Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3778/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 79
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 października 2018 r. sygn. akt II SAB/Ol 60/18 w sprawie ze skargi W. B. na bezczynność Wójta Gminy O. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 2 października 2018 r., sygn. II SAB/Ol 60/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Wójta Gminy O. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia: I. zobowiązał Wójta Gminy O. do rozpoznania wniosku skarżącej o wydanie postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia z . lutego 2018 r.; II. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. w pozostałym zakresie skargę oddalił; IV. zasądził od Wójta Gminy O. na rzecz skarżącej W. B. kwotę 100 złotych (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W. B., powołując się na art. 3 § 2 pkt 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w piśmie z 14 czerwca 2018 r. wywiodła skargę na bezczynność Wójta Gminy O. polegającą na niewydaniu postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r., znak: [...], o odmowie uwzględnienia wniosków dowodowych, nieudzielenie należytych i wyczerpujących informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej, będących przedmiotem postępowania dotyczącego kwestii oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ewidencyjnych o nr [...] i [...] w M., gm. O., niezapewnieniu skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a mianowicie na etapie uzyskiwania opinii RDOŚ i inspektora sanitarnego, bezpodstawnej odmowie wystąpienia do stron z zapytaniem, czy wyrażają chęć uczestniczenia w postępowaniu mediacyjnym.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r. (pkt 1) oraz do dokonania czynności określonych w pkt 2-4 skargi.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Wójt Gminy O. prowadzi postępowanie administracyjne dotyczące wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ewidencyjnych o nr [...] i [...] w M., gm. O.

Strona skarżąca wskazała, że w toku tego postępowania, jako jego strona, podejmuje próby uzyskania od Wójta Gminy O. prawa czynnego udziału na poziomie zagwarantowanym przepisami procedury administracyjnej. Strona wyjaśniła również, że złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. ponaglenie, które jednak nie zostało uwzględnione (postanowienie tego organu z [...] maja 2018 r., nr [...]).

Skarżąca podniosła również, że na podstawie art. art. 113 § 2 i art. 126 k.p.a. wystąpiła do Wójta Gminy O. o wydanie postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości dotyczących treści postanowienia z [...] lutego 2018 r. o odmowie uwzględnienia wniosków dowodowych. Do tej pory organ nie wypowiedział się w zastrzeżonej prawem formie o jej żądaniu. Kwestia ta zaś ma w ocenie strony skarżącej istotne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy zakresu postępowania dowodowego, jakie powinno być w jej toku przeprowadzone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej: odrzucenie w całości, ewentualnie o odrzucenie w zakresie punktu 2-4 i oddalenie w zakresie punktu 1, ewentualnie o oddalenie w całości.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku z 2 października 2018 r., sygn. II SAB/Ol 60/18 wskazał, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest zasadna.

Według Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały formalne przesłanki do wniesienia skargi, nie może to jednak być równoznaczne z merytorycznym podzieleniem w całości argumentów zawartych w skardze.

Zdaniem Sądu I instancji, analiza prowadzonego przez organ postępowania oraz wymienionej korespondencji pomiędzy skarżącą a organem prowadzi do wniosku, że skarga na bezczynność Wójta Gminy O. w niniejszym postępowaniu jest zasadna w odniesieniu do jej punktu 1, czyli wniosku skarżącej o wydanie postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r.

Zdaniem Sądu I instancji, w pozostałym zakresie skarga na bezczynność nie jest zasadna. Organ odpowiadał bowiem na każde pismo strony, co znajduje swoje potwierdzenie w bogatej korespondencji znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy.

Odnośnie do pkt 2 skargi, Sąd I instancji wyjaśnił, że w piśmie z [...] lutego 2018 r. skarżąca otrzymała odpowiedź na jej pismo z [...] lutego 2018 r., w którym wyraziła swoje obawy w związku z planowaną inwestycją. Organ wyjaśnił, że na obecnym etapie nie można przewidzieć działań, jakie w przyszłości mieszkańcy mogą podjąć w stosunku do emisji związanych z prowadzoną przez skarżącą działalności. Strona skarżąca otrzymywała także odpowiedzi na inne pisma kierowane do organu.

