Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1555/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skarg E. C. i R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów za usunięcie, przechowywanie, oszacowanie i zniszczenie pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E. C. kwotę 288 zł (dwieście osiemdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] Starosta [...] na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 130 a ust. 10 h i 10 j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), zobowiązał solidarnie E. C., B. S. i R. S. do zapłaty kwoty 7.183,38 zł (słownie: siedem tysięcy sto osiemdziesiąt trzy złote 38/100) tytułem kosztów poniesionych w związku z usunięciem pojazdu z drogi, przechowywaniem, oszacowaniem, oraz zniszczeniem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], nr VIN: [...].

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy: pojazd marki [...] został usunięty z drogi w dniu [...] sierpnia 2001 r. na podstawie dyspozycji wydanej przez Komendę Powiatową Policji dla Powiatu [...] w [...] w związku z nieokazaniem przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej i umieszczony na parkingu strzeżonym w [...]: pojazd ten w dniu wydania dyspozycji stanowił własność J. S.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., Sąd Rejonowy w [...] (sygn .akt I [...]) stwierdził nabycie spadku po zmarłym w dniu [...] listopada 2006 r. J. S. przez E. C., B. S. i R. S., którzy jako następcy prawni właściciela pojazdu zostali zobowiązani do pokrycia kosztów powstałych w związku z usunięciem i przechowywaniem pojazdu na parkingu strzeżonym.

Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] powiadomiła następców prawnych właściciela o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu oraz o możliwości odebrania z parkingu po uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i przechowywanie.

Następnie Powiat [...] w dniu [...] kwietnia 2011 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o orzeczenie przepadku wymienionego pojazdu na rzecz Powiatu. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. I [...] orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu.

Na podstawie opinii uprawnionego rzeczoznawcy pojazd uznany został za niekwalifikujący się do naprawy w związku z czym zarządzeniem nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. Starosta [...] przeznaczył w/w pojazd do likwidacji co nastąpił w dniu [...] maja 2013 r.

Dalej organ wyjaśnił, że stosownie do art. 130 a ust. 10 h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W niniejszej sprawie koszty usunięcia pojazdu oraz jego przechowywania na parkingu strzeżonym wyniosły łączenie 7.183, 38 zł, które zobowiązani są pokryć następcy prawni właściciela pojazdu.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli E. C., R. S. i B. S.

Skarżący podnieśli naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 130 a ust. 10 a i 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędne przyjęcie przez organ, iż są zobowiązani do pokrycia orzeczonych kosztów; art. 922 § 2 k.c. – poprzez przyjęcie, że do spadku należą prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego; art. 118 k.c. poprzez nieuwzględnienie przedawnienia przedmiotowego roszczenia oraz naruszenie przepisów postępowania art. 7, 8, 28, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Uzasadniając poniesione zarzuty wskazali, że Policja po ponad 8 latach od usunięcia pojazdu z drogi uznała ich za spadkobierców J. S., na których przeszedł obowiązek o charakterze publicznoprawym, co jest sprzeczne z art. 922 § 2 k.c.

Podnieśli nadto, że w aktach postępowania brak jest jakichkolwiek dowodów dotyczących sprzedaży przez J. K. (właściciela samochodu [...]) ich ojcu J. S. tegoż pojazdu, co podważa prawidłowość skierowanego wobec nich żądania zapłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania E. C., R. S. i B. S., decyzją z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 , art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 Ze zm.) i art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy obszernie zacytował obowiązujące przepisy wskazując, że decyzji, o której mowa w art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepdaku pojazdu upłynęło 5 lat, a egzekucji, o której mowa w ust. 10 j nie wszczyna się, a wszczętą umarza, jeżeli od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 10 h, upłynęło 5 lat.

