Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 463/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], 2. przyznaje i nakazuje wypłacić radcy prawnemu M. M. prowadzącemu kancelarię radcy prawnego w Ł. przy ul. [...] Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem wynagrodzenia za udzielenie skarżącemu S. W. pomocy prawnej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 18 stycznia 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiadomił S. W. o wszczęciu wobec niego postępowania weryfikacyjnego w trybie art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Organ wezwał jednocześnie S. W. do nadesłania dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że S. W. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Związku A w Ł. z dnia [...] wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od dnia 12 lipca 1947 r. do dnia 31 grudnia 1947 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] pozbawił S. W. uprawnień kombatanckich stwierdzając, że uzyskał on je wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego). Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone do sądu.

W styczniu 2005 r. S. W. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie (przywrócenie) uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wniosku zainteresowany wskazał, że w dniu 17 maja 1940 r. został wysiedlony z rodzinnej miejscowości do obozu przesiedleńczego w K., skąd następnie został wywieziony na obszar Generalnego Gubernatorstwa. Do wniosku dołączył życiorys oraz zaświadczenie Archiwum Państwowego w Ł..

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił postępowanie i decyzją z dnia [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...], odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody, które wywierałyby wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. W szczególności, podawany przez stronę rok wysiedlenia jest sprzeczny z relacją w aktach Związku A, z których wynika, że S. W. był wysiedlony w 1944 r. Decyzja ta również nie została zaskarżona do sądu.

W maju 2006 r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął kolejny wniosek S. W. o przyznanie uprawnień kombatanckich. Podobnie jak poprzednio zainteresowany wskazywał, że został wysiedlony w maju 1940 r. do obozu w K., skąd po miesiącu został wywieziony na obszar Generalnego Gubernatorstwa (województwo lubelskie). Do wniosku dołączono: rekomendację Związku B, kserokopię dowodu osobistego, życiorys, zaświadczenie Archiwum Państwowego w Ł., zaświadczenie Urzędu Gminy w Ż. oraz oświadczenia świadków J. W. i M. R. (z kserokopiami ich dowodów osobistych) o ich wspólnym ze S. W. pobycie w obozie przesiedleńczym w K. w maju 1940 r. i uzyskaniu uprawnień kombatanckich oraz zaświadczeniami Archiwum Państwowego w Ł. potwierdzającymi fakt pobytu świadków w tym obozie.

Wezwany do sprecyzowania żądania S. W. w piśmie z dnia 14 lipca 2006 r. wskazał, że domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., z uwagi na wyjście na jaw istotnych nowych okoliczności faktycznych i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi. Wnioskodawca wskazał, że przedstawił nowe dowody w postaci oświadczeń świadków na okoliczność pobytu w obozie podczas okupacji.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...], opierając się na przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Następnie, decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji własnej wydanej w dniu [...] i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] o pozbawieniu S. W. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu organ I instancji wywiódł, iż S. W. posiadał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o kombatantach (...) stanowiło podstawę do pozbawienia go tych uprawnień. Zaś postępowanie przeprowadzone w trybie art. 149 § 2 k.p.a. nie dostarczyło dowodów uzasadniających przywrócenie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy wobec braku udziału strony w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939, niepełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim jako żołnierz z poboru w okresie od dnia 10 maja 1955 r. do 30 czerwca 1947 r. oraz nie- uzyskania uprawnień z innych tytułów wskazanych w ustawie.

Organ rozpatrywał tytuł S. W. do uzyskania uprawnień wynikający z przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, który stanowił, że represjami są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Kierownik Urzędu ocenił jednak, iż oświadczenia S. W. i powołanych przez niego świadków, że w maju 1940 r. był wysiedlony do obozu nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonych w sprawie dowodach (deklaracji członkowskiej ZBoWiD i załączonym doń życiorysie, zaświadczeniu z Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 3 listopada 2004 r.) które dokumentują jedynie wywiezienie do obozu w Ł. w 1944 r., która to represja nie może stanowić podstawy do przyznania (przywrócenia) uprawnień kombatanckich S. W. (urodzonemu w 1926 r.) z powodu przekroczenia wieku 14 lat.