Co do punktu 3 skargi, Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w piśmie z [...] lutego 2018 r. została poinformowana o procedurze przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie dostępu do akt sprawy i braku możliwości przesyłania dokumentów sprawy.

Odnośnie do wskazanej w pkt 4 skargi bezpodstawnej odmowy wystąpienia do stron z zapytaniem, czy wyrażają chęć uczestniczenia w postępowaniu mediacyjnym, Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżąca została poinformowana w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. o braku podstaw do przeprowadzenia mediacji.

Sąd I instancji podkreślił, że na zaistnienie stanu bezczynności nie ma wpływu stopień precyzyjności odpowiedzi organu na zapytania strony. W niniejszej sprawie, poza niewydaniem postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r., organ odpowiadał na zapytania skarżącej. Ponadto finalnie wydał decyzję z [...] czerwca 2018 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, w której stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla spornej inwestycji.

W skardze kasacyjnej W. B. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w w części odnoszącej się do:

1. punktu II, w którym Sąd I instancji stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,

2. punktu III, w którym Sąd I instancji oddalił skargę strony na bezczynność Wójta Gminy O. polegającą na:

1) nieudzieleniu należytych i wyczerpujących informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków W. B., będących przedmiotem postępowania dotyczącego kwestii oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ewidencyjnych o nr [...] i [...] w M., gm. O.,

2) niezapewnieniu W. B. czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a mianowicie na etapie uzyskiwania opinii RDOŚ oraz inspektora sanitarnego,

3) bezpodstawnej odmowie wystąpienia do stron z zapytaniem, czy wyrażają chęć uczestniczenia w postępowaniu mediacyjnym.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania, mogące w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy:

1. art. 149 § 1a, art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i 153 p.p.s.a. poprzez błędne i nie mające oparcia w materiale dowodowym sprawy przyjęcie przy wydaniu wyroku oraz w jego uzasadnieniu, że nie rozpoznając wniosku o wydanie postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r. Wójt Gminy O. nie działał z rażącym naruszeniem prawa, a jego zaniechanie nie było umyślne i stanowiło jedynie przeoczenie wniosku, które to uchybienie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ z materiałów sprawy wynika, że:

- wniosek o wydanie postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r. był wyraźnie wyrażony, wraz z powołaniem podstawy prawnej, w osobnym podaniu, wyróżniony pogrubioną czcionką i zawierał uzasadnienie,

- strona dwukrotnie, w pismach z [...] kwietnia i [...] maja 2018 r., kierowanych do Wójta Gminy O. zwracała uwagę, że wniosek ten nie został załatwiony,

- wniesione za pośrednictwem Wójta Gminy O. ponaglenie zawierało zarzut nierozpatrzenia tego wniosku, a nadto w postanowieniu z [...] maja 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. (dalej: SKO w E.) odnosiło się do tej kwestii,

- wniesiona do Sądu I instancji za pośrednictwem Wójta Gminy O. skarga na bezczynność zawierała zarzut nierozpoznania omawianego wniosku,

- w odpowiedzi na skargę z dnia [...] lipca 2018 r. Wójt Gminy O. wyraził pogląd, że wniosek rozpoznał pismem z [...] lutego 2018 r., a zatem bezczynność nie wynikała z przeoczenia, lecz Wójt Gminy O. umyślnie i bezprawnie w okresie od lutego do [...] czerwca 2018 r. uchylał się od załatwienia wniosku, a w końcu załatwił sprawę decyzją z [...] czerwca 2018 r. z jego pominięciem, co w ocenie skarżącej świadczy o tym, że organ ten działał z rażącym naruszeniem prawa, natomiast ocena prawna Sądu, jako wiążąca dla orzekających w sprawie organów, utwierdza Wójta Gminy O., że jego działanie było prawidłowe,

