Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 651/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: § 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi I.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. , nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], powołując się na przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64 poz. 427 ze zm.) oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. nr 40 poz. 329 ze zm.), odmówił I.W. przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010.

Organ wyjaśnił, że płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przysługuje spadkobiercy na podstawie złożonego w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (śmierci rolnika) wniosku. Spadkobierca wstępuje na miejsce spadkodawcy do toczącego się postępowania w sprawach o przyznanie tych płatności. Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego Wydział Cywilny Odwoławczy sygn. akt [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J.W. na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] marca 2009 r. nabył brat Z.W. w całości. Stanowiło to podstawę odmowy I.W. przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji, I.W. zarzuciła jej naruszenie obowiązku rozpatrzenia przez organ całokształtu okoliczności sprawy, w tym pominięcie okoliczności, iż od sierpnia 2010 r. pełniła ona funkcję zarządcy tymczasowego nieruchomości, faktycznie władała gospodarstwem i prowadziła samodzielnie gospodarstwo w [...], a także okoliczności, iż jest ona współdzierżawcą gospodarstwa rolnego położonego w [...]. Wskazała, iż w jej ocenie, z uwagi na cel pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach, środki z tego tytułu powinny zostać jej przyznanie, jako osobie faktycznie prowadzącej gospodarstwo rolne, która władała nim i ponosiła koszty jego prowadzenia. Ponadto wskazała, iż jako współdzierżawca korzysta także z prawa do tych środków. Na tej podstawie wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przyznanie jej wnioskowanej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 r., względnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Organ wyjaśnił, iż warunki przyznawania płatności ONW reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 40, poz.329 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem ONW. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, spełniający określone przepisami prawa warunki.

Natomiast w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje spadkobiercy, który: 1) objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności ONW; 2) zobowiązał się do: a) kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez spadkodawcę, b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez spadkodawcę, jaka spadkodawca ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach: w przypadku zaniechania jej w okresie objętym tym zobowiązaniem lub składając oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję.

Stosownie do ust. 2 w przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy, na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku.

Spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru (ust. 3). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca dołącza:1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo 2)w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku: a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku: potwierdzona za zgodność z oryginałem przez sąd albo poświadczona za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzona za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopia tego potwierdzenia poświadczona za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzona za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia (ust. 5). Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności ONW dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, oświadczenia pozostałych spadkobierców zawierające zgodę na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności ONW (ust. 6) . Zgodnie z ust. 8 § 7, w przypadku o którym mowa w ust. 4 pkt 2, decyzja w sprawie przyznania płatności ONW jest wydawana po złożeniu przez spadkobiercę prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Organ odwoławczy podkreślił, że w § 7 rozporządzenia ONW wskazano, iż w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje spadkobiercy. Podkreślił, że regulacje prawne dotyczące spadkobiercy określone zostały w księdze czwartej spadki ustawy z dnia 19 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. i nr 16 z dnia 18 maja 1964 r. poz. 93 ze zm.). Zgodnie z w/w ustawą przez spadkobiercę rozumie się - podmiot, na który przechodzi ogół praw i obowiązków zmarłego, może być to zarówno osoba fizyczna jak i osoba prawna. Natomiast w tytule VI w/w ustawy określono, warunki stwierdzenia nabycia spadku przez Sąd. Tymczasem z dokumentów niniejszej sprawy wynika, iż wymóg ustawy z dnia 19 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. nr 16 z dnia 18 maja 1964 r. poz. 93 ze zm.) dotyczący spadkobiercy spełnił Z.W. (vide: postanowienie z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...]), a tym samym I.W. nie spełniła ustawowej definicji spadkobiercy.

Organ zwrócił uwagę, że wnioskodawczyni I.W. została ustanowiona postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. sygn. akt [...] zarządcą tymczasowym gospodarstwa rolnego po zmarłym J.W. w myśl art. 636 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) i § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzania spisu inwentarza (Dz. U. nr 92, poz. 411 ze zm.). W świetle powyższego do zarządcy tymczasowego i dozorcy ustanowionych w toku postępowania o zabezpieczaniu spadku stosuje się odpowiednio przepisy art. 855-862 i art. 930-941 w/w kodeksu postępowania cywilnego. Według wskazanych powyżej przepisów dozorca obowiązany jest przede wszystkim przechowywać oddane mu pod dozór ruchomości z taką starannością, aby nie straciły na wartości. Zarządca zajętej nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma on prawo pobierać zamiast dłużnika wszelkie pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu zarządca może wykonywać tylko za zgodą stron, a w jej braku za zezwoleniem sądu, który przed wydaniem postanowienia wysłucha wierzyciela, dłużnika i zarządcę, chyba że zwłoka groziłaby szkodą.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego regulacje te nie określają aby zarządca wstępował w jakiekolwiek postępowanie w miejsce spadkodawcy. Wprawdzie organ zauważył, że może on pobierać wszelkie pożytki z nieruchomości jednakże związane jest to z prowadzoną działalnością rolniczą i uzyskiwaniem pożytków w wyniku sprzedaży. Ponadto zarządca jak wynika z powyższego powinien w granicach zarządu prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne czyli w niniejszym przypadku winien zadbać aby odpowiedni wniosek w przypadku śmierci rolnika złożyła uprawniona osoba wskazana przez ustawodawcę w przepisach § 7 rozporządzenia ONW.

