Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 383/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 128 i 129
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi M. R., E. P. i W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Kr [...]

U Z A S A D N I E N I E

Prezydent Miasta K. decyzją z 16 maja 2016 r., na podstawie art. 128 ust. 1 w związku z art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku D. L., B. O., M. R., M. S. i W. W. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,0346 ha objętą wykazem hipotecznym Iwh [...] stanowiącą uprzednio własność [...] [...], A. O. i Z. O. wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 17 października 1956 r., nr [...]. [...] na cele Dyrekcji Budowy [...] w K..

W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie zostało wszczęte w związku z wnioskiem wyżej wymienionych z 22 października 2002 r.

Dokumentacja archiwalna zgromadzona w archiwalnych aktach wywłaszczeniowych potwierdza, iż orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 17 października 1956 r., nr [...]. [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] Ww. orzeczenie wydane zostało w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4 poz. 31).

Na podstawie postanowień sądów oraz aktów poświadczenia dziedziczenia organ ustalił, że prawa strony w niniejszym postępowaniu, stosownie do przepisu art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego przysługują: M. R., M. S., W. W., I. W., I. R., L. L., J. L., M. L., W. M. oraz E. P..

W toku postępowania, w zbiorze dokumentów księgi wieczystej [...] ujawniono odpis orzeczenia wydanego w sprawie nr L.Są. [...] opatrzonego adnotacją z 29 lutego 1968 r. Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K., iż powyższe orzeczenie jest ostateczne. Jak wynika z wpisu ujawnionego w dziale I księgi wieczystej [...] wspomniany odpis stanowił podstawę ujawnienia zmian w ww. księdze.

Mając na uwadze okoliczność, iż ww. orzeczenie wydane zostało w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, natomiast w chwili, gdy ww. orzeczenie stało się ostateczne kwestię ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości regulowała ustawa z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r., Nr 17, poz. 70), organ rozważył, które przepisy będą miały zastosowanie w sprawie odszkodowania za wywłaszczenie parceli l. kat. [...] [...]. Odwołując się do brzmienia art. 47 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości podał, że postępowanie o wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] wszczęte zostało na wniosek Dyrekcji Budowy [...] w K. z 27 lutego 1956 r. Z uwagi na fakt, iż ww. wniosek o wywłaszczenie został złożony przed 1 lipca 1956 r., sprawę o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość należy rozpatrywać w świetle przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Organ dokonał analizy przepisów dekretu dotyczących odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości tj. art. 10 ust. 1, art. 33 ust. 1 i art. 39. Wskazał, że biorąc pod uwagę treść adnotacji znajdującej się na egzemplarzu orzeczenia nr [...] [...] stanowiącego podstawę ujawnienia zmian w księdze wieczystej należy przyjąć, że ww. orzeczenie było ostateczne najpóźniej w dniu 29 lutego 1968 r. Zatem od tej daty należy liczyć termin do złożenia przez uprawnione osoby wniosku o odszkodowanie.

