Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 313/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów~Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1 art. 80 par. 1  3
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 124 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, , po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 907/17 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 2 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1.1. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., III SA/Wa 907/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi C. [...]. z siedzibą w Warszawie (dalej: "Skarżąca", "Spółka"), na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 2 grudnia 2016 r. nr [...], w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, oddalił skargę. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

1.2. Z powyższego wyroku wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. [...] (dalej: "NUS", "organ pierwszej instancji") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 22 października 2015r. nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku o towarów i usług za miesiąc styczeń 2012 r. NUS, zawiadomieniem z dnia 28 października 2015 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku B. [...] z siedzibą w G.. Bank, pismem z dnia 5 listopada 2015 r., poinformował, że na rachunku bankowym należącym do Spółki znajduje się niewystarczająca kwota do całkowitej realizacji zajęcia. Jednocześnie Bank rozpoczął monitoring wpływów na rachunku w celu kompletnej realizacji dokonanego zajęcia. Bank zrealizował zajęcie w dniach 5 listopada 2015 r. – 12 listopada 2015 r.

1.3. Pismem z dnia 4 listopada 2015 r. Spółka, złożyła skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 28 października 2015 r. wnosząc o jej uchylenie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS") postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r., oddalił wspomnianą skargę.

1.4. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Minister Rozwoju i Finansów (dalej: "Minister", "organ drugiej instancji"), postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

2. Skarga.

2.1. Spółka w skardze na powyższe postanowienie Ministra wskazała, na naruszenie przez organ drugiej instancji następujących przepisów:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r, poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji;

2. art. 54 § 1, § 3 - 6 w związku z art. 89 § 1 - 3 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną NUS, polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, w sytuacji gdy zajęcie zwrotu kosztów było niedopuszczalne, organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązków informacyjnych wynikających z tych przepisów, zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego jest nieprawidłowe pod względem formalnym, przy czym środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym, które podlega umorzeniu jako nieprawidłowo i bezzasadnie wszczęte;

3. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 1, § 3 - 6 w zw. z art. 80 § 1 - 3 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organy obydwu instancji do treści skargi i sporządzeniu wadliwych uzasadnień faktycznych i prawnych.

Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Ministra oraz poprzedzającego je postanowienia DIS.

2.2. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącej.

2.4. W uzasadnieniu orzeczenia, Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadny zarzut Skarżącej, dotyczący nieprawidłowości w zawiadomieniu o zastosowaniu środka z uwagi na brak sprecyzowania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego i wskazanie nieprawidłowej kwoty należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych. Zwrócono uwagę, że ze względu na upływ czasu pomiędzy wystawieniem tytułu wykonawczego, a zawiadomienia o zajęciu, zmianie uległa kwota odsetek w stosunku do kwoty wskazanej w tytule wykonawczym. Co więcej, podkreślono, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Sąd podkreślił, że podnoszone przez Skarżącą okoliczności będące podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz okoliczności kwestionujące prawidłowość decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego i wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji podzielił również stanowisko organu drugiej instancji, że tryb art. 54 § 6 u.p.e.a. jest integralną częścią postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, opiera się na przesłance uznaniowości i nie podlega odrębnej kontroli zażaleniowej, a badanie wstrzymania postępowania w związku z wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 6 u.p.e.a. jest zatem częścią postępowania skargowego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wskutek kontroli zaskarżonego orzeczenia, że zarzuty skargi nie są uzasadnione.

