Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1297/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego J. L. - Kancelaria Radcy Prawnego w N, ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 października 2018 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. znak [...] o odmowie przyznania E. Ł. (w skrócie skarżącej) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M. Ł.

Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j., Dz .U. z 2017r., poz. 1952 ze zm.).

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny:

Skarżąca zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem z dnia 27 lipca 2018 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. Ł.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2018 r. znak [...] odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Organ ustalił, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. Ł., która legitymuje się orzeczeniem z dnia 5 stycznia 2018r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji ważnym do dnia 31 grudnia 2019 r. Na podstawie tego orzeczenia, jak i orzeczenia poprzedzającego z dnia 9 grudnia 2015 r., organ nie miał możliwości ustalenia, od kiedy istnieje u M. Ł. niepełnosprawność. Ponadto, jak organ zwrócił uwagę, M. Ł. pozostaje w związku małżeńskim z A. Ł., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast to na małżonku ciąży obowiązek alimentacyjny względem drugiego małżonka, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki.

Skarżąca w odwołaniu od ww. decyzji, podniosła, że decyzja I instancji jest dla niej krzywdząca, ponieważ przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych różnicujący prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby, nad którą jest sprawowana opieka jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W/w niezgodność potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. (sygn. K 38/13).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że skarżąca zwróciła się w dniu 27 lipca 2018 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. Ł. (ur. w dniu [...] 1958r.). Zgodnie z załączonym do wniosku orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 9 grudnia 2015r ., nr akt [...], M. Ł. jest całkowicie niezdolna do pracy do dnia 17 października 2020r. oraz niezdolna do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2017r. Z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 5 stycznia 2018r. nr akt [...] wynika z kolei, że M. Ł. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2019r. Na podstawie tych orzeczeń nie ma możliwości ustalenia momentu powstania niepełnosprawności u matki skarżącej. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, oświadczeń skarżącej oraz M. Ł. wynika, iż skarżąca sprawuje osobistą opiekę nad matką i pomaga jej we wszystkich czynnościach życia codziennego tj. sprzątaniu, przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków, dbaniu o higienę osobistą (pampersy), robieniu zakupów oraz załatwianiu spraw w placówkach medycznych czy urzędach. M. Ł. ze względu na zły stan zdrowia (jest osobą leżącą) wymaga pomocy osób drugich we wszystkich w/w czynnościach dnia codziennego. Nadto ustalono, iż nie ma innej osoby poza córką, która mogłaby sprawować opiekę nad niepełnosprawną M. Ł. Mąż M. Ł. pomimo, iż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może sprawować opieki nad swoją niepełnosprawną żoną, gdyż jest po rozległym zawale, choruje na cukrzycę i miażdżycę a ponadto nadal pracuje zawodowo.

Kolegium, w zakresie wpływu niemożności ustalenia momentu niepełnosprawności u M. Ł. na treść orzeczenia, przyjęło wykładnię zaprezentowaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w Krakowie z dnia 22 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1484/17 oraz przez Trybunał Konstytucyjny z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który wypowiedział się o niezgodności z Konstytucją art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z zasadą równości, o której stanowi przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Kolegium wskazało na drugi aspekt sprawy związany z treścią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącym, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. M. Ł. pozostaje w związku małżeńskim z A. Ł., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosunki rodzinne reguluje ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy, z którego wynika, że obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych i innych, o którym mowa w Tytule II "Pokrewieństwo i powinowactwo". Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (małżonek należy do tego kręgu). Stosownie do treści przepisu art. 17 ust. 1 ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m. in. matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności-stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powyższego wynika, iż małżonek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 4 przytoczonej wyżej ustawy, gdyż jest, poza matką i ojcem, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1, inną osobą, na której, "zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny".