Z dniem 5 kwietnia 1958 r. ww. dekret z 26 kwietnia 1949 r. utracił moc prawną, jednakże formalne uchylenie ww. dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych nie stoi na przeszkodzie dokonywaniu w oparciu o ten akt oceny zasadności zgłaszanych roszczeń o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości. Ponadto zgodnie z poglądem wyrażanym w piśmiennictwie odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest rodzajem odpowiedzialności cywilnoprawnej o charakterze obligacyjnym. Roszczenie o zapłatę odszkodowania jest roszczeniem cywilnoprawnym, przy czym jego ustalenie zostało przekazane do właściwości organu administracji publicznej, co wiąże się z przyznaniem jednostce administracyjnoprawnego uprawnienia do żądania ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i co oznacza, iż roszczenie o zapłatę odszkodowania powstaje dopiero z dniem jego ustalenia w ostatecznej decyzji administracyjnoprawnej. Obok cywilnoprawnego roszczenia o zapłatę ustalonego odszkodowania przysługuje stronie administracyjnoprawne roszczenie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Zarówno administracyjnoprawne roszczenie o ustalenie odszkodowania jak i cywilnoprawne roszczenie o zapłatę ustalonego odszkodowania ulegają przedawnieniu. O przedawnieniu administracyjnoprawnego roszczenia o ustalenie odszkodowania można mówić jedynie w sytuacji, gdy wyraźny przepis prawa tak stanowi. Takim przepisem szczególnym w przedmiotowej sprawie jest art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Stosownie do postanowień art. 39 ww. dekretu bieg terminu do złożenia wniosku o odszkodowania za wywłaszczoną parcele l. kat. [...] [...] upłynął najpóźniej z dniem 29 lutego 1971 r.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do odszukania dokumentów wskazujących na złożenie przez poprzednich właścicieli tj. [...] [...], A. O. i Z. O. lub wykonawcę narodowych planów gospodarczych (Dyrekcję Budowy [...] w K.) wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę, istnienia sporu co do tytułu własności wywłaszczonej parceli, dokumentów wskazujących na ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość w formie pieniężnej albo w postaci nieruchomości zamiennej, jak również złożenie odszkodowania do depozytu sądowego.

W takim stanie rzeczy organ uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki warunkujące ustalenie odszkodowania za parcelę l. kat. [...] [...] tj. nie został złożony w terminie wymaganym przepisami prawa wniosek o przyznanie odszkodowania.

Od decyzji Prezydenta Miasta K. odwołanie złożyły: M. R., W. M. i E. P., zarzucając zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta K. naruszenie:

- art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 129 ust. 5 ugn poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę przyznania odszkodowania stronom z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] podczas gdy wszystkie przesłanki określone w tych przepisach do przyznania odszkodowania zostały spełnione,

- art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że okolicznością wyłączającą zastosowanie tego przepisu jest przedawnienie roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości na podstawie nieobowiązującego art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z 26 kwietnia 1949 r. podczas gdy art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie wskazuje na przyczynę nie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość,

- art. 6 kpa poprzez oparcie decyzji na nieobowiązującym przepisie prawa tj. art. 39 ust. 1 dekretu,

- art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez nie wzięcie pod uwagę okoliczności, że brak jest dowodów wskazujących na przedawnienie roszczenia o odszkodowanie na podstawie art. 39 ust. 1 dekretu, gdyż zebrany materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 17 października 1956 r. nr [...]. [...] zostało ówczesnym właścicielom wywłaszczonej nieruchomości prawidłowo doręczone, a termin do zaskarżenia tej decyzji został dla nich otwarty; brak potwierdzeń nadania i odbioru orzeczenia o wywłaszczeniu, strony postępowania wywłaszczeniowego nie wiedziały o jego wszczęciu, strony nie były wówczas w posiadaniu wywłaszczanej nieruchomości, organ nie znał adresów stron, strony nie zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w sposób umożliwiający im faktyczne powzięcie informacji o jego wszczęciu, organ nie wystąpił do sądu z wnioskiem o wyznaczenie zastępców na podstawie art. 13 rozporządzenia Prezydenta [...] o postępowaniu administracyjnym z 22 marca 1928 r.,

- art. 30 ugn poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego w celu ustalenia wysokości należnego stronom odszkodowania.

Odwołujące wniosły o uchylenie decyzji i orzeczenie o przyznaniu odszkodowania, jak również przeprowadzenie, w ramach postępowania uzupełniającego dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego.

