Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 302/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 4 par. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 982
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności  gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 2 ust. 1 lit. n
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

SENTENCJA

Dnia 14 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 roku sprawy ze skargi K. S.-J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] znak[...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej K.S.-J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt. 5, art. 147, art. 150 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t: Dz. U. z 2016 r. poz. 23) - zwaną dalej "k.p.a. ", art. 2, art. 4, art. 6, art. 21 ust. 1, art. 26 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349, ze zm.), § 2 § 4, § 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 982 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U z 2016 r poz. 345) po rozpatrzeniu odwołania K. S.-J. od decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 15 września 2015 r. strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020.

W dniu [...] kwietnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu Premie dla młodych rolników w ramach poddziałania .Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" o objętego PROW 2014- 2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

W dniu [...] października 2016 r. organ I instancji, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 150 § 1 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności skarżącej pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników (premie dla młodych rolników) PROW 2014-2020. oraz wydał postanowienie o dołączeniu do akt sprawy następujących dokumentów:

- oświadczenia skarżącej o nieczerpaniu korzyści z gospodarstwa rolnego,

- oświadczenia J. S. wraz załącznikami: dowodem opłaty podatku rolnego z dnia 22 września 2014 r. i 15 maja 2014 r. oraz decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zwartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wydanego przez SR w S., Wydział l Cywilny z dnia 4 października 2013r. sygn. akt [...], umowy dzierżawy z dnia 4 października 2014 r., odpisu protokołu z ugody sądowej z dnia 17 listopada 2014 r. sygn. Akt [...], postanowienia o zniesieniu współwłasności z dnia 28-10-20 15r, sygn. Akt [...], zaświadczenia KRUS z dnia 9 września 2016r., pokwitowania wpłaty podatku rolnego z dnia 15 listopada 2013r. z dnia 15 marca 2014 r., umowy darowizny oraz ustanowienia służebności osobistej z dnia 10 czerwca 2016 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep A nr [...].

Ponadto, organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie wielkości gospodarstwa rolnego oddziedziczonego po zmarłym w dniu 30 lipca 2013 r. S. S.

W dniu 20 października 2016r. do Biura Powiatowego wpłynęło upoważnienie udzielone J. S. przez skarżącą do przedłożenia dokumentów wskazanych ww. wezwaniu.

W dniu [...] listopada 2016 r. organ I instancji wydał decyzję o uchyleniu decyzji

dotychczasowej i odmowie przyznania pomocy finansowej na operacje typu Premie dla młodych rolników w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020.

W odwołaniu skarżąca wyjaśniła, że ze względu na obowiązujące prawo nie mogła zrzec się spadku na pierwszej rozprawie w dniu 4 października 2013 r., lecz dopiero na następnej, która odbyła się w dniu 17 października 2014 r. Wskazała, że w dniu 4 października 2013 r. wydzierżawiła grunty orne wchodzące w składu spadku mamie i w tym czasie nie prowadziła żadnej działalności rolniczej i nie czerpała korzyści finansowych, gdyż była na utrzymaniu męża.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor OR ARiMR w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie wznowienia postępowania. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników (premie dla młodych rolników) zostało zakończone przez organ I instancji wydaniem w dniu [...] kwietnia 2016 r. decyzji nr [...] o przyznaniu skarżącej pomocy finansowej w wysokości 100.000zł.

W dniu 14 czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego wpłynęła umowa darowizny oraz ustanowienia służebności osobistej z dnia 10 czerwca 2016r. sporządzona w formie aktu notarialnego Rep A nr [...]. Z przedmiotowej umowy zawartej pomiędzy J. S. a K. S. – J. wynika, iż w Księdze Wieczystej NR [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej numerem działki 713 oraz Księdze Wieczystej NR [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej numerami działek 390,641,673/2,425,643,674 jak również Księdze Wieczystej NR [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej numerami działek 707 i 715 w znajdują się ostrzeżenia o jej niezgodności stanu prawnego ujawnionego w Księgach Wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, wskazujące iż współwłaścicielem udziału należącego do S. S. jest w ¼ skarżąca.

