Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 774/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 2 pkt 1, art. 67 par. 4, art. 18, art. 51 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 144, art. 7, art. 77, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 6, art. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Owsiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2017 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie wystawionego przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w B. tytułu wykonawczego z 17 czerwca 2015 r. nr 30-724/15/KGT, obejmującego należności z tytułu kary pieniężnej w kwocie należności głównej 24.000 zł plus należne odsetki, wszczął wobec H. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana spółką lub skarżącą) postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor Izby Celnej w W. protokołem zajęcia i odbioru ruchomości na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych z 15 czerwca 2016 r. dokonał zajęcia piciu automatów do gier: A. NR AL 1TA0001182, B. NR YBH 01110, A. NR AP00252, A. NR ADPLS1300168 i H. NR HS 05178.

Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem W. K., który własnoręcznym podpisem potwierdził fakt objęcia dozoru nad ruchomościami. Odpis protokół zajęcia i odbioru ruchomości został doręczony stronie 27 czerwca 2016 r.

Spółka wniosła skargę na powyższa czynność egzekucyjną Dyrektora Izby Celnej w W. zarzucając naruszenie:

1) art. 67 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, poprzez sporządzenie protokołu zajęcia ruchomości na formularzu odbiegającym od wzoru przyjętego w przywołanym rozporządzeniu poprzez usunięcie frazy "oznaczenie miejsca, daty i godziny'' w polu umożliwiającym określenie miejsca i czasu dokonania czynności i zastąpienie jej frazą "oznaczenie miejsca i czasu" w protokołach zajęcia i odbioru ruchomości;

2) art. 53 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, poprzez pominięcie określenia w protokole zajęcia i odbioru ruchomości godziny przeprowadzonych czynności;

3) art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę do zajęcia, który organ egzekucyjny określił jako tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w S. o numerze 30-724/15/KGT, podczas gdy względem zobowiązanej spółki nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, co w efekcie doprowadziło również do naruszenia art. 32 w zw. z art. 15 u.p.e.a., poprzez dokonanie czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia;

4) art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, poprzez brak oznaczenia miejsca zamieszkania osoby, pod której dozór oddano zajęte ruchomości.

Spółka wskazała jednocześnie, że zajęte automaty są wyłącznie w jej posiadaniu zależnym na podstawie umowy leasingu, a ich właścicielem jest spółka handlowa prawa cypryjskiego.

Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. oddalił powyższą skargę uznając, że zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana godnie z obowiązującymi przepisami.

Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zarzucając naruszenie: art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez błędne oznaczenie w protokole zajęcia wierzyciela, którego organ egzekucyjny oznaczył jako Dyrektora Izby Celnej w S., podczas, gdy Dyrektor Izby Celnej w S. nie jest wierzycielem w przedmiotowej sprawie, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej; a także naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia ruchomości, podczas gdy względem zobowiązanej spółki na podstawie ww. tytułu wykonawczego nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Powyższe uchybienie, zdaniem strony, doprowadziło również do naruszenia art. 32 i art. 15 u.p.e.a., poprzez dokonanie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i przy braku poszanowania podstawowej zasady upomnienia. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a. poprzez brak zawarcia w protokole zajęcia i odbioru ruchomości adnotacji, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu czy też które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera, co do wymienionej w protokole i zajętej ruchomości.

Ponadto spółka wskazała, że prowadzenie egzekucji z zajętych ruchomości jest niedopuszczalne, bowiem nie stanowią one własności zobowiązanej, przy czym organ powziął informację o takiej okoliczności i powinien z urzędu ustalić, czy nie zachodzi konieczność wyłączenia własności osoby trzeciej spod egzekucji.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zaznaczył przy tym, że zajęcie nastąpiło poprzez sporządzenie przez poborcę skarbowego protokołu zajęcia, który spełniał wymogi formalne określone w art. 67 § 4 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. odnosząc się do twierdzenia spółki dotyczącego błędnego oznaczenia w protokole zajęcia Dyrektora Izby Celnej w S. jako wierzyciela zwrócił przy tym uwagę, iż zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Treść powyższego paragrafu potwierdza, że Dyrektor Izby Celnej w S. pełni obowiązki wierzyciela również w sprawach w których tytuły wykonawcze wystawione zostały przez innych dyrektorów izb celnych, bez konieczności wystawiania tytułów wykonawczych wskazujących ww. organ celny jako wierzyciela.

