Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 222/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S.M. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej S.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 426/20 oddalającego skargę S.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 426/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, dalej również jako "WSA", oddalił skargę S.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], dalej jako "SKO" lub "Kolegium", z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...]w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Od w/w wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, dalej jako "DPS".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny stosując niezbędne środki w celu usunięcia naruszenia prawa wskazane powyżej, winien wstrzymać, a następnie uchylić, względnie stwierdzić nieważność" zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Podniósł, że "w wypadku wykonania obu decyzji grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś decyzje organów obu instancji dotknięte są tymi samymi wadami prawnymi, toteż konieczne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego obu decyzji jednocześnie".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi więc wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji lub postanowienia. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a.

Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Dodatkowo o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z nich. Tak więc uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący wskazać na konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zatem z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.

Podkreślić także należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego też – jak przyjęto w judykaturze – wniosek taki powinien zawierać odrębne uzasadnienie.

W niniejszej sprawie, skarżący, w złożonym w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie, domaga się wstrzymania wykonania postanowienia SKO w [...] z [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Jednakże zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie nie mógł zostać uwzględniony.

Skarżący nie wykazał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, prócz samego żądania wstrzymania jej wykonania, nie zawiera żadnej argumentacji, która mogłaby w jakikolwiek sposób wskazywać na możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący ograniczył się jedynie do przywołania treści przesłanek wymienionych w ww. przepisie. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Nie jest bowiem rolą Sądu domniemywanie, w czym wnioskodawca upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania kwestionowanego aktu (postanowienie NSA z 27 października 2020 r., II OSK 2573/20 i powołane tam: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2019 r., II OSK 3828/18, postanowienie z 26 września 2017 r., II OSK 2022/17, postanowienie z dna 6 października 2020 r., II OZ 703/20, postanowienie z 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OZ 73/11). W zawartym w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie, skarżący nie przedstawił żadnych informacji potwierdzających zasadność żądania. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne, w tym dokumentów dotyczących stanu finansowego i rodzinnego. Same obawy skarżącego dotyczące niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zaskarżonej decyzji nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie podjął również próby wyjaśnienia, jaką konkretnie szkodę lub trudne do odwrócenia skutki może wywołać zaskarżona decyzja.

Odrębną kwestią, którą należy zaakcentować jest to, że przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków warunkujących możliwość uwzględnienia wniosku, należy rozumieć taki stan, w wyniku którego może zostać wyrządzona szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy jej pierwotnych cech. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji ustalającej comiesięczną opłatę za pobyt babci skarżącego w DPS-ie. Konieczność zwrotu należności z tytułu zaległych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jak też ponoszenie opłat bieżących, w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a niekiedy z ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów. Ponadto dochodzona od skarżącego należność jest należnością pieniężną, zatem w razie wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, podlegać będzie zwrotowi, gdyż nie ma cechy nieodwracalności (por. postanowienie NSA z 28 września 2018 r., I OZ 849/18, postanowienie NSA z 26 kwietnia 2018 r., I OZ 414/18).

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.