Organ wyjaśnił, że zebrał również następujące dokumenty: zaświadczenie KRUS z dnia 9 września 2016r., postanowienie SR l Wydział Cywilny w S. o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 października 2013 r,. ugodę sądową z dnia 17-07-2014r. sygn. akt [...]. Organ wyjaśnił, że z zaświadczenia KRUS z dnia 9 września 2016r. wynika, że w okresie od 04-10-2013r. do 16-07-2014r. skarżąca podlegała z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik to pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym (w tym również w ramach grupy producentów rolnych), a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

Organ wskazał, że z postanowienia SR l Wydział Cywilny w S. o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 października 2013 r. wynika, że spadkobiercami po S. S. z mocy ustawy są J. S. -żona oraz córki: N. S., E. S. i K. A. S.-J. w wysokości 1/4 (jednej czwartej) każda z nich. N. S. nabyła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a pozostałe spadkobierczynie wprost. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 26 października 2013r. Następnie ugodą sądową zwartą w dniu 17 lipca 2014 r. sygn akt [...], zniesiono współwłasność i K. A. S.-J. przekazała swój udział matce – J. S. Organ podkreślił, że z informacji posiadanych z urzędu wynika, że J. S. wstępując do toczącego się postępowania w sprawie o przyznania płatności bezpośrednich na 2013r. w miejsce zmarłego S. S., który uprzednio o te płatności wnioskował, przedłożyła w Biurze Powiatowym postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 października 2013r. Organ zaznaczył, że dokument ten został złożony w odrębnym postępowaniu dotyczącym przejęcia płatności bezpośrednich po zmarłym producencie rolnym, którego stroną była J. S.

W ocenie organu na gruncie analizowanej sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. wyszły na jaw nowe dowody i nowe okoliczności, które mają istotne znaczenie albowiem wpływają na ustalenie, czy skarżąca spełniała warunki przyznania premii dla młodych rolników. Powyższe dowody i okoliczności istniały w dacie wydania decyzji, której wznowienie dotyczy, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zostały zatem, w ocenie organu, spełnione warunki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Dyrektor [...] Oddziału ARiMR podkreślił, że premie dla młodych rolników realizowane są w oparciu o ustawę PROW 2014-2020, w której zostały określone zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - zwany dalej "PROW 2014-2020", jak też warunki i tryb przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej. Program jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i między innymi, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 litera a obejmuje poddziałanie pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników. Zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy PROW 2014-2020 organem właściwym w sprawach dotyczących przyznania pomocy jest kierownik biura powiatowego Agencji. Zasady i tryb przyznania premii dla młodych rolników określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Organ wyjaśnił, że z dniem 15 marca 2016. r weszła w życie nowelizacja tego rozporządzenia (Dz. U z 2016r. poz. 345). Stosownie jednak do treści § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ,,Do wnioskodawców, którzy w 2015 r. złożyli wnioski o przyznanie pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, stosuje się przepisy dotychczasowe, z

wyjątkiem:

1) przepisów § 2 ust. 1 pkt 2 i 6, § 4 ust. 2 i 3, § 5 ust. 1 pkt 2, § 6 ust. 1 pkt 7, § 16 ust. 2 pkt 7, § 17 ust. 1 i 5, § 19 ust. 2 pkt l lit. b i ust. 4-4b, § 22 pkt 1, § 23 ust. 2 i 4 pkt 3, § 24 ust. 2, 3 i 4a i § 25 pkt 2 rozporządzenia zmienianego w § 1 oraz ust. 5 pkt 5 załącznika nr l do tego rozporządzenia, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem;

2) przepisów § 3 rozporządzenia zmienianego w § 1. "

Dyrektor [...] Oddziału ARiMR wskazał, że jednym z warunków przyznania premii dla młodych rolników który wnioskodawca musi spełnić został określony w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. W myśl tego przepisu pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem, zwana dalej "pomocą", jest przyznawana osobie fizycznej, która rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 55³ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późno zm.), zwanego dalej "gospodarstwem", przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, lecz nie wcześniej niż w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku. Stosownie do treści § 4 rozporządzenia w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2016r. "1. Uznaje się, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, jeżeli stała się właścicielem lub weszła w posiadanie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. 2. Jeżeli właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha stała się:

1) osoba niepełnoletnia - za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez tę osobę pełnoletności;

2) osoba fizyczna w wyniku dziedziczenia - za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, chyba że dziedziczy osoba niepełnoletnia - wówczas za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez nią pełnoletności, jeżeli uzyskanie pełnoletności nastąpiło po dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia.

