Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1287/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, 2,
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 7, art. 8, art. 12, art. 35, art. 77, art. 80, art. 107 § 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 115/10 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 115/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.., oddalił skargę A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] stycznia 2010 r., wydaną w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych za 2005 r.

Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania wynikało, że [...] kwietnia 2005 r. A. M. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, deklarując w tabeli nr VII (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne) 20 działek ewidencyjnych i nr VIII (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) 10 działek rolnych oznaczonych literami "A" do "J".

W dniu [...] kwietnia 2005 r. zmodyfikował wniosek, co polegało na tym, że wycofał działki rolne z oznaczeniem "N" (pszenżyto) o powierzchni 6,63 ha oraz "F" (mieszanka zbożowa) o powierzchni 6,82 ha. Skarżący dodał do deklaracji działki rolne "X" (pastwiska trwałe) o powierzchni 10,25 ha oraz "AA" (ugór) o powierzchni 6,82 ha.

W dniu [...] września 2005 r. działki rolne zadeklarowane we wniosku zostały skontrolowane metodą inspekcji terenowej.

W dnia [...] marca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. poinformował skarżącego o nieprawidłowości w jego wniosku polegającej na tym, że suma powierzchni działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...] jest większa od całkowitej powierzchni tej działki wynikającej z ewidencji gruntów, a także od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków uprawnionych do uzyskania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej występujących na tej działce ewidencyjnej w ewidencji gruntów.

A. M. złożył korektę do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, w której pomniejszył powierzchnię działki rolnej z oznaczeniem "Y" położonej na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...]z pierwotnie deklarowanej 10,25 ha na 6,63 ha.

Z uwagi na nieprawidłowości polegające na tym, że część działek zadeklarowanych we wniosku została zgłoszona do przyznania wsparcia finansowego z tytułu dopłat bezpośrednich przez innego producenta rolnego – E. F., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przeprowadził w dniach [...] lipca 2006 r., [...] września 2006 r. oraz [...] października 2006 r. rozprawy administracyjne celem ustalenia faktycznego użytkownika spornych gruntów.

Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił skrzącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że swobodę podejmowania decyzji co i kiedy uprawiać na spornych działkach ewidencyjnych o numerach [...] posiadał właściciel E. F., co oznacza, że skarżący nie był posiadaczem i użytkownikiem powyższych gruntów w roku 2005. W konsekwencji z uwagi na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią uprawnioną do płatności, należało odmówić płatności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. uchylił decyzję organu I instancji i decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. orzekł o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005 w wysokości [...] zł., obejmujące jednolitą płatność obszarową (JPO) i uzupełniającą płatność obszarową (UPO).

Organ odwoławczy argumentował, że w przedmiotowej sprawie istotne było ustalenie, kto był faktycznym użytkownikiem gruntów.

Wskazał, że udzielenie pomocy uzależnione jest tylko od prowadzenia na określonym gruncie działalności rolniczej, gdyż to ta faktycznie prowadzona działalność ma uzyskać pomoc. Istotą płatności rolnych jest bowiem przyznanie ich osobie będącą faktycznym użytkownikiem gruntów, rzeczywiście je uprawiającej, decydującej, co uprawiać i dokonującej swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierającej plony. Organ udzielający pomocy nie jest zaś uprawnionych do rozstrzygania kwestii własnościowych i wynikających z nich roszczeń cywilnoprawnych.

W związku z tym organ odwoławczy podniósł, iż jakkolwiek skarżący jesienią 2004 r. dokonał zasiewów na spornych działkach, a w 2005 roku złożył do ARiMR wniosek o przyznanie mu płatności z tytułu użytkowania m.in. tych gruntów, to jednak w okresie pomiędzy złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji w sprawie udzielenia pomocy finansowej nastąpiło przeniesienie posiadania spornych gruntów, gdyż właściciel, gdy zorientował się, że na jego gruntach jest prowadzona uprawa rolna zlecił swoim pracownikom jej "talerzowanie", co w konsekwencji spowodowało faktyczne pozbawienie skarżącego władztwa nad tymi gruntami. Organ odwoławczy uznał więc, że skarżący w dniu złożenia wniosku spełniał wymogi uznania go za beneficjenta płatności, jednakże wraz z przejęciem spornych gruntów w posiadanie, przez E. F., przestał być ich posiadaczem.

