Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 301/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 11; § 15; § 35
journal: Dz.U. 2021 poz 1390
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
article: art. 2 pkt 8; art. 20; art. 23 ust. 2; art. 24 ust. 2a i ust. 2b
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 12; art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 176
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr IGK-II.7221.1.36.2022.SS w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr IGK-II.7221.1.36.2022.SS, po rozpatrzeniu odwołania S. Ś., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Świdnickiego z dnia 26 stycznia 2022 r., nr WG.6620.1.2.2021.2022.MT.3 w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] M. Ś., gminy Ś., na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia 18 października 2021 r., obejmującego ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego oraz umowę przeniesienia jego własności, sporządzonego w Kancelarii Notarialnej notariusz M. W. notariusz A. C. - Ł. spółce cywilnej w Ś..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 25 października 2021 r. do Starosty Świdnickiego wpłynął akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia 18 października 2021 r., obejmujący ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego oraz umowę przeniesienia jego własności.

Zgodnie z treścią aktu notarialnego Rep. A Nr [...] S. Ś. ustanowiła odrębną własność lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w Ś. na pierwszej kondygnacji (parterze) budynku przy ul. [...], o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2: składającego się z trzech pokoi, kuchni, łazienki, WC i przedpokoju o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz pomieszczenia przynależnego w postaci piwnicy o powierzchni użytkowej [...] m2 i przeniosła własność tego lokalu na rzecz A. i R. małżonków S. wraz z udziałem wynoszącym [...] części we wspólnych częściach budynku mieszkalnego, nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz takim samym udziałem we współwłasności działki nr [...] o powierzchni [...] m2, na której położone są budynki mieszkalne, a A. i R. małżonkowie S. nabyli powyższą nieruchomość do majątku wspólnego.

Pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. Starosta Świdnicki zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy Ś., polegającej na ujawnieniu aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 18 października 2021 r.

Po przeprowadzeniu postępowania Starosta Świdnicki decyzją z dnia 26 stycznia 2022 r. odmówił wprowadzenia w bazie ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] M. Ś., gminy Ś., zmiany na podstawie wskazanego aktu notarialnego.

Organ pierwszej instancji ustalił, że w dniu 4 grudnia 2020 r. w powiatowym ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej Starostwa Powiatowego w Świdniku zaewidencjonowano pod nr [...] operat techniczny sporządzony w celu podziału działek nr [...], [...], [...] i [...]. W dniu 11 lutego 2021 r. w powiatowym ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej zaewidencjonowano pod nr [...] aneks do operatu technicznego nr [...] Aneks do operatu zawiera między innymi mapę z projektem podziału nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...], [...], [...], [...] i [...] oraz wykaz zmian gruntowych dla działki nr [...]. W wykazie zmian gruntowych wpisano, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha ulegnie podziałowi na działki nr [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Mapa z projektem podziału nieruchomości została opracowana w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 176 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "ustawa").

Następnie decyzją nr 3/2021 z dnia 21 czerwca 2021 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej Starosta Świdnicki między innymi zatwierdził podział działki nr [...] o powierzchni [...] ha zgodnie z aneksem do operatu zaewidencjonowanym pod nr [...]

Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w dniu 15 września 2021 r. wprowadzono w bazie ewidencji gruntów i budynków gminy Ś. zmianę wynikającą z powyższej decyzji i operatu, polegającą na ujawnieniu podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...]. Zawiadomienie o wprowadzonej zmianie w ewidencji doręczono S. Ś. w dniu 7 października 2021 r. Decyzja z dnia 21 czerwca 2021 r. stała się ostateczna w dniu 22 grudnia 2021 r., co skutkowało przeniesieniem prawa własności działki nr [...] o powierzchni [...] ha na Gminę Miejską Ś.. Powyższa zmiana została ujawniona w bazie ewidencji gruntów i budynków w dniu 29 grudnia 2021 r.

