Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1407/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 28 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Wystańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2022 roku sprawy ze skargi M.L. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] lipca 2021 r . nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...].04.2021r., nr [...], II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wskazując na art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 05 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, dalej jako ustawa o płatnościach) oraz art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej jako K.p.a.) po rozpatrzeniu sprawy wznowionej z urzędu, postanowieniem z [...] października 2019 r.:

1. uchylił decyzję własną z [...] lutego 2017 r. [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

2. po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 odmówił przyznania M.L.:

1. jednolitej płatności obszarowej na rok 2016 r. i nałożył sankcję 2 957,12 zł,

2. płatności za zazielenienie na rok 2016 r.,

3. płatności redystrybucyjnej na rok 2016 r. i nałożył sankcję 1 105,86 zł,

4. płatności dla młodych rolników na rok 2016 r. i nałożył sankcję 1484,61 zł.

W odwołaniu od opisanej decyzji M.L. (dalej także jako strona, skarżący) zastępowany przez pełnomocnika, wniósł o jej uchylenie. Pełnomocnik napisał, że decyzja zapadła mimo przedstawionych dowodów, że uprawy były w 2016 roku na polach odwołującego się: oświadczeń wiarygodnych świadków i dokumentacji zdjęciowej. Ocenił, że w decyzji jest wiele niedomówień, półprawd oraz kłamstwa osób kontrolujących gospodarstwo w październiku 2017 r. Wniósł o dokładne opisanie jak kontroler (jednoosobowo, w ciągu jednego dnia) w 2017 roku określał położenie gruntów, namiary z GPS przy wykonywaniu zdjęć, jakim przyrządem operował (numer seryjny rok produkcji i jego kartę aktualizacji i ważność). Dalej napisał, że zauważył, że kontrola w październiku 2017 r. odnosiła się do innego zadeklarowanego obszaru za 2017 r. o powierzchni 9,44 ha, a nie do obszaru zadeklarowanego na 2016 rok o pow. 6,4 ha i nie przypisała zdjęć tego konkretnego obszaru - posłużyła się ogólnikami, sloganami, półprawdą i przypuszczeniami, kłamstwem, co widać na zdjęciach wykonanych przez urbanistę, przez prasę i zdjęciach odwołującego się, między innymi do zgłaszanych na policję występków okolicznej ludności. Zaznaczył, że kilkakrotnie zapraszał Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do zrobienia analizy w terenie (porównanie ze zdjęciami), ale ten odmawiał.

Decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, wskazując na art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając napisał, że wniosek o przyznanie dopłat został złożony [...] kwietnia 2016r. Do wniosku dołączono 2 załączniki graficzne. Zadeklarowano do płatności działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] położone w województwie wielkopolskim, powiecie g., gminie W, obrębie W. Łączna powierzchnia zadeklarowana do przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) wynosiła 6,40 ha na działce rolnej A. W ramach wniosku zadeklarowano również o przyznanie płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników oraz płatności ONW.

Decyzją z [...] lutego 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatności. Z kolei postanowieniami z [...] października 2019 r.: wznowił postępowanie administracyjne podając, że [...].04.2018r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął protokół nr [...] z przeprowadzonej w dniu [...].10.2017r. w gospodarstwie skarżącego kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

Następnie organ wyższego stopnia opisał przebieg wznowionego postępowania i wskazał, że podstawą prawną wznowienia przedmiotowego postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem w ocenie organu I instancji wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące już w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane jednak organowi. Tymi nowymi okolicznościami było przekazanie w dniu [...] kwietnia 2018 roku do Biura Powiatowego ARiMR raportu nr [...] z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w którym dla działki rolnej A położonej na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] położonych w województwie wielkopolskim, powiecie g., gminie w., obręb w., zastosowano kod DR18, informujący o stwierdzeniu zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni w/w działek ewidencyjnych. W uwagach zapisano: działka nie użytkowana rolniczo, porośnięta kilkuletnimi chwastami". Wyniki tego raportu stanowiły istniejącą i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji okoliczność, potwierdzającą nieprawidłową deklarację strony.