Organ wyjaśnił, że uprawnienia z tytułu pobytu w obozie w maju 1940 r. przyznane zostały bratu skarżącego – K. W., ale wyłącznie w oparciu o zeznania świadków, którzy tak jak K. W. podawali, że wysiedlenie nastąpiło ze wsi S., a nie jak podaje S. W., ze wsi K.. Akta sprawy K. W. zawierają zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł., które nie potwierdza wysiedlenia rodziny W. z K. (lub K.) w 1940 r.

Organ powołał się ponadto na kolejne pismo Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 15 czerwca 2005 r., które wskazuje na wywiezienia z miejscowości K. w latach 1943 - 1944 r. oraz pismo Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 9 czerwca 2005 r. stwierdzające brak materiałów dotyczących wysiedlenia z K. bądź K., ale zawierające informację o wysiedleniu rodziny W. ze wsi C. w 1943 r.

Ostatecznie organ podsumował, iż brak jest dowodów potwierdzających wysiedlenie i pobyt S. W. w obozie w K. na przełomie maja i czerwca 1940 r.

Wobec takiego rozstrzygnięcia, skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z treści wniosku wynikało, że strona nie zgadzała się z wydaną decyzją i wnosiła o jej zmianę.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przy czym, jak wskazał organ, uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia (w rozpatrywanym przypadku nowe fakty i dowody) okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie jako podstawa wznowienia mogły zostać uznane tylko: rekomendacja udzielona przez B oraz zaświadczenie Urzędu Gminy w Ż.. Jak bowiem stwierdził organ, tylko te dowody zostały przedstawione z dochowaniem terminu zakreślonego przez art. 148 § 1 k.p.a. Pozostałe dokumenty, tj. zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 6 kwietnia 2006 r., oświadczenie J. W. z dnia 9 lutego 2006 r. oraz oświadczenie M. R. z dnia 10 lutego 2006 r. – jak uznał organ – S. W. przedłożył po upływie miesiąca od daty ich uzyskania, w związku z czym nie mogły one stanowić podstawy wznowienia i bezpośrednio rzutować na rozstrzygnięcie. Odnośnie natomiast dokumentów w postaci życiorysu oraz kwestionariusza wniosku o przyznanie uprawnień, zdaniem organu również one nie mogły zostać uznane za podstawą wznowienie, albowiem o okolicznościach tam ujętych S. W. wiedział już od momentu ich zaistnienia.

Dalej organ odwoławczy wskazał, podobnie jak organ I instancji, na tytuł posiadanych uprawnień kombatanckich przez stronę i podstawę ich utraty (art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. pierwsze) oraz brak przesłanek do ich przywrócenia na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. drugie w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c). Odnośnie zaś możliwości zastosowania w sprawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach (...) organ podał natomiast, że na zaistnienie okoliczności objętych tym przepisem nie ma żadnych dowodów. Z pisma Archiwum Straży Granicznej z dnia 7 września 2005 r. wynika, że w zasobie aktowym nie odnaleziono dokumentów potwierdzających udział S. W. oraz 6. Brygady OP w Lubaniu Śląskim w okresie jego służby w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Podobnie brak jest dowodów świadczących o tym, że S. W. prowadził działalność kombatancką opisaną w art. 1 ust. 2 pkt 3 powoływanej ustawy, gdyż wykonywane przez niego czynności polegające na przeprowadzaniu osób przez granicę i roznoszeniu meldunków można rozpatrywać jedynie – jak określił to organ – w kategorii czynności pomocniczych, a nie pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich.

Organ przyznał także, że uprawnienia kombatanckie z racji represji doznanych w 1944 r. istotnie przyznano młodszemu rodzeństwu skarżącego, jednakże osoby te w 1944 r. nie miały jeszcze ukończonych 15 lat.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. W. podniósł, że ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z uwagi na wysiedlenie w dniu 17 maja 1940 r. z rodzinnej miejscowości K. do obozu przesiedleńczego w K., skąd został wywieziony na obszar Generalnego Gubernatorstwa, nie natomiast z uwagi na pobyt w obozie w Ł. w 1944 r. Podniósł w związku z tym, że w momencie wysiedlania z rodzinnej miejscowości w 1940 r. miał 14 lat, spełniał więc przesłanki zakreślone w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego do przyznania uprawnień kombatanckich.

