Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 164/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165, art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 5 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 759/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 759/14, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił przyznania A. Z. (skarżącemu) prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd I instancji postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 759/14 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z niej stałe dochody. W formularzu wniosku wykazał dochód w wysokości 2 300 zł. Działalność gospodarcza skarżącego prowadzona jest na szeroką skalę, o czym świadczy wysokość uzyskiwanych przychodów z tego tytułu. Z przekazanych kopii zeznań podatkowych wynika, że w 2013 roku uzyskał on przychód w wysokości 3 833 473,66 zł. Potwierdzają to również dane wynikające z deklaracji od podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do września 2014 r. W kwietniu 2014 r. podstawa opodatkowania wyniosła 344 274 zł, w maju – 339.775 zł, w czerwcu – 330 927 zł, w lipcu – 433 098 zł, w sierpniu – 405 373 zł zaś we wrześniu – 375 413 zł. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I GZ 51/15.

W dniu 20 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę skarżącego.

W dniu 2 września 2015 r. (data prezentaty) skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. dokonując oceny zasadności wniosku rozpoznał go w trybie art. 165 p.p.s.a., wskazując, że przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku może być jedynie uznanie, że od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie materialna sytuacja skarżącego. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że powyższe nie nastąpiło, bowiem okoliczności powołane w ponownie złożonym wniosku są zasadniczo tożsame z tymi, które skarżący podnosił w pierwotnie złożonym wniosku. Sąd wskazał, iż w obecnie rozpoznawanej sytuacji skarżący zlikwidował jeden z posiadających rachunków bankowych oraz spłacił kredyt obrotowy na kwotę 200.000 zł. Nadal prowadzi działalność gospodarczą i spłaca kredyt obrotowy na kwotę 400.000 zł (miesięcznie 2.750 zł). Podkreślił, że z przedstawionych dokumentów wynika, że miesięczny przychód skarżącego w 2015 r. kształtuje się na poziomie 300.000 zł, przy stracie około 70.000 zł.

Sąd wskazał również na wzrost dochodów w latach poprzednich 2013 (19.744 zł) i 2014 r. (ok. 21.000 zł). Podkreślił również, iż na jednym z rachunków bankowych skarżącego, na dzień wniosku o przyznanie prawa pomocy, znajdowała się kwota przekraczająca 10.000 zł. Wobec nieprzedstawienia przez skarżącego nowych okoliczności, które stanowiłyby podstawę do uznania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny, Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył skarżący zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść zapadłego orzeczenia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 oraz 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazał, że jego podstawowym źródłem dochodu jest dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, który miesięcznie w 2014 r. wynosił ok. 2.165,00 zł oraz dochód matki z tytułu zawartej umowy dzierżawy 1.200,00 zł. Skarżący podkreślił również, iż ponosi wysokie koszty prowadzonej działalności i spłaca zobowiązania kredytowe w wysokości 2.750 zł., a także ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa z wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem WSA w Ł. z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 759/14, w którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, uznając, iż posiada on środki na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wskazane wyżej prawomocne postanowienie Sądu I instancji należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.

Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie skarżącego dokonana przez Sąd I instancji ocena jego sytuacji jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona. Z dokumentów załączonych do akt, na co słusznie wskazuje Sąd I instancji jasno wynika, iż skarżący prowadzi rentowną działalność gospodarczą, miesięczne przychody wynoszą ok. 300 000 – 337 000 zł, przy stracie około 70 000 zł należy przy tym zauważyć, że dochód ten rok rocznie wzrasta, tj. 2013 r. (19.744 zł) i 2014 r. (21.126 zł).

Ze względu na powyżej wskazane okoliczności, nie można uznać twierdzeń skarżącego, zawartych w zażaleniu. Wskazać należy, że złej sytuacji majątkowej nie może potwierdzać konieczność spłaty kredytów. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie NSA "zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym, występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych" (zob. np. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GZ 387/15). Należy w tym zakresie podzielić ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 130/11; postanowienia NSA z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 447/09 oraz z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 971/09). Za chybiony należało uznać również zarzut dotyczący ponoszenia wysokich kosztów działalności gospodarczej. Wskazać należy, że fakt ten jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, w szczególności mając na uwadze ciągłe prowadzenie rentownej działalności gospodarczej. Wskazać trzeba, że również środki przeznaczone na działalność gospodarczą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem uiszczania danin publicznoprawnych, w tym ponoszeniem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zatem w tym zakresie zarzut wskazany w zażaleniu należało uznać za chybiony.

Z tak przedstawionej sytuacji majątkowej nie wynika, że skarżącego nie stać na opłacenie kosztów sądowych, które w tej sprawie wynoszą 750 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.