Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 539/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 26 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 roku sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 539/13

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 2 ust. 1 - 3 i 9 pkt 6 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) oraz § 3 i 4 ust. 1 pkt 1,5,6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97) stwierdził nabycie przez Przedsiębiorstwo [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. na okres 99 lat prawa użytkowania wieczystego 17 działek gruntu położonych przy ulicach[...].

W dniu 29 czerwca 2011 r. wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wniosek D. B. o stwierdzenie nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej nieruchomości położonych w[...], stanowiących obecnie działki nr 10/4 o powierzchni 0, 7658 ha, Kw[...], nr 19/1 o powierzchni 3,3156 ha, KW [...] i nr 19/2 o powierzchni 3,5757 ha, KW [...].

Wnioskodawczyni podniosła, że w prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym nie uwzględniono interesu byłych właścicieli nieruchomości, bowiem nie zbadano czy działki zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, zaś w takim przypadku istniał obowiązek ich zwrotu byłemu właścicielowi. O rażącym naruszeniu prawa świadczy również okoliczność, że poprzedni właściciele nie byli uczestnikami postępowania uwłaszczeniowego. Jako naruszone przepisy wskazała art. 69 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127) - w związku z przepisami kpa.

Decyzją z dnia 29 listopada 2011 r. nr SKO - 4211/29/2011 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], powołując się na art. 158 w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 grudnia 1997 r. w części dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] działką nr 10/4, a nadto stwierdziło, iż w pozostałej części decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, lecz nie stwierdza się jej nieważności w tejże części z uwagi na upływ 10 lat od doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy będące w tym dniu w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przedmiotem użytkowania wieczystego a nadto - wskazując na decyzje i inne dokumenty, mogące w świetle § 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.) być podstawą stwierdzenia prawa wymienionych osób prawnych do zarządu nieruchomościami, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że działki poprzedników prawnych wnioskodawczyni o numerach 7/3 i 6/4, wchodzące w skład obecnych działek 19/1 i 19/2 (obok włączonych do działek 19/1 i 19/2 działek o nr 4/2 oraz 3/2) przekazane zostały w użytkowanie uwłaszczonemu przedsiębiorstwu decyzją Wiceprezydenta Miasta [...] z dnia[...], wobec czego w odniesieniu do tych działek spełniony został wymóg określony w pkt 2 ust. 1 § 4 cyt. rozporządzenia warunkujący uwłaszczenie. Natomiast, jeżeli chodzi o działkę nr 10/4, to stwierdzenie prawa do zarządu nią na dzień 5 grudnia 1990 r. nastąpiło na podstawie dopuszczalnych w § 8 ust. 2 rozporządzenia, (w razie niezachowania się dokumentów wyszczególnionych w ust. 1), oświadczeń dyrektora i głównej księgowej tego przedsiębiorstwa, które - w ocenie SKO - potwierdzały wybudowanie na tej działce obiektów ze środków przedsiębiorstwa, ale nie potwierdzały przekazania mu tejże nieruchomości w użytkowanie. W związku z tym SKO uznało, że stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego działki nr 10/4 nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Niezależnie od tego, według SKO, decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...]r. wydana została przez organ niewłaściwy, bo przez Prezydenta Miasta [...], zamiast przez uprawniony w myśl art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. zarząd gminy. Jednak mimo zaistnienia przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, przeszkodą do zastosowania tego przepisu jest upływ 10 lat od dnia doręczenia decyzji, wobec czego, należało ograniczyć się do stwierdzenia wydania kwestionowanej decyzji w odniesieniu do działek nr 191/1 i 19/2 z naruszeniem prawa, stosownie do art. 157 § 2 kpa.

Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w [...] oraz D. B. wystąpili do SKO w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] w części dotyczącej uwłaszczenia działką nr 10/4 i oddalenie wniosku D. B. o stwierdzenie nieważności decyzji, Przedsiębiorstwo [...] podniosło, że brak jest w świetle § 4 ust. 2 rozporządzenia podstaw do odmówienia mocy dowodowej oświadczeniom dyrektora i głównej księgowej zawartym w piśmie z dnia 18 września 1997 r., bowiem skoro wynika z nich, że budynki zakładu dystrybucji gazu były przejęte w 1970 r. od inwestora zastępczego - Okręgowej Dyrekcji[...], to logiczne jest, że bez prawa zarządu nieruchomością nie byłoby możliwe zrealizowanie przez PGKiM inwestycji z własnych środków w 1981 r. - pobudowanie wiaty do butli gazowych. Nadto przedsiębiorstwo zwróciło uwagę, że zawarte w pkt II pisma z dnia 20 maja 1997 r. oświadczenie dyrektora o braku dokumentów dot. przekazania terenu w użytkowanie, nie daje podstaw do stwierdzenia, że dokumenty takie nie istniały, lecz tylko, że się nie zachowały. Zdaniem wnioskodawcy SKO winno również uwzględnić okoliczność, że w momencie wydawania przez Prezydenta [...] decyzji, działka nr 10/4 była we władaniu PGKiM, co potwierdza wypis z rejestru gruntów. Istnieje też możliwość potwierdzenia treści zawartych w oświadczeniach dyrektora i głównej księgowej z dnia 18 września 1997 r. w drodze przesłuchania trzech wskazanych imiennie świadków.

