Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 134/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1, art. 137 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.),, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z [...] nr [...] znak [...] w sprawie zwrotu na rzecz J. K.nieruchomości położonej w C. (obrębie[...] ), oznaczonej jako działka 1 o powierzchni 1187 m2 i orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie prawnym i faktycznym.

Aktem notarialnym z [...] J. K. sprzedał Skarbowi Państwa - A w B. Oddział w U. nieruchomość położoną w C., oznaczoną jako działki 2, 3, 4 i 5 o łącznej powierzchni 3523 m2 za kwotę 2.443.764,00 zł (dwa miliony czterysta czterdzieści trzy tysiące siedemset sześćdziesiąt cztery złote). Akt zawarto w trybie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - dalej zwanej u.g.g.w.n. (Dz. U. z 1985 r., nr 22, poz. 99). Działki te przeznaczone były pod budowę osiedla "[...]" w C., zgodnie z decyzją Naczelnika Miasta C. znak [...] (§ 1 aktu notarialnego).

Działka 1, będąca przedmiotem postępowania, powstała w wyniku zmian gruntowych nieruchomości nabytej ww. aktem notarialnym - tj. została wydzielona z działek 2, 3 i 4 (projekt podziału nieruchomości z [...] sporządzony przez uprawnionego geodetę - karta 7). Zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych z [...] sporządzonym przez uprawnionego geodetę, w związku ze wznowieniem znaków granicznych działki 1, jej poprzednia powierzchnia, tj. 1179 m2 (wskazana przez p. J. K. we wniosku) została zmieniona na 1187 m2, którą Starosta przyjął w zaskarżonej decyzji.

W wyniku wniosku strony z dnia [...] Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (dalej: Starosta), decyzją z [...] nr [...] znak [...] orzekł zwrocie tej nieruchomości oraz zobowiązał stronę do zwrotu (w dwóch ratach) na rzecz gminy C. odszkodowania za nieruchomość w wysokości 44.550,0 zł. W uzasadnieniu stwierdził, iż działka 1 nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, tj. osiedle mieszkaniowe "[...]" w C.

W wyniku odwołania strony Wojewoda Śląski (dalej: Wojewoda), decyzją z [...] r. znak [...] , utrzymał decyzję Starosty w mocy. Jego zdaniem organ I instancji prawidłowo uznał, iż przedmiotowa nieruchomości nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, zatem działka 1 kwalifikuje się do zwrotu poprzedniemu właścicielowi.

Na skutek skargi strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA), wyrokiem z 15 grudnia 2017 r. sygn. II SA/Gl 898/17, stwierdził nieważność decyzji Wojewody z [...] i decyzji Starosty z [...] WSA Jak stwierdził, zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznego uznania, że działka 1 nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a to z kolei stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie decyzji.

W wyniku skargi kasacyjnej Wojewody Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 15 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 1424/18, uchylił wyrok WSA z 15 grudnia 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. NSA zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, zdaniem którego nie było podstawy do stwierdzenia nieważności jego decyzji, jak i decyzji organu I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu skargi WSA, wyrokiem z 31 lipca 2020 r. sygn. II SA/Gl 374/20, uchylił decyzję Wojewody z [...] o zwrocie. Jak zauważył Sąd, z protokołu rozprawy administracyjnej połączonej z wizją na nieruchomości wynika, że teren ten jest utwardzony i był wyłożony kostkami betonowymi, prawdopodobnie w celu urządzenia parkingu dla byłych hal targowych. Ponadto na działce 1 posadowiona jest infrastruktura podziemna (tj. sieci: gazowa, wodociągowa, kanalizacyjna i energetyczna), a według stanu z dnia wywłaszczenia grunt stanowił gospodarstwo rolne, na którym nie było wtedy uzbrojenia i utwardzenia. Zdaniem Sądu, nie dokonano oceny, czy tak zagospodarowana nieruchomość kwalifikuje się do zwrotu oraz czy obecny jej stan mieści się w pojęciu modyfikacji celu wywłaszczenia, którego realizacja zamyka możliwość zwrotu.

