Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 675/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3-3c, art. 23 ust. 1, art. 25 ust.1, art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80, art. 105 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 2, par. 3, par. 21 ust. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 18 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczenia rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku [...]; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. B., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. A. P.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 3 pkt 24, art. 5 ust. 1 i ust. 4b, art. 24 ust. 7, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako: "u.ś.r.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], w sprawie nienależnie pobranych przez N.K. świadczeń rodzinnych i ich zwrotu.

Kolegium wyjaśniło, że powyższą decyzją organ I instancji orzekł w pkt 1 o uznaniu za nienależnie pobrane przez N.K. świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego na dziecko M.J. za okres od 1 marca 2017 r. do 31 października 2017 r., w wysokości 124,00 zł miesięcznie oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 na ww. dziecko we wrześniu 2017 r. w kwocie 150,00 zł; w pkt 2 o zwrocie ww. świadczeń, w łącznej wysokości 1.018 zł (868 zł + 150 zł) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do [...] w łącznej kwocie 41,99 zł (38,05 zł + 3,94 zł), co łącznie stanowi kwotę 1.059,99 zł.

Dalej organ II instancji wskazał, że E.R., w terminie prawem przewidzianym, złożyła od powyższej decyzji organu I instancji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., podnosząc, że nie jest w stanie zwrócić wyliczonej przez Prezydenta Miasta Ł. kwoty.

Kolegium, w oparciu o treść art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 2b u.ś.r. wyjaśniło, jakie świadczenia stanowią świadczenia nienależnie pobrane oraz zasady ich zwrotu, a następnie wskazało, że na podstawie art. 5 ust. 1 u.ś.r. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o przyznaniu N.K. prawa do: zasiłku rodzinnego na dziecko M.J. za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r., w wysokości 124 zł miesięcznie; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 na ww. dziecko za okres od 1 września 2017 r. do 31 października 2017 r. w kwocie 150 zł. Jak wynika z akt sprawy, 2 stycznia 2017 r. strona podjęła zatrudnienie w Spółdzielnia A i w lutym 2017 r., tj. w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu otrzymała wynagrodzenie w wysokości 1.459,48 zł netto.

Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 5 ust. 4b oraz art. 3 pkt 24 lit. c) u.ś.r. i stwierdził, że organ I instancji dokonał ponownego przeliczenia dochodu na jednego członka rodziny strony w sposób prawidłowy. Dochód N.K. aktualnie (tj. po uwzględnieniu okoliczności podjęcia pracy od 1 stycznia 2017 r.) wynosi bowiem 1.198,50 zł miesięcznie na jednego członka jej rodziny (składającej się z 2 osób). Na dochód ten składają się kwoty: 3.838 zł (dochód nieopodatkowany, zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 14 września 2016 r.) + 7212,12 zł (renta z ZUS) = 11.050,12 zł (roczny dochód netto strony osiągnięty w roku bazowym 2015 r.) : 12 miesięcy = 920,84 zł (miesięczny dochód netto strony osiągnięty w roku bazowym 2015). Do tego dochodu, w ocenie organu II instancji, należało doliczyć kwotę 1.459,48zł (dochód netto uzyskany przez N.K. w lutym 2017 r. z tytułu podjęcia zatrudnienia w Spółdzielnia A), co łącznie stanowi 2.380,32 zł. Następnie kwotę tę należało podzielić przez 2 (liczba członków rodziny), co spowodowało, że miesięczny dochód netto rodziny strony w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł 1.190,16 zł. Dochód ten przekracza zatem kwotę wskazaną w art. 5 ust.3 u.ś.r. uprawniającą do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami na córkę M.J..

Kolegium zauważyło, że ustalenia organu odwoławczego dotyczące dochodu rodziny strony różnią się, w tym zakresie, od ustaleń organu I instancji o 8,34 zł (który określił wysokość dochodu rodziny strony na poziomie 1.198,50 zł), jednakże okoliczność ta nie wpływa na uprawnienia N.K. do przedmiotowych świadczeń, a tym samym nie stanowi podstawy do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta Ł..

Organ II instancji wyjaśnił następnie, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 7 u.ś.r., świadczenia wypłacone od 1 marca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. są, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., świadczeniami nienależnie pobranymi i w konsekwencji na podstawie art. 30 ust. 1 u.ś.r. podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, o których mowa w ust. 2b powołanej normy, obliczonymi na podstawie jej ust. 8.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Kolegium poinformowało jednocześnie stronę, że na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r., organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wniosek w tym zakresie może więc strona złożyć w organie I instancji po zakończeniu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła N.K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz z art. 78 k.p.a. w ten sposób, że nie uwzględniono wniosku dowodowego - wszystkich dokumentów i załączników, które obrazują aktualny i zgodny ze stanem faktycznym i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Ponadto skarżąca zarzuciła nieprawidłowości w postaci, że decyzja nie jest zgodna również z art. 30, art. 32, art. 68 pkt 5, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy oraz wskazała swą trudną sytuację rodzinną, spowodowaną zwłaszcza złym stanem zdrowia. Wskazała również, że bieżący dochód nie wystarcza w pełni na wydatki, ponoszone na utrzymanie rodziny.

