Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 740/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 129 par. 1, art. 132
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151, art. 269 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi K. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 20 czerwca 2022 r. nr SKO.4141.265.22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 czerwca 2022 r., nr SKO.4141.265.22 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615) – dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Łasku z dnia 29 kwietnia 2022 r., znak MGOPS.524.251.2022 o odmowie przyznania K. Ż. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babką - S. Ż.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 21 marca 2022 r. Do wniosku strona załączyła między innymi orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 4 lutego 2022 r. orzekającego o znacznym stopniu niepełnosprawności S. Ż. na okres do dnia 30 listopada 2025 r., ze wskazaniem o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji. Ponadto w oparciu o przedłożoną dokumentację oraz przeprowadzony w dniu 4 kwietnia 2022 r. wywiad środowiskowy ustalono, że wymagająca opieki S. Ż. od dnia 20 listopada 2020 r. pozostaje pod stała opieką i wspólnie zamieszkuje ze skarżącą oraz jej mężem i [...] dzieci. Wyżej wymieniona jest całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagająca pomocy i opieki w zaspokajaniu potrzeb fizycznych i psychicznych. [...] Zakres wykonywanych przez skarżącą czynności względem babki obejmuje: wszelkiego rodzaju czynności pielęgnacyjne i opiekuńcze, przygotowywanie i podawanie posiłków, lekarstw, sprzątanie, robienie zakupów. Ustalono również, że wymagająca opieki S. Ż. jest wdową, posiada [...] dzieci, z których jedno mieszka w Ł., dwoje zaś w miejscowości L., woj. [...]. Z uwagi na wiek, zły stan zdrowia oraz niskie dochody nie są w stanie sprawować opieki nad matką. Żadne z dzieci S. Ż. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. Burmistrz Łasku odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w oparciu o przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ,z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jest brak spełnienia cezury czasowej powstania niepełnosprawności S. Ż..

W odwołaniu od powyższej decyzji K. Ż. zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy, z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 20014 r., K 38/13 uznającego w/w przepis za niekonstytucyjny, w części w jakiej różnicuje prawo osób sprawujących opiekę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w zależności od daty powstania niepełnosprawności osoby zaopiekowanie. Z uwagi na powyższe wnosiła o uchylenie kwestionowanej decyzji i orzeczenie o przyznaniu wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu strona wywodziła, iż wbrew stanowisku organu spełnia przesłanki do otrzymania wnioskowanego świadczenia, podkreślając jednocześnie brak możliwości sprawowania tej opieki przez dzieci S. Ż. i prawną możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzja z dnia 20 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczej w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. określającego podmioty uprawnione do otrzymania przedmiotowego świadczenia, w tym pkt 4 przywołanego przepisu, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium podkreśliło, iż w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dalej organ wskazał, iż na gruncie niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki S. Ż. legitymuje się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 4 lutego 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na okres do dnia 30 listopada 2025 r., jak również to, że wnioskodawczyni – K. Ż. sprawuje opiekę nad babcią i jest osobą zobowiązaną do alimentacji względem wyżej wymienionej, a co za tym idzie zalicza się do podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Jednakże jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych S. Ż. ma [...], których obowiązek alimentacyjny względem matki wyprzedza obowiązek alimentacyjnych skarżącej względem babki. Wyżej wymienieni, pomimo podnoszonych w sprawie okoliczności, co do złego stanu zdrowia, niekorzystnej sytuacji materialnej, czy też odległego miejsca zamieszkania [...] z nich, nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły żadne obiektywne okoliczności, w wyniku których doszło by do "przejścia" ciążącego na dzieciach S. Ż. obowiązku alimentacyjnego względem matki na wnuczkę, jako osobę zobowiązaną w dalszej kolejności, a co za tym idzie skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących prawo do przyznania żądanego świadczenia, wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r.

Odnosząc się do powołanej przez organ I instancji kwestii wystąpienia w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekło niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Powyższe oznacza, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie 25 roku życia. Jednakże kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż jak wcześniej wskazano istnieją inne osoby, których obowiązek alimentacyjny względem S. Ż. wyprzedza obowiązek alimentacyjny skarżącej.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. Ż., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne nieuwzględnienie, iż dzieci wymagającej opieki S. Ż. z uwagi na własne problemy zdrowotne oraz miejsce zamieszkania nie mogą sprawować opieki nad matką, jak również brak weryfikacji osiąganych przez nich dochodów, których wysokość nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego względem matki poprzez świadczenie pieniężne przeznaczone na sfinansowanie opieki dla matki;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji spełnienia przez skarżąca wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia;

- art. 79a §1 w zw. z art. 10 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej w toku postępowania możliwości wykazania, że dzieci wymagającej opieki S. Ż. nie są w stanie zadość uczynić ciążącemu na nich obowiązkowi alimentacyjnemu względem matki, co skutkowało wadliwym zastosowaniem art. 17 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i nieuprawnionym pozbawieniem skarżącej prawa do przedmiotowego świadczenia;

- art. 17 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.. poprzez ich wadliwą wykładnię i wadliwe uznanie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje na rzecz wnuczki osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , w przypadku gdy osoby spokrewnione w bliższym stopniu, pomimo braku stosownego orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym, z przyczyn obiektywnych nie są w stanie sprawować tej opieki.

Z uwagi na powyższe naruszenia strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie wnosiła o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym oraz przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów - dokumentacji zdrowotnej i dotyczącej sytuacji finansowej dzieci S. Ż. - na okoliczność braku możliwości wywiązania się przez w/w z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego względem matki.

