Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 437/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 190 zd. pierwsze, art. 185 § 1,art. 203 pkt 2, art. 174
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 912 lit. c),art. 912 lit. f),  art. 912g.
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Marzena Bal-Kuźniarska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. R. i R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1666/13 w sprawie ze skargi S. M. M. w W. M. na decyzję M. R. i R. W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od S. M. M. w W. M. na rzecz M. R. i R. W. kwotę 4 350 (cztery tysiące trzysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1666/13 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w przedmiocie refundacji wywozowej, w sprawie ze skargi S. M. M. w W.M..

Skarżąca złożyła, na podstawie art. 49 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.Urz. WE L 102 z dnia 17 kwietnia 1999 r. z późn. zm.), w Agencji Rynku Rolnego wniosek [...] o numerze [...] z dnia [...]r. (OGL[...]) o wypłatę refundacji do wywozu towaru o kodzie ERN 0405 10 11 9700 w ilości [...]kg.

Pismami z dnia [...]r., [...]r., [...]r. oraz [...]r. organ wezwał skarżącą do uzupełnienie przedłożonej dokumentacji dotyczącej wniosku. Ponadto w piśmie z dnia [...]r. organ poinformował skarżącą, że wraz z wnioskiem nie wpłynął oryginał karty kontrolnej T5 oraz poinformował o możliwości złożenia uzasadnionego wniosku o uznanie innych dokumentów za równoważne tej karcie.

W odpowiedzi skarżąca przesłała w dniu [...]r. wyjaśnienia dotyczące prób ustalenia okoliczności zagubienia karty kontrolnej T5 oraz dokumenty: kopie SAD3, fakturę oraz potwierdzenie płatności za towar, z prośbą o uznanie ich za alternatywne karcie kontrolnej T5 niezbędnej do wypłaty refundacji wywozowej.

Pismem z dnia [...] r., organ poinformował skarżącą, iż wnioskując o uznanie dokumentów za równoważne karcie kontrolnej T5 ma obowiązek wykazać, że zaistniała sytuacja nastąpiła z przyczyn od niej niezależnych.

Wobec faktu, że organ ponownie odmówił potwierdzenia, że towary objęte kartą kontrolną T5 z dnia [...] r., zostały wyprowadzone poza obszar celny Wspólnoty, skarżącej do dnia [...] r. wydłużono okres na dostarczenie dokumentów niezbędnych do wypłaty refundacji dotyczących wniosku.

Wobec powyższego skarżąca złożyła skargę do WSA, która jednak z przyczyny braku uzupełnienia braków formalnych została odrzucona, postanowienie stało się prawomocne.

Decyzją z dnia [...] r. organ odmówił stronie wypłaty refundacji wywozowej. Powyższa decyzja, została utrzymana w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia [...] r.

W uzasadnieniu organ powołał się na art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L 186 z 17 lipca 2009 r., str. 1-58), zgodnie z którym wypłata refundacji uzależniona jest od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia. Dowód ten przedstawia się poprzez okazanie należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5. Organ uznał, że za utratę kontroli nad dokumentacją związaną z przewożonym towarem, w całości odpowiedzialność za negatywne skutki tego faktu odpowiada skarżąca.

Sąd I instancji rozpoznający skargę na powyższą decyzję wskazał, że obowiązek stosowania karty T5 wynika bezpośrednio z krajowych przepisów celnych, w szczególności z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz.U. Nr 94, poz. 902 ze zm.). Zgodnie z § 43 rozporządzenia do zgłoszenia celnego o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych (co do których został złożony wniosek o refundację), które mają zostać wyprowadzone z obszaru celnego Wspólnoty przez urząd celny wyprowadzenia znajdujący się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, należy dołączyć oryginał karty kontrolnej T5 i trzy kopie tej karty lub zestaw składający się z oryginału karty kontrolnej T5 oraz kart T5 bis albo list towarowych T5 i trzy kopie tego zestawu.

Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie urząd celny wywozu nie był jednocześnie urzędem celnym wyprowadzenia. Zaś z materiału dowodowego dołączonego do akt nie wynikało, że karta T5 została dostarczona do urzędu celnego wyprowadzenia, zatem brak było podstaw do przyjęcia, że zostały przeprowadzone czynności przewidziane przepisami wspólnotowymi, dotyczącymi potwierdzenia wyprowadzenia towarów rolnych poza obszar celny Wspólnoty.

Dalej, w ocenie Sądu, przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z dnia [...]r. wystawione przez Naczelnika Urzędu Celnego w G. potwierdzające wyprowadzenie poza obszar celny Wspólnoty towaru określonego w zgłoszeniu celnym z dnia [...] r. nie może stanowić podstawy do wypłaty refundacji, ponieważ nie spełnia wymagań art. 49 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 800/1999 dla dokumentu równoważnego. Sąd podkreślił również, że zgodnie z art. 52 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 odpowiedzialność za jakiejkolwiek działania strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji ponosi skarżąca.

