Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 860/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 170, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 24  ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 2 i ust. 3,
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 26 par. 5 pkt 2, art. 59 par. 1 i par. 2, art. 72 par. 2, art. 80 par. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 33 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 93 ust. 2,
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę. II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] kwotę [...] uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] działając na podstawie art. 19 §4 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zmianami – dalej: u.p.e.a.) , jako organ egzekucyjny na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dniu [...] marca 2008r. nr od [...] do [...] oraz z dnia [...] września 2011r., nr [...] do [...] obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, prowadził egzekucję do majątku A.X., (dalej: "zobowiązany") wszczynając ją poprzez dokonanie zajęcia wynagrodzenie zobowiązanego zawiadomieniami w dniu [...] marca 2008r. i z dniu [...] marca 2008r. i z dnia [...] września 2011r. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] października t2010r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] zostało umorzone z uwagi na fakt, że upomnienie, na podstawie którego ten tytuł wykonawczy został wystawiony, uznane zostało za nieskutecznie doręczone. Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] marca 2008r., natomiast co do zobowiązanego , po dwukrotnym awizo przesyłki, organ egzekucyjny przyjął, że doręczenie tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wynagrodzenia nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a.

Zobowiązany pismem z dnia [...] marca 2013r. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o doręczenie mu zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia [...] marca 2008r. oraz tytułów wykonawczych z [...] marca 2008r. W odpowiedzi dokumenty te organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2013r.

W dniu [...] listopada 2013r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] wpłynął skierowany do organu egzekucyjnego wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008r. nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. W podaniu zobowiązany podniósł :

- przedawnienie zobowiązania, z uwagi na doręczenie tytułów wykonawczych dopiero w dniu [...] kwietnia 2013r.,

- przedawnienie zobowiązania z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie upomnień po [...] latach, podczas gdy okres przedawnienia zobowiązań składkowych wynosi 5 lat,

- wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie "nieostatecznej" decyzji, - złośliwe skierowanie egzekucji na nieaktualny adres.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] Dyrektor [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008r. o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wskazał, że tytuły wykonawcze zostały wystawione po uprzednim skierowaniu upomnień i obejmowały należności, które nie uległy przedawnieniu, gdyż zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011r., należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Dodał, że kwestia przedawnienia i poprawności postępowania egzekucyjnego była badana i rozstrzygnięta zarówno przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (postanowienie z [...] października 2011r. nr [...],[...] jak i wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 288/11).

Organ egzekucyjny przedstawił nadto, że tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie prawomocnej decyzji z dnia [...] maja 2008r. znak [...], określającej wysokość zadłużenia zobowiązanego z tytułu nieopłaconych składek.

Dyrektor [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] odnosząc się do zarzutu celowego kierowania korespondencji na błędny adres, stwierdził, że w toku postępowań dotyczących wniosków zobowiązanego , skarg i zażaleń organ nadzoru stwierdził, że przesłanie na nieprawidłowy adres nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego, a m. in. rodzi konieczność doręczenia stronie odpisów tytułów (od momentu doręczenia korespondencji zaczną biec terminy do składaniu przysługujących zobowiązanemu środków zaskarżenia).

Zobowiązany wniósł zażalenie w którym zażądał uchylenia postanowienia i uwzględnienia wniosku z dnia [...] listopada 2013r. w całości oraz wyjaśnienia kwestii naruszenia art. 45 § 1 i 2 u.p.e.a. i art. 105 § 1 k.p.a. oraz bezczynności i przewlekłości postępowania. Nadto wniósł o uchylenie czynności egzekucyjnych z uwagi na powstałą nadpłatę do rozliczenia i zwrotu wraz z odsetkami, w szczególności z tytułu "należności za okres przedawnienia od [...] 01.2002r. do 02.2003r. na trzy fundusze" (tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...],[...] do [...],[...] do [...]). Dodał, że wnosi o powtórzenie lub anulowanie wszystkich tytułów nr [...] do [...] oraz od [...] do [...], z uwagi na pięcioletni okres przedawnienia i czynności, która nie przerwała okresu przedawnienia przed [...] kwietnia 2013r.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia uchylił w całości zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Dyrektor [...] ZUS w [...] w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego z dnia [...] listopada 2013r. wydał w dniu [...] marca 2014r. dwa rozstrzygnięcia o nr [...], którymi:

1) umorzył postępowanie wszczęte w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora [...] ZUS w [...] na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008r. nr [...] do [...] oraz z dnia [...] września 2011r. nr [...] do [...] z uwagi na jego bezprzedmiotowość, oraz

2) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008r. nr [...] oraz [...] do [...].

