Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2359/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 1 pkt 12 i ust. 8
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
article: art. 64
journal: Dz.U. 2013 poz 330
law: Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 135 ust. 1 lit. g
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżąca – M. sp. z o. o [...], [...] kwietnia 2013 r. złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług. Opisując zdarzenie przyszłe podała, że jako zarejestrowany w Polsce podatnik podatku od towarów i usług, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmuje się m.in. przeglądem i badaniem sprawozdań finansowych funduszy inwestycyjnych, wpisanych do rejestru funduszy inwestycyjnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w W. Zgodnie zaś z KRS przedmiotem jej działalności jest: wydawanie książek (58.11.Z) oraz czasopism i pozostałych periodyków (58.14.Z); pozostała działalność wydawnicza (58.19.Z); działalność rachunkowo-księgowa, doradztwo podatkowe (69.20.Z); pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania (70.22.Z); pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna, gdzie indziej niesklasyflkowana (74.90.Z); pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej nieskłasyfikowane (85.59.B).

Oprócz usług przeglądu i badania sprawozdań finansowych, Skarżąca nie świadczy na rzecz funduszy inwestycyjnych usług, które wraz z usługami kontrolnymi tworzą odrębną całość oraz są specyficzne i istotne dla zarządzania funduszami.

Skarżąca zadała pytanie, czy prawidłowe jest jej stanowisko, że świadczone nią przez usługi przeglądu i badania sprawozdań finansowych funduszy inwestycyjnych podlegają zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) – dalej "u.p.t.u.", w zw. z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L Nr 347, str. 1 ze zm.) – dalej "Dyrektywa 112"?

Zdaniem Skarżącej, na pytanie powyższe należy odpowiedzieć twierdząco.

Skarżąca podniosła, że na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. zwolnieniu od podatku podlegają usługi zarządzania wymienionymi w tym przepisie funduszami i pracowniczymi programami emerytalnymi, przy czym definicja "zarządzania" zamieszczona w ust. 8 tego artykułu została uchylona z dniem 1 kwietnia 2013 r. Zgodnie zaś z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie "zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi", przewidziane w art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112, stanowi autonomiczne pojęcie prawa wspólnotowego, a jego treści nie można zmienić w wewnętrznych aktach prawodawczych poszczególnych państw członkowskich.

W wyroku z 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04, wydanym na gruncie Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.Urz. UE L z 1977 r. Nr 145, str. 1) – dalej "VI Dyrektywa", Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ("TSUE") stwierdził, iż pojęcie zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli tworzą odrębną całość i wypełniają funkcje specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami.

Zdaniem Skarżącej, w pojęciu powyższym mieszczą się więc także usługi polegające na przeglądzie i badaniu sprawozdań finansowych funduszy. Celem tych usług jest bowiem kontrola prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych. W związku z tym przedmiotowe usługi korzystają ze zwolnienia od podatku.

W interpretacji indywidualnej wydanej [...] czerwca 2013 r. Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej [...], stanowisko Skarżącej uznał za nieprawidłowe.

Przytoczył treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 1 pkt 12 i ust. 8 oraz art. 146a pkt 1 u.p.t.u., a także art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112. Wyjaśnił, że uchylenie art. 43 ust. 8 u.p.t.u., definiującego pojęcie "zarządzanie" miało na celu dostosowanie przepisów ustawy do orzecznictwa TSUE. Minister Finansów powołał się na wyrok TSUE w sprawie C-169/04, w którym stwierdzono, iż jest to autonomiczne pojęcie prawa wspólnotowego i jego wykładnia powinna być dokonywana z uwzględnieniem zwłaszcza ratio legis zwolnienia. W wyroku tym wskazano również, że czynności administracyjne związane z zarządzaniem funduszem inwestycyjnym mogą być objęte zwolnieniem od podatku od towarów i usług, o ile wraz z usługą podstawową tworzą odrębną całość i są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami.

Zdaniem Ministra Finansów, uchylenie art. 43 ust. 8 u.p.t.u. nie oznacza, że pojęcie "usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi" zyskało nieograniczony, szeroki zasięg obejmujący wszelakie usługi związane z funkcjonowaniem funduszu inwestycyjnego. Transakcje objęte zwolnieniem winny ograniczać się do tych, które są ścisłe związane z prowadzeniem funduszu, tj. do określenia polityki inwestycyjnej, kupna i sprzedaży aktywów. O ile zwolnione transakcje nie ograniczają się wyłącznie do podejmowania decyzji, o tyle muszą one jednak bezpośrednio dotyczyć transakcji handlowych papierami wartościowymi.

