Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1087/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie asesor WSA Mateusz Rogala, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 lutego 2022 r. nr DO3.7611.145.2019.RR w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii (Minister lub organ), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez "[...]" S.A w W., decyzją z 23 lutego 2022 r. nr DO3.7611.145.2019.RR, uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z 10 sierpnia 2010 r. nr BO3b/786-R/1-204/09 i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z dnia 17 kwietnia 1950 r. L. dz. [...].

Decyzja Ministra Rozwoju i Technologii wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego.

Decyzją z 10 sierpnia 2010 r. nr BO3b/786-R/1-204/09 Minister Infrastruktury stwierdził, że orzeczenie administracyjne Prezydenta [...] z 17 kwietnia 1950r. L. dz. [...], odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części dotyczącej dz. ew. nr [...] z obrębu [...], wydane zostało z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jego nieważność.

W dniu 1 września 2010 r. do Ministerstwa Infrastruktury wpłynął wniosek "[...]" S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia 10 sierpnia 2010r.

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., decyzją z 23 lutego 2022 r. uchylił w całości decyzję Ministra Infrastruktury z 10 sierpnia 2010 r. i umorzył prowadzone przed tym organem postępowanie. Organ nadzoru wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem J. O. pojawiła się w dniu 16 września 2021 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491 przywoływana dalej jako: "ustawa zmieniająca"), której art. 2 ust. 2 stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tejże ustawy ostatecznym rozstrzygnięciem (decyzją albo postanowieniem), podlegają umorzeniu z mocy prawa. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja zaistniała, gdyż wniosek inicjujący postępowanie nadzorcze wpłynął do organu 2 marca 2000 r. Natomiast ze znajdującego się w aktach własnościowych egzemplarza decyzji wynika, że została ona skierowana do adw. R. Z., pełnomocnika S. K., spadkobierczyni A. K. - dawnego współwłaściciela nieruchomości.

Mając na uwadze zainteresowanie stron uzyskaniem rozstrzygnięcia w sprawach majątkowych oraz brak jakiejkolwiek interwencji profesjonalnego pełnomocnika strony o doręczenie mu orzeczenia w przedmiotowej sprawie, a także fakt, że w aktach znajduje się potwierdzenie doręczenia adw. R. Z. wcześniejszego o kilka dni orzeczenia administracyjnego z 11 kwietnia 1950 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wniosku o prawo własności czasowej przedmiotowej nieruchomości, organ kierując się zasadami doświadczenia życiowego uznał, iż orzeczenie administracyjne Prezydenta [...] z dnia 17 kwietnia 1950 r. L.dz. [...] zostało pełnomocnikowi strony doręczone. Ustalając w ten sposób datę, od której rozpoczął bieg termin określony w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, Minister uznał, że upłynęło 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia ww. orzeczenia. Brak jest zatem możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tj. dokonania oceny legalności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z dnia 17 kwietnia 1950 r. L. dz. [...] przez pryzmat przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Z tych przyczyn Minister uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z 10 sierpnia 2010 r. i orzekł o umorzeniu postępowania nadzorczego.

Na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii J. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

1. art. 156 § 2 k.p.a., 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021r. przez błędne ich zastosowanie wobec braku ustalenia w oparciu o dokumenty daty doręczenia orzeczenia administracyjnego z 17 kwietnia 1950 r. J. O. jako współspadkobierczyni właściciela hipotecznego i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że rozpoczęły i upłynęły ustawowe terminy 10 czy 30 letni dające podstawę do odmowy stwierdzenia nieważności lub umorzenia postępowania z mocy prawa,

2. art. 158 § 2 k.p.a. przez przedwczesne jego wyeliminowanie,

3. art.109 § 1 k.p.a. wobec nie doręczenia na piśmie orzeczenia administracyjnego z 17 kwietnia 1950 r. oraz naruszenie art. 80 k.p.a. przez rażące przekroczenie dozwolonej swobody w ocenie dowodów przez ogólnikowe, dowolne i bez pokrycia stwierdzenie, że;

"kierując się zasadami doświadczenia życiowego" należy uznać, iż orzeczenie administracyjne Prezydenta [...] z 17 kwietnia 1950r. zostało doręczone adw. R. Z. -pełnomocnikowi S. K. i pominięcie wykazanego faktu, że w tym czasie adw. R. Z. był aresztowany i nie był pełnomocnikiem J. O., drugiej współspadkobierczyni,

4. art. 7,8 k.p.a. przez złamanie zasad praworządności i zastosowanie sprzecznego z art. 32 Konstytucji RP przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego i umorzenie postępowania będącego w toku, choć jest to wynik zawinionej przez Ministra przewlekłości prowadzonego od 2 marca 2000 r. tylko przed Ministrem postępowania, a w szczególności po wydanie trefnej decyzji z 10 sierpnia 2010 r., co w sytuacji zakończenia innych postępowań wszczętych na wniosek złożony ewidentnie po 30 letnim okresie doprowadziło, mimo konstytucyjnego zakazu, do nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji.