3. Urządzanie gospodarstwa kończy się z dniem zakończenia realizacji biznesplanu.

Zdaniem organu zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu urządzanie gospodarstwa rozpoczyna się z chwilą nabycia lub objęcia w posiadanie gospodarstwa rolnego, przy czym za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa nabytego w drodze dziedziczenia uznaje się dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego materiału jednoznacznie wynika, że strona nabyła w drodze dziedziczenia udział we współwłasności gospodarstwa rolnego na mocy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 października 2013 r., a następnie na mocy ugody sądowej z dnia 17 lipca 2014r. przekazała swoją cześć na rzecz matki J. S. i przestała być współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Dalej w dniu 10 czerwca 2016r. znowu nabyła własność gospodarstwa rolnego, tym razem już na wyłączną własność. W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego, organ l instancji prawidłowo uznał, że skarżąca rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego wcześniej niż w ciągu 12 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy, który złożyła 15 września 2015 r. Okoliczności tej nie zmienia fakt, iż strona w dniu 4 października 2013r., czyli w dniu wydania przez Sąd Rejonowy w S. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wydzierżawiła grunty orne wchodzące w skład spadku J. S., jak również ponoszenie wszelkich opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (płacenie podatków) przez J. S. Organ podkreślił, że ustawodawca nie przewidział innych wyjątków w przypadku ustalenia daty rozpoczęcia urządzenia gospodarstwa niż określonej w § 4 rozporządzenia. Organ podkreślił, że ze znajdującego się w aktach sprawy wpisu z rejestru gruntów z mapą wynika, że skarżąca była współwłaścicielem w 1/8 gospodarstwa rolnego którego powierzchnia ogólna wynosiła 22,18 ha, przy czym łączna powierzchnia gruntów rolnych, łąk i pastwisk wynosiła 21,65 ha. Zatem udział skarżącej wynosił ponad 2 ha.

W ocenie Dyrektora [...] Oddziału ARiMR, ponieważ skarżąca rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 1 ha użytków rolnych w okresie przekraczającym 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy dla młodych rolników, nie został spełniony warunek określony w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w wyniku czego organ l instancji właściwie odmówił stronie przyznania wnioskowanej pomocy finansowej. Organ podkreślił, że udział w programach pomocowych jest fakultatywny. Składając wniosek o przyznanie pomocy z tego tytułu skarżący podpisuje oświadczenia i zobowiązania zamieszczone na formularzu wniosku. Wśród tych oświadczeń jest m.in. oświadczenie o tym, że wnioskodawcy znane są zasady przyznawania pomocy.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu l instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ odwoławczy nie dopatrzył się zatem w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszeń prawa, które powodowałyby konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

W skardze K. S.-J. zarzuciła naruszenie:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) art. 6 k.p.a w zw. z art. 9 Konstytucji przez odstąpienie przez organ od dokonania kontroli działalności administracji publicznej także pod względem zgodności z prawem wspólnotowym, będącym częścią obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej porządku prawnego, w tym kontroli zgodności krajowych aktów prawych o randze ustawy i rozporządzenia z rozporządzeniami wydawanymi przez instytucje Unii Europejskiej, które to akty prawne mają zasięg ogólny, wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich, co doprowadziło do błędnego uznania, że skarżąca nie dopełniła warunków zastrzeżonych decyzją;

2. § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj. Dz. U. z 2015, poz. 982) w zw. z art. 1 i art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015, poz. 349) w zw. z art. 2 ust. 1 lit n i art. 19 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE.l.2013.347.487) poprzez ich niewłaściwą interpretację polegającą na uznaniu, że sam fakt bycia współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wynikający z dziedziczenia bez prowadzenia działalności rolniczej jako kierujący gospodarstwem wyklucza przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania .Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem PROW 2014-2020, w sytuacji gdy taka interpretacja stanowi naruszenie bezpośrednio skutecznej normy prawa UE.

3. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014- 2020 poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zaniechanie podjęcia przez organ I instancji wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz przeprowadzenie dowolnej oceny materiału dowodowego, wyrażającej się w niewyjaśnieniu podstawy statusu ubezpieczeniowego skarżącej w okresie od 4.10.2013 r. do 16.07.2014 r. oraz w nieuwzględnieniu umowy dzierżawy z dnia 4.10.2013 r., na podstawie której skarżąca wydzierżawiła odziedziczony udział (1/8) w gospodarstwie rolnym.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w S. z dnia [...] listopada 2016 r., którą uchylono decyzję ostateczną Kierownika Biura Powiatowego w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r. i odmówiono skarżącej przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 r.

Kontrolowane decyzje wydane zostały w ramach postępowania nadzwyczajnego, uregulowanego w przepisach art. 145 - 152 k.p.a. (Dz. U. z 2016 r. po. 23 t.j. ze zm.), a zatem w świetle tych przepisów należy oceniać legalność działania organów orzekających w sprawie. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. Stanowi ono wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, dlatego też uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wskazał m.in. podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Organy doszły do wniosku, że na gruncie analizowanej sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2016 r. wyszły na jaw nowe dowody i nowe okoliczności, które mają istotne znaczenie bowiem wpływają na ustalenie, czy skarżąca spełniała warunki przyznania premii dla młodych rolników, a istniały w momencie wydania decyzji. Zdaniem organów fakt, że skarżąca odziedziczyła na podstawie prawomocnego orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 października 2013 r. udział w gospodarstwie rolnym , a wniosek o przyznanie pomocy finansowej złożyła 15 września 2015 r. oznacza, że nie został spełniony warunek wynikający z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 13 lipca 2015 r. ( w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ) zgodnie z którym pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, która rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 55³ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późno zm.), zwanego dalej "gospodarstwem", przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, lecz nie wcześniej niż w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku. Przy czym zdaniem organu termin początkowy urządzania gospodarstwa rolnego określa § 4 tego rozporządzenia i jeżeli właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha stała się: osoba fizyczna w wyniku dziedziczenia - za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Organy podkreśliły, że w dacie wydania decyzji o przyznaniu skarżącej pomocy finansowej nie wiedziały, że skarżąca odziedziczyła na podstawie prawomocnego orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 października 2013 r. udział w gospodarstwie rolnym, a zatem spelniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a..

Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy naruszyły przepisy prawa materialnego oraz prawa procesowego, co spowodowało konieczność uchylenia decyzji I i II instancji.

Przypomnieć należy, że premie dla młodych rolników realizowane są w krajowym porządku prawnym w oparciu o ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349 t.j ze zm.). Jak wynika z treści art. 1 pkt 1 lit. a ustawa określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanego dalej "programem", określonym m.in. w: rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.). Natomiast art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy wskazuje, że program jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje m.in. rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej poprzez pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na obszarach wiejskich.

Natomiast wsparcie na podejmowanie działalności przez młodych rolników na gruncie przepisów prawa wspólnotowego zostało uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Obszarów wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (DZ. U. UE.L. z 2013.347.487). W art. 2 ust. 1 lit. n powołanego rozporządzenia określono definicję "młodego rolnika" przez co rozumie się osobę, która w chwili składania wniosku ma nie więcej niż 40 lat, posiada odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe i po raz pierwszy rozpoczyna działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym. Z kolei w art. 19 pkt 1 lit a (i) rozporządzenia wskazano, że wsparcie w ramach działania "Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej" obejmuje pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników.