Skarżąca podniosła, że Kolegium błędnie wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła E.R.. W związku z tym 4 czerwca 2018 r., złożyła skargę do SKO na nieprawidłowości i niezgodności decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zdaniem skarżącej Kolegium, rozpatrując odwołanie, w ogóle nie wzięło pod uwagę dowodów w postaci potwierdzenia faktycznych dokumentów mających wpływ na aktualna sytuację materialną, które przedłożyła, w trakcie postępowania przed organem I instancji. Organ wyższej instancji decyzję swoją wydał opierając się wyłącznie na ustaleniach przyjętych przez organ I instancji. Tym samym organ wyższego stopnia naruszył powyższą zasadę, z której wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Regulacja art. 7 k.p.a. implikuje twierdzenie, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając rozstrzygniecie (decyzję) organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z powyższym z przepisem oraz do uzasadnienia decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wyjaśnić, jaka jest aktualnie sytuacja zdrowotna, rodzinna i majątkowa skarżącej, i następnie powinien ustalić, w jaki sposób zwrot świadczeń będzie miał wpływ na sytuację życiową, w szczególności, że pozbawienie tej kwoty nie spowoduje takiego pogorszenia sytuacji materialnej, bo będzie ona zmuszona ubiegać się o dodatkowe świadczenia z pomocy społecznej.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Jednocześnie Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązane było uwzględnić regulację określoną w art. 30 w związku z art. 5 ust. 1 i ust. 4b u.ś.r., co zdaniem organu, w konsekwencji stanowi, że zarzut skarżącej w zakresie braku zgodności wydanego rozstrzygnięcia z Konstytucją jest chybiony. Normy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji obowiązują, co w konsekwencji powoduje, iż przysługuje im domniemanie zgodności z Konstytucją. Przepisy te po pierwsze uniemożliwiają zastosowanie wprost norm zawartych w Konstytucja RP, w tym powołanych przez skarżącą art. 32, art. 68 pkt 5, art. 69 czy też art. 71, a po drugie pozostają bez wpływu na ustawowy obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie narusza żadnej z ww. norm konstytucyjnych: - nie narusza art. 32, bowiem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie powoduje żadnej dyskryminacji - kiedy pobrano świadczenie, które nie przysługiwało zachodzi konieczność jego zwrotu (tak jak w niniejszej sprawie); - zwrot nienależnie pobranych świadczeń nie koliduje w żaden sposób z art. 68, czy art.69 Konstytucji RP, bowiem popieranie przez organ administracji rozwoju, czy udzielanie pomocy osobom niepełnosprawnym, nie oznacza automatycznego odstąpienia od żądania zwrotu, gdy świadczenie stronie nie przysługiwało (a z taką sytuacją również mamy do czynienie w przedmiotowej sprawie).

Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącej w osobie adwokata, ustanowiony z urzędu, poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, iż nie zostały one pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art.151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia ich uchylenie w całości.

W rozpoznawanej sprawie decyzje organów administracji zapadły na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), powoływanej również jako: "u.ś.r.". Stosownie do art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W myśl zaś art. 30 ust. 2 pkt 1 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

W świetle powołanej regulacji uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga zaistnienia dwu przesłanek: po pierwsze – świadczenie zostało wypłacone; po drugie: - zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia albo wstrzymania wypłaty, przy czym jednocześnie osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Zwrócić przy tym należy uwagę na treść art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji z perspektywy powołanych regulacji Sąd stwierdził, że organy wydały tę decyzję przedwcześnie bez wyjaśnienia kluczowej dla niniejszej sprawy kwestii. Tą zaś winno być ustalenie, czy skarżąca w sposób dla niej zrozumiały została zapoznana z pouczeniem zawartym w formularzu wniosku o przyznanie przedmiotowych świadczeń rodzinnych i konsekwencjami wynikającymi z faktu podjęciu zatrudniania, w tym zwłaszcza zatrudnienia w warunkach pracy chronionej (zatrudnienie w Spółdzielni A - Dział A), które niewątpliwie było działaniem podjętym w kierunku poprawienia we własnym zakresie, w ramach własnych możliwości, trudnej sytuacji dochodowej rodziny, nie zaś jej pogorszenia.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na stwierdzone u skarżącej schorzenia dopiero jednoznaczne pozytywne zweryfikowanie powyższej okoliczności uprawniało organ do zastosowania wobec skarżącej regulacji art. 30 u.ś.r. skutkującej wydaniem zaskarżonej decyzji. Jednocześnie w tym kontekście Sąd w pełni podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że skuteczne pouczenie to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia. Pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia – winno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Oznacza to, że pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za należyte, w szczególności, gdy przytaczają one jedynie przepis ustawy, bez nawet jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Takie sformułowania są bowiem dla większości osób nieposiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie mogą być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności osoba taka winna wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia. Ponieważ prawidłowe pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot świadczenia, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach (vide: np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12, dostępny pod adresem: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela również stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle którego celem pouczenia nie jest tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń, musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nieodnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy (vide: np. wyrok NSA z dnia 4 października 2011r., sygn. akt I OSK 762/11; wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 329/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 556/17, dostępne pod adresem: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest, czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13, dostępny pod adresem: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że istotnie na wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, który skarżąca wypełniła i podpisała w dniu 14 września 2016 r., w części VII wniosku wskazano, że: "w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w szczególności zaistnienia okoliczności tam wymienionych, uzyskania dochodu lub wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym związanych z koniecznością ponownego ustalenia prawa do tego świadczenia na podstawie art. 5 ust. 3-3a ustawy, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie rodzinne". Zwraca przy tym uwagę fakt, że prawidłowego pouczenia w rozważanym względzie nie zawiera również decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatków na córkę M.. W istocie organ ograniczył się w niej do powołania treści art. 24 ust. 7 u.ś.r., art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przywołując uprzednio i to nie w pełni pouczenie zawarte w części VII wniosku skarżącej bez jakiegokolwiek wskazania, jakiego rodzaju konsekwencje wynikają z niepowiadomienia organu o tych zmianach. Organ nie uwzględnił przy tym faktu, że skarżąca nie tylko nie posiada wykształcenia prawniczego, ale cierpi na szereg schorzeń (przebyty udar pnia mózgu i móżdżku, choroba afektywna dwubiegunowa, padaczka), które mogą wpływać na kwestię właściwego zrozumienia tak ogólnie wskazanych pouczeń.

