Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 566/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 134 par. 1, art. 106 par. 3, art. 200, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 174 ust. 1, art. 175 ust. 1, art. 181 ust. 1, art. 186 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Rektora z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora na rzecz skarżącej kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii powołując się na art.173 ust.1, art.175, art.177, art.179, art.182, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. 2005 r. nr 164 poz.1365) oraz na podstawie § § 15,16,17,18 Regulaminu Pomocy materialnej dla studentów oraz na podstawie Zarządzenia nr [...] Rektora tejże szkoły z dnia [...].12.2011 r. oraz zarządzenia nr [...] odmówiono studentce tejże szkoły Z. M. przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów na podstawie wysokiej średniej ocen na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 .

W uzasadnieniu wskazano, że studentka nie spełniała wymogów określonych w zarządzeniu nr [...] Rektora Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii, które zostało wydane na podstawie regulaminu Pomocy Materialnej dla studentów Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii, wskutek czego nie było podstaw do przyznania jej stypendium naukowego na semestr letni roku akademickiego 2011/2012. Zrządzenie to obowiązywało od grudnia 2011 roku, a studentka jak wynika z akt sprawy złożyła wniosek o przyznanie jej stypendium naukowego na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 w dniu 28 lutego 2012 roku

Odwołanie od tej decyzji złożyła studentka, która podkreślała, że zgodnie z §15 pkt 6 regulaminu szkoły stypendia rektora są przyznawane na rok akademicki. Tymczasem po zakończeniu I semestru zmieniła się zasada dotycząca częstotliwości rozpatrywania wniosków i okresu na jaki jest przyznawane stypendium.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadniających decyzje podano, że studentka złożyła wniosek w dniu 28 lutego 2012 r. o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na podstawie wysokiej średniej ocen na semestr letni roku akademickiego 2011/2012. W semestrze zimowym studentka z wymaganych przedmiotów uzyskała arytmetyczną średnią ocen 4,66.

Zgodnie z § 15 pkt 1 Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Z kolei § 15 pkt 4 wyżej cytowanego regulaminu stanowi, że stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który w terminie określonym w regulaminie studiów zdał egzaminy ze wszystkich przedmiotów, z których zajęcia kończyły się w danym roku egzaminem i zdobył wszystkie zaliczenia. Natomiast z § 15 pkt 7 w/w regulaminu wynika, iż progi stypendiów za wysoką średnią ocen oraz wysokość stypendium rektora dla najlepszych studentów ustala rektor w drodze zarządzenia w porozumieniu z uczelnianym organem wykonawczym samorządu studenckiego.

Zgodnie z § 1 i § 2 Zarządzenia nr [...] Rektora Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii z dnia [...] grudnia 2011 roku w sprawie uszczegółowienia Zarządzenia nr [...] w sprawie wypłacania stypendium rektora dla najlepszych studentów na podstawie wysokiej średniej ocen, osiągnięć naukowych, artystycznych lub wysokich wyników sportowych stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane są na semestr w ciągu roku akademickiego na podstawie wysokiej średniej ocen tzn. w semestrze zimowym na podstawie wysokiej średniej ocen uzyskanej w poprzedniej sesji letniej, w semestrze letnim na podstawie wysokiej średniej ocen uzyskanej podczas poprzedniej sesji zimowej. Przy czym minimalna średnia ocen uprawniająca do ubiegania się o stypendium rektora dla najlepszych studentów według w/w Zarządzenia wynosi 4,75 i wynika ze średniej arytmetycznej obliczanej przez Dział Obsługi Studenta.

Skarżąca nie spełniała wymogów określonych w zarządzeniu nr [...] Rektora Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii, które zostało wydane na podstawie regulaminu Pomocy Materialnej dla studentów Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii, wskutek czego nie było podstaw do przyznania jej stypendium naukowego na semestr letni roku akademickiego 2011/2012. Zrządzenie to obowiązywało od grudnia 2011 roku, a studentka złożyła wniosek o przyznanie jej stypendium naukowego na semestr letni roku akademickiego 2011/2012 w dniu 28 lutego 2012 roku. Stąd też w ocenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej nie może się obecnie powoływać, iż nowe zasady przyznawania stypendium określone w zarządzeniu nr [...] nie mają wobec niej zastosowania.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez Z. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 nr 270) dalej p.p.s.a.

- o stwierdzenie ich nieważności w całości, tj. nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii z dnia [...] maja 2012r. i poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii z dnia [...] marca 2012r., ze względu na przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, ewentualnie o ich uchylenie.

W ocenie skarżącej decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczna, tj. decyzją Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii nr [...]/2011 z dnia [...] grudnia 2011 r.

- o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania podług norm przepisanych.

Powyższej decyzji skarżąca zarzuciła:

naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 181 ust. 1, art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) polegające na bezpodstawnym uznaniu, iż brak jest przesłanek do udzielenia dalszej pomocy materialnej skarżącej w postaci stypendium naukowego;

naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 80, art. 110, art. 156 § 1 pkt 3 kpa, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy;

3) nie wyjaśnienie stanu faktycznego;

4) załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej.

W szerokich motywach uzasadniających swoje wnioski skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt li SA/Sz 191/2009, LexPolonica nr 2459015 zgodnie z którym, przepis art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje jako jedyne kryterium przyznania stypendium za wyniki nauce uzyskanie za rok studiów wysokiej średniej ocen. W przepisie tym nie określono żadnego innego kryterium do otrzymania tego świadczenia. Jednocześnie w art. 186 ust. 1 wymienionej ustawy upoważniono rektorów wyższych szkół do wydania szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów.

