Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 309/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1036
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Honorata Łopianowska, Protokolant starszy referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 listopada 2018 r. nr 0114-KDIP2-2.4010.372.2018.2.AG w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z 21 grudnia 2018 r. P. z siedzibą w W. (dalej jako: "P." lub "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 28 listopada 2018 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Przedmiotowa interpretacja indywidualna została zaskarżona w części, tj. w zakresie odnoszącym się pytania nr 18, w odniesieniu do którego stanowisko skarżącej zostało uznane za nieprawidłowe. Zaskarżona interpretacja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 10 sierpnia 2018 r. wpłynął do organu wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie prawidłowej kwalifikacji przychodów uzyskanych z tytułu transakcji z udziałem instrumentów finansowych, w tym Pochodnych Instrumentów Finansowych.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

P. Spółka Akcyjna (dalej: spółka) tworzy wraz z poniższymi podmiotami:

1. P. sp. z o.o.,

2. P. S.A.,

3. G. sp. z o.o.,

4. P. sp. z o.o.,

5. P. sp. z o.o.,

6. P. sp. z o.o.,

7. P. sp. z o.o.,

8. P. S.A.,

9. P. sp. z o.o.,

10. G. sp. z o.o.

podatkową grupę kapitałową w rozumieniu art. 1a updop. Spółka stanowi w podatkowej grupie kapitałowej spółkę dominującą, o której mowa w art. 1a ust. 2 pkt 3a updop, natomiast pozostałe spółki to podmioty zależne.

PGK została utworzona na podstawie umowy podatkowej grupy kapitałowej zawartej w formie aktu notarialnego 19 września 2016 r., która została zarejestrowana przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. zgodnie z decyzją z [...] listopada 2016 roku. P. rozpoczęła swoją działalność z dniem 1 stycznia 2017 r. Głównym przedmiotem działalności P. jest działalność produkcyjna, usługowa i handlowa w zakresie poszukiwania i eksploatacji złóż gazu ziemnego i ropy naftowej oraz importu, magazynowania i obrotu paliwami gazowymi i płynnymi.

Zakres działalności P. obejmuje min.:

1. wydobycie gazu ziemnego i ropy naftowej w kraju,

2. zagospodarowanie złóż gazu ziemnego i ropy naftowej w kraju i za granicą,

3. import gazu ziemnego do Polski,

4. magazynowanie gazu ziemnego w podziemnych magazynach gazu.

5. obrót paliwami gazowymi.

6. dystrybucję paliwa gazowego.

W ramach P., prowadzona jest również działalność związana z wytwarzaniem i obrotem energią elektryczną oraz wytwarzaniem i dystrybucją ciepła, a także obrót towarami powiązanymi, tj. w szczególności prawami majątkowymi czy uprawnieniami do emisji CO2.

W związku z przedmiotem i zakresem swojej działalności, spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zawiera szereg transakcji z udziałem instrumentów, zarówno tych spełniających definicję pochodnych instrumentów finansowych w rozumieniu updop, jak i niespełniających tej definicji (dalej łącznie jako: "instrumenty", natomiast w stosunku do Instrumentów spełniających definicję pochodnych instrumentów finansowych w rozumieniu updop: "pochodne instrumenty finansowe"). Charakter tych instrumentów jest zróżnicowany.

Skarżąca wskazała, że w portfelu spółki znajdują się obecnie przede wszystkim instrumenty, których instrumentem bazowym jest gaz ziemny lub ropa naftowa.

Biorąc pod uwagę charakter prawny tych instrumentów, są to zarówno:

a) kontrakty terminowe (np. typu futures czy forward) stanowiące umowę, w której jedna strona zobowiązuje się do nabycia, a druga strona do sprzedaży w ściśle określonym, przyszłym czasie po cenie ściśle określonej w momencie zawarcia transakcji, określonej ilości wystandaryzowanego instrumentu bazowego lub dokonania równoważnego rozliczenia finansowego, jak i

b) kontrakty S. rozliczane na rynku bieżącym, tj. w których przeniesienie instrumentu bazowego i jego rozliczenie następuje niezwłocznie po zawarciu umowy.

