Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 153/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy: article: art. 285 ust. 2, art. 288 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt 2 decyzji Marszałka Województwa z dnia "[...]", nr "[...]"; II. stwierdza nieważność pkt 2 decyzji Marszałka Województwa z dnia "[...]", nr "[...]"; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r. Marszałek Województwa wymierzył Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych Spółka z o.o. opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód za I półrocze 2012 r., stanowiącą różnicę między opłatą należną a opłatą wynikającą z wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, ze zm.; dalej w skrócie: "p.o.ś."), w kwocie 10.878 zł i zobowiązał do wpłaty tej kwoty wraz z odsetkami na konto organu w termie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. W uzasadnieniu podano, że Spółka zobowiązana jest do ustalenia we własnym zakresie wysokości należnej opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych i wniesienia jej na rachunek organu marszałkowskiego. Podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, ponosi opłatę podwyższoną. W przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia, marszałek województwa wymierza w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę stanowiącą różnicę między opłatą należną, a wynikającą z wykazu. Dnia 18 lipca 2012 r. do organu wpłynął wykaz za I półrocze 2012 r. z naliczoną kwotą 13.573 zł. Następnie Spółka skorygowała ten wykaz w dniu 10 sierpnia 2012 r. z uwzględnieniem zwyżki z tytułu poboru wód za brak pozwoleń wodnoprawnych. Z kolei wnioskiem z 05 grudnia 2012 r. zwróciła się do organu o zaliczenie uiszczonej nadpłaty na poczet przyszłych opłat. Po pouczeniu przez organ Spółka złożyła korektę wykazu wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Następnie organ wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia opłaty z tytułu poboru wód bez wymaganych pozwoleń, w trakcie którego ustalono, że Spółka wystąpiła o pozwolenie wodnoprawne w dniu 16 listopada 2011 r. Wskazano, że strona zwracając się z wnioskiem o przyznanie kolejnych pozwoleń wodnoprawnych nie uwzględniła czasu potrzebnego na wydanie decyzji W związku z tym w okresie od 01 stycznia 2012 r. do 29 stycznia 2012 r. z ujęcia K. oraz w okresie od 01 stycznia 2012 r. do 30 stycznia 2012 r. z ujęć J., K. Spółka pobierała wodę bez pozwolenia wodnoprawnego. Zatem zaistniała podstawa do ponoszenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska.

Od decyzji tej odwołało się Przedsiębiorstwo, wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, że wbrew stanowisku organu, Spółka posiadała pozwolenie wodnoprawne na pobór wód. Wprawdzie decyzje te obowiązywały do 18 września 2011 r., a następne pozwolenia zostały wydane w dniu 31 stycznia 2012 r., jednakże wcześniejsze decyzje nie zostały uchylone, a zatem pobór wód nie odbywał się bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Upływ terminu pozwolenia wodnoprawnego ma wyłącznie skutek materialnoprawny, polegający na wygaśnięciu stosunku administracyjnoprawnego uprawniającego podmiot korzystający ze środowiska do zgodnej z prawem eksploatacji urządzenia, co nie wyczerpuje hipotezy art. 292 p.o.ś., a w związku z tym nie jest wystarczające do naliczania opłat podwyższonych. Użyte w tym przepisie sformułowanie "bez wymaganego pozwolenia" należy odnieść do podmiotu, któremu w ogóle nie udzielono pozwolenia lub który posiadał pozwolenie, lecz w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia tego pozwolenia. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia ma charakter konstytutywny. Zatem pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja

o stwierdzeniu jego wygaśnięcia.

