Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 649/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 22
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi I.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], powołując się na przepis art. 19 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 170 poz. 1051 z 2008 r. ze zm.), odmówił I.W. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej, na rok 2010.

Organ wyjaśnił, że płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługuje spadkobiercy na podstawie złożonego w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (śmierci rolnika) wniosku. Spadkobierca wstępuje na miejsce spadkodawcy do toczącego się postępowania w sprawach o przyznanie tych płatności. Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego Wydział Cywilny Odwoławczy sygn. akt [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J.W. na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] marca 2009 r. nabył brat Z.W. w całości. Stanowiło to podstawę odmowy I.W. przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji, I.W. zarzuciła jej naruszenie obowiązku rozpatrzenia przez organ całokształtu okoliczności sprawy, w tym pominięcie okoliczności, iż od sierpnia 2010 r. pełniła ona funkcję zarządcy tymczasowego nieruchomości, faktycznie władała gospodarstwem i prowadziła samodzielnie gospodarstwo w [...], a także okoliczności, iż jest ona współdzierżawcą gospodarstwa rolnego położonego w [...]. Wskazała, iż w jej ocenie, z uwagi na cel pomocy finansowej w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej), środki z tego tytułu powinny zostać jej przyznanie, jako osobie faktycznie prowadzącej gospodarstwo rolne, która władała nim i ponosiła koszty jego prowadzenia. Ponadto wskazała, iż jako współdzierżawca korzysta także z prawa do tych środków. Na tej podstawie wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przyznanie jej wnioskowanej pomocy finansowej z tytułu jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej na 2010 r., względnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Organ wyjaśnił, iż warunki przyznawania płatności reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.)

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie żart. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli spełni on ustawą określone warunki.

Warunkiem przyznania rolnikowi płatności uzupełniających, jest spełnienie warunków przyznania jednolitej płatności obszarowej, co wynika wprost z art. 7 ust. 2 ustawy.

Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa w art. 7 ust. 2 i 2a, lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, płatności te lub wsparcie to przysługują spadkobiercy, jeżeli: 1) odpowiednio grunty rolne, które były objęte wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa w art. 7 ust. 2 i 2a, lub specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych, drobnonasiennych, lub zwierzęta, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności do krów i owiec, były w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, w posiadaniu spadkodawcy lub spadkobiercy; 2) spełnia on warunki do przyznania danej płatności lub wsparcia, z tym że w przypadku płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu niezwiązanej z produkcją i płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności te przysługują, o ile spadkodawca spełniał lub spadkobierca spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o wstąpienie odpowiednio do postępowania w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (ust. 2). Spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru (ust. 3). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca dołącza: 1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo 2) w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku: a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku: potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, albo 3) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia ( ust. 5). Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności lub wsparcia, o których mowa w ust. 1: 1) dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, albo 2) składa wraz z postanowieniem sądu, o którym mowa w ust. 5: oświadczenia pozostałych spadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności lub wsparcia (ust. 6). Zgoda, o której mowa w ust. 6, nie jest wymagana, jeżeli miałaby być wyrażona przez małoletniego, a wniosek, o którym mowa w ust. 2, został złożony przez spadkobiercę będącego przedstawicielem ustawowym tego małoletniego (ust. 6a). Zgodnie z ust. 8 art. 22 ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, decyzję w sprawie przyznania płatności lub wsparcia, o których mowa w ust. 1, wydaje się po złożeniu przez spadkobiercę odpisu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. W myśl ust. 9 termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu.

Organ wskazał, iż w treści art. 22 ustawy wskazano, iż w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, wsparcie to przysługuj ą spadkobiercy.

Podkreślił, że regulacje prawne dotyczące spadkobiercy określone zostały w księdze czwartej spadki ustawy z dnia 19 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. nr 16 z dnia 18 maja 1964 r. poz. 93 ze zm.). Zgodnie z w/w ustawą przez spadkobiercę rozumie się - podmiot, na który przechodzi ogół praw i obowiązków zmarłego, może być to zarówno osoba fizyczna jak i osoba prawna. Natomiast w tytule VI w/w ustawy określono, warunki stwierdzenia nabycia spadku przez Sąd. Tymczasem z dokumentów niniejszej sprawy wynika, iż wymóg ustawy z dnia 19 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny dotyczący spadkobiercy spełnił Z.W. (vide: postanowienie z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...]), a tym samym I.W. nie spełniła ustawowej definicji spadkobiercy.