Wykonując czynności przeglądu i badania sprawozdań finansowych funduszy inwestycyjnych, Skarżąca nie ma prawa do zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u., ponieważ nie wykonuje usług zarządzania, o jakich mowa w tym przepisie. Zwolnienie to ma charakter przedmiotowy i obejmuje czynności o charakterze zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Skarżąca świadczy natomiast jedynie usługi przeglądu i badania sprawozdań finansowych funduszy, czyli dokonuje czynności kontrolnych związanych z funkcjonowaniem funduszu jako takiego. We wniosku Skarżąca wprost wskazała, iż nie wykonuje na rzecz funduszu innych czynności, które wraz z czynnościami kontrolnymi mogłyby tworzyć odrębną całość oraz mogłyby być specyficzne i istotne dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Czynności te nie są zatem nierozerwalnie związane z czynnościami związanymi z zarządzaniem funduszem, dlatego też usługi opisane we wniosku nie korzystają ze zwolnienia określonego powyższym przepisem i są opodatkowanie podstawową 23% stawką podatku (art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146 pkt 1 u.p.t.u.). W ocenie Ministra Finansów rozstrzygnięcie to nie jest sprzeczne z powołanym przez Skarżącą wyrokiem TSUE z 4 maja 2006 r.

W odpowiedzi na wystosowane przez Skarżącą wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany powyższej interpretacji indywidualnej.

W skardze złożonej na interpretację indywidualną Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. w zw. z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112 przez błędną wykładnię i uznanie, że usługi polegające na badaniu prawidłowości sprawozdań finansowych funduszy inwestycyjnych nie podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Zdaniem Skarżącej, stanowisko Ministra Finansów nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach oraz w orzecznictwie TSUE. Dokonana 1 kwietnia 2013 r. nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług oraz orzecznictwo TSUE potwierdzają szeroki zakres zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.

W ocenie Skarżącej prawidłowe zdefiniowanie zakresu znaczeniowego pojęcia "usługi zarządzania" wymaga odwołania się do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz.Urz. UE L z 2009 r. Nr 302, str. 32) – dalej "Dyrektywa UCITS", oraz do orzecznictwa TSUE. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z załącznikiem II do tej Dyrektywy w skład "zbiorowego zarządzania portfelem" wchodzą następujące funkcje: zarządzanie inwestycjami, administracja i wprowadzenie do obrotu, przy czym w ramach funkcji administrowania wyróżnia się między innymi (i) prowadzenie ksiąg. Dyrektywa UCITS wprowadza więc szeroką definicję "zarządzania" funduszami inwestycyjnymi tworząc otwarty katalog czynności stanowiących usługi zarządcze. Katalog ten różni się od klasycznego (i potocznego) rozumienia pojęcia zarządzanie, tj. jako planowanie, podejmowanie decyzji i przewodzenie ludziom. Węższy niż określony w Dyrektywie UCITS katalog czynności zarządczych był powodem uchylenia art. 43 ust. 8 u.p.t.u. Utrzymanie wąskiej definicji usług zarządzania nie znajduje obecnie podstawy prawnej w ustawie o podatku od towarów i usług. Jest też sprzeczne z prawem Unii Europejskiej.

Skarżąca powołała się na opinię Rzecznika Generalnego TSUE przedstawioną 8 listopada 2012 r. w sprawie C-275/11, z której wynikało, że katalog usług zarządczych ma właśnie charakter otwarty. Podniosła, że w świetle wyroku TSUE z 7 marca 2013 r. w sprawie GfBk w przypadku funduszy inwestycyjnych pod pojęciem zarządzania należy rozumieć znacznie szerszy zakres usług, niż wynika to z uchylonego art. 43 ust. 8 u.p.t.u. lub z potocznego znaczenia "zarządzania". Z załącznika II do Dyrektywy UCITS oraz z orzecznictwa TSUE wynika, że z "zarządzaniem" nie muszą wiązać się szczególne funkcje polegające na możliwości dokonywania zmian w sytuacji prawnej lub finansowej zarządzanego podmiotu.