Co istotne – zaznaczyła skarżąca we wniosku - u podstaw zawarcia znacznej części transakcji dotyczących instrumentów, leży chęć i potrzeba jak najlepszego zabezpieczenia prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej (tj. np. zabezpieczenia jej ekspozycji towarowej) i ryzyka z nią związanego (a w konsekwencji zabezpieczenia przychodów/kosztów tej działalności). Z perspektywy spółki, ze względu na zabezpieczający charakter, transakcje te nie stanowią samoistnych, niezależnych operacji zawieranych w celu osiągnięcia zysku z posiadanego kapitału, lecz są one ściśle powiązane z podstawową działalnością operacyjną spółki.

W ramach instrumentów, których instrumentem bazowym jest gaz ziemny, zawartych w celu jak najlepszego zabezpieczenia prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, zostały wyodrębnione portfele zabezpieczające stricte ekspozycję towarową spółki poprzez zabezpieczenie ceny gazu ziemnego. Portfele takie zawierają przede wszystkim Instrumenty typu swap towarowy, których istota sprowadza się do zabezpieczania przed zmianami cen nabywanych bądź sprzedawanych towarów (tu: gazu ziemnego) poprzez zawarcie umowy, w której określone zostają warunki wymiany stałej ceny towaru na zmienną cenę towaru, bądź odwrotnie.

Dodatkowo, w ramach instrumentów, których instrumentem bazowym jest gaz ziemny, zawartych w celu jak najlepszego zabezpieczenia prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, zostały wyodrębnione portfele zabezpieczające stricte ekspozycję walutową spółki poprzez zabezpieczenie cen gazu ziemnego. Portfele takie zawierają przede wszystkim Instrumenty typu forward, swap walutowy (swap walutowy oznacza umowę, w której dwie strony postanawiają wymienić między sobą określone kwoty wraz z należnymi odsetkami w różnych walutach na określony czas) czy opcja walutowa (opcja walutowa to instrument finansowy dający nabywcy opcji prawo (nie zobowiązanie) do zakupu (opcja cali) lub sprzedaży (opcja put) waluty w przyszłości po dziś ustalonym kursie, w zamian za zapłaconą na rzecz wystawcy premię).

W dalszej części wniosku skarżąca wyjaśniła, że w przypadku części transakcji dotyczących instrumentów, nie można mówić jedynie o chęci zabezpieczenia przez spółkę prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Część takich transakcji stanowi po stronie spółki samoistne, niezależne, niezwiązane ściśle z przedmiotem jej podstawowej działalności operacje, mające na celu przede wszystkim osiągnięcie zysku z posiadanego kapitału.

Ponadto, spółka zawiera transakcje dotyczące instrumentów, w których instrumentem bazowym jest energia elektryczna. Podobnie jak w przypadku instrumentów dotyczących gazu ziemnego, także w tym obszarze są to zarówno kontrakty terminowe, jak i S. Analogicznie, część transakcji dotyczących instrumentów na energię elektryczną ma u swych podstaw cel w postaci jak najlepszego zabezpieczenia prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej i ryzyka z nią związanego (a w konsekwencji zabezpieczenia przychodów/kosztów tej działalności).

Jednocześnie, część transakcji dotyczących Instrumentów na energię elektryczną stanowi po stronie spółki samoistne, niezależne, niezwiązane ściśle z przedmiotem jej podstawowej działalności operacje, mające na celu przede wszystkim osiągnięcie zysku z posiadanego kapitału.

Dodatkowo – wskazano we wniosku - w portfelu spółki znajdują się instrumenty, których instrumentem bazowym są uprawnienia do emisji CO2, czy prawa majątkowe.

Podobnie jak w przypadku instrumentów dotyczących gazu ziemnego, także w tym obszarze są to zarówno kontrakty terminowe, jak i S. Analogicznie, część transakcji dotyczących instrumentów dotyczących uprawnień do emisji CO2 czy praw majątkowych, ma u swych podstaw cel w postaci jak najlepszego zabezpieczenia prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej i ryzyka z nią związanego (a w konsekwencji zabezpieczenia przychodów/kosztów tej działalności).

Jednocześnie, część transakcji dotyczących instrumentów na uprawnienia do emisji CO2, czy prawa majątkowe, stanowi po stronie spółki samoistne, niezależne, niezwiązane ściśle z przedmiotem jej podstawowej działalności operacje, mające na celu przede wszystkim osiągnięcie zysku z posiadanego kapitału.

