Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1201/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: odrzucono skargę
oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216, 137, 136
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art.6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 3,58,53,230,220,232,134,133,106
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Mariusz Kotulski Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. sprawy ze skarg R.S. , A.F. i B.J. na decyzję Wojewody z dnia 13 sierpnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. odrzuca skargę R.S. ; II. zwraca skarżącemu R.S. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi; III. oddala skargi A.F. i B.J. .


UZASADNIENIE

Starosta T. decyzją z 24 kwietnia 2015 r., na podstawie art. 136, art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2014r., poz. 518 ze zm.), odmówił zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [....] obr. [....]. na rzecz: A.F. i innych...

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem złożonym w dniu 31 października 2002 r. A.F. , wystąpił o zwrot nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [....] obr [....] o powierzchni 0.1244 ha, stanowiącej uprzednio parcele gruntowe l.kat. [....] i [....] gm. kat. Z. Motywując swój wniosek A.F. podkreślił, iż jest on następcą po wywłaszczonym S.T. . W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego z wnioskami o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpili również: A.W. , Z.K. ,i innych...

W obszernym uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania w sprawy, z wyszczególnieniem pism wniesionych przez strony i zawartych w nich wniosków dowodowych.

Organ przytoczył treść art. 136 ust. 3 i art. 137 oraz art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014r., sygn. akt: P 38/11. Wskazał, że pod sygnaturą: [....] , Kierownik Urzędu Rejonowego w N. prowadził z wniosku A.F. , R.B. i inni...., postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. [....] obr. [....] , w ramach którego: decyzjami z 20 listopada 1995r. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [....] , oznaczonej jako działka ewid. [....] obr. [....] w [....] części prawa własności na rzecz R.B. , w 5/24 części prawa własności na rzecz Z.K. , 2/24 części prawa własności na rzecz A.F. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzjami Wojewody [....] z dnia 30 stycznia 1996 r. Wyrokiem z 27 kwietnia 2001r., sygn. akt: II SA/Kr 276/01, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w K. , oddalił skargę A.F. na w/w decyzje Wojewody [....] . Organ podniósł, że pomiędzy w/w sprawą rozstrzygniętą ostatecznymi decyzjami Kierownika Urzędu Rejonowego w N. , a niniejszym postępowaniem nie zachodzi tożsamość spraw, albowiem zachodzi rozbieżność w sferze podmiotowej: uprzednio rozpoznany został wyłącznie wniosek o zwrot A.F. , R.B. , i inni...., w niniejszym postępowaniu zaś przedmiotem rozpoznania jest wniosek o zwrot pochodzący od wszystkich uprawnionych podmiotów.

Organ poczynił następujące ustalenia faktyczne:

Umową sprzedaży z 29 września 1960r., sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. Nr [....] , Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. , nabyło za kwotę 459 800 zł, od W.T. , Z.K. i inni ....., nieruchomość opisaną w księdze wieczystej Kw [....] , oznaczoną jako parcela budowlana l. kat. [....] gm. kat. Z. o pow. 0,1423 ha, oraz opisaną w księdze wieczystej Kw [....] , oznaczoną jako parcela gruntowa l. kat. [....] gm. kat. Z. o pow. 0,0045 ha. Umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U z 1974r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.).

Zgodnie z mapą do celów prawnych, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 26 listopada 2014 r., parcela budowlana l. kat. [....] gm. kat. Z. , podzieliła się na parcele: l. kat. [....] l. kat. [....] , l. kat. [....] ; parcela budowlana l. kat. [....] podzieliła się na: parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....] ; parcela gruntowa l. kat [....] podzieliła się na parcele: l. kat. [....] i l. kat. [....]. Parcela l. kat [....] i l. kat [....] odpowiada działce ewidencyjnej nr [....] obr. [....] .

Zarządzeniem nr 34 z 30 maja 1975r., Przewodniczący Głównego Komitetu

[....] połączył Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. z przedsiębiorstwem państwowym [....] w Z. , potwierdzając, iż: "Połączone przedsiębiorstwa prowadzone będą pod nazwą: przedsiębiorstwo państwowe "[....] " w Z. ";

Zarządzeniem nr 7 z 30 czerwca 1982r., Przewodniczący [....] , utworzył Państwowe [....] z siedzibą w W., w skład którego, zgodnie z załącznikiem do tegoż zarządzenia o nazwie: " Wykaz przedsiębiorstw państwowych [....] podlegających połączeniu", weszło m. in.: Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z .

Aktem przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjna z dnia 17 grudnia 1990r., sporządzonym w formie aktu notarialnego Rep. [....], przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "Państwowe Przedsiębiorstwo [....],

przekształcone zostało w spółkę Skarbu Państwa. Zgodnie ze statutem utworzonej

spółki: "Firma spółki brzmi [....] Spółka Akcyjna".

W oparciu o w/w umowę sprzedaży z dnia [....] 1960r., Rep. Nr [....] , ustalono, iż w dniu wywłaszczenia, właścicielami nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [....] , byli: W.T.- w 1/3 części, A.B. - w 1/3 części, Z.K. - w 1/6 części, R.T. - w 1/6 części. W oparciu o odpis skrócony aktu małżeństwa Nr [....] ustalono, iż R.T. jest osobą tożsamą z R.B. W oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z 29 kwietnia 1992 r., sygn akt Ns 108/92, ustalono, iż spadek po W.T. , na podstawie ustawy nabyli: S/.T. w 4/8 części, A.B. w 2/8 części, R.B. w 1/8 części, Z.K. w 1/8 części. W oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z 7 kwietnia 2000r., sygn. akt I Ns 218/00, ustalono, iż, spadek po A.B. zmarłej 1 stycznia 1971 r., na podstawie testamentu nabyły: S.T/ w 1/2 części i A.W. w 1/2 części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z 29 kwietnia 1992r. sygn. akt Ns 108/92, ustalono, iż, spadek po S.T. na podstawie testamentu nabyli R.S. w 1/2 części i A.F. w 1/2 części. W oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z 17 kwietnia 2012r., sygn. akt I Ns 668/11, ustalono, iż spadek po A.W. na podstawie ustawy nabył syn R.S. w całości. W oparciu o umowę sprzedaży z 5 marca 2001 r. ustalono, iż A.W. sprzedała A.F. oraz B.J. cały swój udział w spadku po zmarłej A.B. wynoszący 1/2 części. Tym samym przeniosła na te podmioty wszystkie prawa, jakie nabyła w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 7 kwietnia 2000r. Sygn. akt I Ns 218/00, do których to praw zaliczyć należy również zgłoszone przez B.J. roszczenie o zwrot nieruchomości. Ponadto organ stwierdził, że R.S. , w przypadku gdy swe prawa wywodzi od A.W. w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I Ns 668/11, nie przysługuje uprawnienie do występowania z roszczeniem o zwrot w/w nieruchomości, gdyż uprawnienie to w oparciu o umowę sprzedaży z 5 marca 2001 r., Rep [....] , przeszło na rzecz A.F. oraz B.J. R.S. jest jednak podmiotem uprawnionym do występowania z roszczeniem, w przypadku gdy swe prawa wywodzić będzie od S.T.

Ponadto w oparciu o umowę dzierżawy z [....] 2012r., ustalono, iż [....] S.A, wydzierżawił W.S. nieruchomość, oznaczoną jako działka ewid. [....] obr. [....] Z . Zgodnie z umową najmu/podnajmu lokalu użytkowego z 1 sierpnia 2013r., W.S. , prowadzący działalność gospodarcza pod nazwą: "[....] " z siedzibą w Z. oddał w najem T.K. , prowadzącej działalność pod nazwą "[....] ", z siedzibą w Z. lokal w budynku położonym na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, przy ul. [....] w Z. Zgodnie z umowami najmu/podnajmu lokalów użytkowych z [....] 2012 r. i 1 grudnia 2014 r. W.S. , prowadzący działalność gospodarcza jw. oddał w najem olejne lokale w tym budynku [....] S.A, z siedzibą w G. oraz I.M. , prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: [....] z siedzibą w Z.