W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje jednakże sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 powoływanej wyżej ustawy, który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Skargę, analizowaną w kontekście wskazanych wyżej kryteriów kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd, należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna, zapadły z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była ocena zgodności z prawem decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], mocą której utrzymał on w mocy własną decyzję z dnia [...] odmawiającą uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Samo postępowanie prowadzone było natomiast w trybie tzw. postępowania wznowieniowego, na podstawie art. 145 § 1 k.p.a.

Postępowanie takie przebiega w dwóch fazach. Pierwsza faza polega na zbadaniu czy wniosek o wznowienie ma oparcie na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, iż wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. A zatem dla zastosowania tej podstawy wznowienia konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Przy czym, pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Po drugie, nowe okoliczności faktyczne, jak i nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Na tym etapie postępowania organ bada też, czy zachowany został termin przewidziany w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. i wreszcie, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez podmiot będący stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W niniejszej sprawie organ uznał, że spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania i zgodnie z wnioskiem skarżącego wznowił postępowanie postanowieniem z dnia [...].

Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie administracyjne prowadzone przez upoważnione organy na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego podlega procedurze określonej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zasady ogólne postępowania zostały określone w art. 6-16 k.p.a. Jedną z naczelnych zasad postępowania jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Nakładają one na organ administracji obowiązek dopuszczania jako dowód w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem w sprawie mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Statuują także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Jedynie bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (80 k.p.a.). Obowiązująca w polskim prawie administracyjnym zasada swobodnej oceny dowodów oznacza, iż organ rozpatrując materiał dowodowy nie może w swojej ocenie pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest swoje stanowisko logicznie i przekonywująco uzasadnić.

Pamiętać także należy, o wynikającym z art. 9 k.p.a. obowiązku organu udzielania stronie postępowania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Obowiązek ten obejmuje cały tok postępowania, zaś bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. Nadto, zgodnie z wymienionym przepisem art. 9 k.p.a., organ czuwa nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu obowiązany jest udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Treść uzasadnienia decyzji powinna dokumentować wypełnienie przez organ wymienionych obowiązków procesowych i odnosić się do zakresu przeprowadzonego postępowania w sprawie. Wydanie prawidłowej decyzji, w każdym przypadku poprzedzać powinno więc dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), zaś sama decyzja powinna być należycie uzasadniona – stosownie do wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów administracji, wskazać należy na wstępie, że organy obu instancji nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego, nie dochowały w szczególności zasad prowadzenia postępowania dowodowego i nie wskazały w sposób prawidłowy prawnej argumentacji swojego stanowiska.

Odnosząc się w pierwszym rzędzie do argumentacji rozstrzygnięcia organu odwoławczego zwrócić należy uwagę na treść art. 148 § 1 k.p.a., normującego kwestię trybu i terminu wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania. Stanowi on, iż podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z powyższego uregulowania wynika, iż strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.

Co do zasady więc trafnie organ administracji w rozpoznawanej sprawie prowadził wnikliwe postępowanie służące wyjaśnieniu, czy przesłanka zachowania terminu została spełniona. Trafnie też uznał, iż przedstawiane przez wnioskodawcę okoliczności, mające uprawdopodobnić dotrzymanie terminu, podlegają ocenie organu oraz mogą być kwestionowane. Jednak oceniając dochowanie terminu przez wnioskodawcę organ pominął istotny aspekt oceny wniosku o wznowienie postępowania, w zakresie w jakim wskazywał on na przesłankę wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję. Organ pominął bowiem dowody przedstawione przez stronę w postaci zaświadczenia z archiwum Państwowego w Ł. z dnia 6 kwietnia 2006 r., oświadczenia J. W. z dnia 9 lutego 2006 r. oraz oświadczenia M. R. z dnia 10 lutego 2006 r. argumentując w tym zakresie, że dowody te skarżący przedłożył po upływie miesiąca od ich uzyskania, nie mogły one zatem stanowić podstawy do wznowienia i bezpośrednio rzutować na rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu, błędne jest stanowisko organu odmawiającego dopuszczenia wskazanych dowodów, z przytoczoną powyżej argumentacją i nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Uprawnienia w zakresie przedkładania nowych dowodów w postępowaniu wznowieniowym nie mogą być bowiem faktycznie ograniczane tylko z uwagi na fakt załączenia do wniosku dokumentów, czy przedstawienia nowych okoliczności, o których strona powzięła wiadomość w terminie wcześniejszym niż jeden miesiąc przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania wznowieniowego do organu. W rozpatrywanym przypadku organ bezzasadnie więc odrzucił wzmiankowane dowody, nie rozpoznając ich merytorycznie.