Zobowiązany wniósł zażalenia na obydwa postanowienia. Przedmiotem niniejszej sprawy jest zażalenie w na odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008r. nr [...] oraz [...]. W zażaleniu zobowiązany ponownie podniósł kwestię kierowania korespondencji na niewłaściwy adres i zarzucił organowi egzekucyjnemu bezczynność i przewlekłość w sprawie terminu wysłania postanowienia z dnia [...] marca 2014r. , z uwagi na jego wysłanie w dniu [...] marca 2014r. Ponadto stwierdził, że podtrzymuje w całości wniosek z dnia [...] listopada 2013r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także, że wnosi o:

- "umorzenie całego postępowania jakie ZUS prowadził i prowadzi na przedawnione zobowiązanie za okres 01/2002 - 07/2004 oraz egzekucji opartej o decyzje za okres 09/2001-12/2001 oraz 08/2004-05/2005 na nieostateczną decyzję",

- natychmiastowe zawieszenie i wstrzymanie czynności egzekucyjnych (osobny wniosek),

-"zwrot całej kwoty jaką Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] wyegzekwował a obecnie umorzył określając, że jest bezprzedmiotowe",

- "ewentualnie do ponownego rozpatrzenia i wydania o umorzeniu całego zobowiązania na okoliczność niedotrzymania terminu administracyjnego".

Ponadto w uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że należności objęte tytułami wykonawczymi nr [...] oraz [...] - [...] zostały zapłacone, a postępowanie prowadzone na ich podstawie nie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Zdaniem zobowiązanego "całe zobowiązanie się przedawni nie wskutek zapłaty tylko wskutek błędów i złośliwości (...)". Zobowiązany odniósł się ponownie do decyzji z dnia [...] września 2011lr. nr [...] wskazując na wydanie jej po terminie.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził m.in., że umorzenie postępowania może być obligatoryjne lub fakultatywne. Przepis art. 59§2 u.p.e.a. przewiduje fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. O bezskuteczności egzekucji nie może decydować subiektywne przekonanie strony, że takowe podstawy zachodzą. W przypadku wnioskodawców nie można mówić o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego. W sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazanych w tym artykule ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozstrzygnięcie wydane zostało przez organ egzekucyjny po uwzględnieniu w tym zakresie stanowiska wierzyciela, które również nie wskazywało na istnienie jakichkolwiek przesłanek do umorzenia prowadzonego postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje tylko wówczas, gdy w jego toku zaistniały przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe i niecelowe.

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących "złośliwego kierowania korespondencji na błędny adres" organ odwoławczy wyjaśnił , że zobowiązany wielokrotnie kwestionował prawidłowość wystawionych tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008r. z uwagi na błędna wskazany adres zamieszkania, a tym samym nieprawidłowe uznanie doręczenia tych tytułów w trybie art. 44 k.p.a. Wprawdzie brak było przesłanek uzasadniających zastosowanie doręczenia zastępczego, jednakże wyjaśnił, że skuteczne wszczęcia egzekucji nastąpiło z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia. Pomimo, że brak doręczenia tytułów nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny powinien jednak doręczyć zobowiązanemu odpisy tytułów wraź z zawiadomieniem o zajęciu, co spowoduje, że zobowiązanemu od momentu doręczeniu korespondencji zaczną biec terminy do składania przysługujących środków zaskarżenia. W związku z powyższym, tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2013r.

Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących bezczynności i przewlekłości w sprawie wysłania postanowienia, organ odwoławczy stwierdził, że nie podlegają one rozpatrzeniu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 59 u.p.e.a. w sprawie zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, Skargi na bezczynność czy przewlekłość postępowania, wnosi się bezpośrednio do organu nadzoru w trybie do tego właściwym.

