Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1228/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64c § 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 600/16 w sprawie ze skargi E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 24 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z 3 lutego 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 600/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. O. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 24 maja 2016 r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych (tekst wyroku z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że sprawa niniejsza dotyczy żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych pobranych za dokonane czynności, to jest kosztów egzekucyjnych pobranych od zawyżonej części egzekwowanych odsetek od zobowiązań podatkowych.

3. Od wskazanego na wstępie orzeczenia Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, że został wydany z naruszeniem art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 27 § 1 pkt 3, art. 29 § 1 oraz art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014, poz. 1619 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1966r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - zwanej dalej: "k.p.a.") i art. 19 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania co stanowi przesłankę skargi kasacyjnej określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.;

- poprzez niewskazanie podstawy prawnej uznania za legalne działania organu egzekucyjnego w zakresie określania prawidłowej kwoty należności budżetowych i prawidłowego określenia wielkości egzekwowanego obowiązku w przypadku egzekucji należności pieniężnej poprzez prawidłowe określenie kwoty odsetek,

- poprzez błędne uznanie za legalne podziału przez organ egzekucyjny zakresu złożonego wniosku przez stronę, określania zakresu prowadzonego postępowania w sposób dowolny wygodny dla organu egzekucyjnego z pominięciem obowiązków organu egzekucyjnego wynikających z obowiązujących norm prawa oraz nieuzasadnione ograniczenie zakresu sprawy rozpatrywanej przez WSA,

- poprzez uznanie, że nie stanowi naruszenia prawa naruszenie właściwości rzeczowej przez organy egzekucyjne, przy bezwzględnym obowiązku przestrzegania z urzędu właściwości rzeczowej i miejscowej przez organy, wynikającej z art.19 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., które w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a. zmieniają wielkość kwoty podlegającej egzekucji, zmieniają treść tytułu wykonawczego wystawianego przez Wierzyciela oraz uznaniu, że zmiana treści tytułu wykonawczego w zakresie wielkości kwoty należności pieniężnej polegającej egzekucji, nie jest naruszeniem jednoznacznego ograniczenia organu egzekucyjnego wynikającego z art. 29 § 1 u.p.e.a. w zakresie badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Organ nie skorzystał z możliwości udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który wstąpił w miejsce Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z mocy art. 206 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. –Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948 z późn. zm.), wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wysokość kosztów egzekucyjnych, które powinny zostać zwrócone zobowiązanemu w związku ze stwierdzeniem, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji w zakresie części odsetek za zwłokę była niezgodne z prawem.

Z uwagi na treść zarzutów, podniesionych w ramach podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu pod rozwagę bierze wyłącznie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.) i przesłanki odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). W tej sprawie nie stwierdzono przesłanek z art. 183 § 2 p.p.s.a. i podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. Oznacza to, że zakres kontroli instancyjnej został określony wyłącznie zarzutami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do precyzowania tych zarzutów, zastępowania strony w ich formułowaniu bądź przedstawiania argumentacji wspierającej te zarzuty. Strona składająca skargę kasacyjną powinna samodzielnie w uzasadnieniu przedstawić powody, dla których jej zdaniem doszło do naruszenia wskazanych w podstawach kasacyjnych zarzutów (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Zarzuty i uzasadnienie powinny odnosić się do przedmiotu sprawy, a zatem do działania lub zaniechania organu administracji publicznej, które było oceniane pod względem legalności przez sąd pierwszej instancji.

W tej sprawie składający skargę kasacyjną skupił się w uzasadnieniu i zarzutach na wykazaniu, że organ egzekucyjny orzekał w sprawie, w której nie był właściwy, orzekał bowiem o wysokości odsetek za zwłokę, które nie powinny być przedmiotem egzekucji, a tym samym ingerował w tytuł wykonawczy przesłany przez wierzyciela.

Organ egzekucyjny, zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a., jest organem właściwym do orzekania o zwrocie kosztów egzekucyjnych. Wbrew stanowisku strony skarżącej organ egzekucyjny nie korygował w tej sprawie tytułu wykonawczego (tytuł ten zresztą był tytułem własnym, organ egzekucyjny jest bowiem jednocześnie wierzycielem). Określenie odsetek pobranych nienależnie (bez uwzględnienia okresów, za jakie zgodnie z prawem odsetki za zwłokę nie powinny być naliczane) nastąpiło w postępowaniach wszczętych wnioskami skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowienia wydane w tych sprawach są ostateczne. W tych postępowaniach badano istnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym. W postępowaniu dotyczącym zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych, toczącym się na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny obowiązany jest jedynie do obliczenia kosztów, które zostały pobrane nienależnie z uwagi na wszczęcie i prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem. Nie podlega natomiast badaniu wysokość należności, jaka została egzekwowana niezgodnie z prawem. Tę ustala się bowiem w postępowaniu wywołanym zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego albo wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, albo działaniem z urzędu organu egzekucyjnego w celu umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części. Obliczenie kwoty kosztów postępowania podlegającej zwrotowi jest bowiem następstwem stwierdzenia wszczęcia lub prowadzenia egzekucji niezgodnie z prawem, nie prowadzi się na tym etapie postępowania w sprawie niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. W postępowaniu tym nie można zatem weryfikować wysokości należności pieniężnej, która została wyegzekwowana niezgodnie z prawem. Organ egzekucyjny, dokonując zwrotu kosztów, musi przyjąć jej wysokość wynikającą z postanowienia o umorzeniu w całości lub części postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie jest związany tym postanowieniem. Z akt sprawy nie wynika, że organ określił wysokość nienależnie pobranych odsetek w sposób odmienny niż w postanowieniach o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części. Nie naruszył zatem art. 6 i art. 19 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Jak wskazano wyżej, nie dokonywał on także zmian w tytule wykonawczym, a zatem nie mógł naruszyć art. 27 § 1 pkt 3 i art. 29 § 1 u.p.e.a.

Z postanowienia o umorzeniu w całości lub w części postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., wynika zakres czynności egzekucyjnych, które podlegają uchyleniu. Zakres ten nie wynika natomiast z postanowienia o zwrocie kosztów egzekucyjnych, które, jak wskazano wyżej, jest tylko następstwem umorzenia postępowania. W sprawie tej nie mogło zatem dojść do naruszenia art. 60 § 1 u.p.e.a., zwłaszcza poprzez niedokonanie zwrotu wyegzekwowanych nienależnie odsetek za zwłokę. Ta ostatnia kwestia była zresztą przedmiotem innego postępowania, zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2709/17.

Skarżący kasacyjnie nie wskazał na błędy w wyliczeniu zwrotu kosztów egzekucyjnych, a tym samym na naruszenie art. 64c § 3 u.p.e.a. Przepisu tego nie powołał nawet w podstawach kasacyjnych, choć stanowił on podstawę wydania skarżonego postanowienia.

Skoro nie doszło do naruszenia wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów postępowania, Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. W podstawach kasacyjnych nie wymieniono przepisów prawa materialnego, jakie miały być naruszone przez organ egzekucyjny. Tym samym niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a.

Skarżący nie wskazał także, na czym polegać miało naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a., co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się merytoryczne do tego zarzutu. Powołany w skardze kasacyjnej art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. nie istnieje, przepis ten nie ma bowiem jednostek redakcyjnych. Ponadto definiuje pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej, a z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika sposób jego naruszenia.

Z tych powodów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, na które składało się w tej sprawie wynagrodzenie pełnomocnika organu za udział w rozprawie uzasadnia art. 209, art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c) i pkt 2 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.).