5. art. 158 § 2 k.p.a. przez brak wydania decyzji stwierdzającej wydanie orzeczenia administracyjnego z naruszeniem prawa,

6. naruszenie art. 9 i 35 k.p.a. przez organy publiczne, które skarżącej od 1991r. udzielały odpowiedzi, iż brak jest przepisów do rozpoznania wniosku, lecz wnioski są ewidencjonowane i będą rozpoznane jak ukażą się przepisy, choć wnioski te należało już wówczas traktować jako wnioski o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego. Podobnie w toku późniejszego od 2 marca 2000 r. postępowania przed Ministrem również, mimo nakazu ustawowego, nie czuwano nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i demonstracyjnie nie udzielano stronie żadnych wskazówek ani wyjaśnień.

7. art. 28 k.p.a. przez przyznanie [...] S.A. w W. prawa strony postępowania, choć postępowanie nie dotyczy interesu prawnego tego podmiotu, bowiem [...] S.A. eksponuje jedynie interes faktyczny lecz nie posiada żadnych roszczeń dekretowych do gruntu przedmiotowej nieruchomości, nie odpowiada też za odszkodowanie jakie jest celem działania skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do kwestionowania decyzji Ministra z dnia 10 sierpnia 2010r. przez podmiot, który nie powinien być stroną,

8. art.62 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. przez rażąco sprzeczne z interesem skarżącej i zasadą wnikliwego i szybkiego działania organu prowadzenie postępowania z udziałem także pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości [...], czy ich następców prawnych, mimo że udział ich był i jest całkowicie zbędny do rozstrzygnięcia wniosku J. O. ograniczony roszczeniem do 33% tej nieruchomości,

9. brak konsekwencji w traktowaniu obecnych stron postępowania i naruszenie art. 109 k.p.a. przez brak doręczenia niniejszej decyzji pozostałym stronom postępowania tj. kuratorowi spadku i następcom prawnym pozostałych współwłaścicieli.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra z dnia 23 lutego 2022 r. oraz o zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca wniosła również o dopuszczenie dowodu z wniosku J. O. z dnia 14 marca 2022 r. do Prezydenta [...] o doręczenie orzeczenia administracyjnego z 17 kwietnia 1950 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uczestnik postępowania "[...]" S.A. w W. wniósł o odrzucenie skargi względnie jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 9 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a.

Postanowieniem z 25 stycznia 2023 r. sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze oraz odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego wniosku uczestnika postępowania tj. wniosku o odrzucenie skargi z powodu jej nieopłacenia w należyty sposób. Zgodnie z art. 219 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ), dalej jako "p.p.s.a." opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu stanowi, że opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Końcówki opłat zaokrągla się wzwyż do pełnych złotych. W niniejszej sprawie skarżąca dopełniła powyższego obowiązku, bowiem na wezwanie sądu uiściła wpis w kwocie 200 zł na rachunek bankowy sądu (k. 23 akt sądowych). Dlatego też wniosek uczestnika postępowania o odrzucenie skargi nie jest zasadny.

Przechodząc następnie do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji wskazać należy, że podstawą umorzenia postępowania nadzorczego prowadzonego przed Ministrem Rozwoju i Technologii, po uchyleniu wydanej przez ten organ decyzji z 2010r., było stwierdzenie zaistnienia w sprawie okoliczności, o których stanowi art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej. Zgodnie z nim do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (tj. k.p.a.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z 11 sierpnia 2021 r., miała ona na celu dostosowanie systemu prawa do konsekwencji wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. o sygn. P 46/13, którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W motywach tego orzeczenie Trybunał wskazał zaś, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W jego ocenie ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę.

Z tego powodu właśnie ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie w § 3 art. 158 k.p.a. cezury czasowej uniemożliwiającej wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Konsekwencją tego jest przyjęcie także, że nie mogą obecnie zakończyć sią merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy będące w toku, czego wyrazem jest ustanowiona w przepisie przejściowym do nowelizacji (art. 2 ust. 2) norma zakładająca umorzenie z mocy prawa wszystkich postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej.