Tymczasem w niniejszej sprawie I.W. złożyła w swoim własnym imieniu przedmiotowy wniosek wiedząc, iż przepisy rozporządzenia określają, iż taki wniosek może złożyć spadkobierca. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że nie wypełniła ona wskazanego w § 7 rozporządzenia ON W warunku dotyczącego, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji płatności przysługują spadkobiercy, bowiem nie jest spadkobiercą.

Ponadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW płatności te przysługują rolnikowi do będących w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności do powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (...), zaś na dzień [...] maja posiadaczem przedmiotowych gruntów był J.W., a w wyniku jego śmierci spadkobierca może wstąpić w jego miejsce zgodnie z przepisami ustanowionym przez ustawodawcę. Strona nie spełniła wymogu posiadania na dzień [...] maja gruntów rolnych, a także - co zostało wskazane - nie stała się spadkobiercą. Organ nie podzielił oceny strony w zakresie jej uprawnień jako współdzierżawcy wskazując, że w związku z faktem, iż małżeństwo to uległo rozpadowi (rozwód), w roku 2010 J.W. był samodzielnym dzierżawcą przedmiotowych gruntów.

I.W. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, podnosząc iż wydana została w oparciu o błędne ustalenia faktyczne polegające na stwierdzeniu, że ze względu na ustanie małżeństwa i wspólności majątkowej małżeńskiej pomiędzy skarżącą a zmarłym J.W., prawo dzierżawy gruntów rolnych, nabyte w czasie trwania tej wspólności, było prawem przysługującym wyłącznie zmarłemu, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami regulacji dotyczącymi tego reżimu majątkowego, a także z okolicznościami faktycznymi z uwagi, iż prawo dzierżawy gruntów rolnych od Agencji Nieruchomości Rolnych stanowi przedmiot podziału w sprawie o podział majątku dorobkowego zmarłego J.W. i skarżącej.

Nadto skarżąca wskazała, że decyzję wydano przy niewłaściwym zastosowaniu przepisów § 2 i 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wsparcie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013, w sytuacji gdy z okoliczności powołanych w uzasadnieniu tej decyzji wynika, iż poza faktem, że Z.W. jest spadkobiercą po zmarłym J.W., nie spełnia on innych przesłanek w tym przepisie przewidzianych.

Wreszcie skarżąca wskazała, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem § 8 b, względnie § 8c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wsparcie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013, polegającym na ich niezastosowaniu w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, iż jest ona zarządcą tymczasowym gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem, co wskazuje na swoiste następstwo prawne, przy uwzględnieniu spełnienia przez nią pozostałych, prawem przewidzianych, przesłanek przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

W konsekwencji I.W. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 r. Wniosła także o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi I.W. jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia.

Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), czyli w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawy prawne mające zastosowanie w niniejsze sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.).

Zasady wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach przyznawania płatności ONW reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 40, poz. 329 ze zm.).

Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, spełniający określone przepisami prawa warunki, tj. 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Natomiast w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje spadkobiercy, który: 1) objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności ONW; 2) zobowiązał się do: a) kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez spadkodawcę, b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez spadkodawcę, jaka spadkodawca ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach: w przypadku zaniechania jej w okresie objętym tym zobowiązaniem lub składając oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję.

Stosownie do ust. 2 w przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy, na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku.

Spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru (ust. 3). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca dołącza:1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo 2)w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku: a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku: potwierdzona za zgodność z oryginałem przez sąd albo poświadczona za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzona za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopia tego potwierdzenia poświadczona za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzona za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia (ust. 5). Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności ONW dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, oświadczenia pozostałych spadkobierców zawierające zgodę na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności ONW (ust. 6) . Zgodnie z ust. 8 § 7, w przypadku o którym mowa w ust. 4 pkt 2, decyzja w sprawie przyznania płatności ONW jest wydawana po złożeniu przez spadkobiercę prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Analiza akt sprawy wskazuje, że [...] maja 2010 r. J.W. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010r. W dniu [...] lipca 2010 r. wnioskodawca zmarł. Po przeprowadzeniu postępowania spadkowego prawomocnym postanowieniem wydanym w dniu [...] stycznia 2012 r. w sprawie [...] Sąd Okręgowy stwierdził, że spadek po J.W., na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] marca 2009r. nabył brat Z.W. w całości i z tej przyczyny organ uznał go za osobę, która wstąpiła w prawa spadkodawcy związane z jego wnioskiem o przyznanie płatności ONW za rok 2010.

