Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1892/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8; art. 12 par 1; art. 7; art. 77; art. 80; art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 109 ust. 1, 3 i 6; art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c; art. 69 ust. 1; art. 5 pkt 21;
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
article: art. 84 par 2; art. 89;
journal: Dz.U. 2020 poz 1526
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.
journal: Dz.U. 2019 poz 1292
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
article: art. 13 pkt 4; art. 36aa; art. 8 ust. 6 pkt 4;
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 106 par 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant spec. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ"), na podstawie art. 109 ust. 1 i 4, art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 16, art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1, 3-5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, ze zm.), dalej w skrócie: "ustawa o świadczeniach", oraz art. 8 ust. 6 pkt 1 i 4 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r, o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm.) ustalił, że K.("strona", "skarżąca") podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu:

1) od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 27 sierpnia 2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą "B.",

2) od dnia 14 grudnia 2011 r. do dnia 5 września 2014 r. jako wspólnik spółki partnerskiej "K.",

3) od dnia 26 czerwca 2014 r. do dnia 13 marca 2019 r. jako wspólnik spółki partnerskiej "K.".

Powyższa decyzja została wydana w wyniku postępowania przeprowadzonego na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w [...] ("ZUS") z dnia 9 grudnia 2020 r. - uzupełniony pismami z dnia 4 i 21 stycznia 2021 r. - dotyczący objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz jako wspólnika w spółkach partnerskich.

ZUS zaznaczył, iż od dnia 1 czerwca 1997 r. B. K. ma przyznane prawo do emerytury. Do wniosku ZUS załączył pismo B. K. skierowane do ZUS Inspektorat w [...] (złożone w dniu 30 listopada 2020 r.) z prośbą o wydanie decyzji dotyczącej okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W piśmie tym B. K. wskazała, że prowadziła działalność gospodarczą od dnia 1 sierpnia 1997 r. do dnia 27 sierpnia 2013 r. na podstawie wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ("CEIDG"), a ponadto była wspólnikiem w okresie od dnia 14 grudnia 2011 r. do dnia 5 września 2014 r. w K. (KRS [...]) oraz K. (KRS [...]) od dnia 26 czerwca 2014 r. do dnia 13 marca 2019 r. Do ww. pisma zostały załączone wypisy z CEIDG i KRS potwierdzające fakty wskazane przez B. K.

Prezes NFZ, pismem z dnia 29 stycznia 2021 r., pouczył stronę o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Skarżąca nie złożyła dodatkowych dokumentów ani wyjaśnień oraz nie kontaktowała się z osobą prowadzącą jej sprawę.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się B. K., która - reprezentowana przez adwokata - złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyjęcie, iż skarżąca od dnia 1 stycznia 2017 r. nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a także ustalenie prawidłowych okresów.

Wniosła również o dopuszczenie dowodu z dokumentów przedłożonych przez ubezpieczoną w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ rentowy na okoliczność faktycznie wykonywanej pracy w rozszerzonym wymiarze oraz dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność okresów wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto wystąpiła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą B. w okresie od 1 sierpnia 1997 r. do dnia 27 sierpnia 2013 r. Na powyższą okoliczność załączyła do skargi wyciąg z CEIDG potwierdzający wykonywanie działalności gospodarczej w ww. okresie. Podniosła również, że od dnia 14 grudnia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2014 r. była partnerem w spółce partnerskiej K. Na potwierdzenie tej okoliczności B. K. przedstawiła odpis z KRS z dnia 4 czerwca 2021 r. Dodatkowo przedstawiła postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] września 2014 r. o wpisaniu do KRS informacji o rozwiązaniu tej spółki z dniem 30 czerwca 2014 r. w związku z uchwałą zgromadzenia wspólników o rozwiązaniu spółki z dnia 30 czerwca 2014 r.

Skarżąca podniosła ponadto, iż od dnia 26 czerwca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. była partnerem w spółce partnerskiej K. Na powyższą okoliczność B. K. przedstawiła odpis z KRS z dnia 4 czerwca 2021 r. dotyczący ww. spółki partnerskiej. Dodatkowo wskazała w swojej skardze na uchwałę wspólników z dnia 31 grudnia 2018 r. na okoliczność udowodnienia rozwiązania tej spółki w dniu 31 grudnia 2018 r. Jednak taki dokument nie został dołączony do skargi.

Skarżąca wskazała również, że wielokrotnie próbowała telefonicznie umówić się na spotkanie w celu zapoznania się z aktami, jednak z uwagi na okres pandemii rozmówcy systematycznie odmawiali jej tego dostępu.

Zdaniem skarżącej tytuły/okresy prowadzenia pozarolniczej działalności wskazano w zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ w sposób nierzetelny, niezgodny ze stanem faktycznym wynikającym z dokumentów załączonych do skargi, co czyni skargę zasadną i konieczną.

W odpowiedzi na skargę, Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko, że skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresach wskazanych w decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i przyjęcie, iż B. K. od dnia 1 stycznia 2017 r. nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w ww. tytułu.

Podkreślił, iż ustalone w decyzji okresy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodne były z danymi ujawnionymi w CEIDG oraz w KRS, jak i z okresami prowadzenia pozarolniczej działalności wskazanymi przez samą skarżącą w jej wniosku skierowanym do ZUS. Organ wskazał także, że nie odnotował podjętych przez skarżącą prób kontaktu z komórką organizacyjną prowadzącą postępowanie administracyjne w jej sprawie, w tym również na numer telefonu wskazany w zawiadomieniu z dnia 29 stycznia 2021 r. Dlatego - zdaniem organu - okoliczności powołane w skardze nie stanowią podstawy do wnioskowanej przez skarżącą zmiany zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Należy podkreślić, że organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję był związany rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), jak i wnikliwego oraz szybkiego działania (art. 12 § 1 k.p.a.). Z zasad tych wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.