Organ zwrócił przy tym uwagę, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do małżonka poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że pierwszej kolejności to na A. Ł. tj. współmałżonku osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej małżonki M. Ł., gdyż nie legitymuje się on orzeczeniem o niepełnosprawności. Niemożność sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, ma miejsce wyłącznie w przypadku istnienia takich przeszkód w sprawowaniu opieki, które mają charakter obiektywny, tzn. nie zależą co do zasady od woli człowieka i nie są rezultatem jego świadomego wyboru, takich jak niepełnosprawność lub ciężka choroba uniemożliwiająca sprawowanie opieki nad inną osobą. Nie chodzi zatem o takie sytuacje, gdy przeszkoda może zostać zakwalifikowana, jako wynik świadomego wyboru życiowego człowieka, np. wskutek wyboru dotyczącego miejsca zamieszkania czy aktywności zawodowej. Podstawową przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok wykazania, że osoba bliska, co do której istnieje obowiązek alimentacji, wymaga opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, jest bowiem rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad tą osobą. Świadczenie pielęgnacyjne ze swej istoty służy częściowemu choćby zrekompensowaniu strat finansowych, jakie ponoszą osoby opiekujące się chorymi członkami najbliższej rodziny, wskutek rezygnacji z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania stałej opieki. O niemożności sprawowania opieki muszą zatem przesądzać okoliczności obiektywne, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu. Okoliczność ta jest bowiem wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia przy tym tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego. Tym samym należy uznać, że niemożność sprawowania przez A. Ł. opieki nad M. Ł. spowodowaną pozostawaniem w zatrudnieniu nie stanowi okoliczności zwalniającej go z obowiązku alimentacyjnego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podniosła, że organ I, jak i II instancji błędnie ocenił przesłanki negatywne, wyłączające prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w konsekwencji bezzasadnie odmawiając przyznania skarżącej tegoż świadczenia. W aktach sprawy znajduje się bowiem wywiad środowiskowy, z którego wynika, iż skarżąca sprawuje osobistą opiekę na matką M. Ł. i brak jest innej osoby mogącej sprawować opiekę nad w/w osób. A. Ł. nie może sprawować osobistej opieki nad żoną z dwóch przyczyn: zawodowych i zdrowotnych.

Zdaniem skarżącej doszło do naruszenia art. 7 art. 77 § 1 Kpa, gdyż niedostatecznie ustalono i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Organy te oparły się wyłącznie na treści zebranych w toku postępowania oświadczeń, z których wynika, iż A. Ł. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz pracuje zawodowo, całkowicie pomijając fakt, iż przede wszystkim stan zdrowia A. Ł. uniemożliwia mu przejęcie osobistej opieki nad małżonką. Tym samym nie można przyjąć, że nie istnieją obiektywne przeszkody po stronie ojca skarżącej uniemożliwiające mu wykonywanie obowiązków nałożonych przez art. 23 i 27 Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Ponadto w ocenie skarżącej, przy ocenie zakresu opieki koniecznej do sprawowania nad osobą wymagającą opieki konieczne jest uwzględnienie rodzaju schorzenia, którego ta choroba doświadcza.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Pełnomocnik skarżącej radca prawny J. L. na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. oświadczył, że mąż M. Ł. nadal nie uzyskał orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd administracyjny nie ma możliwości orzeczenia, co do meritum sprawy, a jedynie ocenia legalność zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności rozumiana, jako zgodność z przepisami prawa materialnego oraz zachowanie wymaganych prawem procedur postępowania.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd doszedł do przekonania, że w toku analizowanego postępowania administracyjnego organy administracji, wbrew zarzutom skargi nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też nie doszło do uchybień przepisom postępowania.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia w pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad matką, natomiast materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2018r., poz.2220).

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadziła się do oceny dokonanej przez organy wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), w którym zawarto okoliczność wyłączającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organy obu instancji przyjęły, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, gdyż wymagająca opieki jej matka M. Ł. pozostaje w związku małżeńskim, a mąż jej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze zarzucono, iż organy poprzestały na literalnym brzmieniu 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych a zdaniem skarżącej konieczne jest odwołanie się do wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu, która winna doprowadzić do takiego jego rozumienia, że pozostawanie w związku małżeńskim nie zawsze jest przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie zobowiązanej do alimentacji. Na potwierdzenie tego stanowiska odwołano się w skardze do orzecznictwa sądowego.

