Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3487/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124b ust.1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 3 pkt.3a i 8
journal: Dz.U. 2012 poz 1529
law: Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "A" z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1/18 w sprawie ze skargi "A" z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz "A" z siedzibą w [...] 1.137 (jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę "A" na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienie nieruchomości.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z 6 lipca 2017 r. ["A", dalej inwestor, Spółka bądź] skarżąca wystąpiła do Starosty "[...]" [winno być "[...]"] o wydanie na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z "2016 r. poz. 2147" [wnioskodawca wskazał omyłkowo "2004 r. nr 261 poz. 2603"] ze zm., dalej ugn), decyzji zobowiązującej K.A. i M.A. (dalej uczestnicy) - współwłaścicieli nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni 1,2730 ha do udostępnienia części przedmiotowej nieruchomości, w celu wykonania przez Spółkę czynności związanych z wymianą przewodów, słupa wraz z osprzętem istniejącej linii napowietrznej SN 15 kV GPZ [...].

Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2017 r.) Starosta [...] (dalej Starosta) 1. zobowiązał K.A. i M.A. - współwłaścicieli nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1,2730 ha [zapisanej w księdze wieczystej [...], prowadzonej w Sądzie rejonowym w [...] Wydział IV Ksiąg Wieczystych], do udostępnienia [gruntu o powierzchni 8050 m2 dla "A"], w celu [przeprowadzenia remontu istniejącej] linii napowietrznej SN 15 kV GPZ [...] polegającym na: [demontażu linii napowietrznej SN 15 kV, demontażu osprzętu ze słupa SN, demontażu słupa SN, montażu i stawianiu nowego słupa SN, montażu osprzętu na słupie linii napowietrznej SN, montażu linii napowietrznej SN, montażu uziemień i wykonaniu badań i prób pomontażowych; 2. orzekł udostępnienie nieruchomości na okres dwóch dni roboczych w godzinach 8.00 do 16.00 w terminie 6 miesięcy licząc od dnia rozpoczęcia inwestycji, tj. od 1 lipca 2018 r. Na 14 dni przed planowanym terminem rozpoczęcia prac remontowych należy powiadomić współwłaścicieli nieruchomości; 3. po zakończeniu prac należy doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego; 4. za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe wskutek czynności wymienionych w pkt 1 przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem nieruchomości a inwestorem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni licząc od dnia, w którym upłynął termin określenia nieruchomości, określony w pkt 2, zostanie wszczęte przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej postępowanie w sprawie ustalenie odszkodowania; 5. w przypadku braku uzgodnienia z właścicielem nieruchomości wysokości odszkodowania, wnioskodawca niezwłocznie powiadomi tutejszy organ oraz wskaże podmiot zobowiązany do wypłaty ustalonego odszkodowania].

W odwołaniu K. i M. A. podnieśli, że nie zgadzają się z decyzją zobowiązującą do udostępnienia przedmiotowej nieruchomości bez ustanowienia odpłatnej służebności bądź przyznania jednorazowego odszkodowania za posadowione słupy. Odwołujący zakwestionowali fakt nabycia przez Spółkę w drodze zasiedzenia własności urządzeń przesyłowych zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z [...] października 2017 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] października 2017 r.) Wojewoda [...] (dalej Wojewoda) 1. uchylił zaskarżoną decyzję w całości; 2. odmówił zobowiązania K. i M. A. - współwłaścicieli nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1,2730 ha do udostępnienia części przedmiotowej nieruchomości, w celu wykonania przez "A" czynności związanych z wymianą przewodów i słupa wraz z osprzętem istniejącej linii napowietrznej SN 15 kV GPZ [...].

W uzasadnieniu Wojewoda wskazując art. 124b ust. 1 ugn podał, że obowiązek udostępnienia nieruchomości może być nałożony, gdy w sprawie zostaną łącznie spełnione następujące warunki: a. podmiot, który wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji jest podmiotem obowiązanym do wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w tym przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń; b. wystąpi konieczność wykonania ww. czynności; c. właściciel... nieruchomości nie wyraża zgody na takie udostępnienie. Wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o art. 124b ust. 1 ugn może nastąpić wyłącznie w sytuacji spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, w tym spełnienia przesłanki polegającej na tym, że planowane przedsięwzięcie ograniczać się będzie do podjęcia "czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii".

Wojewoda podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że właścicielem linii napowietrznej SN 15 kV GPZ [...] jest "A", która nabyła własność przedmiotowej linii w drodze zasiedzenia na podstawie art. 172 w zw. z art. 292 kc (oświadczenie Dyrektora Rejonu Dystrybucji "A" z 10 maja 2017 r.; pismo "A" z 23 marca 2017 r.). Spółka jest podmiotem obowiązanym do wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami i usuwaniem awarii wymienionych w tym przepisie przewodów i urządzeń. Wątpliwości organu odwoławczego nie budzi spełnienie przesłanki w postaci braku zgody właścicieli nieruchomości na jej udostępnienie, na co wskazuje pismo K. i M. A. z 24 kwietnia 2017 r.