Z kolei D. B. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy w części rozstrzygnięcia SKO odnoszącego się do działek nr 19/1 i 19/2 i stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] w zakresie uwłaszczenia PGKiM tymi działkami.

Według wyżej wymienionej, decyzja Prezydenta [...] wydana została z rażącym naruszeniem art. 77 § 1, 80 i 107 kpa oraz art. 69 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości, bowiem przed jej wydaniem nie ustalono sposobu zagospodarowania działek, a w szczególności czy zostały wykorzystane na realizację celu wywłaszczenia i czy byli właściciele są zainteresowani ich zwrotem, jak również nie zapewniono im udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym w charakterze jego uczestników. Na uzasadnienie swego stanowiska D. B. powołała wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2009 r. wydany w sprawie IV CSK 187/09.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało w dniu [...] r. decyzję sygn. [...] utrzymującą w mocy jego poprzednią decyzję z dnia [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się z twierdzeniem przedsiębiorstwa, że oświadczenie dyrektora i głównej księgowej PGKiM z dnia 18 września 1997 r. odpowiada wymogom z § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami, będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, w związku z czym przesłanka legitymowania się prawem zarządu do działki nr 10/4 w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej nie była spełniona. Z treści wymienionego oświadczenia, według SKO jedynie wynika, że czyni ono zadość wymogowi zawartemu w § 8 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Poza tym w postępowaniu nieważnościowym nie rozpatruje się sprawy rozstrzygniętej kwestionowaną decyzją, lecz jedynie ocenia się legalność jej wydania, wobec czego wnioskowane dowody z zeznań świadków nie mogą być przeprowadzone. Ustosunkowując się do wniosku D. B., SKO podtrzymało stanowisko, że w postępowaniu uwłaszczeniowym organ bada wyłącznie przesłanki stanowiące podstawę wydania decyzji. Poza tym kwestia wykorzystania nieruchomości na cel określony w umowie nabycia, nie może być przedmiotem postępowania przed organem gminy, gdyż należy to do właściwości Skarbu Państwa. W sytuacji natomiast gdyby, toczyło się w 1997 r. postępowanie o zwrot nieruchomości, obowiązkiem Prezydenta [...] byłoby zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia dot. zwrotu nieruchomości, lecz sytuacja taka nie miała miejsca. W niniejszym przypadku natomiast nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia wynikający z umowy, a byli właściciele nie wystąpili o jej zwrot w trybie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Wobec powyższego, zdaniem organu, nie istniały podstawy do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia [...] r. w części dotyczącej działek nr 7/3 i 6/4 (obecnie działki 19/1 i 19/2).

Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w [...] oraz D. B. zaskarżyli odrębnymi skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. wnosząc o uchylenie powyższej decyzji, w części stwierdzającej nieważność uwłaszczenia go działką nr 10/4 oraz o oddalenie wniosku D. B. o stwierdzenie nieważności decyzji w pozostałej części.

D. B. w skardze swojej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie rozstrzygnięcia stwierdzającego, iż w części dotyczącej działek oznaczonych aktualnie nr 19/1 i 19/2 decyzja Prezydenta Miasta [...] wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, lecz z uwagi na upływ 10 lat nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności w tejże części, bowiem według skarżącej istniały podstawy także do stwierdzenia wydania wskazanej decyzji w odniesieniu do wymienionych działek z rażącym naruszenie prawa, to jest art. 77 § 1, 80 i 107 kpa oraz art. 69 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Wyrokiem 25 lipca 2012r. sygn. akt II SA/Bd 429/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy z uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie utrzymującym w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w odniesieniu do działki nr 10/4, a nadto uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w odniesieniu do działki nr 10/4, natomiast skargę D. B., Sąd oddalił.