Skarżąca wskazała, że dodatkowo, spółka wyodrębniła portfel, w którym znajdują się instrumenty zabezpieczające ryzyko stopy procentowej oraz kursu walutowego (typu IRS czy CCIRS) w zakresie dotyczącym transakcji spółki dotyczących instrumentów dłużnych, którymi spółka dysponuje.

Ponadto, w portfelu spółki znajdują się także takie instrumenty, które wynikają z pełnienia przez spółkę roli animatora rynku, na którym prowadzony jest obrót instrumentami. Skarżąca wyjaśniła, że co do zasady, spółka pełni rolę animatora rynku, na podstawie umowy zawartej z podmiotem prowadzącym dany rynek, w której zobowiązuje się do stałego składania zleceń kupna i sprzedaży instrumentów we własnym imieniu i na własny rachunek w celu podtrzymywania i wspomagania płynności obrotu danym instrumentem.

Wśród powyższych transakcji i Instrumentów zdarzają się także przypadki, gdy w celu zabezpieczenia ryzyka innych spółek z grupy kapitałowej (dalej jako: "grupa kapitałowa"), do której należy spółka, zarówno należących jak i nienależących jednocześnie do P., spółka zawiera transakcje obejmujące zakup/sprzedaż przez spółkę danego instrumentu przy jednoczesnym zawarciu lustrzanego instrumentu z podmiotem z grupy kapitałowej.

Ponadto, zdarzają się także przypadki, gdy w celu zabezpieczenia ryzyka innych spółek należących jednocześnie do P. jak i nienależących jednocześnie do P., spółka zawiera transakcje obejmujące zakup/sprzedaż przez spółkę danego instrumentu niebędącego lustrzanym odpowiednikiem Instrumentu zawartego z inną spółką należącą do P. (rozliczenie po średniej miesięcznej lub trzymiesięcznej dla danego indeksu giełdowego).

Z tytułu świadczenia usług na rzecz podmiotów z grupy kapitałowej (z P. oraz spoza P.) spółka otrzymuje również wynagrodzenie stałe (opłata miesięczna) oraz zmienne na pokrycie kosztów transakcyjnych, wynikające z umowy regulującej zasady współpracy z danym podmiotem.

Dodatkowo, w toku prowadzonej działalności zdarzają się przypadki, iż w trakcie trwania umowy dotyczącej danego instrumentu/dokonywania rozliczeń z jego udziałem, zmienia się jego charakter (i portfel, do którego należy), tj. pierwotnie dany instrument nie miał charakteru zabezpieczającego przychody/koszty działalności spółki, lecz później (w wyniku różnych okoliczności, np. związanych ze zmianą jego wyceny) jego charakter zmienił się na zabezpieczający takie przychody/koszty.

W dalszej części wniosku skarżąca podała, że w najbliższym czasie spółka zamierza zawrzeć nowe transakcje pochodne zabezpieczające pozycję ekspozycji towarowej spółki (dalej jako: "nowy instrument"). Z przyczyn mających swoje uzasadnienie gospodarcze, planowane transakcje obejmowałyby zabezpieczenie pozycji spółki innym płynnym produktem z dostawą w tym okresie, co termin dostawy towarów spółki. Co istotne, celem takiego działania jest jedynie jak najlepsze zabezpieczenie pozycji spółki w ramach dostępnych na rynku instrumentów (a nie chęć osiągnięcia zysku z posiadanego kapitału).

Ww. zabezpieczenie, z uwagi na jego niską płynność uniemożliwiającą sprzedaż wolumenu na rynku fizycznym, będzie realizowane na rynku finansowym. Z tego względu, w momencie zbliżania się do okresu dostawy produktu C., z uwagi na większą sprzedaż na rynku fizycznym, której dostawa będzie mieścić się w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. (Przy czym, będą to mogły być instrumenty identyczne, czyli C. lub też mające dostawę w ciągu okresu teoretycznej dostawy C., np. w 1 kwartale 2019 r. (np. produkt [...] z dostawą od 1 stycznia do 31 marca), co pozostawi część roku (od 1 kwietnia do 31 grudnia dalej zabezpieczoną), pozycje na instrumencie finansowym będą najprawdopodobniej zamykane.