Decyzją z "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że istota sporu sprowadza się do wykładni art. 276 p.o.ś. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2011 r. wskazano, że o ile wnioskodawca przed upływem ważności dotychczasowego pozwolenia złożył, z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym jego realizację, wniosek o wydanie pozwolenia, a z przyczyn leżących po stronie organu pozwolenie takie nie zostało wydane przed upływem terminu ważności pozwolenia dotychczasowego, to dla podmiotu, który takie pozwolenie posiadał, ma znaczenie wydanie decyzji, o której mowa w art. 193 ust. 4 p.o.ś. Zatem w okresie pomiędzy upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia, a uzyskaniem nowego pozwolenia opłata za korzystanie ze środowiska winna być ponoszona w wysokości dotychczasowej. Podmiot korzystający ze środowiska nie może być obciążony ujemnymi konsekwencjami opieszałego lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Każda sprawa winna być jednak rozpatrywana indywidualnie. W ocenie Kolegium, Spółka nie złożyła w odpowiednim terminie wniosku o wydanie pozwoleń wodnoprawnych. Pozwolenie, które posiadała, było ważne do 18 września 2011 r., zaś wnioski o wydanie nowych pozwoleń wpłynęły do właściwych organów w dniu 16 listopada 2011 r., czyli dwa miesiące po upływie terminu dotychczas posiadanego pozwolenia. Tym samym uznano, że w okresie od 01 stycznia 2012 r. do 29 stycznia 2012 r. Spółka pobierała wodę bez wymaganego pozwolenia, a zatem zaistniały podstawy do wymierzenia opłat podwyższonych za I półrocze 2012 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że w art. 194 ust. 4 p.o.ś. nie sprecyzowano, iż wynikające z niego pozwolenie znajduje zastosowanie tylko do tych przypadków, gdy pozwolenia na korzystanie ze środowiska zazębiają się czasowo, a to oznacza, że brak konieczności wydania decyzji wygaszającej będzie występował także wtedy, gdy nowe pozwolenie zostało wydane z opóźnieniem. W związku z tym obowiązek ponoszenia opłaty podwyższonej będzie występował także wtedy, gdy dotychczasowe pozwolenie wygasło na skutek upływu terminu, a nowe pozwolenie zostało wydane przed wydaniem decyzji wygaszającej pozwolenie dotychczasowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosło Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka z o.o., domagając się jej uchylenia. Podniesiono m.in., że nie można przyjąć, iż Spółka dokonywała poboru wód bez pozwolenia, gdyż pozwolenia obowiązywały do 18 września 2011 r. i nigdy nie zostały uchylone, ani też nie stwierdzono ich wygaśnięcia. Wprawdzie pozwolenie wygasa z upływem okresu, na jaki zostało wydane, ale organ właściwy do jego wydania musi stwierdzić jego wygaśnięcie w drodze decyzji, gdyż tak stanowi art. 193 ust. 3 p.o.ś. Skoro przed upływem obowiązywania dotychczasowego pozwolenia Spółka nie wystąpiła z wnioskiem o wydanie nowego, to decyzja o wygaśnięciu dotychczasowego pozwolenia winna być wydana.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 935/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga Spółki zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie Spółka przedłożyła wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska za I półrocze 2012 r. w związku z poborem wód z ujęć K., J., K., w którym ustaliła i wpłaciła na konto urzędu marszałkowskiego opłaty podwyższone za korzystanie ze środowiska. Wprawdzie w wykazie przedłożonym organowi w lipcu 2012 r. Spółka ustaliła jedynie opłatę podstawową, lecz już 10 sierpnia 2012 r. nadesłała do organu korektę tego wykazu, w której ustalono opłaty podwyższone. Natomiast 13 grudnia 2012 r. Spółka zwróciła się do Marszałka Województwa o zaliczenie nadpłaty z tytułu uiszczonych opłat, która, w ocenie Skarżącej, wynikała z faktu, że nie można przyjąć, iż Spółka pobierała wodę bez pozwolenia wodnoprawnego. W odpowiedzi na ten wniosek organ prawidłowo wskazał na przepis art. 281 ust. 1 p.o.ś., zgodnie z którym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. Słusznie także organ wyjaśnił Skarżącej, że jeżeli uważa, że naliczyła i uiściła opłatę w kwocie wyższej od należnej, powinna wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i dołączyć korektę złożonego wykazu. Zgodnie z tym pouczeniem Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty, dołączając korektę wykazu. W tej sytuacji organ winien załatwić wniosek o stwierdzenie nadpłaty w opłacie za korzystanie ze środowiska. Wobec tego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, zupełnie nieuzasadnione było wszczęcie postępowania