Z uwagi na powszechny brak prawa do odliczenia podatku naliczonego wśród przedsiębiorców sektora finansowego, w TSUE ukształtowała się linia orzecznicza przychylna zwalnianiu z opodatkowania podmiotów trzecich zatrudnianych przez fundusze inwestycyjne. Powołując się na zasadę neutralności podatku VAT, w sprawach C-275/11, C-2/95 i C-235/00 TSUE wskazał, że podmioty świadczące usługi finansowe mogą dowolnie kształtować model prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, korzystając z tego, że czynności powierzone podmiotom trzecim będą objęte zwolnieniem z opodatkowania podatkiem VAT.

W przekonaniu Skarżącej nie bez znaczenia jest również to, że stosownie do art. 64 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 ze zm.), w przypadku funduszu inwestycyjnego badanie sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta jest obligatoryjne, a zatem stanowi konieczny w świetle prawa element zarządzania takim funduszem. Jeżeli usługa ta, z której fundusz inwestycyjny nie może zrezygnować, nie zostanie uznana za zwolnioną z podatku, fundusz byłby niejako "zmuszany" do korzystania z usług opodatkowanych w sposób sprzeczny z zasadą neutralności podatku od towarów i usług. Skarżąca powołała się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ("WSA") w Warszawie z 17 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1466/12.

W wyroku w sprawie GfBk TSUE orzekł, że usługi doradcze (doradztwo inwestycyjne świadczone przez podmioty trzecie) mieszczą się w zakresie "zarządzania" funduszem inwestycyjnym. Tym bardziej więc usługi polegające na obligatoryjnym badaniu sprawozdań finansowych funduszu inwestycyjnego przez biegłego rewidenta powinny być uznane za czynności zarządzania funduszem inwestycyjnym jako będące formą "monitorowania przestrzegania uregulowań" (Załącznik II do Dyrektywy UCITS). Ponadto usługi takie stanowią dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych (wyrok w sprawie GfBk). Nie bez znaczenia jest też zasada neutralności podatku, która zostałaby naruszona, gdyby nie uznać przedmiotowych (obligatoryjnych) usług za zwolnione z podatku.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Jego zdaniem, czynności wykonywane przez Skarżącą nie są nierozerwalnie związane z czynnościami związanymi z zarządzaniem funduszem. Są to jedynie czynności kontrolne mające na celu eliminowanie nieprawidłowości w zakresie dokumentów finansowych funduszy inwestycyjnych. Usług badania sprawozdań finansowych nie można uznać za usługi administracyjne związane z prowadzeniem rachunkowości funduszy. Należy bowiem odróżnić usługi polegające na prowadzeniu rachunkowości funduszu (usługi administracyjne i rachunkowe, jak obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku od towarów i usług, a także opracowywanie prognoz przychodów), które wchodzą w zakres pojęcia zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym, od usług polegających na kontrolowaniu prawidłowości prowadzenia tej rachunkowości. Są to odrębne usługi, świadczone przez dwa odrębne podmioty. Usług badania sprawozdań finansowych nie może wykonywać ten sam podmiot, który prowadzi rachunkowość funduszu.

Minister Finansów wyjaśnił, że szeroko rozumiane usługi doradcze związane są z prowadzeniem funduszu jako takiego, tzn. służą określeniu polityki inwestycyjnej polegającej m.in. na kupnie i sprzedaży aktywów. Inny charakter mają natomiast usługi świadczone przez Skarżącą – nie mają one przymiotu dostarczania informacji i dokumentacji, a raczej sprawowania kontroli i nadzoru nad prawidłowością prowadzenia dokumentacji finansowej. Nie są one również formą monitorowania przestrzegania uregulowań, bowiem monitorowanie jest jedynie zorganizowanym sposobem obserwacji (a nie kontroli czy nadzoru), dokonywanej w sposób ciągły i długoterminowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna w przedmiocie zwolnienia od podatku od towarów i usług świadczonych przez Skarżącą usług, polegających na dokonywaniu przeglądu i badania sprawozdań finansowych funduszy inwestycyjnych.

Skarżąca uważała, że usługi te zwolnione są z podatku od towarów i usług jako mieszczące się w zakresie usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, stanowiąc formę "monitorowania przestrzegania uregulowań" oraz dostarczania informacji i dokumentacji na temat rachunków.

Zdaniem Ministra Finansów, czynności wykonywane przez Skarżącą nie są nierozerwalnie związane z czynnościami związanymi z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi. Są to jedynie czynności kontrolne mające na celu eliminowanie nieprawidłowości w zakresie dokumentów finansowych funduszy.