Dalej organ wskazał, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że pojazd usunięty z drogi i nieodebrany staję się własnością Skarbu Państwa w terminie sześciu miesięcy od dnia usunięcia z mocy samego prawa, decyzja właściwego urzędu skarbowego o stwierdzeniu nabycia z tą chwilą własności pojazdu nie ma charakteru konstytutywnego, lecz wyłącznie deklaratoryjny, skoro potwierdza tylko to, co nastąpiło z mocy prawa. Zatem początowym terminem ponoszenia przez skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru za pojazd winna być data, w której upłynął śześciomiesięczny termin, o którym mowa a w art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W niniejszej sprawie dyspozycja usunięcia pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] została wydana przez Komendę Powiatową Policji w [...] w dniu [...] sierpnia 2001 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. Komenda Powiatowa Policji powiadomiła następców prawnych właściciela pojazdu o jego usunięciu i umieszczeniu na parkingu oraz możliwości odebrania z parkingu po uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i przechowywanie. Osoby te zostały też poinformowane o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu. Następnie, prawomocnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. sygn.. akt I [...] Sąd Rejonowy w [...] postanowił o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Od uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku samochodu nie upłynęło 5 lat, co oznacza, że nie ma zastosowania art. 118 k.c.

Skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli E. C. i R. S., które zostały połączone do wspólnego rozpoznania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 130 a ust. 10 a i 10 h – ustawy Prawo o ruchu drogowym w sytuacji nieprawidłowego ustalenia, iż ojciec skarżących był właścicielem pojazdu;

2. art. 922 § 2 i następnych kodeksu cywilnego, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że do spadku należą majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym;

3. art. 70 § 1 w zw. z art. 2 § 2 ustawy Ordynacji podatkowej i w zw. art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych poprzez ich niezastosowanie w sprawie i uznanie, że nie upłynął termin przedawnienia prawa do wydania decyzji obciążającej spadkobierców obowiązkiem poniesienia kosztów usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia samochodu, mimo upływu 10 lat od usunięcia pojazdu;

oraz przepisów postępowania:

1. art. 7, art. 8, art. 28 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie i nie odniesienie się do wniosków i zarzutów podniesionych w odwołaniu, dotyczących zarówno stanu faktycznego jak i zarzutów dotyczących naruszenia prawa, co skutkowało niewyjaśnieniem wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, które mogły doprowadzić do wniosku, że w sprawie nie ma podstaw do wydania zaskarżonej decyzji oraz brak uzasadnienia decyzji zawierającego prawidłową ocenę stanu faktycznego sprawy, a także brak uzasadnienia nałożenia na skarżących obowiązku ponoszenia kosztów usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia pojazdu.

2. art. 156 §1 pkt 2 i 4 k.p.a. w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP., poprzez nie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, w świetle wydania jej bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, jako skierowanej do osób niebędących stronami w sprawie.

Rozwijając podniesione zarzuty skarżący wskazali, że koszty poniesione z tytułu usunięcia, przechowywania i likwidacji pojazdu powinny obciążać właściciela pojazdu. Tymczasem w sprawie nie wykazano, że właścicielem przedmiotowego samochodu był J. S. w stosunku do którego w okresie od 2001 r. (data usunięcia pojazdu z drogi) do 2006 r. (data zgonu J. S.) nie skierowano żadnych żądań ani roszczeń. Decyzję taką wydano w stosunku do jego spadkobierców, czym rażąco naruszono prawo, gdyż do spadku nie należą prawa majątkowe i obowiązki o charakterze publicznoprawnym.

W ocenie skarżących utrzymanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Starosty [...] było skutkiem braku wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, przede wszystkim braku ustalenia czy J. K. sprzedał ich ojcu samochód [...]. Z akt postępowania wynika, że o fakcie rzekomej sprzedaży nie powiadomiono organu rejestrującego, ani nie dokonano rejestracji na nazwisko ich ojca J. S.

W aktach sprawy o przedpadek samochodu znajduje się zaświadczenie z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], z którego wynika, że samochód zarejestrowany jest na J. K.

Organ odwoławczy nie odniósł się także do pozostałych zarzutów odwołania, co było jego obowiązkiem.

Brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy powoduje, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd kontrolował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2014 r., którą organ utrzymał w mocy decyzją Starosty [...], zobowiązującą E. C., B. S. i R. S. do zapłaty kwoty 7.183, 38 zł tytułem kosztów poniesionych w związku z usunięciem pojazdu z drogi, jego przechowywaniem, oszacowaniem oraz zniszczeniem.

Rozważania w niniejszej sprawie należy poprzedzić wskazaniem, iż jedna z naczelnych zasad procedury administracyjnej, wyrażona w art. 15 k.p.a. – zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 1996/95 (publ. ONSA 1997, nr 1 poz. 35) "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji". Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Istotnym jest zauważyć, że w wyroku z dnia 24 lutego 1992 r., sygn.. akt II SA 49/92. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczyć się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, lecz musi uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania (również : B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Wydanie 10 z 2009 r. – komentarz do art. 138).

W niniejszej sprawie organ odwoławczy przeprowadził postępowanie z naruszeniem powyższych wymogów. Organ drugiej instancji skupił się na obszernym cytowaniu obowiązujących przepisów nie zaś na ponownym rozstrzygnięciu sprawy.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż stosownie do art. 130 a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy:

1. kierowała nim osoba:

a. znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu,

b. nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu.

Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 2 występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu (art. 130 a ust. 10 ustawy). Jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu (art. 130 a ust. 10 g ustawy). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania decyzji o usunięciu pojazdu. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (art. 130 a ust. 10 h ustawy). Termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust. 10 h wynosi 30 dni do dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna.

Powołane wyżej przepisy mają charakter obligatoryjny, a mianowicie nakładają na organ administracji publicznej obowiązek wydania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu.

W każdym jednak wypadku konieczne jest – bez względu na rodzaj rozstrzygnięcia – aby przed wydaniem decyzji organ administracji publicznej przeprowadził postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. W szczególności z akt postępowania administracyjnego wynika, że właścicielem pojazdu marki [...] numer rejestracyjny [...], który został zabezpieczony w trybie administracyjnym w dniu [...] sierpnia 2001 r. jest J. K. zamieszkały [...],[...] (k. 1-b).

Także z pisma Komendanta Powiatowego Policji dla Powiatu [...] z dnia [...] września 2011 r. wynika, że pouczenie o skutkach nieodebrania z parkingu zabezpieczonego pojazdu marki [...] numer rejestracyjny [...] zostało skierowane do J. K. (k-3). Zauważyć jednak należy, że w aktach administracyjnych brak jest dowodu w postaci powiadomienia J. K. o możliwości odbioru pojazdu z parkingu.

Podobnie z zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wynika, że właścicielem w/w pojazdu jest J. Z. K., zamieszkały [...],[...],[...] (k-7). Nadto postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny (sygn.. akt I [...]) orzekł przepadek pojazdu marki [...] numer rejestracyjny [...], a postępowanie odbyło się z udziałem J. K. oraz skarżących.

W aktach postępowania znajduje się też pismo Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatu [...] z dnia [...] września 2011 r., z którego treści wynika, że to J. K. poinformował pracownika Komendy Powiatowej Policji w [...], że właścicielem w/w pojazdu jest J. S. (k-2).

Wobec powyższych dokumentów nie sposób uznać za udowodnione, że właścicielem pojazdu był J. S. czemu konsekwentnie zaprzeczają skarżący.

Dopiero ustalenie właściciela pojazdu może stanowić podstawę do prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w okresie od [...] sierpnia 2001 r. tj. daty usunięcia pojazdu z drogi na podstawie dyspozycji Komendy Powiatowej Policji w [...] do dnia [...] lutego 2010 r. tj. powiadomienia następców prawnych J. S. o usunięciu pojazdu z drogi i umieszczeniu go na parkingu strzeżony, postępowanie prowadzone było z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz procedury przewidywanej w art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.