W dalszej części organ odwoławczy wskazał, że zobowiązanej spółce odpis tytułu wykonawczego został doręczony 3 sierpnia 2015 r., zaś upomnienie 29 maja 2015 r. dlatego nie można przyjąć argumentacji, iż czynność egzekucyjna została podjęta w ramach nieprawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego. Ponadto, organ egzekucyjny rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne nie bada działań leżących u podstaw egzekucji.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy nie podzielił argumentacji spółki, zgodnie z którą czynności egzekucyjne podjęte zostały w ramach nieprawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego.

Spółka wywiodła skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia, zarzucając naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - zwany dalej k.p.a.) oraz art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje, stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika niebędącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, w sytuacji, gdy zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr 30-724/15/KGT i podając jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S., w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w S., zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktów administracyjnych, powoływanych we wskazanych tytułach wykonawczych, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej;

3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę do zajęcia, który to organ egzekucyjny określił jako tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w S. o numerze 30-724/15/KGT, w sytuacji, gdy wobec zobowiązanej spółki na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne; w efekcie czynność taką należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co winno uzasadniać uwzględnienie skargi;

4) art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana;

5) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 54 § 5a u.p.e.a. oraz art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie wystosowania zawiadomienia wzorze zajęcia, przy czym zgodnie z treścią naruszonej normy prawnej, podstawę stosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zaś jakiekolwiek modyfikacje ustalonego wzoru dopuszczalne są jedynie w zakresie przewidzianym w tym wzorze;

6) naruszenie art. 51 § 2 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ww. ruchomości, w sytuacji gdy w zaskarżonej czynności egzekucyjnej poborca powołał dwóch świadków, którzy jako pracownicy Urzędu Celnego w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadków czynności dokonywanych w imieniu organu rekwizycyjnego (Izba Celna) pozostającego w tej samej strukturze organizacyjnej, co Urząd Celny.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny (rekwizycyjny) powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy ruchomości objęte zajęciem stanowią własność zobowiązanego, w sytuacji, gdy czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona. Zaznaczyła przy tym, że zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią jej własności, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych. Z kolei organ egzekucyjny nie wskazał z jakich okoliczności wywodził, iż zajęte ruchomości stanowią jej własność. O istnieniu domniemania, że wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego, jest jego własnością, nie można mówić w przypadku ruchomości, które nie znajdują się ani w siedzibie spółki (traktując siedzibę jako odpowiednik mieszkania osoby fizycznej), ani nie pozostają w dyspozycji zobowiązanej.

W uzasadnieniu skargi spółka powołała, że naruszenie przepisów art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegało na obciążaniu zobowiązanej ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej, z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana. Argumentowała, że formalizm czynności egzekucyjnych, ich istota oraz okoliczność, że protokół z czynności ma obowiązek wiernie i prawidłowo odzwierciedlać przebieg z czynności organu egzekucyjnego. Podkreśliła, iż rolą organu egzekucyjnego jest takie przeprowadzenie czynności egzekucyjnej oraz sporządzonego z niego protokołu, aby zobowiązany nie mógł mieć żadnych wątpliwości, który obowiązek czynnością tą jest egzekwowany, na jakiej podstawie oraz z inicjatywy jakiego wierzyciela. Tym bardziej, gdy czynność egzekucyjna dokonywana jest bez udziału zobowiązanego.