Art. 124b ust. 1 ugn uzależnia możliwość ograniczenia prawa własności od konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w tym przepisie... przewodów i urządzeń. Zakres planowanych robót musi jednoznacznie wskazywać na ich remontowo-konserwacyjny charakter i winien być szczegółowo opisany w uzasadnieniu decyzji. Organ prowadzący postępowanie winien dokonać wyczerpującej oceny charakteru planowanych prac z punktu widzenia ich zgodności z zakresem przedmiotowym określonym w dyspozycji art. 124b ugn.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z załączonych do wniosku z 6 lipca 2017 r. Wytycznych programowych na wymianę słupów i przewodów ze zwiększeniem przekroju w linii SN-15 kV GPZ [...], celem poprawy parametrów zasilania gmin [...] i Skrwilno [oraz okolicznych terenów] (dalej Wytyczne), wynika że planowane prace będą polegały na przebudowie istniejącej jednotorowej linii napowietrznej relacji [...] 3xAFL-6 35 mm[2] na linię jednotorową 3xAFL-6 70 mm[2], zabudowę rozłączników sterowanych zdalnie w linii głównej i na odgałęzienia linii 15 kV, wymianę istniejących odłączników sterowanych ręcznie i zdalnie na rozłączniki sterowane zdalnie. Planowany zakres modernizacji będzie obejmował przede wszystkim wymianę przewodów typu AFL-6 o przekroju 35 mm[2] na przewody typu AFL-6 o przekroju 70 mm[2].

Wojewoda stwierdził, że ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którymi na działce zainstalowane są obecnie przewody "gołe" ALF o przekroju 50 mm[2], a po remoncie linii będą przewody "niepełnoizolowane" EKOPAS o przekroju 50 mm[2] są pozbawione podstaw i nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Starosta nie wskazał, na jakich dowodach się opierał dokonując powyższych ustaleń faktycznych. Podkreślił, że większy przekrój przewodów wynika z zastosowania izolacji, która ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa i wytrzymałości linii energetycznej. Z charakterystyki technicznej przewodu EKOPAS o przekroju 70 mm[2] czy AFL-6 o przekroju 70 mm[2] wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że podany przekrój dotyczy żyły przewodu i nie obejmuje powłoki izolacyjnej.

Opierając się na załączonych do wniosku Wytycznych, Wojewoda ustalił, że na owej linii przewody AFL-6 35 mm[2] zostaną zastąpione przez przewody o większym przekroju - 3xAFL-6 70 mm[2]. Oczywistym jest, że spowoduje to trwałe, zwiększone możliwości przesyłu prądu (zwiększenie przepustowości sieci). Potwierdził to sam inwestor w Wytycznych deklarując, że modernizacja ma na celu "poprawę parametrów zasilania". Bezspornym jest, że wraz ze zwiększeniem przekroju przewodów zwiększą się możliwości przesyłowe linii elektroenergetycznej, a tym samym i natężenia prądu, gdyż takowe umożliwiają większe przekroje przewodów - linek. Wymiana przewodów linii elektroenergetycznej na przewody o większym przekroju powoduje zmianę mocy, natężenia, a także pola elektromagnetycznego. Planowane prace powodują zmianę parametrów technicznych linii napowietrznej SN 15 kV relacji GPZ [...] i nie stanowią prac remontowych. W wyniku planowanych prac na linii i jej odgałęzieniach zostaną zamontowane nowe rozłączniki sterowane zdalnie, które nie były zamontowane pierwotnie. Nie mamy do czynienia wyłącznie z wymianą istniejących elementów.

Wojewoda podał, że w oświadczeniu woli o udostępnieniu nieruchomości w związku z planowanymi pracami na istniejących urządzeniach elektroenergetycznych, dostarczonym współwłaścicielom nieruchomości przez inwestora na etapie rokowań poprzedzających złożenie wniosku, wskazuje się, że ewentualna zgoda będzie podstawą złożenia przez Przedsiębiorstwo Energetyczne oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Złożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stosownie do art. 32 ust. 4 pkt 2 pb, wymagane jest w przypadku ubiegania się o wydanie pozwolenia na budowę. Można sądzić, że intencją inwestora od samego początku jest przeprowadzenie prac budowlanych, a nie remontowych.

Za remont nie mogą być uznane prace polegające na całkowitej lub częściowej rozbiórce obiektu liniowego, a następnie jego wznoszeniu od nowa i to ze zmienionymi parametrami. Jednoczesna wymiana wszystkich fundamentów, słupów, przewodów i izolatorów oznacza, że obiekt liniowy na określonym odcinku przestaje czasowo istnieć, a następnie wznosi się go od nowa w tym samym miejscu. Niemożliwe jest zamontowanie tych wszystkich elementów w tym samym miejscu bez rozbiórki dotychczasowego obiektu. W przedmiotowej sprawie, zgodnie z Wytycznymi łączna długość odcinka napowietrznego linii głównej podlegającego modernizacji wynosi 33,992 km. Nie można uznać, że wymianie podlegają jedynie niektóre elementy obiektu liniowego, a planowane prace mają charakter remontowy.

Zdaniem Wojewody, Starosta nie rozpatrzył w stopniu dostatecznym zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego (Wytyczne, oświadczenie woli załączone do wniosku), a rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach, które nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ I instancji naruszył tym samym w art. 7, 11, 77 § 1 i art. 80 kpa. Zgromadzony dotychczas w aktach materiał dowodowy pozwala przesądzić, że planowane czynności nie mają charakteru remontowego i powodują zmianę parametrów technicznych linii elektroenergetycznej. W związku z powyższym niecelowe jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez uchylenie decyzji I instancji w związku z błędnym uznaniem, że planowane prace nie będą stanowić remontu; niewystarczające wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego planowane prace nie mogą być zakwalifikowane jako remont; błędne przyjęcie przez organy obu instancji, że planowane prace doprowadzą do zmiany parametrów linii; uchylenie decyzji I instancji w sytuacji, gdy zebrany materiał w sprawie nie dawał podstaw do wydania decyzji reformatoryjnej. Spółka zarzuciła naruszenie art. 124b ust. 1 ugn i art. 3 pkt 3a, 6, 7a i 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm., dalej pb), przez uchylenie decyzji zobowiązującej do udostępnienia części nieruchomości w celu wykonania remontu odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu 15 kV relacji GPZ [...], mimo że na skutek przeprowadzenia prac parametry linii nie ulegną zmianie, zatem będzie to ta sama linia energetyczna, pracująca z takim samym napięciem, mająca ten sam przebieg, co obecnie. Zdaniem skarżącej, błędnie przyjęto, że planowane prace nie mieszczą się w zakresie pojęcia remontu, co w konsekwencji doprowadziło do nietrafnego przyjęcia, że nie została spełniona dyspozycja art. 124b ust. 1 ugn.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem II SA/Bd 1/18 na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sedno sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy zakres wskazanych przez skarżącą we wniosku prac, uprawniał do wydania decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości, o której mowa w art. 124b ugn. Przepisy ugn przewidują kilka odrębnych instytucji i trybów postępowania związanego z władczą ingerencją w prawo własności w trybie administracyjnym (rozdział 4), które, wobec konstytucyjnej zasady ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP) nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności... nieruchomości (art. 112 ust. 2 ugn).

Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela... nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ... przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji... energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych... przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel... nieruchomości nie wyraża na to zgody (art. 124b ust. 1 ugn). Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Wynika z tego, że udostępnienie nieruchomości na rzecz podmiotu zawiadującego instalacją służącą do dystrybucji... energii elektrycznej, oraz niezbędnymi do jej działania obiektami i urządzeniami następuje na wniosek tego podmiotu w sytuacji, gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia prac remontowych, konserwujących lub eliminujących skutki zaistniałej awarii, a właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na jej udostępnienie.

Art. 124b ust. 1 ugn przewiduje szczególny przypadek czasowego ograniczenia wykonywania prawa własności... nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej, stanowiący postać wywłaszczenia. Właściciel... ograniczany jest w swoim prawie w ten sposób, że musi znosić korzystanie z nieruchomości przez osoby trzecie w sposób wynikający z komentowanego przepisu i określony w decyzji zezwalającej na korzystanie z nieruchomości. To, że mamy do czynienia z ograniczeniem prawa własności determinuje ścieśniającą wykładnię cytowanego przepisu.

Rozstrzygnięcie zaistniałego w sprawie sporu dotyczącego możliwości wydania decyzji zobowiązującej, o której mowa w art. 124b ugn, sprowadza się do ustalenia, jaki charakter mają prace objęte wnioskiem, w tym zakresie bowiem strony wyrażały odmienne stanowiska. Należało przesądzić, czy planowane przez inwestora prace stanowią, zgodnie z twierdzeniem skarżącej, remont. W okolicznościach tej sprawy, tylko zakwalifikowanie prac jako remont, daje organowi możliwość wydania decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości.

Legalną definicję remontu zawiera art. 3 pkt 8 pb, zgodnie z którym przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym. Dokonując analizy tej definicji stwierdzić należy, że aby określone czynności zakwalifikować można było jako remont, muszą być one oparte na wskazanych przez ustawodawcę podstawach: prace należy wykonać w obiekcie, który już istnieje i nie mogą one prowadzić do zmiany pierwotnego stanu obiektu, nie będąc jednocześnie jego konserwacją. Remont nie może stanowić ani przebudowy, ani rozbudowy, nadbudowy czy zmiany przeznaczenia obiektu. Ustawodawca zezwolił na stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym.

Przebudowę zdefiniowano w art. 3 pkt 7a pb - przez pojęcie to należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji.

Z zestawienia cytowanych przepisów prawa budowlanego wynika, że zasadniczym elementem różnicującym pojęcia remont i przebudowa jest zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, która wyklucza remont, a która stanowi o istocie przebudowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w wyniku remontu nie może powstać obiekt budowlany o innych parametrach technicznych lub użytkowych, niż obiekt pierwotny (wyroki NSA z: 8.4.2011 r. II OSK 610/10; 25.1.2008 r. II OSK 1945/06, cbosa). Jeżeli w wyniku wykonywanych robót budowlanych nastąpi zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem parametrów charakterystycznych dla kształtu całego obiektu budowlanego, takich jak jego kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość lub liczba kondygnacji, będziemy mieli do czynienia z przebudową. Jeżeli wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegać będzie na odtworzeniu stanu pierwotnego, nie będąc bieżącą konserwacją, będzie to remont.

Istotne w sprawie było ustalenie, czy zakres i planowany efekt robót budowlanych zamierzonych przez inwestora doprowadzi do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, czy też polegać będzie wyłącznie na odtworzeniu stanu pierwotnego istniejącego obiektu budowlanego, bez zmiany jego parametrów użytkowych lub technicznych. By dokonanie oceny w powyższym zakresie było możliwe, organ winien dysponować danymi, pozwalającymi na zweryfikowanie okoliczności podanych we wniosku, w którym wskazano na remontowy charakter zamierzonych prac.

Z wniosku z 6 lipca 2017 r. inicjującego postępowanie wynika, że Spółka zwróciła się do Starosty [...] o wydanie, na podstawie art. 124b ugn decyzji zobowiązującej K. i M. A., współwłaścicieli nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1,2730 ha do udostępnienia części przedmiotowej nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii linii napowietrznej SN 15 kV GPZ [...], polegających na wymianie przewodów, słupa i izolatorów. Trasa remontowanej linii pozostanie bez zmian. Wyczerpano wszelkie możliwości uzyskania uzgodnienia od właściciela działki.

Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem liniowym - linią napowietrzną elektroenergetyczną o napięciu SN 15 kV GPZ [...] o długości 33.992 m. Determinuje to pewną specyfikę oceny prac wykonywanych w ramach takiego obiektu. W świetle art. 3 pkt 3a pb obiekt liniowy stanowi obiekt budowlany. Jeżeli roboty budowlane prowadzone są w stosunku do całego obiektu, a tylko realizowane są etapami w stosunku do poszczególnych jego fragmentów i faktycznie efektem tych robót będzie demontaż całej linii przesyłowej i zastąpieniu jej nową substancją, to tym samym nie można takich robót kwalifikować jako remontu, lecz jako przebudowę lub odbudowę obiektu budowlanego. Dopuszczalność kwalifikacji robót budowlanych jako remontu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku prac polegających na wymianie słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości, miejsca lub sposobu posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego (zmiana tych parametrów oznacza, że nie jest to remont, lecz np. przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a pb), a także, gdy zamierzone prace nie dotyczą całego obiektu budowlanego (demontażu całej linii przesyłowej), lecz tylko określonego jego fragmentu (wyrok NSA z 6.12.2016 r. I OSK 1509/16). Prace przewidziane do wykonania na całej linii jako obiekcie budowlanym nie mieszczą się w pojęciu remontu. W niniejszej sprawie, jak wynika z wniosku o wydanie decyzji, prace budowlane będą polegały na wymianie słupa i przewodów [i wymianie izolatorów] w linii SN 15 kV GPZ [...]; będą trwały 2 dni robocze, w trakcie których nastąpi demontaż linii napowietrznej SN, demontaż osprzętu ze słupa SN, demontaż słupa SN, montaż i stawianie nowego słupa SN, montaż osprzętu na słupie linii napowietrznej SN, montaż linii napowietrznej SN i montaż uziemień.

Z załączonych do wniosku Wytycznych na wymianę słupów i przewodów ze zwiększeniem przekroju w linii SN 15kV GPZ [...] wynika, że aktualnie linia główna wykonana jest przewodami typu 3xAFL-6-35 mm2. Zakres modernizacji będzie obejmował przebudowę istniejącej jednotorowej linii napowietrznej relacji [...] 3xAFL-6-35 mm2 na linię jednotorową 3xAFL-6-70 mm2; zabudowę rozłączników sterowanych zdalnie w linii głównej jak i na odgałęzienia linii 15 kV; wymianę istniejących odłączników sterowanych ręcznie i zdalnie na rozłączniki sterowane zdalnie. Do głównych założeń projektu należy zaprojektowanie: jednotorowej linii napowietrznej średniego napięcia z przewodami 3xAFL-6-70 mm2; przebudowy/adaptacji istniejących stanowisk linii średniego napięcia; zabudowy nowych łączników napowietrznych sterowanych zdalnie; wymiany starych odłączników napowietrznych sterowanych ręcznie i zdalnie na sterowane zdalnie.

Wprawdzie elementem charakterystycznym obiektu liniowego jest jego długość (art. 3 pkt 3a pb), która, jak wskazano w skardze nie ulega zmianie, to jednak nie oznacza to, że w sprawie mamy do czynienia z remontem i odtworzeniem stanu pierwotnego, bowiem: 1. planowana jest modernizacja całej linii GPZ [...], gdzie kluczowe elementy całej linii napowietrznej jako obiektu liniowego (budowli) będą demontowane i zastępowane nowymi elementami; 2. w wyniku realizacji zamierzonych robót ulegną istotnej zmianie w szczególności parametry przewodów, co ostatecznie umożliwi poprawę przepustowości sieci i przesyłanie większej ilości energii.

Skarżąca podniosła, że art. 3 pkt 8 pb dopuszcza zastosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto pierwotnie. Wskazuje, że ze względów technologicznych niemożliwym i nieuzasadnionym jest, by w celu remontu linii zastosowano dokładnie takie same materiały, jak w czasie jej powstawania. Nie ma konieczności ani możliwości wymiany przewodów na identyczne jak używane obecnie, zaś rozwiązania technologiczne przyjęte przez skarżącą zgodne są z aktualnie obowiązującymi Polskimi Normami. Skarżąca nie dostrzega, że konieczność zastosowania, ze względów technologicznych innych wyrobów niż użyto pierwotnie jest możliwe pod warunkiem, że wskutek tego nie dojdzie do powstania obiektu budowlanego o innych parametrach technicznych lub użytkowych, niż obiekt pierwotny.

Tymczasem zakres zamierzonych prac ma na celu nie tylko odtworzenie stanu pierwotnego z wykorzystaniem nowych materiałów, lecz także poprawę przepustowości sieci i zwiększenie jej mocy przesyłowej, z czym wiąże się również zwiększenie oddziaływania elektroenergetycznego, na co słusznie zwrócił uwagę Wojewoda. Zdaniem Sądu, nie można uznać, by zakres robót obejmujący demontaż i wymianę kluczowych elementów linii, w tym przypadku przewodów o znacznie większym przekroju i o innych parametrach technicznych i użytkowych, spełniał przesłanki definicji remontu. Zakres prac wskazuje na działanie inwestycyjne, skutkiem którego nastąpi faktyczny demontaż starych przewodów linii napowietrznej [...] i zastąpienie ich nową, bardziej zaawansowaną technologicznie linią. Będzie to również skutkować zmianą (polepszeniem) parametrów technicznych i użytkowych obiektu budowlanego liniowego. Sama wymiana przewodów linii elektroenergetycznej i zastąpienie ich nowymi przewodami, o większym od dotychczasowego przekroju, zwiększy przepustowość sieci i zakres oddziaływania pola elektromagnetycznego. W tym stanie faktycznym, nie było podstaw do kwalifikacji określonych we wniosku prac jako remontu, a w konsekwencji do wydania decyzji zobowiązującej, o której mowa w art. 124b ugn.

Wobec tego, niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 124b ust. 1 ugn, art. 3 pkt 3a, 6, 7a i 8 pb, a także wskazane w niej przepisy postępowania, ponieważ organ w prawidłowy sposób zebrał niezbędny dla rozpoznania sprawy materiał dowodowy, a następnie wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji, które spełnia wszystkie wymagania zawarte w art. 107 § 1 i 3 kpa.