Wojewoda decyzją z 19 stycznia 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.- Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 17 października 1956 r. wydane zostało na podstawie art. 1, 10 i 21 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, który został uchylony ustawą z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W przedmiotowej sprawie z uwagi, na fakt, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek Dyrekcji Budowy [...] w K. z 27 lutego 1956 r., a zatem przed 1 lipca 1956 r. sprawę ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość należy rozpatrywać, stosownie do art. 47 ust. 1 ustawy, z uwzględnieniem przepisu art. 39 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. regulującego kwestie przedawnienia roszczeń odszkodowawczych. Przepis art. 39 dekretu stanowił, że roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia nieruchomości przedawniają się po upływie trzech lat od dnia w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. W przypadku zaś istnienia sporu, przewidzianego w art. 26 ust. 3 (którego przedmiotem jest prawo własności nieruchomości), przedawnienie nie biegnie w czasie od wniesienia pozwu do prawomocnego zakończenia sporu, jeżeli pozew wniesiony został w terminie jednego roku od dnia zgłoszenia własności nieruchomości. Przedawnienie następuje w każdym razie po upływie sześciu lat od przedmiotowego dnia.

Ostateczność orzeczenia PRWN w K. z 17 października 1956 r., ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] została potwierdzona z dniem 29 lutego 1968 r. na złożonej w zbiorze dokumentów decyzji.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie udało się organowi I instancji odnaleźć dokumentów świadczących o złożeniu przez poprzedniego właściciela nieruchomości lub Dyrekcję Budowy [...] w K. wniosku o ustalenie odszkodowania lub potwierdzających istnienie sporu co do tytułu własności wywłaszczonych parcel, jak również dokumentów w skazujących na ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość lub też złożenie odszkodowania do depozytu sądowego. Wobec powyższego, organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji, że upłynął już 3 - letni termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego. Organ odwoławczy nadmienił, że nieprawidłowo organ I instancji stwierdził, że powyższy termin upłynął co najmniej z dniem 29 lutego 1971 r., podczas gdy przedawnienie przedmiotowego roszczenia nastąpiło co najmniej z dniem 28 lutego 1971 r. Powyższa pomyłka nie zmienia jednak ustalonego faktu prawnego, którym jest przedawnienie przedmiotowego roszczenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji wskazał, że ustalenie wskutek podjętych czynności, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy spełnia przesłanki art. 39 ust. 1 dekretu, wyłącza zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn. Takie stanowisko znajduje poparcie w wyrokach sądów administracyjnych.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 39 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w zakresie w jakim odnosi się do stanów z daty jego obowiązywania, tj. do tych roszczeń odszkodowawczych, które powstały z tytułu wywłaszczenia nieruchomości decyzjami kończącymi postępowania wywłaszczeniowe wszczęte przed 1 lipca 1956 r. i które stały się ostateczne, znajduje nadal zastosowanie. W związku z powyższym organy administracji orzekając w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone przed wejściem w życie ustawy z 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomości na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn nie mogą pomijać powyższego przepisu. Organy administracji wydając rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn nie mogą bowiem naruszać przepisy, które na podstawie poprzednio obowiązującego dekretu uregulowały już kwestie przedawnienia przedmiotowych roszczeń odszkodowawczych. Przyjęcie proponowanej przez

pełnomocnika odwołujących wykładni art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn prowadziłoby do naruszenia zasady lex retro non agit.

Z kolei kwestia legalności ww. orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości, jak i poprzedzającego go postępowania może być poddana ocenie na stosowny wniosek stron złożony do właściwych organów jedynie w tzw. postępowaniach nadzwyczajnych, w tym w szczególności w wznowionym postępowaniu, zakończonym ww. decyzją PWRN w K. lub w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Organy administracji orzekające w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją PWRN w K. z 17 października 1956 r. są bowiem związane ww. decyzją, której ostateczność z dniem 29 lutego 1968 r. została potwierdzona na egzemplarzu decyzji złożonym w zbiorze dokumentów księgi wieczystej nr [...]. Skoro roszczenie odszkodowawcze za wywłaszczenie parceli l. kat. [...]. gm. kat [...] uległo przedawnieniu, brak podstaw do ustalania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i pozyskania w tym celu opinii rzeczoznawcy majątkowego.

