Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1406/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA del. do WSA Tadeusz Kuczyński, Asesor WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. D. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję utrzymaną nią w mocy; II. zasądza od Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz A. D. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych /dalej Kierownik Urzędu/, powołując się na przepis art. 22 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142 poz.950 z późn. zm./, odmówił A. D. przyznania uprawnień kombatanckich.

Uzasadniając swoje stanowisko, organ orzekający wskazał, iż A. D. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień wynikających z ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./ z tytułu uwięzienia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych G. R. i B. od [...]r. do [...]r. Wniosek nie uzyskał rekomendacji stowarzyszenia, określonej w art. 22 ust. 1 cyt. ustawy.

Na potwierdzenie faktu represji wnioskodawca przedstawił:

- oświadczenie świadka

- kopię pisma Polskiego Czerwonego Krzyża z [...]r.

- kopię zaświadczenia Krajowego Zakładu Ubezpieczeń /[...]/ z [...]r.

- kopię pisma Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A.

- kopię pisma Państwowego Muzeum G. R.

- kopię zaświadczenia Zarządu Miejskiego m.st. W. z [...]r.

- kopię 2 zaświadczeń Archiwum Państwowego we W.

- kopię pisma Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Poskiemu - Instytut Pamięci Narodowej

- kopię przepustki Polskiej Milicji Miastowej w R. z [...]r.

Dalej organ rozstrzygający podniósł, iż w toku postępowania administracyjnego starał się ustalić czy okoliczności objęte wnioskiem spełniają warunki określone przez ustawodawcę w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Przepisy te stanowią iż "Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady".

W oparciu o analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz art. 80 Kpa, przyznającego organowi administracji państwowej prawo swobodnej oceny dowodów ustalono, że wnioskodawca nie przedstawił nie budzących wątpliwości dokumentów potwierdzających fakt represji.

Z przedstawionych dokumentów wynika, że A. D. został razem z matką H. D. deportowany na roboty przymusowe do miejscowości B. /obecnie B./.

Międzynarodowe Biuro Poszukiwań w A., Państwowe Muzeum w G. R. i Główna Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie potwierdziły faktu pobytu wnioskodawcy i jego matki w obozach koncentracyjnych w G. R. i w B. Zaświadczenie Polskiego Czerwonego Krzyża z [...]r. stwierdza, że matka wnioskodawcy H. D. w dniu [...]r. zarejestrowała się w Polskim Czerwonym Krzyżu w W. jako powracająca z obozu Koncentracyjnego w B.

H. D. przy rejestracji podała, że w [...]r. została osadzona w obozie B.

Natomiast z zaświadczenia Krajowego Zakładu Ubezpieczeń wynika, że [...]r. została zarejestrowana jako robotnica przymusowa w B. Zaświadczenie PCK nie potwierdza faktu pobytu wnioskodawcy w obozie Koncentracyjnym w B., a pobyt jego matki H. D. w tym obozie nieprawdopodobny, ponieważ w tym czasie przebywała ona na robotach przymusowych w miejscowości B.

Kierownik Urzędu odmówi mocy dowodowej oświadczeniu E. D.-K., ponieważ nie przedstawiono dokumentów potwierdzających jej pobyt w obozie w tym samym czasie co wnioskodawca.

Po dokonaniu analizy dokumentacji oraz na mocy art. 22 ust. 1 mówiącego, że o spełnieniu warunków przyznania uprawnień kombatanckich decyduje się na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby, Kierownik Urzędu uznał, iż A. D. nie udokumentował właściwie swojego wystąpienia. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. D. podkreślił, że nie otrzymał od Kierownika Urzędu Zarządu Wojewódzkiego w W., odpowiedzi na swoje odwołanie. Oświadczył, że podtrzymuje dane zawarte w tym odwołaniu. A. D. uważa, za bezsporne, że został wraz z matką i siostrą wywieziony do Niemiec w roku [...], czego jedynym dowodem jest Q. z "[...]". Był więc represjonowany a dalszym tego potwierdzeniem jest Przepustka ówczesnej Milicji R. wystawiona po powrocie z Niemiec. Wnioskodawca podniósł, iż według opinii przedstawiciela Archiwum Państwowego we W. dokumenty te powinny być wystarczające do uzyskania uprawnień osoby represjonowanej, gdyż pod koniec wojny Niemcy nie prowadzili żadnej dokumentacji lub uległa ona zaginięciu, czego dowodem jest brak odpowiedzi z A.

A. D. nie neguje argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu decyzji. Uważa jednak, że dokumenty które przedłożył są bezsporne /"o wojnie, wygnaniu i represjach"/.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] - wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy - Kierownik Urzędu działając na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 22 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania A. D. uprawnień określonych w wyżej wymienionej ustawie.