3. Skarga kasacyjna.

3.1. Spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając orzeczenie w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a. zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960r. "Kodeks postępowania administracyjnego" (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zmian.) - dalej k.p.a. - w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 z późn. zmian.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, mimo że wystąpiły przesłanki do uwzględnienia zażalenia,

2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1, § 5, § 6 w związku z art. 80 §1 - §3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi wniesionej w niniejszej sprawie, gdyż Skarżąca wykazała, iż na uwzględnienie zasługiwała skarga na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku B. [...] na podstawie zawiadomienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia 28.10.20I5r., doręczonego w dniu 03.11.2015r., nr [...], Cz. nr [...] w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22.10.2015r. nr [...], albowiem:

- zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego jest nieprawidłowe pod względem formalnym,

- zajęcie nastąpiło w toku postępowania egzekucyjnego, które powinno być umorzone na skutek zarzutów wniesionych w odrębnym piśmie,

3. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 1, § 5, § 6 w związku z art. 80 § 1 - § 3 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, że organy pierwszej i drugiej instancji nieprawidłowo ustosunkowały się do treści skargi na czynności egzekucyjne i sporządziły wadliwe uzasadnienia faktyczne i prawne swoich postanowień,

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt I lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1, § 5, § 6 w związku z art. 80 § 1 - § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez WSA w Warszawie nieprawidłowego uzasadnienia wyroku z dnia 13.02.2018r., w którym Sąd pierwszej instancji sformułował nieprawidłową ocenę prawną, iż skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie zasługiwała na uwzględnienie.

3.2. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

4.2. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U.2020, poz. 1842, dalej uCOVID-19) uchwalonym w związku z ogłoszeniem stanu epidemii w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Powyższe rozwiązanie o charakterze wyjątkowym stanowi przepis szczególny w rozumieniu art. 10 i 90 § 1 p.p.s.a. wobec zasady wyrażającej się w rozpoznaniu spraw na posiedzeniu jawnym. Celem rozwiązań procesowych przyjętych w uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego przy jednoczesnym zapewnieniu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w stanie pandemii. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom na podstawie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ustanawiającym zasadę proporcjonalności. Zgodnie z nią, ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnych praw i wolności mogą być ustanawiane w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie do ochrony wymienionych w przepisie wartości, wśród których znajduje się zdrowie publiczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2020 r., II OSK 1305/18). W obecnym stanie faktycznym niniejszej sprawy, przesłanki do jej rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zostały spełnione. Konstytucyjna zasada prawa do sądu wynikająca z art. 45 Konstytucji RP oznacza nie tylko prawo dostępu do sądu, ale także prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W obecnej sytuacji, w której czas trwania epidemii, jej skala i skutki nie są możliwe do określania, realizacja prawa do sądu powinna gwarantować rozpoznanie sprawy w terminie, który nie będzie determinował potencjalnego zarzutu przewlekłości postępowania. Mając powyższe okoliczności na względzie, niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19.

4.3. Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą takiej skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Przenosząc powyższe na kanwę rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji i organy nie naruszyły tych norm. Skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne stanowi środek zaskarżenia zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Służy ona możliwości kwestionowania zgodności z prawem czynności egzekucyjnych oraz czynności zabezpieczających organu egzekucyjnego. Może przy tym dotyczyć czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, na które nie przysługują inne przewidziane prawem środki ochrony. Wskutek skargi na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może podnosić okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów egzekucyjnych.

Przedmiotem zaskarżenia skargi na czynności egzekucyjne – w stanie prawnym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia w przedmiocie skargi – są czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora dokonywane w postępowaniu egzekucyjnym. W ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Nie budzi wątpliwości zarówno w judykaturze jak i w piśmiennictwie, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 91/21; podobnie w wyrokach NSA z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 557/18; z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2259/18; z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2177/18; z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1200/18, jak również w piśmiennictwie: P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54.; C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 54.). W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, taki jak zarzuty czy też zażalenie to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi na czynności egzekucyjne. Zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