W odpowiedzi na skargę rektor Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz.270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę bada legalność zaskarżonej decyzji tzn. bada czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie decyzje organów administracji obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz przepisy Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomi w związku z zarządzeniami rektora tejże szkoły tj. zarządzeniem nr [...] z [...]12.2011 i zarządzeniem nr [...] z dnia [...].12.2011 r.

Zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie. Świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, przyznaje się ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o którym mowa w art. 103 (art. 174 ust. 1 tej ustawy). W uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, są przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, przy czym stypendium za wyniki w nauce może być także przyznane bez konieczności składania wniosku przez studenta (art. 175 ust. 1 ustawy).

W myśl art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub osiągnął wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym.

Stosownie do treści art. 186 ust. 1 cytowanej ustawy szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

Z powyższego przepisu wynika, że zakres spraw powierzonych przez ustawodawcę do stanowienia w drodze regulaminu został sprecyzowany i ograniczony do wysokości świadczenia, sposobu przyznawania i wypłacania, w tym ustalania szczegółowych kryteriów, trybu udzielania świadczeń, wzoru wniosku o przyznanie stypendium, sposobu dokumentowania sytuacji materialnej. W powierzonej delegacji przeważają sprawy o charakterze proceduralnym, występują też elementy o charakterze materialnoprawnym, jak ustalenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy i wysokości świadczeń.

W niniejszej sprawie, na podstawie art. 186 ust. 1 powołanej ustawy, Rektor Wyższej Szkoły Hotelarstwa i Gastronomii wydał Regulamin pomocy materialnej dla studentów szkoły.

W myśl § 15 ust. 1 regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką ocenę średnią lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe (...). Powyższy zapis regulaminu pozostaje w zgodzie z przepisem powszechnie obowiązującej ustawy prawo o szkolnictwie wyższym tj. z art. 181 ust.1. Zgodnie z tym przepisem stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie krajowym lub międzynarodowym.

Wskazać należy, iż przepis art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje jako jedyne kryterium przyznania stypendium za wyniki w nauce - uzyskanie za rok studiów wysokiej średniej ocen. W przepisie tym nie określono żadnego innego kryterium otrzymania tego świadczenia. Jednocześnie w art. 186 ust. 1 wymienionej ustawy upoważniono rektorów wyższych szkół do wydania szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów.

W oparciu o przepis art. 186 ust. 1 wymienionej ustawy, Rektor wydał Regulamin pomocy materialnej, w którym w przepisach § 15 ust. 7 wskazał, że progi stypendiów za wysoką średnią ocen oraz wysokość stypendium rektora ustala rektor w drodze zarządzenia.

W wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I OSK 646/06, Lex nr 213865) stwierdził, że w przepisie art. 186 ust. 1 ustawodawca nie przewidział możliwości wprowadzenia w regulaminie materialnoprawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie stypendium, nawet gdy ubiegający spełnił wymagane kryterium. Zamieszczony w regulaminie przepis nie może mieć nawet charakteru procesowego, lecz jedynie terminu porządkowego. Odnosząc powyższą wykładnię do ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie należy stwierdzić ,że powoływanie się przez organy na wniosek studentki z 28.02.2012 r. o przyznanie stypendium jako podstawę odmownego przyznania stypendium bo nie spełniającego kryterium średniej ocen nie jest trafne.

Trafnie natomiast wskazuje skarżąca, że decyzją Komisji Stypendialnej z dnia [...].12.2011 r. nr [...]/2011 r. przyznano jej stypendium na rok akademicki 2011 /2012.

Zaskarżone decyzje w motywach uzasadniających swoje stanowisko nie odnoszą się do tego faktu. Również w odpowiedzi na skargę organ nie odniósł się do twierdzeń skarżącej, że przecież przyznano jej stypendium na rok akademicki 2011/2012. Na rozprawie sądowoadministracyjnej sąd na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a przeprowadził dowód z tego dokumentu, zaliczając go w poczet materiału dowodowego z tej racji, że w nadesłanych przez szkołę aktach brak było decyzji z [...] grudnia 2012 r.

Treść tego dokumentu zdaje się wskazywać, że sprawa stypendium dla najlepszych studentów na rok akademicki 2011/2012 dla studentki Z. M. została rozpatrzona. Powyższa okoliczność, nie została wzięta pod rozwagę przy wydawaniu zaskarżonych decyzji. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest to istotne uchybienie procesowe mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Komisja stypendialna winna odnieść się do zapisu zawartego w decyzji nr [...]/2011 z [...]12.2011 r w szczególności przez wyjaśnienie na jaki czas reguluje ona otrzymywanie stypendium, ewentualnie w dalszej części zależnie od wyniku ustaleń rozważyć czy późniejsze zarządzenie rektora szkoły nr [...] może pozbawić studentkę świadczenia, które uzyskała.

W ocenie sądu przedwcześnie byłoby twierdzić, że wydane decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 3 kpa co skutkowałoby stwierdzeniem nieważności postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sprawa wymaga bowiem dodatkowych ustaleń i wyjaśnień organu, które jednak mają istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkuje to koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 152 p.p.s.a