Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 692/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
Teza: I. Fakt czasowego przebywania poborowego poza granicami kraju i wykonywania tam stałej  pracy nie uchyla konstytucyjnoprawnego obowiązku służby wojskowej. Obowiązek ten trwa i rzeczą władz wojskowych jest określenie, kiedy i w postaci jakiej słłużby wojskowej ma on być wykonywany.

II. Konstytucyjny obowiązek obrony, jako pojęcie zbiorowe, implikuje wiele obowiązkowych zachowań służących jego realizacji, w szczególności obowiązek osobistego stawienia się na wezwanie właściwych organów (art. 52 ustawy), obowiązek rejestracji i obowiązek zgłoszenia do poboru (art. 32).

TEZY

I. Fakt czasowego przebywania poborowego poza granicami kraju i wykonywania tam stałej  pracy nie uchyla konstytucyjnoprawnego obowiązku służby wojskowej. Obowiązek ten trwa i rzeczą władz wojskowych jest określenie, kiedy i w postaci jakiej słłużby wojskowej ma on być wykonywany.

II. Konstytucyjny obowiązek obrony, jako pojęcie zbiorowe, implikuje wiele obowiązkowych zachowań służących jego realizacji, w szczególności obowiązek osobistego stawienia się na wezwanie właściwych organów (art. 52 ustawy), obowiązek rejestracji i obowiązek zgłoszenia do poboru (art. 32).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska Protokolant: - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S.R. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 4, art. 53, art. 55 ust. 1, art. 60 ust. 2a w związku z art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L. z dnia [...] r. (karta powołania serii B Nr [...]) w sprawie powołania S. R. do odbycia zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] r.

Kartą powołania z dnia [...]r. serii B Nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w L. powołał poborowego S. R. do odbycia zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] r. w JW [...] we W..

W złożonym odwołaniu od powyższej karty poborowy domaga się jej uchylenia z uwagi na pobyt i pracę za granicą. Do odwołania załączył zaświadczenie z Urzędu Miasta w L. o wymeldowaniu się ze stałego miejsca zamieszkania oraz zaświadczenie z zakładu pracy w I. potwierdzające, a Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, podniesione w odwołaniu okoliczności dotyczące pobytu i pracy za granicą, nie rodzą prawa do obligatoryjnego zwolnienia z obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. Wojskowy Komendant Uzupełnień w L. w dniu [...]r. wydał decyzje o powołaniu do zasadniczej służby wojskowej zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, a dostarczenie po tym terminie poświadczenia wymeldowania nie jest wystarczającym do uchylenia zaskarżonej karty powołania.

Fakt przebywania poborowego S. R. poza granicami kraju od [...]roku świadczy jedynie o niedopełnieniu postanowień ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) w zakresie spełnienia obowiązku meldunkowego. Ponadto od dnia doręczenia karty powołania - w myśl art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony - osoba powołana do odbycia zasadniczej służby wojskowej jest obowiązana uzyskać zezwolenie organu wojskowego na wyjazd i pobyt za granicą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu S. R. wniósł o uchylenie w całości decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L.

Skarżący zarzuca, iż w niniejszej sprawie organy wojskowe, działając rutynowo i schematycznie, nie zrealizowały kroków do ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy. Zaskarżona decyzja nie zawiera kompleksowej analizy jego sytuacji osobistej i materialnej. Podnosi, że nie traktował wyjazdu za granicę jako metody na uchylanie się od służby wojskowej, tym bardziej, że nie wyjechał do pracy sezonowej, lecz wybrał dłuższy pobyt za granicą i z tym pobytem wiążę swoją przyszłość. W Irlandii ma stałą pracę, wynajmuje dom, opłaca rachunki i reguluje swoje zobowiązania podatkowe (posiada status rezydenta podatkowego w I.).