Sprzedaż na rynku fizycznym z dostawą w 2019 r. spowoduje zmniejszenie się ekspozycji wolumetrycznej i konieczność zamknięcia instrumentów finansowych, tak jak w poniższym przykładzie:

- w styczniu 2019 r . ekspozycja towarowa wyniesie 600 i zostanie zabezpieczona instrumentem finansowym w wolumenie 475. W momencie, gdy nastąpi sprzedaż na rynku fizycznym w dowolnym produkcie z dostawą m.in. w styczniu 2019. np. w wolumenie 200, spowoduje to zmniejszenie się wyjściowej ekspozycji towarowej do 400 i w konsekwencji wymusi zamknięcie 75 instrumentu finansowego - tak, aby nie przekraczał wyjściowego wolumenu (i o ile pozwoli na to płynność tego miesiąca na rynku finansowym). (W powyższym uproszczonym przykładzie rozpatrywany był jeden miesiąc, a zamknięcie zabezpieczenia finansowego było możliwe również w produkcie miesięcznym. W praktyce to co stanie się z zabezpieczeniami na skutek odwracania pozycji będzie zależeć przede wszystkim od: dostępnych produktów na rynku finansowym, ich kosztu oraz rozkładu wolumenu w danym okresie, np. kwartale lub sezonie).

W niektórych okresach wartość wolumenu zabezpieczanego instrumentu bazowego będzie niższa niż wartość stosowanego zabezpieczenia.

Nowy instrument, w części przewyższającej pozycję zabezpieczaną nie będzie spełniał warunków, od których zależy zakwalifikowanie danego instrumentu do kategorii instrumentów zabezpieczających w rozumieniu stosowanych zasad rachunkowości zabezpieczeń (tj. Nowy instrument jedynie do wysokości pozycji zabezpieczanej będzie miał charakter zabezpieczający i będzie mógł być wyznaczony w rachunkowości zabezpieczeń, natomiast w części przewyższającej pozycję zabezpieczaną nie będzie miał charakteru zabezpieczającego w rozumieniu zasad rachunkowości stosowanych przez spółkę).

Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie organu, skarżąca, w piśmie z 3 października 2018 r., uzupełniła przedmiotowy wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, podając następujące informacje:

Wycena instrumentów dokonywana jest w oparciu o ceny rynkowe. Zmiana klasyfikacji instrumentu z niezabezpieczającego na zabezpieczający wynika z decyzji biznesowej samej spółki. W przypadku, gdy spółka postanawia rozwiązać instrument niezabezpieczający z powodu osiągnięcia zrealizowanego zysku lub osiągnięcia maksymalnej założonej straty na tym instrumencie ("zmiana wyceny") oraz w tym samym czasie spółka planowałaby zawrzeć na rynku transakcje zabezpieczającą, której instrument byłby identyczny jak ten niezabezpieczający to - w celu uniknięcia kosztów transakcyjnych - spółka dokonuje zmiany przyporządkowania tego instrumentu do portfela transakcji zabezpieczających. W przeciwnym razie, spółka zawarłaby na rynku jedną transakcję zamknięcia instrumentu niezabezpieczającego i w tym samym czasie otworzyła drugi instrument zabezpieczający, co w efekcie daje spółce tą samą pozycję bez konieczności zawierania jakichkolwiek transakcji. Niemniej jednak zamknięcie oraz nabycie nowego instrumentu wiązałoby się z dodatkowymi kosztami po stronie spółki.

Skarżąca ponadto wyjaśniła, że jedynymi instrumentami dłużnymi, którymi dysponuje spółka są pożyczki udzielone spółkom wchodzącym w skład G. S.A..

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1) Czy wynik osiągany przez spółkę z tytułu transakcji z udziałem Instrumentów niebędących pochodnymi instrumentami finansowymi w rozumieniu updop powinien być zawsze kwalifikowany przez wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł (niezależnie od okoliczności takich jak np. to czy transakcje są zawierane w celu zabezpieczenia podstawowej działalności Spółki, czy też nie, czy wynikają one z pełnienia roli animatora rynku, czy są zawierane w celu zabezpieczenia ryzyka innych spółek należących do P. czy też innych spółek z G. itp.)?

