Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 608/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 111 par. 1-2, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 11(1) ust. 4-6, art. 18 ust. 10 pkt 5
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Donata Starosta /spr./ WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010r. sprawy ze skarg "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia [...] r. o numerach [...],[...], [...], w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargi


UZASADNIENIE

Decyzją administracyjną z dnia [...] lutego [...] r. (nr [...] Prezydent Miasta P. cofnął zezwolenie nr [...], udzielone w dniu [...] listopada [...] r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie pod adresem ul. [...]. Przedmiotowe zezwolenie było wydane dla "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. (k. 16 akt administracyjnych nr [...]).

W uzasadnieniu Prezydent Miasta podał, że w oświadczeniu o rocznym utargu osiągniętym w 2008 r., złożonym w styczniu 2009 r. w Urzędzie Miasta Poznania przedsiębiorca wskazał następujące kwoty brutto: piwo [...] zł, wino – [...] zł, wódka – [...] zł. Tymczasem na podstawie czynności sprawdzających dokumentacji księgowej przedsiębiorcy ustalono, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych (brutto) kształtowała się następująco: piwo – [...] zł, wino – [...] zł, wódka [...] zł. Wobec zaistniałej niezgodności wartości złożonego przez przedsiębiorcę oświadczenia z kwotą ustaloną podczas czynności sprawdzających, w dniu [...] stycznia [...] r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu przedstawienia fałszywych danych. W złożonym dnia [...] stycznia [...] r. oświadczeniu przedsiębiorca wyjaśnił, że rozbieżności pomiędzy wartościami wskazanymi w oświadczeniu, a ustalonymi w wyniku czynności sprawdzających są wynikiem nieświadomej pomyłki polegającej na nierozróżnieniu wartości sprzedaży netto i brutto.

Prezydent Miasta w konkluzji stwierdził, że złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia skutkuje cofnięciem wszystkich posiadanych przez przedsiębiorcę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.

W odwołaniu z dnia [...] marca [...] r. od powyższej decyzji przedsiębiorca zarzucił naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j. Dz. U. 2007 r., nr 70, poz. 473, zwanej dalej ustawą), poprzez bezpodstawne przyjęcie, że pełnomocnik przedsiębiorcy przedstawił fałszywe dane w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 ustawy. Biorąc pod uwagę powyższe przedsiębiorca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o umorzenie postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia (k. 29-32 akt administracyjnych nr [...]).

Uzasadniając swoje stanowisko przedsiębiorca zwrócił w głównej mierze uwagę na użycie przez ustawodawcę w art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy sformułowania "fałszywe dane". Świadczy to o przyjęciu pewnej naganności zachowania składającego oświadczenie, który świadomie wprowadza w błąd organ wydający zezwolenie. Organ I instancji powinien był zatem wziąć pod uwagę wyjaśnienia strony poparte prostym wyliczeniem, że wartość obrotu nie była zaniżona, lecz w oświadczeniu znalazł się błąd polegający na wskazaniu kwoty netto zamiast brutto, wynikający z niezrozumienia dokumentu przedstawionego przez "A" Sp. z o.o. – właściciela stacji, agentowi prowadzącemu stację. Zaniżenie zadeklarowanego obrotu w oświadczeniu było zatem skutkiem nieszczęśliwej, jednorazowej omyłki, nie zaś celowym wprowadzeniem organów w błąd. W tej sytuacji nie zachodzą podstawy do zastosowania surowej sankcji przewidzianej w ustawie, albowiem nie doszło do sfałszowania danych, lecz niezawinionej omyłki, która z pewnością już się nie powtórzy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia [...] r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta (k. 52-54 akt administracyjnych nr [...]).

W uzasadnieniu SKO wskazało, że podanie zaniżonych danych przez przedsiębiorcę (chociażby kwot sprzedaży netto, zamiast brutto) skutkuje wyliczeniem i wniesieniem na konto gminy niższej, aniżeli należna, opłaty z tytułu korzystania z zezwoleń podanych przez gminę. Podanie nieprawidłowych danych daje podstawy zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy, do cofnięcia zezwolenia. Poza tym, przedsiębiorca sprzedający alkohol powinien zapoznać się z obowiązującymi przepisami w tym zakresie, a co za tym idzie, z ciążącymi na nim obowiązkami.

Przedsiębiorca pismem dnia [...] czerwca [...] r. zaskarżył w całości decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta cofającą zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa w sklepie mieszczącym się przy ul. [...] w P. Decyzji powyższej przedsiębiorca zarzucił naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, że pełnomocnik "A" Spółki z o.o. przedstawił fałszywe dane w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 ustawy, błędną ocenę ustalonego stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że strona składając oświadczenie umyślnie wprowadziła organ w błąd, nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy do zarzutów podniesionych w odwołaniu, co wiąże się z naruszeniem zasad i przepisów dotyczących postępowania, w tym art. 8 kpa oraz art. 11 kpa. Biorąc to wszystko pod uwagę przedsiębiorca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta w całości (k. 3-8 akt sądowych o sygn. IV SA/Po 608/10).

W uzasadnieniu skargi przedsiębiorca zauważył, że organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do podnoszonej argumentacji, wskazując jedynie, że wyjaśnienia zawarte w odwołaniu nie mogą być uwzględnione. Po skrótowym przedstawieniu niespornego stanu faktycznego organ stwierdził, że podanie nieprawidłowych danych daje podstawy do cofnięcia zezwolenia. SKO jak się zatem wydaje, postawiło znak równości pomiędzy danymi nieprawidłowymi, a danymi fałszywymi. Jest to stanowisko błędne, powodujące wadliwą, nazbyt szeroką wykładnię treści normy objętej przepisem art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy. Organy obu instancji powinny były wziąć pod uwagę wyjaśnienia strony poparte wyliczeniem, że wartość obrotu nie była zaniżona, lecz w oświadczeniu znalazł się błąd polegający na wskazaniu kwoty netto zamiast brutto. Zaniżenie zadeklarowanego obrotu w oświadczeniu było zatem skutkiem nieszczęsnej, jednorazowej omyłki, nie zaś celowym wprowadzeniem organów w błąd.

Ponadto niedopuszczalne jest, aby organ odwoławczy nie odniósł się do argumentacji odwołania wskazując tylko, że wyjaśnienia zawarte w odwołaniu nie mogą był uwzględnione. Obowiązkiem organu było wskazać, czy w jego ocenie dane nieprawidłowe stanowią to samo, co dane fałszywe, a więc nie zgadza się z argumentacją strony, czy też zgadza się z nią, ale uznaje że do podania nieprawdziwych danych doszło w sposób zamierzony.

W odpowiedzi z dnia [...] lipca [...] r. na skargę SKO wniosło o jej oddalenie powtarzając i rozwijając swoją dotychczasową argumentację.(k. 23-25 akt sądowych o sygn. IV SA/Po 608/10).

Postanowieniem Wojewódzkiego sadu administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt IV SA/Po 608/10) niniejsza sprawa została połączona ze sprawami o sygn. akt IV SA/Po 609/10 oraz IV SA/Po 610/10, celem ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia (k. 36 akt sądowych o sygn. IV SA/Po 608/10).

W sprawie o sygn. akt IV SA/Po 609/10 przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO z dnia [...] kwietnia [...] r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] lutego [...] r. ([...]) o cofnięciu zezwolenia Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia [...] listopada [...] r. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 4,5% alkoholu do 18 % w sklepie przy ul. [...] w P.

Stan faktyczny tej sprawy jest tożsamy ze stanem faktycznym sprawy o sygn. akt IV SA/Po 608/10. Skarżący sformułował takie same zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.

W sprawie o sygn. akt IV SA/Po 610/10 przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO z dnia [...] kwietnia [...] r. ([...]) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego [...] r. (nr [...]) o cofnięciu zezwolenia Prezydenta Miasta P. nr I[...] z dnia [...] listopada [...] r. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18 % w sklepie przy ul. [...] w Poznaniu.

Stan faktyczny tej sprawy jest tożsamy ze stanem faktycznym sprawy o sygn. akt IV SA/Po 608/10. Skarżący sformułował takie same zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożone skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa.).

W niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego podlegały trzy decyzje organu II instancji z dnia 27 kwietnia 2010 r. (nr [...],[...],[...]), utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji. Powyższe decyzje zapadły na tle takiego samego stanu faktycznego oraz prawnego.

W rozpoznawanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że Skarżący prowadząc sprzedaż napojów alkoholowych w stacji paliw położonej przy ul. [...] w P., składając w styczniu [...] r. stosownie do art. 111 ust. 4 ustawy oświadczenie o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim, podał w nieprawidłowy sposób dane o wysokości sprzedaży piwa, wódki oraz wina za [...] r. Zamiast podania wartości sprzedaży w kwotach brutto, Skarżący podał kwoty netto. Powyższa nieprawidłowość została wykryta na skutek przeprowadzonych przez Prezydenta Miasta Poznania w dniu [...] stycznia [...] r. czynności sprawdzających.

Zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym jest mowa w art. 111 ust. 4 ustawy. Przepis ten stanowi, że przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Przy czym od uzyskanej wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych ustawodawca uzależnił wysokość pobieranych przez gminę opłat, o czym stanowią art. 111 ust. 5-6 ustawy.

Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje prawidłowe zrozumienie pojęcia "fałszywych danych". Jak bowiem wywodzi Skarżący, nie można stawiać znaku równości pomiędzy danymi nieprawidłowymi, a danymi fałszywymi. Zgodnie z jednoznaczną konotacją w języku polskim, fałszować można bowiem wyłącznie świadomie. Tymczasem Skarżący dopuścił się jedynie pomyłki. Ktoś, kto się myli, działa pod wpływem błędu, nie dokonując fałszerstwa (k. 5 akt sądowych o sygn. IV SA/Po 608/10).

Opierając się na słownikowej definicji, "fałszować" oznacza "przedstawiać coś niezgodnie z prawdą, zniekształcać". Z kolei przymiotnik "fałszywy" oznacza niezgodny z prawdą, błędny (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego pod red. S. Dubisza, tom I, Warszawa 2006 r., str. 877-878). Nie należy w związku z tym podzielić argumentacji Skarżącego, że sfałszować dokument można jedynie w sposób świadomy. Nie wolno również mieszać ze sobą tych samych pojęć używanych w ramach różnych gałęzi prawa, ponieważ wykształceniu się odmiennego znaczenia dla tych samych pojęć sprzyjają różne funkcje oraz terminologia prawa karnego, cywilnego oraz administracyjnego. Ubocznie należy dodać, że potwierdzeniem tej tezy są rozważania Skarżącego na temat rozumienia przymiotnika "fałszywy" (k. 6 akt sądowych o sygn. IV SA/Po 608/10). Skarżący sam dokładnie wyjaśnił, że na gruncie prawa administracyjnego nie ma znaczenia fakt, czy fałszywość zeznania ma charakter świadomy, czy nieświadomy. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd WSA w Poznaniu wyrażony w wyroku z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt II SA/Po 1125/02, baza orzeczeń NSA), że jako dane fałszywe należy rozumieć dane nieodpowiadające rzeczywistości. Należy mieć nadto na względzie, że Skarżący będąc przedsiębiorcą powinien w profesjonalny sposób prowadzić działalność gospodarczą. Decydując się na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych Skarżący powinien posiadać niezbędną wiedzę na temat zasad prowadzenia tej działalności. Wyrazem zachowania należytej staranności jest również obowiązek zgłoszenia zgodnego z prawdą oraz rzetelnego oświadczenia, o którym stanowi art. 111 ust. 5 ustawy. Poza tym w sytuacji, gdyby Skarżący miał wątpliwości, jaką wartość powinien podać, winien zażądać wyjaśnienia sformułowania "pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim", a przed złożeniem oświadczenia sprawdzić wielkość sprzedaży w dokumentacji księgowej prowadzonego sklepu.

Z powyższych względów argumentacja Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności przesądzającego znaczenia nie może odgrywać okoliczność, że sprzedaż napojów alkoholowych stanowi dla Skarżącego znaczące źródło dochodu. Skarżący jako podmiot profesjonalny powinien tym bardziej kierować się w swoim postępowaniu starannością i rzetelnością, mając świadomość dotkliwych ujemnych skutków, jakie mogą go spotkać za pogwałcenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych.

Reasumując powyższe rozważania, organ I instancji w prawidłowy sposób ustalił w niniejszej sprawie stan faktyczny, a następnie dokonał prawidłowo wykładni przepisów prawa, w szczególności stosując art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy. Ustawodawca nie pozostawił w tej materii swobody organom administracji stanowiąc, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu w przypadku enumeratywnie wskazanych w art. 18 ust. 10 ustawy przypadków. Sąd administracyjny mając na uwadze art. 134 § 1 ppsa poddał kontroli pod kątem zgodności z prawem całą rozpoznawaną przez siebie sprawę, nie ograniczając się jedynie do zarzutów skargi. Sąd nie dopatrzył się jednak naruszenia norm prawa materialnego, procesowego, czy też ustrojowego, które uzasadniałoby uwzględnienie złożonych skarg.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, jak orzeczono w sentencji. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że połączenie kilku oddzielnych spraw na podstawie art. 111 § 1 lub § 2 p.p.s.a., w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia ma charakter techniczny, organizacyjny i należy do pojęć z zakresu tzw. ekonomii procesowej. Nie powoduje powstania jednej nowej sprawy. Połączone sprawy zachowują nadal swoją odrębność i samodzielność. Jeżeli połączenie dotyczy także rozstrzygnięcia, to sąd wydaje wprawdzie jeden wyrok, ale jest to jeden wyrok w znaczeniu formalnoprawnym w rozumieniu art. 132 p.p.s.a., co do formy orzeczenia. Natomiast w znaczeniu materialnym zawiera on oddzielne rozstrzygnięcia, co do każdej z połączonych spraw (postanowienie NSA z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt II GZ 100/09, lex nr 564222). Zatem w wyroku kończącym niniejsze postępowanie sformułowanie tenora orzeczenia – oddala skargi – odnosi się do każdej z osobna skarg na trzy decyzje organu II instancji.