Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 996/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 i 2,  art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: par. 10 ust. 1 pkt 2,  par. 11 ust. 1 i 2,  par. 12,  par. 45-47
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w bazie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga W. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w bazie ewidencji gruntów i budynków.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 7 kwietnia 2016 r. W. R. (dalej: skarżący, wnioskodawca) zwrócił się do Starosty Powiatowego w K. (dalej: Starosta, organ I instancji) o zmianę danych ewidencji gruntów i budynków, polegającą na wpisaniu go jako właściciela w ½ części w stosunku do działki nr [...], położonej

w obrębie miasta K., gmina K.. Jako podstawę dokonania wnioskowanych zmian wnioskodawca wskazał: 1) postanowienie Sądu Powiatowego we W. z dnia [...] stycznia 1967 r. w sprawie [...] Ns [...] o stwierdzenie nabycia praw do spadku po L. G.; 2) postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 1988 r. w sprawie [...] Ns [...] o stwierdzenie nabycia spadku po D. R.; 3) postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie [...] Ns [...] o stwierdzenie nabycia spadku po J. T.; 4) dodatkowy opis do wypisu i wyrysu

z ewidencji gruntów i budynków z dnia [...] listopada 2014 r. na działkę nr [...], wykonany przez geodetę uprawnionego w dniu [...] grudnia 2014 r., według którego działka nr [...] odpowiada nieruchomości opisanej w dawnej Księdze Hipotecznej nr [...], a zgodnie z treścią księgi - własność nieruchomość należy do J. i Z. T., będących przodkami wnioskodawcy.

Starosta decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., znak [...], działając na podstawie art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2015 r. poz. 520 ze zm., zwana dalej: p.g.k.), § 10 ust 1 pkt 2, § 12 ust. 1, § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów

i budynków (Dz. U. 2015 r. poz. 542 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.), orzekł

o odmowie dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...], położonej w obrębie miasta K., gmina K., polegającej na wpisaniu skarżącego jako właściciela w części ½ przedmiotowej działki.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż dokonał analizy zapisów

w rejestrze ewidencji gruntów dla przedmiotowej działki dokumentów stanowiących podstawę wpisów w ewidencji oraz dokumentów wskazanych przez wnioskodawcę. Ponadto do akt sprawy włączył zawiadomienie z Sądu Rejonowego w K.

z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie sygn. akt [...] Ns [...] o toczącym się postępowaniu z wniosku Gminy K. z dnia [...] listopada 2015 r. o zasiedzenie nieruchomości, położonej w K., oznaczonej nr działki [...], o powierzchni 0,1817 ha, użytkowanej jako część targowiska miejskiego. W sprawie tej wnioskodawca na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] maja 2016 r. został wezwany do udziału w charakterze uczestnika.

Z przeprowadzonej analizy wynika, że w rejestrze ewidencyjnym dla miasta K., założonym po II wojnie światowej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków, działka nr [...] oznaczona była w pozycji rejestrowej [...] jako działka nr [...] o powierzchni 0,1900 ha. W rejestrze jako osobę władającą gruntem wpisano M. M.. W 1981 r. przeprowadzona została odnowa ewidencji gruntów miasta K. wraz z ustaleniem i ponownym pomiarem granic działek. Po nowych pomiarach nastąpiła zmiana numeracji działek oraz policzona została powierzchnia działek z dokładnością do 1 m2. Działka nr [...] została wpisana w nowym rejestrze w jednostce rejestrowej [...] jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2. Grunt wchodzący w skład działki oznaczony jest jako użytek gruntowy "Bi – inne tereny zabudowane" - część targowicy miejskiej. Jako podmiot ewidencyjny wpisana jest M. M., władająca działką na zasadach samoistnego posiadania. Powyższe zapisy ewidencyjne były aktualne na dzień wydania decyzji przez organ I instancji.