2) Czy wynik osiągany przez spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym jest gaz ziemny, i które są zawierane przez spółkę w celu zabezpieczenia ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

3) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym jest ropa naftowa, i które są zawierane przez Spółkę w celu zabezpieczenia ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

4) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym jest energia elektryczna, i które są zawierane przez Spółkę w celu zabezpieczenia ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

5) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym są uprawnienia do emisji CO2 i które są zawierane przez Spółkę w celu zabezpieczenia ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

6) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym są prawa majątkowe, i które są zawierane przez Spółkę w celu zabezpieczenia ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

7) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym jest gaz ziemny, i które są zawierane przez Spółkę w innym celu niż zabezpieczenie ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z zysków kapitałowych?

8) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym jest ropa naftowa, i które są zawierane przez Spółkę w innym celu niż zabezpieczenie ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z zysków kapitałowych?

9) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym jest energia elektryczna, i które są zawierane przez Spółkę w innym celu niż zabezpieczenie ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z zysków kapitałowych?

10) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym są uprawnienia do emisji CO2 i które są zawierane przez Spółkę w innym celu niż zabezpieczenie ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z zysków kapitałowych?

11) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, których instrumentem bazowym są prawa majątkowe, i które są zawierane przez Spółkę w innym celu niż zabezpieczenie ryzyka związanego z podstawową, operacyjną działalnością Spółki, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z zysków kapitałowych?

12) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, które są zawierane przez Spółkę w celu zabezpieczenia ryzyka związanego z transakcjami dotyczącymi instrumentów dłużnych, którymi dysponuje Spółka, powinien być kwalifikowany przez wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

13) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Pochodnych Instrumentów finansowych, które wynikają z pełnienia przez Spółkę roli animatora rynku, na którym prowadzony jest obrót Instrumentami, powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z zysków kapitałowych?

14) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji, gdzie w celu zabezpieczenia ryzyka spółek z G. (nienależących do P.), Spółka zawiera transakcje obejmujące zakup/sprzedaż przez Spółkę danego Pochodnego Instrumentu finansowego przy jednoczesny m zawarciu lustrzanego Pochodnego Instrumentu finansowego z podmiotem z G., powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z zysków kapitałowych?

15) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji, gdzie w celu zabezpieczenia ryzyka spółek z G. (nienależących do P.), Spółka zawiera transakcje obejmujące zakup/sprzedaż przez Spółkę danego Pochodnego Instrumentu finansowego niebędącego lustrzanym odpowiednikiem Pochodnego Instrumentu finansowego zawartego z innym podmiotem z G.(nienależącym do P.), powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z zysków kapitałowych?

16) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji, gdzie w celu zabezpieczenia ryzyka innej spółki należącej do P., Spółka zawiera transakcje obejmujące zakup/sprzedaż przez Spółkę danego Pochodnego Instrumentu finansowego przy jednoczesnym zawarciu lustrzanego Pochodnego Instrumentu finansowego z inną spółką należącą do P., powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

17) Czy wynik osiągany przez Spółkę z tytułu realizacji transakcji, gdzie w celu zabezpieczenia ryzyka innej spółki należącej do P., Spółka zawiera transakcje obejmujące zakup/sprzedaż przez Spółkę danego Pochodnego Instrumentu finansowego niebędącego lustrzanym odpowiednikiem Instrumentu zawartego z inną spółką należącą do P., powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

18) Czy wynik osiągany przez spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem Nowego Instrumentu powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł?

19) Czy w sytuacji zmiany charakteru Pochodnego Instrumentu finansowego (o charakterze nierzeczywistym, tj. rozliczanego bez fizycznej dostawy instrumentu bazowego) w trakcie trwania umowy/dokonywania rozliczeń z jego udziałem, charakter Pochodnego Instrumentu finansowego na moment realizacji/rozliczenia danego Pochodnego Instrumentu finansowego powinien wyznaczać kryterium kwalifikujące wynik osiągnięty z danej transakcji do celów podatkowych?

W zakresie pytania nr 18, które jest przedmiotem skargi, skarżąca wskazała, że wynik osiągany przez spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem nowego Instrumentu powinien być kwalifikowany przez Wnioskodawcę do źródła przychodów z innych źródeł.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: "organ interpretacyjny" albo "Dyrektor KIS") w interpretacji indywidualnej z 28 listopada 2018 r. uznał za nieprawidłowe stanowisko skarżącej w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w zakresie pytania nr 18.