W odniesieniu do nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [....] obr. [....]. , toczy się przed Wojewoda [....] postępowanie uwłaszczeniowe, wszczęte w dniu 10 maja 2002 r., pod znakiem: [....] , w sprawie stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego tej nieruchomości przez Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. , które to przedsiębiorstwo po przekształceniu weszło w skład spółki [....] S.A.

W oparciu o odpis zwykły księgi wieczystej [....] , ustalono, iż w chwili obecnej nieruchomość, oznaczona jako działka [....] obr. [....] Z. , stanowi

własność Skarbu Państwa - Przedsiębiorstwa Państwowego [....] . W oparciu o pozyskany z Urzędu Stanu Cywilnego w Z. odpis zupełnego

aktu urodzenia Nr [....] z 31 grudnia 1949r., ustalono, iż A.F., urodził się w dniu [....] jako syn E.F. , oraz F.F. (nazwisko rodowe ....). Stosownie zaś do pozyskanego z Urzędu Stanu Cywilnego w K. odpisu skróconego aktu zgonu z 8 września 2014r., L.S. , zmarł [....] 1944r. Tym samym brak jest możliwości przyjęcia, iż A.F. , urodzony dnia [....] 1949r., jest synem L.S. , a w dalszej kolejności zgłoszone w sprawie przez A.S. uwagi i wnioski dowodowe, jako pochodzące od podmiotu niebędącego stroną postępowania, zostały pozostawione bez rozpoznania, o czym organ poinformował wnoszącego.

Na podstawie wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji dokumentów organ stwierdził, że nabycie przez Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. aktem notarialnym z 29 września 1960r., Rep. Nr [....] , nieruchomości, oznaczonej jako parcela budowlana l. kat. [....] gm. kat. Z. , oraz jako parcela gruntowa l. kat. [....] gm. kat. Z. , miało na celu uregulowanie stanu prawnego oraz umożliwienie Przedsiębiorstwu Państwowemu [....] w Z. kontynuowania prowadzonej na nieruchomości działalności [....] . Przyjęte w tym względzie rozstrzygniecie, znajduje swe potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w K. z 27 kwietnia 2001r., sygn. akt: II SA/Kr 276/01. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumentację archiwalną postępowania prowadzonego przed Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. pod sygn. Sa.21/523/58, oraz w/w protokół badania dokumentacji archiwalnej z 14 stycznia 2015r., Nr [....] , organ stwierdził, że brak jest jakichkolwiek przesłanek za przyjęciem innego niż ustalony powyżej cel wywłaszczenia. Brak jest bowiem dokumentów archiwalnych potwierdzających, iż celem wywłaszczenia miała być: urządzenie szpitala, urządzenie szkoły, wykorzystanie nieruchomości na potrzeby Urzędu Bezpieczeństwa, czy też na potrzeby działalności wywiadowczej, kontrwywiadowczej, bądź na potrzeby budowy i organizacji miejsca kultu religijnego - urządzenia kaplicy, czy też wykorzystanie nieruchomości na cele prowadzenia reprezentacyjnych [....] , który to cel wywłaszczenia sugeruje pełnomocnik spółki [....] S.A. w piśmie z 26 maja 2014r.

Oceniając kwestie realizacji w/w celu wywłaszczenia nieruchomości organ podał, że w oparciu o odpis zupełny księgi wieczystej Kw [....] Sądu Rejonowego w Z. , ustalono, iż w dniu 6 czerwca 1962 r., ujawniono Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. , jako właściciela nieruchomości, opisanej w Dziale I tej księgi wieczystej, oznaczonej ówcześnie jako parcela gruntowa l. kat. [....] gm. kat. Z. W oparciu o odpis zupełny księgi wieczystej Kw [....] Sądu Rejonowego w Z. , ustalono, iż w dniu 6 czerwca 1962r., ujawniono Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. , jako właściciela nieruchomości, opisanej w Dziale I tejże księgi wieczystej, oznaczonej ówcześnie jako parcela budowlana l. kat. [....] gm. kat. Z. Dodatkowo, biorąc pod uwagę akta osobowe pracowników przedsiębiorstwa państwowego [....] w Z : A.W. i innych ...., protokoł rozprawy administracyjnej z [....] 1992 r., pismo spółka [....] S.A. z 28 września 1992 r., pismo dyrektor [....] S.A. T.R. z 21 lutego 1995 r., zeznania S.S. z [....] 1995 r., organ stwierdził, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość, oznaczona aktualnie, jako działka ewid. [....] obr. [....] Z. , została w terminie określonym art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami wykorzystana na cel wywłaszczenia. Zgromadzony materiał dowodowy, potwierdza jednoznacznie fakt uregulowania stanu prawnego nieruchomości poprzez zawarcie w/w umowy sprzedaży z [....] 1960r., Rep. [....] i ujawnienie prawa własności przysługującego PP [....] w Z. w treści właściwych dla nieruchomości ksiąg wieczystych, jak również to, iż po nabyciu w/w nieruchomości Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. kontynuowało na nieruchomości prowadzenie działalności [....] zapoczątkowanej w 1954 r., co w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014r., sygn. akt: P 38/11, wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców.

W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do wniosków dowodowych stron.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty T. złożył A.F. działając osobiście oraz przez pełnomocnika L.C. , zaskarżonej decyzji zarzucając:

- niewykonanie z przyczyn politycznych szeregu wyszczególnionych w odwołaniu orzeczeń,

- naruszenie art. 6 k.p. a. w zw. z art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. polegające na prowadzeniu i zakończeniu postępowania administracyjnego z przyczyn politycznych popierając ówczesny ustrój PZPR, pomimo istnienia przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania - istnienia sprawy prejudycjalnej, zagadnienia wstępnego, od rozstrzygnięcia którego zależy rozpatrzenie niniejszej sprawy;

- naruszenie art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na jego niezastosowaniu mimo zrealizowania ustawowych przesłanek zwrotu nieruchomości wywłaszczonej; Starosta T. działając z przyczyn politycznych podważa ustawy wydane przez organ ustawodawczy jakim jest Sejm, który zapełnia godziwą zapłatę za wywłaszczoną nieruchomość lub wskazanie działki zastępczej o równowartości wywłaszczonej nieruchomości; decyzja wydana z naruszeniem prawa w dniu jej wydania jest decyzją nieważną

- naruszenie art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 216 u.g.n. poprzez błędne ustalenie

celu wywłaszczenia oraz faktu jego zrealizowania, który został ustalony przez I Wojewódzkiego Sekretarza PZPR jako kontynuacja celów niemieckiego okupanta celem prześladowania obywateli Polskich pochodzenia żydowskiego,

- naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nieustalenie dokładnej daty rozpoczęcia i zakończenia realizacji celu wywłaszczenia oraz nieustalenie daty oraz faktu zatwierdzenia planów gospodarczych dla przedsiębiorstwa prywatnego [....] , w którym to po 1945 działał [....] kierowany przez [....] przekształcony Urząd Bezpieczeństwa w których to strukturach byli i działali H.Z. i inni....., , którzy działali na polecenie obcego mocarstwa (ZSRR) celem inwigilowania narodu polskiego oraz jego ekstradycji

-naruszenie art. 7; 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w całości postępowania dowodowego w sprawie i jedynie częściowe poczynienie własnych ustaleń faktycznych działając z przyczyn politycznych i z nienawiści do wiary chrześcijańskiej z obrazą Sądu oraz Wojewody

- naruszenie art. 73 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę prawa wglądu do całości akt sprawy administracyjnej oraz odmowę wydania z akt sprawy uwierzytelnionych dokumentów, na których organ oparł swoje ustalenia,

- naruszenie art. 24 § 1 pkt. l i 4 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez Starostę T. inż. P.B. , który został wyłączony z postępowania z mocy prawa, ze względu na wydanie decyzji i opinii do postępowania Sądowego sygn. akt I C 501/12 prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Z.