Starosta podał, że jak wynika z regulacji p.g.k. oraz rozporządzenia, podstawową funkcją ewidencji gruntów i budynków jest funkcja ewidencyjna, polegająca na założeniu i systematycznym utrzymywaniu w stanie aktualności jednolitego w skali kraju, uporządkowanego i zupełnego zbioru danych przedmiotowych i podmiotowych dotyczących gruntów, budynków i lokali, stanowiących podstawę planowania gospodarczego i przestrzennego czy wymiaru podatków i świadczeń. Ewidencja gruntów, oprócz danych liczbowych i opisowych dotyczących gruntów, budynków

i lokali (ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych, funkcji), obejmuje również informacje dotyczące właściciela nieruchomości. Dane dotyczące właściciela uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, umów dzierżawy [...] - jeżeli

z przedłożonych dokumentów wynika jednoznacznie, w sposób niewątpliwy, iż prawo własności danej nieruchomości przysługuje wskazanej we wniosku osobie. Organ ewidencyjny nie może takiego prawa wyinterpretować, tj. przyjąć, iż wprawdzie danego prawa nie poświadcza w sposób bezpośredni żaden dokument, niemniej jego istnienie można wywieść z przesłanek pośrednich.

Ocenił, iż z żadnego z przedłożonych do wniosku dokumentów nie wynika wprost, że wnioskodawca jest w udziale 1/2 właścicielem działki nr [...], położonej

w obrębie miasta K.. Prawo takie, według wnioskodawcy, wynika z ciągu spadkobrań, opisanych w prawomocnych postanowieniach sądu. Jak przyjmuje się

w orzecznictwie, zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu, w tym w szczególności prawa własności, mają charakter informacji pochodnych

w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia oraz że organ ewidencyjny w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów może wpisać doń tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy, wynika ze wskazanych dokumentów, nie może natomiast takiego prawa ustanowić, domniemywać ani tym bardziej wyinterpretować. Zdaniem Starosty, wnioskodawca jest uczestnikiem postępowania sądowego z wniosku Gminy K. o zasiedzenie działki nr [...], będzie więc mógł dochodzić swoich spraw w oparciu o wskazane dokumenty,

a prawomocne orzeczenie sądu w tej sprawie będzie podstawą wniesienia zmian

w części podmiotowej ewidencji gruntów i budynków.

Wyjaśnił także, że prowadzenie ewidencji gruntów jest postępowaniem, mającym typowo rejestrowy charakter, a rolą organu prowadzącego ewidencję gruntów nie jest badanie dokumentów pod kątem istnienia praw do nieruchomości, lecz jedynie wpisywanie faktów wynikających z dokumentów. Dlatego przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie mogło zmierzać, jak chciałby tego wnioskodawca, do wykazania, że jest on w części 1/2 właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.:

1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 20 ust. 1 i ust. 2 p.g.k.

w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej wpisu prawa skarżącego do ewidencji, podczas gdy z przedłożonych w toku postępowania dowodów wynika wprost, że skarżący jest właścicielem przedmiotowej działki w części wynoszącej ½, jako spadkobierca wpisanego poprzedniego właściciela działki; ewentualnie:

2. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 20 ust. 1 i 2 p.g.k. w związku z § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania stwierdzenie, że wpisanie wnioskodawcy do ewidencji na podstawie kompletu dokumentów wykazujących jego prawo własności wykracza poza kompetencje organu ewidencyjnego;

3. art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji lakonicznej oraz niezawierającej dostatecznie precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, podczas gdy złożoność stanu prawnego wymagała dogłębnej analizy sytuacji skarżącego, w szczególności brak podstawowej analizy materialnoprawnych zależności pomiędzy J. T., M. M. oraz skarżącym, które to uchybienie uniemożliwiło prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie;

4. art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z § 12 rozporządzenia poprzez pogwałcenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a w szczególności wprowadzenie skarżącego w błąd co do przesłanek dokonania wpisu w ewidencji.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z zebranego

w sprawie materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowa działka od czasów założenia ewidencji gruntów dla miasta K. w latach 60-tych XX wieku (operat techniczny z założenia tej ewidencji nosi nr [...]), a więc ponad 50 lat temu,

w oparciu o dekret z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów, do chwili obecnej była wykazana w rejestrach jako nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym, a jako podmiot ewidencyjny figuruje niezmiennie M. M. jako władająca na zasadach samoistnego posiadania. Pierwotnie nieruchomość stanowiła działkę ewidencyjną oznaczoną numerem [...] o powierzchni 0,19 ha, zaś po nowych pomiarach przeprowadzonych w 1981 r. nastąpiła zmiana numeracji na [...] oraz obliczono z wyższą dokładnością jej powierzchnię - [...] m2. W nowym rejestrze zostało wykazane, że działka ta stanowi część targowicy miejskiej, rodzaj użytku gruntowego "Bi" – inne tereny zabudowane. Nie odnotowano w aktach sprawy okoliczności wskazującej, aby wcześniej, na przestrzeni 50 lat od czasów założenia ewidencji gruntów, ktokolwiek zgłaszał do tej działki swoje prawa własnościowe

i udowadniał je dokumentami własności, wnioskując o zmianę wpisu w ewidencji gruntów. Dopiero w 2016 r. wnioskodawca wystąpił do Starosty z wnioskiem, wysuwając roszczenia własnościowe do przedmiotowej działki.