Sąd wskazał, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, jest ocena takiej decyzji, pod kątem kwalifikowanej niezgodności z przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jej wydawania, to jest czy podjęta została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, względnie przy zaistnieniu innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, a nie ocena pod kątem jakiegokolwiek naruszenia prawa. Organ ten nie jest właściwy, do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do całokształtu sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji, czyli tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego.

Powodem stwierdzenia przez SKO nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] w zakresie uwłaszczenia PGKiM działką nr 10/4 było nie udokumentowanie, w formie określonej w § 4 ust. 1 lub ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.), faktu przekazania przedsiębiorstwu wskazanej działki w zarząd lub użytkowanie. Warunek władania tą nieruchomością przez Gminę Miasto [...] był spełniony, co wynika z załączonej do akt decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] nr [...] r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa jej własności (według ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Dz. U. Nr 1990, Nr 32, poz. 191 - z dniem 27 maja 1990 r.).

Natomiast sprawowanie przez przedsiębiorstwo zarządu działkami nr 7/3 i 6/4 (aktualnie w ramach działek 19/1 i 19/2) zostało potwierdzone przedłożoną do akt decyzją Wiceprezydenta Miasta [...] z dnia [...] r.

Natomiast za niedopuszczalne uznać należy, wyprowadzenie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, jedynie z różnicy w ocenie (przez organ wydający decyzję i organ prowadzący postępowanie nieważnościowe )zebranego przed wydaniem decyzji materiału dowodowego, która to ocena oparta jest na zasadzie swobodnej oceny dowodów. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnej, a zatem zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę organ ma obowiązek wykazać. Pewność obrotu prawnego wymaga, aby ostateczne decyzje administracyjne był stabilne i aby można było je wzruszać tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z ważnych powodów. Za taki powód, nie może być uznany, brak w aktach dokumentu, określonego w § 4 ust. 1 lub nie odebrania oświadczenia przewidzianego w § 4 ust. 2 rozporządzenia, skoro nie zostało przesądzone, że dokument potwierdzający sprawowanie przez PGKiM zarządu działką nr 10/4 nigdy nie istniał. Ponieważ w postępowaniu nieważnościowym nie udowodniono, że wymieniona działka nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa, to brak było w ocenie sądu podstaw do podważenia decyzji Prezydenta Miasta [...], opartej na odmiennej ocenie stanu faktycznego.

Rażąca wadliwość decyzji ostatecznej nie może być domniemana. Wszelkie wątpliwości co do ustalenia, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa winny być rozstrzygane na korzyść jej legalności. To wykluczało stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej działki nr 10/4.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w pozostałej części nie narusza prawa.

Sąd wskazał, że nie można mówić o pominięciu w postępowaniu uwłaszczeniowym prawa osoby trzeciej (skarżącej) w postaci roszczenia o zwrot wywłaszczonych działek, skoro do dnia 31 grudnia 1997 nie wystąpiła ona z wnioskiem do kompetentnego organu o ich zwrot. Zakaz naruszenia praw osób trzecich - skarżącej do nieruchomości będących przedmiotem uwłaszczenia byłby złamany wówczas, gdyby przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej zgłosiła żądanie ich zwrotu, a mimo to organ - Prezydent [...] - będąc o tym poinformowany, orzekłby o uwłaszczeniu, zamiast zawiesić postępowanie w przedmiocie uwłaszczenia do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości. W świetle powyższego, zamieszczone w art. 2 ust. 1 ustawy zastrzeżenie dotyczące nienaruszania praw osób trzecich winno być odnoszone do tych osób trzecich, które o swe prawa wystąpiły zanim doszło do uwłaszczenia (vide też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2009 r. I OSK v1268/08 - Lex 595012, z dnia 31 sierpnia 2010 r. I OSK 14291/09 - Lex 737493, z dn. 22 kwietnia 2009 r. I OSK 630/08 - lex 635254, z dnia 28 maja 2010 r. I OSK 1067/09 - Lex 594869).

Ze względu na to, iż skarżąca D. B. nie może być zaliczona do kręgu tych osób, zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, iż w zakresie objętym jej skargą, decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nie jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Zgodnie natomiast z ust. 3 art. 2 ustawy zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, organem uprawnionym do stwierdzenia w drodze decyzji nabycia użytkowania wieczystego gruntów stanowiących, własność gminy, był zarząd gminy.

Tymczasem, jak trafnie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzja z dnia [...] r. wydana została przez organ niewłaściwy - Prezydenta Miasta [...] zamiast przez Zarząd Gminy Miasta[...], na co wskazuje zarówno widniejąca na niej pieczęć nagłówkowa, jak i podpis wraz z pieczęcią pod uzasadnieniem.