Wskazać bowiem należy, że prowadząc postępowanie w wyniku jego wznowienia organ winien odnieść się także do innych dokumentów i okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a traktowanych przez niego jako nowe okoliczności lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi wydającemu tę decyzję. Określony bowiem w art. 148 § 1 k.p.a. termin ogranicza wyłącznie możliwość żądania wznowienia postępowania. Nie ogranicza natomiast możliwości podnoszenia nowych okoliczności w sytuacji, gdy zostanie ono już wznowione (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1427/05, Lex nr 213627).

W tym kontekście zwrócić należy także uwagę na naruszenie przez organ wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Stosownie do tego przepisu, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się powszechnie, że organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów odmówić dowodowi wiarygodności, podając przyczyny takiej oceny, a pominięcie oceny określonego dowodu nie może prowadzić do wadliwej oceny dowodów. W analizowanej sprawie organ nie tylko nie dokonał całościowej oceny przedstawionych przez stronę dowodów, ale całkowicie pominął te dowody, które w jego ocenie zgłoszone zostały z uchybieniem terminu, określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Uzasadniając swoje stanowisko w tym względzie organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżący pozostałe dowody, tj. zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 6 kwietnia 2006 r., oświadczenie J. W. z dnia 9 lutego 2006 r. oraz oświadczenie M. R. z dnia 10 lutego 2006 r., przedłożył po upływie miesiąca od ich otrzymania, w związku z czym dowody te nie mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania i bezpośrednio rzutować na rozstrzygnięcie.

Dokonana w tym zakresie przez organ ocena materiału dowodowego jest, zdaniem Sądu, nieprawidłowa i niezgodna z zasadami dowodowymi, wynikającymi z powoływanych powyżej przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 k.p.a., co skutkuje przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów.

Nie sposób też zgodzić się z argumentacją uzasadnienia organu I instancji co do oceny oświadczeń skarżącego i zgłoszonych przez niego świadków opartej na braku potwierdzenia okoliczności przez nich wskazywanych w załączonych dokumentach. Zwłaszcza, że z treści zaświadczeń z Archiwum Państwowego, Instytutu Pamięci Narodowej, czy Archiwum Straży Granicznej wynika tylko tyle, że instytucje te nie odnalazły poszukiwanych informacji i nie mogły potwierdzić zgłaszanych przez stronę faktów. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, na co wskazuje informacja Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 22 kwietnia 2004 r. oraz 6 kwietnia 2006 r., że akta te są zachowane fragmentarycznie i nie uwzględniają wszystkich nazwisk osób wysiedlonych. Należy pamiętać, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone (art. 76 § 1 kpa). Wobec tego, iż wskazane wyżej dokumenty pochodzą z zasobów archiwalnych, które są niekompletne organ powinien podjąć inne działania dowodowe (art. 75 § 1 k.p.a.), które mogłyby prowadzić do wyjaśnienia okoliczności wskazywanych przez skarżącego. Zwłaszcza, że przepisy nie wyłączają również możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów. W tej sytuacji kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mogłyby mieć przesłuchania świadków i samego zainteresowanego. Organ jednak takich dowodów nie przeprowadził, mimo iż skarżący przedstawił dowody w postaci oświadczeń świadków, potwierdzających fakt jego pobytu w obozie przesiedleńczym w K.. Zwrócić uwagę należy, iż do akt sprawy zostały dołączone kopia oświadczenia świadka S. B., który wskazywał, że "z K. W., z jego rodzicami i czwórką rodzeństwa był w obozie przesiedleńczym w K. koło Ł. od 17 maja 1940 r. do 18 czerwca 1940 r.". Ten dowód pozostał zupełnie poza zainteresowaniem organu, mimo że to na jego podstawie organ decyzją z dnia [...] przyznał uprawnienia kombatanckie bratu skarżącego K. W.. Z akt sprawy zaś wynika, że rodzina W. liczyła właśnie sześć osób: rodzice i czworo dzieci (pismo skarżącego z dnia 4 lipca 2005 r., zaświadczenie Rzymsko-Katolickiej Parafii w Ż. z dnia 18 grudnia 2004 r.). W ocenie Sądu, dopiero przeprowadzenie dowodów z przesłuchania przedstawionych świadków i ewentualnie strony, a następnie skonfrontowanie zeznań z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie mogłoby stanowić podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i zajęcia stanowiska co do zasadności przyznania ( przywrócenia) skarżącemu uprawnień kombatanckich. Organ pomijając wzmiankowane dowody ad hoc, nie ustosunkowując się od nich w żaden sposób pozbawił stronę prawa do ich zgłoszenia, naruszając tym samym normy postępowania administracyjnego (art. 75 § 1 i art. 77 § 1 i § 3 k.p.a.). Takie działanie uznać należy za naruszające granice swobodnej oceny dowodów.

Ponadto, mając na uwadze wątłość materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wydaje się, iż ustalenie okoliczności związanych ze sposobem ewentualnego wysiedlenia, już nie samego skarżącego – jak bowiem wynika z dotychczasowych ustaleń - dowody z dokumentów w tym zakresie nie są możliwe do odnalezienia - ale mieszkańców wsi, z której wysiedlano rodzinę skarżącego, może mieć istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe ustalenia mogą być elementem istotnym przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. W szczególności mogą one wskazać w jaki sposób, w okresie który podaje skarżący za czas swego wysiedlenia, były wywożone osoby mieszkające na terenie jego rodzinnej miejscowości. Zwłaszcza, że sam organ wskazuje w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć na rozbieżności, a czasami wręcz sprzeczności w nazwach miejscowości, gdzie mieszkał skarżący, jego rodzina i skąd byli wysiedlani.

W oparciu o tak przeprowadzone dowody, skonfrontowane następnie z innymi dowodami przeprowadzonymi w tym postępowaniu organ mógłby przesądzić kwestię, czy skarżący został faktycznie wywieziony do obozu przesiedleńczego w maju 1940 r.

Przydatnym dowodem z dokumentów – choć nie odnoszącym się bezpośrednio do kwestii pobytu w obozie przesiedleńczym – może okazać się również zaświadczenie pochodzące z miejsca deportacji skarżącego na terenie L. (na co wskazywał sam skarżący) oraz ewentualne zaświadczenia z późniejszej deportacji do obozu w Ł., potem do W. i docelowo do R.. W szczególności ocena tego dowodu mogłaby dać jednoznaczną odpowiedź na pytanie w jakim okresie i czy faktycznie skarżący był wysiedlony. Ponieważ jednak ustalenia w tej kwestii nie zostały przeprowadzone, w szczególności nie odbyło się to w oparciu o ocenę oświadczeń osób uznawanych za świadków, to w ocenie Sądu działanie organu w tym zakresie jest niewystarczające.

Zwrócić ponadto należy uwagę na przepisy postępowania administracyjnego wskazujące formę, jakiej powinien odpowiadać akt administracyjny. W tym zakresie obowiązuje art. 107 k.p.a., który nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek zachowania określonych wymagań. Niezachowanie tych wymagań powoduje dotknięcie decyzji wadami o zróżnicowanym ciężarze gatunkowym. Do takich wad zaliczyć należy między innymi wadliwość uzasadnienia decyzji, polegającej na tym, że organ nie wskazał dowodów, na podstawie których ustalił fakty, będące podstawą rozstrzygnięcia, a przede wszystkim nie zawarł faktycznego i przekonującego uzasadnienia. Niewątpliwie zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.) powinna być wprowadzona w czyn właśnie przez właściwe motywowanie decyzji. Motywy decyzji, zredagowane w sposób należyty, powinny akceptować zasadność wszystkich przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ administracji przy załatwianiu sprawy. Obowiązek ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do decyzji odmownych. Wyjaśnienie stronie zasadności decyzji odmownej, może sprzyjać powstaniu u niej przekonania, że decyzja, chociaż niekorzystna – jest jednak zasadna.

