Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4817/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 15, art. 61 § 4, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności i przekazania do ponownego rozpatrzenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z (...) października 2015 r. nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z (...)września 2014 r. nr (...), mocą której ustalono M. M. kwotę nienależnie pobranych płatności i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

M. M. pełnomocnik M. M. (dalej strona, skarżąca) złożył 29 czerwca 2011 r. w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w G. "Oświadczenie o niezbieraniu/zielonych plonach w związku z wystąpieniem kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC". Zadeklarował przeprowadzenie w dniach od 27 maja 2011 r. do 17 czerwca 2011 r. działania "niezbieranie" oraz działania "zielone zbiory" dla uprawy pomidora – w obu przypadkach na powierzchni 6,85 ha.

11 lipca 2011 r. strona złożyła w OT ARR wniosek o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC wraz z oświadczeniem, że w okresie od 27 maja 2011 r. do dnia 16 czerwca 2011 r. zrealizowała działania dotyczące uprawy pomidora: "zielony zbiór" oraz "niezbieranie" na powierzchni 6,85 ha - w odniesieniu do każdego z działań.

13 lipca 2011 r. strona złożyła korektę wniosku z 11 lipca 2011 r., w którym zadeklarowała przeprowadzenie w okresie 26 maja 2011 r. do dnia wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. Nr 130, poz. 750 z późn. zm.) (zwanego dalej "rozporządzeniem RM") działań na uprawie pomidora: "niezbieranie" na powierzchni 4,01 ha oraz "zielone zbiory" na powierzchni 4,06 ha.

Decyzją nr (...) z (...) września 2011 r. Dyrektor OT ARR przyznał stronie wsparcie w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC w wysokości 1 175 768,11 zł do:

- 4,06 ha powierzchni uprawy pomidorów w szklarniach, na której przeprowadzono działanie "zielony zbiór";

- 3,04 ha powierzchni uprawy pomidorów w szklarniach, na której przeprowadzono działanie "niezbieranie".

Jednocześnie, Dyrektor odmówił stronie udzielenia wsparcia do 0,97 ha powierzchni uprawy pomidorów w szklarniach, na której przeprowadzono działanie "niezbieranie".

W dniach od 17 stycznia 2013 r. do 17 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w Z. G. (dalej: "WIJHARS") przeprowadził u strony kontrolę ex-post. W Protokole z kontroli z 17 kwietnia 2013 r., WIJHARS nie potwierdził prawidłowości wypłaty środków z EFRG.

Mając na względzie ustalenia z powyższej kontroli WIJHARS, 30 lipca 2013 r. Dyrektor OT ARR postanowieniem nr (...) wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją nr (...) z (...)września 2011 r.

Decyzją z (...) września 2013 r. nr (...)organ I instancji, uchylił decyzję z 9 września 2011 r., w której odmówił stronie udzielenia wsparcia do łącznej powierzchni 7,10 ha uprawy pomidora, na której przeprowadzono operacje związane z mechanizmem pomocy "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw".

Strona 23 września 2013 r. wniosła do Prezesa Agencji Rynku Rolnego (zwanego dalej "Prezesem ARR") odwołanie od decyzji Dyrektora OT ARR z (...) września 2013 r. oraz zaskarżyła postanowienie o wznowieniu postępowania.

Prezes ARR decyzją z (...) listopada 2013 r. nr (...)uchylił decyzję Dyrektora OT ARR z dnia (...) września 2013 r. nr (...)i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Dyrektor OT ARR wydał decyzję (...) grudnia 2013 r. nr (...), którą uchylił z (...) września 2011 r. i odmówił udzielenia wsparcia tytułem przeprowadzenia "zielonego zbioru" i "niezbierania" w odniesieniu do uprawy pomidora na powierzchni 7,10 ha.