M. R., W. M. i E. P. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie:

art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 129 ust. 5 pkt

3 ugn poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę przyznania odszkodowania stronom z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,0346 ha objętą wykazem hipotecznym Iwh [...] stanowiącą uprzednio własność [...] [...] A. O. i Z. O., podczas gdy wszystkie przesłanki określone w tych przepisach do przyznania odszkodowania zostały spełnione;

art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że okolicznością wyłączająca zastosowanie tego przepisu jest przedawnienie roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości na podstawie nieobowiązującego art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, podczas gdy art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn nie wskazuje na przyczynę nieustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość;

art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn w zw. z art. 128 ust. 1 ugn poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na uznaniu, że na podstawie art. 39 ust. 1 powołanego dekretu doszło do przedawnienia roszczenia o odszkodowanie określonego w art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn w zw. z art. 128 ust. 1 ugn, podczas gdy przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nakładają na organy nowy obowiązek odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości i tym samym kreują po stronie wywłaszczanego nowe roszczenie o odszkodowanie, które nie może być uznane jako takie za przedawnione na podstawie przepisu wcześniejszego;

4) art. 6 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na nieobowiązującym przepisie prawa tj. art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych

5) art. 130 ugn poprzez nie przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego w celu ustalenia wysokości należnego stronom odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi opisane wyżej zarzuty zostały rozwinięte.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art.1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym uznał skargę za niezasadną.

W niniejszej sprawie przedmiotem sądowej weryfikacji poddana została decyzja Wojewody z dnia 19 stycznia 2017 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 16 maja 2016 r. , którą odmówiono ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,0346 ha, objętą wykazem hipotecznym Lwh [...] stanowiącą uprzednio własność [...] [...] A. O. i Z. O. wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 17 października 1956 r., nr L.Są. [...] na cele Dyrekcji Budowy [...] w K..

Dla rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma treść art. 47 ust.1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. [...] Nr 10 poz. 64, oznaczenie ww. przepisu zgodnie z tekstem pierwotnym, zmiana wprowadzona 9. 02. 1961 r. – Dz.U. 1961.5.32). Zgodnie z brzmieniem art. 47 ust. 1 ww. ustawy z 12 marca 1958 r. postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych. Z przepisu tego wynika konieczność poczynienia ustaleń dotyczących daty wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego zakończonego orzeczeniem Prezydium WRN w K. z dnia 17 października 1956 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Ma to bowiem decydujące znaczenie dla zasadności pozostałych zarzutów podniesionych w skardze M. R., W. M. i E. P., należących do kręgu następców prawnych poprzednich właścicieli. Ze względu na treść art. 47 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia istotne jest także ustalenie innych faktów, o których mowa w dekrecie z 26 .04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz.31, dalej w skrócie dekret, który znajduje zastosowanie w rozpoznawanej).

Z przytoczonych okoliczności sprawy, jednoznacznie wynika, że postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do ww. nieruchomości stanowiącej w dacie wywłaszczenia współwłasność [...] [...] A. O. i Z. O. zostało wszczęte przed 1 lipca 1956 r., tj. w pismem Dyrekcji Budowy [...] w K., 27 lutego 1956 r., w którym zwrócono się o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości . W dniu 19 marca 1956 r. Prezydium WRN w K. wydało zezwolenie DBOR w K. na objęcie ww. nieruchomości, natomiast akt wywłaszczenia został wydany w dniu 17. 10. 1956 r., w którym strony zostały pouczone, że w kwestii odszkodowania każda ze stron może złożyć wniosek o odszkodowanie (co Sąd stwierdził po analizie dokumentów przedłożonych w aktach adm. organu I instancji). W toku postepowania ujawniono również odpis ww. orzeczenia wywłaszczeniowego w zbiorze dokumentów księgi wieczystej KW [...] opatrzony adnotacją z 29 lutego 1968 r. Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K., iż stało się ono jest ostateczne, co stanowiło podstawę ujawnienia zmian w dziale I księgi wieczystej KW [...] Nadto należy wskazać, że brak jakichkolwiek dowodów wskazujących na ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a także na złożenie wniosku o ustalenie odszkodowania przed terminem jego przedawnienia wynikającego z treści przepisu art. 39 ust. 1 dekretu, który stanowił, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie 3 lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Dekret ten regulował zasady dotyczące ustalania odszkodowania w rozdziałach 4 i 5 oraz nakładał obowiązek odszkodowawczy na ten podmiot, na którego wniosek orzeczono wywłaszczenie (art. 27). Z art. 33 dekretu wynikało, że ustalenie odszkodowania następowało na wniosek każdej ze stron, zaś zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 dekretu roszczenia odszkodowawcze przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji.