Uzasadniając odmowę wprowadzenia w bazie ewidencji gruntów i budynków zmiany na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 18 października 2021 r. organ pierwszej instancji podkreślił, że operat techniczny nr [...] został przyjęty do zasobu oraz decyzja Starosty [...] nr [...] została wydana przed sporządzeniem przedmiotowego aktu notarialnego i na podstawie tych dokumentów zostały wprowadzone zmiany. W tej sytuacji organ nie ma prawnej i technicznej możliwości wprowadzenia w bazie ewidencji gruntów i budynków zmiany na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], ponieważ w bazie ewidencji gruntów i budynków nie widnieje już działka nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Starosty Świdnickiego z dnia 26 stycznia 2022 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. zlecił Staroście Świdnickiemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia materiału dowodowego o zaświadczenie stwierdzające, że lokal mieszkalny nr [...], położony w budynku przy ulicy [...] w Ś. stanowi samodzielny lokal oraz o stanowiącą załącznik do tego zaświadczenia dokumentację z inwentaryzacji budynku mieszkalnego przy ulicy [...] nr [...] w Ś.. Starosta Świdnicki przy piśmie z dnia 3 marca 2022 r. przekazał żądane dokumenty, czym potwierdził, że lokal, którego dotyczył przedmiotowy akt notarialny, spełnia przesłanki do wykazania w ewidencji gruntów i budynków. Bowiem w myśl § 15 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390 z późn. zm., dalej powołanego także jako "rozporządzenie") w ewidencji nie wykazuje się lokali, w odniesieniu do których nie zostało wydane zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048), to jest zaświadczenie o samodzielności lokalu.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy poczynił ustalenia stanu faktycznego tożsame z przyjętymi za podstawę decyzji organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przed sporządzeniem aktu notarialnego Rep. A Nr [...], a mianowicie w dniach 4 grudnia 2020 r. oraz 11 lutego 2021 r. do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wpisano – odpowiednio – pod nr [...] operat techniczny oraz pod nr [...] aneks do poprzedniego operatu, opracowane w trybie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, obejmujące podział działki nr [...]. Następnie w dniu 21 czerwca 2021 r. Starosta Świdnicki wydał decyzję nr 3/2021 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Na podstawie tych dokumentów organ ewidencyjny w dniu 15 września 2021 r. dokonał aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w ten sposób, że w miejsce dotychczasowej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...]_Miasto Ś., jednostka ewidencyjna [...] wpisano działki nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha. O dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych Starosta Świdnicki zawiadomił właściwe podmioty ewidencyjne, o których mowa w § 11 pkt 2 lit. a oraz § 12 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w tym także skarżącą S. Ś..

Organ odwoławczy ustalił, że w dniu 22 grudnia 2021 r. decyzja nr 3/2021 z dnia 21 czerwca 2021 r. o zezwoleniu na realizacji inwestycji drogowej stała się ostateczna, w związku z czym Starosta Świdnicki w dniu 29 grudnia 2021 r. dokonał aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, poprzez przeniesienie w bazie danych prawa własności między innymi działki nr [...] o powierzchni [...] ha na Gminę Miejską Ś..

Mając na względzie powyższe ustalenia organ odwoławczy uznał, że zachodziły podstawy do odmowy wprowadzenia zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków w przedmiocie działki nr [...], gdyż działka ta nie widniała w rejestrze. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jeżeli dane zawarte w akcie notarialnym Rep. A Nr [...] nie przedstawiały stanu wykazanego w ewidencji gruntów i budynków, nie było możliwe dokonanie w oparciu o ten akt zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków. Istniejący zapis w ewidencji gruntów może bowiem być zmieniony tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, przedstawiających w sposób odmienny od istniejącego w ewidencji zapisu stan prawny danej nieruchomości.

Przy tym organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Starosty Świdnickiego uznającym, że przy ujawnieniu podziałów w ewidencji gruntów i budynków sporządzonych na zasadach określonych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzja podziałowa nie musi być prawomocna. Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę, że w dniu 26 stycznia 2022 r., kiedy została wydana decyzja organu pierwszej instancji, a także w dniu wydania decyzji organu odwoławczego decyzja o zezwoleniu realizację inwestycji drogowej z dnia 21 czerwca 2021 r. była już ostateczna. W związku z tym organ drugiej instancji wskazał, że rozpoznając sprawę na nowo zgodnie z zasadą dwuinstancyjności miał obowiązek wydać orzeczenie według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swojej decyzji. W konsekwencji w sytuacji, gdy obecnie w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...], jednostka ewidencyjna [...] nie figuruje działka nr [...], w ocenie organu odwoławczego zasadna jest odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], gdyż zawarte w tym akcie dane w postaci oznaczenia przedmiotowej działki są niekatulane, a w związku z tym dokonanie zmiany jest wykluczone.

Organ podkreślił, że pojęcie aktualizacji obejmuje wprowadzenie nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych, a także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów, ale tylko takich, które mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów – pomyłek. Organ zwrócił też uwagę na konieczność dokumentowania zmian ewidencyjnych dowodami, które kreują nowe sytuacje prawne. W związku z tym organ wskazał, że żądając aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków strona winna przedłożyć dokument z uwzględnieniem danych zawartych obecnie w ewidencji.

