Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 562/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12 i art. 36
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi S. U. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego R. U. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie, która ma charakter rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; III. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.500 (słownie: tysiąc pięćset) złotych; IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W piśmie nadanym pocztą 5 kwietnia 2022 r. małoletnia S. U., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego, wystąpiła ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego, w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.

Skarżąca zawnioskowała o:

1. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 2 miesięcy;

2. zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm;

3. wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a.;

4. względnie o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty z art. 154 p.p.s.a.

W uzasadnieniu wskazano, że wniosek do organu został złożony 5 czerwca 2019 r. Od tego czasu minęło już 32 miesiące i w tym okresie organ przeprowadził jedynie mało znaczące czynności. Nie wydano natomiast rozstrzygnięcia, mimo znacznego przekroczenia terminów ustawowych. Organ nie powiadomił również strony o przyczynach zwłoki przy rozpoznaniu wniosku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski (dalej: Wojewoda) wniósł o jej oddalenie, zapewniając, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków, jakie cudzoziemcy składają do Wojewody, przy konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz w warunkach problemów kadrowych związanych z niedoborem pracowników. Zdaniem organu, problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków składanych przez cudzoziemców w sprawach pobytowych są okolicznościami, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie zasadności skargi, w szczególności zaś, przy ocenie tego, czy zarzucana organowi przewlekłość nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W rozwinięciu tej argumentacji organ wyraził pogląd, że dla przyjęcia kwalifikowanego naruszenia prawa nie wystarczy samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy. Ocena, że stan przewlekłości nosi cechy rażącego naruszenia prawa powinna być poprzedzona stwierdzeniem, że przekroczenie terminu jest nie tylko znaczne, ale i pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem organu, ocena kwalifikowanego naruszenia prawa w kontekście zarzutu przewlekłości powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie i wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych.

W ramach przedstawionej w odpowiedzi na skargę argumentacji organ nawiązał do wyroków – WSA w Krakowie z dnia 28 maja 2018 r. (sygn. akt II SAB/Kr 47/18) i WSA w Poznaniu z dnia 15 maja 2019 r. (sygn. akt III SAB/Po 12/19), w których zwrócono uwagę na obiektywne trudności organu w załatwieniu sprawy, takie jak – trudna sytuacja kadrowa, znaczna ilość postępowań administracyjnych, duża ilość spraw przypadających na jednego pracownika. Zdaniem Wojewody, stanowisko Sądu wyrażone w tych wyrokach zachowuje aktualność w rozpatrywanej sprawie, co uzasadnia wniosek o braku podstaw do stwierdzenia, że zarzucana organowi przewlekłość i bezczynność w rozpoznaniu wniosku strony ma charakter kwalifikowanym. Odnosząc się natomiast do żądania przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej wskazano, że jest to uprawnienie dyskrecjonalne sądu, wobec czego w każdym przypadku kwestia ta wymaga indywidualnej oceny. Zaznaczono, że świadczenie to nie ma charakteru odszkodowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.) Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.

Oceniając postępowanie organu administracji w sprawie wskazać trzeba na art. 149 § 1 p.p.s.a. oraz charakter i zakres orzekania przez Sąd w tym trybie. Zgodnie z treścią tego przepisu, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W dalszej jednostce redakcyjnej (§ 1a) wskazano, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Definicję przewlekłości postępowania administracyjnego ustawodawca zawarł w treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiąc, że postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie postępowanie, które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia m.in. w sytuacji, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie (w terminach wynikających z art. 35 k.p.a.), a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania administracyjnego.

Niewątpliwie, stwierdzenie przewlekłości postępowania uzależnione będzie od konkretnych okoliczności jednostkowej sprawy. Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18, CBOSA).

Zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie istniał spór co do zakresu temporalnego orzekania przez Sąd w przedmiocie stwierdzonych form opieszałości. A zatem, co do charakteru orzeczenia wydawanego w omawianym trybie. Zwracano uwagę na cele tej normy, co wywodzono z otoczenia normatywnego wprowadzanych zmian w zakresie brzmienia powołanego przepisu. Ostatecznie za wiążący i uzasadniony konstytucyjnie należy przyjąć pogląd, wypowiedziany m.in. w motywach uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA) o deklaratoryjnym charakterze rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie bezczynności organu administracji, ograniczonym jednak zakończeniem postępowania, co trzeba ocenić na moment wniesienia skargi. Z tego powodu należy przyjąć, że ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi (por. T. Woś [w] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, 6 wyd., str. 876; A. Kabat [w] B. Dauter, A. Kabat. M. Niezgódka-Mędek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 7, str. 490)".

W ocenie Sądu, zasada odnosząca się do deklaratoryjnego charakteru orzeczenia Sądu znajdzie zastosowanie również w wypadku sporu o przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego. Zagadnienie to ma na gruncie tej sprawy istotne znaczenie w kontekście zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 r. poz. 91, dalej "ustawa zmieniająca") i weszła w życie z dniem 29 stycznia 2022 r. Kluczową kwestią jest ocena wpływu rzeczonej nowelizacji na sytuację prawną strony skarżącej w rozpoznawanej sprawie, uwzględniając fakt, że skarga na przewlekłość została wniesiona w dniu 5 kwietnia 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), czyli po wejściu w życie nowelizacji.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotną treść zawiera art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35 ze zm., dalej ustawa o cudzoziemcach) wprowadzony do ustawy na mocy art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej. Zapis ten określa terminy na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Dotychczas, poza małymi wyjątkami (np. udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach), ustawa nie zakreślała terminów wydania decyzji, zatem terminy rozpoznania sprawy wyznaczały przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa zmieniająca zawiera regulacje przejściowe, stanowiąc w art. 7 ust. 1, że do postępowań wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 oraz ustawy zmienianej w art. 3 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 8-11 i art. 13. Przepis art. 13 ustawy zmieniającej stanowi zaś, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie (ust. 2). Jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust.3).

Z treści wskazanych norm należy wyprowadzić wniosek, że do spraw wszczętych a niezakończonych będą miały zastosowanie nowe regulacje prawne, odnoszące się m.in. do terminów wydania decyzji. Analiza regulacji zawartej w art. 112a ustawy o cudzoziemcach pozwala na wyprowadzenie wniosku, że termin na wydanie decyzji rozpocznie swój bieg od uzupełnienia braków formalnych wniosku (złożenia kompletnego wniosku). Co istotne, to mocą dalszych regulacji art. 13 ustawy zmieniającej m.in. początkowy bieg terminu na wydanie decyzji zakreślono poprzez odwołanie się do zdarzeń faktycznych mających miejsce przed wejściem w życie ustawy (upływ terminu wyznaczonego przez organ na uzupełnienie braków formalnych wniosku; art. 13 ust. 2 ustawy). W tym zatem zakresie ustawodawca nie tylko zdecydował się na bezpośrednie stosowanie nowych przepisów do postępowań będących w toku, ale nowe regulacje odnosi do zdarzeń, które miały miejsce przed jej wprowadzeniem.

Fakt ten, zdaniem Sądu, nie może jednak wpłynąć na ocenę istnienia przewlekłości w rozpoznawanej sprawie. Pomijając kwestię użycia we wskazanym przepisie art. 112a ustawy o cudzoziemcach sformułowania "termin na wydanie decyzji", w zestawieniu z powołanym w art. 35 k.p.a. stwierdzeniem "termin załatwienia sprawy", to wzmiankowany na wstępie rozważań moment dokonywanej oceny wyklucza badanie działania (bezczynności, przewlekłości) organów administracji według nowych reguł. Niezależnie bowiem od faktu "przywrócenia" organowi ustawą zmieniającą terminu na wydanie decyzji w sprawie, nie może umknąć ocenie Sądu to, że w sprawie z wniosku skarżącej, który wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego w dniu 5 czerwca 2019 r., organ właściwy do załatwienia sprawy wszczętej tym wnioskiem popadł w zwłokę na wiele miesięcy przed wejściem w życie przepisów nowelizujących ustawę o cudzoziemcach. W ocenie Sądu, w tej sytuacji brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że organ rozpatrując sprawę dopuścił się przewlekłości, a oceny tej nie może zmienić fakt wniesienia skargi już po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Odmienny pogląd, oparty wyłącznie na wprowadzonej nowelizacji, pomijałby całokształt porządku prawnego i naruszał zasady konstytucyjne.

