Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 596/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 102 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego i umorzenia postępowania organu I instancji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając na podstawie art. 138§1 pkt 2 w zw. z art. 105§1 i art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 39ust.1 i 2 i art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza S. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] na podstawie której odmówiono J. B. przyznania zasiłku celowego i umorzyło postępowanie w sprawie.

W podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

J. B. w dniu 10 marca 2006r. złożył do Urzędu Miejskiego w Ch. podanie o przyznanie zapomogi pieniężnej w kwocie 30 złotych na każdy tydzień pobytu na internacji psychiatrycznej w SPP ZOZ w Ch. lub nieoprocentownego kredytu socjalnego.

W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 20 marca 2006r. J. B. sprecyzował żądanie i podał, że wnosi o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego z przeznaczeniem na środki czystości na najpilniejsze potrzeby i na artykuły pisemne niezbędne do prowadzenia korespondencji.

Miejsko- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ch. postanowieniem z dnia 29 marca 2006r. przekazał podanie do rozpatrzenia Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S. jako organowi właściwemu.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r. znak; [...] odmówił J. B. przyznania zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż źródłem utrzymania J. B. – samotnie gospodarującego- jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1.714,61 zł miesięcznie, a więc dochód jego przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej o kwotę 1.253,61 zł ( 1.714,61 zł- 461 zł- kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej).

Od decyzji tej odwołał się J. B. i zakwestionował wysokość dochodu przyjętego przez organ I instancji. Wskazał, że został zamknięty w zakładzie psychiatrycznym w sposób nagły. Pozbawienie wolności, uniemożliwia mu aktualnie osiąganie dochodu z gospodarstwa rolnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2006r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że samo posiadanie gospodarstwa rolnego nie jest równoznaczne z uzyskiwaniem z niego dochodów. Organ I instancji nie ustalił, czy J. B. w sytuacji przymusowego przebywania w szpitalu uzyskuje dochód z posiadanego gospodarstwa.

Organ I instancji rozpoznając sprawę ponownie decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego oraz decyzją również z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów korespondencji pocztowej, faksowej oraz telefonicznej. W uzasadnieniu decyzji dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego organ podał, że J. B. nie spełnia kryterium dochodowego a w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniajacy przyznanie zasiłku celowego pomimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego.

J. B. wniósł odwołanie od decyzji wydanej w przedmiocie zasiłku celowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...] zaskarżoną decyzję uchyliło w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji w sprawie.

Organ odwoławczy zważył co następuje:

Stosownie do art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej świadczenia w niej przewidziane są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. W aktach przedmiotowej sprawy nie ma wniosku J. B. o przyznanie jednorazowej pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, nie ma też wniosku innej osoby, złożonego za jego zgodą o przyznanie tej formy pomocy, na pokrycie kosztów korespondencji pocztowej, faksowej oraz telefonicznej. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że organ I instancji orzekł o odmowie przyznania zasiłku celowego w sytuacji gdy w sprawie brak było wniosku o takie świadczenie i dlatego też na podstawie art. 105§1 umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. zaskarżył J. B.. W uzasadnieniu skargi podał, że w jego ocenie nie istniały podstawy do umorzenia, wszczętego z urzędu postępowania organu I instancji w sprawie przyznania zasiłku celowego. Skarżący podał, że przepisy kpa pozwalały organowi I instancji na wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego, a wadą tego postępowania było to, że organ ten w toku postępowania nie odebrał od niego zgody na prowadzenie postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego. Zdaniem skarżącego SKO rozpatrując odwołanie od decyzji w sprawie zasiłku celowego, powinno uchylić decyzję organu I instancji i zwrócić temu organowi uwagę na obowiązek uzyskania zgody na prowadzenie wszczętego postępowania. Skarżący końcowo podał, że wyraża zgodę na prowadzenie z urzędu postępowania o przyznanie zasiłku celowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podał, że organ I instancji nie wszczął z urzędu postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 61 §1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Paragraf 2 tego przepisu stanowi, że organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć.

Przyjęte w przepisie art. 61§1 kpa rozwiązanie nie oznacza dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. Przedmiotowa regulacja procesowa musi być interpretowana w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnych, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Przepisy prawa materialnego stanowią zatem o tym, czy postępowanie administracyjne może być wszczęte z urzędu czy też na wniosek strony.

W przedmiotowej sprawie znalazły zastosowanie przepisy prawa materialnego zawarte w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej określającej zasady udzielania świadczeń ze środków pomocy społecznej.

Według art. 102 ust. 1 w/w ustawy świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przepis ten w ust. 2 stanowi, że pomoc społeczna może być udzielona z urzędu.

W świetle powyższej regulacji wskazać należy, że co do zasady świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek a wyjątkowo ze względu na szczególnie ważny interes strony również z inicjatywy organu.

W sprawie niniejszej bezspornym jest fakt, że postępowanie w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego zostało wszczęte na wniosek złożony przez skarżącego J. B. Spór natomiast sprowadza się do ustalenia czy w sprawie również zostało wszczęte postępowanie dotyczące przyznania zasiłku celowego.

Organ administracyjny odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku celowego powołał się na jego wniosek z dnia 3 kwietnia 2006r. W tym miejscu wskazać należy, że z akt sprawy nie wynika aby skarżący występował z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. W oparciu zaś o wniosek wskazany w zaskarżonej decyzji toczyło się postępowanie o przyznanie zasiłku okresowego. Mając powyższe okoliczności na uwadze uznać należy, że uprawniony podmiot do wszczęcia postępowania nie zgłosił inicjatywy w tym względzie. Dlatego też koniecznym było rozważenie czy postępowanie w sprawie zasiłku celowego zostało wszczęte z urzędu.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że organ administracyjny postępowanie w sprawie zasiłku celowego wszczął z własnej inicjatywy. Za powyższym stanowiskiem przemawia następująca argumentacja. Przede wszystkim wskazać należy, że organ I instancji wydając skarżoną decyzję wskazał, że została ona wydana po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 kwietnia 2006r. Nadto jak wykazano we wstępie rozważań pomoc społeczna może być udzielona z urzędu w wyjątkowych sytuacjach, gdy nie ma wniosku a pracownik socjalny uzna, że pomoc jest konieczna ze względu na sytuację życiową osoby zainteresowanej. W świetle powyższego uznać należy, że logiczną konsekwencją wszczęcia postępowania z urzędu będzie wydanie decyzji przyznającej świadczenie ze środków pomocy społecznej. W sprawie niniejszej organ odmówił przyznania zasiłku celowego i w uzasadnieniu decyzji wskazał, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za przyznaniem tego zasiłku.

Reasumując wskazać należy, że w sprawie nie został złożony wniosek o przyznanie zasiłku celowego ani też postępowanie w tym zakresie nie zostało wszczęte z urzędu. Brak było zatem przedmiotu postępowania administracyjnego. Dlatego też organ odwoławczy zasadnie na mocy art. 138§1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji rozstrzygającą co do istoty w przedmiocie zasiłku celowego i umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.).