Organ wyższego stopnia ocenił, że organ I instancji rzetelnie prowadził wznowione postępowanie. Nadto ocenił, że organ I instancji przed wydaniem decyzji z [...] lutego 2017 r. o przyznaniu płatności dokonał prawidłowej oceny zebranych dowodów i wydał prawidłową decyzję a dopiero wyniki czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w dniu [...] października 2017 r., udokumentowane w raporcie nr [...], potwierdziły wieloletnie zaniedbania w użytkowaniu działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Podkreślił, że w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w terenie ujawniono okoliczności, które miały istotny wpływ na rozstrzygniecie, jednak nie były one znane organowi w dniu wydania decyzji przyznającej płatności.

Organ wyższego stopnia zaznaczył, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały ustalenia kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzone w gospodarstwie skarżącego [...] października 2017 r., metodą FOTO. Wiarygodność tych danych została zweryfikowana i opisana przez inspektorów terenowych w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni w ramach płatności obszarowych oraz ONW, nr dokumentu [...], zgodnie z którym stwierdzono niezgodności, które potwierdzają występowanie nieprawidłowości w latach wcześniejszych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Inspektorzy stwierdzili teren nieużytkowany rolniczo, porośnięty kilkuletnimi chwastami, co potwierdza obszerna dokumentacja fotograficzna. W roku 2017 na działce rolnej A, na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 9,88 ha, została zmierzona i według sporządzonego raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że przedmiotowa wielkość działki jest mniejsza od powierzchni deklarowanej i wynosi 7,50 ha, co odnotowano kodem błędu DR13+, Kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali również kod DR52 tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania; kod DR18 tj. na działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej oraz kod DR22 tj. działka jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą, jako jedna działkę rolną). Stwierdzona grupa upraw to nieużytek. W uwagach wpisano "Działka nieużytkowana rolniczo, porośnięta kilkuletnimi chwastami. Działka niespójna (Część 1; pow. = 3,6ha, obw.= 1261m, tol. = 0,16 ha, Część 2: pow. = 3,9 ha, obw. = 1474 m, tol. = 0,18 ha). Stwierdzono wyłączenia W1 = 0,08 ha". Wykonano fotografie oznaczone numerami: od [...] do [...],[...].

Organ zaznaczył, że co prawda w roku 2016 nie zostały przeprowadzone czynności kontrolne w terenie, jednak wyniki zawarte w raporcie z czynności kontrolnych, które zostały przeprowadzone w roku 2017 potwierdziły zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na przedmiotowych działkach, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Inspektorzy terenowi w uwagach wpisali "Działka nie użytkowana rolniczo, porośnięta kilkuletnimi chwastami", zatem stwierdzony stan faktyczny w roku 2017 przedstawia również stan faktycznego użytkowania w latach poprzednich. Inspektorzy terenowi wykonali bogatą dokumentację fotograficzną, na podstawie której ponad wszelką wątpliwość ustalono, że zadeklarowane obszary nie są faktycznie użytkowane. Widoczne wieloletnie zachwaszczenia, kępy traw, zdrewniałe łodygi roślin i zadrzewienia na wykluczonej z płatności powierzchni potwierdzają brak prowadzenia działalności rolniczej na tym obszarze dłużej niż rok. Organ wskazał, że dokumentacja fotograficzna wykonana podczas czynności kontrolnych potwierdza brak wykonania skutecznych zabiegów agrotechnicznych mających na celu utrzymać działkę w dobrej kulturze rolnej. Powyższe skutkowało wznowieniem postępowania na rok 2016 oraz zastosowaniem kar administracyjnych.