Skargę kasacyjną wywiodła "A" S.A., reprezentowana przez r. pr. P.U., zaskarżając wyrok II SA/Bd 1/18 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:

1. prawa materialnego - art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z "2018 r. poz. 121") w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332) w zw. z art. 3 pkt 3a w zw. z art. 3 pkt 6 pb, przez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem przez Sąd, że zakres planowanych przez skarżącą prac wykracza poza definicję remontu, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy charakter przedmiotowych prac spełnia wszelkie przesłanki pozwalające uznać je za remont w rozumieniu art. 124b ust. 1 ugn w zw. z art. 3 pkt 8 pb, a co za tym idzie spełnione zostały przesłanki udostępniania nieruchomości skarżącej w celu wykonania czynności związanych z remontem urządzeń przesyłu energii elektrycznej;

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" [winno być "c"; s. 4 punkt II uzasadnienia skargi kasacyjnej] ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 [i] 3 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd, że Wojewoda [...] naruszył wskazane przepisy postępowania administracyjnego, a w konsekwencji nieuchylenie przez Sąd decyzji Wojewody [...], mimo że organ ten nie dokonał wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej [zwrotu] kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Pismami z 20 sierpnia 2020 r. ("A", reprezentowana przez r.pr. P.U.) oraz 6 października 2020 r. i 9 grudnia 2020 r. (Wojewoda [...]) wyrazili zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Zarządzeniem z 3 listopada 2020 r. I OSK 3487/18 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374, poz. 875 ze zm.) w związku z wyrażeniem zgody przez skarżącą kasacyjnie oraz organ, przy jednoczesnym braku stanowiska uczestników postępowania, zarządził skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej (pkt 1 zarządzenia).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Art. 151 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ppsa zawierają przeciwstawne normy wynikowe i nie mogą pozostawać ze sobą "w zw.[iązku]", regulując sposób rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 11.3.2015 r. I OSK 2383/14, Lex 1666121).

Usprawiedliwiony okazał się zarzut błędnej wykładni art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z "2018 r. poz. 121" - przy czym zarzut w tej części nie został skonstruowany dostatecznie starannie) w zw. z art. 3 pkt 8 w zw. z art. 3 pkt 3a w zw. z art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 [zm. poz. 1529]). Autor skargi kasacyjnej wskazał jako wzorzec kontroli art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu j.t. Dz.U. z "2018 r., poz. 121", który to tekst jednolity wszedł w życie dnia 15 stycznia 2018 r. W istocie wzorcem kontroli winna być ustawa o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu j.t. Dz. U. 2016 r., poz. 2147 (ów jednolity tekst wszedł w życie dnia 23 grudnia 2016 r.) ze zmianami - w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji (art. 133 § 1 ppsa; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 343-344, uw. 1). Mimo tej niedoskonałości, zarzut ów nadawał się do rozpoznania (uchwała I OPS 10/09).

Skarżąca kasacyjnie słusznie podnosi, że przedmiotem kontrolowanej sprawy jest zobowiązanie właściciela... do udostępnienia jego nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z remontami (art. 124b ust. 1 ugn). Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy sprowadza się do ustalenia przez organ, czy planowane przez Spółkę roboty budowlane na działce nr [...] polegające na: demontażu linii napowietrznej SN 15 kV, demontażu osprzętu ze słupa SN, demontażu słupa SN, montażu i stawianiu nowego słupa SN, montażu osprzętu na słupie linii napowietrznej SN, montażu linii napowietrznej SN, montażu uziemień i wykonaniu badań i prób pomontażowych, stanowią w istocie remont w rozumieniu art. 124b ust. 1 ugn.

Porównując definicje remontu i przebudowy, zawarte w Prawie budowlanym, należy uznać, że planowane przez Spółkę prace będą remontem, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych przedmiotowej linii elektroenergetycznej.

Art. 124b ust. 1 ugn może być zastosowany, jeżeli kumulatywnie spełnione zostaną dwie przesłanki: a. wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami ... wymienionych w przepisie... przewodów i urządzeń; b. właściciel ... nie wyraża zgody na takie udostępnienie. Warunkiem dopuszczalności wydania decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 ugn jest wykazanie braku zgody podmiotów praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości oraz zaistnienie okoliczności dotyczących celu jej zajęcia (M. Wolanin, w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 831-832, nb 4 do art. 124b). Przesłanka braku zgody współwłaścicieli działki nr [...] została bezspornie spełniona.

W piśmie z 6 lipca 2017 r. działający w imieniu Spółki inż. J.K. (dalej pełnomocnik inwestora) wniósł na podstawie art. 124b ugn [wskazując błędny tekst jednolity Dz. U. z "2004 r. nr 261, poz. 2603" ze zm. zamiast prawidłowo "2016 r. poz. 2147" ze zm.] o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości nr [...] w celu przeprowadzenia remontu istniejącej linii napowietrznej SN 15 kV relacji GPZ [...], wskazując że remont linii polegał będzie na wymianie przewodów, słupa, izolatorów; trasa remontowanej linii pozostaje bez zmian. Pełnomocnik inwestora wskazał, że "Stan techniczny posadowionych urządzeń energetycznych na chwilę obecną wymaga dokonania niezbędnych prac eksploatacyjnych i remontowych z uwagi na niebezpieczeństwo odcięcia zasilania miasta, czyli zasilanych z tej linii odbiorców zarówno indywidualnych jak i instytucjonalnych". Spółka oświadczyła, że "remont nie zmienia parametrów technicznych linii napowietrznej SN" (s. 1 i 3 wniosku). Do wniosku załączono "mapę ewidencyjną z naniesionym przebiegiem inwestycji" i Wytyczne. Z mapy załączonej do wniosku wynika, że na działce nr [...] posadowiony jest tylko jeden słup (oznaczony numerem 5 - tuż przy granicy z działką nr [...]) i nad niewielką częścią działki nr [...] przebiega jednotorowa linia SN 15 kV. Pismem z 23 marca 2017 r. J.C. - Dyrektor Departamentu Zarządzania Majątkiem Sieciowym inwestora wskazał, że "Linia GPZ [...] została posadowiona na przedmiotowej działce w roku 1974" (w błędnie nieponumerowanych aktach administracyjnych).