2. art. 149 § 1 pkt. 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt. 9 p.p.s.a. oraz art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a., a także art. 84 ust. 1 stawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 ze zm., dalej: ustawa o informacji o środowisku) polegające na wyrażeniu błędnego poglądu prawnego, że przy kontroli stanu bezczynności w rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał obowiązku zbadania stopnia precyzyjności odpowiedzi organu na zapytania skarżącej, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, że oceniając stan bezczynności w ocenianej sprawie Sąd winien był ustalić, czy przepisy prawa nakładają na Wójta Gminy O. obowiązek działania oczekiwanego przez stronę, a następnie zbadać, czy organ wywiązał się należycie z tego obowiązku, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem Sąd ograniczył się tylko do badania czy jakiekolwiek pismo, bez względu na jego treść, zostało skierowane do strony w odpowiedzi na jej żądania,

3. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt. 9, art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i 153 p.p.s.a. poprzez błędne i nie mające oparcia w materiale dowodowym sprawy przyjęcie, przy wydaniu wyroku oraz w jego uzasadnieniu, że Wójt Gminy O. nie pozostawał w bezczynności ponieważ odpowiedział na następujące pytania:

- czy realizacja przedsięwzięcia spowoduje powstanie terenu chronionego akustycznie i czy wpłynie to na prowadzoną przez skarżącą fermę,

- czy Wójt Gminy O. bierze pod uwagę oddziaływania odorowe, jakie niewątpliwie będą wpływać na warunki życia mieszkańców planowanego osiedla,

- czy Wójt Gminy O. rozważył wpływ planowanego przedsięwzięcia na prowadzoną przeze skarżącą hodowlę drobiu,

- jak wpłynie umiejscowienie go tak blisko osiedla mieszkaniowego na możliwość modernizacji czy też rozwoju prowadzonej przez skarżącą fermy, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem żadne z pism adresowanych do strony takiego wyjaśnienia nie zawierało,

4. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o informacji o środowisku polegające na wyrażeniu błędnej oceny, że Wójt Gminy O. nie miał obowiązku spowodowania doręczenia skarżącej wydanej w sprawie opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O.(dalej: RDOŚ w O.) i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. (dalej: PPIS w O.), które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem Sąd I instancji w swojej ocenie pominął treść art. 10 § 1 k.p.a., nakazującego zapewnienie stronie prawa czynnego udziału w każdym stadium postępowania,

5. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. oraz art. 96b § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że Wójt Gminy O. nie pozostawał w bezczynności ponieważ poinformował skarżącą o braku podstaw do przeprowadzenia mediacji, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przepis art. 96b § 1 k.p.a. ma charakter imperatywny i nie pozostawia organowi administracji publicznej swobody w decydowaniu o tym czy zawiadomi strony o możliwości przeprowadzenia mediacji, a zatem powstrzymując się od takiego zawiadomienia Wójt Gminy O. pozostawał w bezczynności.

Wskazując na powyższe, na podstawie art. 188 i 176 § 2 p.p.s.a., wniesiono o:

1. rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie,

2. uchylenie punktu II i III zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi kasacyjnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w tym zakresie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania,

3. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Ponadto, na podstawie art. 54 § 2, art. 133 § 1 i art. 179 p.p.s.a., wniesiono o: zażądanie od SKO w E. nadesłania kompletu akt sprawy, bowiem skarżąca ma uzasadnione podstawy przypuszczać, że rozstrzygając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie dysponował kompletem akt sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przedstawiając swoje stanowisko dotyczące stwierdzenia czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd I instancji, jednym zdaniem, ograniczył się do stwierdzenia, że nie dopatrzył się w działaniach organu żadnej umyślności, a jedynie przeoczenie wniosku o wydanie postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, powyższe stanowisko Sądu I instancji nie ma oparcia w aktach sprawy i sprzeczne jest z twierdzeniami samego organu, zawartymi w odpowiedzi na skargę. Nie sposób uznać, że organ przeoczył wniosek skarżącej. W pismach z [...] kwietnia i [...] maja 2018 r. kierowanych do Wójta Gminy O. skarżąca w sposób bezpośredni i jasno sformułowany upominała się, między innymi, o załatwienie tego wniosku.