W wyniku ww. wyroku WSA z 31 lipca 2020 uchylającego decyzję z [...] Wojewoda zaskarżonym rozstrzygnięciem z [...] uchylił decyzję Starosty o zwrocie przedmiotowej nieruchomości z [...] i orzekł o odmowie zwrotu.

W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał w szczególności, że w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla, lub były wykorzystywane przy jego budowie. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie służące osiedlu (por. wyrok NSA z 19 lipca 2016 r. sygn. l OSK 2600/14).

Ponadto wszelkie zmiany związane z realizacją osiedla polegające na zmianach jego infrastruktury, czy usytuowania obiektów i innych elementów osiedla mieszczą się w pojęciu modyfikacji celu wywłaszczenia (por. wyroki NSA z 11 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 421/16 i 2 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 2173/14). Zatem, przy ocenie realizacji celu publicznego jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych (składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania i służącą potrzebom jego mieszkańców), takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Takie obiekty i tereny, mimo ogólnodostępności, stanowią część zespołu urbanistycznego określanego jako osiedle mieszkaniowe (por. wyroki NSA z 21 kwietnia 2016 r. sygn. I OSK 1519/14 i WSA w Lublinie z 19 lipca 2016 r. sygn. II SA/Lu 204/16). Osiedle mieszkaniowe to nie tylko obiekty przeznaczone dla mieszkania, ale też obiekty towarzyszące, np. handlowe i związana z nimi infrastruktura. Jakkolwiek budowa podziemnej infrastruktury technicznej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, niemniej jednak, jeżeli jest ona nierozerwalnie związana z obsługą istniejącego osiedla i jako taka była jednym z elementów celu, dla którego dokonano wywłaszczenia, to wybudowaną infrastrukturę należy uznać za urządzenia służące mieszkańcom osiedla (por. wyrok WSA z 21 października 2015 r. sygn. II SA/Łd 370/15).

Bezspornie w niniejszej sprawie jest, co przesądził WSA wyrokiem z 31 lipca 2020 r., że obecny stan nieruchomości świadczy o odstąpieniu od poprzedniego sposobu jej wykorzystania. Nie można mówić jednak o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z jego celem, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości, czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Istotne było zatem ustalenie, czy infrastruktura usytuowana na przedmiotowej nieruchomości po jej nabyciu może zostać uznana za realizację celu wywłaszczenia lub czy mieściła się w pojęciu modyfikacji celu wywłaszczenia, którego realizacja również zamyka możliwość zwrotu. Wyjaśniając pojęcie modyfikacji celu wywłaszczenia Wojewoda posłużył się uchwałą Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1988 r. sygn. III AZP 11/87, zgodnie z którą należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu. Zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości, natomiast modyfikacja celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikację inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniającą jego charakteru. Nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej pozostaje taki sam. Po nabyciu na działce 1 usytuowano sieci: gazową, wodociągową, kanalizacyjną i energetyczną. Infrastruktura ta jest nieodłącznym elementem osiedli mieszkaniowych. Nieruchomość została oświetlona, utwardzona i wyłożona kostkami betonowymi, prawdopodobnie w celu urządzenia parkingu dla byłych hal targowych. Infrastruktura nadziemna służyła w przeszłości zapewne wykonywaniu handlu, o czym mówił sam odwołujący w czasie rozprawy administracyjnej. Jak już wyżej wskazano, obiekty handlowe i usługowe oraz infrastruktura niezbędna do ich prawidłowego funkcjonowania (np. parking) stanowiły elementy osiedla mieszkaniowego.

W skardze z 30 grudnia 2020 r. J. K. (dalej: Skarżący) , reprezentowany przez pełnomocnika, podnosi zarzuty dotyczące naruszenia:

1/ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) poprzez przyjęcie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości nieruchomości, a tym samym nie podlega ona zwrotowi - nawet w części,

2/ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 8 i 80 k.p.a. poprzez:

- niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do właściwego wyjaśnienia sprawy, a także niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wszechstronny materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie czy w realiach niniejszej sprawy na przedmiotowej działce w rzeczywistości został zrealizowany cel wywłaszczenia,

- nieuwzględnienie twierdzeń skarżącego, z których wprost wynikało, iż przedmiotowa działka jeszcze przed wywłaszczeniem posiadała częściowe uzbrojenie,

- dokonanie całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, polegającej na ustaleniu przez Organ administracji, iż cel wywłaszczenie na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany - podczas gdy w aktach sprawy nie znajdowały się jakiekolwiek wskazujące na to dowody.