Zdaniem spółki w przedmiotowej sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym, w dacie wystosowania zawiadomienia, wzorze zajęcia. Protokół zajęcia jej doręczony przypomina ten, który stanowi wzór przewidziany w nieobowiązującym obecnie rozporządzeniu Ministra Finansów z 16 maja 2014 r. w sprawie wzoru dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Wskazała, przykładowo że na stronie 2 posłużono się sformułowaniem "oznaczenie miejsca i czasu", zamiast "oznaczenie miejsca, daty i godziny'', przewidzianego w obowiązującym na czas sporządzania protokołu wzorze protokołu. Na tej samej strome stronie w pouczeniu dla zobowiązanego w ósmym odnośniku (kropce) zabrakło pouczenia znajdującego się w aktualnym wzorze, które stanowi, że "Skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie''. Podobnie w zastosowanym przez organ egzekucyjny wzorze odbioru ruchomości na stronie 3 również w pouczeniu dla zobowiązanego zabrakło zdania, że "Skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie". Z tego względu należy uznać, że protokół nie spełnia wymogów formalnych w przewidzianych obowiązującym prawem.

W przekonaniu skarżącej protokół, jako dowód przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej, musi wiernie obrazować jej przebieg oraz zawierać w swej treści wszystkie elementy obligatoryjne wynikające z art. 67 § 4 u.p.e.a.

Ponadto, Dyrektor Izby Celnej w W., powołał na świadków zajęcia i odbioru ruchomości (dokonywanych bez udziału zobowiązanego) dwóch świadków – pracowników Urzędu Celnego w W.. W tym stanie rzeczy, w ocenie skarżącej zachodzi uzasadniona wątpliwość czy pracownicy Urzędu Celnego w W., będąc świadkami w przedmiotowej zachowali obiektywizm i bezstronność.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Zarzuty skargi uznał za bezzasadne. Wskazał po pierwsze, że organ egzekucyjny przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w sprawie wniesionej skargi poinformował o podstawach prawnych dokonanego zajęcia, które przeprowadzone zostały zgodnie z ustawą egzekucyjną, jak i przedstawił podstawę ustanowienia Dyrektora Izby Celnej w S. jako wierzyciela dochodzonych należności. Argumentował, że organ egzekucyjny, rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne nie bada zasadności istnienia egzekwowanego obowiązku. Ponadto, czynność przeprowadzona została na podstawie obowiązującego prawa, a druk protokołu zajęcia i odbioru ruchomości zawierał jego niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej. Natomiast wskazani w protokole pracownicy Urzędu Celnego nie byli pracownikami ani Dyrektora Izby Celnej w W., ani Dyrektora Izby Celnej w S..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Czynność egzekucyjną zdefiniowano w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, tj. środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. W art. 1a pkt 12 lit. a tiret 12 u.p.e.a. wymieniono jako środek egzekucyjny, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z ruchomości.

W postępowaniu wszczętym przez spółkę złożeniem na podstawie art. 54 u.p.e.a skargi na czynności egzekucyjne, które to postępowanie stanowi w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 139/09 – dostępne na www.orzeczenia nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, czy też osób trzecich.

Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie, np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność przewidzianych w ww. ustawie środków służących ochronie praw zobowiązanego, mających prowadzić – w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Podkreśla się przy tym szczególnie, że skarga na czynność egzekucyjną nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Tym samym postępowanie egzekucyjne badane jest jedynie w wąskim zakresie, który sprowadza się do analizy dochowania wymogów ustawowych regulujących sposób i wymogi zastosowania, tak jak w tym przypadku, konkretnego środka egzekucyjnego.

W ocenie Sądu skarga spółki do organu rekwizycyjnego nie zawierała zarzutów, które mogły być kierowane w odniesieniu do dokonanej przez ten organ czynności egzekucyjnej.

Analogiczne zarzuty w podobnym stanie faktycznym jak w sprawie niniejszej były przedmiotem rozpoznania przez WSA w Rzeszowie (w sprawie o sygnaturze akt I SA/Rz 1006/16), dlatego w sprawie niniejszej posłużono się argumentacją tam powołaną, podzielając ją w całości.

Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uznania za zasadną skargi na czynność egzekucyjną stanowiącą zajęcie ruchomości, dokonanie której potwierdzał protokół z 15 czerwca 2016 r. Zajęcie to, dotyczące pięciu automatów do gier, dokonane – na podstawie tytułu wykonawczego przez Dyrektora Izby Celnej w W. powyższym protokołem zajęcia i odbioru ruchomości, nie narusza przepisów prawa regulujących przeprowadzanie zajęcia ruchomości.

Zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1 (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania), podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, stanowi protokół zajęcia i odbioru ruchomości, sporządzony według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Na podstawie art. 67 § 2 pkt 1, 4-6 i 9, § 4 oraz art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a. protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera:

- oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

- numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;

- kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

- kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;

- datę wystawienia protokołu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego;

- wyszczególnienie zajętych ruchomości z podaniem ich ilości, rodzaju jednostki miary i wartości szacunkowej ruchomości, jeżeli jej oszacowanie nie zostało zastrzeżone dla biegłego skarbowego;

- adnotację, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, a także które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera;

- pouczenie zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów;

- pouczenie dozorcy o skutkach przyjęcia ruchomości pod dozór.

- podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisów.

Protokół z czynności egzekucyjnych winien być doręczony zobowiązanemu. Zasadą jest, że poborca skarbowy pozostawia zajętą ruchomość w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego domownika albo innej osoby, u której ruchomość zajął. Jeżeli zajęta ruchomość nie może być pozostawiona w miejscu zajęcia, a nie na innej osoby, której by można było oddać zajętą ruchomość pod dozór, zostanie ona wzięta pod dozór organu egzekucyjnego. Poborca skarbowy może po zajęciu ruchomości odebrać ją obowiązanemu i oddać pod dozór innej osoby lub organu egzekucyjnego, jeżeli zobowiązany nie daje rękojmi należytego przechowania zajętej ruchomości, odmawia podpisania protokołu zajęcia, a także gdy usuwał lub usuwa ruchomości zajęte albo zagrożone zajęciem. W protokole zajęcia poborca skarbowy dokonuje opisu każdej ruchomości.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy protokół zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier zawierał wymagane dane, o których mowa w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i sporządzony został zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z 30 grudnia 2015 r. sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2310). W szczególności, zawiera prawidłowo określoną podstawę prawną, tj. art. 97 u.p.e.a., uprawniający organ do dokonywania zajęć ruchomości, oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, a także numeru tytułu wykonawczego. Do protokołu zajęcia ruchomości zostały wpisane poszczególne automaty do gier z oznaczeniem ich numerów i wartości szacunkowej. Czynności dokonano w obecności magazynierów T. T. i W. K., pod którego dozorem pozostawiono zajęte ruchomości, a następnie odebrano, co oznacza, że od momentu zajęcia znajdują się pod dozorem organu egzekucyjnego. Osoby uczestniczące przy sporządzaniu protokołu potwierdziły powyższe podpisami. Z powyższych danych wynika, ze zostały spełnione przesłanki zajęcia nieruchomości określone w art. 98 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Protokół zajęcia ruchomości został również doręczony skarżącej 27 czerwca 2016 r. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony spółce 3 sierpnia 2015 r. Tym samym spełniono wymogi wynikające z art. 98 § 2 u.p.e.a.

Zarzut zastosowania nieaktualnego wzoru protokołu zajęcia i odbioru ruchomości uznać należało także za bezzasadny. Druk "Protokołu zajęcia i odbioru ruchomości" zawierał elementy określone w art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej. Dostrzeżone przez skarżącą spółki przykładowe uchybienia formalne protokołu w zakresie sformułowania: "określenie miejsca i czasu" zamiast "określenie miejsca, daty i godziny" oraz brak pouczenia, że "Skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie" nie miały wpływu na ważność dokonanej czynności, nie spowodowały nieskuteczności czy wadliwości dokonanej czynności egzekucyjnej.

