Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 354/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 c par. 3,  art. 32
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 45,  art. 46
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant apl. radc. Tomasz Szaflarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych w wysokości [...], powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przeciwko A S.A. z siedzibą w K. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...], wystawionych przez Burmistrza Miasta B., obejmujących zaległości podatkowe z tytułu rat podatku od nieruchomości należnego za 1996 r. wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od terminów płatności poszczególnych rat podatku.

Postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity; Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W jego uzasadnieniu organ wskazał, że w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. A S.A. zakwestionowała prawidłowość doręczenia odpisów tytułów wykonawczych nr [...] i Nr [...] z dnia [...] wystawionych przez Burmistrza Miasta B., wskazując, iż w rzeczywistość nie zostały one skutecznie doręczone, gdyż w przesyłkach pocztowych znajdowały się tylko zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, a nie dołączono do nich odpisów tytułów wykonawczych. Tym samym zobowiązana zarzuciła, iż brak było podstaw, by obciążać ją kosztami egzekucyjnymi, gdyż organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to nakłada obowiązek doręczenia przed przystąpieniem do czynności egzekucyjnych odpisów tytułów wykonawczych. Zdaniem zobowiązanej zaszła przesłanka określona art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis obliguje w takiej sytuacji organ egzekucyjny do zwrotu pobranych uprzednio kosztów.

.Dyrektor Izby Skarbowej w K. podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] uznając, iż brak jest podstaw do żądanego przez A S.A. z siedzibą w K. zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego. Wskazał, iż zachowano wszelkie wymogi dotyczące prawidłowego doręczania korespondencji wynikające m.in. z art. 46 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W szczególności podkreślił, iż w toku prowadzonego postępowania przedsięwzięto wszystkie środki dla usunięcia braków w materiale dowodowym, wskazanych zarówno w wydanym uprzednio w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach z dnia 6 grudnia 2007 r. (sygn. akt I SA/Gl 178/07), jak również postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] (Nr [...][...]), a organ egzekucyjny przed wydaniem przedmiotowego postanowienia przesłuchał świadków na okoliczność wykonywania czynności wysyłki korespondencji przez pracowników Urzędu Skarbowego oraz obsługi kancelaryjnej A, jak równie oparł się na "Instrukcji obsługi kancelaryjnej Centrali A S.A."

Organ stanął na stanowisku, że sformalizowany obieg dokumentów wyklucza ryzyko zdarzenia na jakie wskazała A S.A., tj. zagubienia pism w organie egzekucyjnym, zaś doręczenie tytułów wykonawczych potwierdzają adnotacje pocztowe poczynione na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Wskazano również na brak jakichkolwiek dowodów by przesyłka była niekompletna, gdyż w przeciwnym razie winien zostać sporządzony przez pracownika A S.A. protokół na tę okoliczność, co jednak nie nastąpiło. Okoliczności tej Spółka nie podnosiła przy tym przez okres ponad dwóch lat, nie składała też skargi na nadczynności egzekucyjne po otrzymaniu zajęć wierzytelności. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia faktyczne Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A S.A. z siedzibą w K. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia na rzecz strony kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła, iż postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w K. jest niewłaściwe i narusza art. 6, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem doszło do naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że w jej ocenie zgromadzony materiał dowodowy potwierdza fakt, iż Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...] wystawionych przez Burmistrza Miasta B. nie dopełnił obowiązku z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. nie doręczył wraz z zawiadomieniem o zajęciu powyższych tytułów wykonawczych zobowiązanej. Tym samym doszło do wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji niezgodnie z prawem, co w świetle art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obliguje organ egzekucyjny do zwrotu pobranych uprzednio kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła, iż organy obu instancji ograniczyły się do wybiórczej analizy części materiału dowodnego, skupiając się głownie na zapisach "Instrukcji obsługi kancelaryjnej Centrali A S.A.", gdy tymczasem istotne w przedmiotowej sprawie są nie tyle obowiązujące w A S.A. procedury związane z odbiorem korespondencji przychodzącej, co stosowana w tym względzie praktyka. Wskazana "Instrukcja obsługi kancelaryjnej Centrali A S.A." nie stanowi bowiem, w myśl art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego źródła prawa, a tym samym zawarte w niej zapisy nie mogą stanowić podstawy do zapadłego w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia. W ocenie strony skarżącej, organy obu instancji naruszyły w ten sposób również art. 77 § 1 i 80 K.p.a., gdyż wzięto pod uwagę jedynie okoliczności przemawiające na niekorzyść skarżącej, w tym brak protokołu wymaganego powołaną instrukcją.