Co skutkowało błędnym przyjęciem, iż na nieruchomości zrealizowany został cel wywłaszczenia. a tym samym nie podlega ona zwrotowi Skarżącemu.

3/ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Organ administracji przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie jak również zlecenia tego organowi I instancji, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na należyte ustalenie stanu faktycznego, a tym samym z całą pewnością nie mógł zostać znany za wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Co także skutkowało błędnym przyjęciem, iż na nieruchomości zrealizowany został cel wywłaszczenia, a tym samym nie podlega ona zwrotowi Skarżącemu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uwzględnienie skargi w całości przez Wojewodę Śląskiego, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wniósł także o zasądzenie od Organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez:

- zobowiązanie Organu administracji do wskazania podmiotów dostarczających gaz, wodę, energię elektryczną oraz obsługujących kanalizację na przedmiotowej nieruchomości, zobowiązanie wskazanych przez Organ administracji podmiotów do przedłożenia dokumentów, z których wynikać będzie od kiedy działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania posiada przyłączenia do poszczególnych sieci, od kiedy działki sąsiadujące z działką będącą przedmiotem niniejszego postępowania posiadają przyłączenia do poszczególnych sieci, a także o zobowiązanie Organu administracji do wskazania na jakiej części nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania były przeprowadzane prace, które  mogły służyć realizacji celu wywłaszczenia, a tym samym do wskazania części nieruchomości, na której cel ten nie został zrealizowany,

- zobowiązanie Organu administracji do przedłożenia stosownej dokumentacji na okoliczność wykazania daty przeprowadzania prac mających na celu realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości, a także daty, w której cel ten został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany,

- zobowiązanie Organu administracji do przedłożenia stosownej dokumentacji pozwalającej ustalić jaki był cel wywłaszczenia, a w szczególności: decyzji lokalizacyjnej celu wywłaszczenia, planów realizacyjnych wraz z załącznikami graficznymi, koncepcji budowy osiedla na [...] zatwierdzonej przez Wojewódzką Komisję Urbanistyczno-Architektoniczną oraz założenia techniczno-ekonomiczne opracowane dla osiedla [...] przez "[...]",

- zobowiązanie Organu administracji do przedłożenia dokumentów, z których wynikać będzie tytuł prawny na podstawie którego sporną nieruchomością dysponowali właściciele C.

W uzasadnieniu pełnomocnik wywodzi, że brak jest w aktach sprawy jakiekolwiek dokumentów, których treść mogłaby uzasadniać przyjęcie, iż w realiach sprawy w rzeczywistości doszło do realizacji celu wywłaszczenia. Pomimo tego Wojewoda Śląski wydał decyzję z dnia [...] bez uzupełniania postępowania dowodowego w jakimkolwiek zakresie, a w szczególności nie ustalił chociażby kiedy przedmiotowa nieruchomość uzyskała dostęp do sieci: gazowej, kanalizacyjnej, wodociągowej i energetycznej oraz kiedy dostęp do tych sieci posiadały działki sąsiadujące z nieruchomością, której dotyczy niniejsze postępowanie.

Jak skarżący wskazywał już na wcześniejszym etapie postępowania, przyłącze gazowe zostało wykonane przez niego i jego ojca jeszcze w latach 70. Woda została doprowadzona co prawda już po wywłaszczeniu działki, jednak na terenie nieruchomości nie znajduje i nie znajdował się jakikolwiek punkt jej poboru. Została ona jedynie "przeciągnięta" do sąsiadującej działki, na której miała znajdować się rozdzielnia energii elektrycznej, której budowa nie została jednak nigdy ukończona.