W rozpoznawanej sprawie z przedłożonych dokumentów wynika, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przede dniem 1 lipca 1956 r. samo orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane 17 października 1956 r. i stało się ono prawomocne najpóźniej w dniu 29 lutego 1968 r. , organy prowadzące kontrolowane postępowanie, mimo podejmowanych poszukiwań, nie ustaliły, by ktokolwiek z uprawnionych złożył odwołanie od rozstrzygnięcia odwoławczego lub wniosek o odszkodowanie. Z kolei, mimo braku dokumentów dotyczących doręczenie decyzji wywłaszczeniowej należy wskazać, że z faktu, iż w dniu 29 lutego 1968 potwierdzona została ostateczność orzeczenia wywłaszczeniowego zasadnie można wnioskować o jego ostateczności. W tych okolicznościach należy uznać, że organy prawidłowo przyjęły, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z 17 . 10 1956 r. stało się ostateczne w stosunku do osób wywłaszczonych najpóźniej w dniu 29 lutego 1968 r. i tego dnia rozpoczął bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. Wobec zaś braku dowodów świadczących o tym, by w okresie trzech lat od ww. daty osoby uprawnione, w tym wywłaszczeni lub ich następcy prawni, zgłaszały jakiekolwiek roszczenia o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia swoich nieruchomości, to zasadnie przyjęły organy obu instancji, iż w stosunku do następców prawnych osób wywłaszczonych roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przedawniło co najmniej z dniem 28 lutego 1971 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia więc przyjęcie, że w sprawie nie miały zastosowania przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, lecz zastosowanie miała procedura ustalania odszkodowania przewidziana w dekrecie z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Dekret ten wyraźnie ustanawiał tryb ustalania odszkodowania na wniosek, a także przewidywał możliwość przedawnienia roszczenia odszkodowawczego. Skoro zaś, jak wskazano wyżej, organy zasadnie przyjęły, iż doszło do przedawnienia roszczenia odszkodowawczego za nieruchomość oznaczona jako parcela l. kat. [...] objętą wykazem hipotecznym [...]

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi zgodnie z którym naruszone zostały normy z art. 128 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami należy wskazać iż nie jest on zasadny. Przepis ten nie może bowiem służyć do ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w sytuacji, gdy roszczenie odszkodowawcze uległo przedawnieniu, a z taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Jak bowiem wskazano wyżej postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte zostało przed dniem 1 lipca 1956 r., to zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. ( Dz.U. 1952, Nr 2, poz.25). Z art.33 wymienionego dekretu wynikało, że ustalenie odszkodowania następuje na wniosek każdej ze stron, przy czym w art.39 dekretu ustawodawca postanowił, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji ( Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz.31). Należy wskazać, że w prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy do czynienia w sytuacji gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. W rozpoznawanej sprawie przepis taki obowiązywał i miał zastosowanie. Był nim jest art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, który wprowadzał przedawnienie roszczeń o ustalenie i wypłatę odszkodowania po upływie 3 lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne. W konsekwencji nie ma zastosowania art.129 ust.5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ- jak wskazano wyżej - roszczenie odszkodowawcze uległo przedawnieniu (wyrok NSA z 5 11. 2015 r. sygn.. akt I OSK [...].

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.