W wyniku odwołania od decyzji z (...) grudnia 2013 r. Prezes ARR decyzją z (...) stycznia 2014 r. nr (...)uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał decyzję z (...)lutego 2014 r. (...)o uchyleniu decyzji nr (...) z (...) września 2011 r. odmawiając udzielenia wsparcia w odniesieniu do przeprowadzonych operacji "zielonych zbiorów" oraz "niezbierania" na powierzchni 8,07 ha uprawy pomidora.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji z (...)lutego 2014 r. organ II instancji wydał decyzję z (...)kwietnia 2014 r. nr (...)vw sprawie częściowego uchylenia powyższej decyzji oraz orzekł co do istoty sprawy, udzielając wsparcia dla działania "niezbieranie" dla pomidorów uprawianych pod osłonami przeprowadzonego na powierzchni 3,02 ha w kwocie 157 296,70 euro oraz odmawiając udzielenia wsparcia dla pomidorów uprawianych pod osłonami w zakresie działania "zielone zbiory" na powierzchni 0,99 ha oraz "niezbieranie" na powierzchni 4,06 ha.

Na ww. decyzję Prezesa ARR z 25 kwietnia 2014 r. została wniesiona przez stronę skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

WSA wyrokiem z 22 października 2014 r. (sygn. akt V SA/Wa 1564/14) uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Niezależnie od powyższego, Prezes ARR w ślad za decyzją z (...)kwietnia 2014 r. nr (...)wydał decyzję z (...) października 2014 r. nr (...)o ustaleniu nienależnie pobranych środków, w łącznej kwocie 550 513,73 zł stanowiącą po przeliczeniu 138 494,02 euro.

Prezes ARR stwierdził, że kwota ta wraz z odsetkami w wysokości określonej dla odsetek liczonych od dnia 22 września 2011 r. do dnia zwrotu należności zgodnie z art. 123 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.6.2011 str. 1, z późn. zm.) (zwanego dalej "rozporządzeniem nr 543/2011"), stanowi nienależnie pobrane środki i podlega zwrotowi.

Jednocześnie 9 października 2014 r. do strony wystosowano notę księgową o numerze (...), zgodnie z którą obciążono ją kwotą 550 513,73 zł należności głównej oraz notę księgową (odsetkową) o numerze (...), zgodnie z którą obciążono ją kwotą 75 608,91 zł.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji Prezesa ARR z (...)v października 2014 r. w przedmiocie nienależnie przyznanych środków.

Strona wskazała, że z uwagi na uchylenie przez WSA w Warszawie wyrokiem z 22 października 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1564/14 decyzji Prezesa ARR z dnia (...)kwietnia 2014 r. nr (...), postępowanie dotyczące odwołania od decyzji z (...) października 2014 r. stało się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone.

Ponadto zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 kpa, które polegało na nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, czy płatność wypłacona na rzecz strony miała charakter płatności nienależnej i na pominięciu w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia, skąd wynika przyjęty przez organ stan faktyczny sprawy (pobranie środków w sposób nieuprawniony), skoro w chwili dokonania przez organ rozstrzygnięcia, postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu wsparcia w sektorze owoców i warzyw i odmowie udzielenia stronie pomocy, nie zostało prawomocnie zakończone. Dodatkowo strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu w postaci: art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 633, z późn. zm.) polegającym na wezwaniu jej do zwrotu kwoty 550 513,73 zł wraz z odsetkami pomimo braku przesłanek do uznania tej płatności za środki wypłacone nienależnie oraz poprzez błędne uznanie, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie środki finansowe w nie zakończonym prawomocnie postępowaniu jest samoistną podstawą do stwierdzenia (bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego), że płatność ta miała charakter nienależny oraz poprzez wydanie rozstrzygnięcia zastrzeżonego dla Prezesa ARR przez inny organ, który nie mógł zostać do tego upoważniony.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznając, że wynik postępowania toczącego się przed Prezesem ARR w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia stanowiło zagadnienie wstępne, od którego zależało rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postanowieniem z 3 lutego 2015 r. zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie zaskarżonej decyzji Prezesa ARR z (...) października 2014 r.