Zarówno sieć gazowa jak i wodociągowa nie przebiegają bezpośrednio przez teren przedmiotowej nieruchomości, a pod chodnikiem, który przebiega już poza granicami nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie. Także instalacja elektryczna jedynie "przebiega" przez teren nieruchomości, a na samej spornej nieruchomości do dnia dzisiejszego nie powstał jakikolwiek punkt poboru.

Tym samym należy uznać, iż posadowienie na przedmiotowym gruncie infrastruktury podziemnej bez wątpienia nie może przesądzać o realizacji celu wywłaszczenia, tym bardziej, że żadne z umiejscowionych na nieruchomości urządzeń przesyłowych nie służyło dostarczania mediów

Ponadto, posadowienie na grancie podziemnej infrastruktury, samo w sobie nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości na rzecz uprawnionego. Samo istnienie na nieruchomości infrastruktury technicznej nie uniemożliwia korzystania z niej przez byłego właściciela, a co najwyżej może ograniczać jej pełne zagospodarowanie w przyszłości. Dostęp do infrastruktury technicznej może być zapewniony poprzez ustanowienie np. służebności gruntowej, a ewentualne usytuowanie na terenie działki jakiejkolwiek budowli będzie wymagało uzyskania stosownego pozwolenia organów, dzięki czemu i tak zachowana zostanie kontrola nad dostępnością do znajdującej się tam infrastruktury podziemnej (tak NSA w wyroku z dnia 24.04.2018 r., sygn. akt: I OSK 1429/16).

W aktach sprawy nie znajduje się także jakakolwiek dokumentacja wskazująca na daty przeprowadzania na przedmiotowej nieruchomości prac mających na celu realizację celu wywłaszczenia ani też daty, w której ceł ten został na ww. nieruchomości zrealizowany. Ma kluczowe znaczenie dla ustalenia możliwości zwrotu nieruchomości na rzecz Skarżącego.

Analizują natomiast kwestię czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż nieruchomość ta, zgodnie z decyzją Naczelnika Miasta C., była przeznaczona pod budowę osiedla "[...]" w C.

Ostatecznie na osiedlu [...] powstało łącznie 24 bloków mieszkalnych oraz garaże. Nie wybudowano żadnych planowanych budynków użyteczności publicznej. Budowy szkół nie podjęto ze względu na niż demograficzny, który przewidywano w kolejnych latach (najdłużej przetrwała koncepcją budowy szkoły na osiedlu [...] Zachód w miejscu obecnego osiedla domków jednorodzinnych). Zarzucono także budowę węzła komunikacyjnego z priorytetową pod koniec lat 80. obwodnicą miasta.

W tych okolicznościach o realizacji celu wywłaszczenia nie może zdaniem Skarżącego świadczyć także fakt utwardzenia części spornej nieruchomości i posadowienia na niej latami. W pierwszej kolejności należy bowiem zauważyć, iż latarnia ta nie działa i nigdy nie działała - nigdy nie była podłączona i tym samym nie świeciła.

Nie sposób jest mówić w tej sytuacji o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nawet gdyby przyjąć, iż podjęte na terenie nieruchomości działania zmierzały do jego realizacji. Samo posadowienie bowiem jednej latarni i utwardzenie części nieruchomości nie sposób bowiem zdefiniować jako zakończenie celu inwestycyjnego, tym bardziej że posadowiona latarnia nigdy nie została nawet podłączona.

Zdaniem Skarżącego, do definitywnego rozstrzygnięcia czy na przedmiotowej nieruchomości doszło do realizacji celu wywłaszczeniu konieczne jest ustalenie jaki konkretnie był to cel. W aktach postępowania nie znajdują się jednak jakiekolwiek pozwalające na to dokumenty takie jak chociażby: decyzja lokalizacyjna celu wywłaszczenia, plany realizacyjne wraz z załącznikami graficznymi, koncepcja budowy osiedla na [...] zatwierdzona przez Wojewódzką Komisję Urbanistyczno- Architektoniczną oraz założenia techniczno-ekonomiczne opracowane dla osiedla [...] przez "[...] ",