Wskazując na zasadność odmowy wprowadzenia zmian na podstawie przedmiotowego aktu notarialnego organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że operat ewidencyjny nie jest obecnie utrzymywany w stanie aktualności, to jest zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami. Ponadto stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jest sprzeczny z danymi zawartymi w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym organ pierwszej instancji winien dołożyć wszelkich starań, aby zapisy w ewidencji odzwierciedlały prawidłowy - aktualny - stan prawny nieruchomości. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w zasobie Starostwa Powiatowego w Świdniku istnieje drugi dokument przedstawiający odmienny stan prawny przedmiotowej nieruchomości. Starosta Świdnicki, jako przedstawiciel Skarbu Państwa, odpowiada za aktualność danych w ewidencji i powinien podjąć odpowiednie kroki zmierzające do wprowadzenia zmian wynikających z tej dokumentacji.

S. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

I. art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2021 poz. 1990, dalej powoływanej jako "p.g.k.") poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie aktualizacji zmian w ewidencji gruntów wynikających z aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 18 października 2021 r. w sytuacji, gdy przed sporządzeniem tego dokumentu organ dokonał zmian wynikających z decyzji Starosty Świdnickiego nr 3/2021 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia 21 czerwca 2021 r. zatwierdzającej plan podziału działki nr [...] o pow. [...] ha na osobne działki o nr [...] i [...], pomimo, iż decyzja ta nie była ostateczna, co stanowi rażące naruszenie wyżej wymienionych przepisów prawa;

II. art. 12 ust. 1, ust. 3 i 4 w związku z art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych polegające na tym, że organ dokonał zmian w ewidencji gruntów wynikających z decyzji Starosty Świdnickiego nr 3/2021 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia 21 czerwca 2021 r., zatwierdzającej plan podziału działki nr [...] pow. [...] ha na osobne działki o nr [...] i [...], pomimo, iż decyzja ta nie była ostateczna, a nadany tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności nie uprawniał organu do dokonania zmian w ewidencji, czym w konsekwencji organ uzasadnił odmowę dokonania aktualizacji danych w ewidencji wynikających z wyżej wymienionego aktu notarialnego, który opisując przedmiot czynności prawnej objętej aktem stosował dotychczasową numerację działki nr [...] o pow. [...] ha, co stanowi rażące naruszenie wyżej wymienionych przepisów prawa.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarga zgodnie z jej treścią dotyczy decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 15 marca 2022 r. znak: IGK-II.7221.1.36.2021.SS. Natomiast organ nie wydał decyzji w dacie i o znaku wskazanym w skardze.

Jednocześnie organ wskazał, że w świetle podanej w skardze daty doręczenia decyzji oraz uzasadnienia skargi, skarga może dotyczyć decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr IGK-II.7221.1.36.2022.SS, utrzymującej w mocy decyzję Starosty Świdnickiego z dnia 26 stycznia 2022 r. w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] M. Ś., gminy Ś., na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...]. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr IGK-II.7221.1.36.2022.SS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi.

Istotnie, w treści skargi podano błędną datę wydania decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, wskazując datę 15 marca 2022 r. zamiast 13 kwietnia 2022 r., co prawdopodobnie było związane z datą zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego (k. 27 akt administracyjnych). Jednakże w skardze powołano prawidłowy numer decyzji – IGK-I.7221.1.36.2021.SS, a także datę doręczenia decyzji – dzień 19 kwietnia 2022 r. Jak słusznie zauważył organ, z daty doręczenia zaskarżonej decyzji oraz treści skargi wynika, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr IGK-II.7221.1.36.2022.SS. Trzeba również podkreślić, że w treści pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi reprezentującemu skarżącą w postępowaniu przed Sądem podano prawidłowo zarówno numer, jak i datę zaskarżonej decyzji. W tych okolicznościach przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie nie budził wątpliwości i nie zachodziły podstawy do odrzucenia skargi.

W ocenie Sądu skarga podlegała jednak oddaleniu, gdyż wbrew podniesionym w skardze zarzutom zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani tym bardziej z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Zaskarżoną decyzją Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Świdnickiego, który w oparciu przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne odmówił wprowadzenia zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...] – M. Ś., gminy Ś., na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 18 października 2021 r., obejmującego ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego oraz umowę przeniesienia jego własności.