Co do zasady decyzja organu kolegialnego, poza odpowiednią pieczęcią nagłówkową, winna zawierać podpisy wszystkich jego członków, lecz zgodnie ze znowelizowanym ustawą z dnia 29 września 1995 r. o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 124, poz. 601) przepisem art. 39 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. z 1996 r., Nr 13, poz. 74) decyzje wydane przez zarząd gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej, począwszy od dnia 18 listopada 1995 r. (data wejścia w życie noweli) podpisuje tylko wójt lub burmistrz, a nadto, w takiej decyzji należy wymienić imię i nazwisko członków zarządu, którzy brali udział w jej wydawaniu. Tego wymogu wymieniona decyzja nie spełnia oraz nie ma na niej pieczęci nagłówkowej Zarządu Miasta[...].

Decyzja ta dotknięta jest zatem kwalifikowaną wadą, określoną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, która jednak nie mogła skutkować stwierdzeniem nieważności, z uwagi na zakaz wynikający z art. 156 § 2 kpa (upływ ponad 10 lat od doręczenia decyzji). Konsekwencją tego było ograniczenie się przez SKO, do stwierdzenia wydania decyzji w kwestionowanej przez skarżącą części, z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa).

W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, Sąd uwzględniając skargę Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o.o. w [...] orzekł o uchyleniu obu decyzji w części dotyczącej rozstrzygnięcia w odniesieniu do działki 10/4 uznając, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności z powodu odmiennej oceny dowodów, a skargę wniesioną przez D. B. oddalił (dotyczącą działek 19/1,19/2).

Sąd wskazał, że w zakresie dotyczącym naruszenia przepisów o właściwości, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do działek 19/1 i 19/2, nie ma naruszenia prawa, a ponownie rozpoznając sprawę w zakresie dotyczącym działki nr 10/4, organ winien mieć na uwadze, że również i w tej części decyzja uwłaszczeniowa wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości.

W tych okolicznościach, po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...], decyzją [...] stwierdziło, że w części dotyczącej działki 10/4, decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...]. wydana została z naruszeniem przepisów o własności. Nie stwierdzono jednak jej nieważności, gdyż od doręczenia jej upłynęło 10 lat. Organ zastosował art. 156 § 1 pkt 1 i § 2 kpa, uwzględniając przedstawione w wyroku Sądu stanowisko. Z uwagi na upływ 10 lat od doręczenia decyzji, orzeczono o wydaniu jej z naruszeniem prawa.

W odwołaniu od decyzji, D.B.podniosła, że decyzja SKO powinna zostać uchylona z powodu naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania, gdyż w wydaniu decyzji brał udział pracownik organu, podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Zarówno w składzie orzekającym w postępowaniu zakończonym decyzją SKO z [...]., uchyloną w części przez Sąd wyrokiem WSA z 25 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 429/12, a także w składzie orzekającym w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] zasiadała p. W. P.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, SKO w [...] decyzją z 2[...] rzymało w mocy decyzję SKO w [...][...].

W uzasadnieniu organ podał, że nie miała miejsca sytuacja, w której ten sam urzędnik orzekał zarówno w I jak i w II instancji.

Pani P. orzekała w składzie kolegium, które wydało decyzję w dniu 21 lutego 2012 r. Była to decyzja wydana w drugiej instancji. Następnie Sąd Administracyjny uchylił w części zarówno decyzję pierwszej instancji - w której Pani P. nie brała udziału, jak i decyzję drugiej instancji, w której brała udział i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę Pani P. orzekała w pierwszej instancji. W składzie orzekającym w drugiej instancji nie orzekała.

Intencją art. 24 § 1 pkt 5 kpa jest to, aby ta sama osoba nie orzekała w pierwszej i drugiej instancji w tej samej sprawie. Tu sytuacja taka nie miała miejsca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych aktów pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że bada czy kwestionowana decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego według stanu faktycznego i prawnego na dzień jej podjęcia.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy własną decyzję, stwierdzającą w części dotyczącej działki nr 10/4, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] r. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Nie stwierdzono jej nieważności, gdyż od doręczenia decyzji upłynęło 10 lat. Rozstrzygnięcie uwzględnia ocenę prawną dokonaną przez Sąd w wyroku z 25 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 429/13.

Podkreślenia wymaga, iż stosownie do dyspozycji przepisu art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Istotą tej zasady jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego, zaś obowiązek podporządkowania się zarówno sądu, jak i organu tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do oceny prawnej lub uzupełnienia postępowania o ile taka potrzeba została dostrzeżona. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Mają one wytyczać kierunek działania organów przy ponownym, przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają sposób ich postępowania w przyszłości. Zmierzają do uniknięcia błędów już popełnionych oraz wskazują kierunek, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości.