Zdaniem Sądu, nawet zastosowanie w sprawie nieaktualnego w dacie wystosowania zawiadomienia wzoru protokołu zajęcia i odbioru ruchomości (chociaż jest naruszeniem formalnym) nie może stanowić podstawy do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Zaistniała nieprawidłowość nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż spełnione zostały wymogi określone w art. 67 § 4 u.p.e.a., a spółka w wyniku powyższego uchybienia nie poniosła żadnych negatywnych skutków prawnych. Korzystając z przysługującego jej uprawnienia wniosła do Dyrektora Izby Celnej w W. w ustawowym terminie skargę na dokonaną czynność egzekucyjną.

Zarzuty zawarte w pkt 5 skargi uznać należało zatem za niezasadne.

W ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący niewyjaśnienia tego, czyją własność stanowiły zajęte automaty (pkt 1 skargi). Zgodnie z art. 97 § 2 u.p.e.a. zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione.

Na podstawie art. 97 § 2 u.p.e.a. poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada, z wyłączeniem tych przedmiotów, które są wyłączone spod egzekucji na podstawie art. 8 i nast. ww. ustawy. Poborca nie jest również ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł prawny do rzeczy, którą dysponuje. Przyjmuje się bowiem domniemanie, że wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego, jest jego własnością. Zajęciu podlegają rzeczy ruchome, stanowiące własność zobowiązanego i niezwolnione spod egzekucji (art. 13 § 1 u.p.e.a.) lub niewskazane w ustawie jako rzeczy niepodlegające egzekucji (art. 8 i nast. u.p.e.a.), również wówczas, gdy nie znajdują się w posiadaniu zobowiązanego, lecz są w posiadaniu innej osoby (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 97, pkt 3).

Osoba roszcząca sobie prawa do zajętej rzeczy może bronić swych praw, zgłaszając wniosek o wyłączenie danej rzeczy spod egzekucji, w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania.

W sytuacji, gdy zobowiązana spółka ma świadomość, że zajęte ruchomości nie stanowią jej własności, tylko własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem. W myśl art. 168a u.p.e.a., osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Zobowiązany odpowiada bowiem za szkodę poniesioną przez tę osobę, jeżeli wiedząc o tym, że rzecz lub prawo do niego nie należy, nie powiadomił właściciela o zajęciu rzeczy lub prawa w terminie umożliwiającym tej osobie złożenie żądania wyłączenia danej rzeczy lub prawa spod egzekucji. Tym samym zobowiązany odniósł korzyść wskutek skierowania egzekucji do rzeczy lub prawa majątkowego, które nie stanowiły jego własności (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 168a, pkt 2).

W ocenie Sądu niezasadny był zarzut dotyczącego błędnego określenia wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej w S.. Należy w pierwszej kolejności wskazać, że okoliczność dotycząca błędnego określenia wierzyciela mogła być zaskarżona w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w administracji (art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne.

Niemniej należy wskazać, że kwestia wyznaczenia wierzyciela właściwego w sprawach dotyczących obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, czy też z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, została odrębnie uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z 15 maja 2012 r. w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1200), a także rozporządzeniu Ministra Finansów z 15 września 2015 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494).

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma treść § 3 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 15 września 2015 r., zgodnie z którym, w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.

W zaskarżonym postanowieniu zasadnie w tym względzie wskazano, że zgodnie z §3 rozporządzenia Ministra Finansów z 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r., poz. 1494), w sprawach niezapłaconych należności, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, a powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. przed 1 października 2015 r., wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S.. Z przepisu tego wynika ponadto, że wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.

