpieczenia społeczne za okres .../1999,.../1999-.../2001 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres ...-12/1999, .../2000-.../2001,.../2004.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) w pierwszej kolejności opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący I. S. zamieszkuje wraz z żoną A. oraz córkami K. i P. w P., przy ul ..., na terenie nieruchomości objętej księgą wieczystą KW ..., co do której jest wraz z małżonką współwłaścicielem w -. Z uzupełniającego postępowania dowodowego wynika ponadto, iż skarżący w chwili obecnej jest zatrudniony w przedsiębiorstwie J. z wynagrodzeniem miesięcznym ... zł brutto, zaś jego żona A. S. jest zatrudniona w przedsiębiorstwie I. z wynagrodzeniem miesięcznym ... zł brutto. Ponadto z aktualnych ustaleń Inspektoratu ZUS wynika, iż obecnie można w stosunku do I. S. prowadzić skuteczne postępowanie egzekucyjne z wynagrodzenia za pracę.

Nie można tym samym mówić, w ocenie organu, o zaistnieniu w sprawie całkowitej nieściągalności warunkującej umorzenie powstałego zadłużenia w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Rozpatrując zaś kwestię umorzenia zaległych składek w trybie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne organ ustalił, iż wnioskodawca nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W tym kontekście organ zauważył, iż za okres ...-2008 łączne dochody rodziny S. wyniosły ...zł brutto, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę ... zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał ponadto w toku postępowania, aby on sam lub ktoś z członków jego rodziny cierpiał na chorobę przewlekłą pociągającą za sobą wydatki, albo też wskutek nadzwyczajnego zdarzenia lub klęski żywiołowej poniesiono straty materialne.

W skardze na powyższą decyzję ZUS z dnia ....06.2008r. I. S. ponownie przedstawił swoją sytuację materialną jako ciężką. Opisał trudne warunki mieszkaniowe, stwierdził również, że poza nieruchomością której jest wraz z żoną współwłaścicielem, nie posiada innego majątku nieruchomego i rzeczy ruchomych, które mogłyby przedstawiać jakąś wartość. Wskazał także, że dzieci pobierają prywatne lekcje, ponieważ jest taka potrzeba. Ponadto po śmierci teścia udziela w miarę możliwości wsparcia teściowej, która wymaga pomocy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu) wniósł o jej oddalenie wskazując, że w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości umorzenia zaległości ani ze względu na całkowitą nieściągalność należności, ani ze względu na ważny interes zobowiązanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie lub stwierdzenie nieważności wydanego w sprawie administracyjnej rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W tym kontekście zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa była już kilkakrotnie przedmiotem postępowania sądowego; w ostatnim postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 listopada 2007r. o sygn. akt VSA/Wa 2124/07, uchylając decyzję Prezesa ZUS z dnia ... maja 2007r. wskazał organowi właściwy tryb postępowania. Sąd wyjaśnił, iż rozpatrując ponownie sprawę Prezes ZUS winien stosownie do przepisu art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 127 § 2 i 3 k.p.a., rozpoznać ponownie sprawę zakończoną decyzją z... listopada 2004r. i wydać decyzję odpowiadającą dyspozycji art. 138 k.p.a. dotyczącą tego samego przedmiotu, co wydane w I instancji rozstrzygnięcie.

Uwzględniając fakt uprawomocnienia się wydanego w sprawie wyroku Sądu z dnia 20 listopada 2007r. należy wyjaśnić, że organ administracji publicznej orzekając ponownie w sprawie, na podstawie art. 153 p.p.s.a., zobowiązany był do uwzględnienia wskazań zawartych w w/w orzeczeniu Sądu, czego nie uczynił.

Jak wynika z akt sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia ... listopada 2004r. nr ... odmówił I. S. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres ....1999-....2001, ubezpieczenie zdrowotne za okres ...1999-...1999, ....2000-...2001, ...2004, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres ....1999, ....1999-....2001. Orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mając na uwadze wytyczne zawarte w wydanych w sprawie orzeczeniach Sądu, w tym w wyroku z dnia 20 listopada 2007r. o sygn. akt VSA/Wa 2124/07 Prezes ZUS wydając w sprawie decyzję z dnia ... czerwca 2008r. ponownie dopuścił się naruszenia procedury administracyjnej w stopniu dającym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie objętym jej pkt 2.

Stwierdzenie nieważności jest związane z kwalifikowanym naruszeniem prawa, na tyle poważnym, iż eliminacja z obrotu decyzji dotkniętej wadą tego typu następuje ze skutkiem ex tunc, tj. od dnia jej wydania. Nieważność decyzji może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach ściśle określonych w przepisach, tj. w art. 156 § 1 pkt 1-6 oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z wadą w postaci naruszenia zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a.