Prezes ARR (...) marca 2015 r. wydał decyzję nr (...)w sprawie uchylenia decyzji Dyrektora OT ARR z (...)lutego 2014 r. o uchyleniu decyzji z dnia (...)września 2011 r. w sprawie udzielenia stronie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC oraz orzekł o udzieleniu wsparcia dla działania "niezbieranie" dla pomidorów uprawianych pod osłonami przeprowadzonego na powierzchni 3,02 ha w kwocie 157 296,70 euro oraz odmówił udzielenia wsparcia dla pomidorów uprawianych pod osłonami w zakresie działania "zielone zbiory" na powierzchni 0,99 ha oraz "niezbieranie" na powierzchni 4,06 ha.

W związku z powyższym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z (...)sierpnia 2015 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie odwołania strony od decyzji Prezesa ARR z (...)października 2014 r.

W dniu 14 września 2015 r. strona została poinformowana o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w postępowaniu, w tym o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona skorzystała z tego prawa i 17 września 2015 r. zapoznała się z aktami sprawy, a następnie w piśmie z 25 września 2015 r. podtrzymała wszystkie twierdzenia i wnioski zawarte w odwołaniu oraz przedstawiła dodatkową argumentację w sprawie zarzucając naruszenie wskazanych w nim przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego.

Decyzją z (...)października 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARR z (...) października 2014 r.

Minister wskazał, że organ I instancji ustalił, że kwota 550 513,73 zł stanowi nienależnie pobrane środki i podlega zwrotowi wraz z odsetkami, nie wskazał już jednak, jakie są motywy takiego rozstrzygnięcia, tj. nie przytoczył treści przepisów prawa, jak również nie dokonał wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie zasadności ustalenia do zwrotu nienależnie pobranych środków. Minister odwołując się do art. 107 § 3 kpa wskazał na elementy z jakich powinno składać się uzasadnienie decyzji oraz w szczególności podkreślił, że uzasadnienie faktyczne musi odwoływać się do faktów, które zostały udowodnione, zaś uzasadnienie prawne decyzji polega na wyjaśnieniu jej podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa, które polega na podaniu treści tych przepisów.

Podkreślił odwołując się do wyroku NSA z 30 czerwca 1983, sygn. akt I SA 178/83, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego jej dyspozytywną część.

Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy.

Organ wskazał, że mając na względzie materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, jak również stan prawny i faktyczny, zasadnym jest uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa z 9 października 2015 r. i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 kpa, ponieważ decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa a zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem Ministra nieprawidłowości w powyższym zakresie, nie mogą być uzupełnione w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (art. 15 Kpa).

Organ wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji powinien poddać wnikliwej analizie i ocenie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien podać przyczyny ustalenia nienależnie pobranych środków podlegających zwrotowi, przeanalizować przesłanki w tym zakresie z przytoczeniem treści przepisów prawa i ich wyjaśnieniem. Powyższe, powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w decyzji, w której zostaną uwzględnione wymagania wynikające z art. 107 § 3 Kpa.

Od przedmiotowej decyzji pełnomocnik strony złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze zarzucił naruszenie:

1. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. Nr 267 z późn. zm.), dalej: "kpa", poprzez nierozpatrzenie zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz zgłoszonych w toku postępowania odwoławczego w piśmie z 25 września 2015 r., a w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy w kontekście zarzutów skarżącej, brak prawidłowego uzasadnienia decyzji oraz niewyjaśnienie przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ odwoławczy orzekając o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (na podstawie art. 138 § 2 kpa), w sytuacji gdy rzetelne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy powinno skutkować orzeczeniem o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji (na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa);

2. art. 61 § 4 kpa przez wydanie zaskarżonej decyzji (uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji), pomimo że na skutek niedoręczenia skarżącej przez organ pierwszej instancji zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie postępowanie w przedmiotowej sprawie nie zostało w ogóle wszczęte i z tego względu nie może być dalej prowadzone, a zatem z uwagi na powyższą wadliwość decyzja organu I instancji podlegała uchyleniu, a postępowanie w pierwszej instancji umorzeniu (na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa);

3. art. 138 § 2 kpa poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w sytuacji gdy naruszenie przez organ I instancji art. 61 § 4 kpa (niedoręczenie skarżącej przez organ pierwszej instancji zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie) nie mogło być sanowane poprzez ponowne przeprowadzenie sprawy przez organ I instancji, a postępowanie w sprawie, jako w ogóle nie wszczęte, podlegało umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania w pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 3 ppsa w związku z art. 138 § 1 kpa.