w przedmiocie ustalenia różnicy między opłatą należną a wynikającą z wykazu. Spółka bowiem prawidłowo ustaliła, a co najważniejsze – uiściła opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska bez pozwolenia wodnoprawnego. Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organu, że Spółka korzystała ze środowiska bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślił okoliczność niesporną, że Spółka wystąpiła

o nowe pozwolenia wodnoprawne po upływie 2 miesięcy od wygaśnięcia terminu wcześniejszych pozwoleń, a zatem – w świetle uchwały NSA z 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/11 – nie można uznać, że zaszły okoliczności zwalniające Spółkę

z ponoszenia opłaty podwyższonej. Skoro zatem Spółka naliczyła i uiściła prawidłową wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska, to – w ocenie Sądu– nie było podstaw do wydawania decyzji określającej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, gdyż takiej różnicy w rozliczeniach Spółki za przedmiotowy okres nie było. Nie można bowiem przyjąć, że w chwili złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i korekty wykazu, poprzednio złożony wykaz, na podstawie którego Spółka uiściła opłatę, przestał obowiązywać. Wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie rodzi sam w sobie obowiązku zwrotu przez organ uiszczonej przez podmiot korzystający ze środowiska opłaty. Wniosek taki – stosownie do art. 75 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze. zm.; dalej w skrócie: "o.p.") – powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego w tym zakresie. Jedynie w przypadku, gdy prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) – w niniejszej sprawie: wykazu – nie budzi wątpliwości, organ zwraca nadpłatę bez wydania decyzji. W każdym innym wypadku organ wydaje decyzję, która może być zarówno pozytywna, jak i negatywna dla wnioskodawcy.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie należało rozpoznać wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a nie wydawać decyzję w trybie art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. Ponadto Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie mogła się ostać także z tego względu, że organ nie tylko ustalił różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, ale też zobowiązał do jej uiszczenia w terminie 14 dni, podczas gdy jest bezsporne, że opłata ta dawno już została przez Skarżącą uiszczona. W obrocie prawnym nie może funkcjonować decyzja, która może stanowić tytuł egzekucyjny, określająca obowiązek strony, który został wykonany jeszcze przed jej wydaniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 276 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1 i art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. – poprzez uwzględnienie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że brak podstaw do wydania decyzji określającej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, po uprzednim wszczęciu postępowania w tym zakresie, w sytuacji złożenia przez Spółkę wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz z korektą wykazu i zastrzeżeń organu I Instancji co do tych danych, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów i ich właściwe zastosowanie prowadzi do wniosku przeciwnego. Niezasadny było również, w ocenie Kolegium, zarzut Sądu, że decyzja nie mogła ostać się w obrocie prawnym z tego względu, iż organ nie tylko ustalił różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu, ale także zobowiązał do jej uiszczenia w terminie 14 dni, podczas gdy bezsporne jest, że opłata ta dawno już została przez Skarżącą uiszczona. Wykonanie decyzji w całości lub w części może bowiem nastąpić zarówno przed jej wydaniem, jak i przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co stanowi jedną z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 498/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę WSA w Olsztynie do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że z chwilą złożenia przez podmiot korzystający ze środowiska korekty wykazu zawierającego informacje i dane, o których mowa w art. 287 p.o.ś. (np. w związku z wystąpieniem przezeń o stwierdzenie nadpłaty), wykaz skorygowany, zastępuje wykaz pierwotny, a więc – inaczej niż przyjął to Sąd pierwszej instancji, czym naruszył art. 286 ust. 1 w związku z art. 284 ust. 1 p.o.ś. – wykaz pierwotny "przestaje obowiązywać". W konsekwencji odtąd to ów skorygowany wykaz podlega kontroli właściwych organów pod względem prawidłowości ustalenia wysokości należnych opłat za korzystanie ze środowiska i ewentualnej władczej ingerencji organów w tym przedmiocie. Sposób tej ingerencji określa art. 288 p.o.ś., więc w zakresie w tym przepisie unormowanym nie ma potrzeby (ani podstaw) do sięgania do przepisów Ordynacji podatkowej. W myśl art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., jeżeli podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia – marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Wskazane uprawnienia nadzorcze marszałka aktualizują się także w odniesieniu do wykazów skorygowanych, i to również tych składanych w związku z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty (art. 75 § 3 o.p. w zw. z art. 281 ust. 1 p.o.ś.). NSA wskazał, że w rozpoznawanej sprawie źródłem rozbieżności pomiędzy wysokością opłaty należnej, a opłaty wynikającej z wykazu był fakt, że w ostatecznie skorygowanym przez Spółkę wykazie (przedłożonym wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w styczniu 2013r.) obliczono opłaty za pobór wód podziemnych w całym okresie (I półrocze 2012 r.) według stawki podstawowej, zamiast za część tego okresu w wysokości podwyższonej o 500% (art. 292 o.p.). Tymczasem – jak prawidłowo ustaliły organy obu instancji i co trafnie zaakceptował Sąd I instancji – w czasie pomiędzy wygaśnięciem dotychczasowych pozwoleń wodnoprawnych w związku z upływem okresu, na jaki zostały wydane, a uzyskaniem nowych pozwoleń wodnoprawnych, Spółka korzystała ze środowiska bez wymaganego pozwolenia w rozumieniu art. 276 ust. 1 i art. 292 p.o.ś. Pozwoleniem "wymaganym" w rozumieniu tych przepisów jest bowiem pozwolenie uprawniające, w świetle obowiązujących przepisów, do legalnego korzystania ze środowiska (tu: legalnego poboru wód) w zakresie objętym obowiązkiem opłatowym. Cechy tej nie posiada pozwolenie wodnoprawne wygasłe na skutek upływu okresu, na który zostało wydane, i to bez względu na to, czy doszło do formalnego stwierdzenia wygaśnięcia takiego pozwolenia na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469; dalej w skrócie jako "pr.wod."), czy też nie. Z samej bowiem istoty udzielenia pozwolenia na czas określony (art. 127 ust. 1 pr.wod.) wynika, że po upływie owego okresu, wygasłe wskutek tego pozwolenie (art. 135 pkt 1 pr.wod.) nie może już uprawniać do dalszego korzystania z wód w oznaczonym w tym pozwoleniu zakresie. Przyznaje to zresztą sama Spółka, podnosząc w odwołaniu, że upływ terminu pozwolenia wodnoprawnego ma skutek materialnoprawny, polegający na "wygaśnięciu stosunku administracyjnoprawnego uprawniającego podmiot korzystający ze środowiska do zgodnej z prawem eksploatacji urządzenia". Dlatego NSA nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 276 ust. 1 p.o.ś., gdyż Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organów obu instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które by zwalniały Spółkę z obowiązku ponoszenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska w okresie pomiędzy wygaśnięciem dotychczasowych pozwoleń wodnoprawnych a uzyskaniem nowych.