- naruszenie art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a. poprzez rozpoznawanie sprawy przez pracownika Starostwa Powiatowego w Z. -inż. A.B. , który to wydał już po raz trzeci decyzję w tej samej sprawie, który działa z przekory obrazy decyzji Wojewody,

-rażące naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa określonej w art. 2 Konstytucji RP oraz prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły organ nadanego art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; - art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

L.C. , działając w imieniu A.F. zarzucił, że postanowienie z 6 lutego 2015 r. o odmowie zawieszenia postępowania nie zostało mu doręczone jako pełnomocnikowi.

Odwołanie od decyzji Starosty T. złożyła także B.J. , zaskarżonej decyzji zarzucając:

- naruszenie art. 137 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 216 u.g.n. polegające na jego niezastosowaniu mimo zrealizowania ustawowych przesłanek zwrotu nieruchomości wywłaszczonej;

- naruszenie art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 216 u.g.n. poprzez błędne ustalenie celu wywłaszczenia oraz faktu jego zrealizowania;

- naruszenie art. 77 § 1 kpa 107 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nieustalenie dokładnej daty rozpoczęcia i zakończenia realizacji celu wywłaszczenia oraz nieustalenie daty oraz faktu zatwierdzenia planów gospodarczych dla przedsiębiorstwa państwowego [....],

-naruszenie art. 77 § 1 kpa 107 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie w całości postępowania dowodowego w sprawie i jedynie częściowe poczynienie własnych ustaleń faktycznych.

Wojewoda [....] decyzją z 13 sierpnia 2015 r., znak: [....], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że Starosta T. za cel wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości uznał uregulowanie stanu prawnego nieruchomości oraz umożliwienie przedsiębiorstwu państwowemu [....] w Z. kontynuowania prowadzonej na nieruchomości działalności [....] . Organ II instancji zauważył, że w umowie sprzedaży z 29 września 1960 r. nie wskazano celu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, a jedynie stwierdzono, że: "umowa mniejsza zawarta zostaje w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku Dz. U. 17 poz. 70. jako następstwo wszczętej przez Państwo akcji wywłaszczeniowej co do nieruchomości stanowiącej przedmiot tej umowy." Jak wynika z dokumentu pn. "Opis budynku Nr [....] stanu na dzień 9.IX. 1949 r.", na przedmiotowej nieruchomości znajdował się już w tym czasie budynek przeznaczony na [....] , którego opis stanu faktycznego znajduje się w załączniku Nr 1 pn. "A. Ogólny spis stanu faktycznego" z 15 lutego 1950 r., a w którym wskazano m. in., iż część wykończona budynku obejmuje [....] . Z kolei w piśmie Ministerstwa Finansów z 14 czerwca 1957 r. nr [....] stwierdzono: "ponieważ F. T. nie wpłacił do depozytu wymienionej sumy, w wyniku decyzji Ministerstwo Skarbu z dnia 5.1.1950 r. D.XIII.20660/4/49 /tom II, karta 1677 nieruchomość przekazana została w zarząd i użytkowanie organów gospodarki komunalnej i pozostaje w użytkowaniu przedsiębiorstwa "[....] ". Również z pisma W.T. z 18 października 1958 r. wynika, że na przedmiotowej nieruchomości przed sporządzeniem umowy sprzedaży z [....] 1960 r. znajdował się [....].

Organ II instancji zacytował: treść protokołu spisanego [....] 1958 r. w [....] w Z. , pismo Ministerstwa Finansów z 14 czerwca 1957 r. nr [....] oraz pismo dyrektora [....] S.A. T.R. z 21 lutego 1995 r. Podkreślił, że z akt postępowania nie wynika, by po dniu 29 września 1960 r. na przedmiotowej nieruchomości rozpoczęto lub by zakończono prace, które mogłyby świadczyć o powstaniu dopiero po wywłaszczeniu czegoś "nowego" na wywłaszczonej nieruchomości. Z powyższego zatem wyprowadzić należy wniosek, iż w przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia nieruchomości faktycznie była regulacja stanu prawnego gruntu zajętego przez Państwo (przedsiębiorstwo państwowe) już przed sporządzeniem umowy sprzedaży z [....] 1960 r. pod budynek [....] . W świetle natomiast takich ustaleń należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1508/09 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 777/10 przyjmuje się, iż w sytuacji gdy cel wywłaszczenia faktycznie został zrealizowany na nieruchomości jeszcze przed zawarciem umowy o jej zbyciu na rzecz Skarbu Państwa, to nie występuje stan, w którym można by uznać nieruchomość za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami na cel wywłaszczenia, co z kolei warunkowałoby zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. Przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się bowiem do nieruchomości wywłaszczonych dla realizacji przyszłego celu określonego w umowie sprzedaży.

Organ II instancji zauważył, że co prawda ww. wyroki zapadły przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 13 marca 2014 r., jednak we wskazanych wyrokach zaprezentowano pogląd, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Tym samym stwierdzić należy, iż nawet po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia z 13 marca 2014 r. poglądy przedstawione w ww. znajdują zastosowanie również w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższym organ odwoławczy podał, że jakkolwiek zawarcie w przedmiotowej sprawie umowy sprzedaży, już po faktycznej realizacji celu wywłaszczenia, należy ocenić jako nieprawidłowe, to odwrócenie skutków, jakie owo nieprawidłowe wywłaszczenie spowodowało w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości, winno nastąpić w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa odbyło się bowiem na podstawie umowy cywilnoprawnej, co oznacza, że ewentualne podważenie skutków prawnych dokonanej czynności prawnej musi się odbyć również w postępowaniu cywilnym. Do czasu bowiem pozostawia w obrocie prawnym ww. umowy organy administracyjne nie mogą pomijać treści tej umowy i jej skutków prawnych.

W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy doniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniach.

W kwestii naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo przyjął, iż nie zachodzi związek przyczynowy w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, pomiędzy sprawą o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a toczącym się przed Sądem Rejonowym w Z. postępowaniem o sygn. akt I C 373/12 o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży z [....] 1960 r. Rep. [....] . Dla poparcia swojego stanowiska organ odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 1993 r., sygn. akt I SA 481/83. Sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być rozpatrzona i może w niej być wydana decyzja przed wydaniem rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym o stwierdzenie nieważności toczącym się przed Sądem Rejonowym w Z. Jeżeli w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki prawne, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego.

Odnośnie kwestionowanej przez skarżących umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [....] 1960 r. Rep. Nr [....] organ podkreślił, że ustawodawca ocenę ważności i skuteczności zdarzeń oraz czynności cywilnoprawnych dokonanych między stronami w formie umowy cywilnoprawnej zastrzegł do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. Strony postępowania nie przedstawiły dowodu z którego wynikałoby, iż wskazana umowa sprzedaży, w sposób prawem przewidziany tj. na podstawie prawomocnego wyroku sądu powszechnego, została wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym dokument ten nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne, które wiążą orzekające w sprawie organy administracji publicznej. Wskazany dowód - sprawozdanie prof. dr hab. A.F. - może być natomiast zgłoszony jako środek dowodowy w toku ewentualnego postępowania sądowego badającego prawidłowość i skuteczność ww. umowy sprzedaży.