Skarżąca w szczególności wywodziła, że orzekające w sprawie organy zaniechały obowiązku dokonania w sprawie koniecznych ustaleń czy mąż M. Ł. – A. Ł. jest w stanie ze względu na posiadane schorzenia sprawować nad żoną opiekę w zakresie, który wymaga jej stan. Zwróciła uwagę, że z uzasadnień obu decyzji nie wynika, czy organy uznały fakt posiadania schorzeń za udowodniony czy uznały, że posiadane schorzenia nie wykluczają możliwości sprawowania przez niego osobistej pieczy nad małżonką. W ramach uzupełnienia argumentacji wyjaśniła, że jej ojciec wykonuje pracę polegającą na obserwacji monitoringu. Charakter pracy został dostosowany do jego możliwości zdrowotnych i nie wymaga żadnego wysiłku fizycznego. Choruje na cukrzycę oraz miażdżycę.

Ponadto zdaniem skarżącej orzekające w sprawie organy w sposób niezasadny zawęziły ocenę spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do posiadania przez A. Ł. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, wskazuje, że podziela w całej rozciągłości wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowisko odnośnie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 w zakresie kierunku interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych zmierzającego do uznania, że brak możliwości wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności nie skutkuje odmową przyznania świadczenia.

W przypadku M. Ł. data powstania niepełnosprawności nie wynikała z żadnego z dwóch orzeczeń o niepełnosprawności załączonych do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (z dnia 9 grudnia 2015 r. i z dnia 5 stycznia 2018 r.) i pomimo, że wciąż obowiązujący przepis art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ww. ustawy wprowadza ograniczenie wiekowe w zakresie daty powstania niepełnosprawności (18 i 25 lat), należy zgodnie z ww. wyrokiem TK uznać, że regulacja straciła przymiot konstytucyjności i pominąć go w toku badania spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd ma też na uwadze powszechnie prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd o wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych zmierzającej do uniknięcia ograniczenia się do jednego rodzaju wykładni tego przepisu – językowej.

W szczególności Sąd podziela te poglądy, zgodnie z którymi "w procesie wykładni prawa (...) sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej." (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. II FSK 381/12, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 522/19, cbois.nsa.gov.pl).

Sądy zajęły stanowisko, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Powyższe wyprowadzono, interpretując przepis art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych łącznie z odpowiednimi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23, 27 i 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Stąd też jedynie fakt pozostawania w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważany za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności.

Analiza akt rozpoznawanej sprawy nie prowadzi jednak do konkluzji, by mąż M. Ł. nie był w stanie sprawować opieki nad żoną. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że A. Ł. w sposób obiektywny nie może wykonywać ciążących na nim obowiązków wynikających z pokrewieństwa. Jest osobą aktywną zawodowo, co potwierdza sama skarżąca w treści skargi.

Co w sprawie najistotniejsze, strona skarżąca nie przedłożyła orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności swojego ojca, natomiast przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są ściśle określone w przepisach ww. ustawy, która określa również tzw. przesłanki negatywne, wymienione w omawianym art. 17 ust. 5 ustawy, a wystąpienie jakiejkolwiek z nich powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane, nawet jeżeli osoba składająca wniosek o to świadczenie spełnia przesłanki pozytywne, wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy.

Posiadanie tego orzeczenia przez współmałżonka osoby wymagającej opieki, jest jedynym wyjątkiem określonym przez ustawodawcę, pozwalającym na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innej uprawnionej osobie, pomimo że osoba, która wymaga opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Przesłanka powyższa nie została w sprawie spełniona, zatem należy uznać, że zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z prawem a skarga zostaje oddalona na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W pkt II Sąd orzekł na podstawie przepisu 250 ww. ustawy w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 68), przyznając radcy prawnemu J. L. kwotę 240 zł podwyższoną o podatek od towarów i usług, która stanowi wynagrodzenie za pełnione czynności w ramach pomocy prawnej wykonywanej z urzędu.