Przede wszystkim zakreślenie granic orzekania, o których mowa powyżej, wypływa z podstawowych zasad prawa, które mają swoje zakorzenienie w Konstytucji RP. Wyznacznikiem i podwaliną takiego sposobu odczytania przepisów jest tu art. 2 Konstytucji RP - wyrażający zasadę demokratycznego państwa prawnego - który adresowany jest nie tylko do organów legislatywy, ale także egzekutywy i judykatywy. Od początku obowiązywania w polskim porządku prawnym zasada ta była traktowana jako źródło kolejnych reguł o bardziej szczegółowym charakterze. Jedną z nich jest ochrona zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, zwana również zasadą lojalności państwa względem obywateli. Opiera się na ona założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że zasada ta wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny (TK – K 27/00) – por. M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, LEX/el. 2021, art. 2.

Z art. 2 Konstytucji RP zostało wyprowadzonych przez Trybunał Konstytucyjny wiele zasad, które odnoszą się także do zagadnień intertemporalnych. Pierwszą jest zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wyraża się ona w pewności prawa, która pozwala podmiotom prawa na podejmowanie decyzji w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwa i skutków prawnych tych działań. Stąd ochronie konstytucyjnej podlega, po pierwsze, zaufanie obywateli do litery prawa, a po drugie, sposób jego interpretacji, przyjmowanej w procesie stosowania prawa przez organy państwa. Natomiast zasadą odnoszącą się do sposobu konstruowania rozwiązań intertemporalnych jest zasada przyzwoitej legislacji, która wyznacza konstytucyjne standardy prawidłowości poczynań prawodawcy (por. Szymon Słotwiński "Rozstrzyganie wątpliwości intertemporalnych w Prawie Zobowiązań" w Studia Prawnicze Zeszyt nr 2 (198) 2014 r.).

Adresatem nowych przepisów jest niewątpliwe organ administracji, jednakże skutki tych działań (ich braku) dotyczą stron postępowania, ich prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Zatem w świetle przedstawionych zasad ocena sprawności działania organów administracji musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku. Zabieg ustawodawcy podjęty w przepisach przejściowych, "odnawiający" niejako początek biegu terminu do wydania decyzji (art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej), w realiach toczonego sporu mógłby jedynie wpływać na orzeczenie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Przy czym – zdaniem Sądu – fakt zaistnienia przewlekłości powoduje, że terminy rozpoznania sprawy już minęły, zaś zobowiązanie wynikające z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinno być jedynie skorelowane z trybem działania organów administracji. Te zaś winny mieć odzwierciedlenie w aktach sprawy, gdyż na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, bierze zatem po uwagę te okoliczności, które zostały w nich ujawnione.

Podstawę procesową działania organów administracji publicznej w tej sprawie stanowią regulacje ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 12 k.p.a. opisuje zasadę szybkości postępowania organów administracji, mają one działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Rozwinięciem tej zasady są dalsze zapisy regulujące terminy załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżących po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji. Jednocześnie art. 36 § 1 k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przy czym stosownie do § 2 ww. przepisu obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Z tych zapisów jednoznacznie wynika, że sprawa winna być rozpoznana w terminie miesiąca zaś skomplikowana zamknięta po upływie dwóch miesięcy. Dalsze zapisy ustawy definiują̨ pojęcie przewlekłości postepowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłość zaś ma miejsce wówczas, gdy "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość)".

Rozwinięciem tej zasady są dalsze zapisy regulujące terminy załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. ustawodawca wskazał m.in., że sprawy winny być załatwiane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, a sprawy szczególnie skomplikowane - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z tego okresu ustawodawca wyłączył terminy przewidziane w przepisach dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania, trwania mediacji, opóźnień leżących po stronie wnioskodawcy lub niezależne od organu administracji. Jednocześnie art. 36 § 1 k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przy czym stosownie do § 2 ww. przepisu obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Z powołanych zapisów jednoznacznie wynika, że sprawa winna być rozpoznana w terminie miesiąca zaś skomplikowana zamknięta po upływie dwóch miesięcy.