Inaczej mówiąc, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji i niezakończone przed 16 września 2021 r. (data wejścia w życie ustawy zmieniającej) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Dalej wskazać należy, że z niniejszej sprawy wynikają następujące okoliczności:

- orzeczenie administracyjne Prezydenta [...] z dnia 17 kwietnia 1950r. zostało skierowane do adw. R. Z. (pełn. S. K.), zaś jego odpis miał otrzymać Zarząd Nieruchomości Miejskich celem objęcia budynku. Na odpisie orzeczenia znajduje się adnotacja o wysyłce nosząca datę 28 kwietnia 1950 r.,

- adw. R. Z. odebrał w dniu 2 maja 1950 r. orzeczenie administracyjne z dnia 11 kwietnia 1950 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...],

- pismem z dnia 12 czerwca 1950 r. skierowanym do adw. R. Z. Prezydium Rady Narodowej w [...] zawiadomiło, że objęcie budynków znajdujących się na gruncie przy ul. [...] zostało wyznaczone na 17 czerwca 1950 r., godz. 11,

- z protokołu objęcia budynku przy ul. [...] z dnia 17 czerwca 1950 r. wynika, że w tej czynności brała udział Komisja w składzie adw. J. C. i K. W., natomiast w imieniu zainteresowanych nikt się nie stawił.

- w sprawie z wniosku J. O. (następczyni S. K.) z dnia 2 marca 2000 r. zapadł już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2000 r. sygn. akt I SA 149/01. Po wydaniu tego wyroku pełnomocnik skarżącej adwokat Z. S. sprecyzował żądanie wniosku i wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 11 kwietnia 1950 r., jak również orzeczenia z dnia 17 kwietnia 1950 r.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, zdaniem sądu, w rozpatrywanej sprawie wobec kontrolowanego orzeczenia Prezydenta [...] z dnia 17 kwietnia 1950r. organ prawidłowo uznał, że od doręczenia (ogłoszenia) ww. decyzji upłynęło ponad 30 lat. Zachowany archiwalny materiał dowodowy nie wskazuje, aby można było przyjąć inną ocenę przedmiotowej okoliczności. To, że do chwili orzekania przez organ nadzoru nie zachowała się całość archiwalnych akt postępowania prowadzonego przez organ w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, nie może, zdaniem Sądu, przesądzać o zasadności zarzutu skarżącej, która podnosi, że przejęta przez Ministra okoliczność doręczenie (ogłoszenia) tej decyzji jest dowolna. Faktem jest, że w aktach sprawy nie zachował się dowód doręczenia orzeczenia z 17 kwietnia 1950 r. Należy jednak pamiętać, że jeżeli postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi się po upływie kilkudziesięciu lat od jej wydania, a z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie, to nie można przyjąć założenia, iż dokument, którego nie udało się odnaleźć (potwierdzenie odbioru decyzji) nie istniał, tym bardziej gdy o jego istnieniu możemy wnioskować z treści innego dokumentu, w tym przypadku z treści pisma z dnia 12 czerwca 1950 r. informującego o dacie objęcia w posiadanie budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie oraz z treści protokołu objęcia w posiadanie z 17 sierpnia 1950 r. Art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) stanowił wszak, że w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodzą na własność gminy, która obowiązana jest wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Warunkiem objęcia w posiadanie było zatem wcześniejsze wydanie odmownej decyzji dekretowej.

Także sama skarżąca, inicjując postępowanie nadzorcze dotyczące orzeczenia z dnia 17 kwietnia 1950 r, na żadnym jego etapie nie kwestionowała faktu jego doręczenia. Wreszcie kwestia ta nie była przedmiotem wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 20 września 2002 r. sygn. akt I SA/Wa 149/01. Wobec tych wszystkich okoliczności skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów przeciwnych, które podważyłyby ustalenia Ministra w tym zakresie, poza argumentami natury polemicznej.

Skarżąca pomija tym samym okoliczność, że postępowanie poprawne merytorycznie to również takie, w którym z powodu braku dowodów bezpośrednich organy, w celu ustalenia stanu faktycznego, biorą pod uwagę dowody oraz okoliczności pośrednie, tj. również ustalenia uzyskane w drodze domniemania faktycznego, oparte na logicznym powiązaniu łańcucha zdarzeń, w ramach stosowania art. 80 k.p.a. Zdaniem sądu organ powyższego obowiązku dopełnił. Tym samym zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia wskazanych w pkt 3 skargi przepisów prawa procesowego nie mogły zostać uwzględnione.