Według skarżącej kasacyjnie, przesądzającym o umyślnym uchyleniu się Wójta Gminy O. od załatwienia tego wniosku jest fakt, że po złożeniu za jego pośrednictwem skargi na bezczynność do Sądu (zawierającej zarzut nierozpoznania tego podania) organ ten zakończył sprawę decyzją, udowadniając w ten niezaprzeczalny sposób, że nie zamierza wydać postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r. o odmowie uwzględnienia wniosków dowodowych.

W ocenie skarżącej kasacyjnie, powyższe argumenty w sposób niezbity świadczą o tym, że Sąd I instancji powinien był stwierdzić bezczynność Wójta Gminy O. w udzieleniu stronie należytych i wyczerpujących informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ewidencyjnych o nr [...] i [...] w M., gm. O.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 1 skargi kasacyjnej.

Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące tę bezczynność organu.

Orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ustawodawca pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego sprawę, gdyż ustawa nie określa kryteriów, jakie przesądzają o tym, czy bezczynność rażąco narusza prawo, czy też nie.

W ramach uznania sądowego nie ma sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

Skarżąca kasacyjnie nie podważyła poprawności rozumowania Sądu I instancji w tej materii i nie wykazała, że kryteria te zostały naruszone, bądź że Sąd I instancji pominął istotne okoliczności faktyczne lub prawne, a więc że przekroczył granice uznania, które doprowadziło w konsekwencji Sąd I instancji do niepożądanej dowolności.

Podkreślenia wymaga, że zagadnienie charakteru bezczynności należało ocenić przez pryzmat rodzaju i stanu niniejszej sprawy. Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste. Przy czym jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Nie jest zatem wystarczające dla przyjęcia bezczynności o rażącym charakterze samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie winno być znaczne i niezaprzeczalne, a także oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z opisaną wyżej bezczynnością nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W postanowieniu z [...] lutego 2018 r. Wójt Gminy O. wyjaśnił, że przyjął do wiadomości wszelkie uwagi skarżącej wniesione w piśmie z [...] stycznia 2018 r., dotyczące wniosku dowodowego odnośnie do toczącego się postępowania administracyjnego dotyczącego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ew. Nr [...] i [...] (obręb M.) przy ulicach [...] i [...] w miejscowości M., gm. O. Nie powołał biegłych na okoliczność: a) zmian stosunków wodnych na miejscu realizacji planowanego przedsięwzięcia; b) zmierzenia poziomu hałasu spowodowanego realizacją, eksploatacją i likwidacją planowanego przedsięwzięcia; c) emisji zanieczyszczeń do powietrza na etapie realizacji, eksploatacji i likwidacji planowanego przedsięwzięcia. Wójt postanowił także nie przeprowadzać: oględzin miejsca przeznaczonego na realizację przedsięwzięcia; analizy możliwości skażenia wód powierzchniowych w wyniku prowadzonych prac budowlanych; analizy konfliktów społecznych wynikających z zabudowy mieszkaniowej graniczącej z zabudową fermową; nie przeprowadzać analizy wpływu realizacji przedsięwzięcia na prowadzoną w sąsiedztwie hodowlę zwierząt oraz możliwość rozwoju istniejących ferm; nie przedstawiać na mapie lokalizacji planowanego w stosunku do sąsiedniej zabudowy fermowej oraz nie przeprowadzać rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia stanowisk zajmowanych przez strony. Postanowienie z [...] lutego 2018 r. zawiera także uzasadnienie stanowiska organu.