W tym kontekście Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji z dnia ...06.2008r., ZUS w pkt 2, uchylając decyzję z dnia ... listopada 2004r. i stwierdzając jednocześnie bezprzedmiotowość postępowania w zakresie rozstrzygnięcia co do należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych (art. 30 u.s.u.s.), orzekł w przedmiocie, w którym organ w I instancji w ogóle nie rozstrzygał. W decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... listopada 2004r. brak jest bowiem rozstrzygnięcia w zakresie należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Jak wyjaśnił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 listopada 2007r. zakres decyzji wydanej w II instancji winien być tożsamy z zakresem decyzji wydanej w I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ orzekający w I instancji.

Tym samym organ odwoławczy przekraczając zakres przedmiotowy sprawy rozpoznanej w I instancji i wydając rozstrzygnięcie co do należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co skutkowało wyeliminowaniem zaskarżonej w pkt 2 decyzji Prezesa ZUS z dnia ... czerwca 2008r., w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w zw. z naruszeniem art. 15 k.p.a.

Orzeczenie sądu, jeśli stanie się prawomocne, kończy postępowanie w zakresie, w jakim organ drugiej instancji orzekł w pkt 2 zaskarżonej decyzji.

Przechodząc z kolei do tej części rozstrzygnięcia, która była przedmiotem rozpoznania organu w I instancji, i jej oceny na tle przesłanek określonych w art. 28 ustawy z 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11, poz. 74), to zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Prezes ZUS w pkt 1 zaskarżonej decyzji prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia ...11.2004r. w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organy orzekające w sprawie prawidłowo wskazały, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 ustawy systemowej z uwagi na osiąganie przez skarżącego i jego małżonkę A. S. miesięcznego wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości ... zł brutto. Tym samym organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że w chwili obecnej istnieje możliwość prowadzenia w stosunku do I. S. skutecznego postępowania egzekucyjnego z wynagrodzenia za pracę. Należy zwrócić również uwagę (co zostało podniesione w zaskarżonej decyzji oraz w piśmie ZUS z dnia ....11.2004r., k-... akt adm.), że skarżący wraz z małżonką jest w - współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem, o powierzchni ... m/kw, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. Księga Wieczysta KW ... (pismo ZUS z dnia ....06.2006r. k-... akt administracyjnych), która to nieruchomość może stanowić zabezpieczenie hipoteczne dla należności składkowych.

Tym samym w ocenie Sądu prawidłowo ustalono na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003r. Zgodnie z powołanym powyżej paragrafem 3 Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Oceniając sprawę pod kątem zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy przede wszystkim podkreślił osiąganie przez małżonków S. dochodu z wynagrodzenia za pracę, co w przeliczeniu na członków rodziny za okres ...-2008 dało kwotę ... zł brutto na osobę. Odniesiono się także do okoliczności współposiadania w - przez skarżącego i jego małżonkę nieruchomości położonej w P., przy ul. .... Konkludując organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazał na istnienie okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na to, że pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla osoby zobowiązanej i jego rodziny. Nie zostało także udowodnione w trakcie przeprowadzonego postępowania, iż nawet minimalne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący nie przedstawił w sprawie również dowodów na istnienie u siebie lub u członków rodziny chorób przewlekłych, które pociągnęłyby za sobą dodatkowe wydatki lub poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Dodatkowo podniesione w skardze okoliczności o opłacaniu dzieciom prywatnych lekcji oraz wspomaganiu materialnym teściowej świadczą o posiadaniu przez rodzinę dłużnika możliwości finansowych przekraczających zaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych.

Z tych wszystkich przyczyn Sąd uznał, że ocena sytuacji materialnej skarżącego dokonana przez organ sprowadzająca się do stwierdzenia, iż nie zostało wykazane, ażeby w stosunku do I. S. miały zastosowanie art. 28 ust 3a u.s.u.s. oraz przepisy omawianego rozporządzenia, nie narusza reguł prawidłowej oceny materiału dowowego. W ocenie Sądu, należy podzielić pogląd organu, iż umorzenie należności w tym stanie faktycznym, przy osiąganiu przez skarżącego określonych dochodów, byłoby przedwczesne. Również trudna sytuacja mieszkaniowa skarżącego nie może przesądzać o obowiązku umorzenia przez Zakład istniejącego zadłużenia z tytułu składek.

Niezależnie od tego, Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Dokonując oceny postępowania administracyjnego, Sąd jest zdania, że w części w której skargę oddalono, organ prawidłowo zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną, przez co nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego zawartym w skardze, iż cyt: "... ". W związku z powyższym należy przyjąć, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny oraz działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku, biorąc zaś pod uwagę zgodność zaskarżonej decyzji z prawem w pozostałej części, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 wyroku.