Przepis art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u., na który powołały się strony, w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 2014 r. stanowił, że zwalnia się od podatku usługi zarządzania:

a) funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych – w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych,

b) portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych, o których mowa w lit. a, lub ich częścią,

c) ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej,

d) otwartymi funduszami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, a także Funduszem Gwarancyjnym utworzonym na podstawie tych przepisów,

e) pracowniczymi programami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o pracowniczych programach emerytalnych,

f) obowiązkowym systemem rekompensat oraz funduszem rozliczeniowym utworzonymi na podstawie przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a także innymi środkami i funduszami, które są gromadzone lub tworzone w celu zabezpieczenia prawidłowego rozliczenia transakcji zawartych w obrocie na rynku regulowanym w rozumieniu tych przepisów albo w obrocie na giełdach towarowych w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, przez partnera centralnego, agenta rozrachunkowego lub izbę rozliczeniową w rozumieniu przepisów o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami.

Zgodnie zaś z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112, państwa członkowskie zwalniają transakcje zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określonymi przez państwa członkowskie.

Bez znaczenia są rozważania Skarżącej dotyczące zakresu pojęcia "zarządzanie", określonego w uchylonym art. 43 ust. 8 u.p.t.u. w porównaniu do zakresu tego pojęcia wynikającego z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112. Minister Finansów nie odwoływał się do definicji zawartej w ww. przepisie ustawy o podatku od towarów i usług, ale właśnie do znaczenia pojęcia "zarządzanie", jakie na gruncie VI Dyrektywy oraz Dyrektywy 112 nadał mu TSUE.

Bezspornym jest natomiast, że w świetle orzecznictwa TSUE pojęcie "zarządzania" specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, użyte w art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112, stanowi autonomiczne pojęcie prawa wspólnotowego, a zatem jego treść nie może być zmieniana przepisami prawa krajowego poszczególnych państw członkowskich. TSUE stwierdził to wprost w wyroku z 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04 Abbey National plc, Inscape Investment Fund przeciwko Commissioners of Customs & Excise – dalej: "wyrok w sprawie Abbey National" (Lex nr 180606). Takie też stanowisko zajmują sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1466/12 i WSA we Wrocławiu z 21 listopada 2011 r. sygn. akt 1370/11; dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z wyroku w sprawie Abbey National wynika przy tym, że wykładnia art. 13 część B lit. d) pkt 6 VI Dyrektywy powinna być dokonywana z uwzględnieniem kontekstu, w jaki się wpisuje, celów oraz układu tej dyrektywy oraz z uwzględnieniem zwłaszcza ratio legis zwolnienia, które przewiduje (pkt 59). Przepis art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112 stanowi odpowiednik ww. przepisu VI Dyrektywy (por. Tabela korelacji, załącznik XII do Dyrektywy 112), a zatem tezy tego orzeczenia pozostają aktualne także na gruncie dyrektywy obecnie obowiązującej. W wyroku tym TSUE wskazał, iż celem zwolnienia z opodatkowania transakcji związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi jest w szczególności ułatwienie małym inwestorom inwestowania w papiery wartościowe za pomocą przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania – zapewnienie neutralności podatkowej wspólnego systemu podatku VAT w kwestii wyboru między inwestowaniem bezpośrednim w papiery wartościowe a inwestowaniem za pośrednictwem przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania (pkt 62-64).

TSUE wywiódł następnie, że pojęcie "zarządzania funduszami powierniczymi" obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy, świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli – gdy oceniać je globalnie – tworzą one odrębną całość oraz są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami.

Zasadnie Minister Finansów odwołał się do powyższej definicji.

Na takie rozumienie usług zarządzania świadczonych przez osobę trzecią TSUE powołał się także w pkt 21 i 23 wyroku z 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11 GfBk Gesellschaft für Börsenkommunikation mbH przeciwko Finanzamt Bayreuth – dalej: "wyrok w sprawie GfBk" (Lex nr 1341793).

W pkt 27 wyroku w sprawie GfBk TSUE odwołał się również do pkt 26, 63 i 64 wyroku w sprawie Abbey National, z których wynikało, iż nie tylko zarządzanie inwestycjami, wiążące się z wyborem i zbywaniem aktywów będących przedmiotem takiego zarządzania, lecz również usługi administracyjne i rachunkowe, takie jak obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowywanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, a także opracowywanie prognoz przychodów, wchodzą w zakres pojęcia "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym.

