Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1702/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Asesor Andrzej Wieczorek WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi M.K. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Radców Prawnych w B. z dnia [...] kwietnia 2004r. 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego M.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Krajowa Rada Radców Prawnych w W. uchwałą z dnia [...] czerwca 2004r. Nr [...], działając na podstawie art.33 ust. l i 3 w związku z art.31 ust. l ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 1982 r. nr 19 poz. 145 oraz Dz. U. z 1989 r. Nr 33, poz. 175) oraz na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania skarżącego – M.K. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

M. K. przystąpił do postępowania konkursowego na aplikację radcowską w roku 2004. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] odmówiła wpisania M.K. na listę aplikantów radcowskich. Podstawą odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich było uzyskanie przez skarżącego zbyt niskiej ilości punktów co uzasadniało odmowę wpisu na listę aplikantów radcowskich. Ustalono, że po przeprowadzonym postępowaniu skarżący uzyskał 59 punktów a więc znalazł się poza limitem ustalonym na 120 punktów.

Od tej uchwały skarżący złożył odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych w W. podnosząc między innymi, że uchwała odmawiająca wpisania go na listę aplikantów radcowskich zawiera braki formalne, gdyż jest niczym innym jak decyzją administracyjną, a jej treść nie odpowiada dyspozycji art.107§3 kpa. M.K. podniósł ponadto zarzuty co do braku podstawy prawnej do wydania powyższej uchwały. Taka bowiem odpadła 4 marca 2004 r wskutek ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. Zgodnie z sentencją tego orzeczenia art.60 pkt.8 b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art.87 ust.l Konstytucji RP przez to, że dopuszcza co do osób niebędacych jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczenia tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Do 4 marca 2004 r. był to jedyny przepis pozwalający na określenie przez samorządy radcowskie zasad prowadzenia konkursów na aplikację radcowską. I w oparciu o tę podstawę prawną był wydany regulamin w oparciu, o który był przeprowadzony konkurs. Ponadto podkreślił, że podane przez OIRP w B. w rozstrzygnięciu zaskarżonej uchwały przepisy nie mogą stanowić podstawy prawnej dla odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich. Podany w uzasadnieniu próg 120 punktów nie wynika z przepisów podanych w uchwale jako podstawa prawna rozstrzygnięcia, ale jego źródłem jest właśnie niekonstytucyjny regulamin wydany przez Krajową Radę Radców Prawnych.

Okręgowa Izba Radców Prawnych przesyłając stanowisko do Krajowej Rady Radców Prawnych wskazała, że podniesione zarzuty są bezzasadne.

Krajowa Rada Radców Prawnych w uchwale Nr [...] po zapoznaniu się z przebiegiem postępowania konkursowego przed Radą Okręgowej Izby Radców Prawnych i z aktami M.K. uznała, że nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B.. Wskazała, że Rada OIRP w B. przeprowadziła konkurs zgodnie z § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art.60 pkt.8 ustawy o radcach prawnych.

W wyniku tego postępowania M.K. uzyskał 59 punktów, a więc znalazł się poza limitem ustalonym na 120 punktów.

Wskazano, że w odwołaniu z dnia [...] maja 2004 r. M.K. zakwestionował poprawność przeprowadzonego egzaminu powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r..

Krajowa Rada Radców Prawnych podkreśliła, że w uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że "przepisy dotychczasowe, także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego". W związku z tym obie uchwały zostały podjęte w sposób prawidłowy.

Od tej uchwały M.K. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą zmodyfikował na rozprawie w dniu 26 kwietnia podnosząc zarzuty jak w odwołaniu. Powołując się na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wnosił, aby sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał organom samorządu wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską.

Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o oddalenie skargi podnosząc argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga została wniesiona w terminie. Zgodnie z art. l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Tak więc, w niniejszej sprawie, do Sądu należała ocena pod względem zgodności z prawem zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych w W. Nr [...] oraz Okręgowej Rada Radców Prawnych w B. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] odmawiających wpisu na listę aplikantów radcowskich skarżącego.

Podstawą wydania uchwał organów obu instancji był konkurs na aplikację radcowską, który został przeprowadzony w oparciu o regulamin postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich-§22-252, wydany na podstawie delegacji zawartej w art. 60 pkt. 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19 poz. 145 ze zm.).

W dniu [...] lutego 2004 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych dotyczących naboru na aplikacje adwokackie i radcowskie.

W zakresie dotyczącym zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o radcach prawnych, związanych z naborem na aplikację radcowską, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku, sygn. akt P 21/02, opublikowanym w Dz.U. z 4 marca 2004 roku orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.

W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Ponieważ jednak przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzenia konkursów na aplikacje, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucje przeprowadzające konkurs dopuszczający do aplikacji nie mają jednocześnie pełnej niezależności w ustaleniu jej zasad. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do podjęcia postępowania w sprawach, w których Trybunałowi postawione zostały pytania prawne i umożliwia sądowi pytającemu uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o niezgodności z Konstytucją przepisów, które mają stanowić jedną z podstaw rozstrzygnięcia w tych sprawach. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może być natomiast podstawą do automatycznego unieważnienia wszystkich konkursów, przeprowadzonych przez samorządy zawodowe.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych Nr [...] oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. Nr [...] nie mogą się ostać, albowiem zostały oparte min. na przepisach wydanych w oparciu o niekonstytucyjną delegację zawartą w art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.).

Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W świetle tej regulacji prawnej rozważanie zarzutów podniesionych w skardze staje się zbędne. Z uwagi na kognicję Sądu Administracyjnego nie jest również możliwe uwzględnienie wniosku skarżącego zawartego w piśmie uzupełniającym skargę by sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał organom samorządu wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 p.p.s.a.