W piśmie z [...] lutego 2018 r., znak: [...], stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącej z [...] lutego 2018 r. Wójt wyjaśnił, że do czasu powstania zabudowy mieszkalnej nikt nie jest w stanie przewidzieć, czy osoby nabywające działki w niedalekiej odległości fermy należącej do skarżącej w późniejszym czasie będą domagały się od skarżącej działań związanych z ograniczeniem zapachów odzwierzęcych. Według Wójta Gminy O., w toku postępowania administracyjnego nasuwa się wiele pytań, na które nie da się jednoznacznie odpowiedzieć, gdyż nikt nie jest w stanie przewidzieć zachowań ludzkich. Wójt wskazał również, że nie ma wpływu na starania skarżącej związane z rozbudową fermy drobiu w przyszłości oraz, że z punktu widzenia decyzji środowiskowej bada się jedynie wpływ budowy 25 budynków mieszkalnych na środowisko.

W piśmie z [...] kwietnia 2018 r., znak [...], stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącej z [...] marca 2018 r. Wójt wyjaśnił zakres stosowania w mniejszym postępowaniu art. 6 i 7 k.p.a., wskazując jednocześnie, że w myśl obowiązujących przepisów prawa nie może zagwarantować skarżącej, że w przyszłości osoby, które nabędą działki budowlane nie będą kierowały do skarżącej żądań o zmodyfikowanie prowadzonej działalności, w taki sposób, aby poza teren działek należących do skarżącej nie roznosiły się substancje złowonne czy nadmierny hałas. Wójt stwierdził, że w chwili obecnej nie ma możliwości udzielenia skarżącej jednoznacznych wyjaśnień, jaki wpływ na prowadzoną przez skarżącą fermę drobiu, w tym na jej ewentualną rozbudowę, będzie miało przedmiotowe przedsięwzięcie. Organ uznał jednocześnie, że wszelkie obawy skarżącej są zasadne, gdyż w przyszłości mogą pojawić się (aczkolwiek nie muszą) konflikty społeczne, wynikające z sąsiedztwa domków jednorodzinnych z fermą drobiu. Zdaniem Wójta, na dzień dzisiejszy nie jest pewne, czy w przyszłości dojdzie w ogóle do budowy 25 budynków mieszkalnych, objętych przedmiotową decyzją środowiskową. Organ poinformował także skarżącą o treści stosowania art. 79 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1405, dalej: u.u.i.ś.).

W drugim piśmie z [...] kwietnia 2018 r., znak [...], stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącej z [...] marca 2018 r. Wójt wyjaśnił, że brak jest podstaw do przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie mediacji, wskazując że celem mediacji jest rozważenia i wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, nie zaś spraw które mogą pojawić się w przyszłości. Zdaniem Wójta, ewentualne oddziaływanie ferm i sytuacje konfliktowe mogące zaistnieć w związku z ich sąsiedztwem nie mogą być przedmiotem ugody w niniejszej sprawie, gdyż ani wnioskodawca, ani organ administracji publicznej nie mogą zobowiązywać się do podejmowania lub niepodejmowania działań ani też składania jakichkolwiek deklaracji mogących mieć wpływ na sytuację, np. ewentualnych nabywców domów czy właścicieli ferm.

W piśmie z [...] kwietnia 2018 r., znak [...], stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącej z [...] kwietnia 2018 r. Wójt wyjaśnił, że [...] lutego 2018 r. skarżąca otrzymała pismo informujące dotyczące możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Wójt w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. wskazał również, że skarżąca była wielokrotnie w Urzędzie Gminy O., gdzie znajdują się akta przedmiotowej sprawy, miała możliwość wglądu w zgromadzoną dokumentację, robiła zdjęcia interesujących ją dokumentów.