NSA zgodził się z Sądem I instancji, że niezasadnym było zawarcie w decyzji wymiarowej rozstrzygnięcia o nałożeniu na Spółkę obowiązku uiszczenia w określonym terminie (14 dni od dnia uostatecznienia się decyzji) kwoty stwierdzonej różnicy pomiędzy opłatą należną a opłatą wynikającą z wykazu, jednak z innych przyczyn. Brak uzasadniania dla zawarcia takiego rozstrzygnięcia w decyzji wymiarowej nie tyle bowiem wynikał z faktu, iż opłata została dawno już przez Spółkę uiszczona, ile raczej z tego, że termin płatności opłat za korzystanie ze środowiska (w tym opłat podwyższonych) został określony wprost w przepisach prawa, a więc brak było podstaw do określania terminu zapłaty w decyzji wymiarowej; tym bardziej w sposób odmienny, niż uczynił to ustawodawca. Zgodnie bowiem z odpowiednio stosowanym art. 47 § 3 o.p. w zw. z art. 281 ust. 1 p.o.ś., jeżeli podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić opłatę, za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym, zgodnie z przepisami Prawa ochrony środowiska, wpłata powinna nastąpić. Przepisem określającym, kiedy powinna nastąpić wpłata opłaty za korzystanie ze środowiska, jest art. 285 ust. 2 p.o.ś., zgodnie z którym podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza Wobec powyższego, NSA zobowiązał Sąd I instancji do merytorycznej kontroli treści zaskarżonej decyzji (czego dotychczas w pełnym zakresie nie uczynił, poprzestając w istocie na zakwestionowaniu zasadności jej wydania), w tym zwłaszcza kontroli prawidłowości zaakceptowanych przez Kolegium wyliczeń należnej opłaty zawartych w decyzji Marszałka Województwa, a także zasadności określenia w decyzji wymiarowej obowiązku i terminu uiszczenia wymierzonej opłaty. Rozstrzygając, a przedtem badając tę ostatnią kwestię – zwłaszcza przez pryzmat art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – Sąd Wojewódzki będzie miał w szczególności na uwadze utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd dopuszczający możliwość stwierdzania nieważności decyzji