WINGiK podał, iż skarżący, jako spadkobierca swojego pradziadka J. T., swoje roszczenia własnościowe wywodzi przede wszystkim

z postanowień spadkowych po przodkach (nie zawierają one w ogóle opisu majątku spadkowego), natomiast co do źródłowych praw własności powołuje się wyłącznie na "opisy" pierwotnego stanu prawnego z 1920 r. oraz inną bardzo starą i nieaktualną dokumentację archiwalną, opisaną na jego zlecenie przez geodetę uprawnionego.

W sprawie istotne jest, że na przestrzeni tak długiego okresu (ponad 90 lat)

w Polsce nastąpiły radykalne zmiany ustrojowe i liczne zmiany regulacji prawnych dotyczących dawnych ksiąg wieczystych, założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r.

W oparciu o powojenne uregulowania prawne (m.in. ustawa z dnia 17 lutego 1960 r.

o utracie mocy prawnej niektórych ksiąg wieczystych, rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych ksiąg wieczystych) duża część "dawnych ksiąg" utraciła moc prawną i podlegała zamknięciu z urzędu. Zachowały one natomiast znaczenie dokumentów oraz stanowią materiały archiwalne, które podlegały przekazaniu do właściwych archiwów państwowych.

W obowiązującym porządku prawnym stwierdzenie istnienia lub nabycia prawa własności (jest to prawo o charakterze cywilnym) nie może dokonywać się przed organami administracji publicznej z powodu braku kompetencji w tym zakresie. Rozstrzyganie kwestii własnościowych i ustalanie rzeczywistych stanów prawnych leży bowiem wyłącznie w gestii sądów powszechnych, które są władne dokonywać analizy archiwalnych dokumentów własnościowych.

Bezspornym faktem udokumentowanym w aktach sprawy jest to, że Gmina K. wystąpiła do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem z [...] listopada 2015 r. o stwierdzenie nabycia własności przedmiotowej działki nr [...] przez zasiedzenie z dniem [...] października 2005 r. argumentując, że działka ta znajduje się

w kompleksie działek będących własnością gminy, dokonano na niej urządzenia terenu targowiska, utwardzając plac, zarządzając na bieżąco tym terenem. Sprawa sądowa przed Sądem Rejonowym w K. o sygnaturze akt [...] Ns [...] toczy się

z udziałem Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę oraz K. Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. w K.. Istotnym jest fakt, że skarżący uczestniczy w tym postępowaniu w charakterze uczestnika.

Zdaniem WINGiK, ewidencja gruntów i budynków ma za zadanie rejestrować

i odzwierciedlać aktualne (a nie historyczne) stany prawne i faktyczne nieruchomości, które wynikają w sposób jednoznaczny, bezsporny, z aktualnych dokumentów własności, wpisów do nowych ksiąg wieczystych, nowych aktów notarialnych czy też prawomocnych orzeczeń sądowych. Poprzez wpis do ewidencji gruntów nie można nabyć lub ustanowić prawa własności, gdyż wpisy te mają jedynie charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Prawomocne rozstrzygnięcie przez sąd powszechny toczącej się aktualnie sprawy o nabycie prawa własności do przedmiotowej działki będzie stanowić podstawę prawną do wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji.

Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzut naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

1. art. 20 ust. 1 i p.g.k. w związku § 10 ust. 1 pkt 2 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej wpisu prawa skarżącego do ewidencji, podczas gdy z przedłożonych w toku postępowania dowodów wynika wprost, że skarżący jest właścicielem przedmiotowej działki w części wynoszącej ½, jako spadkobierca wpisanego poprzedniego właściciela działki;