W drugim piśmie z [...] kwietnia 2018 r. znak [...] w nawiązaniu do pisma skarżącej z [...] kwietnia 2018 r. Wójt wyjaśnił, podtrzymał swoje stanowisko z [...] kwietnia 2018 r. i stwierdził brak podstaw do przeprowadzenia mediacji.

W piśmie z [...] maja 2018 r., znak [...], Wójt w nawiązaniu do pisma skarżącej z [...] maja 2018 r. przypomniał, że [...] lutego 2018 r. oraz [...] kwietnia 2018 r. skarżąca otrzymała stosowne pisma informacyjne, w których wyjaśnione zostało prawo czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.

W dniu [...] czerwca 2018 r. Wójt wydał decyzję środowiskową.

Tym samym nie można zgodzić się z postawioną przez skarżącą kasacyjnie tezą – dla uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 149 § 1a w zw. z art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 i 153 p.p.s.a. – według której Wójt Gminy O. nie rozpoznając wniosku o wydanie postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r. działał z rażącym naruszeniem prawa, a jego zaniechanie było umyślne i nie stanowiło jedynie przeoczenia wniosku.

Wójt wielokrotnie wyjaśniał skarżącej wątpliwości wynikające, jej zdaniem, z treści postanowienia z [...] lutego 2018 r. Skarżąca w toku postępowania, domagając się w kolejnych pismach wyjaśnień Wójta, oczekiwała przedstawienia stanowiska organu, które w przyszłości zagwarantuje jej możliwość ochrony interesów gospodarczych przed ewentualnymi przyszłymi skargami właścicieli nieruchomości wchodzących w skład przedsięwzięcia polegającego na budowie 25 budynków mieszkalnych na działkach ew. [...] i [...] obręb M., przy ulicach [...] i [...] w M., gm. O.

Żądania skarżącej w tym zakresie, na etapie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji środowiskowej, nie były możliwe do zrealizowania z punktu widzenia faktycznego i prawnego. Skarżąca kasacyjnie, kierując pisma do Wójta przedstawiała swoje żądania w celu uzyskania wiążącego stanowiska organu w wielu kwestiach, które mogą, ale nie muszą, pojawić się w przyszłości w przypadku zrealizowania przedmiotowego przedsięwzięcia. Wójt nie miał podstaw prawnych, aby odpowiedzieć pozytywnie na treść żądań skarżącej.

Skarżąca kasacyjnie konsekwentnie w toku kontrolowanego przez Sąd I instancji postępowania kwestionuje stanowisko, według którego w postępowaniu administracyjnym, które kończy się wydaniem decyzji środowiskowej, organ nie może badać przyszłych ewentualnych postępowań administracyjnych, które mogą być zainicjowane po zrealizowaniu przedsięwzięcia. Złożenie wniosku o wydanie decyzji środowiskowej i spełnienie wszystkich formalnych warunków do jej uzyskania, nie kreuje żadnych "praw nabytych". Formalnie poprawnie złożony wniosek nie jest nawet źródłem jakiejkolwiek ekspektatywy (prawnie chronionego oczekiwania), której przedmiotem byłoby uzyskanie rozstrzygnięcia (decyzji) określonej treści. Dotyczy to w szczególności decyzji środowiskowych, w przypadku których w chwili składania wniosku nie można przewidzieć, jakie rozstrzygnięcie (pozytywne czy negatywne) zostanie wydane (zob. wyrok NSA z 14 marca 2017 r., sygn. II OSK 1770/15, LEX nr 2316657).

Nie istnieje możliwość uwzględnienia wpływu decyzji środowiskowej na decyzje realizacyjne w innym, szerszym zakresie, niż wynika to z przepisów dotyczących realizacji przedsięwzięcia, a następnie jego funkcjonowania. Decyzja środowiskowa służy określeniu konkretnych wymogów ochrony środowiska związanych z realizacją przedsięwzięcia w przyszłości. Żądania skarżącej wykraczają poza zakres postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca w toku postępowania uzyskała od Wójta należyte i wyczerpujące informacje o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że czynności, jakich skarżąca domagała się od Wójta, nie mogły być przedmiotem kontroli z punktu widzenia bezczynności.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne.

Nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Ocena prawna i wskazania zawarte w orzeczeniu sądu tracą moc w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli spowoduje to, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi np. wówczas, gdy sąd oddali skargę mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a., oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie ma to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy.

Sąd I instancji analizując i oceniając znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie mógł zatem naruszyć art. 133 § 1 p.p.s.a. Prawidłowość tej oceny nie może być skutecznie kwestionowana w drodze zarzutu naruszenia tego przepisu.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że akta zostały przez organ przekazane. Zarzut naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. nie jest właściwy dla podważenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego w aktach sprawy przez organ administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnia wniosku skarżącej kasacyjnie przedstawionego w skardze kasacyjnej (pkt 3 wniosków skargi kasacyjnej), dotyczącego zażądania od SKO w E. nadesłania kompletu akt sprawy, z uwagi na to, że zdaniem skarżącej, istnieją uzasadnione podstawy by przypuszczać, że rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd I instancji nie dysponował kompletem akt sprawy.

Nie jest trafny zarzut dotyczący naruszenia art. 179 p.p.s.a. Wniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie czternastu dni od doręczenia stronie skargi kasacyjnej, odpowiedzi na skargę kasacyjną jest prawem, a nie obowiązkiem strony, która nie wniosła skargi kasacyjnej.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 2 i 3 skargi kasacyjnej.

Nie doszło do naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd I instancji w pkt I wyroku zobowiązał Wójta Gminy O. do rozpoznania wniosku skarżącej o wydanie postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że analiza prowadzonego przez organ postępowania oraz wymienionej pomiędzy skarżącą a organem korespondencji prowadzi do wniosku, że skarga na bezczynność Wójta Gminy O. w niniejszym postępowaniu jest zasadna w odniesieniu do jej punktu 1, czyli wniosku skarżącej o wydanie postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia z [...] lutego 2018 r.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Tryb orzekania w sprawie bezczynności postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie służy weryfikacji merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii, której dotyczy ta decyzja.

W niniejszej sprawie Wójt prawidłowo wykonał swojej obowiązki informacyjne zgodnie z treścią art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.).

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 4 skargi kasacyjnej.

Z akt sprawy wynika, że organ zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. zapewnił skarżącej udział w każdym stadium postępowania. Powyższe potwierdza w szczególności treść pisma Wójta z [...] marca 2018 r. Przez udział w postępowaniu należy rozumieć udział strony w całym ciągu czynności przygotowawczych postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ administracji publicznej. Chodzi tutaj o udział w czynnościach, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego strona stawiająca zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. powinna wykazać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. że uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nie jest trafny zarzut dotyczący naruszenia art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.i.ś. W piśmie z [...] kwietnia 2018 r., skierowanym do skarżącej, Wójt poinformował, że po przeanalizowaniu licznej dokumentacji zebranej w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak również po dogłębnej analizie opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Państwowego Inspektora Sanitarnego oraz Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej stwierdził, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie będzie w sposób negatywny oddziaływało na środowisko. Z tego również względu nie ma możliwości niewydania, lub wydania, negatywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 5 skargi kasacyjnej. Wójt w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej z [...] marca 2018 r. dotyczący prośby o przeprowadzenie mediacji w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Następnie w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. skierowanym do skarżącej Wójt w nawiązaniu do pisma z [...] kwietnia 2018 r. dotyczącego prośby o przeprowadzenia mediacji w sprawie wydania decyzji środowiskowej podtrzymał swoje stanowisko z [...] kwietnia 2018 r., stwierdzając brak podstaw do przeprowadzenia mediacji.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.