Na dzień wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania dopłat za rok 2005 A. M. nie był więc uprawnionym do ich otrzymania w części odnoszącej się do spornych działek rolnych.

W związku z powyższym, według organu odwoławczego, skarżącemu należało przyznać płatność zarówno z tytułu jednolitej jak i uzupełniającej płatności obszarowej do tej części gruntów, która bezspornie pozostawała w jego posiadaniu w roku 2005. Organ II instancji szczegółowo przedstawił sposób wyliczenie przyznanej płatności jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2005.

A. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. ze skargą na tę decyzję, w części przyznającej płatności w pomniejszonej wysokości, wnosząc o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., wniósł o jej oddalenie.

Rozpatrując skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącego wskazując, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną decyzji stanowiła ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ustawa dotyczy płatności określonych w przepisach art. 143 b i 143 c Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001.

Sąd wskazał, iż aby ubiegać się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych należy spełnić łącznie przesłanki określone w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Stosownie do ust. 3 art. 2 tej ustawy, płatności obejmują jednolitą płatność obszarową oraz płatność uzupełniającą do powierzchni upraw. Z przywołanej regulacji wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o określonej powierzchni kwalifikujących się do objęcia płatnościami.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest to, czy skarżący był posiadaczem wszystkich działek wymienionych we wniosku z dnia [...] kwietnia 2005 r. o przyznanie płatności bezpośrednich, w szczególności zaś działek ewidencyjnych o numerach: [...], położonych w województwie d., powiecie p., gminie R., obrębie R. i Ł. W.

Sąd I instancji wskazał, że istota sporu w sprawie dotyczy rozumienia pojęcia "posiadania" gruntów, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, aj również czasu posiadania tych gruntów.

Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, a pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentowano, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach systemu wsparcia bezpośredniego nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu ustawy Kodeks cywilny, ale należy również działki te rolniczo użytkować. Powoduje to, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo. Istotą płatności obszarowych jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej.

Sąd I instancji uznał, że skarżący na dzień wydania decyzji w sprawie przyznania dopłat za rok 2005 nie spełniał warunku posiadania spornych gruntów, w rozumieniu art. 2 ust.1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, a w konsekwencji, że nie był uprawnionym do ich otrzymania w części odnoszącej się do spornych działek rolnych.

Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut naruszeniu art. 2 ust.1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich argumentując, że stan faktyczny istniejący w dacie składania wniosku, jak i w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, w zakresie odnoszącym się do stanu posiadania spornych działek rolnych, pozwalał ocenić ich faktyczne użytkowanie.

Sąd I instancji uznał, że faktyczna powierzchnia gruntów, które kwalifikują się do płatności JPO i UPO została prawidłowo ustalona. Organ odwoławczy, z korzyścią dla skarżącego zastosował w sprawie art. 68 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym, obniżki i wyłączenia wynikające z deklaracji gruntów do których producentom rolnym nie przysługują płatności, nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości.