Organ zwrócił uwagę, że wnioskodawczyni I.W. została ustanowiona postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. sygn. akt [...] zarządcą tymczasowym gospodarstwa rolnego po zmarłym J.W. w myśl art. 636 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) i § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia l października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzania spisu inwentarza (Dz. U. nr 92, poz. 411 ze zm.). W świetle powyższego do zarządcy tymczasowego i dozorcy ustanowionych w toku postępowania o zabezpieczaniu spadku stosuje się odpowiednio przepisy art. 855-862 i art. 930-941 w/w kodeksu postępowania cywilnego. Według wskazanych powyżej przepisów dozorca obowiązany jest przede wszystkim przechowywać oddane mu pod dozór ruchomości z taką starannością, aby nie straciły na wartości. Zarządca zajętej nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma on prawo pobierać zamiast dłużnika wszelkie pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu zarządca może wykonywać tylko za zgodą stron, a w jej braku za zezwoleniem sądu, który przed wydaniem postanowienia wysłucha wierzyciela, dłużnika i zarządcę, chyba że zwłoka groziłaby szkodą.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego regulacje te nie określają aby zarządca wstępował w jakiekolwiek postępowanie w miejsce spadkodawcy. Wprawdzie organ zauważył, że może on pobierać wszelkie pożytki z nieruchomości jednakże związane jest to z prowadzoną działalnością rolniczą i uzyskiwaniem pożytków w wyniku sprzedaży. Ponadto zarządca jak wynika z powyższego powinien w granicach zarządu prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne czyli w niniejszym przypadku winien zadbać aby odpowiedni wniosek w przypadku śmierci rolnika złożyła uprawniona osoba wskazana przez ustawodawcę w przepisach art. 22 ustawy.

Tymczasem w niniejszej sprawie I.W. złożyła w swoim własnym imieniu przedmiotowy wniosek wiedząc, iż przepisy rozporządzenia określają, iż taki wniosek może złożyć spadkobierca. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że nie wypełniła ona wskazanego w art. 22 ust. 1 ustawy warunku dotyczącego, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji płatności przysługują spadkobiercy, bowiem nie jest spadkobiercą.

Ponadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, iż zgodnie z art. 7 ustawy płatności przysługują rolnikowi do będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności do powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (...), zaś na dzień 31 maja posiadaczem przedmiotowych gruntów był J.W., a w wyniku jego śmierci spadkobierca może wstąpić w jego miejsce zgodnie z przepisami ustanowionym przez ustawodawcę. Strona nie spełniła wymogu posiadania na dzień 31 maja gruntów rolnych, a także - co zostało wskazane - nie stała się spadkobiercą. Organ nie podzielił oceny strony w zakresie jej uprawnień jako współdzierżawcy wskazując, że w związku z faktem, iż małżeństwo to uległo rozpadowi (rozwód), w roku 2010 J.W. był samodzielnym dzierżawcą przedmiotowych gruntów.

I.W. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, podnosząc iż wydana została w oparciu o błędne ustalenia faktyczne organu II instancji polegające na stwierdzeniu, że ze względu na ustanie małżeństwa i wspólności majątkowej małżeńskiej pomiędzy skarżącą a zmarłym J.W. prawo dzierżawy gruntów rolnych, nabyte w czasie trwania tej wspólności, było prawem przysługującym wyłącznie zmarłemu, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami regulacji dotyczącymi tego reżimu majątkowego, a także z okolicznościami faktycznymi z uwagi, iż prawo dzierżawy gruntów rolnych od Agencji Nieruchomości Rolnych stanowi przedmiot podziału w sprawie o podział majątku dorobkowego zmarłego J.W. i skarżącej.