Powyższe wymagało wyjaśnienia, ponieważ część z podniesionych podstaw kasacyjnych dotyczy kwestii wykraczających poza zakres i przedmiot sprawy. Zakreślone w powyżej wskazany sposób granice postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne rozciągają się również na postępowanie sądowoadministracyjne. Sąd administracyjny nie może poddać ocenie innych kwestii niż te, które zgodnie z u.p.e.a. może obejmować skarga na czynności egzekucyjne, gdyż zakres tego środka zaskarżenia wyznacza granice rozpoznania sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd nie może zatem wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim orzeczeń administracyjnych.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem uznał, że w ramach badanej sprawy nie jest uprawniony do oceny niektórych kwestii poruszonych w zarzutach, które Skarżąca podniosła w skardze na czynności egzekucyjne. Podstawy skargi kasacyjnej w części powielają te zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że uzasadnienie omawianych wyżej zarzutów w skardze kasacyjnej jest lakoniczne i nie daje możliwości dokonania ich oceny w granicach kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

4.4. Odnosząc się do drugiego zarzutu kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w świetle art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa bank, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Stosownie do art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

W niniejszej sprawie, NUS, działający jako organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego, o czym poinformował go zawiadomieniem z dnia 28 października 2015 r. Zawiadomienie to było wystawione według określonego wzoru. Powyższe zawiadomienie było podstawą zastosowania środka egzekucyjnego zajęcia wierzytelności pieniężnej, który to środek egzekucyjny niewątpliwie jest wymieniony w katalogu środków egzekucyjnych. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności pieniężnych została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony skarżącej w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Twierdzenia strony, że zawiadomienie nie precyzuje egzekwowanych obowiązków są więc bezzasadne i nieusprawiedliwione.

Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na upływ czasu pomiędzy wystawieniem tytułu wykonawczego a zawiadomienia o zajęciu zmianie uległa kwota odsetek w stosunku do kwoty wskazanej w tytule wykonawczym. Jednocześnie zauważyć należy, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymagają, aby zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawierało wskazanie rodzaju egzekwowanej należności pieniężnej wynikającej z tytułu wykonawczego. W związku z powyższym, zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1, § 5, § 6 w związku z art. 80 §1 - §3 u.p.e.a. należy uznać za bezzasadne.

4.5. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 1, § 5, § 6 w związku z art. 80 § 1 - § 3 i art. 18 u.p.e.a. Zarzucając naruszenie tych przepisów skarżąca myli ocenę zasadności oddalenia skargi na czynności egzekucyjne z wymogami dotyczącymi aktu, jakim jest postanowienie. Zobowiązana w uzasadnieniu tego zarzutu ograniczyła się do stwierdzenia, że wbrew ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organy obu instancji nieprawidłowo ustosunkowały się do treści skargi na czynności egzekucyjne i sporządziły wadliwe uzasadnienia faktyczne i prawne swoich postanowień. Tymczasem zgodnie z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu (§ 1). Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2). Skarga kasacyjna nie wskazała, aby w postanowieniach organów zabrakło któregokolwiek z wymienionych w art. 124 k.p.a. wymogów formalnych postanowienia. Zgodnie zaś z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że związany jest jej podstawami, więc władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały w niej skonkretyzowane. Naczelny Sąd Administracyjny nie został wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania, czy też korygowania zarzutów strony wnoszącej skargę kasacyjną. Wobec tak postawionego zarzutu nie można przyjąć, aby sąd pierwszej instancji naruszył prawo, uznając, że postanowienia organów nie naruszają art. 124 k.p.a.

4.6. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt I lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1, § 5, § 6 w związku z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a., w pierwszej kolejności trzeba odnotować, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie daje rękojmię, że Sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Pozwala poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania Sądu. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji ma przy tym charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego, stanowiąc dla nich niezbędną płaszczyznę dla należytego wywiedzenia zarzutów skargi kasacyjnej, a ponadto umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie, co jest niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd pierwszej instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3 poz. 39, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. II FSK 568/08). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w świetle wskazanej uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego, przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.

W rozpoznanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził takich naruszeń. Przeciwnie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom stawianym przez art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także wypowiedź co do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia zarzutów skargi. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł nadto stanowisko co do oceny stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę instancyjną. Zasadność merytorycznego stanowiska Sądu pierwszej instancji nie może być zaś skutecznie podważana zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu nie może więc sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu pierwszej instancji.

4.7. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Jacek Pruszyński Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska