Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2995/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 141 par. 4,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2 ust. 7, par. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1159
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ł. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1366/17 w sprawie ze skargi Ł. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 maja 2017 r., nr 102/2017 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom oraz odmowy przyznania tej pomocy po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ł. T. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 360 (słownie trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 maja 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1366/17 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017 poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę Ł. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 16 maja 2017 r. nr 102/2017 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom.

Sąd I instancji wyjaśnił, że decyzją z 2 września 2015 r. nr 00478/15 Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Olsztynie (dalej: Dyrektor Oddziału) przyznał Ł. T. pomoc finansową w wysokości 100.000 zł, w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom'" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Następnie, po wznowieniu postępowania, Dyrektor Oddziału uchylił w całości decyzję ostateczną o przyznaniu pomocy finansowej, wskazując, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi wydającemu decyzję z 2 września 2015 r. o przyznaniu pomocy. W dniu 27 kwietnia 2016 r. został bowiem ujawniony fakt, że małżonka skarżącego (małżeństwo zawarte 18 października 2014 r. - po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy), rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w dniu 14 listopada 2008 r. Okoliczność ta, istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, zaistniała po złożeniu wniosku, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy, i w tamtym czasie nie została organowi ujawniona. Przyznanie pomocy małżonkowi wnioskodawcy wyklucza przyznanie jej samemu wnioskodawcy. Dotyczy to również przypadku, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, związek małżeński został zawarty po dniu złożenia wniosku, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy. Sąd powołał przy tym § 2 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 201 ze zm.), dalej zwanego "rozporządzeniem".

Skargę kasacyjną od wyroku złożył Ł. T., który zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wydanego wyroku do wszystkich podniesionych przez stronę zarzutów, jak również przez brak uzasadnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia,

b. naruszenie art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i równocześnie brak wskazania w uzasadnieniu wyroku, z jakich powodów sąd nie uwzględnił zarzutu skarżącego, że podanie błędnej podstawy prawnej decyzji przez organ I instancji (oraz nieuwzględnienie tego zarzutu przez organ II instancji) nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które winno prowadzić do uchylenia decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

c. naruszenie art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i równocześnie brak wskazania w uzasadnieniu wyroku, z jakich powodów sąd nie uwzględnił zarzutu skarżącego dotyczącego braku podania przez organ I instancji w rozstrzygnięciu decyzji, czy uchyla on w całości, czy też w części uprzednio wydane rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania skarżącemu pomocy (oraz nieuwzględnienie tego zarzutu przez organ II instancji);

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a. § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne uznanie, że skarżący nie spełnił warunków wynikających ze wskazanych przepisów, uprawniających go do przyznania mu pomocy finansowej,

b. 2 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy skarżący nie był w związku małżeńskim, co oznacza, że wskazany przepis nie miał do niego zastosowania.

Ł. T. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz jego zmianę poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie.

Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Oparta została na obu przewidzianych w p.p.s.a. podstawach kasacyjnych, tj. naruszeniu prawa materialnego (art. 174 pkt 1) i naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2). Jeśli chodzi o zarzut procesowy, to autor skargi kasacyjnej zarzuca sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, jakie musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W jego ramach nie jest jednak możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA z 22 czerwca 2016r., sygn. I GSK 1821/14 i z 6 marca 2019 r., sygn. II GSK 985/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w uzasadnieniu wyroku przekaz sądu I instancji co do motywów, jakimi kierował się podejmując orzeczenie jest jasny, co czyni zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. wraz z przepisami art. 151 p.p.s.a. i art. 107 § 1 pkt 4 i pkt 5 i § 3 k.p.a. - niezasadnym. Nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy motywy wyroku nie odpowiadają wymogom tego przepisu, przy czym nie każde uchybienie temu przepisowi może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wyjątkowo. Po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zasadniczo dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności gdy elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. sformułowane zostały w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. III OSK 726/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie sąd I instancji przedstawił szczegółowy opis stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, akceptując te ustalenia jako prawidłowe. Wyjaśnił w sposób wyczerpujący, dlaczego oddalił skargę. Brak w tym zakresie szczegółowego odniesienia się do kwestii zarzucanych w punkcie I b. i I c. skargi kasacyjnej, tj. podania błędnej podstawy prawnej przez organ I instancji oraz brak podania zakresu uchylenia decyzji przyznającej pomoc, nie stanowi uchybienia. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga bowiem szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie, z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 635/19).