W związku z tym również żądanie uzupełnienia materiału dowodowego: "o oryginał (w rozumieniu art. 65a k.p.a.) aktu notarialnego Rep. [....] z [....] 1960 r. z klauzulą prawomocności i wykonalności nadających temu aktowi charakter tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę egzekucji" nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestia prawidłowości i skuteczności zawartej w omawianej sprawie umowy sprzedaży nieruchomości z [....] 1960 r. Rep. Nr [....] nie jest i nie może być przedmiotem rozstrzygania przez organy administracji publicznej. Podobnie przedstawia się kwestia wnioskowanych przez odwołujących ustaleń co do "prawomocności i wykonalności nadających temu aktowi charakter tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę egzekucji". Kwestie te z pewnością były przedmiotem analizy i oceny przez sąd wieczystoksięgowy podczas ujawniania tej umowy sprzedaży i nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu A.F. , organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zgromadzono: "dokumentów archiwalnych potwierdzających, iż celem wywłaszczenia miało być: (...) wykorzystanie nieruchomości na potrzeby Urzędu Bezpieczeństwa, czy też na potrzeby działalności wywiadowczej, kontrwywiadowczej, bądź na potrzeby budowy i organizacji miejsca kultu religijnego - urządzenia kaplicy (...)". Dokumentów takich nie przedstawili również odwołujący. Powadzenie dalszych ustaleń co do tego w jaki sposób poszczególne pokoje hotelowe były wykorzystywane pozostaje poza zakresem rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu, iż: "faktyczne pozbawienie właściciela władztwa nad nieruchomością nastąpiło już w 1939 r." organ II instancji stwierdził, że zarzut ten wobec ustalenia, iż nabycie własności nieruchomości nastąpiło w 1960 r. nie może wywrzeć zamierzonego skutku.

W zakresie zarzutu skarżącego dotyczącego "dopuszczenia do udziału w postępowaniu podmiotów nie będących stronami" organ II instancji wskazał, przyjmuje się, że uprawnienia strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługują również podmiotom, którym do nieruchomości wywłaszczonej przysługuje prawo użytkowania wieczystego oraz, w związku z postanowieniami art. 138 ustawy, również zarządcy nieruchomości, użytkownikowi, najemcy, dzierżawcy oraz osobie korzystającej z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia. W aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy oraz umowy najmu/podnajmu lokalu użytkowego. Podmioty te zatem są stronami przedmiotowego postępowania.

W zakresie wniosków stron dotyczących wyłączenia Starosty T. od udziału w przedmiotowym postępowaniu organ II instancji zauważył, że zajął już w tym zakresie stanowisko w wydanym 24 lipca 2013 r. postanowieniu nr [....] o odmowie wyłączenia Starosty T. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej od załatwienia sprawy dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz w postanowieniu z 28 października 2014 r. nr [....] , a po wydaniu tych postanowień nie przedstawiono nowych okoliczności, które powodowałyby iż stanowiska zawarte w tych postanowieniach stały się nieaktualne. Opinia geodezyjna sporządzona przez mgr. inż. P.B. jako geodety uprawnionego, pełniącego obecnie funkcję Starosty T. , dotyczyła postępowania sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Z. pod sygn. akt I C 501/12 w zakresie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Opinia ta nie stanowiła materiału dowodowego będącego przedmiotem analizy i podstawą orzekania w przedmiotowej sprawie. Tym samym okoliczność ta nie stanowi przyczyny uzasadniającej konieczność wyłączenia Starosty T. od załatwienia przedmiotowej sprawy.

Nie stwierdzono również podstaw do wyłączenia pracownika starostwa od załatwienia sprawy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania B.J. , organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek, która przemawiałaby za koniecznością przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w tej sprawie. Z kolei z treści art. 86 kpa wynika, iż dowód z przesłuchania strony ma charakter posiłkowy i znajduje zastosowanie wówczas, gdy po zgromadzeniu dokumentacji w sprawie pozostały niewyjaśnione okoliczności. Tymczasem w świetle powyższego z dokumentów pozyskanych przez organ I instancji wynika, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, których wyjaśnienie wymagałoby dodatkowo przesłuchania stron postępowania. Ponadto dowód z przesłuchania stron nie jest dowodem w pełni obiektywnym, ponieważ strona co do zasady zainteresowana jest uzyskaniem korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. W sprawie nie przeprowadzono również dowodu z przesłuchania świadków uznając, że zgromadzone w przedmiotowej sprawie dowody były wystarczające do ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się jeszcze do zarzutów dotyczących przedsiębiorstwa państwowego [....] w Z. , organ odwoławczy wskazał, iż zarządzeniem Ministra Kolei nr [....] z [....] 1954 r. utworzone zostało przedsiębiorstwo państwowe [....] w Z. , które funkcjonowało do [....] 1975 r., czego dowodem jest zarządzenie nr [....] Przewodniczącego [....] z [....] 1975r. Wyjaśnił również, że zaskarżenie postanowienia w odwołaniu od decyzji na podstawie art. 142 k.p.a. nie jest podstawą do samoistnego zaskarżenia postanowienia. Organ odwoławczy nie wydaje na skutek takiego zaskarżenia odrębnego postanowienia (rozstrzygnięcia), które odnosiłoby się tylko i wyłącznie do zaskarżonego w ten sposób postanowienia. Postanowieniem z 6 lutego 2015 r. Starosta T. odmówił zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Postanowienie faktycznie zawierało nieprawidłowe pouczenie o możliwości zaskarżenia. Co prawda postanowienie to nie zostało doręczone pełnomocnikowi strony, jednakże zdaniem organu odwoławczego przedmiotowe odwołanie nie może zostać w tym zakresie również uwzględnione, a decyzja Starosty T. nie zostanie uchylona z tego powodu, bowiem powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż nawet w przypadku prawidłowego doręczenia postanowienia pełnomocnikowi strony, nie miał on możliwości złożyć na nie skutecznego zażalenia.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie A.F. , w którym podtrzymuje on swoje dotychczasowe stanowisko: "iż korespondencje powstałą w ramach postępowania, jak również zapadłe w sprawie decyzje czy postanowienia, należy kierować bezpośrednio na jego samego".

Postanowieniem nr [....] , Wojewoda [....] stwierdził uchybienie przez R.S. terminu do złożenia odwołania.

Skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [....] wnieśli osobnymi pismami: A.F. , B.J. oraz R.S.

B.J. zarzuciła naruszenie:

- art.137 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 216 u.g.n. polegające na jego niezastosowaniu mimo zrealizowania ustawowych przesłanek zwrotu nieruchomości wywłaszczonej;

- art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 216 u.g.n. poprzez ich błędną interpretację, będącą konsekwencją nieprawidłowego ustalenia, że w sytuacji realizacji celu wywłaszczenia przed datą wywłaszczenia - brak jest możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;

- art. 77§ 1 kpa 107 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich

okoliczności sprawy, a w szczególności nieustalenie dokładnej daty rozpoczęcia i zakończenia realizacji celu wywłaszczenia oraz nieustalenie daty oraz faktu zatwierdzenia planów gospodarczych dla przedsiębiorstwa państwowego [....] - art. 138 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji

organu I instancji, wydanej nadto z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 24 § 3 w zw. z art. 25 § 1 kpa) w konsekwencji wydania przez Wojewodę [....]

nieprawidłowej decyzji o odmowie wyłączenia Starosty T. wykonującego

zadania z zakresu administracji rządowej do załatwienia sprawy dotyczącej zwrotu

wywłaszczonej nieruchomości.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz orzeczenie o zwrocie kosztów.