Uwzględniając zatem realia niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że doręczenie (ogłoszenie) decyzji miało miejsce najpóźniej 17 czerwca 1950 r. tj. w dacie objęcia budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie w posiadanie, zaś wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego z 17 kwietnia 1950 r. został złożony 2 marca 2000 r. W sprawie zaistniała zatem podstawa do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanego orzeczenia z 1950 r. z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Zważyć bowiem należy, że z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (16 września 2021 r.), organy administracji utraciły możliwość stwierdzenie nieważności decyzji, od wydania lub ogłoszenia której upłynęło dziesięć lat (art. 156 § 2 k.p.a.). Jeżeli zaś od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się w o ogóle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 k.p.a.). Tym samym organ nie naruszył powyższych przepisów przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu wskazać także należy, że sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącej, dotyczącego pisma z dnia 14 marca 2022 r. z żądaniem doręczenie jej odpisu orzeczenia z 17 kwietnia 1950 r. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Takiej istotnej wątpliwości skład orzekający w przedmiotowej sprawie nie miał. W niniejszym postępowaniu organ nie miał bowiem obowiązku zbadania, czy orzeczenie z 17 kwietnia 1950 r. zostało doręczone skarżącej, ale czy zostało ono w ogóle doręczone (ogłoszone) i jaki czas upłynął od tej okoliczności.

Niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące kwestii konstytucyjności przyjętych w ustawie zmieniającej rozwiązań (pkt 4 skargi), bowiem tego rodzaju niekonstytucyjności sąd w składzie orzekającym w sprawie nie dostrzega. Odnosząc się zatem do tej argumentacji skargi nakierowanej na wykazanie niekonstytucyjności normy wynikającej z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, należy wskazać, że racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do Państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością, równoważą jej negatywne skutki. Umykać zdaje się uwadze skarżącej, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Tytułem przykładu można tu przywołać: zasiedzenie, następujące odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.); przedawnienie roszczeń przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.); przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Nawet w postępowaniu karnym ustawodawca przewiduje ustanie karalności- po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), po 20 latach gdy stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k). Wszystkie te regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny czas przedawnienia(dochodzenia roszczeń) na maksymalnie 30 lat.

Niezależnie od powyższego podnieść należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że zastrzeżenia wnioskodawcy budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku.

W sytuacji zatem, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona będzie uprawniona do żądania wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a k.p.a.). Z tych przyczyn brak było podstaw do zawieszania niniejszego postępowania, do czasu zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich.

Nadto sąd nie podziela koncepcji rozdzielenia sprawy administracyjnych na sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej i sprawę o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu, ponieważ jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Potwierdza to art. 158 k.p.a. gdzie ujęto formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Jeżeli organ nie był uprawniony do zbadania czy kontrolowana decyzja w trybie nadzorczym zawierała kwalifikowane wady prawne, to tym bardziej nie był uprawniony do wydania decyzji stwierdzającej, że kwestionowane decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Na uwzględnienie nie zasługiwały też zarzuty skargi sprowadzające się do wykazania wad postępowania dekretowego, zakończonego kwestionowanym orzeczeniem z 1950 r. W niniejszej sprawie kontroli Sądu nie podlegała bowiem legalność tego orzeczenia, lecz wyłącznie umorzenie postępowania nieważnościowego z uwagi na wejście w życie przepisów ustawy zmieniającej Kodeks postępowania administracyjnego. Zatem w tym postępowaniu nie mogły podlegać ocenie kwestie związane z prawidłowością doręczenia tego orzeczenia właściwym stronom postępowania, ani też kwestia ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania nieważnościowego, ani też kwestie związane z informacjami udzielanym skarżącej przez organ przed formalnym wszczęciem postępowania nieważnościowego.

Niezasadny jest także podnoszony przez skarżącą argument o braku doręczenia zaskarżonej decyzji wszystkim stronom postępowania tj. kuratorowi spadku i następcom prawnym pozostałych współwłaścicieli. Stwierdzić należy, że niezapewnienie stronie możliwości udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wznowienie postępowania na tej podstawie może nastąpić tylko na wniosek strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 147 K.p.a.). Zatem sąd rozpoznając skargę może uchylić kontrolowaną decyzję z tej przyczyny tylko wówczas, gdy na przesłankę tę powołuje się strona, która nie brała udziału w postępowaniu.

Wreszcie argumenty skargi, związane z (niewątpliwie nagannym) czasem trwania przedmiotowego postępowania, nie mogły doprowadzić do wzruszenia decyzji Ministra. Umorzenie postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej ma charakter deklaratoryjny, w istocie następuje z mocy samego prawa. Zatem kwestia długości prowadzenia postępowania nieważnościowego pozostać musi poza oceną Sądu.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).