Nie ulega przy tym wątpliwości i nie kwestionował tego Organ interpretacyjny, że usługi prowadzenia rachunkowości funduszy inwestycyjnych objęte są przedmiotowym zwolnieniem. Prowadzenie rachunkowości (i) zostało przy tym wymienione w załączniku II do Dyrektywy UCITS jako jeden z elementów administracji wchodzącej w skład funkcji zbiorowego zarządzania portfelem. Na administrację tę składają się także (a) obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem; (b) zapytania klientów; (c) wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe); (d) monitorowanie przestrzegania uregulowań; (e) prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa; (f) wypłata zysków; (g) emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa; (h) rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń).

Rzecz jednak w tym, że Skarżąca nie świadczy na rzecz funduszy inwestycyjnych usług polegających na prowadzeniu ich rachunkowości. Bada jedynie prawidłowość sprawozdań finansowych sporządzanych przez fundusze inwestycyjne. Z istoty tych usług wynika, że Skarżąca nie uczestniczy na bieżąco w prowadzeniu ksiąg rachunkowych, czy też gromadzeniu i opracowywaniu dokumentacji finansowej funduszy inwestycyjnych, nie sporządza sprawozdań finansowych i deklaracji podatkowych. Ocenia jedynie, czy prawidłowo czynności te zostały wykonane (w przeszłości) przez inny podmiot, tj. fundusz samodzielnie lub podmiot świadczący właśnie usługę prowadzenia rachunkowości funduszu. Z analogicznych względów przeglądu i badania sprawozdań finansowych nie można również zakwalifikować jako "obsługi prawnej i obsługi rachunkowo-księgowej w zakresie zarządzania funduszem".

Wbrew twierdzeniom Skarżącej, świadczone przez nią usługi nie należą także do czynności "monitorowania przestrzegania uregulowań". Monitorowanie z istoty swej zakłada bowiem nieprzerwane, bieżące śledzenie i ewentualne rejestrowanie określonego procesu. Natomiast usługi Skarżącej polegają na ocenie dokonywanej post factum.

Zaznaczyć należy, iż sama w sobie okoliczność, że przegląd i badanie sprawozdań finansowych nie zostały wymienione w załączniku II do Dyrektywy UCITS nie mogłaby stanowić przeszkody w zaliczeniu ich do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym, jako że zamieszczone tam wyliczenie usług nie jest wyczerpujące (por. pkt 25 wyroku w sprawie GfBk).

Jednakże, zdaniem Sądu, przegląd i badanie sprawozdań finansowych z istoty swej nie stanowią usługi (transakcji) mieszczącej się w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do nich zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 12 u.p.t.u. Okoliczność, że sprawozdania finansowe muszą być zbadane przez biegłego rewidenta nie jest też cechą charakterystyczną dla zarządzania funduszami.

Obowiązek przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta nie dotyczy bowiem wyłącznie funduszy inwestycyjnych, ale szeregu podmiotów wymienionych w art. 64 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2013 r. poz. 330). Nie jest to więc czynność specyficzna dla działalności funduszy, ani nawet wyłącznie dla instytucji finansowych.

Jak wskazano w art. 65 ww. ustawy, celem badania sprawozdania finansowego jest wyrażenie przez biegłego rewidenta pisemnej opinii wraz z raportem o tym, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne z zastosowanymi zasadami (polityką) rachunkowości oraz czy rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową, jak też wynik finansowy badanej jednostki.

Jakkolwiek badanie sprawozdań finansowych uregulowane jest w przepisach dotyczących rachunkowości i z tego względu można uznać, że stanowi ono element szeroko rozumianej rachunkowości, to jednak zwolnienie z art. 43 pkt 12 u.p.t.u. w ślad za zwolnieniem przewidzianym w art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112 nie obejmuje generalnie wykonywania czynności składających się na rachunkowość danego funduszu inwestycyjnego, a jedynie usługi posiadające cechy zarządzania funduszami inwestycyjnymi, tj. takie, które należą do procesu zarządzania funduszami. Przykładem będzie właśnie prowadzenie ksiąg rachunkowych, sporządzanie sprawozdań finansowych itp.

Usługi zarządzania funduszem inwestycyjnym, w tym prowadzenie rachunkowości, mogą być powierzone osobom trzecim i powierzenie takie samo w sobie nie ma wpływu na możliwość zastosowania zwolnienia – nie wyklucza tej możliwości.