Mając na uwadze stanowisko Sądu, że decyzja w pozostałej części nie naruszyła prawa tj. w zakresie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów o właściwości, ale z uwagi na upływ 10 lat od doręczenia decyzji nie stwierdzono jej nieważności, organ prawidłowo uznał, że w części, w której Sąd uchylił decyzję organów obu instancji (dot. działki 10/4), decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, lecz z powodu upływu 10 lat nie stwierdzono jej nieważności lecz stwierdzono wydanie jej również w tej części z naruszeniem przepisów prawa (w pozostałym zakresie decyzja jest prawomocna).

Jak słusznie stwierdził organ w decyzji z[...], którą utrzymano w mocy decyzję SKO z [...] r. przy wydaniu decyzji z [...] r. doszło do naruszenia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Organem właściwym do wydania decyzji był zarząd gminy, ale w decyzji wskazano, jako organ wydający decyzję, Prezydenta Miasta [...], który tę decyzję podpisał. Z uwagi jednak na upływ 10 lat od doręczenia decyzji, należało stwierdzić, że wydano ją z naruszeniem prawa -art. 157 § 2 kpa.

W skardze i wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, D. B. wskazała, że decyzja powinna zostać uchylona z powodu stwierdzenia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania, na mocy art. 145 § 1 pkt 3 kpa, gdyż w wydaniu decyzji brał udział pracownik organu, podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa.

W postępowaniu zakończonym decyzją z [...] r., uchyloną wyrokiem WSA z 25 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 429/12 a także w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] r. brała udział W. P.

W odniesieniu do zarzutu zgłoszonego przez zainteresowaną, że istnieje podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 kpa, organ słusznie wskazał, że przepis ten dotyczy sytuacji, gdy ten sam urzędnik orzekał zarówno w I jak i w II instancji. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca, gdyż p. P. orzekała w składzie Kolegium, które wydało decyzję z [...] r. Była to decyzja wydana w II instancji. Następnie sąd uchylił obie decyzje w części (I instancji, w której p. P. nie brała udziału jak i decyzję II instancji w wydaniu której brała udział).

Ponownie rozpoznając sprawę, p. P. orzekała w I instancji, a w II już nie orzekała.

Stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 kpa wyłączeniu od udziału w postępowaniu podlega pracownik, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten będący realizacją wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP zasady dwuinstancyjności postępowania, stanowić ma gwarancję bezstronności działania administracji publicznej, przeciwdziałając przenoszeniu ocen formułowanych w pierwotnym postępowaniu na postępowanie odwoławcze. Ma on również zastosowanie w sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W postępowaniu drugoinstancyjnym sprawa ponownie podlegać powinna merytorycznemu i obiektywnemu rozpatrzeniu i temu właśnie służyć ma instytucja wyłączenia pracownika od ponownego orzekania w sprawie, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z taką sytuacją nie było do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Wskazana powyżej zasada ma bowiem zastosowanie w sytuacji gdyby pracownik, który brał udział w wydaniu rozstrzygnięcia pierwszo instancyjnego - zaskarżonego odwołałem (wnioskiem ponowne rozpoznanie sprawy), miał brać udział przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji postępowania administracyjnego lub np. gdyby miał oceniać pierwotną decyzję w ramach trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.

Wbrew zatem zarzutowi skargi, udział tego samego członka Kolegium przy rozpoznaniu sprawy i wydaniu zarówno uprzedniej decyzji Kolegium, uchylonej wyrokiem Sądu, jak również po ponownym rozpoznaniu i wydaniu decyzji, w niniejszej sprawie, nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, co skutkowałoby koniecznością uchylenia przez Sąd skarżonej decyzji Kolegium.

W ocenie Sądu, dyspozycja art. 24 § 1 pkt 5 Kpa nie obejmuje takiej sytuacji procesowej, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem na podstawie analizy akt sprawy nie budzi wątpliwości, że żaden z członków składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...], uczestniczący w wydaniu zaskarżonej decyzji nie brał udziału w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Podkreślić należy, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Postępowanie sądowoadministracyjne nie stanowi jego kontynuacji, lecz ma na celu dokonanie kontroli jego zgodności z prawem. Nie można więc utożsamiać pojęcia "zaskarżonej decyzji", w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5 kpa z zaskarżeniem do sądu administracyjnego decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.