w określonej części (por. m.in. następujące wyroki NSA: z 04.03.2015 r., I OSK 206/14;

z 09.04.2014 r., I OSK 2294/12; z 08.01.2013 r., II GSK 1145/11; z 09.11.2012 r., I OSK 1210/11; z 01.09.2011 r., I OSK 1505/10; z 29.09.2009 r., I GSK 877/08 – wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że w związku z treścią art. 190 p.p.s.a., skład orzekający jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z rozważań NSA wynika wprost, że materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś, zgodnie z którym, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat zamieścił informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu.

W rozpoznawane sprawie przepis ten miał zastosowanie, gdyż Spółka najpierw w dniu 13 lipca 2012 r. przesłała Marszałkowi Województwa zbiorcze zestawienie informacji w zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat za

I półrocze 2012 r., w którym przedstawiła wyliczenie należnej opłaty z tytułu poboru wód

z ujęć K., J. i K. w łącznej kwocie 13.573 zł. W wykazie tym podano numer i datę pozwolenia wodnoprawnego uprawniającego do poboru wód z dnia 30 i 31 stycznia 2012 r. Następnie Spółka w dniu 8 sierpnia 2012 r. przesłała Marszałkowi Województwa korektę zbiorczego zestawienia informacji w zakresie korzystania ze środowiska z tytułu poboru wód oraz wysokości należnych opłat za I półrocze 2012 r., w której dokonała samonaliczenia opłaty podwyższonej w stawce 500% za okres od 1 stycznia 2012 r. do dnia otrzymania pozwoleń wodnoprawnych, doręczonych Spółce w dniu 31 stycznia 2012 r. Wskazała, że wysokość opłaty za pobór wód ogółem wyniosła wraz z opłatą podwyższoną 24.759 zł. Pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. Spółka wniosła o zaliczenie jej zapłaconej opłaty podwyższonej na poczet przyszłych opłat, przekonując, że błędnie dokonała naliczenia opłaty podwyższonej za wskazany okres i złożyła w dniu 10 stycznia 2013 r. ponownie korektę wykazu za I półrocze 2012 r. W wyniku takiego działania i powoływanej przez Spółkę argumentacji, uzasadniającej w jej ocenie korektę, Marszałek Województwa prawidłowo wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia opłaty za pobór wód w I półroczu 2012 r., skoro w posiadaniu organu znajdowały się rozbieżne wykazy i organ miał zastrzeżenia do dokonanego na nowo naliczenia. Skoro podmiot korzystający ze środowiska ma prawo do korekty wykazu, to wykaz, którego korekta dotyczy przestaje obowiązywać. Marszałek Województwa powinien więc na nowo zweryfikować naliczoną przez podmiot opłatę. Stosownie bowiem do treści art. 288 ust. 1 i 2 p.o.ś. Marszałek Województwa ma obowiązek kontrolować, czy podmioty korzystające ze środowiska realizują właściwie obowiązek wnoszenia opłat z tego tytułu i naliczyć opłatę stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu w przypadku dostrzeżonych nieprawidłowości.