Jednakże nie jest możliwe powierzenie temu samemu podmiotowi prowadzenia rachunkowości jako elementu zarządzania funduszem oraz weryfikacji sprawozdań finansowych tego funduszu. Okoliczność ta potwierdza, że badania sprawozdań finansowych nie można utożsamiać z usługą prowadzenia rachunkowości. W rezultacie zaś nie można również przyjąć, że podmiot świadczący usługę polegającą na weryfikacji prawidłowości "zarządzania", a choćby jego fragmentu w postaci prowadzenia rachunkowości i sporządzania sprawozdań finansowych, równocześnie jest podmiotem, który "zarządza" funduszem inwestycyjnym.

Zdaniem Sądu, przeglądu i badania sprawozdań finansowych nie można również uznać za "dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT", o jakim mowa w wyroku w sprawie GfBk. Jak bowiem wskazano wyżej, inny jest cel badania sprawozdań finansowych przez biegłego rewidenta.

Usługi świadczone przez Skarżącą sprowadzają się w istocie do dokonywanej a posteriori kontroli wycinka administrowania funduszem przez jego organy lub osobę trzecią, nie jest to natomiast świadczenie usługi samego administrowania jako elementu tego zarządzania. Podmiot badający sprawozdanie finansowe (biegły rewident) dopiero bowiem po upływie pewnego czasu kontroluje prawidłowość sprawozdań finansowych. Nie pełni natomiast żadnej aktywnej roli, czy też nie wykonuje czynności kontrolnych i nadzorczych w ramach zarządzania funduszem inwestycyjnym. Rację ma Minister Finansów podkreślając tę okoliczność.

Zdaniem Sądu, "zarządzanie" funduszami inwestycyjnymi, bez względu na to, jak szerokie znaczenie nadać temu pojęciu, z istoty swej wymaga bieżącego uczestniczenia w działalności specyficznej, typowej dla tego funduszu, do której należy także administrowanie nim. Informacje wynikające z oceny sprawozdania finansowego funduszu inwestycyjnego dotyczą natomiast przeszłych działań funduszu. I chociaż informacje te mogą być wykorzystane do korekty popełnionych błędów w zakresie rachunkowości, albo też zapewnienia, aby rachunkowość funduszu prowadzona była zgodnie z zasadami oraz rzetelnie, a w rezultacie zgodnie z przepisami prawa, nie jest to okoliczność pozwalająca uznać przegląd i badanie sprawozdań finansowych za "zarządzanie" funduszem inwestycyjnym, uprawniające do skorzystania we zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.

Sąd podziela pogląd Ministra Finansów o konieczności odróżnienia usług doradczych, które związane są z prowadzeniem funduszu jako takiego, tzn. służą określeniu polityki inwestycyjnej polegającej m.in. na kupnie i sprzedaży aktywów, od świadczonych przez Skarżącą usług o charakterze niejako kontrolnym w zakresie prowadzenia dokumentacji finansowej. Kontrolny charakter usług Skarżącej znajduje potwierdzenie we wskazanej już okoliczności że weryfikacja sprawozdań finansowych przez biegłego rewidenta przeprowadzana jest po upływie pewnego okresu, kiedy to określone zdarzenia, które zostały uwzględnione w rozliczeniach finansowych funduszu, już nastąpiły. Biegły rewident a posteriori kontroluje, uczyniono to w sposób prawidłowy.

Jednym z argumentów przemawiających za zasadnością objęcia przedmiotowym zwolnieniem usług doradztwa inwestycyjnego, podanym przez TSUE w wyroku w sprawie GfBk, było to, że objęcie podatkiem tego rodzaju usług świadczonych przez osobę trzecią skutkowałoby uprzywilejowaniem funduszy mających własnych doradców inwestycyjnych, ze szkodą dla funduszy, które zdecydowałyby się korzystać z usług osób trzecich, co z kolei wiązałoby się z naruszeniem zasady neutralności.

Tymczasem w przypadku usług badania sprawozdań finansowych niebezpieczeństwo takie nie istnieje, ponieważ zawsze usługi te muszą być świadczone przez podmiot trzeci.

Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia prawa, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca otrzymała interpretację indywidualną zawierającą prawidłową ocenę jej stanowiska oraz prawidłowe stanowisko Ministra Finansów co do możliwości objęcia opisanych przez nią usług przeglądu i badania sprawozdań finansowych zwolnieniem od podatku od towarów i usług, przewidzianym w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).