Ponadto, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa wniósł o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie, gdyż rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowo-administracyjnego, tj. postępowania zawisłego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia (...) marca 2015 r. nr (...)w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw (sygn. akt: V SA/Wa 2326/15).

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił argumenty dotyczące wskazanych w niej zarzutów oraz przemawiających za zawieszeniem postępowania sądowo-administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z 3 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/WA 2326/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej na decyzję ostateczną Prezesa ARR z (...) marca 2015 r. nr (...)w przedmiocie uchylenia decyzji Dyrektora OT ARR w G. i orzeczenia o przyznaniu dla działania "niezbieranie" dla pomidorów przeprowadzonego na powierzchni 3,02 ha w kwocie 157 296,70 euro oraz odmówienia udzielenia wsparcia dla pomidorów w zakresie działania "zielone zbiory" na powierzchni 0,99 ha oraz "niezbieranie" na powierzchni 4,06 ha.

Postanowieniem z 26 kwietnia 2016 r. WSA w Warszawie zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy V SA/WA 2326/15.

Wyrokiem z 19 października 2018 r. I GSK 717/18 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną strony złożoną od wyroku WSA z 3 grudnia 2015r.

Postanowieniem z (...)lutego 2019 r. WSA w Warszawie podjął zawieszone postępowanie w sprawie.

Na rozprawie 28 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie postępowania sadowo-administracyjnego. Wskazał, że postępowanie w sprawie zwrotu środków jest bezprzedmiotowe ponieważ w sprawie tej wydano decyzję ostateczną w tej kwestii i postępowanie związane z rozstrzyganiem o zwrocie nienależnie pobranych środków byłoby dotknięte nieważnością. Jednocześnie wniósł o przyjęcie w poczet materiału dowodowego decyzji Dyrektora OT ARR w G. z (...) sierpnia 2015 r. nr (...)wydanej w odniesieniu do M. M. w sprawie odzyskiwania kwoty nienależnie pobranych środków i decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z (...)października 2015 r. nr (...), mocą której uchylono decyzję Dyrektora OT ARR z (...)sierpnia 2015 r. nr (...) i umorzono postępowanie pierwszej instancji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skargę należało oddalić.

Przede wszystkim odnosząc się do wniosku uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenia postępowania administracyjnego ze względu na wydanie wobec M. M. decyzji ostatecznej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z (...)października 2015 r. nr (...), która dotyczy zwrotu kwoty 550,513,73 zł będącej odpowiednikiem 138.494,02 euro, mocą której uchylono decyzję Dyrektora OT ARR z (...)sierpnia 2015 r. nr (...)v i umorzono postępowanie pierwszej instancji w całości należy stwierdzić, że wniosek ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie.

Odnosząc się do tej kwestii i podnoszonej przez stronę skarżącą kwestii nieważności postępowania związanego z wydaniem zaskarżonej decyzji, należy zgodzić się z tym, że decyzja ostateczna umarzająca postępowanie ( tym wypadku postępowanie pierwszej instancji) podlega takiej samej ochronie – w zakresie poszanowania trwałości decyzji - jak decyzja rozstrzygająca sprawę co do jej istoty, pod warunkiem, że została wydana jako pierwsza, i że istnieje tożsamość obydwu spraw. Jak wynika bowiem ze stanowiska wyrażonego przez Małgorzatę Jaśkowską w Komentarzu aktualizowanym do art. 156 kpa –Lex stan na 13 grudnia 2018 r.- " "Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Ponadto res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy".