Sąd w całości podzielił więc ustalenia organów w tym zakresie i oddalił złożoną skargę.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji nie zajął się natomiast kwestią istnienia duplikatu egzemplarza kontrolnego T5. Nie rozważył tego zagadnienia, mimo że w skardze strona skarżąca podnosiła, że organ odmówił jej uznania duplikatu egzemplarza kontrolnego T5, argumentując, że zaniechanie strony polegające na nieprzedstawieniu oryginału egzemplarza kontrolnego T5 wraz z towarem w urzędzie celnym wyprowadzenia spowodowało, że O. C. B. K. w G. nie miał możliwości ustalenia, czy towary ujęte na duplikacie karty kontrolnej T5 są tymi samymi co towary przedstawione w urzędzie celnym wywozu.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uznał złożoną skargę za uzasadnioną.

Wskazał, że skoro w świetle art. 2 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w związku z art. 912a–912g rozprowadzenia (EWG) nr 2454/93 egzemplarzem kontrolnym T5 jest także duplikat egzemplarza kontrolnego T5 wystawiony zgodnie z art. 912f ust. 2 tego rozporządzenia, to strona ubiegając się o wypłatę refundacji wywozowej nie musiała składać wniosku do właściwego organu o uznanie innych dokumentów za równoważne z egzemplarzem kontrolnym T5.

W niniejszej sprawie strona przedstawiła organowi duplikat egzemplarza kontrolnego T5 nr OGL [...] sporządzony w dniu [...] r. Organ odmówił jednak uznania tego dokumentu twierdząc, że nieprzedstawienie oryginału egzemplarza kontrolnego T5 wraz z towarem w urzędzie celnym wyprowadzenia uniemożliwiło Oddziałowi C. B.K. w G. ustalenie, czy towary ujęte na duplikacie karty kontrolnej T5 są tymi samymi towarami co towary przedstawione w urzędzie celnym wywozu, tj. Urzędzie Celnym w Ł..

W ocenie Sądu ponownie rozpoznającego sprawę przedłożony przez stronę duplikat egzemplarza kontrolnego T5 jest równoważny z jego oryginałem. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 2 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w zw. z art. 912 lit. f) ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny. (Dz. U. UE L. z 11.10.1992 r.), dalej: RWKC, poprzez brak ich zastosowania.

Wobec powyższego Sąd I instancji uznał złożoną skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył organ, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na uchyleniu decyzji organu II instancji w wyniku błędnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przepisów art. 2 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Komisja (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U.UE L. 1999.102.11, ze zm.) w zw. z art. 912 lit. f) ust. 2 RWKC poprzez brak ich zastosowania,

- art. 190 p.p.s.a. polegające na niezastosowaniu się do wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny zwartej w wyroku z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt I GSK 1388/11;

- naruszenie przepisów prawa materialnego art. 912 lit. c) ust. 2 tiret pierwsze, art. 912 lit. f) ust. 3 RWKC poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że duplikat egzemplarz kontrolnego T5 niepotwierdzony przez urząd celny przeznaczenia może stanowić podstawę wypłacenia refundacji wywozowej.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną s. M. wniosła o odrzucenie w całości na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej, jako niedopuszczalnej ewentualnie o jej oddalenie, jako bezzasadnej i zasądzenia kosztów procesu wg norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Została ona oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w pkt 1 i 2 art. 174 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego (art. 912 lit. c) ust. 2 tiret pierwsze, art. 912 lit. f) ust. 3 RWKC) oraz naruszeniu przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 2 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 oraz art. 912 lit. f) ust. 2 RWKC; art. 190 p.p.s.a.), a skoro tak, to w pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzut natury procesowej, a następnie, w przypadku gdyby okazał się on nieskuteczny – zarzut naruszenia prawa materialnego. Rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego jest bowiem możliwe pod warunkiem, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

W świetle przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 (obecnie nr 612/2009) przyznanie refundacji wywozowej wymagało spełnienia ściśle określonych wymogów, w tym przedstawienia jednego z dokumentów, o jakim mowa w art. 912a – art. 912g RWKC, mającego udokumentować wywóz towaru poza obszar celny Wspólnoty.

W realiach sprawy spór między organem a stroną postępowania dotyczył w istocie tego, czy przedłożony przez stronę duplikat karty kontrolnej T5, z uwagi na brak potwierdzenia przez urząd przeznaczenia, mógł zastąpić oryginał tej karty, przy ubieganiu się o refundację wywozową.