Ubocznie należy wskazać, podstawa prawna znalazła wyraz w decyzji organu I instancji (art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5). Brak przy tym powołania ustawy nie nasuwa żadnych wątpliwości, że są to przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienie to należy ocenić jako nieistotne, skoro nie przeszkodziło prawidłowemu sporządzeniu i wniesieniu odwołania przez stronę. Z kolei formuła wyrażona przez Dyrektora Oddziału: "uchylam decyzję Nr 00478/15 z dnia 02-09-2015r." w sposób czytelny i jasny wskazuje na zakres tego uchylenia.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego wymaga wskazania, że nie są one zasadne. W ich rozwinięciu skarżący kasacyjnie wskazał, że przesłanki z § 2 ust. 7 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia muszą być spełnione przez osoby, które na dzień złożenia wniosku pozostają w związkach małżeńskich. Jeśli dana osoba na dzień złożenia wniosku nie posiada małżonka, wówczas zobowiązana jest spełnić pozostałe przesłanki uzyskania pomocy. Gdyby ustawodawca chciał, aby rozpatrywany był stan faktyczny inny, niż na dzień złożenia wniosku, wówczas nie posługiwałby się stwierdzeniami typu "do dnia złożenia wniosku", czy "przed dniem złożenia wniosku."

Z powyższą argumentacja nie można się zgodzić. Zawarte w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a/, w § 2 ust. 1 pkt 2 i w § 2 ust. 7 sformułowania "do dnia złożenia wniosku" i "przed dniem złożenia wniosku" to wskaźniki czasowe, służące wnioskodawcy do ustalenia, czy spełnia przesłanki przyznania pomocy. To zainteresowany bowiem przyznaniem pomocy rolnik wie, kiedy zrealizowały się wobec niego warunki przyznania tej pomocy, zawarte w wyżej powołanych przepisach. Innymi słowy, rolnik decyduje złożyć wniosek o przyznanie pomocy w określonym dniu, w którym rozpocznie pracę w gospodarstwie o określonej powierzchni, gospodarstwo prowadzi samodzielnie, jest posiadaczem lub współposiadaczem budynków i budowli znajdujących się w gospodarstwie, ma określony wiek, a jego małżonek nie prowadzi działalności rolniczej. Jeśli natomiast małżonek prowadzi działalność rolniczą, to § 2 ust. 7 rozporządzenia pozwala ustalić, czy pomimo tej okoliczności, pomoc może być przyznana. Tu również dzień złożenia wniosku stanowi punkt odniesienia. Rolnik może bowiem wybrać ten dzień tak, aby kryteria przyznania pomocy zostały ukształtowane w sposób korzystny dla niego, tzn. w sposób umożliwiający udzielenie mu płatności. Na gruncie § 2 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia oznacza to, że jeśli wobec małżonka rolnika zaistniał przypadek z § 2 ust. 2 rozporządzenia, to rolnik, by uzyskać pomoc, obowiązany jest złożyć wniosek nie później niż w okresie 15 miesięcy od zaistnienia tej sytuacji.

Argumentacja skargi kasacyjnej nie zasługuje więc na uwzględnienie. Analizowane przepisy nie zawierają bowiem żadnego zapisu odnoszącego się do posiadania czy nieposiadania małżonka na dzień złożenia wniosku. Jak wyżej wykazano, dzień złożenia wniosku służy do ustalenia innych przesłanek, niż pozostawanie w związku małżeńskim. Jeśli natomiast na dzień przyznawania pomocy wnioskodawca był w związku małżeńskim, to prawidłowo organy, przy akceptacji sądu I instancji, dokonały interpretacji zarzucanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Zarzuty ich naruszenia są zatem bezzasadne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust.1 pkt.1 lit. c i §14 ust.1 pkt.2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).