Na działce rolnej A inspektorzy terenowi stwierdzili powierzchnię nieużytkowaną rolniczo, porośniętą kilkuletnimi chwastami (zdjęcia nr od [...] do [...], od [...] do [...],[...],[...],[...]). samosiejkami drzew (zdjęcia nr od [...] do [...], od [...] do [...],[...],[...]), a także ścięte drzewa (zdjęcia nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...],[...]), bez przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych (zdjęcia nr [...],[...], od [...] do [...]), mających na celu utrzymanie gruntów zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 poz. 351 ze zm.). Powyższe zostało udokumentowane wykonanym pomiarem, fotografiami wykonany na deklarowanej działce oraz szkicem pomiaru naniesionym na ortofotomapę wraz z określeniem miejsc i kierunków zdjęć. Zdaniem organu wyższego stopnia występująca roślinność dowodzi, że nie wykaszano, nie usuwano zachwaszczenia, czyli nie przeprowadzano zabiegów agrotechnicznych, mających na celu utrzymanie gruntów zgodne z normami.

Organ zaznaczył, że raport z kontroli na miejscu został poddany kontroli formalnej w Biurze Kontroli na Miejscu Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (ostateczna data [...] marca 2018 r.) a następnie został zatwierdzony w systemie informatycznym (ostateczna data [...] kwietnia 2018 r.). Dokumentacja fotograficzna oraz szkice kontrolowanych działek, na których wskazano miejsce i kierunek wykonanych zdjęć, jednoznacznie potwierdzają brak wykonania skutecznego zabiegu agrotechnicznego na działkach ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku, zarówno na rok 2016 jak i 2017. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku na rok 2016 nie spełnia warunków kwalifikowalności do płatności, tzn. nie jest na niej prowadzona działalność rolnicza.

Na opisaną decyzję M.L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zastępowany przez tego samego pełnomocnika, R.L. (ojca). Pełnomocnik podkreślił, że kontrola ARiMR została wykonana nierzetelnie, a fotografie wykonane [...] października 2017 r. przedstawiają tylko część terenu. Na działkach, [...],[...],[...] doszło do nadużycia, gdyż do płatności nie wykazywał terenu, który był lasem i ten obszar nie powinien się znaleźć w dokumentacji fotograficznej a jak już się znalazł to powinien być opisany, że nie brany do analizy, że to tylko zdjęcia poglądowe gruntów przyległych do gruntów wyznaczonych do płatności. Rzeczywistym geodezyjnym obszarem całkowitym tych działek/były już raz dostarczone pismem z dnia [...].07.2021 r. ale Agencja się do nich nie ustosunkowała, pominęła.

Rok 2017 był wyjątkowo wilgotny i słoneczny, sprzyjający wyjątkowemu rozrostowi roślin; z 11 na 12 sierpnia 2017roku w Wielkopolsce szalała wyjątkowa wichura na niespotykaną skalę, powaliła wiele drzew i narobiła szkody. Gospodarstwo skarżącego też tego doznało i połamane drzewa z otaczającego terenu ziem skarżącego - pól oraz z terenu lasu otaczającego jezioro N. graniczące z polami skarżącego i nie zgłoszonych do płatności obszarowej, spowodowały chaos na polach uprawnych skarżącego, poprzez połamane ogromne gałęzie, nawet drzewka i drzewa porozrzucane po całym obszarze kontrolowanego terenu, w różne miejsca i na zdjęciach z kontroli ten stan szkód został uwidoczniony, ale nie został prawidłowo rozpoznany i opisany przez kontrolujących; zdaniem skarżącego to była "siła wyższa".