Pozostaje problem zakwalifikowania planowanych robót jako przebudowy albo remontu (poza sporem pozostaje, że prac tych nie można uznać za konserwację albo usunięcie awarii).

Wbrew ocenie Sądu I instancji, treść wniosku, załączonej do wniosku mapy i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy (w tym Wytycznych) w sposób wystarczający wskazuje, że owa inwestycja, mająca być realizowana na części działki nr [...], mieści się w dyspozycji art. 124b ust. 1 ugn.

Sąd I instancji błędnie nie zakwestionował poglądu Wojewody, zaprezentowanego na podstawie standardowego druku "oświadczenia woli" że "można... sądzić, iż intencją Inwestora od samego początku jest przeprowadzenie prac budowlanych, za nie remontowych" (s. 5 akapit 3 decyzji z [...] października 2017 r.). Treść standardowego druku, zatytułowanego "Oświadczenie woli", zawierającego projekt oświadczenia woli, zawiera sformułowanie: "...niniejszym nieodpłatnie udostępnia "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w [...]... nieruchomość położoną w gm. ..., województwo [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka gruntu nr... o pow. ... ha , obręb... , (KW nr .............. ) w celu wykonania następujących prac1 wymiana przewodów oraz wymiana słupów [odpowiednio - oraz wymiana słupa]."). Liczba 1 odnosi się do przypisu pierwszego u dołu strony, zawierającej ów druk, o treści: 1. Wybrać właściwy rodzaj prac - wymiana przewodów lub dowieszenie dodatkowego przewodu w istniejącej linii elektroenergetycznej lub wymiana lub dołożenie dodatkowego przewodu w kanalizacji kablowej, albo wymiana słupów.". Przypis pierwszy nakazuje wybrać przy składaniu oświadczenia woli właściwy rodzaj prac spośród pięciu możliwych: 1. wymiana przewodów; 2. dowieszenie dodatkowego przewodu w istniejącej linii elektroenergetycznej; 3. wymiana [przewodu] w kanalizacji kablowej; 4. dołożenie dodatkowego przewodu w kanalizacji kablowej; 5. wymiana słupów. Z jednoznacznego zapisu w części merytorycznej druku jednoznacznie wybrano dwa rodzaje prac: wymiana przewodów [ad. 1] i wymiana słupów [ad. 5]. Tym samym inwestor w projektach oświadczenia woli wybrał wyłącznie wymianę przewodów oraz wymianę słupów [odpowiednio - słupa; ad. 1 i 5], a całkowicie pominął dowieszenie dodatkowego przewodu w istniejącej linii elektroenergetycznej [ad. 2].

Ujęcie w przypisie 1 pięciu możliwych rodzajów prac wskazuje na wcześniejsze opracowanie tego standardowego druku dla różnych potencjalnie możliwych zamiarów inwestora (dotyczących remontu bądź przebudowy). Póki druk taki nie jest wypełniony, nie dokonano w nim właściwych skreśleń, nie doszło do skonkretyzowania treści oświadczenia woli i nie został podpisany przez osoby uprawnione, nie stanowi on dokumentu w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego i nie zawiera żadnego oświadczenia woli (jest jedynie projektem oświadczenia woli).

Sąd I instancji nie dostrzegł, że Wojewoda pominął powszechnie znany fakt, że o tym, jaki prąd będzie płynął linią SN 15 kV, decydują parametry stacji transformatorowych; transformator pozwala uzyskiwać pożądane wartości napięcia i natężenia prądu w obwodzie wtórnym (Nowa encyklopedia powszechna PWN, Wyd. Naukowe PWN 1996, s. 438-439; E. Batóg, J. W. Mietelski, B. Winiarska, red. K. Włodarczyk, Słownik szkolny. Fizyka, Wyd. Zielona Sowa 2004, s. 288/289), a wszelkie wątpliwości w tej materii nie mają oparcia w zebranym materiale dowodowym. Z wniosku i załączonej doń mapy nie wynika, by działce nr [...] istniała stacja transformatorowa. Sąd I instancji nietrafnie aprobował przyjęcie przez Wojewodę, że sama wymiana przewodów linii elektroenergetycznej na przewody o większym przekroju powoduje zmianę mocy, natężenia, a także pola elektromagnetycznego.

Usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa.

Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 542-543 nb 1, 2). W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe (w szczególności art. 7 i 77 § 1 kpa), wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie. Kierując się normą prawa materialnego, organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne (B. Adamiak - op. cit., s. 85 nb 8). O zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy (wyrok NSA z 9.5.2017 r. I OSK 946/15).

Sąd I instancji nie dostrzegł, że ocena dowodów zebranych w sprawie, dokonana przez Wojewodę nie została oparta na wszechstronnej ocenie materiału dowodowego, a odniesienia Wojewody do możliwości zmiany parametrów technicznych i użytkowych remontowanej linii, nie mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (B. Adamiak - op. cit., s. 550-551, nb 1-3).