2. art. 922 § 1 w związku z art. 926 § 1 w związku z art. 1035 w związku z art. 195

i art. 196 § 1 w związku z art. 200 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, zwany dalej: k.c.) poprzez ich błędną wykładnię, a w efekcie: konsekwentne niezrozumienie stosunków cywilnoprawnych pomiędzy J. T. a jego spadkobiercami; pominięcie treści testamentu spadkodawcy; pominięcie okoliczności, że w braku działu spadku, udziałem należącym do L. G. zarządzała jej siostra, współwłaścicielka nieruchomości w ½, zaś nigdy nie było żadnej podstawy prawnej, aby uznać, że M. M. (z domu T.) była właścicielką całej nieruchomości; pominięcie okoliczności, że właścicielami nieruchomości byli spadkobiercy J. T., skoro był on wpisany w wykazie nieruchomości oraz dysponuje umową cywilnoprawną zakupu działki; pominięcie okoliczności, że "nieuregulowany stan prawny" nieruchomości wynikał wyłącznie z faktu, że do działu spadku, czy to sądowego czy umownego nie doszło, wobec czego całą nieruchomością zarządzała (jedynie) jedna ze spadkobierczyń; pominięcie okoliczności, że "władanie" i "posiadanie" pozostają prawem podrzędnym wobec prawa własności i oczywistym pozostaje charakter władztwa M. M. nad nieruchomością w części obejmującej udział jej siostry;

3. art. 8 w związku z art. 107 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez arbitralne i nieuzasadnione przyjęcie złej woli skarżącego wyrażające się w sugerowaniu, jakoby opinia biegłego geodety sporządzona przez specjalistę pracującego w K.(również na zlecenie Gminy K.) miała być niewiarygodna, bo sporządzona na zlecenie wnioskodawcy, zaś dokumenty źródłowe wątpliwe; nieprawidłową i stawiającą w niekorzystnym świetle interpretację stanu faktycznego sprawy, w szczególności przyjęcie, że skarżący, wezwany jako uczestnik przez Sąd Rejonowy w K. do sprawy o zasiedzenie [...] Ns [...] tam może realizować swoje uprawnienia, przy całkowitym pominięciu okoliczności, że do wezwania do udziału w sprawie doszło wyłącznie na skutek wzmożonej aktywności ze strony samego uczestnika (wniosek o wezwanie do udziału w sprawie), bowiem Gmina K. pominęła przed Sądem Rejonowym w K. okoliczności pozwalające na zidentyfikowanie oraz wezwanie do sprawy spadkobierców właścicieli nieruchomości przedmiotowej; sporządzenie lakonicznego uzasadnienia, które nie porusza zagadnień podstawowych w niniejszej sprawie, a w szczególności nie wyjaśnia aktualnego stanu wieczystoksięgowego i katastralnego, na podstawie którego dopiero mogłoby w istocie dojść do uwzględnienia albo ewentualnego oddalenia odwołania skarżącego, bowiem w aktualnym stanie przedstawionym przez organ nadal nie wiadomo, czy weryfikacja dokumentów wieczystoksięgowych nie doprowadziłaby do ustalenia zajęcia nieruchomości J. T. przez osoby wpisane w nowo założonych księgach wieczystych bez podstawy prawnej.

W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący wskazał, że

w jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że powinien zostać wpisany do ewidencji zgodnie z żądaniem. Podał, że jest prawnukiem J. T., zmarłego 27 października 1926 r. w K., który był właścicielem przedmiotowej działki. Nieruchomość tę J. T. nabył wraz z żoną Z. w 1883 roku od A. J. na podstawie aktu notarialnego sporządzonego u k[...] notariusza K., nr [...]. Wszystkie dowody na powyższe okoliczności znajdować się powinny w posiadaniu Starostwa, ponieważ organ ten zobligowany jest do przechowywania i archiwizowania oryginalnych, przedstawiających prawdziwy stan prawny nieruchomości dokumentów.

W szczególności organ winien dysponować spisami nieruchomości od początku XX wieku, dokumentami źródłowymi, na których podstawie doszło do ewentualnego przeniesienia własności lub podziału nieruchomości.

Skarżący dalej podał, że z ciągu prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku wynika wprost, że do spadku po J. T. uprawniony jest wnioskodawca. I tak, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. we W., sygn. akt [...] Ns [...], spadek po J. T., na postawie testamentu z [...] września 1926 r., odziedziczyły w częściach po ½ jego córki – L. G. i M. M.. Następnie, spadek po L. G. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego we W. z dnia [...] stycznia 1967 r., sygn. akt [...] Ns [...] odziedziczyli syn spadkodawczyni M. G. oraz jego córka D. R.. Spadek po D. R. nabył natomiast w całości jej jedyny syn, tj. skarżący na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 1988 r. w sprawie [...] Ns [...].