A. M. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą kasacyjną o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., w której zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił:

I. naruszenia prawa materialnego tj.:

- art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich) w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2008 r., Nr 170, poz. 1051), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że płatność obszarowa przysługuje jedynie temu posiadaczowi gruntów, który "zebrał z nich plony", podczas gdy w/w przepis w ogóle do takiego kryterium się nie odnosi, a wymaga jedynie, aby "grunty utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej", poza tym dla udzielenia przedmiotowych płatności istotny jest wyłącznie stan istniejący na dzień składania wniosku o dopłaty (grunty muszą być w dacie złożenia wniosku utrzymywane w dobrej kulturze rolnej) - istotne jest zatem to, kto w tym dniu był faktycznym posiadaczem gruntów i je wtedy użytkował, ponosząc koszty zasiewów i zabiegów agrotechnicznych; późniejsze zaś zdarzenia, polegające na samowolnym zniszczeniu upraw przez osobę trzecią (nawet jeśli jest nim właściciel spornych gruntów), nie mają żadnego znaczenia dla przyznania tej płatności osobie, która wcześniej dokonała na tych gruntach zasiewów w celu zebrania z nich plonów (co właśnie świadczyło o utrzymywaniu tych gruntów w dobrej kulturze rolnej) i bezspornie w dniu składania wniosku o dopłaty była użytkownikiem tych gruntów;

II. naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz pkt. 2 w/w ustawy poprzez oddalenie skargi mimo

naruszenia przez organ odwoławczy przepisów:

- art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz załatwienie jej w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącego,

- art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli,

- art. 11 kpa poprzez niewyczerpujące odniesienie się do wszystkich twierdzeń skarżącego i dowodów zebranych w postępowaniu, m.in. tego, że jedynie część spornych działek została talerzowana przez E. F.,

- art. 12 § 1, art. 35 kpa poprzez mało wnikliwe i pobieżne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie,

- art. 80, 107 § 3 kpa przez naruszenie zasad oceny dowodów oraz niedostateczne i niewyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na jakiej podstawie organ ustalił, że to E. F., a nie wnioskodawca M. M. był w dacie składania wniosków w 2005 r. faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) spornych gruntów - fakt bowiem późniejszego talerzowania spornych działek nie oznacza, iż E. F. użytkował te działki przez cały rok, tym bardziej, że jak ustalił organ, tym bardziej, że w późniejszym okresie nie podejmował on żadnych zabiegów agrotechnicznych pozostawiając sporne grunty w "czarnym ugorze";

- oraz dokonania przez organ odwoławczy błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na uznaniu E. F. (a nie A. M.) za faktycznego użytkownika (posiadacza) spornych gruntów w 2005 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjne autor przedstawił argumenty na poparcie wniesionej skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana w zakresie zdeterminowanym podstawami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wyjaśnić należy na wstępie, że z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż o ich skuteczności nie decyduje każde naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny przepisów procesowych, ale jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Ocena skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania może być więc dokonywana przez pryzmat tych spośród przepisów p.p.s.a., które w kontekście istoty sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej, determinowanej przepisem art. 1 p.u.s.a. w związku z art. 3 p.p.s.a., uzasadniałyby twierdzenie, że charakter i stopień ich naruszenia wyrażałby się w istnieniu potencjalnego istotnego wpływu na wynik sprawy, i przez które to naruszenie należałoby rozumieć tylko i wyłącznie taką sytuację, w której istnieje prawdopodobieństwo oddziaływania (wpływu) tegoż naruszenia na treść zaskarżonego orzeczenia.

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77, art. 8, art. 11, art. 12 § 1, art. 35, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten, ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może zaś stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10). Okoliczność zaś, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ale tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I GSK 1172/09). Wyjaśnić również należy, że poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia podważać bowiem można poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), zaś ustalenia stanu faktycznego podważać można poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 249/09).

W związku z powyższym, konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a oraz wskazany kierunek jego wykładni z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw aby uznać, że uzasadnienie to nie spełnia określonych wskazanym przepisem, wymogów konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej, czy też funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo realizując obowiązek kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu wyroku, odniósł się do istotnych w sprawie kwestii dotyczących zarówno sfery faktów, jak i sfery prawa. Relacjonując przebieg postępowania w sprawie przed organami administracji, przedstawił istotne okoliczności stanu sprawy przyjęte następnie za podstawę wyrokowania. W tej mierze Sąd uwzględnił zwłaszcza: 1) zadeklarowanie przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2005 r. do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, między innymi działek rolnych "C", "D", "E", "F", "G"; 2) istnienie sporu prawnego między skarżącym, a E. F. odnośnie wskazanych działek rolnych, który rozstrzygnięty został w postępowaniu sądowym na rzecz E. F.; 3) posiadanie spornych działek rolnych przez skarżącego w dacie występowania z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2005; 4) objęcie spornych działek rolnych w posiadanie przez E. F., jako ich właściciela, co faktycznie nastąpiło w lipcu 2005 r. - "talerzowanie" upraw dokonanych przez skarżącego – a więc przed datą wydania decyzji płatnościowej (decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] stycznia 2007 r., zaś decyzja organu odwoławczego w dniu [...] stycznia 2010 r.). Sąd I instancji zajął również wyraźne stanowisko odnośnie oceny prawnej ustalonych faktów, co nastąpiło z uwzględnieniem przepisu art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej, na gruncie którego ustawodawca operuje pojęciem "posiadania gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej", jako warunku przyznania płatności. Zagadnienie posiadania przez skarżącego wskazanych (spornych) działek rolnych miało bowiem podstawowe znaczenie w sprawie.

Argumenty strony skarżącej, że Sąd I instancji nie odniósł się do wszystkich spośród formułowanych zarzutów, nie może uzasadniać więc stanowiska o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Zwłaszcza, że pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, a jeżeli ponadto, wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10).

Nie jest również zasadny, formułowany wobec faktycznych podstaw wydanego rozstrzygnięcia, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a., stawiany w powiązaniu z przywołanymi wyżej przepisami k.p.a.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw, aby uznać, że dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej, WSA we W. przeprowadził tę kontrolę z pominięciem przywołanych przepisów k.p.a. regulujących zasady przeprowadzania przez organy administracji publicznej ustaleń stanu faktycznego, przeprowadzania stanowiących ich podstawę dowodów oraz oceny tychże dowodów.

Orzekając na podstawie akt sprawy oraz w jej granicach (art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej. Przywołane wyżej, istotne w sprawie fakty, znajdujące swoje potwierdzenie i odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, który przyjęty został przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania, nie dają podstaw, aby twierdzić, że rekonstrukcja przedstawionego w uzasadnieniu wyroku stanu faktycznego, nie została poprzedzona kontrolą realizacji i przestrzegania przez organ administracji, wiążących go, w zakresie dotyczącym dokonywania ustaleń faktycznych, reguł proceduralnych, czy też, że nastąpiła bez uwzględnienia akt sprawy.

Ponadto, sposób skonstruowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jak również ich uzasadnienie świadczą o tym, że strona skarżąca nie tyle podważa faktyczne podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, co ich ocenę prawną przeprowadzoną przez organ administracji i zaakceptowaną przez Sąd I instancji. Akcentując bowiem w swojej argumentacji (niesporny) fakt posiadania i uprawiania w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 spornych działek rolnych "C", "D", "E", "F", "G", jak również nie podważając faktu istnienia sporu prawnego odnośnie tychże działek z E. F., ani też faktu fizycznego przejęcia ich przez właściciela w lipcu 2005 r., co nastąpiło w związku z "talerzowaniem" upraw i poprzedzało wydanie decyzji płatnościowej skarżący zakwestionował, ocenę prawną, iż to jemu, jako uprawnionemu, powinny zostać przyznane płatności do tychże działek wywodzi z okoliczności posiadania ich w dniu, w którym zadeklarowane zostały do płatności.

Skarżący nie kwestionuje więc ustaleń stanu faktycznego sprawy, lecz prawną ich ocenę, której przeciwstawia ocenę własną, prezentując w tej mierze odmienną wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego.

Stanowiący jej konsekwencję, zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez jego błędną wykładnię uznać należy jednak za niezasadny.

Na wstępie wyjaśnić należy, że uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1554/09).

W związku z tym zaś, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, a cena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 22 października 2004 r., sygn. akt FSK 192/04) podkreślić należy również, że w rozpoznawanej sprawie, zarzut naruszenia przepisów postępowania formułowany wobec faktycznych podstaw rozstrzygnięcia przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania, nie odniósł skutku pożądanego przez stronę skarżącą.

Z przepisu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru wynika, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (zgodnie z 3 art. 2 przywołanej ustawy, płatności obejmują jednolitą płatność obszarową oraz płatność uzupełniającą do powierzchni upraw).

Warunkiem skutecznego ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych jest łączne spełnienie wskazanych przesłanek, tj. posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o określonej powierzchni, kwalifikujących się do objęcia płatnościami, przy zachowaniu wymogów środowiska.

Dokonując wykładni przepisu art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, Sąd I instancji trafnie argumentował, że pojęcie "posiadania" gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych.

Pojęcie "posiadania", którym ustawodawca operuje na gruncie przywołanej ustawy ma bowiem charakter autonomiczny.

W związku z tym, że ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest powiązana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, ale ma związek z faktycznym władztwem nad gruntem rolnym, co polega na jego rolniczym użytkowaniu, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku, jak również, że w procesie wykładni art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie ma zastosowania kodeksowa fikcja prawna, dotycząca ciągłości posiadania, przy ocenie stanu posiadania gruntów rolnych w chwili składania wniosku, gdzie poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dacie składania wniosku (wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 53/07; wyrok NSA z 15 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 342/06; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; wyrok NSA z 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 406/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1562/08; wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt II GSK 770/09).

W konsekwencji powyższego, nie może być więc uznany za posiadacza gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy, ten kto utracił faktyczne władztwo nad gospodarstwem rolnym i związek z jego rolniczym użytkowaniem - chociażby został bezprawnie tego pozbawiony, a nowy posiadacz gruntów został uznany za posiadacza w złej wierze (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08).

Ze wskazanego punktu widzenia za pozbawioną znaczenia uznać należy argumentację skarżącego odnosząca się do kwestii: naruszenia stanu jego posiadania spornych działek rolnych przez E. F.; wprowadzenia właściciela w posiadanie spornych działek w trybie powództwa eksmisyjnego; "talerzowania" upraw i nie zebrania plonów przez właściciela tychże działek; wyroku Sądu Rejonowego w G. w sprawie sygn. akt II K 575/06; decyzji Wójta Gminy R. wydawanych w przedmiocie podatku rolnego; postanowień Sądu Rejonowego w L. dotyczących przybicia oraz ustanowienia zarządcy nabytej nieruchomości.

W analizowanym zakresie bowiem, jak wyżej już wskazano, istota rzeczy dotyczy faktu – nie podważanego w skardze kasacyjnej – utraty przez skarżącego wymienionych wyżej działek rolnych przed datą wydania decyzji płatnościowej.

Zważywszy bowiem na to, że uzyskanie płatności następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej adresowanej do konkretnego producenta rolnego, brak jest podstaw aby uznać, że w podejmowanym rozstrzygnięciu organ administracji publicznej mógłby pomijać, istotny z punkt widzenia wymogów ubiegania się płatności, fakt utraty posiadania gruntów rolnych deklarowanych przez wnioskodawcę do płatności (por. również wyrok NSA z dnia z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 882/08).

Rozpatrując wniosek pomocowy organ administracji jest więc zobowiązany do ustalenia, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Stanowi to konsekwencję tego, że jak wynika z regulacji unijnych i krajowych istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. W związku z tym zaś również, że w ustawie o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie został określony czas posiadania i użytkowania gruntów rolnych, niezbędny dla uzyskania płatności, a płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003), a więc "z dołu", przyjąć należy, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 210/10).

W związku z powyższym, zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnie, uznać należało za nieusprawiedliwiony.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.