Należy stwierdzić w związku z tym, że decyzje złożone na rozprawie, na które powoływała się strona skarżąca, dotyczą wprawdzie nienależnie pobranych środków przez M. M. w kwocie 550.513,73 zł z tytułu pomocy w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu wywołanego szczepem bakterii EHEC (tak jak zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca), tym niemniej uznać należy, że decyzje te zostały wydane jako drugie w kolejności. Wprawdzie decyzja ostateczna Ministra z (...)października 2015 r. nr (...), uchylająca decyzję Dyrektora OT ARR z (...)sierpnia 2015 r. nr (...), ustalającą nienależnie pobrane środki finansowe, została wydana tego samego dnia, co decyzja Ministra nr (...), która została wydana po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu I instancji z (...) września 2014 r. nr (...), i która została zaskarżona do WSA i jest przedmiotem niniejszej sprawy, została ona jednak wydana w toku mającego już miejsce postępowania administracyjnego. Tym samym fakt, że obydwie decyzje organu II instancji, zostały wydane tego samego dnia, pozostaje bez znaczenia dla okoliczności, że zaskarżona w przedmiotowej sprawie decyzja ostateczna dotyczyła postępowania administracyjnego wszczętego wcześniej. Nie było zatem podstaw do prowadzenia drugiego postępowania w tej samej sprawie, a decyzję zaskarżoną należy w tej sytuacji uznać za decyzję ostateczną wydaną jako pierwszą w już toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Jeśli chodzi następnie o zarzut dotyczący uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania ale ze względu na naruszenie treści art. 138 § 2 kpa, który należy powiązać ze stawianym przez stronę zarzutem naruszenia treści art. 61 § 4 kpa, - poprzez fakt uchylenia decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy ze względu na brak doręczenia powiadomienia o wszczęciu przez organ postępowania z urzędu, postępowanie to jako w ogóle nie wszczęte powinno zostać umorzone na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa –to Sąd go nie podziela.

Należy stwierdzić w związku z tym stanowiskiem strony, że w sytuacji gdy organ wszczyna postępowanie z urzędu (art. 61 § 1 kpa), to o fakcie tym powinien powiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie ( w tym wypadku skarżącą) ze względu na konieczność podjęcia przez nią obrony swoich praw, przy czym powiadomienie to ma ścisły związek z obowiązkiem organu wynikającym z treści art. 10 kpa. Sposób powiadomienia w świetle przepisów kpa nie został określony przy czym za wszczęcie postępowania uważa się dokonanie pierwszej czynności w sprawie przez organ, który uznaje się w niej za właściwy.

Odnosząc te wywody do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że w okresie procedowania w sprawie określenia nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw" organem właściwym do działania w sprawie, był z mocy art. 13 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U.2012 poz. 633 ze zm.) Prezes Agencji Rynku Rolnego. Zgodnie natomiast z art. 7 ust.1 powyższej ustawy - jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81.

Zdaniem Sądu strona została zawiadomiona - jakkolwiek nie oddzielnym pismem - o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków pomocy poprzez doręczenie jej dwóch not debetowych dotyczących dochodzonej należności głównej i odsetek, z treści których jednoznacznie wynika podstawa na jakiej organ uznał za konieczne ubiegać się o zwrot środków od strony. W ocenie Sądu treść not nie pozostawiała wątpliwości co do tego, że organ dochodzi zwrotu określonych środków z tytułu uprzednio wypłaconej pomocy. W tym stanie rzeczy fakt braku przesłania oddzielnego pisma do strony, nie jest zdaniem Sądu uchybieniem tego rodzaju, ażeby można było skutecznie dowodzić, że postępowanie administracyjne w sprawie nie zostało wszczęte a zatem powinno być z tego powodu umorzone.

Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty skargi to należy stwierdzić, że w treści odwołania strona kwestionowała decyzję organu I instancji z 9 września 2014 r. jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania jak i prawa materialnego, wskazując na brak jej zdaniem wystarczających ustaleń faktycznych w sprawie dla uznania, że środki przewidziane do zwrotu ustalone tą decyzją istotnie powinny zostać zwrócone. Strona twierdziła, że uchylenie decyzji organu I instancji jest konieczne tym bardziej, że decyzja Prezesa ARR z (...)kwietnia 2014 r. nr (...), która m.in. posłużyła jako kanwa dla powyższej decyzji o zwrocie nienależnie pobranych środków, została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z 22 października 2014 r. sygn akt V SA/Wa 1564/14, a zdaniem strony organ nie poczynił samodzielnych ustaleń w tej kwestii. Minister oceniając prawidłowość decyzji Prezesa ARR, w zaskarżonej decyzji podzielił te zarzuty skargi, które dotyczyły konieczności poczynienia ustaleń faktycznych sprawy w zakresie wyjaśnienia podstaw uznania przez ten organ, że część wypłaconych stronie środków, uznał on za nienależne, nadto wskazania podstawy prawnej tak przyjętych ustaleń z przytoczeniem obowiązujących w tej mierze przepisów prawa i właściwego, zgodnego z art. 107 § 3 kpa uzasadnienia decyzji przez organ I instancji.

W skardze –pkt 1 - strona kwestionuje treść zapadłej decyzji uznając, że co do zasady jest ona nieprawidłowa, ponieważ uchylając decyzję organu I instancji Minister powinien był umorzyć postępowanie w I instancji jako bezprzedmiotowe. Niezależnie od tego zarzuca również inne uchybienia, których jej zdaniem dopuścił się Minister wskazując, że nie odniósł się on do kwestii związanych z wszystkimi zarzutami wynikającymi z odwołania oraz z pisma procesowego strony z 25 września 2015 r. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Odnosząc się do tych zarzutów należy stwierdzić, że jeśli chodzi o kwestię umorzenia postępowania, to Sąd zajął już w tej mierze stanowisko czemu dał wyraz powyżej w uzasadnieniu. Jeśli chodzi natomiast o pozostałe zarzuty, czyli brak właściwego zdaniem strony uzasadnienia decyzji Ministra, brak wyczerpującego odniesienia się do wszystkich postawionych zarzutów, to należy stwierdzić, że w świetle rodzaju rozstrzygnięcia powziętego przez organ, które Sąd uznaje za trafne, są one niezasadne.

Sąd wskazuje, że organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję wskazując podstawy swojego stanowiska i podnosząc w zaistniałej sytuacji procesowej, brak ostatecznego rozstrzygnięcia przez uprawniony organ, czy stronie należy się całość, czy jedynie część już wypłaconej pomocy, co rozstrzygane było w okolicznościach wznowienia postępowania w przedmiocie złożonego w 2011 r. wniosku o udzielenie pomocy i wydania w tej mierze decyzji z (...) września 2011 r., w związku z czym organ orzekający o zwrocie należności uznanych za nienależne, powinien był ustalić. Organ II instancji trafnie zwrócił uwagę na to, że okoliczności sprawy nakazują wyjaśnienie sprawy w znacznej części jak również wskazania podstawy prawnej zwrotu środków i właściwego jej uzasadnienia. Żądanie w skardze wbrew poprzednim zarzutom strony wynikającym z odwołania, ażeby organ II instancji dokonał ustaleń w sprawie i rozstrzygnął co do jej istoty, prowadziłoby do naruszenia treści art. 15 kpa, co słusznie wskazał organ. Tym samym decyzję Prezesa ARR należało uchylić po to, ażeby sprawa została w sposób właściwy wyjaśniona a podjęte rozstrzygnięcie prawidłowo uzasadnione ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Zdaniem Sądu w sytuacji uchylenia zaskarżonej decyzji brak było podstaw do odnoszenia się do meritum sprawy, w tym rozważania przez organ, czy przepisy prawa powoływane przez organ w tejże decyzji są właściwe, czy też nie, ponieważ kwestia rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji jest otwarta i musi być pozostawiona właśnie jemu.

Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając skargę za niezasadną Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił ją.