Przyjęte przez organ stanowisko jest w pełni uzasadnione. Z wskazanych wyżej regulacji wynika, że pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu i przez niego użytkowanych na warunkach określonych w wyżej powołanych: ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i wydanego do niej rozporządzenia wykonawczego z dnia 11 marca 2009 r.

Z woli prawodawcy krajowego warunkiem przyznania płatności ONW jest między innymi posiadanie przez wnioskującego o pomoc działek rolnych (§ 2 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r.). Przez posiadanie należy rozumieć, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z wskazanych ustawy i rozporządzenia.

Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności udzielona może być zatem tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. rolnikom, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy).

Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest to, że faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie, i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne subwencje ze środków unijnych.

Dlatego kwestia nabycia uprawnień przez następcę prawnego zmarłego wnioskodawcy, któremu płatność by przysługiwała nie jest związana z samoistnym lub zależnym prawem następcy lub innej osoby do gruntu objętego płatnością, lecz ze stanem faktycznym istniejącym na dzień, w którym został złożony wniosek o płatność. W tej zaś dacie wyłącznym posiadaczem przedmiotowych gruntów był J.W., niepozostający już w związku z małżeńskim z I.W..

Należy przy tym odróżnić uprawnienie do ubiegania się o płatności na podstawie wniosku zmarłego rolnika od uprawnienia do ubiegania się o płatności na podstawie współposiadanego gospodarstwa (podobnie wyrok WSA w Warszawie w z dnia 7 marca 2012r., V Sa/Wa 2207/11, opubl. w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA).

Wskazane przez organ przepisy wykonawcze, w szczególności § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., potwierdzają tylko te zasady, respektując konstytucyjne prawa spadkobierców, wynikające z przepisu art. 64 ust. 2 Konstytucji R.P. Prawo dziedziczenia jest bowiem podstawowym i samoistnym prawem majątkowym, którego treścią, w aspekcie pozytywnym, jest zapewnienie swobody rozporządzenia własnością i innymi prawami majątkowymi na wypadek śmierci. W aspekcie negatywnym oznacza zaś zakaz arbitralnego przejmowania przez państwo (inne podmioty prawa publicznego) własności osób zmarłych oraz zakaz pozbawiania kogokolwiek zdolności dziedziczenia (por. wyrok TK z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99, OTK 2001/1, poz. 5; wyrok TK z dnia 29 maja 2007r., P 20/2006; wyrok TK z dnia 21 maja 2001 r., SK 15/2000, OTK 2001/4 poz. 85).

Spadkobierca w niniejszej sprawie został wykazany prawomocnym postanowieniem sądu spadkowego wiążącym organ w sprawie (art. 365 § 1 k.p.c.).

Ewentualne podważenie tego orzeczenia w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej, kierowanej przeciwko orzeczeniu spadkowemu, jako realizowana w ramach nadzwyczajnego trybu kontroli prawa sprawowanego (art. 3981 § 1 k.p.c.), może podlegać badaniu jedynie w postępowaniu wznowieniowym, opartym na rozstrzygnięciu Sądu Najwyższego.

Wobec takiego rozwiązania nie ma znaczenia, czy skarżącej przysługują jakiekolwiek roszczenia z tytułu udziału w majątków wspólnym dochodzone na drodze przed sądem powszechnym, bowiem sukcesorem posiadania realizowanego na dzień złożenia wniosku, a związanego z faktyczną uprawą gruntów był wyłącznie Z.W., co skarżąca zresztą potwierdza.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie była również istotna kwestia pełnienia przez skarżącą funkcji zarządcy spadkowego w rozumieniu przepisów art. 855-862 i 930-941 k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzaniu spisu inwentarza (Dz.U. z 1991r., Nr 92, poz. 411 ze zm.), gdyż posiadanie z tego wynikłe nie było związane z posiadaniem gruntu przez wnioskodawcę aktualizowanych i wykazanych we wniosku, lecz zmierzało do zabezpieczenia substancji spadkowej po jego śmierci. Dlatego przyjmuje się, że zarządca nieruchomości wykonuje czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki, ale nie może z tego tytułu wywodzić żadnych praw, ani roszczeń w stosunku do masy spadkowej (por. T. Żyznowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, System Informacji Prawnej LEX, tezy do art. 636).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie stwierdził zarzucanego przez skarżącą naruszenia prawa przez organy orzekające. W postępowaniu nie wystąpiły również inne wady prawne lub faktyczne skutkujące wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu określone w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.