Z kolei zasady i warunki przyznawania premii dla młodych rolników w polskim porządku prawnym określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 poz. 982 ze zm.). Zaznaczyć też trzeba, że stosownie do treści § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ,,Do wnioskodawców, którzy w 2015 r. złożyli wnioski o przyznanie pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem:

1) przepisów § 2 ust. 1 pkt 2 i 6, § 4 ust. 2 i 3, § 5 ust. 1 pkt 2, § 6 ust. 1 pkt 7, § 16 ust. 2 pkt 7, § 17 ust. 1 i 5, § 19 ust. 2 pkt l lit. b i ust. 4-4b, § 22 pkt 1, § 23 ust. 2 i 4 pkt 3, § 24 ust. 2, 3 i 4a i § 25 pkt 2 rozporządzenia zmienianego w § 1 oraz ust. 5 pkt 5 załącznika nr l do tego rozporządzenia, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem;

2) przepisów § 3 rozporządzenia zmienianego w § 1. " (Dz. U. 2016 r. poz. 345).

W myśl § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" jest przyznawana osobie fizycznej, która rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 55³ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, z późno zm.), zwanego dalej "gospodarstwem", przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, lecz nie wcześniej niż w okresie 12 miesięcy przed dniem złożenia tego wniosku. Stosownie do treści § 4 rozporządzenia w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2016r. uznaje się, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, jeżeli stała się właścicielem lub weszła w posiadanie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. 2. Jeżeli właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha stała się:

1) osoba niepełnoletnia - za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez tę osobę pełnoletności;

2) osoba fizyczna w wyniku dziedziczenia - za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, chyba że dziedziczy osoba niepełnoletnia - wówczas za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uzyskania przez nią pełnoletności, jeżeli uzyskanie pełnoletności nastąpiło po dniu uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia.

3. Urządzanie gospodarstwa kończy się z dniem zakończenia realizacji biznesplanu.

Prowadząc przedmiotowe postępowanie organy wskazały, że skarżąca nabyła w drodze dziedziczenia udział we współwłasności gospodarstwa rolnego (1/8), na podstawie prawomocnego orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 4 października 2013 r., a następnie na mocy ugody sądowej z dnia 17 lipca 2014 r. przekazała swoją część na rzecz matki J. S. i przestała być współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Następnie w dniu 10 czerwca 2016 r. znowu nabyła własność gospodarstwa rolnego na wyłączną własność. Organy uznały więc, że skarżąca rozpoczęła urządzanie gospodarstwa rolnego wcześniej niż w ciągu 12 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy. Zdaniem organów na tę ocenę nie ma wpływu okoliczność, że strona w dniu 4 października 2013 r. wydzierżawiła grunty rolne wchodzące w skład spadku – matce J. S., jak również to, że wszelkie opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa ponosiła matka.