Dalej pełnomocnik zapytał, dlaczego w dokumentacji Agencji nie ma mapy ze śladem przejścia z urządzeniem GPS po terenie kontrolowanym i nie ma informacji, który teren został wykluczony z płatności. Dlaczego zdjęcia agencyjne nie mają wektorowania tj. nie mają współrzędnych geograficznych miejsc, z których zostały wykonane. Dlaczego zdjęcia nie mają określeń z jakiej wysokości zostały wykonane w stosunku do obszaru i poszczególnych roślin drzew, drzewek oraz do chwastów i poprzez manipulację można każdy fotografowany obszar, przedmiot, przedstawić w taki sposób jak się chcę przedstawić. Pełnomocnik ocenił, że nie widział dobrej woli w działaniach kontroli "na miejscu", bo ta firma między innymi trzy razy zmieniała wyniki kontroli – dlaczego? Kontrolujący nie zrobili listy – spisu drzew i rodzajów chwastów, co do których były zastrzeżenia.

Zarzut Agencji, że nie były wykonywane zabiegi agrotechniczne na deklarowanych gruntach 6,5 ha w 2016 roku jest chybiony, bo na zdjęciach skarżącego wyraźnie widać pola uprawne ze zbożem i ich stan w poszczególnych etapach wzrostu od początku 2016 r. do listopada 2016 r. i widać robione zabiegi agrotechniczne. Twierdzenie, że dowody są niewiarygodne, pełnomocnik uznał za chybione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie wskazane w niej zarzuty były uzasadnione, dotyczyły bowiem subiektywnych odczuć pełnomocnika skarżącego, odnośnie działań organu, które nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z tych względów bezzasadny był wniosek pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie przez sąd dowodu z opinii biegłego. Wyjaśnić bowiem należy, że przeprowadzenie takiego dowodu, jak i przesłuchania świadków czy stron przed sądem administracyjnym jest niedopuszczalne. Jedynymi dowodami jakie mogą być przeprowadzone przed sądem administracyjnym są dowody z dokumentów i to w ograniczonym zakresie. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] stanowiła, zgodnie z treścią postanowienia tego organu z dnia [...] października 2019r., przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez którą organ rozumiał ujawnienie się w dniu [...].04.2018r. nowego dowodu w postaci protokołu nr [...] z przeprowadzonej w dniu [...].10.2017r. w gospodarstwie skarżącego kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W w/w raporcie dla działek rolnych A, A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8 i A9 położonych na działkach ewidencyjnych znajdujących się w województwie wielkopolskim, powiecie g., gminie W., obrębie W. zastosowano kod DR18 informujący o stwierdzeniu zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na całych działkach ewidencyjnych. .

Celem wprowadzenia przypomnieć w tym miejscu należy, iż przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa ziszcza się na skutek wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który tę decyzję wydał. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera z kolei organowi drogę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa), zaś w zależności od rezultatu tego postępowania organ wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw z art. 145 § 1, art. 145a-145b kpa (art. 151 § 1 pkt 1 kpa), bądź - w przypadku ich stwierdzenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie - uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 kpa).

Dokonana przez tutejszy Sąd kontrola przeprowadzonego przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w trybie wznowienia, postępowania wykazała, iż nie zostało dowiedzione przez orzekające w sprawie organy istnienie przywołanej przesłanki wznowienia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że decyzja przyznająca płatność na 2016r. z [...].02.2017r. wydana była po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku i stwierdzeniu przekroczenia powierzchni referencyjnej dla działki ewidencyjnej nr [...]. Wznowienie postępowania oparto zaś na raporcie z kontroli przeprowadzonej [...].10.2017r., który jak podał organ wpłynął do Biura Powiatowego ARiMr [...].04.2018r. Organ wskazał, że w tym raporcie podano, że wizytacja w terenie wykazała zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na obszarze całej kontrolowanej działki rolnej, co najmniej w roku bieżącym, tj. 2017r. (pismo ARiMr z [...].03.2018r.). Ponadto w raporcie ENKo z [...].01.2018r. wskazano, że na działce A stwierdzono trawy, na których w bieżącym roku (!) nie dokonano zabiegów agrotechnicznych zapobiegających rozprzestrzenianiu się chwastów. Po zatwierdzeniu przez ARiMr i zmianie raportu [...].04.2018r. zapisano: działka nieużytkowana rolniczo, porośnięta kilkuletnimi chwastami, samosiejkami drzew, ze ściętymi drzewami, bez przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych mających na celu utrzymanie gruntów.