W tej sytuacji oceniając wymogi, jakim powinno odpowiadać prawidłowe pouczenie, wskazać jeszcze raz należy, że organ nie sprostał temu obowiązkowi w przedmiotowej sprawie. Nie tylko nie wyjaśnił skarżącej w przystępny sposób, że podjęcie pracy zarobkowej, w tym także podjęcie zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, spowoduje doliczenie jej zarobków do dochodu rodziny, a w konsekwencji może wpłynąć na dochód rodziny, ale nawet nie powołał treści art. 5 ust. 3-3c u.ś.r., ograniczając się jedynie do wskazania art. 5 ust. 3-3c u.ś.r.

Wprawdzie z akt sprawy wynika, że skarżąca poświadczyła, że zapoznała się z pouczeniem, które znajduje się we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, jednak wskazać należy, że nawet gdyby pouczenie to było prawidłowe, a jak wykazano powyżej - nie jest, to pouczenie to jest bardzo obszerne, zawiera bardzo dużo powołanych przepisów prawnych i po podpisaniu przez skarżącej pozostawione zostało w aktach sprawy. Zatem skarżąca z całą pewnością nie miała możliwości, żeby właściwie zapoznać się z tak skomplikowanym pouczeniem, a tym bardziej odnieść to pouczenie w sposób prawidłowy do przyszłej sytuacji życiowej, tak by należycie ocenić skutki związane z podjęciem wskazanego zatrudnienia.

Na kanwie powyższych rozważań należało stwierdzić, że w realiach niniejszej sprawy organy nieprawidłowo przyjęły, że zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., uzasadniające wydanie decyzji ustalającej, że przedmiotowe świadczenia rodzinne pobrane we wskazanym okresie nie przysługuje skarżącej i stały się świadczeniami nienależnie pobranymi, a skarżąca zobowiązana jest do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, z uwagi na brak prawidłowego pouczenia, co tym samym przesądza o naruszeniu także przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art.80 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie Sąd dopatrzył się także innych uchybień organów w niniejszej sprawie dotyczących kwestii nieprawidłowego przyjęcia w decyzji, iż odwołanie wniosła osoba o nazwisku "R.", taka osoba niewątpliwie w niniejszej sprawie nie występuje, a ponadto błędnie organy przyjęły, iż dochód z tytułu zatrudnienia skarżącej we wskazanej wyżej Spółdzielni przypada na cały okres, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia istotnych w tym zakresie okoliczności, w tym choćby dokonania prostego zestawienia okresu, na który zostało przyznane świadczenie (okres od 1.03.2017 r. do 31.10.2017r.) z dokumentacją dotyczącą zatrudnienia skarżącej we wskazanej Spółdzielni A. (zatrudnienie w okresie od 2.01.2017 r. do 30.09.2017 r.). Jednakże wobec stwierdzonych powyżej zasadniczych uchybień organu związanych z nieprawidłowym przyjęciem, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane i koniecznością rozważenia umorzenia postępowania w sprawie, powyższe uchybienia tracą na znaczeniu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i wyda stosowne do dokonanych ustaleń rozstrzygnięcie, z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a., rozważając przy tym zwłaszcza kwestię zasadności prowadzonego postępowania w kontekście przesłanek określonych w art. 105 § 1 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 i § 3 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) – pkt 2 sentencji wyroku.

MR