Skarżący nie kwestionuje, iż w przypadku inwestycji o złożonym, kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami, możliwe jest dokonywanie zmian w koncepcjach zagospodarowania (por. wyrok NSA z 08.12.2016 r., sygn. akt I OSK 272/15), należy jednak mieć na uwadze, że w zaistniałym stanie faktycznym, na wywłaszczonej nieruchomości do dnia dzisiejszego nie doszło do realizacji jakichkolwiek inwestycji związanych z planowanym powstaniem osiedla [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w decyzji. Odniósł się także do zarzutów podnoszonych w skardze, nie podzielając ich, zwłaszcza co do realizacji celu wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do tego czy w przypadku działki nr 1 cel wywłaszczenia został zrealizowany, a ściślej rzecz ujmując czy stała się ona zbędna. na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu bądź w umowie zawartej w trybie "wywłaszczeniowym".

Stosownie do art. 137 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990, dalej: u.g.n.) nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Cel wywłaszczenia mógł być także określony w umowie zawartej na podstawie przepisów przewidujących możliwość umownego wywłaszczenia.

Działka nr 1, powstała w wyniku podziału z części nieruchomości oznaczonej jako działki nr 2, 3, 4, która w drodze umowy zawartej w dniu [...] w trybie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości została nabyta przez Skarb Państwa na cele związane z budową osiedla mieszkaniowego "[...]" w C. W wyniku komunalizacji nieruchomość stała się własnością gminy.

W chwili umownego wywłaszczenia na nieruchomości nie znajdowały się żadne zbudowania. Był tam sad oraz pole uprawne. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [....] Burmistrz Miasta C. przedstawił dokumenty, z których wynika, iż przez działkę nr 1 biegną: sieć gazowa, siec wodociągowa, dwie sieci kanalizacyjne oraz sieć energetyczna podziemna. Działka, jak wykazały oględziny, jest niezabudowana, utwardzona żwirem, w części okolona krawężnikiem.

Jeśli sieci te są funkcjonalnie związane w wybudowanym osiedlem[...], składającym się z 24 bloków, to brak jest podstaw, aby uznać, że działka nr 1 stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nie budzi wątpliwości, że ze względu na swój charakter nie służą one do obsługi działki, ale zdecydowanie większego terenu. Natomiast położenie działki w bezpośrednim sąsiedztwie osiedla "[...]" wskazuje na dostarczanie mediów do tego osiedla.

Cel wywłaszczenia był określony bardzo ogólnie, jako "budowa osiedla [...] w C.", stąd traktowany musi on być relatywnie szeroko, obejmując nie tylko budowę bloków mieszkalnych, ale także całą infrastrukturę z nim związaną, w tym także sieci doprowadzających media (woda, gaz, energia elektryczna itd.). W tym kontekście nietrafne pozostają zarzuty skargi odnoszące się do braku realizacji celu wywłaszczenia.

Jeśli działka nie stała się niezbędna na cel wywłaszczenia, to nie powstaje problem jej zwrotu mimo tego, że zainstalowane na niej sieci, biegnące w ziemi, nie stanowiłyby przeszkody. Zwrot jest możliwy jedynie w sytuacji, w której byłaby ona zbędna na cel wywłaszczenia.

Jeszcze raz należy podkreślić, że jedną z przesłanek zwrotu nieruchomości jest jej "zbędność" na cel wywłaszczenia. Staje się ona zbędna tylko i wyłącznie wtedy, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 pkt. 2 u.g.n.). W przedmiotowej sprawie stan takiej "zbędności" nie zachodzi mimo tego, że Gmina zamierza nieruchomość tę przeznaczyć do sprzedaży. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to późniejsze rozporządzenie nieruchomością nie ma znaczenia dla kwestii zbędności.

W kontekście tych ustaleń sąd nie podziela zarzutów podnoszonych w skardze, tak co do naruszenia prawa materialnego (art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 u.g.n.), skoro tak rozumiany cel wywłaszczenia został zrealizowany, jak i co do naruszeń prawa procesowego (art. 7, 77, 8, 80 k.p.a.),, które wiązały się z brakami postępowania wyjaśniającego w zakresie ustaleń dotyczących realizacji celu wywłaszczenia.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a