Organ interpretacyjny stwierdził, że z przedstawionego przez skarżącą opisu sytuacji wynika, że z przyczyn mających swoje uzasadnienie gospodarcze, planowane transakcje obejmowałyby zabezpieczenie pozycji spółki innym płynnym produktem z dostawą w tym okresie, co termin dostawy towarów spółki. Co istotne, celem takiego działania jest jedynie jak najlepsze zabezpieczenie pozycji Spółki w ramach dostępnych na rynku instrumentów (a nie chęć osiągnięcia zysków z posiadanego kapitału).

Dodatkowo z opisu tzw. Nowego Instrumentu wynika, że wystąpią okresy, w których wartość wolumenu zabezpieczanego instrumentu bazowego będzie niższa niż wartość stosowanego zabezpieczenia w postaci pochodnego instrumentu.

W takim przypadku należy uznać, że pochodny instrument finansowy w części w jakiej faktycznie nie zabezpiecza tzw. ekspozycji towarowej Wnioskodawcy nie może zostać uznany jako zabezpieczający przychody/koszty podstawowej działalności operacyjnej Wnioskodawcy. W odniesieniu do przedstawionego przez Wnioskodawcę opisu przedmiotowego instrumentu, istotne jest to, że rzeczywista realizacja części wyniku z danego instrumentu, w określonych okresach roku podatkowego, nie będzie dotyczyć zabezpieczenia ekspozycji towarowej Wnioskodawcy.

Cel zawarcia tzw. nowych instrumentów pochodnych określony przez wnioskodawcę jako zabezpieczenie ekspozycji towarowej Spółki, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, nie może wyłącznie wpływać na kwalifikację wyniku z realizacji danego pochodnego instrumentu finansowego. Znaczenie w tym przypadku ma również faktyczna realizacja danego instrumentu w poszczególnych okresach.

W ocenie Dyrektora KIS, jeżeli realizacja tzw. Nowego Instrumentu w poszczególnych okresach, w części nie dotyczy zabezpieczenia przychodów albo kosztów niezaliczanych do zysków kapitałowych, w tej części powinna zostać zaliczona do źródła zyski kapitałowe, określonego w art. 7b updop, stosownie do brzmienia ust. 1 pkt 6 lit b przedmiotowego przepisu.

Z kolei, realizacja tzw. Nowego Instrumentu w poszczególnych okresach, w części dotyczącej zabezpieczenia ekspozycji towarowej powinna zostać zaliczona do przychodów z innych źródeł.

W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej w części dotyczącej odpowiedzi na pytanie 18 oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. W skardze zarzucono naruszenie:

a) art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b, d, e updop - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uznaniu, iż wyłączenie ze źródła przychodów "zyski kapitałowe" dla przychodów z tytułu pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych nie znajdzie zastosowania w zakresie rozliczeń dotyczących Nowego Instrumentu;

b) art. 14b § 1 i 14c § 1 i 2 oraz art. 120 i art. 121 § 1 w związku z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: "ordynacja podatkowa") poprzez:

- niedopełnienie przez organ obowiązku przeprowadzenia wnikliwej analizy przedstawionego we wniosku o wydanie Interpretacji stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, czego następstwem był brak zrozumienia przez organ okoliczności faktycznych, w jakich skarżąca zadała zawarte w tym wniosku pytanie prawne w zakresie rozliczeń dotyczących Nowego Instrumentu;

- lakoniczność/powierzchowność oceny prawnej przedstawionej w interpretacji, co w konsekwencji spowodowało, iż organ nie wyjaśnił w sposób zrozumiały, wyczerpujący ani przekonujący motywów, jakie legły u podstaw; dokonanej przezeń kwalifikacji podatkowej wyniku osiąganego z tytułu rozliczeń z udziałem Nowego Instrumentu;