Przepis art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty, a w odniesieniu do lokali – dane dotyczące ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (art. 20 ust. 1 pkt 1 i 3 p.g.k.). Ewidencja wskazuje także właścicieli nieruchomości oraz – w określonych przypadkach - osoby lub inne podmioty, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.).

Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej są: 1) identyfikator działki ewidencyjnej; 2) numeryczny opis granic wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych; 3) pole powierzchni ewidencyjnej; 4) pola powierzchni użytków gruntowych i klas bonitacyjnych w obszarze działki ewidencyjnej; 5) oznaczenie dokumentów potwierdzających własność; 6) numer księgi wieczystej; 7) oznaczenie dokumentów określających inne niż własność uprawnienia do działki ewidencyjnej; 8) adres, jeżeli został określony; 9) oznaczenie jednostki rejestrowej gruntów, do której należy działka ewidencyjna.

Z kolei, zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia danymi ewidencyjnymi dotyczącymi lokalu są: 1) identyfikator lokalu; 2) numer porządkowy lokalu w budynku; 3) rodzaj lokalu, z rozróżnieniem na lokale mieszkalne i niemieszkalne; 4) numer kondygnacji, na której znajduje się główne wejście do lokalu; 5) pole powierzchni użytkowej lokalu; 6) pole powierzchni użytkowej pomieszczeń przynależnych do lokalu wynikające z sumy pól pomieszczeń przynależnych; 7) wykaz pomieszczeń przynależnych do lokalu z określeniem ich parametrów; 8) oznaczenie dokumentu potwierdzającego własność, o ile lokal stanowi odrębny przedmiot własności; 9) numer księgi wieczystej, o ile lokal stanowi odrębny przedmiot własności; 10) adres lokalu, jeżeli został ustalony numer porządkowy budynku, w którym znajduje się lokal; 11) oznaczenie jednostki rejestrowej lokalu, o ile lokal stanowi odrębny przedmiot własności.

Zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt 1 p.g.k. notariusze przekazują właściwemu staroście odpisy aktów notarialnych, które w swojej treści zawierają przeniesienie, zmianę, zrzeczenie się albo ustanowienie praw do nieruchomości, które podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, bądź obejmują czynności przenoszące własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej.

Stosownie do art. 24 ust. 2a ust. 1 pkt 1 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b p.g.k.:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k).

Przytoczone przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów pełni funkcje informacyjno-techniczne, natomiast nie rozstrzyga sporów o prawo, nie nadaje ani nie ujmuje praw. Deklaratoryjny charakter wpisów w niej zawartych oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 października 1998 r., sygn. II SA 1094/98, z dnia 18 marca 1999 r., sygn. II SA 1728/98 oraz z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. II SA 862/00).

Zatem procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i obejmuje dwie sytuacje. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy mające charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, omyłek. Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. I OSK 1377/14). Dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie są też uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty.

W rozpoznawanej sprawie w dniu 25 października 2021 r. do Starostwa Powiatowego w Świdniku wpłynął odpis aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 18 października 2021 r., obejmującego ustanowienie przez S. M. w Ś. odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w budynku przy ul. [...] nr [...] w Ś., usytuowanym zgodnie z treścią aktu notarialnego na działce oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha, oraz umowę przeniesienia na rzecz A. i R. małżonków S. własności tego lokalu wraz z udziałem w wysokości [...] we wspólnych częściach budynku, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali oraz takim samym udziałem we współwłasności działki nr [...]. Przedmiotem kontrolowanego postępowania była kwestia wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków zmiany na podstawie powyższego aktu notarialnego.

Po uzupełnieniu w postępowaniu odwoławczym materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że w okolicznościach sprawy nie zachodzi wyjątek z § 15 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków , przewidującego, że w ewidencji nie wykazuje się lokali, w odniesieniu do których nie zostało wydane zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048). Dołączone do akt sprawy zaświadczenie stwierdzające, że lokale mieszkalne w budynku przy ulicy [...] w Ś., przedstawione w załączonej inwentaryzacji budynku, w tym lokal nr [...], stanowią samodzielne lokale, potwierdza, że lokal, którego dotyczy przedmiotowy akt notarialny, podlega wykazaniu w ewidencji gruntów i budynków.

Trafnie jednak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie zaistniały okoliczności, w świetle których nie było możliwe wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów i budynków na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 18 października 2021 r. Jak zasadnie bowiem stwierdzono w zaskarżonej decyzji, dane zawarte w przedmiotowym akcie notarialnym dotyczące działki, na której posadowiony jest budynek przy ul. [...] w Ś., były nieaktualne.