Sama wymiana przewodów linii i słupów nie spowoduje istotnej zmiany parametrów linii elektroenergetycznej. Praca linii elektroenergetycznej podlega regulacjom prawnym, które stanowią ramy, w jakich skarżąca dostarcza energię elektryczną obecnie i będzie dostarczać energię elektryczną po remoncie. W zebranym materiale dowodowym brak jest podstaw do przyjęcia, że po remoncie ową linią elektroenergetyczną przesyłany będzie prąd o innym napięciu i natężeniu niż przed remontem.

Sąd I instancji nietrafnie pominął niedostrzeżenie przez Wojewodę zagadnień polepszenia warunków eksploatacyjnych, niezawodności i dyspozycyjności, zmniejszenia awaryjności. Trafnie skarżąca we wniosku wskazała, że inwestor jako przedsiębiorstwo przesyłowe i właściciel przedmiotowych urządzeń jest ustawowo zobligowany do dostarczania energii elektrycznej oraz do zapewnienia właściwych parametrów przesyłanej energii i parametrów sieci dystrybucyjnej.

Nie można zamieszczonych w Prawie budowlanym definicji przenosić wprost na grunt art. 124b ugn, bez uwzględnienia specyfiki regulacji i sytuacji faktycznej, jak również nie można poprzestawać na definicjach Prawa budowlanego z pominięciem obowiązków operatora systemu przesyłowego, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2017 r. poz. 220 ze zm., dalej Prawo energetyczne bądź pe). Przy analizie art. 124 b ugn należy sięgać do uregulowań Prawa energetycznego w zakresie obowiązków operatorów i sposobu realizacji tych obowiązków. Możliwość przewidziana w art. 124b ugn stanowi jedynie narzędzie do ich wypełniania, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 pe. Są to dodatkowe wymagania, nieznajdujące swej podstawy w pb. Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 pe ma być zagwarantowane bezpieczeństwo oraz "niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego". Wobec tego przeprowadzenie działań mających na celu remont sieci w sposób gwarantujący "niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego" może być uznane za remont w rozumieniu art. 124b ugn.

Celem art. 124b ust. 1 u.g.n. jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymywania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości i za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b u.g.n. jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 u.g.n.), które nałożone zostały na nie przepisami P.e. i wiążą się z utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2017 r., II SA/Po 697/17, wyrok NSA z 15 maja 2018r., I OSK 2739/17).

Stosowanie art. 124b ugn jest uwarunkowane zamierzeniem realizacji prac mieszczących się w pojęciach konserwacji, remontu czy usuwania awarii ciągów, przewodów i urządzeń, jednakże nie chodzi o ścisłe rozumienie tych pojęć, w tym ścisłe rozumienie remontu w świetle art. 3 pkt 8 pb. Przez konserwację i remonty... przewodów i urządzeń należy rozumieć działania dotyczące... przewodów i urządzeń już istniejących i eksploatowanych, które nie zmieniają ich zasadniczych parametrów, a zarazem służą realizacji zadań określonych w pe, takich jak zagwarantowanie realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych (art. 4 ust. 1 pe), czy zapewnienie niezawodności systemu elektroenergetycznego (art. 9c ust. 2 pkt 3 pe). Z zawartych w aktach administracyjnych dokumentów wynika, że chodzi o remont linii SN 15 KV GPZ [...], która jest w złym stanie technicznym. Elementem tego remontu ma być wymiana przewodów, słupów i izolatorów na działce nr [...].

Dostarczanie energii elektrycznej jest kluczowym zarówno dla indywidualnych odbiorców, jak i dla odbiorców instytucjonalnych, takich jak szpitale, urzędy, szkoły, obiekty użyteczności publicznej, zakłady przemysłowe i wytwórcze. Aktualny stan techniczny linii, jego pogarszanie się z uwagi na upływ czasu, niewątpliwie zagraża ciągłości i pewności dostaw energetycznych i stwarza realne zagrożenie dla życia, zdrowia i mienia ludzi.

Normodawca w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania elektroenergetycznego (w dacie wydania obu decyzji - Dz. U. nr 93 poz. 623, zm. Dz. U. z 2008 r. nr 30 poz. 178 i nr 162 poz. 1005), nałożył na operatorów systemu przesyłowego elektroenergetycznego szereg obowiązków, nie znanych prawu w latach siedemdziesiątych XX w. (owa linia posadowiona została na działce nr [...] w 1974 r.; pismo pełnomocnika inwestora z 28 marca 2017 r.). Przepis § 41 ust. 1 stanowi: "1. Operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, podaje do publicznej wiadomości przez zamieszczenie na swojej stronie internetowej następujące wskaźniki dotyczące czasu trwania przerw w dostarczaniu energii elektrycznej, wyznaczone dla poprzedniego roku kalendarzowego:... 3) wskaźnik przeciętnego systemowego czasu trwania przerwy długiej i bardzo długiej (SAIDI), wyrażony w minutach na odbiorcę na rok, stanowiący sumę iloczynów czasu jej trwania i liczby odbiorców narażonych na skutki tej przerwy w ciągu roku podzieloną przez łączną liczbę obsługiwanych odbiorców, 4) wskaźnik przeciętnej systemowej częstości przerw długich i bardzo długich (SAIFI), stanowiący liczbę odbiorców narażonych na skutki wszystkich przerw tego rodzaju w ciągu roku podzieloną przez łączną liczbę obsługiwanych odbiorców

- wyznaczone oddzielnie dla przerw planowanych i nieplanowanych z uwzględnieniem przerw katastrofalnych oraz bez uwzględnienia tych przerw;

5) wskaźnik przeciętnej częstości przerw krótkich (MAIFI), stanowiący liczbę odbiorców narażonych na skutki wszystkich przerw krótkich w ciągu roku podzieloną przez łączną liczbę obsługiwanych odbiorców". Do owych wskaźników wprost odwołują się Wytyczne w punkcie 2 (drugim).