W motywach podjętej decyzji Kierownik Urzędu wskazał, iż ponownie rozpatrzył wniosek, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w myśl którego represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady. W decyzji uwzględniono także art. 22 ust. 1, nakładający na wnioskodawcę obowiązek udokumentowania wnioskowanej represji oraz uzyskanie dla wniosku rekomendacji stowarzyszenia. Podczas ponownej, wnikliwej analizy wniosku zapoznano się z dokumentacją oraz wyjaśnieniami dołączonymi do odwołania i nie znaleziono w niej informacji pozwalających przyznać uprawnienia kombatanckie. Wnioskodawca - jak wynika z materiałów zgromadzonych we wniosku - został wraz z matką wywieziony na prace przymusowe do Niemiec. Z dokumentacji nie wynika, aby matka wraz z Nim i siostrą przebywała w obozie koncentracyjnym.

Pismem z dnia [...]r. Zarząd Okręgowy Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych w W. nie zdecydował się na udzielenie wnioskodawcy rekomendacji dla Jego wniosku potwierdzając tym samym opinię Urzędu.

W zaistniałej sytuacji Kierownik Urzędu uznał, że nie został udokumentowany wymóg art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" - jakim jest poddanie ściśle opisanej w ustawie represji. Wniosek nie spełnia także wymogu formalnego, jakim jest na mocy art. 22 ust. 1 uzyskanie rekomendacji dla wystąpienia o przyznanie uprawnień.

W skardze na powyższą decyzję A. D. zarzucił, iż przy rozpatrywaniu wniosku i "odwołania" nie ustosunkowano się do przedłożonych dokumentów:Q. wystawioną przez Niemców w "[...]r." i Przepustkę wystawioną przez Polską Milicję Miastową w R., stwierdzającą powrót z deportacji. Skarżący podkreślił, iż do tej pory nie ma odpowiedzi - z A. - na wniosek przesłany [...]r., w którym zwrócił się o potwierdzenie niemieckiego dokumentu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm./.

Ustawa ta jednakże utraciła moc z chwilą wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2004r., ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271 /art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz. 1271/.

Art. 97 § 1 tych Przepisów wprowadzających /.../ stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej chyba, że wynika to z przepisu prawa.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy prawa materialnego - w niniejszym przypadku ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./.

Natomiast prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala na ocenę czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego.

Organ orzekający zobowiązany jest więc zbadać wszechstronnie sprawę, a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego, obowiązek ten nie może być przerzucony na stronę /art. 7 i art. 77 kpa/.

Dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy /do wykrycia prawdy obiektywnej/ a nie jest sprzeczne z prawem /art. 75 kpa/.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie również w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez Kierownika Urzędu.

W niniejszej sprawie Kierownik Urzędu uchybił zasadzie wyrażonej w art. 7 i art. 77 kpa.

W aktach sprawy brak jest istotnego dowodu, który mógłby przesądzić o kierunku rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący wystąpił bowiem do Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. o potwierdzenie jego pobytu w obozach koncentracyjnych. Jak dotychczas nie udzielono skarżącemu odpowiedzi.

W piśmie Państwowego Muzeum G. R. z dnia [...]r. nr [...] poinformowano przy tym A. D., iż nie zachowały się dokumenty potwierdzające jego pobyt w Kl -G. R.

Nie wyjaśniona pozostaje jednak kwestia czy akta, które stanowiły źródło tej informacji są pełne i czy na ich podstawie można było przyjąć, iż A. D. nie przebywał w tym obozie.

Z kolei z pisma PCK - Biuro Informacji i Poszukiwań z [...]r. Nr [...] wynika, iż H. D. /matka skarżącego/, przy rejestracji w PCK w W. podała, że w dniu [...]r. została osadzona w obozie koncentracyjnym B. Z oświadczenia E. D.-K. z dnia [...]r. znajdującego się w aktach sprawy, wynika zaś, iż z rodziną /bratem i matką/ od końca powstania Warszawskiego do "około" połowy [...]r. przebywała w różnych obozach w tym G. R. i B. Również A. D. w pkt [...] pisma z dnia [...]r., skierowanego do Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. wskazał jako miejsce osadzenia - obóz G. R. "[...]" i "później inne obozy".

Ponadto trzeba zwrócić uwagę, iż pominięto całkowicie związek istniejący między tą sprawą i sprawą dotyczącą świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, w której to wyraźnie stwierdzono, iż "Według uzyskanych przez Urząd dowodów, strona przebywała w obozach koncentracyjnych od [...] do [...]".

W toczącym się postępowaniu Kierownik Urzędu nie wykorzystał wszystkich środków dowodowych przewidzianych prawem - chociażby wskazanych w art. 86 Kpa /przesłuchanie strony/ - które pozwoliłby na rzetelne wyjaśnienie sprawy.

Stąd też zaskarżoną decyzję jako podjętą z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c - ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić.

Kierownik Urzędu powinien uzupełnić postępowanie wyjaśniające w kierunku wskazanym przez Sąd, dokonać ewentualnie innych ustaleń jakich potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania i swoje ustalenia faktyczne ocenić zgodnie z art. 80 Kpa.

Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 - Przepisy wprowadzające /.../.

Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu /.../.