W ocenie skarżącego, zgodnie z treścią art. 44 § 1 ustawy z dnia 22 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej nie powołuje się do czynnej służby wojskowej poborowych uznanych za zdolnych do tej służby, jeżeli są obywatelami polskimi, którzy stale zamieszkują za granicą. Administracja wojskowa wydając powyższe decyzje, zdaniem S. R., dała przykład biurokratycznego legalizmu postępowania, akcentując w ten sposób formalistyczny punkt widzenia. To sztywne stanowisko organów wojskowych spowodowało szereg komplikacji w jego życiu. Powrót do kraju w sytuacji, gdy wszystkie jego sprawy życiowe są skoncentrowane w I., wiąże się z dużymi problemami, związanymi ze zobowiązaniami, które zaciągnął w I.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Ponadto organ stwierdził, iż skarżący w dacie orzekania w postępowaniu administracyjnym nie spełniał przesłanek do odroczenia służby wojskowej z jakiegokolwiek tytułu określonego w art. 39 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Do przesłanek takich nie można bowiem zaliczyć: osobistych relacji rodzinnych, czy wykonywania pracy (nawet za granicą). Za chybiony, w ocenie organu, uznać należy zarzut naruszenia art. 44 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. W dacie orzekania skarżący wprawdzie przebywał za granicą i pracował, ale stale tam nie zamieszkiwał. Zamieszkiwał na stałe w L, przy ul. P. [...]. Dopiero po fakcie doręczeniu mu karty powołania wymeldował się spod tego adresu. Organ podkreśla również, że skarżący, będąc poborowym, miał pełną świadomość o ciążącym na nim z mocy ustawy obowiązku obrony. Wiedzę tę posiadał od dnia stawienia się przed komisją poborową w 19-tym roku życia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji dokonały właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów obowiązującego prawa. Wbrew stanowisku strony skarżącej, organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo dokonały wykładni prawa materialnego, tj. przepisów art. 4, art. 53, art. 55 ust. 1, art. 60 ust. 2a w związku z art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.).

Konstytucja RP w postanowieniach art. 85 ust. 1 ustanawia obowiązek obrony Ojczyzny. Obowiązek ten ma charakter powszechny; tak też rozumie go obowiązująca ustawa o powszechnym obowiązku obrony. Jego powszechność wyraża się nie tylko tym, że podlegają mu wszyscy obywatele RP, na zasadach określonych w ustawie, lecz także w jego szerokim zasięgu przedmiotowym, obejmującym wszystkie zadania i powinności, jakich wymaga obrona ojczyzny w stosunku do obywateli zdolnych do ich wykonywania. Powszechnemu obowiązkowi obrony podlegają wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku. Obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa nie podlega powszechnemu obowiązkowi obrony, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 ust. 1 ustawy). Państwo może jednak, zgodnie z prawem międzynarodowym, wezwać do powrotu obywatela przebywającego za granicą w celu odbycia służby wojskowej (ius avocandi).

Konstytucyjny obowiązek obrony, jako pojęcie zbiorowe, implikuje wiele obowiązkowych zachowań służących jego realizacji, w szczególności obowiązek osobistego stawienia się na wezwanie właściwych organów (art. 52 ustawy), obowiązek rejestracji i obowiązek zgłoszenia do poboru (art. 32 ustawy).

Przepis art. 85 ust. 2 Konstytucji dotyczy obowiązku służby wojskowej jako formy ogólnego obowiązku obrony ojczyzny. Służba wojskowa jest jednym z najważniejszych obowiązków obywatelskich i skrupulatne oraz we właściwym czasie jego wypełnianie ma istotne znaczenie dla przygotowania obywateli do obrony RP. Konstytucja odsyła określenie zakresu służby wojskowej do ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Zgodnie z ustawą przedmiotowy zakres służby wojskowej obejmuje odbywanie zasadniczej służby wojskowej przez poborowych, zajęć wojskowych oraz przeszkolenia wojskowego przez studentów i absolwentów szkół wyższych, ćwiczeń wojskowych oraz okresowej służby wojskowej przez poborowych i żołnierzy rezerwy (art. 55 ustawy). Każda z powyższych form ma swoją szczegółową regulację w ustawie. Nakłada się na nie pojęcie czynnej służby wojskowej.