Dokonując we wznowionym postępowaniu oceny zaistnienia podstawy wznowienia, zarówno w decyzji organu I instancji, jak i w decyzji organu odwoławczego nie podjęto skutecznej próby wykazania, iż dowód ten może korzystać na gruncie niniejszej sprawy z przymiotu "nieznanego" organowi w momencie wydawania decyzji ostatecznej i ujawniającego okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji. Powołano się wprawdzie na dodatkowe uzupełniające informacje z 2018r., nie wykazano jednak, czy w dacie wydawana decyzji z [...].02.2017r. organ nie miał możliwości uzyskania w/w informacji o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego.

Podkreślić dalej trzeba, że wiedza o tym kiedy organ I instancji uzyskał faktyczny wgląd do danych związanych z zaprzestaniem a nawet, jak w niniejszej sprawie, nie podjęciem działalności rolnej, może mieć zdecydowany, istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, jeśli zważy się, że dla zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa niezbędne jest, by okoliczność, tudzież dowód nieznane organowi administracji publicznej w momencie podejmowania decyzji, nie wynikały z materiałów będących w dyspozycji tego organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 946/14). A contrario uznać trzeba, że okoliczności, czy dowody w takich materiałach zawarte - mimo braku o nich wiedzy - nie mogą korzystać z przymiotu nieznanych organowi (nowych dla organu) i nie mogą stanowić o ziszczeniu się w sprawie podstawy z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie ma także zgody dla zapatrywania, iż zawinione powody braku wiedzy o okolicznościach faktycznych lub dowodach w dniu wydania decyzji, umożliwiają ich późniejsze wykorzystywanie w trybie wznowieniowym. Uwzględnia się bowiem, że organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, mimo wyposażenia przez prawodawcę (unijnego i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, mogłyby - w razie oczywiście zawinionego braku wykorzystania ich w postępowaniu administracyjnym - zawsze zasłaniać się prawem do wznowienia postępowania, motywowanego wyjściem na jaw nowych okoliczności, nieznanych im w chwili wydawania decyzji. Takie wnioskowanie zakłócałoby stabilność decyzji administracyjnych i w sposób nieuprawniony modyfikowało ciężar dowodowy spoczywający na organach. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę na podobieństwo - w sferze jego wykorzystania - stosowanego w procesie kontroli wniosków o płatność systemu teleinformatycznego Agencji do innych rejestrów państwowych, jak choćby KRS, czy ksiąg wieczystych i podkreśla się ciążący każdorazowo na organach obowiązek jego wykorzystywania w procesie decyzyjnym (por. wyrok z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 595/14).

W dalszej kolejności wskazać należy, że wznawiając postępowanie z urzędu w oparciu o sprecyzowaną w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kpa przesłankę wznowienia, organ - poza wskazaniem przesłanki - precyzuje także dowody lub okoliczności faktyczne potwierdzające jej zaistnienie. Treść postanowienia determinuje w dalszej kolejności zakres prowadzonego w jego następstwie postępowania, zaś ustalenia przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu zwykłym mogą być przedmiotem ewentualnej zmiany w trybie nadzwyczajnym jedynie w zakresie, który został określony w postanowieniu wznawiającym postępowanie. Tylko bowiem w obrębie nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych wskazanych w postanowieniu o wznowieniu postępowania organ może rozpoznać sprawę zakończoną decyzją ostateczną. W przedmiotowej sprawie za nową okoliczność uznano raport z [...].10.2017r. i wskazano go w postanowieniu o wznowieniu postępowania, bez podania innych dowodów jakim były ustalenia dokonane po kontroli na miejscu w trybie zmiany raportu.