Uwzględniając opisane kryteria należy stwierdzić, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wystąpiły okresy opieszałości, które kwalifikować należy jako przewlekłe prowadzenie postępowania.

Jak wynika z akt administracyjnych, wniosek w sprawie wpłynął do organu 5 czerwca 2019 r. Tego samego dnia Wojewoda wyznaczył termin zakończenia postępowania na 5 grudnia 2019 r. W kolejnych miesiącach w sprawie nie podejmowano jednakże czynności zmierzających do jej zakończenia. W konsekwencji przedstawiciel ustawowy małoletniej skarżącej wystąpił o przyspieszenie rozpoznania sprawy (pismo z 28 sierpnia 2020 r.).Organ nadal nie podejmował jednakże czynności przez dłuższy czas. Inicjatywę w sprawie ponownie wykazała bowiem strona inicjująca postępowanie, która pismem z 24 grudnia 2020 r. uzupełniła dokumentację o decyzję pobytową i zaświadczenie z przedszkola. Dopiero 16 marca 2021 r., a więc po upływie roku i 9 miesięcy od wszczęcia postępowania, organ dokonał kolejnej czynności, ponownie określając termin zakończenia postępowania (tym razem na 16 czerwca 2021 r.) i wzywając pełnomocnika strony do udokumentowania informacji o dochodach pozwalających na utrzymanie małoletniej, do złożenia dokumentu potwierdzającego, iż ma ona zapewnione miejsce zamieszkania oraz do potwierdzenia posiadania przez nią aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego. Tego samego dnia akta z ponagleniem strony przedstawiono organowi wyższego stopnia. Strona uzupełniła dokumentację pismem z 1 kwietnia 2021 r., natomiast postanowieniem z 12 kwietnia 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie skarżącej za uzasadnione i wyznaczył termin rozpoznania wniosku do 16 czerwca 2021 r. Mimo tego Wojewoda nie zakończył postępowania w zakreślonym terminie, wobec czego pismem z 17 maja 2021 r. strona wystąpiła z kolejnym ponagleniem. Organ natomiast ponownie wezwał pełnomocnika skarżącej do udokumentowania źródła dochodów służących utrzymaniu małoletniej (pismo z 1 lipca 2021 r.). Wobec tego, wraz z pismem z 12 lipca 2021 r. pełnomocnik strony złożył do akt umowę o pracę dotyczącą ojca małoletniej. Organ nadal nie zakończył jednak postępowania. W dniu 22 września 2021 r. do akt sprawy wpłynęło pismo przedstawiciela ustawowego skarżącej, który poinformował o zakończeniu stosunku pracy w miejscu dotychczasowego zatrudnienia. Pismem z 5 kwietnia 2022 r. strona po raz kolejny ponagliła organ, wnosząc o zakończenie postępowania. Wojewoda natomiast ponownie wezwał pełnomocnika strony do złożenia decyzji pobytowej dotyczącej jej ojca., dokumentu dotyczącego miejsca zamieszkania małoletniej, udokumentowanych informacji dochodach i źródle utrzymania oraz potwierdzenia aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego (pismo z 14 kwietnia 2022 r.) Tego samego dnia akta z ponagleniem przekazano ponownie organowi wyższego stopnia.