W myśl przepisu art. 53 ust. 1 osoby podlegające obowiązkowi czynnej służby wojskowej są obowiązane do spełniania wojskowego obowiązku meldunkowego, polegającego na zgłaszaniu wójtom lub burmistrzom (prezydentom miast) albo właściwym organom wojskowym zmian miejsca pobytu (zamieszkania), imienia, nazwiska, wykształcenia i zawodu. Osoby podlegające obowiązkowi czynnej służby wojskowej, które zostały powołane do odbycia tej służby od dnia doręczenia karty powołania (karty skierowania) do tej służby są obowiązane uzyskać zezwolenie Ministra Obrony Narodowej lub organu wojskowego przez niego upoważnionego na wyjazd i pobyt za granicą (art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy). Szczegółowe regulacje dotyczące wojskowego obowiązku meldunkowego określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie wojskowego obowiązku meldunkowego, obowiązku powiadamiania wojskowego komendanta uzupełnień oraz uzyskiwania zezwolenia na wyjazd i pobyt za granicą (Dz. U. nr 140, poz. 1480 z późn. Zm.). Przepis § 3 pkt 2a rozporządzenia stanowi, iż wojskowy obowiązek meldunkowy obejmuje zgłoszenie wyjazdu za granicę na okres dłuższy niż dwa miesiące i powrotu z tego wyjazdu.

Z akt sprawy wynika, że skarżący nie dopełnił obowiązku meldunkowego wynikającego z powyższych regulacji prawnych. Sąd podziela stanowisko organów administracji, iż skarżący będąc poborowym, miał pełną świadomość o ciążącym na nim z mocy ustawy obowiązku obrony i obowiązku służby wojskowej. Wiedzę tę posiadał od dnia stawienia się przed komisją poborową w 19-tym roku życia.

Skarżący podnosi zarzut naruszenia przez organy administracji wojskowej orzekające w sprawie, postanowień art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy, w myśl których nie powołuje się do czynnej służby wojskowej poborowych (obywateli polskich) uznanych za zdolnych do tej służby, którzy stale zamieszkują za granicą. W sprawach tych orzeka wojskowy komendant uzupełnień na wniosek poborowego. Decyzję wojskowego komendanta uzupełnień doręcza się poborowemu na piśmie wraz z uzasadnieniem (art. 44 ust. 3 ustawy).

Zarzut ten należy uznać za chybiony. W dacie orzekania skarżący wprawdzie przebywał za granicą i tam pracował, ale stale tam nie mieszkał. Mieszkał na stałe w L, przy ul. P. [...]. Dopiero po fakcie doręczeniu mu karty powołania wymeldował się z tego miejsca stałego pobytu. Z materiału aktowego nie wynika także, aby S. R. zwracał się do wojskowego komendanta uzupełnień z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie niepowołania do czynnej służby wojskowej z powodu stałego zamieszkiwania za granicą.

Sąd podziela również stanowisko organów, iż skarżący w dacie orzekania w postępowaniu administracyjnym nie spełniał przesłanek do odroczenia służby wojskowej z jakiegokolwiek tytułu określonego w przepisie art. 39 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Do takich przesłanek nie można bowiem zaliczyć osobistych relacji rodzinnych, wykonywania pracy (nawet za granicą), wynajęcia domu, opłacania rachunków, posiadania statusu rezydenta podatkowego w innym kraju. Ponadto skarżący nie zwracał się z udokumentowanym wnioskiem do wojskowego komendanta uzupełnień o odroczenie zasadniczej służby wojskowej (art. 39 ust. 1 ustawy).

Fakt czasowego przebywania poborowego poza granicami kraju i wykonywanie tam stałej pracy nie uchyla konstytucyjnoprawnego obowiązku służby wojskowej. Obowiązek ten trwa i rzeczą władz wojskowych jest określenie, kiedy i w postaci jakiej służby wojskowej ma on być wykonywany.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, ze zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).