A.F. wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie dowodów istotnych dla sprawy, które okazały się fałszywe, a organ I instancji podlega wyłączeniu na podstawie art. 25 Kpa. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem, że organy orzekające w sprawie były związane ustaleniami wskazanymi w uzasadnieniu wyroku NSA z 27 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 276/01. Zdaniem Wojewody [....] , cała sprawa jest bezprzedmiotowa, a to z uwagi na notarialną umowę sprzedaży z [....] 1960r. Tymczasem w ocenie skarżącego, istnieją uzasadnione przesłanki, że dokument zalęgający w aktach sprawy jest dokumentem sfałszowanym. Ponadto bezspornym jest, że Starosta T. nie doręczając pełnomocnikowi L.C. postanowienia z 6 lutego 2015r. o odmowie zawieszenia postępowania naruszył przepisy art. 40 kpa. Doręczenie pisma stronie jest prawnie bezskuteczne i stanowi naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, bez względu czy powyższe uchybienie ma wpływ na wynik sprawy w ocenie oczywiście błędnej organu odwoławczego. W kwestii samego postanowienia to organ I instancji błędnie wskazał postępowanie przed Sądem Rejonowym w Z. o sygn. akt I C 373/12. Przedmiotem badania związku przyczynowego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa winno być postępowanie przed Sądem Rejonowym w Z. o sygn. akt I C 501/12, którego Starosta T. jest czynnym uczestnikiem, składając liczne pisma procesowe, a od wyniku którego zależy bezspornie przebieg postępowania administracyjnego, a wydanie decyzji nie jest możliwe bez rozstrzygnięcia postępowania sądowego. Błędne jest również stanowisko organu odwoławczego w sprawie braku możliwości wniesienia skutecznego zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego. Ponadto sąd nie mógł pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marzec 2014r. Wreszcie skarżący podniósł, że do faktycznego pozbawienia właściciela władztwa nad nieruchomością nastąpiło już w 1939 roku na cele niemieckiego okupanta związane z likwidacją narodu polskiego. Pozbawienie władztwa nad nieruchomością w trybie przymusu bezspornie jest wywłaszczeniem.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [....] wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że skarga R.S. podlegała odrzuceniu (punkt I sentencji wyroku). Zarządzeniami z 5 października 2015 r. skarżący został wezwany do nadesłania 8 odpisów skargi potwierdzonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Pisma zawierały pouczenie, że nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, skutkować będzie odrzuceniem skargi.

Wezwania zostały doręczone skarżącemu w dniu 26 października 2015 r. W dniu 3 listopada 2015 r., a więc z uchybieniem zakreślonego 7-dniowego terminu skarżący uiścił wpis sądowy. Ponadto w dniu 1 grudnia 2015 r. Wojewoda [....] przedłożył wraz z odpowiedzią na skargę ponownie wniesioną przez R.S. za pośrednictwem organu skargę (o tożsamej treści z tą zarejestrowaną do sygn. II SA/Kr 1201/15) na decyzję z 13 sierpnia 2015 r., znak: [....] wraz z pięcioma odpisami. Skarga ta została nadana przesyłką pocztową do organu w dniu 3 listopada 2015 r. Powyższa skarga została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Kr 1508/15. Zarządzeniem z 31 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R.S. zostały połączone i dalej były prowadzone pod wspólną sygnaturą II SA/Kr 1201/15.

Skarga skarżącego podlega odrzuceniu. Stosownie bowiem do art. 230 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym skargi, pobiera się wpis. Jeżeli natomiast skarga nie została należycie opłacona, to zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku należnej opłaty sąd nie podejmie żadnej czynności. Z kolei, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Skarżący uiścił wpis z jednodniowym opóźnieniem, nie wnosząc o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Nie uzupełnił również braków formalnych skargi poprzez przedłożenie odpisów skargi. Zamiast tego wniósł, po raz kolejny, tę samą skargę, za pośrednictwem organu. Nawet gdyby uznać, że celem działania skarżącego było zadośćuczynienie wezwaniu z 5 października 2015 r., to odpisy skargi zostały wniesione po terminie i w mniejszej niż żądana ilości. Skarga wniesiona w dniu 3 listopada 2015 r. została złożona z przekroczeniem 30-dniowego terminu wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a., zatem również ta skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt II sentencji wyroku).

Skargi A.F. i B.J. nie zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest żądanie zwrotu nieruchomości -działki ewid. [....] obr [....] o powierzchni 0.1244 ha, stanowiącej uprzednio parcele gruntowe l. kat. [....] i [....] gm. kat. Z. , będącej własnością Skarbu Państwa. Nieruchomość ta została zbyta umową sprzedaży z [....] 1960 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. [....] przez poprzedników prawnych wnioskodawców na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego [....] w Z. Umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U z 1974r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.).

O tym, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieruchomością wywłaszczoną świadczy treść art. 216 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy - a więc przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości - stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Zwrot wywłaszczonych nieruchomości uregulowany został w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art.137 ust.1 przesądza natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Podkreślić należy, że obecny sposób korzystania z nieruchomości nie ma w sprawie znaczenia, gdyż dla ustalenia stanu "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości badaniu podlega tylko sposób wykorzystywania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kwestie związane z wątpliwościami powstałymi na tym tle były przedmiotem rozważania Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 13 grudnia 2012 r., sygn. P 12/11 stwierdził, że art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W kwestii zaś terminów realizacji celu wywłaszczenia wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. należy dodatkowo wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11. Trybunał orzekł w nim, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Analizę ww. orzeczenia Trybunału przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 października 2014 r., sygn. I OSK 254/13, stwierdzając: "Jakkolwiek powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wprost art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. (tylko tego przepisu dotyczyło pytanie prawne WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 41/11), to jednak wywody zawarte w jego uzasadnieniu powodują, że również niedopuszczalnym jest retroaktywne stosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Trybunał wskazał m.in., że stany faktyczne powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej (tzn. ocenie według "starych" reguł), chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonywujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie wstecznego działania nowego prawa. Zakaz wstecznego działania prawa obowiązuje w szczególności wtedy, gdy oddziaływuje ono w sposób niekorzystny na interesy określonych podmiotów, a zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami. (...) Trybunał Konstytucyjny przypomniał też, że odczytywanie przez organy stosujące prawo znaczenia przepisów nowych w taki sposób, iż jeśli są pozbawione przez ustawodawcę przepisu intertemporalnego to mogą mieć charakter retroaktywny jest niedopuszczalne. Jeśli przepis prawa milczy o regulacji przejściowej, to wcale nie oznacza to, że regulacja ta będzie działała retroaktywnie. Brak w ustawie przepisów intertemporalnych nie oznacza zezwolenia dla prawodawcy na wsteczne działanie nowych przepisów. Zatem, wyrażając tę myśl w sposób pozytywny należy wskazać, że jeśli prawodawca nie przesądza o wstecznym działaniu prawa, to przepisy te działają prospektywnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe wywody znajdują odpowiednie odniesienie również do art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Zatem określony w tym przepisie termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Nie można tego terminu odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia". W związku z powyższym należy wskazać, że w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 roku nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organów, że celem wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości było uregulowanie stanu prawnego nieruchomości oraz umożliwienie przedsiębiorstwu państwowemu [....] w Z. kontynuowania prowadzonej na nieruchomości działalności [....]. W umowie sprzedaży z [....] 1960 r. nie wskazano celu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, a jedynie stwierdzono, że: "umowa niniejsza zawarta zostaje w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku Dz. U. 17 poz. 70 jako następstwo wszczętej przez Państwo akcji wywłaszczeniowej co do nieruchomości stanowiącej przedmiot tej umowy." W przypadku, gdy umowa sprzedaży zawierana w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości określa ogólnie cel takiej sprzedaży (będącej w istocie formą wywłaszczenia), dla zrekonstruowania celu wywłaszczenia i jego realizacji należy dokonać porównania wykorzystania danej nieruchomości z przeznaczeniem szczegółowo opisanym w decyzjach lub innych aktach powiązanych z umową sprzedaży. W ocenie sądu, określenie celu wywłaszczenia dokonane przez organy znajduje potwierdzenie w pozyskanej w sprawie dokumentacji.

Przede wszystkim należy wskazać, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że postanowieniem Sądu Grodzkiego w Z. z 30 czerwca 1948 r. sygn. Co/13/47 przywrócono posiadanie przedmiotowej nieruchomości F.T. pod warunkiem zabezpieczenia roszczeń Skarbu Państwa przez złożenie do depozytu sądowego określonej kwoty. Jak wynika z protokołu z [....] 1958 r. (k. 4025 akt administracyjnych) spisanego w obecności ówczesnych współwłaścicieli nieruchomości, przedstawicieli instytucji państwowych oraz dyrektora [....] w Z. F.T. nie złożył wymaganej kwoty do depozytu, w związku z powyższym nieruchomość nie została mu wydana, natomiast zabezpieczył roszczenia ustanawiając hipotekę. Na k. 4034 a.a. znajduje się postanowienie sądu powiatowego z 9 marca 1953 r. o ustanowieniu na nieruchomości hipoteki przymusowej kaucyjnej na rzecz Skarbu Państwa celem zabezpieczenia roszczeń z tytułu nakładów dokonanych na nieruchomości. Nie ulga również wątpliwości, że nieruchomość w dacie podpisania umowy z [....] 1960 r. była w posiadaniu [....] w Z. Na początku lat 50-tych nieruchomość pozostawała w zarządzie i użytkowaniu Zarządu Miejskiego w Z. , następnie – jak wynika z pisma z 30 stycznia 1952 r. - Ministerstwo Gospodarki Komunalnej wyraziło zgodę na wyłączenie spod zarządu nieruchomości komunalnych nieruchomości (określanej jako "[....] ") i przekazanie jej w bezpośredni zarząd i użytkowanie Centrali [....] (k. 52 a.a.). Zarządzeniem Ministra Kolei z [....] 1951 r. (k. 4005 a.a.) utworzono przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "Przedsiębiorstwo [....]. Zgodnie z § 2 pkt 2 przedsiębiorstwo mogło tworzyć za zgodą Ministra Kolei oddziały terenowe obsługi zagranicznej oraz [....] . Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa była obsługa ruchu zagranicznego i prowadzenie [....] wraz z zakładami gastronomicznymi (§3). Zgodnie z załącznikiem do ww. zarządzenia wśród [....] przydzielonych do prowadzenia powołanemu przedsiębiorstwu znajdował się [....] w budowie położony przy ul. [....] w Z. W nawiązaniu do powyższego w Ministerstwo Gospodarki Komunalnej w piśmie z [....] 1952 r. do Ministerstwa Kolei poinformowało, że nieruchomość położona przy ul. [....] w Z. winna być przekazana w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwa [....] , a nie [....] (k. 4035).

W poczet materiału dowodowego organ I instancji pozyskał liczne pisma kierowane przez W.T. do różnych instytucji państwowych w sprawie uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Niekwestionowanym faktem było bowiem, że na nieruchomości poczynając od okresu okupacji dokonane zostały znaczne nakłady finansowe, przy czym nieruchomość po zakończeniu wojny była użytkowana i zarządzana przez instytucje państwowe bez tytułu prawnego, albowiem właścicielem nieruchomości w dalszym ciągu pozostawał F.T. , a po jego śmierci w dniu [....] 1954 r. jego następcy prawni (k. 61). Analiza pism W.T. nie pozostawia wątpliwości, że ówcześni współwłaściciele nieruchomości nie posiadali wystarczających środków finansowych na uregulowanie roszczeń Skarbu Państwa z tytułu poczynionych na nieruchomości nakładów, stąd byli zainteresowani załatwieniem sprawy poprzez przekazanie praw majątkowych do nieruchomości za jednorazowym odszkodowaniem. Propozycje tej treści zostały zawarte w pismach z: 18 października 1958 r. (k. 4031), 25 listopada 1958 r. (k. 4026), 29 listopada 1958 r. (k. 4024), 29 stycznia 1959 r. (k. 82, tom XVI), 15 czerwca 1959 r. (k. 4017), 28 listopada 1959 r. (k. 86, tom XVI) oraz 8 marca 1960 r. (k. 4018). W ww. pismach szczególnie mocno akcentowano chęć polubownego załatwienia sprawy poprzez zawarcie stosownej umowy cywilnoprawnej. Należy również zwrócić uwagę, że instytucje państwowe procedując w tej sprawie miały świadomość, że nieruchomość jest w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego bezprawnie, stąd konieczne jest uregulowanie powyższej kwestii. Ze względu na nietypowy charakter sprawy, instytucje te poszukiwały podstawy prawnej do zawarcia stosownej umowy i wypłaty odszkodowania. Ostatecznie, za obopólną zgodą podjęto decyzję, że umowa zostanie zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (por. pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [....] 1959 r. (k. 4020), pismo Ministerstwa [....] z [....] 1960 r. k. 4022, pismo W.T. z [....] 1960 r. (k. 4018), protokół spisany w dniu [....] 1958 r. między przedstawicielami instytucji państwowych, Dyrektorem [....] w Z. (k. 4025)).

W ocenie sądu, także stan zagospodarowania i użytkowania budynku określonego mianem [....] w latach 50—tych ustalony przez organy orzekające w sprawie, nie pozostawia wątpliwości. Jak wynika z dokumentu pn. "Opis budynku Nr. [....] wg stanu na dzień 9.IX.1949 r." (karta akt 4038), na przedmiotowej nieruchomości znajdował się już w tym czasie budynek przeznaczony na [....] i [....]. W piśmie zatytułowanym "Ogólny opis stanu faktycznego" autorstwa Zarządu Miejskiego w Z. z [....] 1950 r. (k. 4037) wskazano z kolei, że budynek był częściowo wykończony oraz w stanie "częściowo surowym", przy czym część wykończona budynku obejmowała: "[....] ". Na potrzeby zawarcia umowy z [....] 1960 r. został sporządzony operat szacunkowy (K. 4010-4015), w którym wskazano, że dotyczy on "nieruchomości [....] ". Ponadto o przeznaczeniu budynku na cele [....] świadczy wspomniane już Zarządzenie Ministra Kolei z [....] 1951 r. (k. 4005) na mocy którego utworzono przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [....] w załączniku do którego, wśród [....] przydzielonych do prowadzenia powołanemu przedsiębiorstwu, znajdował się hotel [....] w budowie, położony przy ul. [....] w Z. Okoliczność, że budynek był wykorzystywany jako [....] była oczywista również dla W.T. , który – przykładowo w piśmie z [....] 1958 r. (k. 4031) wnosił o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą "pod [....] w Z. Natomiast w dniu [....] 1958 r. miała miejsce rozprawa w sprawie odszkodowania z udziałem W.T. z której protokół został spisany właśnie w [....] (por. również zawiadomienie o rozprawie z 14 listopada 1958 r. – k. 4028). O tym, że działalność [....] ta była kontynuowana po zawarciu umowy z [....] 1960 r. świadczą dokumenty powstałe po tej dacie, a mianowicie: projekt techniczny z kosztorysem oświetlenia zadaszenia [....] Z. ul. [....] z [....] 1960 r. (k. 56), przy czym warto zaznaczyć, że projekt został sporządzony na zlecenie z 7 lipca 1960 r. (a więc przed zawarciem umowy), ekspertyza dotycząca rozwiązania komunikacyjnego w układzie dróg i chodników pomiędzy [....] , a budynkiem [....] wraz z kosztorysem z daty 15 sierpnia 1964 r., dokumentacja dotycząca pracowników [....] w latach 60-tych (k. 6182 i nast.). Wreszcie fakt urządzenia i eksploatacji na przedmiotowej nieruchomości [....] potwierdza treść pisma dyrektora [....] S.A. T.R. z 21 lutego 1995 r. (karta akt 4003) w którym stwierdzono: "po wybudowaniu na zajętej nieruchomości [....] i podjęciu jego eksploatacji w latach 1954 i 1955 b. P.P. "[....] " zasadniczo nie napotykało na przeszkody ze strony współwłaścicieli w użytkowaniu nieruchomości. Celem zawieranej transakcji była niewątpliwie chęć uregulowania prawa Przedsiębiorstwa do gruntu i cel ten został osiągnięty." Przy rekonstruowaniu celu wywłaszczenia na podstawie pozyskanych dokumentów nie bez znaczenia jest również na rzecz jakiego podmiotu dokonano wywłaszczenia. Oczywiste jest bowiem, że Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. zostało bowiem powołane właśnie do prowadzenia działalności [....]. Wypada zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 276/01 także wskazywał, że w chwili zawarcia umowy z [....] 1960 r. Przedsiębiorstwo Państwowe [....] w Z. prowadziło już w budynkach nabywanej nieruchomości działalność [....] po uprzednim rozbudowaniu w tym celu tych budynków. Wbrew temu co stwierdził A.F. w skardze, organy nie uznały, że powyższa ocena ma charakter wiążący w niniejszej sprawie. Przytoczenie powyższego orzeczenia miało na celu jedynie potwierdzenie dokonanych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń faktycznych.