- wadliwe uzasadnienie interpretacji polegające na wewnętrznej sprzeczności stwierdzeń i wniosków w niej zawartych, w wyniku czego skarżąca nie uzyskała pewnej, jednoznacznej informacji na temat stanowiska organu w kwestii stanowiącej przedmiot złożonego przez nią wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Według zaś art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: "ppsa"), kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną interpretacji podatkowych w sprawach wszczętych po 15 sierpnia 2015 r., sąd nie może wykraczać poza zarzuty skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Stosownie bowiem do treści art. 57a ppsa skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co zastosowania przepisu prawa materialnego. Zdanie drugie tego przepisu wprowadza zasadę związania sądu zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona interpretacja indywidualna odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 updop, przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód. Z art. 7 ust. 2 updop wynika z kolei, że dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11, art. 24a i art. 24b, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Natomiast w myśl art. 7b ust. 1 pkt 6) lit. b) updop, za przychody z zysków kapitałowych uważa się przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych. Art. 7b ust. 1 pkt 6) lit. d) updop stanowi, że za przychody z zysków kapitałowych uważa się przychody z najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnych charakterze dotyczącej praw, o których mowa w lit. a-c. Za przychody z zysków kapitałowych uważa się także przychody ze zbycia tych praw (art. 7b ust. 1 pkt 6) lit. e) updop).

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 4a pkt 22 definiuje pojęcie pochodnych instrumentów finansowych. Zgodnie z treścią tego przepisu, ilekroć w ustawie mowa o pochodnych instrumentach finansowych - oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są niebędące papierami wartościowymi:

c) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, z wyłączeniem instrumentów pochodnych, o których mowa w art. 10 rozporządzenia 2017/565,

d) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron,

e) opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, pod warunkiem że są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi, z wyłączeniem produktów energetycznych będących przedmiotem obrotu hurtowego na OTF, które muszą być wykonywane przez dostawę,

f) niedopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, a które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych,

g) instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,

h) kontrakty na różnicę,

i) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także instrumenty pochodne, o których mowa w art. 8 rozporządzenia 2017/565, i inne, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych.

Słusznie wskazał organ interpretacyjny, że kwalifikując przychody osiągane w związku z transakcjami z udziałem instrumentów finansowych należy ustalić, czy spełniają one ustawową definicję pochodnych instrumentów finansowych, o których mowa w art. 4a pkt 22 updop. Jedynie w przypadku instrumentów spełniających ww. definicję można mówić o przychodach z zysków kapitałowych. W odniesieniu natomiast do instrumentów nie spełniających tej definicji, przychody osiągnięte z ich udziałem będą stanowiły przychody z innych źródeł.

Zaznaczyć jednak należy, że w odniesieniu do zagadnienia związanego z postawionym we wniosku pytaniem nr 18, skarżąca wskazała jednoznacznie, że nowy instrument będzie stanowił pochodny instrument finansowy w rozumieniu updop. Takie wskazanie, jako element stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego wniosku, jest wiążące zarówno dla organu interpretacyjnego, jak i dla sądu. Wyjaśnić przy tym należy, że uznaniu powyższego wskazania za element opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że został on zamieszczony we wniosku w tej części, w której skarżąca przedstawiła własne stanowisko w odniesieniu do postawionego pytania (strona 40 wniosku – k. 23v akt postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej). Zgodnie bowiem z treścią art. 14b § 3 ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Powołany przepis nie stawia wymogów co do umiejscowienia elementów stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Dopuszczalne jest zatem- w ocenie sądu - takie zredagowanie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, że niektóre elementy stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego będą zawarte w tej części wniosku, w którym podmiot wnioskujący o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawia własne stanowisko w sprawie.

Dokonując oceny zaskarżonej interpretacji indywidualnej należy ustalić, czy w warunkach przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji nowy instrument będzie służył zabezpieczeniu przychodów albo kosztów spółki, z tym że takich, które nie są zaliczane do zysków kapitałowych.