Z powyższego w sposób jednoznaczny wynika, że w drodze opisanych wyżej spadkobrań wnioskodawca jest współwłaścicielem działki nr [...] w ½ części. Zdaniem wnioskodawcy, dochował on należytej staranności w gromadzeniu dowodów

w niniejszej sprawie, a przedłożony przez niego materiał dowodowy pozwala na dokonanie czynności technicznej, jaką jest wpis danych wnioskodawcy w ewidencji. Fakt, że działka nr [...] odpowiada działce opisanej w KW HIP [...], wynika wprost

z dokumentacji, w której posiadaniu jest Starosta, a więc z rejestrów gruntów, począwszy od rejestru z 1920 r., w którym J. T. widnieje jako jedyny właściciel działek nr [...] i nr [...] (dzisiejsze numery: [...] i [...]). Na okoliczność, że będąca przedmiotem wniosku o dokonanie zmian w ewidencji działka nr [...] jest tożsama z nieruchomością opisaną w KW HIP [...], wnioskodawca przedstawił synchronizację sporządzoną przez uprawnionego geodetę. Podkreślił również, że

w przedstawionym stanie faktycznym wpisana w rejestrze M. M. była jedynie osobą władającą (zarządzającą) majątkiem, który w połowie należał do jej siostry, a w konsekwencji do skarżącego. Wprawdzie M. M. po śmierci ojca – J. T. - zarządzała masą spadkową ponad swój udział spadkowy, jednak to nie oznacza, że była właścicielką całej nieruchomości

W ocenie skarżącego, organ dokonał błędnej interpretacji przepisów,

a w konsekwencji sprzecznie z zasadami logicznego rozumowania stwierdził, że wpisanie wnioskodawcy do ewidencji na podstawie kompletu dokumentów wykazujących jego prawo własności wykracza poza kompetencje organu ewidencyjnego.

W dalszej części uzasadnienia skarżący szczegółowo omówił naruszenie przez organ przepisów postępowania - art. 7, art. 8 w związku z art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie poprzez bezprawne podważenie wiarygodności przedłożonych dokumentów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Ewidencja gruntów i budynków, stosownie do art. 2 pkt 8 p.g.k., to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Przepis art. 20 p.g.k. określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy lub podmiotowy.

W odniesieniu do gruntów, informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów gruntów oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą natomiast wskazania właściciela, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli wskazuje się inne podmioty,

w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości. Co do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli, do ewidencji wpisuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.).

Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu ewidencyjnego w zgodzie z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 i następne rozporządzenia

w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób lub innych organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i § 11 (§ 46 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).

Wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych może nastąpić w trybie czynności materialno-technicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany (art. 22 ust. 2 i ust. 3 p.g.k.

w związku z § 48 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów

i budynków), albo w drodze decyzji (§ 47 ust. 3 ww. rozporządzenia). Tę drugą formę organ stosuje wówczas, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas organ przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany.

Z powyższych regulacji wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji odzwierciedlających aktualny stan prawny danej nieruchomości. Rejestruje ona stan prawny zaistniały uprzednio, ale w żadnym wypadku go nie tworzy. Nie rozstrzyga także sporów o prawa do gruntów, ani żadnych kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Stąd też żądaniem wprowadzenia zmian

w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 października 2010 r., III SA/Łd 336/2010, LexisNexis nr 3931483). Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., I OSK 1004, Lex nr 1225527).

Natomiast prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa

w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych

w księgach wieczystych; 2) prawomocnych orzeczeń sądowych; 3) umów zawartych

w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; 6) umów dzierżawy, o których mowa

w § 11 ust. 1 pkt 2 (§ 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów

i budynków).

Jak wynika z § 45 ust. 1 ww. rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Ustawowy obowiązek aktualizowania ewidencji gruntów

i budynków w zakresie ujętych w niej danych spoczywa na staroście, który dokonuje tej aktualizacji z urzędu lub na wniosek (§ 46 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków), poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Postępowanie aktualizacyjne ma na celu utrzymanie takiego stanu operatu ewidencyjnego, aby dane w nim zawarte były zgodne zarówno z okolicznościami faktycznymi jak i stanem prawnym.