Natomiast w kwestii przedawnienia należności objętych wskazanymi tytułami egzekucyjnymi organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 1442) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, jednakże zgodnie z art. 24 ust. 5a i 5b oraz 5f ustawy bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy układu ratalnego do dnia terminu płatności ostatniej raty, od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym i podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia - od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W sprawie tytuły wykonawcze z dnia [...] marca 2008r. nr [...] - [...] i [...] - [...] zostały wystawione na podstawie upomnień osobiście odebranych przez zobowiązanego w dniach [...] marca 2004r., [...] kwietnia 2004r., [...] czerwca 2004r., [...] lipca 2004r. i [...] października 2004r. Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. i wszczęcie egzekucji następuje z chwilą: doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wszczęcie egzekucji z wynagrodzenia za pracę prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008r. nr [...] - [...] oraz [...] - [...] obejmującej należności za miesiące 01/2002r. - 02/2004r., 04/2004r. - 07/2004r. nastąpiło w dniu [...] marca 2008 r. (tj. w dniu odebrania przez dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia zobowiązanego ) i spowodowało zawieszenie od tej daty biegu terminu przedawnienia należności objętych tytułami. W dacie tej obowiązywały przepisy, zgodnie z którymi należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W przypadku nie zaistnienia okoliczności zawieszających bieg terminu przedawnienia, ich przedawnienie nastąpiłoby odpowiednio w dniach: [...]02.2012r., [...]03.2012, [...]04.2012r., [...]05.2012r., [...]06.2012r., [...]07.2012r., [...]08.2012r., [...]09.2012r., [...]10.2012r., [...]11.2012r, [...]12.2012r, [...]01.2013r., [...]02.2013r., [...]03.2013r., [...]04.2013r., [...]05.2013r., [...]06.2013r., [...]07.2013r., [...]08.2013i\, [...]09.2013i\, [...]10.2013r., [...]11.2013r., [...]12.2013r., [...]01.2014r., [...]02.2014r., [...]03.2014r., [...]05.2014r., [...]06.2014r., [...]07.2014r., [...]08.2014r.

W sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2011r., Nr 232, poz. 1378) zmieniającej art. 24 ust. 4 i ust. 6g ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w której okres przedawnienia należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek uległ skróceniu do 5 lat. Na podstawie przepisów wskazanej ustawy przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczyna się w dniu 1 styczniu 2012r. lub później wynosi 5 lat. Równocześnie ustawa deregulacyjna wprowadziła [...] przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r. Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z (tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r. stosuje się pięcioletni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012r., chyba, że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej. Wskazany przepis obowiązuje od 1 stycznia 2012r.

W świetle przytoczonych przepisów organ odwoławczy uznał, że należności objęte tytułami wykonawczy [...] oraz [...] - [...] na dzień złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego ([...] listopada 2013r.) były nadał wymagalne, skoro zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło: w stosunku do należności na ubezpieczenia społeczne za okres: 01/2002-12/200 - 07/2004 - od [...] marca 2008r. i nadal, tj. od daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2008r., w stosunku do należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 02/2002-02/2001, 04/2004-07/2004 od [...] 03.2008r.i nadal, tj. od daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2008r., w stosunku do należności na Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 02/2002-08/2002, 07/2003 11/2003 od [...] 03.2008r.i nadal, tj. od daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2008r.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej powyższe należności były wymagalne na dzień 1 stycznia 2003r., co oznacza, że w stosunku do nich stosuje się 10-letni okres przedawnienia, zatem ani objęte tytułami wykonawczymi należności z tytułu składek, ani upomnienia do nich wysłane nie uległy przedawnieniu.

Nadto Dyrektor Izby Skarbowej przypomniał, że sprawa przedawnienia i poprawności prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów postępowania egzekucyjnego została już rozstrzygnięta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 04 stycznia 2012r. sygn. akt I SA/Po 288/11, w którym sąd stwierdził, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2003r. należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, w związku z powyższym nie uległy przedawnieniu. Organy te wskazały już również, że skuteczne wszczęcie egzekucji wobec zobowiązanego nastąpiło z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. W świetle wykazanego wyżej braku podstaw do uznania przedawnienia należności objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi należy uznać za nieuzasadnione wniesione przez zobowiązanego żądanie zwrotu nadpłaty powstałej z tytułu przedawnienia należności. Jak wynika z informacji organu egzekucyjnego , nastąpiła spłata zadłużenia objętego niniejszym postępowaniem egzekucyjnym (odnośne zestawienie zawiera postanowienie organu odwoławczego).

Ponadto odnośnie wniosku zobowiązanego z dnia [...] listopada 2013r. o anulowanie egzekucji opartej na tytułach wykonawczych z dnia [...] września 2011r. i [...] września 2011r., jako wszczętej na podstawie "nieostatecznej decyzji", organ odwoławczy stwierdził, że tytuły wykonawcze powyższe zostały wystawione na podstawie prawomocnej decyzji z dnia [...] maja 2008r., znak: [...], określającej wysokość zadłużenia zobowiązanego z tytułu nieopłaconych składek ( w dniu [...] marca 2011r. Sąd Apelacyjny w [...] w sprawie sygn. akt [...] oddalił apelację płatnika od wyroku z dnia [...] kwietnia 2010r. Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] sygn. akt [...]) w sprawie odwołania od decyzji określającej zadłużenie.

W stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy, uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego. Dlatego zasadnie Dyrektor [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], działając jako organ egzekucyjny i jednocześnie reprezentant wierzyciela odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...].

W skardze zobowiązany zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa administracyjnego zawartych w art. 35 , art.44, art. 7, art.77 §1, art. 8, art. 107 § 3 kpa w związku z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dowolne ustalenie stanu faktycznego. Zarzucił również naruszenie art 136 k.p.a. , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie zobowiązanego doszło do naruszenia prawa materialnego, gdyż nie zostały uwzględnione poparte dowodami jego argumenty. Ponownie podniósł kwestie: przedawnienia należności, nieskutecznego doręczenie zawiadomień o zajęciu wraz z tytułami wykonawczymi pod nieaktualny adres i zastosowanie w tym zakresie art. 44 k.p.a. Skarżący wskazał na fakt, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wydał w dniu [...] lipca 2014r. rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że otrzymał do wiadomości pismo Dyrektora ZUS o wycofaniu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia z uwagi na spłatę zadłużenia (wyegzekwowane obowiązku).

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd nie podziela zarzutów zobowiązanego dotyczących naruszenia przepisów postępowania, niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i dowolnego ustalania stanu faktycznego. Dyrektor Izby Skarbowej zgromadził cały niezbędny materiał dowodowy, który starannie rozpatrzył , a następnie dokonał jego oceny w sposób zgodny z zasadami swobodnej oceny dowodów i ustalił zindywidualizowany, prawidłowy stan faktyczny dotyczący niniejszej sprawy. Zobowiązany w toku postępowania przekazywał na piśmie dodatkowe informacje uzupełniające jego stanowisko. Jednakże dokonana przez zobowiązanego odmienna ocena ustalonego stanu faktycznego sprawy i jego kwalifikacji prawnej , jako nietrafna ,nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie.

W opinii sądu kwestia niewłaściwego kierowania wobec zobowiązanego korespondencji (doręczenie odpisów tytułów wykonawczych i odpisu zajęcia wynagrodzenia) pod adres zameldowania, a nie faktycznego zamieszkania i uznanie w związku z tym toczącej się egzekucji "za niebyłą" ( a także inne istotne dla rozstrzygnięcia kwestie) nie mogła być z przyczyn procesowych sprawie rozpatrywana. W wyniku skargi zobowiązanego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego obejmującej zarówno powyższą kwestię, jak i zarzut dotyczący tzw. "wirtualnej egzekucji" , wyrokiem z dnia 4 stycznia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie sygn. akt. I SA/Po 288/11 oddalił skargę. Sąd wyjaśnił m.in., że "nie mogła stanowić przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego argumentacja strony skarżącej w przedmiocie zarzutów rzekomego niedoręczenia upomnień oraz niedopuszczalności egzekucji w związku z "przedawnieniem upomnień". Sąd podkreślił m.in., że "dla skutecznego wszczęcia egzekucji, które w tym przypadku nastąpiło w świetle art. 26 §5 pkt 2 u.p.e.a. z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu - nie ma znaczenia wcześniejsze doręczenie skarżącemu tytułu wykonawczego. W świetle bowiem art. 72 § 2 i art. 80 § 2 ustawy zajęcie jest bowiem skuteczne z chwilą zawiadomienia pracodawcy dłużnika o tym fakcie (...). Ponadto WSA w Poznaniu wskazał, że (...) " brak doręczenia tytułów wykonawczych zobowiązanemu nic stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny powinien jednakże dopełnić swoich obowiązków i doręczyć odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu pod adres zamieszkania zobowiązanego, co z kolei spowoduje, iż zobowiązanemu od momentu doręczenia tej korespondencji rozpoczną biec terminy do składania przysługujących środków zaskarżenia (zarzuty, skarga na czynność egzekucyjną)". Zobowiązany złożył będące przedmiotem niniejszego postępowania zarzuty korzystając ze wskazań sądu co przysługujących mu środków zaskarżenia po właściwym doręczeniu odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu prawa.

Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, że te właśnie ustalenia wiążą sąd w niniejszej sprawie. Podstawę tego związania stanowi art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd w obecnym składzie podziela pogląd, w myśl którego moc wiążąca orzeczenia, określona w tym przepisie, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane. Wprawdzie związanie prawomocnym orzeczeniem odnosi się, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, jednak dla prawidłowego odczytania tejże sentencji należy się kierować treścią uzasadnienia (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2013, tezy 5 i 4 do art. 170 oraz powołane tam literatura i orzecznictwo). W ten sposób moc wiążąca orzeczenia może rozciągać się pośrednio na przyjętą w nim podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 19.12.2012 r., I FSK 62/12 - http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Mamy więc w tym przypadku od czynienia ze zjawiskiem określanym w doktrynie prawa o postępowaniu cywilnym mianem prekluzji faktów (prekluzji twierdzeń o okolicznościach faktycznych), która wyklucza dopuszczalność dążenia do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie faktów, które istniały w czasie, gdy toczyło się uprzednie postępowanie, i mieściły się w granicach podstawy prawomocnie osądzonego żądania (zob. P. Grzegorczyk [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, tom II, pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2012, teza 23 do art. 365–366).

Zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o doręczenie zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia [...] marca 2008r. oraz tytułów wykonawczych z [...] marca 2008r. Organ egzekucyjny dokumenty te wraz z pismem z dnia [...] marca 2013r. doręczył zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2013r. W dniu [...] listopada 2013r. do wpłynął do organu egzekucyjnego wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008r. nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

Jednakże w świetle wiążących wywodów sądu w powyższym wyroku, brak doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu czy też odpisów tytułów wykonawczych nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego ani nie spowodował nieważności dokonanych czynności egzekucyjnych. Skuteczne wszczęcie egzekucji wobec zobowiązanego nastąpiło z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Należności były wymagalne na dzień 1 stycznia 2003r., co oznacza, że w stosunku do nich stosuje się 10-letni okres przedawnienia, zatem ani objęte tytułami wykonawczymi należności z tytułu składek, nie uległy przedawnieniu.

Postanowieniem z dnia [...] października 2010r. zostało umorzone postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z uwagi na fakt, że poprzedzające go upomnienie, nie zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu. W stosunku do pozostałych zaległości wskazanych w upomnieniach podkreślić należy, że pomimo skutecznie doręczonych upomnień zobowiązany nadal nie uiścił należności z tytułu nieopłaconych składek. W związku z tym, wierzyciel miał prawny obowiązek podejmowania kolejnych czynności zmierzających do wymuszenia wykonania istniejących zaległości. W dalszym toku postępowania egzekucyjnego, należności na które opiewały tytuły wykonawcze nr [...] do [...] i [...] do [...] zostały w całości wykonane. Organ odwoławczy przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowe i wiarygodne zestawienie ilustrujące przebieg realizacji zadłużenia objętego kwestionowanym postępowaniem egzekucyjnym na poczet ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenie zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Należności zostały uregulowane w okresie od [...] czerwca 2008r., do [...] listopada 2013r.

Przypadki uprawniające do umorzenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 59 §1 i 2 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niemożliwe lub niecelowe. Umorzenie postępowania może nastąpić w każdym jego stadium. Przepis w art. 59 §2 u.p.e.a. pozostawił kwestię umorzenia postępowania do uznania organowi egzekucyjnemu. Postępowanie może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednakże o bezskuteczności egzekucji nie może decydować subiektywne przekonanie zobowiązanego , że takowe podstawy zachodzą. W pierwszej kolejności sąd podkreśla, że w sytuacji zobowiązanego kwestionowane postanowienie wydane zostało przez organ egzekucyjny po uwzględnieniu w tym zakresie stanowiska wierzyciela, które wskazywało na brak jakichkolwiek przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie brak więc podstaw do przyjęcia ustalenia, że zachodzi bezskuteczność postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje bowiem tylko wówczas, gdy w jego toku zaistniały przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe i niecelowe.

Kwestia przedawnienia była przedmiotem rozstrzygnięcia WSA w omawianym powyżej wyroku z dnia 04 stycznia 2012r. sygn. akt I SA/Po 288/11, w którym sąd orzekł, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2003r. należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, w związku z powyższym nie uległy przedawnieniu , a organy podatkowe wykazały, że skuteczne wszczęcie egzekucji wobec zobowiązanego nastąpiło z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Także te ustalenia na podstawie art. 170 p.p.s.a., wiążą sąd w niniejszej sprawie.

Nie mniej sąd uznaje za prawidłowe przytoczone poniżej wyjaśnienia organu odwoławczego , że zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2003 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przedawniają się z upływem 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Tym samym 10-letni okres przedawnienia dotyczy wszystkich wymagalnych zobowiązań powstałych do dnia 31 grudnia 2002 r. o ile nie uległy przedawnieniu i nie wygasły przed dniem 01 stycznia 2003 r. jak i zobowiązań powstałych do dnia 01 stycznia 2003 r. Natomiast odniesieniu do składek na ubezpieczenie zdrowotne zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 06.02.1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 1997r. Nr 28, poz. 153), ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.(Dz. U. z 2004r. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Zgodnie z art. 28 ust.2 i 3 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej w okresie od 01 stycznia 1999 r. do 31 marca 2003 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenia na raty spłaty należności i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został zawiadomiony dłużnik. Należności z tytułu składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich wymagalności upłynęło 10 lat. Zgodnie z art. 33 ust. 2 i 3 tej ustawy obowiązującej w okresie od 01 kwietnia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne przedawniały się na powyższych zasadach. Należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od 01 lipca 2004r. do 30 września 2004 r. na mocy art.33 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (w brzmieniu obowiązującym od 01 lipca 2004 r.) ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli według art. 24 ust. 4-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zasad tych nie stosuje się jednak do oceny przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, które wygasły przed dniem 01 lipca 2004 r. Dotyczy to należności za okres od stycznia 1999r. do maja 1999r., których bieg 5- letniego terminu przedawnienia nie został przerwany.

Zgodnie z art. 93 ust.2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od 01 października 2004 r. ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z treścią art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne.

Zgodnie z wyżej powołanymi uregulowaniami prawnymi należności były wymagalne na dzień 01 stycznia 2003 r., co oznacza, że w stosunku do nich stosuje się 10-letni okres przedawnienia.

W świetle powyższego sąd uznaje za prawidłowe stwierdzenie organu odwoławczego, ani objęte tytułami wykonawczymi należności z tytułu nieopłaconych składek, ani upomnienia do nich wysłane "nie uległy przedawnieniu".

Zdaniem sądu prawidłowe jest stwierdzenie organu odwoławczego, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 16 września 2011r.. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2011r., Nr 232, poz. 1378) zmieniającej art. 24 ust. 4 i ust. 6g ww. ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w której okres przedawnienia należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek uległ skróceniu do 5 lat. Na podstawie przepisów tej ustawy przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczyna się w dniu 1 stycznia 2012r. lub później wynosi 5 lat. Równocześnie ustawa deregulacyjna wprowadziła przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r. Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r. stosuje się pięcioletni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012r., chyba, że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej. Przepis obowiązuje od 1 stycznia 2012r.

W opinii sądu należności objęte tytułami wykonawczymi [...] oraz [...] na dzień złożenia wniosku z dnia [...] listopada 2013r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego były nadal wymagalne. Sąd ocenia jako wiarygodne ustalenia organu odwoławczego w zakresie zawieszenie biegu terminu przedawnienia: 1. w stosunku do należności na ubezpieczenia społeczne za okres: 01/2002-12/2003, 07/2004: od 31 marca 2008r. i nadal, tj. od daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2008r.; 2. w stosunku do należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 02/2002-02/2004, 04/2004- 07/2004: od 31 marca 2008r. i nadal, tj. od daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2008r., 3. w stosunku do należności na Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 02/2002-08/2002, 07/2003- 11/2003 zawieszenie od 31 marca 2008r. i nadal, tj. od daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] marca 2008r.

Sąd nie podziela zarzutu, że organ odwoławczy wadliwie wydał zaskarżone postanowienie z [...] lipca 2014r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że otrzymał do wiadomości pismo Dyrektora ZUS o wycofaniu zajęcia wynagrodzenia z uwagi na spłatę zadłużenia (wyegzekwowane obowiązku). Umorzenie postępowania następuje wówczas , gdy organ rozpoznający sprawę stwierdzi zaistnienie trwałej i nieusuwalnej przeszkody dla dalszego prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie istotne jest , że w momencie składania przez zobowiązanego wniosku umorzenie postępowania w trybie art. 59 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego było w toku. Skoro uchylenie zajęcia wynagrodzenia miało miejsce w czerwcu 2014r., a wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego został złożony [...] marca 2014r., rozstrzygnięcie odnosiło się do stanu z daty złożenia wniosku.

W opinii sądu pozostałe zarzuty zobowiązanego nie podlegały rozstrzygnięciu w trybie przewidzianym dla osądzanej sprawy ( art. 59 u.p.e.a.).

Dlatego sąd na podstawie art. 151, art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ) orzekł , jak w sentencji wyroku.