Nadto organ wznawiając postępowanie był zobowiązany do wykazania, że nowe okoliczności faktyczne ujawnione podczas kontroli [...].10.2017r. istniały w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności, czyli obejmowały stan działek za 2016r.

W przedmiotowej sprawie organ wskazywał na obowiązek aktywności dowodowej strony i przepisy ustawy o płatnościach wskazujące na modyfikację zasad k.p.a. – ta sprawa dotyczy jednak wznowienia postępowania przez organ a nie na wniosek strony i to organ winien uprzednio precyzyjnie wykazać, że raport z kontroli [...].10.2017r. wskazuje jednoznacznie na stan działek rolnych w 2016r. – samo stwierdzenie o wieloletnim zachwaszeniu nie jest wystarczający do uznania, że działki w 2016r. nie były użytkowane rolniczo. W tym zakresie uzasadnienie, choć obszerne, nie zawiera argumentów pozwalających na uznanie, że na całym terenie zgłoszonym przez skarżącego do płatności (przenżyto ozime i trwałe użytki zielone) w 2016r. nie była prowadzona działalność rolnicza.

Organ odnosząc się do wniosków dowodowych zgłaszanych przez pełnomocnika skarżącego podał, że wyjaśnienia świadków są nieprecyzyjne, nie określają dokładnie powierzchni i wykonanych zabiegów oraz nie wskazują działek. Zdaniem organu wartość dowodowa zeznań świadków jest niepewna, nie sprecyzowali upraw ani działek (w deklaracji – pszenżyto ozime), R.L. [...].09.20 podał, że w zabiegach agrotechnicznych pomagał mu pan W., a [...].03.21 podał, że w 2016 korzystał z pomocy pana B.. Zeznania świadka B., zdaniem organu wzajemnie się wykluczają. Świadek M.W. nie określił na jakich działkach wykonał talerzowanie oraz orkę, świadek P. podał, że na części działek było prawdopodobnie owies z jęczmieniem ( a było pszenżyto ozime), że nie chodził po wszystkich działkach.

W ocenie Sądu uznając, że zeznania świadków są nieprecyzyjne, wzajemnie się wykluczają, organ winien przeprowadzić dowody z ich przesłuchania a nie jedynie bazować na krótkich oświadczeniach. Należy bowiem zauważyć, że oświadczenia składane były przez świadków odnośnie roku 2016r. kilka lat później, nie wszyscy byli rolnikami (świadek P.) i trudno uznać za zasadne odmawianie wiarygodności zeznań w sytuacji gdy nie rozróżniał, czy nie pamiętał rodzaju upraw, działek - dotyczyło to obszaru o powierzchni 6,4 ha. W przypadku rozbieżności możliwe jest również skonfrontowanie świadków, okazanie im zdjęć, celem ustalenia jaki teren widzieli, czego przy uznaniu zeznać za nieprecyzyjne czy wykluczające się zabrakło.

Zdaniem organu producent w licznych wyjaśnieniach nie określił w jakim terminie dokonywał zabiegów oraz zbioru siana, czy plonów, co uczynił z plonami. Tymczasem pełnomocnik skarżącego oświadczał, że dokonywał wymaganych zabiegów, wskazywał świadków, zdjęcia i wskazywał gdzie przekazywał plony.

Organ podał, że samo wykonanie zabiegu agrotechnicznego nie stanowi podstawy do przyznania płatności a dalej wskazał, że za grunty nadające się do uprawy lub wypasu uznaje się jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich. Skarżący podawał, że taki zabieg wykonał, czego organ nie wyjaśnił precyzyjnie.

Zdaniem organu strona wykazała się aktywnością dowodową jednakże przedstawione przez pełnomocnika strony wyjaśnienia nie potwierdzają faktu użytkowania gruntów na dzień 31 maja 2016r. Również zeznania świadków nie potwierdzają tego faktu. Wnioskodawca nie dostarczył dokumentów potwierdzających uprawę i sprzedaż zebranych plonów, choć obowiązku takiego nie miał, czego organ również nie wyjaśnił.