Jak wynika z akt sprawy kwestia ta nie była przedmiotem rozważań Sądu I instancji, gdy rozpoznawał skargę po raz pierwszy, na co wskazuje treść uzasadnienia wyroku NSA z dnia 21 lutego 2013 r. ("Sąd I instancji nie zajął się kwestią istnienia duplikatu egzemplarza kontrolnego T5. Nie rozważył tego zagadnienia..."; s. 6 wyroku), ani też, jak wynika z treści zaskarżonego wyroku, gdy rozpoznawał skargę po raz drugi, mimo że miała ona istotne znaczenie dla rozpoznania tej sprawy.

NSA w swoim wyroku przesądził jedynie, że egzemplarzem kontrolnym T5 jest również jego duplikat, wystawiony zgodnie z art. 912f ust. 2 RWKC i że w takim przypadku podmiot ubiegający się o wypłatę refundacji wywozowej nie musi składać wniosku do właściwego organu o uznanie innych dokumentów za równorzędne z tym duplikatem (s. 6 wyroku).

Wyrażony przez NSA pogląd nie zwalniał jednak Sądu I instancji od rozważenia czy przedłożony przez stronę duplikat karty kontrolnej T5 spełnia wymogi prawne pozwalające na uznanie go za dokument równorzędny z oryginałem.

Sąd I instancji nie wywiązał się z tego obowiązku w sposób prawidłowy.

Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd ten przyjął a priori, że będący w posiadaniu strony duplikat karty kontrolnej T5 spełnia wymogi przewidziane przepisami prawa, a skoro tak, to stanowi on wystarczający dokument do wypłaty refundacji wywozowej, zwalniający tym samym stronę z obowiązku przedłożenia innych dokumentów uznawanych za równorzędne.

Stanowisko to należało uznać, za co najmniej przedwczesne. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem powinien był w pierwszej kolejności przesądzić, czy duplikat karty kontrolnej T5, który nie został potwierdzony przez urząd przeznaczenia - Naczelnika Urzędu Celnego w G., że towar w nim ujęty otrzymał wskazane użycie i/lub przeznaczenie, tj. że został wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty, może stanowić podstawę wypłaty refundacji wywozowej. Okoliczność ta ma bowiem kluczowe znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, ponieważ jedynie spełnienie wymogów, o jakich mowa w art. 912f ust. 2 i 3 w zw. z art. 912 c) ust. 1 i ust. 2 tiret pierwsze RWKC i w zw. z art. 2 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 (obecnie nr 612/2009), pozwoliłoby na zastąpienie oryginału karty kontrolnej T5 i zwolnienie beneficjenta refundacji wywozowej z obowiązku przedłożenia dokumentów równoważnych z kartą kontrolną T5. W sprawie,en rozpoznawanej sprawy miało at karty kontrolnej T5, który nie został potwierdzony przez urząd przeznaczenia moze wi wystar jak słusznie zauważył autor skargi kasacyjnej, istotny jest nie tyle sam fakt wystawienia przez Urząd Celny w Ł. duplikatu karty kontrolnej T5, lecz jej potwierdzenie przez Urząd Celny w G. (urząd przeznaczenia, wyprowadzenia), zgodnie z art. 912f ust. 3 RWKC (sekcji J).

Sąd I instancji nie zbadał też czy w świetle pozostałych okoliczności sprawy zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem.

Sąd zdaje się nie zauważać, że postępowanie przed organami celnymi i postępowanie przed ARR to dwa różne postępowania. W postępowaniu w sprawie refundacji wywozowej ARR jedynie dokonuje oceny pod względem poprawności i kompletności przedłożonych przez stronę dokumentów, z punktu widzenia przyznawanej refundacji. ARR nie może więc wpływać na treść tych dokumentów. Ewentualna korekta zapisów dokonanych w tych dokumentach należy do organów celnych. Inicjatywa w tym zakresie leży albo po stronie tych organów, albo eskortera. Takie postępowanie, jak wynika z akt sprawy zostało przeprowadzone, choć jego rezultat nie był zgodny z oczekiwaniami strony.

Podsumowując, analiza zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W szczególności Sąd ten nie zastosował się do wykładni prawa wyrażonej w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2013 r., wydanego w tej sprawie na uprzednim etapie postępowania, czym naruszył art. 190 zd. pierwsze p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (...).

Tak więc Sąd I instancji dokonując ponownej kontroli zaskarżonej decyzji powinien zbadać czy dokonana przez organ ocena duplikatu karty kontrolnej T5 w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa unijnego i krajowego jest prawidłowa. Innymi słowy czy prawidłowo organ odmówił uznania duplikatu karty kontrolnej T5 za dokument tożsamym z oryginałem tej karty (v. uzasadnienie decyzji I instancji).

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego wypada wskazać, że z uwagi na uwzględnienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wypowiadanie się w tym zakresie należało uznać za przedwczesne.

Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.