Rozpoznając niniejszą sprawę organy dopuściły się także – w ocenie Sądu – naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Zasada ta, uregulowana w art. 10 § 1 k.p.a. wymaga, aby w postępowaniu administracyjnym, w najszerszym możliwym zakresie dopuścić stronę do wszystkich czynności postępowania. Tylko bowiem strona może najlepiej wyrazić swoje żądania, bronić swoich interesów, zabiegać o swoje prawa. Z tak sformułowanej zasady dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze – obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie – obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony postępowania, polegające na prawie do czynnego udziału oraz prawie do wypowiedzenia się, co do materiału dowodowego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż bezspornym jest, że organy nie umożliwiły S. W. wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powoływany zaś powyżej przepis art. 10 § 1 k.p.a. jest jednoznaczny i organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest pouczyć strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, wyznaczając na dokonanie tych czynności stosowny termin. Konsekwencją powyższego jest obowiązek wstrzymania się organu od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie" (por. np. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2000 r., V SA 316/00).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie niewątpliwie doszło także do naruszenia skodyfikowanej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. W aktach sprawy brak jest końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie.

Wskazane powyżej nieprawidłowości oraz zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do należytego zebrania i dokonania prawidłowej oceny materiału dowodowego, w szczególności rozpatrzenia wszystkich zgłoszonych przez stronę dowodów oraz przedstawienia przekonującego uzasadnienia, wskazującego na wszystkie okoliczności decydujące o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej uchybiają przepisom postępowania administracyjnego, co skutkuje wadliwością decyzji, mogącą mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydano z naruszeniem art. 7, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i § 3 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd pragnie także wskazać na naruszenie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji RP). Zasada ta w sferze prawa administracyjnego wyraża się w tym, że podmioty o tym samym statusie prawnym mogą na gruncie tych samych przepisów oczekiwać takich samych rozstrzygnięć o przyznaniu lub odmowie przyznania uprawnień (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2004 r., II SA 3196/03, Lex nr 159925) . Odnosi się to w szczególności do sytuacji, w której organ przyznał bratu skarżącego K. W., znajdującemu się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej oraz w oparciu o podobne dowody, uprawnienia kombatanckie uzasadniając swoje stanowisko (w notatce urzędowej z dnia 28 września 2005 r.) w ten sposób, że uprawnienia kombatanckie K. W. przyznane zostały "w wyniku liberalnej oceny zgromadzonych dowodów". Takie zachowanie procesowe organu wskazuje na złamanie zasady równości wobec prawa jako podstawy sprawiedliwości. Sąd pragnie jednocześnie przypomnieć, iż dotychczasowe orzecznictwo, zwracało uwagę, że organ nie jest bezwzględnie związany przyjętą w ramach własnego działania linią orzeczniczą, orzecznictwo to może ewoluować i podlegać zmianom, o ile organ wykaże, że są ku temu uzasadnione przyczyny. A takowe w niniejszej sprawie nie zostały przedstawione.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdza, że zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ rozpoznając ponownie sprawę, winien uwzględnić wytyczne wskazane w treści uzasadnienia wyroku, w szczególności uzupełnić materiał dowodowy o informacje IPN Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Ł., Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. oraz Archiwum Państwowego w Ł. w sprawie wysiedleń z rejonu zamieszkania rodziny skarżącego i pobytu w obozie przesiedleńczym. Dokonać ustaleń na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach dotyczących m.in. K. W. związanych z ubieganiem się przez tą osobę o przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przeprowadzić przesłuchanie świadków – J. W. i M. R., S. B. oraz strony S. W.. W zależności od wyników tych ustaleń organ winien wydać stosowną decyzję.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.

A. T.-P.