W rozpoznawanej sprawie Spółka konsekwentnie sprzeciwiała się naliczonej przez organ opłacie, argumentując, że nie można przyjąć, iż Spółka dokonywała poboru wód bez pozwolenia wodnoprawnego, gdyż pozwolenia obowiązywały do 18 września 2011 r.

i nigdy nie zostały uchylone, ani też nie stwierdzono ich wygaśnięcia. O niezasadności tego stanowiska rozstrzygnął prawomocnie Naczelny sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku kasacyjnym, podzielając w tym względzie stanowisko organów orzekających i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W związku z tym nie ma potrzeby ponownie wyjaśniać tej kwestii.

Natomiast zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego należało odnieść się do dokonanego przez organ I instancji wyliczenia opłaty wymierzonej kontrolowaną decyzją, której Spółka w istocie w ogóle nie negowała. Opłata ta została prawidłowo naliczona przez organ I instancji i odpowiada w zasadzie samonaliczeniu Spółki według korekty z dnia 8 sierpnia 2012r., z tą różnicą, że Spółka dokonała naliczenia opłaty podwyższonej za okres 30 dni, uwzględniając, że wszystkie pozwolenia wodnoprawne doręczone zostały jej w dniu 31 stycznia 2012r. Natomiast organ przyjął, przy naliczeniu opłaty za pobór wód z ujęcia K., datę wydania pozwolenia wodnoprawnego, przyjmując, że w tym przypadku Spółka przez 29 dni pobierała wodę bez wymaganego pozwolenia. Zatem organ przyjął wersję najkorzystniejszą dla Spółki. Tym samym, nie powinno budzić wątpliwości, że rozstrzygnięcie organu I instancji zawarte w pkt 1 sentencji decyzji jest zgodne z prawem.

Mimo spełnienia przesłanek do wymierzenia opłaty w drodze decyzji, organ nie miał jednak podstaw do określenia terminu uiszczenia tej opłaty wraz z odsetkami. Jak wyjaśnił wiążąco Naczelny Sąd Administracyjny termin płatności opłat za korzystanie ze środowiska (w tym opłat podwyższonych) został określony wprost w art. 285 ust. 2 p.o.ś. Nie istniały zatem podstawy do określania terminu zapłaty w decyzji wymiarowej, tym bardziej w sposób odmienny, niż uczynił to ustawodawca. Konsekwentnie należało uznać zatem, że pkt 2 rozstrzygnięcia obarczony jest kwalifikowaną wadą, skutkującą stwierdzeniem nieważności tej części decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym, co podkreślić należy, rażąco narusza prawo jedynie określenie terminu zapłaty wyraźnie sprzecznego z treścią art. 285 ust. 2 p.o.ś. Należało stwierdzić jednak nieważność całego pkt 2 decyzji organu I instancji jako niepodzielnej, jednolitej całości. W stanie faktycznym sprawy zobowiązanie strony do wpłacenia ustalonej kwoty ( która została już uiszczona) w określonym terminie na wskazane konto nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zatem zakresem rozpoznania sądu są wszystkie rozstrzygnięcia wydane w ramach danej sprawy administracyjnej. Działania takie służyć mają zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonowało żadne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej niezgodne z prawem. Wskazanego naruszenia nie dostrzegł organ II instancji, mimo że zobligowany był do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie (art. 15 k.p.a.). Organ odwoławczy ma obowiązek samodzielnie ustalić treść rozstrzygnięcia i skonfrontować je z działaniem organu I instancji w celu zastosowania właściwych środków prawnych z art. 138 k.p.a. Utrzymując w całości w mocy decyzję organu I instancji, organ naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie wobec pkt 2 decyzji organu I instancji, który nie odpowiadał prawu, co uzasadniało rozstrzygnięcie z pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c k.p.a.

Na mocy art. 151 p.p.s.a Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 206 p.p.s.a., wobec uwzględnienia skargi w części niewspółmiernej do zakresu zaskarżenia. Zarzuty podniesione w skardze nie były w ogóle zasadne, organ prawidłowo wymierzył Spółce kwestionowaną opłatę. Natomiast dostrzeżone uchybienie, które pozostaje bez wpływu na sytuację prawną Spółki, skoro dokonała już stosownej wpłaty, Sąd zobligowany był uwzględnić z urzędu.