Skarżąca zakwestionowała pogląd, iż podpisanie zwrotnego potwierdzenia przesyłek o numerach [...] i [...] jest tożsame z potwierdzeniem otrzymania kompletnej dokumentacji, wskazując, iż świadek – pracownik A S.A. A. B. podała, iż zwrotki były podpisywane przed otwarciem kopert i oddawane listonoszowi, co oznacza, iż brak było możliwości weryfikacji treści zwrotnego potwierdzenia odbioru z zawartością koperty. W ocenie skarżącej, podpisanie w danych okolicznościach faktycznych zwrotnych potwierdzeń odbioru nie może być tożsamy z potwierdzeniem, iż w listach tych znajdowały się sporne dokumenty, gdyż potwierdzenie w rzeczywistość dokumentuje jedynie fakt doręczenia listów, a nie znajdującej się w nich zawartości. Podkreślono, iż również urząd skarbowy w prowadzonej ewidencji nie odnotowuje informacji o zawartości korespondencji, stąd nie można wykluczyć, iż część dokumentów została zagubiona, zwłaszcza, że nie zawsze były one zszywane lub spinane razem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, wskazując, iż zarzuty w niej zawarte są całkowicie bezzasadne. W całości podtrzymał swoje rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż brak jest podstaw do zwrotu kosztów egzekucyjnych, gdyż w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa wobec faktu, iż zobowiązanemu prawidłowo doręczono tytuły wykonawcze.

Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących stanu faktycznego Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł, iż w celu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, rozważono cały zebrany materiał dowodowy z uwzględnieniem zasad procedury związanej z obiegiem dokumentacji, tak w Drugim Urzędzie Skarbowym w K., jak i A S.A. w K. Ustalono, iż na zwrotnych potwierdzeniach korespondencji znajdowały się m.in. w rubryce "rodzaj pisma’" adnotacje "zaj. wierzyt. + odpis [...]" oraz "zaj. wierzyt. + odpis [...]", a zatem nie powinno budzić wątpliwości, że przesyłki zawierały dwa dokumenty., tj. odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienie o zajęciu składnika majątkowego. Strona skarżąca nie przedstawiła przeciwnych dowodów. Nie stanowią takiego dowodu w szczególności zeznania świadka – A. B., która stwierdziła, iż "brak było możliwości weryfikacji zwrotnego potwierdzenia odbioru z zawartością koperty", gdyż nic nie stało na przeszkodzie, aby przed potwierdzeniem odbioru przez osobę uprawnioną, otworzyć ją w celu sprawdzenia. Tak więc, wobec potwierdzenia przez A S.A. odbioru przesyłek, wskazane na zwrotnym potwierdzeniem odbioru dokumenty należy uznać za prawidłowo, tj. zgodnie z wymogami art. 46 Kodeksu postępowania administracyjnego, doręczone.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł również, iż ustalono sposób postępowania z korespondencją wychodzącą z Drugiego Urzędu Skarbowego w K. począwszy od dnia sporządzenia pism do momentu zwrotu przez pocztę zwrotnych potwierdzeń odbioru i wykluczono możliwość, by wysłano jedynie część dokumentów. Odnosząc się do zarzutu pominięcia dowodu z oględzin dokumentów podkreślił, że nie jest możliwe stwierdzenie po upływie niemal 5 lat, czy wysłane dokumenty zostały spięte, zszyte, czy też nie, co więcej obecnie oględziny dokumentów w A S.A. potwierdzałyby jedynie jak zostały one spięte wraz z kopertą przez osobę odbierającą przesyłkę, a nie potwierdzałyby tego jakie dokumenty znajdowały się w doręczonej kopercie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie – wbrew jej wywodom – nie narusza prawa.

Wszczęcie egzekucji na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego z zastosowaniem środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nieodłącznie wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów egzekucyjnych, na które składają się opłaty i wydatki egzekucyjne. Generalną zasadą, mającą swoje oparcie w art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest, iż koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2-4 tegoż przepisu. W szczególności zgodnie z art. 64 c § 3 powołanej ustawy, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Prawidłowo powadzone postępowanie egzekucyjne wymaga m. in. wykonania przez organ, nałożonego nań art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązku doręczenia przed przystąpieniem do czynności egzekucyjnych odpisów tytułów wykonawczych.

Sąd, rozpatrując przedmiotową sprawę, wziął przede wszystkim pod uwagę wskazywany przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. i niesporny fakt, iż Spółka nie podniosła faktu niedoręczenia jej przedmiotowych tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności nie złożyła w stosownym czasie skargi na czynności egzekucyjne. Skoro zatem w toku postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono, że tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji oraz nie stwierdzono, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, to zobowiązana (skarżąca) nie może na te okoliczności powoływać się po zakończeniu egzekucji, na etapie ustalenia kosztów egzekucyjnych. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego nie może bowiem wnosić zarzutów dotyczących samej egzekucji. Mogłaby powołać się jedynie na postanowienia, w których stwierdzono, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, jeśli w toku postępowania egzekucyjnego wydano by takie postanowienia, a organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę tych orzeczeń, ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych (tak także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 października 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 46/07), jednakże powyższe nie nastąpiło. Przez określenie "okaże się..." należy bowiem rozumieć takie przypadki, w których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu. Będzie to stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 sierpnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1750/06).

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie wykazała okoliczności, o których mowa w art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Niezależnie od powyższego, należy odnieść się do kwestii dowodowych w zakresie potwierdzenia doręczenia skarżącej spornych tytułów wykonawczych w dniu 29 kwietnia 2006 r. Zarzuty strony skarżącej koncentrowały się bowiem na tych właśnie kwestiach. Tak więc istota przedmiotowego sporu sprowadzała się do ustalenia, czy skarżąca otrzymała wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...] , wystawionych przez Burmistrza Miasta B., obejmujących zaległości podatkowe z tytułu rat podatku od nieruchomości należnego za 1996 r. wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od terminów płatności poszczególnych rat podatku.