Konkludując należy stwierdzić, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało niezbicie, że cel wywłaszczenia faktycznie został zrealizowany przed zawarciem umowy o sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz, że działalność [....] była kontynuowana przez następne kilkadziesiąt lat. Nie występuje zatem stan, w którym można nieruchomość uznać za zbędną na cel wywłaszczenia, co warunkowałoby zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości. Skoro w dniu zawierania umowy cel tj. pozyskanie nieruchomości na cele prowadzenia działalności [....] był zrealizowany to należy stwierdzić, że umowa sprzedaży z [....] 1960 r. zawarta została nie celem budowy [....] , ale w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości, na której budynek został już wybudowany i w takim charakterze był też użytkowany. Z treści obecnie obowiązującej ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, jak i poprzednio obowiązujących przepisów, wynikało i wynika, że pozyskiwanie nieruchomości dla realizacji celów publicznych może się odbywać w drodze umowy, a dopiero przy braku takiej możliwości wywłaszczenie następuje w drodze decyzji administracyjnej. Nie ulega wątpliwości, że wywłaszczenie, zarówno dokonywane w drodze umowy, jaki i decyzji, nie powinno służyć jako instrument regulacji stanu prawnego nieruchomości. Nie zmienia to jednak faktu, że w niniejszej sprawie właśnie umowa zawartą na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. "uporządkowano" stosunki własnościowe przedmiotowej nieruchomości naruszone w wyniku działań okupanta w okresie wojny oraz państwa polskiego czasach powojennych . Jakkolwiek takie działanie nie może zasługiwać na aprobatę, to jednak przedmiotowa umowa sprzedaży funkcjonuje w obrocie prawnym i organy administracyjne orzekające w kontrolowanym postępowaniu nie mogły zignorować tej okoliczności. Zatem słuszne jest stanowisko organu II instancji, że chociaż zawarcie w przedmiotowej sprawie umowy sprzedaży, już po faktycznej realizacji celu wywłaszczenia, należy ocenić jako nieprawidłowe, to odwrócenie skutków, jakie owo nieprawidłowe wywłaszczenie spowodowało w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości, winno nastąpić w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa odbyło się bowiem na podstawie umowy cywilnoprawnej, co oznacza, że ewentualne podważenie skutków prawnych dokonanej czynności prawnej musi się odbyć również w postępowaniu cywilnym. Ani organy administracji publicznej prowadzące postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ani sąd administracyjny nie są uprawione do badania zgodności z prawem zawartej umowy. Stąd argumentacja skarżących zmierzająca do wykazania, że umowa ta jest nieważna nie może odnieść zamierzonego skutku. Do czasu bowiem pozostawia w obrocie prawnym ww. umowy organy administracyjne nie mogą pomijać treści tej umowy i jej skutków prawnych. Powyższej konstatacji nie zmienia fakt, że ustawodawca w zacytowanym wyżej art. 216 u.g.n. skutki wywłaszczenia, dokonane decyzją administracyjną, zrównał ze skutkami zawarcia umowy - w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. Jak podkreślono w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 29 października 2004 r. III CK 477/03 akt administracyjny wymagał dla zachowania ważności istnienia podstawy materialnoprawnej, natomiast podstawą zawarcia umowy była zdolność do czynności prawnej stron, w ramach której formułowały one swe oświadczenia woli. Znalazło to wyraz w treści art. 6 ust. 1 ustawy z 1958 r. nakazującego wnioskodawcy zwrócić się "o dobrowolne odstąpienie nieruchomości" przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Oferta zawarcia umowy stanowiła zdarzenie cywilnoprawne i dalsze czynności prowadzące do zawarcia umowy podlegały przepisom prawa cywilnego, które przyjmuje ogólne domniemanie skuteczności oświadczeń woli (art. 56 § 1 k.c.). Konsekwencją takiego założenia jest ustawowe określenie wad oświadczeń woli oraz innych wad czynności prawnych powodujących ich nieważność i konieczność dokonywania według tych samych przesłanek oceny zasadności powództwa opartego na zarzucie nieważności umowy. Wydaje się, że wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie mieli tego świadomość, skoro z ich powództwa wszczęto postępowania cywilne przed sądem powszechnym między innymi o stwierdzenie nieważności umowy z [....] 1960 r. Skoro jednak wnioskodawcy, pomimo kwestionowania ważności umowy, wybrali tryb postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na drodze administracyjnej, to stwierdzić należy, że ponieważ na przedmiotowej nieruchomości powstał [....] , który funkcjonował również po zawarciu umowy, zdaniem sądu, nie można mówić, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie.

W świetle powyższego, wszelkie zarzuty podnoszone w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowoadminstracyjnego, kwestionujące wiarygodność samej umowy z 29 września 1960 r. oraz innych dokumentów wytworzonych na potrzeby zawarcia tej umowy, czy też niespełnienia warunków formalnych określonych w ustawie z 12 marca 1958 r. wymaganych do zawarcia umowy, nie mogą zostać uwzględnione. Odpis umowy z dnia [....] 1960 r. który znajduje się na k. 1405 akt administracyjnych został potwierdzony za zgodność przez Sąd Rejonowy w Z. , V Wydział Ksiąg Wieczystych z dokumentem znajdującym się w księdze wieczystej nr [....] pod pozycją nr [....] . Sąd przyjął także pozostałe pozyskane przez organ I instancji dokumenty za miarodajne dla dokonania ustaleń faktycznych. Argumenty stron podnoszone w toku postępowania administracyjnego, że dokumenty te nie są oryginałami i nie mają charakteru urzędowego nie zasługują na uwzględnienie. Należy wyjaśnić, że z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania całości okoliczności faktycznych sprawy, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w Dziale II ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ administracji w toku prowadzonego postępowania jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Istotą tego postępowania jest ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialno-prawnych. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. A zatem każdy dowód jaki mógłby przybliżyć organ prowadzący postępowanie ku prawdzie, powinien być przeprowadzony. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z przywołanego przepisu, jak i innych zawartych w k.p.a. nie wynika, aby istniała ustawowa gradacja dowodów, stąd nieuprawniony jest zarzut o braku dokumentów urzędowych, na podstawie których został ustalony stan faktyczny. Podkreślić wypada, że badane okoliczności dotyczą stanu sprzed kilkudziesięciu lat, co niewątpliwie znacznie ogranicza możliwości w pozyskaniu dowodów mających znaczenie w sprawie. W ocenie sądu, organ I instancji przedsięwziął wszelkie czynności zmierzające do pozyskania możliwie obszernego materiału dowodowego. W tym celu zwrócił się do szeregu instytucji z prośbą o udostępnienie mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia dokumentów.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut skarżącej B.J. dotyczący naruszenia art. 77§ 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nieustalenie dokładnej daty rozpoczęcia i zakończenia realizacji celu wywłaszczenia oraz nieustalenie daty oraz faktu zatwierdzenia planów gospodarczych dla przedsiębiorstwa państwowego [....]. Po pierwsze, sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w zaprezentowanym wyżej wyroku z dnia 1 października 2014 r., sygn. I OSK 254/13, że w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 roku nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Po drugie – i istotniejsze – przeprowadzane postępowanie wyjaśniające wykazało, że cel wywłaszczenia został zrealizowany przed zawarciem umowy z [....] 1960 r., która jedynie sankcjonowała bezprawne, wieloletnie użytkowanie nieruchomości przez instytucje państwowe. Zarzut w przedmiocie nieustalenia faktu zatwierdzenia planów gospodarczych dla przedsiębiorstwa państwowego [....] w istocie zmierza do wykazania wadliwości zawartej umowy, która to okoliczność, co zostało już wystarczająco wyjaśnione, nie podlega badaniu ani przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie, ani przez sąd administracyjny kontrolujący sprawę.