Związanie organów wydających decyzje w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w sprawach dotyczących ubezpieczeń zdrowotnych. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS jako wnioskodawcy oraz skarżącej, w zakresie, w jakim z podnoszonych okoliczności wywodziła korzystne dla siebie skutki.

W działaniu Prezesa NFZ, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno w płaszczyźnie ustaleń faktycznych, jak i w zastosowaniu do ich oceny przepisów prawa. Podjęte rozstrzygnięcie zostało wyjaśnione, a przytoczona na ten temat argumentacja prawna wyczerpuje istotę zagadnienia stanowiącego przedmiot tego rozstrzygnięcia. Przedmiotem tym jest ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez skarżącą z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym z tytułu posiadania statusu wspólnika w dwu spółkach partnerskich. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny, czy organ prawidłowo ustalił okresy podlegania przez skarżącą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Nie jest przy tym sporny okres podlegania skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą "B.". Początek ww. okresu wyznacza bowiem data wejścia w życie ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (tj. 1 stycznia 1999 r.). Data końcowa ww. okresu koreluje zaś w zaskarżonej decyzji ze wskazaną w CEIDG datą zaprzestania działalności gospodarczej przez skarżącą (tj. 27 sierpnia 2013 r.)

Prezes NFZ prawidłowo także ustalił, w szczególności na podstawie danych zawartych w KRS pod numerem wpisu [...] oraz [...], że skarżąca figurowała ww. rejestrze jako wspólnik spółki partnerskiej "K." od dnia 14 grudnia 2011 r. (wpis) do dnia 5 września 2014 r. (wykreślenie), a od dnia 26 czerwca 2014 r. (wpis) do dnia 13 marca 2019 r.(wykreślenie) jako wspólnik spółki partnerskiej "K.".

Zmiana danych w KRS nr [...], dokonana wpisem nr 3 w dniu 5 września 2014 r., związana była z uchwałą zgromadzenia wspólników spółki o rozwiązaniu spółki z dniem 30 czerwca 2014 r., natomiast zmiana w KRS o nr [...], dokonana wpisem nr 7 w dniu 13 czerwca 2019 r., związana była z uchwałą nr 1 wspólników o rozwiązaniu spółki z dnia 31 grudnia 2018 r.

Odnośnie dat wyznaczających początek i koniec okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnego wskazać należy, co następuje.

Okres podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wspólników spółek osobowych jest zależny od tego, czy wspólnik spółkę zakłada czy też przystępuje do spółki już istniejącej w obrocie gospodarczym. Spółki osobowe powstają dopiero w momencie ich wpisania do KRS (a nie z chwilą podpisania przez wspólników umowy spółki). Z tego faktu wyprowadza się wniosek, że dana osoba staje się wspólnikiem spółki osobowej z chwilą rejestracji spółki w KRS. W takim przypadku wspólnicy spółek osobowych opłacają pierwsze składki za miesiąc, w którym spółka została wpisana do KRS.

Natomiast w sytuacji, gdy dana osoba przystępuje do już istniejącej spółki osobowej, obowiązek opłacania składek powstaje już z chwilą przystąpienia do spółki. Wpis wspólnika do KRS ma wówczas jedynie charakter deklaratoryjny, a więc tylko potwierdza fakt, że dana osoba stała się wspólnikiem. Z tego powodu należy przyjąć, że jeżeli dana osoba dołącza do już istniejącej spółki osobowej, to podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od miesiąca, w którym do spółki przystąpiła, a nie do miesiąca, w którym została wpisana do KRS jako wspólnik tej spółki. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 144/12).

Członkostwo w spółce partnerskiej trwa zaś do rozwiązania tej spółki. Rozwiązanie spółki partnerskiej następuje natomiast z chwilą jej wykreślenia z rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez KRS. Wykreślenie spółki z rejestru jest wpisem konstytutywnym dokonywanym z urzędu bądź na wniosek uprawnionego podmiotu. Dopiero ta czynność pociąga za sobą całkowite zlikwidowanie spółki.

Stanowisko takie ma oparcie w art. 84 § 2 k.s.h., ("Rozwiązanie spółki (jawnej - uwaga Sądu) następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru") stosowanym w niniejszej sprawie na podstawie art. 89 k.s.h., który każe w sprawach nieuregulowanych w przepisach o spółce partnerskiej stosować odpowiednio przepisy o spółce jawnej.

Reasumując nie jest sporne w sprawie, iż faktyczny okres pozostawania przez skarżącą wspólnikiem obu spółek partnerskich został prawidłowo ustalony przez organ i powiązany z wykreśleniem tych spółek z rejestru KRS.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Do dnia 29 kwietnia 2018 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegały natomiast osoby prowadzące działalność pozarolniczą, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą, stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, tj. w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.). Stosownie do treści art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców. Do dnia 29 kwietnia 2018 r. ww. ubezpieczeniom podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

W myśl art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach - za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność - uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

W rozpoznawanej sprawie - w jej spornym zakresie - zgodnie z powołanym przepisem art. 8 ust. 6 pkt 4 Skarżąca była osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jako wspólnik spółki partnerskiej i podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.

Z tych też względów za bezzasadne więc należało również uznać zarzuty zawarte w skardze, gdyż organ wyjaśnił w zaskarżonej decyzji wszystkie istotne okoliczności sprawy mające wpływ na treść rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe strony sformułowane w skardze. Abstrahując od niedopuszczalności przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodu z przesłuchania, wskazać należy, że w sprawie nie zaistniały istotne wątpliwości, które uzasadniałyby przeprowadzenie wnioskowanych dowodów na podstawie ww. przepisu.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.