W przedmiotowej sprawie skarżący wnosił o zmianę danych ewidencji gruntów

i budynków, polegającą na wpisaniu jego osoby jako właściciela w ½ części w stosunku do działki nr [...], położonej w obrębie miasta K., gmina K.. Jako podstawę powyższego wskazał szereg postanowień sądowych o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, z których wywiódł, iż przysługuje mu prawo własności w ½ części do przedmiotowej działki. Przedstawił także opinię uprawnionego geodety stwierdzającą, że działka nr [...] odpowiada ogrodowi, będącemu częścią działki opisanej w księdze wieczystej KW HIP [...] przy ul. M., której jedynym właścicielem był J. T..

Jak przedstawiono wyżej, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków ma co prawda wynikający z p.g.k. obowiązek bieżącego aktualizowania ewidencyjnych danych o charakterze przedmiotowym i podmiotowym (§ 44 pkt 2 i § 45 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Jednak Starosta poprzez wpisy do ewidencji nie ma uprawnień do rozstrzygania o prawie własności nieruchomości. Ewidencja nie odzwierciedla historycznych stanów prawnych i faktycznych nieruchomości. Zawiera dane wynikające z tytułu własności, lecz nie kształtuje nowego stanu prawnego; ewidencja nie rozstrzyga również sporów o prawa do gruntów ani nie nadaje tych praw.

Innymi słowy, organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy, wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa ani ustanowić, ani domniemywać, ani tym bardziej wyinterpretować (por. wyrok WSA

w Warszawie z dnia 21 marca 2008 r., IV SA/Wa 121/2008, LexisNexis nr 1996991).

W świetle powyższego stwierdzić należy, że przedstawione przez skarżącego postanowienia spadkowe oraz opinia geodety nie wskazują jednoznacznie na jego własność w ½ części przedmiotowej nieruchomości, tym bardziej, że przed Sądem Rejonowym w K. aktualnie jest w toku sprawa cywilna z wniosku Gminy K. o zasiedzenie działki nr [...]. Jak wynika z treści skargi, skarżący, który

w sprawie przed sądem powszechnym jest uczestnikiem postępowania, złożył do akt sprawy cywilnej szereg dokumentów archiwalnych, które będą tam analizowane, aby ustalić właściciela ww. nieruchomości, ponieważ w ewidencji gruntów i budynków M. M. jest wpisana jedynie jako władająca. Niewątpliwie, skarżący w toku tej sprawy będzie mógł dochodzić swoich praw do przedmiotowej działki. Natomiast sąd administracyjny, który dokonuje jedynie oceny legalności zaskarżonej decyzji, nie ma uprawnień do takiego ustalenia stanu faktycznego, który prowadziłby do wpisania skarżącego jako właściciela działki nr [...] w ½ części.

Stąd, zdaniem Sądu, zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odmawiająca wpisu prawa własności zgodnie z żądaniem wnioskodawcy (jako że żądanie to nie zostało udokumentowane poprzez złożenie określonych rozporządzeniem dokumentów) nie narusza prawa ani zasad postępowania ewidencyjnego. Dokumenty, na które powołał się skarżący, potwierdzające jedynie stwierdzenie nabycia praw do spadku, nie mogą stanowić podstawy wpisu podmiotu prawa własności do ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika bowiem z orzecznictwa, pochodny charakter informacji znajdujących się

w ewidencji w stosunku do źródeł tych informacji, wymienionych w § 12 ust. 1 pkt 1-6 i § 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji i budynków oznacza, że wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. Obowiązek zamieszczenia w ewidencji wyłącznie danych bezspornych wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 września 2012 r. II SA/Bd 663/12, LEX nr 1253512).

W kontekście powyższego za nieuprawnione uznać należy podniesione

w skardze zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Skarga jest jedynie polemiką z ustaleniami organów administracyjnych, której podłożem jest sprawa cywilna o zasiedzenie. Zarzuty oparte na naruszeniu przepisów prawa cywilnego nie znajdują zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Niektóre fakty, ujawnione w skardze, w szczególności dotyczące wskazania, kto i w jakim okresie był we władaniu działki nr [...], nie mają żadnego oparcia w dokumentach administracyjnych sprawy, a wydaje się, że są przytoczone jedynie na użytek sprawy cywilnej. Materiał dowodowy zebrany w sprawie organy geodezyjne oceniły w sposób swobodny i wszechstronny, dając temu wyraz

w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu swoich decyzji.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również brak jest podstaw do stwierdzenia ich nieważności.

Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.