Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3178/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 3;
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę


UZASADNIENIE

Zastępca Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej także: organ I instancji) działając z upoważnienia Prezesa ARiMR wydał wobec A. S. (dalej także: Strona, Skarżący) [...] maja 2010 r. decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości 2.871,60 zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczane od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych (dalej także: decyzja o ustaleniu).

Strona zwróciła się o umorzenie tej należności, a Zastępca Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ustalonej ww. decyzją. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2013 r. znak [...] utrzymał w mocy odmowę umorzenia należności.

W toku wszczętego postępowania egzekucyjnego Strona uiściła część wymaganej kwoty, po rozliczeniu której należność główna wynikająca z decyzji o ustaleniu uległa zmniejszeniu do kwoty 1.273,50 zł. Następnie Strona zwróciła się o umorzenie odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Jednocześnie wniesiono również o rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. [...] czerwca 2014 r. zapadła decyzja nr [...] o odmowie umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ustalonej decyzją o ustaleniu, utrzymana następnie w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2014 r. nr [...]. Natomiast [...] czerwca 2014 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o rozłożeniu na raty kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (dalej także: decyzja ratalna).

W związku z brakiem wpłat ze strony A. S. w dniu 10 grudnia 2014 r. organ I instancji wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. o rozłożeniu na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W dniu [...] stycznia 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, wydał decyzję nr [...] uchylającą decyzję ratalną.

W międzyczasie pismem z 20 grudnia 2014 r. A. S. ponownie wniósł o umorzenie odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności.

Po rozpatrzeniu tego wniosku organ I instancji wydał w oparciu o art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: k.p.a.) § 3 ust. 1 pkt. 5, § 4 ust. 1, § 6 i § 9 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r., nr 258, poz. 1747; dalej: Rozporządzenie) w związku z art. 8 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r. poz. 1438) decyzję z [...] lutego 2015 r. nr [...], którą odmówił umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać należności z tytułu wypłaconych środków pochodzących z EFOiGR "Sekcja Gwarancji", EFRG oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

Z oświadczenia Strony wynikało, że ma on ciężką sytuację materialną, jego gospodarstwo znajduje się na gruntach niskiej klasy, nie posiada żadnych ruchomości typu kombajn, traktor, samochód oraz prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada 5,8501 ha użytków rolnych, przeliczeniowych 1,1705 ha. Zgodnie z załączonym zaświadczeniem przeciętny roczny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. wynosił 2869 zł. Dokonana przez Stronę wpłata została rozliczona proporcjonalnie na należność główną i odsetki, zatem zmniejszyła kwotę należności głównej do wysokości 1.273,50 zł.

Organ po dokonaniu oceny przedstawionych przez Stronę materiałów uznał, że nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, a co za tym idzie nie ma możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia.

Ponadto w sprawie nie wystąpiła sytuacja opisana w § 4 ust. 1 Rozporządzenia, wedle którego prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji i Europejskiego Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006, str. 52, z późn. zm.).

Ustalona decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. kwota nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 2.871,60 zł. przekracza równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006.

Dodatkowo wskazano, że zgodnie z § 6 powołanego powyżej rozporządzenia możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej.

Wobec braku spełnienia przesłanek umorzenia organ I instancji odmówił uwzględnienia wniosku.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, ponownie podkreślając ciężką sytuacje materialna, problemy związane z prowadzeniem gospodarstwa oraz fakt, że na spłatę kwoty nienależnie pobranych płatności zaciągnął pożyczki w rodzinie, którą musi zwrócić.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 16 czerwca 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Minister wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy wydaną w imieniu Prezesa ARiMR decyzję dotyczącą odmowy umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Jednocześnie Minister zwrócił uwagę, że aktualnie powoływane przez stronę okoliczności są tożsame z tymi, które były brane pod uwagę przy powzięciu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. Stąd w ocenie Ministra w sprawie została już wydana wcześniej decyzja ostateczna, posiadająca powagę rzeczy osądzonej. Niedopuszczalne zatem, w świetle art. 16 k.p.a. ponowne rozpatrywanie wniosku skarżącego, opartego o te same przesłanki co rozpatrywany już wcześniej. Stąd zasadnym było uchylenie decyzji wydanej w imieniu Prezesa ARiMR i umorzenie postepowania w sprawie.

Decyzję Ministra A. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uznając ją za niesłuszną i niesprawiedliwą i wnosząc o "pomoc i interwencję".