W ocenie Sądu stanowisko organów jest nieprawidłowe. W tym zakresie należy odwołać się do poprzednio obowiązujących przepisów i orzecznictwa sądów administracyjnych, które nadal zachowało swoją aktualność. Na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.) oraz ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich sądy administracyjne nakazywały interpretowanie ich przepisów oraz celów ich wydania w świetle treści art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE z dnia 21 października 2005 r. L 277, s.1 ze zm.). Wskazywano, że zgodnie z art. 22 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 wsparcia udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jako wdrażająca system wspierania rozwoju obszarów wiejskich z EFRROW jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie z 17 października 2007 r. muszą być interpretowane w zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, bowiem wsparcie dla młodych rolników z EFRROW może i powinno być udzielane w granicach podmiotowych określonych rozporządzeniem unijnym. Wsparcie to nie może przekraczać granic zakreślonych rozporządzeniem unijnym, ale także nie powinno być udzielane w zakresie wyraźnie węższym, niż to określa art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Polskie organy powołane do rozdziału omawianej pomocy powinny zatem tak interpretować i stosować przepisy prawa, aby nie dopuszczać do uzyskania pomocy przez osoby nie spełniające kryteriów jej przyznania oraz udzielać pomocy podmiotom uprawnionym. Dokonując wykładni przepisów prawa polskiego wydanych w celu realizacji uregulowań unijnych należy mieć na względzie, że prawo unijne nie posługuje się pojęciem własności ani posiadania, tylko ustanawia nowe kryterium "kierowania gospodarstwem rolnym", które to kryterium musi łączyć się z władaniem. Natomiast prawodawca polski dla określenia osoby uprawnionej do omawianej pomocy użył sformułowania "osoba prowadząca działalność rolniczą" i wyjaśnił, w § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 17 października 2007 r. że osobą taką jest właściciel lub posiadacz nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha. Sądy zwracały uwagę, że rozporządzenie polskie określając w § 2 ust. 2 pkt 1 krąg nieuprawnionych do uzyskania pomocy z racji wcześniejszego prowadzenia gospodarstwa rolnego, wymienia "właściciela" i "posiadacza", nie odnosi się natomiast do "współposiadacza" ani do "współwłaściciela", które to pojęcia wobec tego, że służą realizacji unijnego kryterium "kierowania gospodarstwem rolnym", nie mogą być uważane za równoważne. Jednocześnie w § 2 ust. 1 pkt 1) lit. a) tiret 4, rozporządzenie z 17 października 2007 r. stanowi, że gospodarstwo, na które przyznana została pomoc nie może być przedmiotem współwłasności lub współposiadania. Zatem uznać należy, że prawodawca stanowiąc omawiane uregulowania dostrzegał wyraźną różnicę między własnością i współwłasnością oraz posiadaniem i współposiadaniem i nie posługiwał się tymi pojęciami wymiennie, co jest szczególnie uzasadnione w kontekście unijnego kryterium "kierowania gospodarstwem rolnym". Zdaniem sądów nie było trafne odwoływanie się przy wykładni przepisów prawa polskiego dotyczącego rozdziału pomocy unijnej do przepisów kodeksu cywilnego dotyczących uprawnień współwłaściciela i na tej podstawie interpretowanie rozszerzające pojęcia własności i posiadania jako obejmujących także współwłasność i współposiadanie. Rozwiązania unijne często wychodzą poza ramy cywilistyki, a w szczególności pomoc w rolnictwie wiązana jest z faktem bycia rolnikiem nie zaś z prawem do gospodarstwa rolnego, zatem samo uzyskanie udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego w drodze dziedziczenia, jako niekoniecznie wiążące się z władztwem nad gospodarstwem rolnym, nie może być oceniane jako tożsame z byciem właścicielem i domniemaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego. W wyroku z 17 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 234/10, NSA wyjaśnił, że "(...) występujące w prawie krajowym pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego [...] musi być rozumiane w zgodzie z prawem wspólnotowym, to jest przy przyjęciu, że posiadaniem są takie formy władztwa nad gospodarstwem rolnym, które przejawiają się w kierowaniu gospodarstwem rolnym. Sam fakt nabycia w drodze spadkobrania praw do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nie jest wystarczający do uznania, że spadkobierca wszedł w tak rozumiane posiadanie gospodarstwa rolnego". Pogląd ten został zaakceptowany m.in. w wyroku NSA z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II GSK 626/10, z dnia 2 lutego 2011 r. sygn. II GSK 176/10 , z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. II GSK 2104/11. Sąd obecnie rozpoznający sprawę powyżej wskazane stanowisko w pełni podziela i uznaje, że zachowało ono aktualność na gruncie nowych przepisów. Nie można bowiem tracić z pola widzenia ich celu. Nie jest więc trafne odwoływanie się przy wykładni przepisów prawa polskiego dotyczącego rozdziału pomocy unijnej do przepisów kodeksu cywilnego dotyczących uprawnień współwłaściciela i na tej podstawie interpretowanie rozszerzające pojęcia własności i posiadania jako obejmujących także współwłasność i współposiadanie.

W cytowanym już wyżej wyroku z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. II GSK 234/10 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął także, że regulacje krajowe z zakresu wspierania obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich funkcjonują skutkiem transpozycji prawa wspólnotowego. Prawodawca wspólnotowy nie posługuje się pojęciami, z których możnaby wyprowadzać w zakresie rozumienia, występującego w regulujących tę materię przepisach prawa krajowego, pojęcia posiadania wnioski zbieżne z poglądami opartymi na polskim prawie cywilnym. Prawodawca wspólnotowy formułując w art. 22 ust. 1 lit a Rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z 20.09.2005 r (Dz. U. UE L 05.277.1) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) podstawowe warunki przyznawania pomocy w ogóle nie posługuje się pojęciem posiadania lecz ustanawia przesłankę działalności w gospodarstwie rolnym w charakterze kierującego gospodarstwem. Kierowanie gospodarstwem rolnym jest możliwe tylko w takiej sytuacji, gdy rolnik włada gospodarstwem. Wobec takiego rozwiązania występujące w prawie krajowym pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego jako przesłanki uznania, że jest prowadzona działalność rolnicza, musi być rozumiane w zgodzie z prawem wspólnotowym, to jest przy przyjęciu, że posiadaniem są takie formy władztwa nad gospodarstwem rolnym, które przejawiają się w kierowaniu gospodarstwem rolnym. Sam fakt nabycia w drodze spadkobrania praw do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nie jest wystarczający do uznania, że spadkobierca wszedł w tak rozumiane posiadanie gospodarstwa rolnego.