Jak ustalono w postępowaniu administracyjnym, w dniach 4 grudnia 2020 r. oraz 11 lutego 2021 r. do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wpisano operaty techniczne nr [...] oraz nr [...] – stanowiący aneks do pierwszego operatu. Wskazane operaty zostały opracowane w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Operat zaewidencjonowany pod nr [...] obejmował podział działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] na działki nr [...] i nr [...].

Następnie Starosta Ś., w oparciu o powyższe operaty, wydał w dniu 21 czerwca 2021 r. decyzję nr 3/2021 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Jak wynika z treści decyzji, udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pt. "budowa ulicy [...] w Ś.", inwestycja dotyczyła działek położonych w obrębie ewidencyjnym [...]. Wskazaną decyzją Starosta Ś. zatwierdził podział nieruchomości przedstawiony na mapie z projektem podziału, w tym podział działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. Zgodnie z treścią decyzji działka nr [...] została przeznaczona pod budowę drogi gminnej. W pkt 10 decyzji został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 17 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Opisane wyżej operaty techniczne oraz decyzja z dnia 21 czerwca 2021 r. stały się podstawą dokonanej w dniu 15 września 2021 r. zmiany danych w ewidencji gruntów. Organ ewidencyjny pierwszej instancji dokonał w tym dniu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w ten sposób, że w miejsce dotychczasowej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...]_[...], jednostka ewidencyjna [...] wpisano działki nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. O dokonanych zmianach danych ewidencyjnych Starosta Ś. zawiadomił właściwe podmioty ewidencyjne, w tym również S. Ś.. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca odebrała zawiadomienie w dniu 7 października 2021 r.

Zgodnie z adnotacją Starosty Świdnickiego z dnia 28 grudnia 2021 r., decyzja z 21 czerwca 2021 r. nr 3/2021 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna w dniu 22 grudnia 2021 r. W związku z tym Starosta Świdnicki w dniu 29 grudnia 2021 r. dokonał aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, poprzez przeniesienie w bazie ewidencji gruntów i budynków na Gminę M. prawa własności działki nr [...] o powierzchni [...] ha, powstałej w wyniku podziału działki nr [...].

Powyższe ustalenia okoliczności faktycznych sprawy nie są w niniejszej sprawie sporne.

Natomiast kwestionując odmowę wprowadzenia zaskarżoną decyzją zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków na podstawie aktu notarialnego z dnia 18 października 2021 r., skarżąca wskazuje na brak podstawy prawnej do wprowadzenia w dniu 15 września 2021 r., to jest przed datą sporządzenia aktu notarialnego, zmiany w ewidencji gruntów, w następstwie której w dacie sporządzenia aktu notarialnego w ewidencji nie figurowała już działka nr [...] opisana w tym akcie. Skarżąca akcentuje w tym zakresie, że w momencie wprowadzenia powyższej zmiany w ewidencji gruntów decyzja Starosty Świdnickiego z dnia 21 czerwca 2021 r. nr [...] nie była ostateczna, a nadany tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności nie uprawniał do wprowadzenia zmiany w dniu 15 września 2021 r.

Sąd podziela jednak stanowisko organu odwoławczego, że mimo słuszności argumentacji skarżącej w ostatnio wymienionej kwestii, pozostaje to bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Zauważyć należy, że w świetle art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. d p.g.k. aktualizacja ewidencji gruntów następuje na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych.

W myśl zaś art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości. Linie rozgraniczające teren, w tym granice pasów drogowych, ustalone decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowią linie podziału nieruchomości (art. 12 ust. 2 ustawy). Stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa: 1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, 2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości (art. 12 ust. 3 ustawy).

Jak podkreśla się w orzecznictwie, wprawdzie zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości, w decyzji tej nie dochodzi jednak do wydzielenia odrębnych nieruchomości. Nie jest to bowiem przedmiotem zawartego w niej orzeczenia. Stanowi to natomiast skutek prawny decyzji, powstający z mocy prawa z chwilą, gdy decyzja ta stanie się ostateczna, ponieważ wszystkie te części nieruchomości, które ujęte zostały w obszar pasa drogowego wyznaczonego decyzją, wchodząc dotychczas w skład nieruchomości objętej prawem własności przysługującym określonej osobie, z chwilą, gdy decyzja stanie się ostateczna, stają się przedmiotem własności innego podmiotu, to jest Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2014 r., sygn. II OSK 1730/14 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. II SA/Lu 368/09).

Z powyższego wynika, że podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie podziału nieruchomości winna stanowić ostateczna decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej.

Oceny tej nie zmienia nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 17 ustawy.

Zgodnie ust. 1 art. 17 ustawy wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych nadają decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek właściwego zarządcy drogi, uzasadniony interesem społecznym lub gospodarczym.

Decyzja, o której mowa w ust. 1: zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń; uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi; uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych; uprawnia do wydania przez właściwy organ dziennika budowy (art. 17 ust. 3 pkt 2-5 ustawy).

Wyjaśnić należy, że instytucja rygoru natychmiastowej wykonalności jest jednym z instrumentów służących przyspieszeniu procesu inwestycyjnego w zakresie realizacji inwestycji drogowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2015 r., sygn. II OSK 1718/14). Jednakże skutki natychmiastowej wykonalności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej ustawodawca wskazał w ust. 3 art. 17 ustawy. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie pozbawia właścicieli, użytkowników wieczystych oraz podmiotów, którym przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości objętych decyzją, praw do tych nieruchomości. Zarządca drogi w wyniku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest jedynie uprawniony do przejęcia w posiadanie wywłaszczonych nieruchomości oraz skorzystania z innych uprawnień wymienionych w wydanym zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (por. Maria Tetera-Jankowska, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz oraz Patrycja Antoniak, Filip M. Elżanowski, Maksymilian Cherka, Krzysztof A. Wąsowski, Przygotowanie i realizacja inwestycji w zakresie dróg publicznych, System Informacji Prawnej LEX).

W doktrynie podkreśla się również, że nadanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej klauzuli natychmiastowej wykonalności nie stanowi podstawy do dokonywania zmian w księdze wieczystej czy też katastrze nieruchomości, ponieważ decyzja nie jest ostateczna, a zatem nie może wywoływać skutków o charakterze prawnorzeczowym i ewidencyjnym. Skutki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności dotyczą przede wszystkim sfery faktycznej, tzn. niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń oraz faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi (art. 17 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy). Jednocześnie decyzja uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych w rozumieniu Prawa budowlanego (por. Beata Sagan, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz, LexisNexis 2013).

Zatem uznać należy, że rygor natychmiastowej wykonalności nadany decyzji Starosty Świdnickiego z dnia 21 czerwca 2021 r. nr 3/2021 nie był wystarczający do ujawnienia w dniu 15 września 2021 r. w ewidencji gruntów i budynków podziałów wynikających z tej decyzji.

Jak zasadnie jednak podkreślono w zaskarżonej decyzji, decyzja Starosty Świdnickiego z dnia 21 czerwca 2021 r. nr 3/2021 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się decyzją ostateczną z dniem 22 grudnia 2022 r. Zatem w dniu 26 stycznia 2022 r., kiedy to została wydana decyzja organu pierwszej instancji oraz w dniu wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, co nastąpiło w 13 kwietnia 2022 r., decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej była już ostateczna i stanowiła prawidłową podstawę ujawnienia w ewidencji gruntów podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. Organ odwoławczy, jako zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z określoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, miał zaś obowiązek rozstrzygnięcia według stanu istniejącego w dniu wydania decyzji. Według zaś tego stanu w ewidencji gruntów i budynków w obrębie ewidencyjnym [...]_[...], jednostce ewidencyjnej [...] nie figurowała już działka nr [...], o której mowa w sporządzonym w dniu [...] października 2021 r. akcie notarialnym Rep. A nr [...].

Powyższa okoliczność przesądza o prawidłowości zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...].

Wymaga przy tym podkreślenia, że jak wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stan ujawniony aktualnie w ewidencji gruntów i budynków jest sprzeczny z danymi zawartymi w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, a w zasobie Starostwa Powiatowego w Świdniku istnieje drugi dokument przedstawiający odmienny stan prawny nieruchomości. Organ odwoławczy jednoznacznie też wskazał na obowiązek Starosty Świdnickiego, jako organu odpowiedzialnego za aktualność danych ujawnionych w ewidencji, do podjęcia stosownych czynności w celu zrealizowania tego obowiązku. Jak wyjaśniono już wyżej, przepis art. 24 ust. 2b p.g.k. przewiduje różne podstawy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów, w tym między innymi akty notarialne, jak również wpisy w księgach wieczystych.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i nie zachodzą podstawy do jej uchylenia. W konsekwencji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.