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tym samym kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Jak wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzja wydana w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną jest nieważna. Przepis ten oznacza, iż nie jest prawnie dopuszczalne ponowne orzekanie w tej samej sprawie. Pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej, która rozstrzyga sprawę stanowi także przesłankę odmowy wszczęcia postępowania, jako innej uzasadnionej przyczyny niemożności wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Dla ustalenia czy sprawa została poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Zauważyć bowiem należy, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Konieczne jest, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09; LEX nr 597967).

W tych okolicznościach, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, istotna dla rozstrzygnięcia dla niniejszej sprawy jest okoliczność, iż decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR nr [...] o odmowie umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., że problematykę umarzania należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747; dalej: rozporządzenie RM). Przesłanki umorzenia określa § 3 i § 4 ww. rozporządzenia RM. Podkreślono przy tym, że przepis § 3 stanowi, że prezes agencji płatniczej może z urzędu umarzać należności pieniężne pochodzące z EFOiGR "Sekcja Gwarancji", EFRG oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, co nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek umarzać te należności.

Wyjaśniono ponadto, że przepis § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM daje podstawę do umorzenia przez Prezesa ARiMR należności pieniężnych w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności.

Minister wskazał, że Skarżący ubiega się o umorzenie odsetek od ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną w jakiej się znajduje. Na podstawie akt sprawy ustalił, iż A. S. jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 5,8601 ha (pow. przeliczeniowych użytków rolnych 1,1705 ha). Pomimo, iż są to gleby w klasie V i VI (użytkowane jako łąki) to, cena zakupu/sprzedaży gruntów ornych w woj. łódzkim (w II kwartale 2014 r., wg GUS), wynosi 24.946,00 zł za hektar. Organ wskazał też, że Skarżący otrzymał płatności do gruntów rolnych za rok 2012 w łącznej kwocie 2 742,29 zł.

Zdaniem organu, z uwagi na powyższe, nie można uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, a co za tym idzie nie ma możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM. Dodatkowo organ zaznaczył, iż koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej wysokości kosztów (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4% do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez egzekutora.

Ponadto wyjaśniono, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia RM prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z EFOiGR "Sekcja Gwarancji" EFRG i EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006r., str. 52, ze zm.). Rozporządzenie Komisji zostało uchylone z dniem 4 września 2014 r. na mocy art. 44 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.8.2014, str. 18). Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 907/2014 zwiera jednak tożsame regulacje odnoszące się do kursu.

Organ odwoławczy stwierdził, iż z przepisu art. 40 w zw. z art. 36 lit. g rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 wynika, że kurs wymiany, który ma być zastosowany, to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym została wydana decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności. Decyzja taka wobec Skarżącego została wydana w dniu w 19 maja 2010 r., dlatego też Minister zastosował kurs wymiany walut opublikowany przez Europejski Bank Centralny na dzień 30 kwietnia 2010 r., który wyniósł 3,9163 zł. Oznacza to, że kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła 391,63 zł. Ponieważ Skarżący dokonał częściowej spłaty zadłużenia, przedmiotem rozpoznania wniosku organ uczynił pozostałą do spłaty kwotę 1 273,50 zł jako należność główną oraz odsetki od tej kwoty. Wskazana kwota przekracza równowartości kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z ww. rozporządzeniem delegowanym Komisji.

Skarżący zaskarżył powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W dniu 9 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem o sygn. akt V SA/Wa 967/15 oddalił skargę na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r.

Pismem z dnia 20 grudnia 2014 r. Skarżący zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o umorzenie odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności podnosząc swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną oraz fakt dobrowolnej spłaty części zadłużenia.

Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Prezes ARiMR odmówił umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ustalonej decyzją nr 43/05/10 z dnia 19 maja 2010 r. uznając, iż w sprawie nie została zatem spełniona przesłanka dotycząca kwoty należności, która może być przedmiotem umorzenia z urzędu, a także nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, co stanowi przesłankę umorzenia na wniosek.

W tych okolicznościach, jak trafnie zauważył organ odwoławczy w dniu wydania decyzji [...] lutego 2015 r. sprawa umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2014 r.

Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi tożsamość sprawy rozstrzygniętej przez organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. i rozstrzygniętej decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2014 r. Zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny stanowiący podstawę obu ww. rozstrzygnięć nie uległ zmianie.

Trafnie Minister wskazał, iż z akt sprawy wynika, że aktualnie powoływane przez stronę okoliczności są tożsame z tymi, które były brane pod uwagę przy powzięciu przez organ odwoławczy decyzji z dnia [...] listopada 2014 r.

Z tych względów wobec dostrzeżenia przez organ odwoławczy wydania rozstrzygnięcia w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, które jest niedopuszczalne, zasadne było zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji.

Z tych względów w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.