Organ uznał, że kluczowym dowodem jest dokumentacji kontroli na miejscu, na podstawie której stwierdzono brak działalności rolniczej na wskazanych przez producenta działkach zarówno w 2017 jak i w 2016r., przy czym organ dokładnie nie wyjaśnił dlaczego stan stwierdzony [...].10.2017r. uznał za wykazujący, że na 31 maja 2016r. na całej działce A nie była prowadzona działalność rolnicza. Inspekcja w terenie stwierdziła stan faktyczny w dniu kontroli, tj. [...].10.2017r.. Kontrola ustaliła i udokumentowała stan faktyczny na dzień jej przeprowadzenia. Stan działek został udokumentowany dokumentacją zdjęciową a zasięg pomiaru powierzchni działek oznaczono na szkicu pomiarowym zawierającym miejsca wykonania zdjęć. Dokumentacja foto wskazała, że grunty nie były użytkowane, nie wykonano koszenia. Zdaniem Sądu wartość dowodowa protokołu z kontroli [...].10.2017r. dotycząca większego obszaru w odniesieniu do 2016r. przy tak zebranym materiale dowodowym jest niepewna.

Organ podał, że kontrola wykazała brak działalności rolniczej od co najmniej roku, czego jednak nie wykazał, posługując się danymi z [...].10.2017r.

W sprawie, zdaniem organu, dokumentacja fotograficzna oraz szkice kontrolowanych działek, na których wskazano miejsce i kierunek wykonanych zdjęć jednoznacznie potwierdzają brak wykonania skutecznego zabiegu agrotechnicznego na działkach zadeklarowanych do wniosku za 2017 jak i za 2016r. W ocenie Sądu o jednoznaczności w odniesieniu do okresu sprzed półtora roku w zakresie całej działki mówić jednak nie można. Skontrolowanie dokumentacji, którą przedstawił organ w kontekście dowodów oferowanych przez skarżącego na tym etapie jest niemożliwe, wymaga doprecyzowania informacji podawanych przez świadków i pełnomocnika skarżącego, wyraźnego wskazania jaki teren obejmują zdjęcia skarżącego i wyjaśnienia, czy zdjęcia z maja i czerwca 2016r. przedłożone przez skarżącego obejmują faktycznie ten sam teren i rok, który w maju został skoszony w czerwcu – nie. Skarżący i jego pełnomocnik winni te nieścisłości wyjaśnić i dokładnie wskazać daty i miejsca robienia zdjęć w zestawieniu ze zdjęciami, które robione były podczas kontroli.

W konkluzji rozważań uznać trzeba, iż stwierdzone powyżej zaniechanie przeprowadzenia przez orzekające w sprawie organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postępowania wyjaśniającego pozwalającego na uznanie spełnienia w sprawie przywołanej w postanowieniu przyczyny wznowienia, świadczy o naruszeniu przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa, normujących obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w oparciu o zebrany przez organ (w sposób wyczerpujący) pełny materiał dowodowy, a nadto - statuującego obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej - przepisu art. 8 Kodeksu.

Naruszenia te miały niewątpliwy wpływ na wynik sprawy, bowiem uznanie ziszczenia się w sprawie określonej w postanowieniu o wznowieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i rozstrzygnięcie na jej podstawie o istocie sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa miało zdecydowanie przedwczesny charakter.

Rozpoznając ponownie sprawę organ przeprowadzi postępowanie w celu oceny zaistnienia przyczyny wznowienia, uzupełniając w tym celu także zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kierunku wskazanym przez Sąd, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu. Wynik dokonanej oceny rzutować będzie na treść przyszłego rozstrzygnięcia sprawy.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt II sentencji wyroku znajduje oparcie w treści art. 200 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonej na rzecz skarżącego kwoty składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 535).