Obecnie rozporządzenie nr 1698/2005 zostało zastąpione przez wskazane powyżej rozporządzenie nr 1305/2013. W zasadzie definicja młodego rolnika zawarta w art. 2 ust. 1 lit. n rozporządzenia nr 1305/2013 nie zmieniła się, jest nim osoba, która w chwili składania wniosku ma nie więcej niż 40 lat, posiada odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe i po raz pierwszy rozpoczyna działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym. Aktualne więc pozostają cytowane wyżej tezy orzeczeń sądowych interpretujących pojęcie kierującego gospodarstwem rolnym jako osoby, która samodzielnie we własnym imieniu i na swoją rzecz podejmuje decyzje związane z działalnością rolniczą. Podkreślenia też wymaga, że stosownie do treści § 4 w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2015 r. ( w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy) uznaje się, że osoba fizyczna rozpoczęła urządzanie gospodarstwa, jeżeli stała się właścicielem lub weszła w posiadanie gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. Przy czym jeżeli właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha stała się osoba fizyczna w wyniku dziedziczenia - za dzień rozpoczęcia urządzania gospodarstwa uznaje się dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia(...). Zdaniem Sądu takie brzmienie przepisu uprawnia po pierwsze: do twierdzenia, co podkreślano również w orzecznictwie na tle poprzedniego stanu prawnego, że nie jest trafne odwoływanie się przy wykładni przepisów prawa polskiego dotyczącego rozdziału pomocy unijnej do przepisów kodeksu cywilnego dotyczących uprawnień współwłaściciela i na tej podstawie interpretowanie rozszerzające pojęcia własności i posiadania jako obejmujących także współwłasność i współposiadanie. Takie stanowisko koresponduje z brzmieniem przepisu § 19 ust. 4 aktualnego rozporządzenia z dnia 13 lipca 2015 r. w świetle którego budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, wykorzystywane do produkcji rolnej oraz użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie mogą stanowić przedmiotu współwłasności lub współposiadania(...). Po drugie Sąd zwraca uwagę na zawarte w § 4 ust. 1 tego rozporządzania sformułowanie " uznaje się", które w ocenie Sądu oznacza, że wnioskodawca może obalić domniemanie, że rozpoczął urządzanie gospodarstwa rolnego z chwilą prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku przedstawiając stosowne dokumenty - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu zarówno przyjęty w ustawodawstwie unijnym obowiązek osoby "kierowania gospodarstwem rolnym" jak i przyjęty przez ustawodawcę polskiego obowiązek "urządzania gospodarstwa rolnego" przez osobę ubiegającą się o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Premie dla młodych rolników" odnosi się do aktywności ubiegającego się o pomoc w działaniu na rzecz tego gospodarstwa i przypisuje mu kompetencje do podejmowania decyzji dotyczących tego gospodarstwa i prowadzonej w nim działalności. Poprzez pryzmat takich działań skarżącej ukierunkowanych na gospodarstwo należy ustalić datę rozpoczęcia urządzania przez nią gospodarstwa rolnego w rozumieniu kierującego tym gospodarstwem. Tym bardziej, że sam krajowy normodawca postanowił w § 19 ust. 4a-4b rozporządzenia z dnia 13 lipca 2015 r., że "przez prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie jako kierujący rozumie się prowadzenie przez osobę fizyczną tej działalności osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu oraz ponoszenie kosztów w związku z prowadzeniem tej działalności i czerpanie korzyści z jej prowadzenia. Uznaje się, że osoba fizyczna prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tej działalności".