W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej przedstawił argumentację na zasadność stawianych zarzutów, popartą przywołanym orzecznictwem sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga K. Ż. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym pełnomocnik skarżącej w treści wniesionej skargi. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu po zapoznaniu się z wniesioną skargą, w zakreślonym prawem terminie nie wnioskowało o przeprowadzenie rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi K. Ż., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 20 czerwca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Łasku z dnia 29 kwietnia 2022 r., o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babką - S. Ż..

Podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615) - dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki S. Ż., legitymuje się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 4 lutego 2022 r. orzekającego niepełnosprawności w stopniu znacznym, na okres do dnia 30 listopada 2025 r.. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż skarżąca K. Ż. jest wnuczką wymagającej opieki S. Ż., a więc krewnym w linii prostej (zstępnym), na której stosownie do treści przepisów art. 128 i art. 129 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem babki. Skarżący nie legitymuje się także orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym uznać należy, iż skarżąca spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Niemniej jednak skarżąca jako wnuczka wymagającej opieki S. Ż. nie jest spokrewniona z babką w pierwszym stopniu, a co za tym idzie w sprawie znajduje zastosowanie powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. W sprawie ustalono bowiem w sposób bezsporny, iż wymagająca opieki babka skarżącej ma [...] dzieci, które jak wynika bezspornie z załączonych do skargi akt sprawy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym w ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu zasadnie uznało, iż ciążący na dzieciach S. Ż. obowiązek alimentacyjny względem matki, wyprzedza obowiązek alimentacyjny skarżącej względem babki, co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie żądania K. Ż., zawartego we wniosku z dnia 21 marca 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2022 r., I OSK 1622/21 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, który to pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje jako własny, iż osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne pod warunkiem łącznego spełnienia dodatkowych warunków, wymienionych w ust. 1a analizowanego przepisu. Warunki te, jakkolwiek nie powtarzają regulacji przepisów k.r.o. dotyczących kolejności obowiązku alimentacyjnego, pozostają w związku z tą kwestią. Jak wynika bowiem z art. 129 § 1 k.r.o., jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zgodnie zaś z art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. NSA podkreślił, że warunki wprowadzone w art. 17 ust. 1a u.ś.r. również uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jako zobowiązane na gruncie k.r.o. do alimentacji w pierwszej kolejności, wyprzedzają w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnione w stopniu dalszym, chyba że są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przedstawiona regulacja nie budzi wątpliwości interpretacyjnych pod względem językowym, a wykładnia językowa jest punktem wyjścia w procesie interpretacji przepisów prawa. Wynik wykładni językowej może podlegać weryfikacji z punktu widzenia dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej, ich zastosowanie w niniejszej sprawie nie prowadzi jednak do podważenia wyniku wykładni językowej. W przywołanym wyroku NSA wskazał również, iż regulacja z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a u.ś.r. nie budzi wątpliwości ze względów systemowych, bowiem pozostaje w korelacji z zasadami określającymi pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego, przyjętymi w k.r.o. Podobnie, jak w przypadku art. 132 k.r.o., osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, mają prawo do świadczenia, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Również w przypadku drugiej przesłanki z art. 132 k.r.o. istnieje zbieżność, k.r.o. przewiduje powstanie obowiązku alimentacyjnego, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Należy przy tym zwrócić uwagę na odmienność pomiędzy obowiązkiem alimentacyjnym, który co do zasady ma wymiar finansowy i materialny, a sprawowaniem osobistej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do niego dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o. dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi (dostarczania środków utrzymania). Jednocześnie Sąd podkreślił, iż regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnione w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Zdaniem NSA przeciwko przyjętemu rozwiązaniu nie przemawiają również względy celowościowe i aksjologiczne, w tym wzgląd na wartości i zasady konstytucyjne. Limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu. Świadczenie pielęgnacyjne jest niewątpliwie instrumentem wspierania rodzin będących w trudnej sytuacji materialnej i społecznej ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Prawo podmiotowe rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, o jakim mowa w art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji, może być dochodzone tylko w granicach określonych w ustawie. Regulacja ustawowa nie jest pod tym względem przeciw skuteczna wobec konstytucyjnych zadań Państwa względem rodzin. Co do zasady wnuki nie zostały bowiem wykluczone, ustawowo natomiast wprowadzono kryteria warunkujące uzyskanie świadczenia, odnoszące się przy tym nie personalnie do osoby spokrewnionej w dalszej linii, lecz do stanu rodziny jako całości. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana z jej wielkością lub stanem zdrowia kolejnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy. Tożsame stanowisko wyrażone zostało w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2020 r., I OSK 960/20; z 23 stycznia 2021 r., I OSK 2462/19; z 22 października 2021 r., I OSK 712/21; z 6 października 2021 r., I OSK 527/21; z 25 października 2021 r., I OSK 675/21; www.orzeczenia.nsa.ogv.pl.

Zasadność powyższego stanowiska potwierdza podjęta w dniu 14 listopada 2022 r., na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 2/22 o następującej treści:

1. "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);

2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)."

Stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 269 § 1 p.p.s.a., który to przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Reasumując stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącej, jako dalszej krewnej wymagającej opieki S. Ż., wnioskowanego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sprawie nie wykazano, że zobowiązane w pierwszej kolejności dzieci babki skarżącej, legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym

Wobec powyższego zarzuty skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a pkt 2 u.ś.r. uznać należało za nieuzasadnione.

Jednocześnie Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku strony skarżącej procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

m. d.