Nadto skarżąca wskazała, że decyzję wydano przy niewłaściwym zastosowaniu przepisów art. 22 ust. 1, w sytuacji gdy z okoliczności powołanych w uzasadnieniu tej decyzji wynika, iż poza faktem, że Z.W. jest spadkobiercą po zmarłym J.W., nie spełnia on innych przesłanek w tym przepisie przewidzianych.

Wreszcie skarżąca wskazała, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 22 a ustawy, polegającym na ich niezastosowaniu w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, iż jest ona zarządcą tymczasowym gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem, co wskazuje na swoiste następstwo prawne, przy uwzględnieniu spełnienia przez nią pozostałych, prawem przewidzianych, przesłanek przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

W konsekwencji I.W. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej pomocy finansowej w postaci płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej na 2010 r. Wniosła także o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi I.W. jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia.

Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), czyli w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawy prawne mające zastosowanie w niniejsze sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 ze zm.) określająca zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej.

W myśl przepisu art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikującego się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1a ustawy jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z kolei w myśl art. 7 ust. 2 ustawy stanowi, iż rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca),

3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa),

- do których została przyznana płatność obszarowa. Szczegółowe zasady przyznawania płatności uzupełniających określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz. 326 ze zm.).

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy w razie śmierci wnioskodawcy, która nastąpiła w okresie od złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa w art. 7 ust. 2 i 2a lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, płatności te lub wsparcie przysługują spadkobiercy, jeśli

1) odpowiednio grunty rolne, które były objęte wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa w art. 7 ust. 2 i 2a, lub specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, lub zwierzęta, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności do krów i owiec, były w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, w posiadaniu spadkodawcy lub spadkobiercy;

1a) przejmuje on zobowiązania wynikające z umowy na uprawę tytoniu albo umowy kontraktacji - w przypadku płatności do tytoniu;

2) spełnia on warunki do przyznania danej płatności lub wsparcia, z tym że w przypadku płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu niezwiązanej z produkcją i płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności te przysługują, o ile spadkodawca spełniał lub spadkobierca spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o wstąpienie odpowiednio do postępowania w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (ust. 2). Spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru (ust. 3). D wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca dołącza: 1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo 2) w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku: a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku: potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, albo 3) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia ( ust. 5). Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności lub wsparcia, o których mowa w ust. 1: 1) dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, albo 2) składa wraz z postanowieniem sądu, o którym mowa w ust. 5: oświadczenia pozostałych spadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności lub wsparcia (ust. 6). Zgoda, o której mowa w ust. 6, nie jest wymagana, jeżeli miałaby być wyrażona przez małoletniego, a wniosek, o którym mowa w ust. 2, został złożony przez spadkobiercę będącego przedstawicielem ustawowym tego małoletniego (ust. 6a). Zgodnie z ust. 8 art. 22 ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, decyzję w sprawie przyznania płatności lub wsparcia, o których mowa w ust. 1, wydaje się po złożeniu przez spadkobiercę odpisu prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. W myśl ust. 9 termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu.

Analiza akt sprawy wskazuje, że [...] maja 2010 r. J.W. złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej na 2010r.

W dniu [...] lipca 2010 r. wnioskodawca zmarł. Po przeprowadzeniu postępowania spadkowego prawomocnym postanowieniem wydanym w dniu [...] stycznia 2012 r. w sprawie [...] Sąd Okręgowy stwierdził, że spadek po J.W., na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] marca 2009r. nabył brat Z.W. w całości i z tej przyczyny organ uznał go za osobę, która wstąpiła w prawa spadkodawcy związane z jego wnioskiem o przyznanie płatności obszarowej za rok 2010.

Przyjęte przez organ stanowisko jest w pełni uzasadnione. Z wskazanych wyżej regulacji wynika, że pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu i przez niego użytkowanych na warunkach określonych w wyżej powołanych przepisach ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z woli prawodawcy krajowego warunkiem przyznania płatności obszaropwcyh oraz uzupełniajacych jest między innymi posiadanie przez wnioskującego o pomoc działek rolnych ( art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy). Przez posiadanie należy rozumieć, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z wskazanych ustawy i rozporządzenia.

Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności udzielona może być zatem tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. rolnikom, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy).

Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest to, że faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie, i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne subwencje ze środków unijnych.

Dlatego kwestia nabycia uprawnień przez następcę prawnego zmarłego wnioskodawcy, któremu płatność by przysługiwała nie jest związana z samoistnym lub zależnym prawem następcy lub innej osoby do gruntu objętego płatnością, lecz ze stanem faktycznym istniejącym na dzień, w którym został złożony wniosek o płatność. W tej zaś dacie wyłącznym posiadaczem przedmiotowych gruntów był J.W., niepozostający już w związku z małżeńskim z I.W..

Należy przy tym odróżnić uprawnienie do ubiegania się o płatności na podstawie wniosku zmarłego rolnika od uprawnienia do ubiegania się o płatności na podstawie współposiadanego gospodarstwa (podobnie wyrok WSA w Warszawie w z dnia 7 marca 2012r., V Sa/Wa 2207/11, opubl. w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA).

Wskazane przez organ przepisy, w szczególności art. 22 ust. 1 ustawy, potwierdzają tylko te zasady, respektując konstytucyjne prawa spadkobierców, wynikające z przepisu art. 64 ust. 2 Konstytucji R.P. Prawo dziedziczenia jest bowiem podstawowym i samoistnym prawem majątkowym, którego treścią, w aspekcie pozytywnym, jest zapewnienie swobody rozporządzenia własnością i innymi prawami majątkowymi na wypadek śmierci. W aspekcie negatywnym oznacza zaś zakaz arbitralnego przejmowania przez państwo (inne podmioty prawa publicznego) własności osób zmarłych oraz zakaz pozbawiania kogokolwiek zdolności dziedziczenia (por. wyrok TK z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99, OTK 2001/1, poz. 5; wyrok TK z dnia 29 maja 2007r., P 20/2006; wyrok TK z dnia 21 maja 2001 r., SK 15/2000, OTK 2001/4 poz. 85).

Spadkobierca w niniejszej sprawie został wykazany prawomocnym postanowieniem sądu spadkowego wiążącym organ w sprawie (art. 365 § 1 k.p.c.).

Ewentualne podważenie tego orzeczenia w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej, kierowanej przeciwko orzeczeniu spadkowemu, jako realizowana w ramach nadzwyczajnego trybu kontroli prawa sprawowanego (art. 3981 § 1 k.p.c.), może podlegać badaniu jedynie w postępowaniu wznowieniowym, opartym na rozstrzygnięciu Sądu Najwyższego.

Wobec takiego rozwiązania nie ma znaczenia, czy skarżącej przysługują jakiekolwiek roszczenia z tytułu udziału w majątków wspólnym dochodzone na drodze przed sądem powszechnym, bowiem sukcesorem posiadania realizowanego na dzień złożenia wniosku, a związanego z faktyczną uprawą gruntów był wyłącznie Z.W., co skarżąca zresztą potwierdza.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie była również istotna kwestia pełnienia przez skarżącą funkcji zarządcy spadkowego w rozumieniu przepisów art. 855-862 i 930-941 k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzaniu spisu inwentarza (Dz.U. z 1991r., Nr 92, poz. 411 ze zm.), gdyż posiadanie z tego wynikłe nie było związane z posiadaniem gruntu przez wnioskodawcę aktualizowanych i wykazanych we wniosku, lecz zmierzało do zabezpieczenia substancji spadkowej po jego śmierci. Dlatego przyjmuje się, że zarządca nieruchomości wykonuje czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki, ale nie może z tego tytułu wywodzić żadnych praw, ani roszczeń w stosunku do masy spadkowej (por. T. Żyznowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, System Informacji Prawnej LEX, tezy do art. 636).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie stwierdził zarzucanego przez skarżącą naruszenia prawa przez organy orzekające. W postępowaniu nie wystąpiły również inne wady prawne lub faktyczne skutkujące wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu określone w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.