Zauważyć przy tym należy, że – jak to jednoznacznie zostało wskazane we wniosku – wolumen nowego instrumentu będzie wynikał ze średniej pozycji towarowej spółki w tym okresie. Oznacza to – co również zostało wskazane we wniosku – że w niektórych okresach wartość wolumenu zabezpieczanego instrumentu bazowego będzie niższa niż wartość stosowanego zabezpieczenia. W świetle takiego jednoznacznego wskazania w opisie zdarzenia przyszłego wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, nie sposób zrozumieć stanowiska skarżącej, w myśl którego wynik osiągany przez spółkę z tytułu realizacji transakcji z udziałem nowego instrumentu powinien być kwalifikowany do źródła przychodów z innych źródeł, wobec tego, że nowy instrument został zawarty w celu jak najlepszego zabezpieczenia pozycji ekspozycji towarowej spółki. Zdaniem sądu, w świetle treści przepisu art. 7b, przytoczonego we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, istotne jest to, aby dany instrument "służył" zabezpieczeniu przychodów albo kosztów. Zdaniem sądu, nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że istotny w tym kontekście cel zawarcia transakcji przez skarżącą. Intencja którą kierując się zawierała sporne transakcje.

Zdaniem sądu, organ interpretacyjny słusznie wskazał, że w sytuacji, gdy wartość zabezpieczanego instrumentu bazowego będzie niższa niż wartość zabezpieczenia (nowego instrumentu), nie będzie miało miejsca zabezpieczenie ekspozycji towarowej spółki. Raz jeszcze należy przypomnieć, że – w świetle art. 7b ust. 1 pkt 6) lit. b) aby wynik osiągany z pochodnych instrumentów finansowych mógł zostać zaliczony do przychodów z innych źródeł, pochodne instrumenty finansowe mają służyć zabezpieczeniu przychodów/kosztów z tych źródeł. Przepis odnosi się zatem do faktycznych "relacji" pochodnego instrumentu finansowego i przychodów/kosztów z innych źródeł, a nie zakładanych, czy planowanych przez podatnika. Zauważyć przy tym należy, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej skarżąca nie przedstawiła przyczyn dla których będzie stosowane zabezpieczenie ponad wartość wolumenu zabezpieczanej ekspozycji towarowej. Nie wskazała przesłanek, które wskazywałyby, że także w takiej sytuacji jest zachowany cel zabezpieczenia, rozumiany w ten sposób, że jest ono "odpowiednie" dla "niższej" ekspozycji towarowej. Należy w tym miejscu odwołać się do definicji słowa "służyć" użytego przez ustawodawcę w art. 7b ust. 1 pkt 6) lit. b) updop. Zgodnie z jedna z definicji tego słowa (adekwatnej dla niniejszej sprawy) zawartej w słowniku języka polskiego "służyć" oznacza "być używanym" (https://sjp.pwn.pl/sjp/sluzyc;2521993.html, 14 grudnia 2019 roku).

Analiza wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w niniejszej sprawie nie pozwala na ustalenia w jaki sposób nadwyżka wartości zabezpieczenia nad wartością instrumentu bazowego będzie "użyta" do zabezpieczenia tego instrumentu bazowego. Raz jeszcze przypomnienia wymaga okoliczność, że mamy w niniejszej sprawie do czynienia z postępowaniem interpretacyjnym, w którym stanowisko organu, jak i sądu nie może wykraczać poza przedstawiony opis zdarzenia przyszłego, ani go uzupełniać.

Zdaniem sądu, nie można się również zgodzić ze stanowiskiem skarżącej, że słuszności stanowiska organu interpretacyjnego przeczy jego stanowisko wyrażone w odniesieniu do pozostałych (wcześniejszych) pytań postawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Zauważyć bowiem należy, że w odniesieniu do żadnego z pozostałych zagadnień nie zostało zawarte zastrzeżenie, że wartość stosowanego zabezpieczenia będzie przewyższać zabezpieczaną ekspozycję towarową spółki. Skoro zatem w odniesieniu do pozostałych pytań przedstawiony we wniosku stan faktyczny (czy zdarzenie przyszłe) był odmienny, stanowisko organu nie może zostać odniesione do będącej przedmiotem sporu odpowiedzi na pytanie nr 18. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pytanie nr 18 zostało postawione na tle odmiennie przedstawionego zdarzenia przyszłego.

W ocenie sądu, słusznie wskazał organ interpretacyjny, że nowy instrument w części, w jakiej faktycznie nie zabezpiecza tzw. ekspozycji towarowej Wnioskodawcy nie może zostać uznany jako zabezpieczający przychody/koszty podstawowej działalności operacyjnej Wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie sądu, zaskarżona interpretacja indywidualna odpowiada prawu.

W konsekwencji, skarga jako niezasadna, został oddalona na podstawie art. 151 ppsa.