Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2087/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-12-15 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za luty 2009 r. i odsetki za zwłokę od tej zaległości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego do skargi. W uzasadnieniu tego żądania wnioskodawca wskazał na swoją sytuację materialną, brak majątku oraz obciążenia kredytowe.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,8 ha i uzyskuje miesięcznie dochód z działalności gospodarczej oraz z umowy o pracę w łącznej kwocie 3.680 zł (brutto) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnimi synem i córką, którzy posiadają domy odpowiednio w J. i Ż. Nadmienił również, że spłaca kredyt w kwocie 30.000 zł oraz, że podupadł na zdrowiu.

Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że w roku 2013 skarżący, jego żona i córka uzyskali dochód w kwocie odpowiednio 60.844,03 zł (przy przychodzie w kwocie 123.914.83 zł), 38.954,45 zł (przy przychodzie w kwocie 45.431,17 zł) oraz 82 zł. W lipcu, sierpniu i wrześniu 2014 r. wnioskodawca dostarczył towary i świadczył usługi o wartości odpowiednio 9.769 zł, 8.585 zł i 8.550 zł oraz nabył towary i usługi o wartości odpowiednio 1.509 zł, 1.409 i 1.047 zł, natomiast w pierwszych trzech kwartałach 2014r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w kwocie 79.668,66 zł obciążony kosztami w kwocie 57.074,90 zł. W zestawieniu miesięcznych wydatków na utrzymanie swojego gospodarstwa domowego skarżący wskazał kwotę 3.930 zł, na którą składa się między innymi kwota 400 zł składki prywatnego ubezpieczenia emerytalnego oraz spłata odsetek od limitu kredytowego na rachunku bankowym kwotą 360 zł. Nadto podał skarżący, że jego "przychody" podlegają zajęciu komorniczemu na kwotę 296.000 zł z tytułu należności publicznoprawnych wynikających z decyzji zaskarżonych do Sądu, natomiast w najbliższym czasie, tj. przed zbliżającą się zimą, czekają go wydatki na olej opałowy w kwocie 3.000 zł, drewno kominkowe w kwocie 2.000 zł oraz kurtki i buty zimowe dla syna i córki w łącznej kwocie 650 zł.

Nadto w piśmie procesowym z dnia 13 października 2014 r. wnioskodawca oświadczył, że od roku 2014 pozostaje z żoną w separacji i ustanowili małżeńską rozdzielność majątkową, z tytułu dzierżawy nieruchomości rolnej wskazanej we wniosku uzyskuje rocznie dochód w kwocie około 500 zł rocznie, nieruchomość położoną w J. przy ul. [...] [...] przekazał wraz z żoną w drodze darowizny synowi w związku z separacją i planowanym rozwodem, natomiast w związku z pogarszającym się stanem zdrowia musiał zatrudnić pracownika, wskutek czego zmniejszyła się dochodowość jego działalności gospodarczej.

Z urzędu wskazać trzeba, że w każdej ze spraw ze skarg strony zarejestrowanych w Sądzie pod sygn. akt I SA/Wr 2085/14, I SA/Wr 2086/14 i I SA/Wr 2087/14 Przewodniczący Wydziału I Sądu wyznaczył wpis sądowy od skargi w kwocie po 500 zł.

Postanowieniem z dnia 29 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący polemizował z uzasadnieniem referendarza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z powołanego unormowania skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego na podstawie samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości Sądu.

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120).

Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżący taką zdolność posiada. Zaznaczyć też należy, iż Sąd oceniał możliwości finansowe skarżącego przy uwzględnieniu sumy wpisów (1.500 zł), które skarżący winien uiścić w zainicjowanych przez siebie przed tut. Sądem sprawach.

Źródłem dochodu skarżącego jest praca wykonywana na podstawie umowy o pracę oraz relatywnie zyskowna działalność gospodarcza w zakresie doradztwa ekonomicznego i personalnego. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że w roku 2013 skarżący uzyskał łączny przychód w kwocie 123.914.83 zł oraz dochód w kwocie 60.844,03 zł (zeznanie PIT 36 – k. 28 akt sądowoadministracyjnych). W lipcu, sierpniu i wrześniu 2014 r. wnioskodawca dostarczył towary i świadczył usługi o wartości odpowiednio 9.769 zł, 8.585 zł i 8.550 zł (deklaracje VAT-7 k. 78 i nast. akt sądowoadministracyjnych).

W ocenie Sądu, przy tak kształtującym się przychodzie, skarżący ma możliwość zgromadzenia kwoty 1.500 zł, którą winien uiścić tytułem wpisów we wszczętych przez siebie sprawach sądowoadministracyjnych. Kwota wpisów w relacji do przychodu skarżącego jest nieznaczna, a skarżący ma możliwość jej zgromadzenia poprzez ograniczenia wydatków lub zwiększenie kwoty zobowiązań. Jak wynika z zestawienia operacji na rachunku bankowym skarżącego (k. 49-67 akt sądowoadministracyjnych), saldo rachunku w okresie od 1 lipca 2014 r. do 30 września 2014 r. wahało się w granicach od dodatniego w wysokości 13.000 zł do salda ujemnego w wysokości 30.000 zł. Skarżący ma więc możliwość elastycznego kształtowania swoich wydatków i zaciągania zobowiązań.

Wskazać także należy, iż wskazanych przez siebie wydatków w kwocie 3.930 zł miesięcznie przeznaczanych na utrzymanie rodziny (załącznik k 77 akt sądowoadministracyjnych), skarżący nie finansuje sam. Pomimo deklarowanej rozdzielności majątkowej oraz separacji, z treści sprzeciwu skarżącego wynika, że skarżący wraz z żoną nadal prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wskazując na wyższe niż przeciętnie wydatki na leki (czego nie wykazał), odnosi owe wydatki do dochodu własnego oraz żony. Do wspólnych dochodów odnosi także opłaty za mieszkanie ("ponosimy typowe koszty utrzymania się – czynsz, opłaty za media itp."). Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że żona skarżącego w 2013 r. przy przychodzie 45.431,17 zł, osiągnęła dochód w kwocie 38.954,45 zł. Niezależnie od faktu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, żonę skarżącego obciąża też oczywiście obowiązek alimentacyjny względem nie mogących się jeszcze samodzielnie utrzymać dzieci.

Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie posiada lub nie jest w stanie zgromadzić (choćby poprzez zwiększenie obciążenia rachunku bankowego) środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w trzech zainicjowanych przez skarżącego sprawach sądowoadministracyjnych przed tut. Sądem łącznie 1.500 zł), a tym samym konieczne jest przerzucenie tych kosztów na innych podatników.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.