Sąd podzielił stanowisko Wojewody [....] wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania przed organem I instancji z uwagi na zagadnienie wstępne jakim jest zakończenie postępowania przed sądem cywilnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [....] 1960 r. Dla zawieszenia postępowania na podstawie określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. konieczne jest stwierdzenie, że bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe. W niniejszej sprawie taki związek nie zachodził. Ponadto, wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze A.F. postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania jest niezaskarżalne. Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. w brzmieniu nadanym tej normie ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18) "na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Przed nowelizacją przepis powyższy brzmiał następująco: "na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie". W ocenie sądu wskazana wyżej nowelizacja miała na celu ograniczenie dopuszczalności wnoszenia zażaleń na rozstrzygnięcia niehamujące biegu postępowań administracyjnych. Przy takim założeniu aktualnie obowiązującą treść art. 101 § 3 kpa należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Skoro w przepisie tym posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania", przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania. Za koniecznością takiej interpretacji art. 101 § 3 k.p.a. przemawia również wykładnia celowościowa i systemowa tego przepisu. Istotą nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a. było bowiem pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Uzasadnienia takiego założenia poszukiwać przede wszystkim należy w zasadzie szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 k.p.a. Zaprezentowane rozumienie omawianego przepisu nie narusza prawa strony, która zgodnie z art. 142 k.p.a. wskazane wyżej rozstrzygnięcie może kwestionować w odwołaniu od decyzji i ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji. A.F. skorzystał z powyższej możliwości, podważając odmowę zawieszenia postępowania odwołaniu od decyzji I instancji. Nie ulega wątpliwości, że doręczając postanowienie z 6 lutego 2015 r. osobiście stronie zamiast jej pełnomocnikowi organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., jednakże – skoro postanowienie nie było zaskarżalne, a A.F. zakwestionował je w odwołaniu, to powyższe naruszenie przepisów postępowania nie miało żadnego wpływu na treść orzeczenia.

W sprawie poddanej kontroli sądu nie zaistniały również podstawy do wyłączenia pracownika organu, czy też samego organu I instancji, albowiem skarżący nie wykazał, aby zaistniały podstawy wyłączenia określone w art. 24 lub art. 25 kpa. Sąd w pełni podziela stanowisko organu II instancji w tym zakresie.

W kwestii zarzutu nieuwzględnienia przez organy okoliczności, że do faktycznego pozbawienia właściciela władztwa nad nieruchomością doszło w 1939 roku "na cele niemieckiego okupanta związane z likwidacją narodu polskiego", co było wywłaszczeniem, zasadnym będzie przypomnienie, że w dniu 30 czerwca 1948 r. sygn. Co/13/47 Sąd Grodzki w Z. wydał postanowienie restytucyjne, na mocy którego przywrócono posiadanie przedmiotowej nieruchomości F.T. pod warunkiem zabezpieczenia roszczeń Skarbu Państwa przez złożenie do depozytu sądowego określonej kwoty. Ponadto, jak wynika z bogatej korespondencji (przytoczonej częściowo w niniejszym uzasadnieniu) pomiędzy spadkobiercami F.T. a instytucjami państwowymi, która poprzedzała zawarcie umowy z [....] 1960 r. prawo własności współwłaścicieli nieruchomości nie było kwestionowane. Tym samym nie można uznać argumentu o wywłaszczeniu w 1939 r.

Zdaniem sądu postępowanie toczyło się z udziałem wszystkich uprawnionych osób. Niezasadny był zarzut zawarty w piśmie A.F. z 9 stycznia 2016 r. pominięcia w sprawie spadkobierców F.T. – J.T. i S.T. Na k. 61 a.a. znajduje się postanowienie Sądu Powiatowego w Z. z 8 czerwca 1956 r. sygn. akt Ns.II.31/55 o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu [....] 1954 r. F.T. Wśród spadkobierców nie został wymieniony F.T. (syn ....), natomiast do spadku po zmarłym dopuszczono dzieci zmarłego syna J.,T. – R.T. i inni .....

W toku postępowania przed sądem administracyjnym skarżący wnieśli szereg wniosków o przeprowadzenie dowodów z wyszczególnionych w pismach dokumentów, wskazując jednocześnie, że przeprowadzenie dowodu winno zostać poprzedzone wezwaniem sądowym do właściwych organów o przedłożenie na potrzeby postępowania sądowego powołanych dokumentów. Sąd oddalił wszystkie wnioski dowodowe. Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuszczono przeprowadzenie przez sąd z urzędu lub na wniosek strony dowodu uzupełniającego z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w czasie. Zacytowana regulacja ma jednak charakter wyjątkowy i w niniejszej sprawie sąd nie stwierdził potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów. Należy zaznaczyć, że wnioski dowodowe skarżących stanowią powtórzenie licznych wniosków dowodowych zalegających w aktach administracyjnych. Część wnioskowanych dokumentów znajduje się w aktach w uwierzytelnionych kserokopiach jak np. umowa z [....] 1960 r., natomiast w większości dokumenty te, a raczej ich brak, ma uwiarygodnić tezę skarżących o nieprawidłowościach wywłaszczenia. Powyższa okoliczność nie stanowi jednak przedmiotu rozpoznania w niniejszym postępowaniu. Organy obu instancji przeprowadziły szczegółowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, a zgromadzony materiał dowody był wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Na marginesie można tylko zauważyć, że postępowanie skarżących polegające na składaniu w postępowaniu administracyjnym kolejnych pism tej samej bądź podobnej treści wraz z licznymi powtarzającymi się załącznikami jest nie tylko nieracjonalne, ale przede wszystkim znacząco utrudnia prowadzenie postępowania wyjaśniającego, przyczyniając się do jego przedłużenia oraz przeszkadzając w analizie dokumentów mających znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego. Akta sprawy zgromadzone przez organ I instancji liczą 9456 kart, zgromadzonych w 21 tomach, z czego kilkanaście tomów stanowią wyłącznie pisma stron postępowania, wnoszone nawet co kilka dni. Należy odróżnić czynny udział strony w postępowaniu, przejawiający się przedstawianiem swojego stanowiska w sprawie, wraz z dodatkowymi mającymi go uzasadnić dokumentami, od przedkładania do akt sprawy coraz to nowych plików tych samych pism. O ile pierwsza forma działania strony jest jak najbardziej pożądana i sprzyja realizacji zasady prawdy obiektywnej, o tyle opisane postępowanie z pewnością utrudnia rozpoznanie żądania strony.

Biorąc powyższe pod uwagę skargi wniesione przez B.J. oraz A.F. oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.o czym orzeczono w punkcie III sentencji wyroku.