Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1482/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1482/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Sędziowie: NSA Tadeusz Kuczyński NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. L. - następcy prawnego S. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich S. L. I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; I. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) pozbawił S.L. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w J. G. uprawnień kombatanckich z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej od [...] r. do [...] r. (z przerwami).

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż S. L. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. W związku z tym uznano, że S. L. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach. Powołał się przy tym na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. L. podniósł, że w czasie służby wojskowej brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 129 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, iż prowadząc postępowanie wyjaśniające Urząd otrzymał przy piśmie WKU J. G. z dnia [...] r. przebieg służby wojskowej S. L., z której wynika, że został on wcielony do [...] Pułku KBW dnia [...] r. i w dniu [...] r. zaprzysiężono go. Organ otrzymał też pismo CAW z dnia [...] r. informujące, że żołnierze [...] Pułku KBW w okresie od [...] r. do [...] r. zwalczali NSZ, poakowskie podziemie zbrojne oraz bandy rabunkowe, a w okresie od [...] do [...]r. brali udział w walkach z UPA. Kierownik Urzędu wywodził, że ponieważ S. L. został zaprzysiężony [...] r., to nie jest możliwe, by w podanym okresie brał udział w walkach z UPA, tym bardziej, że miał przyznane uprawnienia przez ZBoWiD za okres od [...] r. do [...] r. (z przerwami). Zdaniem organu z powyższego wynika, że wyżej wymieniony otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby wojskowej pełnionej po [...] r., zatem podstawą prawną do pozbawienia tych uprawnień jest art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy. W ocenie organu w przypadku S. L. uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu nie miało miejsca.

Na powyższą decyzję S. L. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

S. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc podobne argumenty, jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oświadczył, że brał udział w walkach z UPA i Wehrwolfem. Zarzucił, że organ nie zweryfikował, co oznacza sformułowanie "bandy rabunkowe", przeciwko którym walczył. Podnosił, iż nie uwzględniono, że pełnił służbę wojskową od [...]r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Z uwagi na fakt, iż w dniu [...] r. S. L. zmarł, jego żona K. L. w piśmie z dnia [...] r. oświadczyła, że pomimo śmierci męża popiera wniesioną przez niego skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 cytowanej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W rozpatrywanej sprawie S. L. w istocie nie kwestionował tego, że obecnie nie przysługują uprawnienia kombatanckie wyłącznie za działalność polegającą na utrwalaniu władzy ludowej. Podnosił jedynie, że w czasie służby wojskowej pełnionej od [...] r. brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Kwestia udziału S. L. w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii była co prawda przedmiotem rozważań poczynionych przez organ administracyjny orzekający w rozpatrywanej sprawie, jednak dokonane na ich podstawie ustalenia i wyciągnięte wnioski budzą poważne wątpliwości.

W szczególności zauważyć wypada, iż - jak wynika z ustaleń organu - jednostka wojskowa, w której służbę pełnił S. L., w okresie od [...] do [...]r. brała udział w walkach z UPA. S. L. odbywał służbę wojskową w tej jednostce od [...] r. i w dniu [...]r. został zaprzysiężony. Przyjmując zatem nawet - tak jak uczynił to organ - że przed złożeniem przysięgi nie mógł on brać udziału w jakichkolwiek walkach, to i tak pozostaje okres od złożenia przysięgi do końca [...] r., w którym S. L. mógł uczestniczyć w walkach z UPA. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uzasadnił należycie, dlaczego wykluczył taką możliwość, a zajęte przez niego stanowisko pozostaje w tej sytuacji w sprzeczności z ustaleniami tego organu dotyczącymi udziału w walkach z UPA żołnierzy jednostki, w której S. L. odbywał służbę wojskową. Stwierdzić przy tym trzeba, iż fakt, że S. L. miał przyznane uprawnienia przez ZBoWiD za okres od [...] r. do [...] r. (z przerwami), nie może wykluczać jego udziału w ewentualnych walkach w innym okresie.

Jak już wyżej podkreślono, procedurę wydania decyzji administracyjnych regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Skoro zatem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wyjaśnił, dlaczego przyjął, że S. L. w [...] r. nie walczył z Ukraińską Powstańczą Armią, chociaż jego jednostka wojskowa walczyła z UPA przez cały [...] r., a więc również w czasie pełnienia przez niego służby wojskowej, to naruszył w ten sposób unormowania zawarte w przytoczonych wyżej przepisach procedury administracyjnej, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie i w konsekwencji powyższego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Nadmienić jedynie wypada, że wbrew stanowisku S. L. Kierownik Urzędu nie musiał wyjaśniać znaczenia terminu "bandy rabunkowe", bowiem w świetle chociażby informacji nadesłanej przez Centralne Archiwum Wojskowe nie budzi wątpliwości, że również w latach czterdziestych i pięćdziesiątych terminem tym nie obejmowano oddziałów UPA i grup Wehrwolfu. Zauważyć trzeba, że w informacjach dotyczących udziału poszczególnych jednostek w walkach prowadzonych po zakończeniu II wojny światowej przekazywanych przez CAW wyraźnie rozgraniczano "bandy rabunkowe" oraz oddziały UPA i grupy Wehrwolfu.

Odnosząc się do wynikającej z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w razie uwzględnienia skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, o których mowa w art. 25 tej ustawy, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich tracą te uprawnienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie jest rozwiązaniem szczególnym w stosunku do przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania decyzji i wywoływanych przez nią skutków prawnych. Przyjmuje bowiem, że tylko decyzja prawomocna jest podstawą utraty uprawnień kombatanckich. Wskazać trzeba, iż decyzja staje się prawomocna po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz gdy sąd ten prawomocnie skargę odrzucił lub po jej rozpoznaniu oddalił (por. J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 902). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w wyroku jest więc zbędne, ponieważ powyższa kwestia została uregulowana ustawowo.

W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.