W cytowanej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawarto szczególnych rozwiązań dotyczących doręczania zobowiązanemu dokumentów wymienionych w art. 32, stąd zgodnie z art. 18 tej ustawy zagadnienie to jest unormowane w przepisach działu I rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy dnia 29 kwietnia 2004 r. osoba uprawniona do odbioru korespondencji w A S.A. potwierdziła odbiór przesyłki zawierającej zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wraz z odpisami tytułów wykonawczych, w oparciu o art. 45 w związku z art. 46 K.p.a., należało uznać powyższe dokumenty za doręczone z dniem ich odbioru. Skutek prawny doręczenia pisma powstaje przez sam fakt jego odbioru, dokonanego przez osobę upoważnioną. Doręczenie następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma. Na jej ustalenie nie ma wpływu to, czy osoba ta przekazała następnie pismo osobom powołanym do dokonania czynności, których pismo dotyczyło. Jest to już sprawa wewnętrznej organizacji pracy jednostki organizacyjnej, będącej adresatem pisma (tak również m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 1071/99). Innymi słowy doręczenia, o których mowa w art. 46 K.p.a., oparte są na domniemaniu, że pismo organu administracji publicznej dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo w terminie odnotowanym na odpowiednich dokumentach urzędowych przez adresata i doręczającego (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 1999 r. sygn. akt I SA 431/99). Wprawdzie domniemanie wynikające z powołanego przepisu mogłaby obalić strona skarżąca, lecz w przedmiotowej sprawie tego nie zrobiła w sposób skuteczny.

Zgodnie z § 3 pkt 2 "Instrukcji obsługi kancelaryjnej Centrali A S.A." pracownik Kancelarii Głównej odbierający korespondencję zobowiązany był sprawdzić stan dokumentów i zgodność pism z dowodem doręczenia, a w przypadku stwierdzenia uszkodzenia lub niekompletności dokumentów, sporządzić stosowny protokół. Nie istnieją dokumenty potwierdzające, iż w przesyłkach nie znajdowały się sporne odpisy tytułów wykonawczych, w szczególności nie został sporządzony żaden protokół. Nie uczyniono tego przy samym odbiorze korespondencji, ani później. Fakt, iż całkowicie nie można wykluczyć takiej sytuacji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyjęcia, iż tak się w rzeczywistości stało. Obowiązkiem osób prawnych i jednostek organizacyjnych jest taka organizacja pracy, by doręczenie pism w godzinach pracy i w lokalu ich siedziby było zawsze możliwe, stąd wszelkie uchybienia w tym zakresie mogą jedynie obciążać A S.A. Podobnie, uchybienie przez pracownika zasadom odbierania korespondencji (co mogło mieć miejsce w świetle zeznań świadka A. B. , która oświadczyła, że nie znała instrukcji kancelaryjnej), pociąga za sobą negatywne skutki dla pracodawcy. Z tego względu za uzasadnione należy uznać wnioski wyprowadzone przez organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a mianowicie – że nie podważono prawdziwości potwierdzenia doręczenia stronie tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności.

Wniosek ten pozostaje w zgodzie z niespornym faktem, że przez ponad dwa lata Spółka nie podniosła kwestii niedoręczenia jej przedmiotowych tytułów wykonawczych, w szczególności nie złożyła w stosownym czasie skargi na czynności egzekucyjne, po otrzymaniu zajęć wierzytelności z dnia 27 kwietnia 2004 r. w B S.A. w K., co niewątpliwie by uczyniła w przypadku nieotrzymania odpisów tytułów wykonawczych.

Nie sposób również uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 77 § 1 i 80 K.p.a. W przedmiotowej sprawie kilkukrotnie było prowadzone szczegółowe postępowanie wyjaśniające, w toku którego uwzględniono wszystkie wnioski i usunięto braki w materiale dowodowym, wskazane zarówno w wydanym uprzednio w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego sądu Administracyjnego Gliwicach, jak również w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w K., wydanym w wykonaniu tego wyroku. Za pozbawiony jakiegokolwiek znaczenia dla wyjaśnienia sprawy uznać ponadto wypada wniosek o dokonanie oględzin dokumentów, celem sprawdzenia, czy były one ze sobą zszyte, czy spięte, gdyż okoliczność ta nie może stanowić o udokumentowaniu faktu ich doręczenia lub niedoręczenia. Tym samym, w ocenie Sądu, zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z powołanych przepisów, zaś sam fakt, iż oceniły zebrane dowody odmiennie od stanowiska skarżącej, nie może stanowić podstawy skutecznego zarzutu.

Zważywszy zatem, iż Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe obu instancji, jak również postanowienie nie zawiera wad formalnych, skutkujących koniecznością stwierdzenia jego nieważności, bądź wznowieniem postępowania, wniesioną skargę należało oddalić na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).