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że planowane roboty mają służyć polepszeniu warunków eksploatacyjnych, niezawodności i dyspozycyjności, zmniejszeniu awaryjności, poprawie przyszłych potrzeb przepustowości sieci, nie zaś zmianie parametrów technicznych linii. Temu celowi służy w szczególności zmiana przewodów.

Nietrafnie Sąd I instancji aprobował pogląd Wojewody, że "ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [z [...] sierpnia 2017 r.], zgodnie z którymi na działce zainstalowane są obecnie przewody "gołe" ALF o przekroju 50 mm2, a po remoncie będą przewodu "niepełnoizolowane" EKOPAS o przekroju 50 mm2, są pozbawione podstaw i nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym" (s. 4 akapit 3 decyzji z [...] października 2017 r.; s. 3 akapit 1 uzasadnienia II SA/Bd 1/18). Z usytuowania słupów nr 3-9 (w tym słupa nr 5 na działce nr [...]) na mapie załączonej do wniosku wynika, że słupy te znajdują się na zakręcającym po kątem 270o odgałęzieniu linii na gruntach wsi [...]. W świetle Wytycznych, przewody typu 3xAFL-6-70 mm2 przewidziane są jedynie na linii głównej, pierścieniach i szczególnie istotnym z punktu widzenia publicznego odgałęzieniu [...] Wodociągi (pkt 4 lit. a-c, l Wytycznych), a na innych odgałęzieniach przewidziane są przewody typu 3xAFL-6-50 mm2 bądź przewody typu 3x GREENPAS 50 mm2 (pkt 4 lit. d-k, pkt 5 tiret 2 in fine Wytycznych). Ze znanych z urzędu Wojewodzie (art. 77 § 4 kpa), Sądowi I instancji i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 228 § kpc) spraw kontrolowanych - przykładowo - wyrokami I OSK: 2793/18 - s. 17/18 uzasadnienia; 3527/18 - s. 17 uzasadnienia; 2783/18 - s. 13 uzasadnienia; 3488/18 - s. 18 uzasadnienia; 3489/18 - s. 18/19 uzasadnienia) wynika, że na konkretnych nieruchomościach odgałęzień inwestor zamierza zakładać przewody 3x GREENPAS 50 mm2 bądź EKOPAS 50 mm2. Zebrane w sprawie dowody, prawidłowo ocenione przez organ I instancji, dawały wystarczającą podstawę do ustalenia, że po remoncie na działce nr [...] będą przewody niepełnoizolowane EKOPAS o przekroju 50 mm2.

Skoro istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a Sąd I instancji z naruszeniem art. 151 ppsa oddalił skargę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ppsa, uchylił wyrok II SA/Bd 1/18 w całości i rozpoznał skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już w powyższych wywodach do prawidłowego stosowania art. 124b ust. 1 ugn. Wojewoda z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości decyzję z [...] października 2017 r. i odmówił zobowiązania uczestników do udostępnienia części nieruchomości nr [...], mimo że Starosta prawidłowo dokonał wykładni art. 124b ust.1 ugn w zw. z art. 3 pkt pkt 3a i 8 pb. Słusznie skarżąca kasacyjnie podnosi, że organy rozpoznające sprawę mogą samodzielnie oceniać wartość każdego dowodu zebranego w sprawie i uznać określone fakty za udowodnione, zwłaszcza jeśli brak dowodów przeciwnych.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na możliwość zastąpienia w ramach remontu linii elektroenergetycznej nowymi przewodami (także izolowanymi i o większej średnicy), nowymi słupami (wykonanymi w nowych, bezpiecznych technologiach), nowych fundamentach (wykonanymi w nowych, bezpiecznych technologiach) i nowych izolatorach, jako mieszczącymi się w kategorii remontu. Zebrane dowody nie wskazują na zmianę przebiegu linii bądź jej istotnych parametrów technicznych. Za przyjęciem, że prowadzone roboty budowlane mieszczą się w kategorii remontu linii elektroenergetycznej, przemawia treść wniosku z 6 lipca 2017 r., pismo z: 14 stycznia 2016 r., 23 marca 2017 r. i 28 marca 2017 r. i treść Wytycznych. Ani we wniosku, ani w Wytycznych nie ma mowy o zastąpieniu dotychczasowych stacji transformatorowych nowymi stacjami, które posłużą zmianie napięcia i natężenia prądu na linii SN 15 kV.

Należy mieć na uwadze, że remont dotychczasowej linii SN 15 kV będzie z korzyścią również dla współwłaścicieli nieruchomości, którzy także korzystać będą z bezpieczniejszej sieci. Stan na działce nr [...] w wyniku remontu nie zmieni się istotnie (jedyny słup nie zmieni swego miejsca posadowienia, nie zmieni się liczba słupów); nie zmieni się napięcie ani natężenie prądu na remontowanej linii SN 15 kV w stosunku do stanu, jaki istniał w dniu złożenia wniosku przez spółkę.

Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 24.1.2020 r. I OSK 1603/18; 13.3.2020 r.: I OSK 2196/18; I OSK 2202/18; I OSK 2195/18; I OSK 2198/18; I OSK 2197/18; I OSK 2201/18; I OSK 2199/18; I OSK 2200/18.

Rozpoznając sprawę ponownie Starosta związany będzie oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku I OSK 3487/18.

Wobec powyższego należało uchylić w całości zaskarżony wyrok; uchylić w całości zaskarżoną decyzję (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 124b ust. 1 ugn i art. 3 pkt 3a i 8 pb oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa). Na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa rozstrzygnięto o kosztach postępowania sądowego.