Z tytułu wykonawczego nr 30-724/15/KGT wynika, że należność pieniężna w kwocie 24.000 zł z odsetkami, podlegająca egzekucji ma swoją podstawę w decyzji z 28 kwietnia 2015 r. (k.2v akt administracyjnych). Powstała ona zatem przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia. W tej sytuacji w protokole zajęcia i odbioru ruchomości z 15 czerwca 2016 r. prawidłowo został wskazany jako wierzyciel Dyrektor Izby Celnej w S..

Z akt sprawy wynika też, że skarżącej doręczony został odpis tytułu wykonawczego 3 sierpnia 2015 r., zatem spółka powzięła wiedzę o istnieniu ww. tytułu wykonawczego. Fakt, iż obecnie wierzycielem obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym jest organ inny niż pierwotnie wystawiający tytuł, nie stanowi o naruszeniu przepisów prawa wskazywanych przez spółkę w skardze na czynność egzekucyjną i zażaleniu.

Ponadto rozporządzenie zostało wydane w oparciu o delegację ustawową. Podstawę wydania rozporządzenia stanowił art. 9 ust. 2a ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 990 ze zm.), zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców. Z powołanego przepisu ustawy wynikało zatem uprawnienie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej, jak i określenia terytorialnego zasięgu jego działania.

Wobec powyższego zarzuty powołane w pkt 2-4 Sąd uznał za chybione.

W skardze zarzucono również, że powołano dwóch świadków, którzy jako pracownicy Urzędu Celnego, w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadków czynności dokonywanych w imieniu Izby Celnej, pozostającej w tej samej strukturze organizacyjnej, co Urząd Celny.

Zgodnie z art. 51 § 1 u.p.e.a., na wniosek zobowiązanego, a także gdy egzekutor uzna to za konieczne, może być przywołany świadek do obecności przy czynnościach egzekucyjnych. Egzekutor przywołuje co najmniej dwóch świadków, jeżeli zobowiązany nie może być obecny przy czynnościach egzekucyjnych na skutek wydalenia z miejsca dokonywania czynności egzekucyjnych lub z innych przyczyn, chyba że zachodzi obawa, iż wskutek upływu czasu potrzebnego na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona (§ 2.).

Niewątpliwie wzgląd na zachowanie obiektywizmu wymaga, aby w charakterze świadka nie występowały osoby, które są pracownikami organu egzekucyjnego lub wierzyciela, i znalazły się w miejscu egzekucji w związku z wykonywaniem swych obowiązków służbowych. Wskazani w protokole pracownicy Urzędu Celnego, zgodnie ze wskazaniem organu, nie są pracownikami ani Dyrektora Izby Celnej w W., ani Dyrektora lzby Celnej w S..

Przede wszystkim, w ocenie Sądu, udział pracowników Magazynu Depozytowego Urzędu Celnego, jako świadków w dokonanych czynnościach egzekucyjnych nie wpłynął w jakikolwiek sposób na prawidłowość czynności. Skarżąca nie powołała żadnego przykładu, mogącego świadczyć o braku obiektywizmu, mającego wynikać z niewłaściwego doboru świadków. Jak słusznie wskazał WSA w Olsztynie w wyroku z 25 kwietnia 2017 r. (I SA/Ol 217/17, Legalis), świadek o którym mowa w przepisach ustawy egzekucyjnej, nie jest osobowym źródłem dowodu lecz pełni funkcje obserwatora przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. W doktrynie podkreśla się, że celem udziału świadka w czynnościach egzekucyjnych jest zabezpieczenie interesów zobowiązanego oraz zapewnienie obiektywności i prawidłowości, a co za tym idzie zgodności z prawem tych czynności.

Podkreślić należy, że z samego faktu udziału czynności egzekucyjnej w charakterze świadków, nawet pracowników organu celnego, niebędącego organem egzekucyjnym, dozorujących rzecz podlegającą zajęciu, nie wynika niezgodność tej czynności z prawem.

Zarzut skargi zawarty w pkt 6 był uzna należało także za niezasadny.

W tym stanie rzeczy mając na uwadze powyższe okoliczności oraz rozważania prawne Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 p.p.s.a.