Na tle powyższych rozważań podkreślić trzeba, że samo uzyskanie udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego w drodze dziedziczenia, jako niekoniecznie wiążące się z władztwem nad gospodarstwem rolnym, nie może być oceniane jako tożsame z byciem właścicielem i domniemaniem rozpoczęcia urządzania gospodarstwa rolnego. Okoliczność, że skarżąca w dniu 4 października 2013 r. odziedziczyła po ojcu 1/8 gospodarstwa rolnego (i w tym samym dniu wydzierżawiła te grunty matce) nie świadczy o tym, że była kierującą tym gospodarstwem rolnym w powyższym rozumieniu, a co za tym idzie, że można uznać, iż z tą datą rozpoczęła urządzenie gospodarstwa rolnego, a więc wcześniej niż w ciągu 12 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach programu Premie dla młodych rolników.

W ocenie Sądu skarżąca w toku postępowania przedstawiła organom dokumenty, które powinny zostać przez organy ocenione w powyższym kontekście. Przy czym nie budziło wątpliwości organów ze skarżąca spełniła pozostałe warunku uzyskania pomocy.

W zakresie natomiast drugiego powodu odmowy przyznania skarżącej pomocy finansowej – faktu podlegania ubezpieczeniu społecznemu w okresie od 4 października 2013 r. do 16 lipca 2014 r. jako rolnik, organy dokonując określonych ustaleń w sposób niedostateczny oceniły stan faktyczny sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w aktach znajdują się dwa zaświadczenia KRUS, jedno z 24 sierpnia 2015 r. i drugie z 9 września 2016 r. Zaświadczenie KRUS z 24 sierpnia 2015 r. wskazuje, że w dacie wydania decyzji przyznającej pomoc dla młodych rolników skarżąca ubezpieczona była jako domownik. Natomiast zaświadczenie KRUS z 9 września 2016 r. wskazuje, że w okresie 4 października 2013 r. do 16 lipca 2014 r. skarżąca ubezpieczona było jako rolnik. W zaskarżonej decyzji organ nie przeprowadził analizy przyczyn powyższych rozbieżności oraz analizy ubezpieczenia skarżącej jako rolnika w okresie od 4 października 2013 r. do 16 lipca 2014 r. Stosownie do treści art. 6 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U.2016.277) przez pojęcie rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Jak wynika z treści ww. definicji osobisty charakter działalności, jako cecha działalności rolniczej oznacza, że rolnik prowadzi gospodarstwo rolne osobiście. Tymczasem jak wynika z akt sprawy (co ustaliły organy) skarżąca w dniu stwierdzenia przez Sąd Rejonowy w S. nabycia spadku tj. 4 października 2013 r. wydzierżawiła odziedziczone grunty rolne matce, a następnie na mocy ugody sądowej z dnia 17 lipca 2014r. przekazała swoją cześć na rzecz matki J. S.

Tak więc nie mając z mocy art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego organ nie będzie zwolniony, wobec treści art. 27 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, od oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego ( po ewentualnym wezwaniu skarżącej do jego uzupełnienia), czy podnoszone przez stronę okoliczności odnośnie daty rozpoczęcia urządzania gospodarstwa rolnego zostały przez nią jednoznacznie udowodnione.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ weźmie pod uwagę, że interpretacja § 4 rozporządzenia z dnia 13 maja 2015 r. musi być dokonana w zgodzie z prawem unijnym, to jest przy przyjęciu, że posiadaniem są takie formy władztwa nad gospodarstwem rolnym, które przejawiają się w kierowaniu gospodarstwem rolnym, co jest konsekwencją faktu, że rozwiązania unijne często wychodzą poza ramy cywilistki, a w szczególności pomoc w rolnictwie związana jest z faktem bycia rolnikiem, nie zaś z prawem do gospodarstwa rolnego, zatem decydującym kryterium jest władztwo nad gospodarstwem.

Reasumując Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego w stopniu, który skutkował koniecznością uchylenia decyzji I i II instancji.

Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji I i II instancji. O kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi w wysokości 200 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

m.m.