W świetle przytoczonych okoliczności należało stwierdzić, że na skutek opieszałości organ popadł w wielomiesięczną zwłokę, doprowadzając tym samym do przewlekłości postępowania w sprawie. Pomiędzy datą wpływu wniosku a pierwszą czynnością (wyłączywszy pismo z 5 czerwca 2019 r., w którym wyznaczono pierwszy termin zakończenia postępowania) w sprawie minął bowiem rok i 9 miesięcy. Również dalszy przebieg postępowania świadczy o przewlekłym prowadzeniu sprawy. Organ nie tylko nie zakończył bowiem postępowania w terminach ustawowych, ale nie dochował także wyznaczonych samodzielnie dat końcowych, przede wszystkim zaś uchybił terminowi, który zakreślił organ wyższego stopnia, uwzględniwszy ponaglenie wystosowane przez stronę. O przewlekłym prowadzeniu postępowania świadczy także powielenie tych samych wezwań. Wprawdzie koniczność wystosowania ostatniego z wezwań miała związek z utratą dotychczasowego zatrudnienia przez ojca małoletniej skarżącej, jednak nie sposób nie zauważyć, że okoliczność ta wystąpiła po upływie bardzo znacznego czasu, licząc od dnia zainicjowania postępowania. Procedowanie bez tak dalekich i nieuzasadnionych opóźnień z pewnością pozwoliłoby zakończyć postępowanie bez koniczności formułowania kolejnych wezwań. Należy wreszcie zauważyć, że ostatnie czynności w sprawie (datowane na 14 kwietnia 2022 r.) organ przedsięwziął już po wpływie skargi na przewlekłość, wobec czego można przypuszczać, że podjęto je niejako w reakcji na działanie strony.

W sprawie niewątpliwie doszło zatem do przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ procedował bowiem opieszale, co skutkowało wielomiesięcznymi przerwami pomiędzy poszczególnymi czynnościami. Bardzo długi czas prowadzenia sprawy skutkował koniecznością przedstawiania przez stronę dalszej dokumentacji. Organ nie respektował przy tym nie tylko ustawowych terminów załatwienia sprawy, ale także terminów które sam wyznaczał i które określił organ wyższego stopnia.

Postępowanie przewlekłe to postępowanie trwające dużej niż jest to konieczne dla rozpoznania sprawy. Z taką sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w rozpoznawanym przypadku, skoro sprawa niewymagająca skomplikowanych czynności dowodowych prowadzona jest już ponad trzy lata.

Z tych względów Sąd stwierdził, że organ administracji dopuścił się̨ przewlekłego prowadzenia postepowania w sprawie zainicjowanym wnioskiem skarżącej i na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o tym w pkt I sentencji wyroku.

Jednocześnie, mając na uwadze zapisy art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Sąd jest obowiązany do oceny czy stwierdzona przewlekłość́ postepowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, dostępne w CBOSA).W ocenie Sądu, działanie organu administracji publicznej naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy i to w sposób rażący, nadzwyczajny i nie mający uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Na tą ocenę̨ wpływa niewątpliwie nieskomplikowanych charakter sprawy, która nie wymaga żmudnego gromadzenia dowodów, powoływania biegłych, przesłuchiwania świadków.

Wobec czego Sąd uznał, że stwierdzona przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa, albowiem nie ma ona uzasadnienia ani w okolicznościach sprawy, ani w wydarzeniach zewnętrznych.

Wobec natomiast braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie sześćdziesięciu dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku.

Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia zasądzenie na rzecz strony sumy pieniężnej. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może orzec ten środek z urzędu lub na wniosek, przy czym zgodnie z art. 134 p.p.s.a. nie jest związany żądaniem strony. Charakter omawianego uprawnienia, ma bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale także wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Mając na uwadze przywołane regulacje i zasady Sąd stwierdza, że w sprawie adekwatne będzie przyznanie od organu na rzecz strony kwoty 1.500 zł. Jej wysokość jest miarkowana stosownie do okresu przewlekłości, stanowiąc rodzaj rekompensaty za związane tym niedogodności. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt III sentencji wyroku.

Mając natomiast na uwadze, że żądanie skargi dotyczyło sumy pieniężnej w wyższej kwocie aniżeli przyznana przez Sąd, w pkt IV sentencji wyroku Sąd oddalił dalej idącą skargę (art. 151 p.p.s.a.)

O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Na zasądzoną od organu na rzecz strony skarżącej kwotę składa się równowartość wpisu sądowego od skargi

Końcowo należy wskazać, iż rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd wziął pod uwagę fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1 – 4 dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd stwierdza, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Dolnośląskim w niniejszej sprawie, jak i w konsekwencji kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny.