Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 86/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59,  art. 60,  art. 61,  art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 8,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 134,  art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania I. C. (skarżąca) od decyzji z dnia [...] wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (organ I instancji), w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt H. K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] od dnia 1 czerwca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. w kwocie 1333,73 zł oraz od 1 lutego 2021 r. w kwocie 953,30 zł miesięcznie - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zakwestionowana decyzja została podjęta w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił opłatę za pobyt H. K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] od dnia 1 czerwca 2020 r. wobec jej zstępnej I. C. Organ ustalił odpłatność w kwocie 1333,73 zł miesięcznic za okres od dnia 1 czerwca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. oraz w kwocie 953,30 zł miesięcznic za okres od lutego 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie oraz opisał stan faktyczny sprawy. W oparciu o zebrany materiał dowodowy odnoszący się do sytuacji majątkowej zobowiązanej, ustalił wysokość obciążających ją należności z tytułu pobytu wstępnej H. K. w Domu Pomocy Społecznej w [...] od dnia 1 czerwca 2020 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła jej: błędne określenie aktu administracyjnego postanowieniem zamiast decyzją administracyjną; pominięcie dowodów i wniosków zgłoszonych przez stronę, w szczególności dotyczącego zwolnienia z opłaty na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej, statuującego kwestię zwolnienia z opłaty za pobyt osoby w DPS; ustalenie opłaty za pobyt matki strony w DPS z mocą wsteczną za okres od 1 czerwca 2020 r.; brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przez wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Na tej podstawie wniosła o uwzględnienie w rozstrzygnięciu zgłaszanych przez nią zarzutów i argumentów oraz orzeczenie co do zwolnienia jej z opłaty za pobyt matki w DPS w [...] za okres wsteczny.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie i przytaczając mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020, poz. 1876, dalej: u.p.s.) Kolegium podniosło, że przepis art. 61 ust. 1 u.p.s. zawiera zamknięty krąg osób, w stosunku do których można orzec o obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej i jednocześnie wynika z. niego kolejność, w jakiej wymienione w nim podmioty ponoszą odpłatność za ten pobyt. Z akt sprawy wynika, że osobami mogącymi ponosić koszty pobytu w DPS oprócz samej H. K. są jej zstępni, w tym I. C. W sprawie nie ulega wątpliwości, iż średni koszt pobytu mieszkańca w DPS w [...] w 2020 r. wynosił 3993,60,00 zł miesięcznic, a za rok 2021 - 4616,00. Natomiast kwota odpłatności obciążająca H. K. stanowi 1326,14 zł miesięcznie (od 1 czerwca 2020r.). Kwota ta została określona odrębną decyzją administracyjną z dnia [...] i nie uległa zmianie. Kolegium wskazało, że podziela ustalenia organu I instancji dotyczące sytuacji dochodowej rodziny I. C. oraz wyliczenia dotyczące wysokości należności obciążających stronę postępowania za pobyt H. K. w DPS, jak również zastosowane w sprawie podstawy prawne. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazało, że nieuzasadniony jest zarzut dotyczący błędnego określenia nazwy aktu administracyjnego. Wydany przez organ I instancji akt administracyjny z dnia [...] jest niewątpliwie decyzją - zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania tego aktu jako decyzja, co jest niekwestionowane w sprawie, tyle tylko, że został mylnie nazwany postanowieniem. Tym samym to uchybienie nie stanowi rażącego naruszenia prawa mogącego skutkować stwierdzeniem nieważności tego aktu administracyjnego. Kwestia związana z zastosowaniem ewentualnego zwolnienia stron z opłat za pobyt H. K. w DPS może być przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej. Z treści art. 64 i nast. u.p.s. statuujących kwestię ulg wynika, iż zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli zarówno osoba jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Nic może zatem być zawarte w decyzji ustalającej wysokość tej opłaty. W uchwale z dnia 11 czerwca 2018 r. (sygn. akt I OPS 7/17) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dokonując wykładni przepisów, dotyczących obowiązku ponoszenia opłaty, należy mieć również na uwadze, aby przyjęte rozwiązania realizowały podstawową zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek ponoszenia opłaty powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. jest nieuzasadniony ponieważ naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., musiałoby mieć wpływ na wynik sprawy, uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy taka sytuacja nic zachodzi, a ponadto strona została prawidłowo powiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w sprawie zawiadomieniem z dnia 20 sierpnia 2021 r. Decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium pełnomocnik skarżącej zarzucił jej:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 ust. 2d u.p.s., art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 u.p.s. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że organ I instancji:

- może zobowiązać stronę do uiszczenia opłaty wstecz licząc od daty wydania decyzji ostatecznej, podczas gdy właściwa wykładnia tego przepisu prowadzi do uznania, że opłata ta może być naliczona wyłącznie od daty ostateczności decyzji organu I instancji, zaś biorąc pod uwagę wydanie decyzji organu I instancji dnia [...], aktualne postępowanie administracyjne w przypadku uchylenia decyzji przez Sąd należy uznać za bezprzedmiotowe, co winno skutkować umorzeniem decyzji przez Sąd.

- przeprowadził właściwie procedurę zawarcia umowy zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s., w sytuacji gdy organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy w ogóle nie zaproponował stronie zawarcia umów, nie przeprowadził z nią procedury mediacyjnej, nie wyjaśnił jej istotnych okoliczności związanych z zawarciem umowy i odmową jej zawarcia, tylko przedwcześnie wydał decyzję w sprawie.

- wylicza opłatę od osoby zobowiązanej bez potrzeby ustalania możliwości strony (w tym jej wydatków), podczas gdy z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że przy zawieraniu umowy lub wydawaniu decyzji uwzględnia się dochody i możliwości strony (a zatem jej wydatki m. in. konieczne do utrzymania siebie i rodziny),

- wymierza opłatę maksymalną wyliczoną na podstawie działań matematycznych. podczas gdy z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że opłata wyliczona przez organ stanowi wyłącznie górną granicę opłaty, zaś wyliczenie opłaty powinno uwzględniać dochody i możliwości stron.

2. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy właściwa analiza zebranego w sprawie materiału i sposobu prowadzenia postępowania organu I instancji prowadzi do uznania, że organ ten nie wyjaśnił w sposób należyty istotnych okoliczności w sprawie, naruszył szereg reguł postępowania administracyjnego, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

- art. 7, art. 12 § 1, art. 16 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie odwołania w sposób pobieżny, w szczególności poprzez błędne uznanie lub niezweryfikowanie, że organ I instancji wykonał wytyczne Kolegium zawarte w decyzji z dnia [...] przy pierwszym rozpoznaniu sprawy, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I instancji,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego wyrażającej się zwłaszcza w niezasadnym uznaniu, że:

organ I instancji prawidłowo wyliczył opłatę należną od matki skarżącej za pobyt w Domu Pomocy Społecznej i pominięcie okoliczności, że renta matki skarżącej była w trakcie jej pobytu w Domu Pomocy Społecznej waloryzowana, co winno skutkom podniesieniem wysokości opłaty należnej od matki skarżącej, co z kolei ma wpływ na dalsze ewentualne wyliczanie opłaty należnej od skarżącej.

organ I instancji prawidłowo wyliczył wysokość opłaty oraz przyjął, że skarżąca jest obowiązana do wnoszenia opłaty maksymalnej za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy z przepisów prawa materialnego wynika obowiązek zbadania przez organ I i II instancji sytuacji majątkowej strony, nie tylko w zakresie dochodów, ale i możliwości strony (co powinno uwzględniać jej sytuacje rodzinną, w tym wydatki ponoszone przez stronę),

od 1 lutego 2021 r. strona winna wnosić niższą opłatę za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej, podczas gdy z przyjętych przez organ I instancji ustaleń wynika, że skarżąca od grudnia 2020 r. nie tworzy z mężem rodziny w rozumieniu u.p.s.,

- art. 9 k.p.a. poprzez pominięcie przy rozpoznaniu odwołania, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, zwłaszcza w przypadku możliwości zawarcie umowy ustalającej opłatę i skutkach jej niepodpisania.

- art. 13 k.p.a. poprzez brak rzeczywistego dążenia do polubownego załatwienia sprawy i zawarcia umowy ustalającej opłatę, brak należytych pouczeń, nieprzeprowadzenie procedury mediacyjnej ze stroną.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji ustalającą skarżącej miesięczną opłatę za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej w wysokości: od dnia 1 czerwca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. w kwocie 1333,73 zł oraz od 1 lutego 2021 r. w kwocie 953,30 zł miesięcznie

Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1).

W art. 61 ust. 1 przywołanej ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. W przepisie art. 61 ust. 2 pkt 1-3 u.p.s. wskazano reguły, według których są ustalane opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, które powinny wnosić zobowiązane podmioty. Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Z powołanych wyżej regulacji wynika, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a w pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do uiszczania opłat jest mieszkaniec domu. Jednocześnie przyjęta w powołanym przepisie zasada kolejności oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Podkreślić przy tym należy, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s., ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 u.p.s., w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w ten sposób wydatków.

W rozważanym aspekcie zauważyć należy także, iż w orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, wedle którego obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2, lecz decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przewidziana w art. 59 ust. 1 u.p.s. Natomiast obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 61 ust. 1 u.p.s., musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. (por. wyrok z dnia: 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 204/10; z dnia 13 września 2013 r. o sygn. akt I OSK 2726/12 i z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 653/12; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Bezspornym pozostaje, że H. K. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...], natomiast umieszczona od 1 czerwca 2020 r. Na podstawie dokumentacji ustalono, że dochodem H. K. w miesiącu maju 2020 r. była renta rodzinna w kwocie 1.678,64 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł. Łączny dochód wynosił 1.894,48 zł. W związku z czym decyzją z dnia [...] ustalono od dnia 1 czerwca 2020 r. odpłatność H. K. za jej pobyt w DPS nie więcej niż 70% dochodu, tj. 1.326,14 zł. Różnica między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w DPS w [...], a wnoszoną odpłatnością przez H. K. od 1 czerwca 2020 r. wyniosła 2.667,46 zł (3993,60zł - 1326,14zł = 2667,46zł). Pozostały koszt odpłatności, tj. kwotę 2667,46zł podzielono proporcjonalnie na dwie osoby obowiązane – skarżącą i jej siostrę (2.667,46 : 2 = 1333,73 zł), tak więc kwota pozostająca do zapłaty przez skarżąca i jej siostrę wyniosła po 1333,73 zł.

Natomiast sytuacja dochodowa skarżącej ustalona została przez organy na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 24 lipca 2020 r. przez pracownika socjalnego, z którego wynika że zamieszkiwała i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z mężem i małoletnim synem. Pracowali wraz z mężem zawodowo, syn uczęszczał do szkoły podstawowej. Według oświadczenia skarżącej stałe opłaty miesięczne jakie ponosiła rodzina wyniosły około 7.968,01 zł. Dochodem rodziny było wynagrodzenie skarżącej w kwocie 5.074,60 zł oraz wynagrodzenie męża w kwocie 5.997,27 zł. Łączny dochód rodziny wynosił 11.071,87 zł. Dochód na osobę w rodzinie wynosił 3.690,62 (11.071,87 zł: 3 = 3690,62 zł) i przekroczył 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. kwotę 1584 zł (528 x 300% = 1584 zł). Zgodnie z art. 61 ust. pkt 2b u.p.s., kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty za pobyt w DPS nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tak więc ustalono, że odpłatność za pobyt matki w DPS od 1 czerwca 2020 r. w wysokości 1333,73zł (dochód na osobę w rodzinie, tj. 3690,62 zł - wnoszona odpłatność, tj. 1333,73zł = 2356,89 zł; 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynosi 1584zł).

Z kolejnego wywiadu środowiskowego z dnia 16 lutego 2021 r. wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z małoletnim synem. W dalszym ciągu pracuje zawodowo a syn uczęszcza do szkoły podstawowej. Według oświadczenia, skarżąca wszystkie wydatki związane z utrzymaniem swoim i syna pokrywa samodzielnie. Stałe opłaty miesięczne jakie ponosi rodzina wynoszą około 3.980,00 zł. Dochodem rodziny jest wynagrodzenie skarżącej w kwocie 5.074,60 zł. oraz świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł na rzecz syna, czego nie uwzględnia się w dochodzie rodziny podczas ustalania wysokości odpłatności za pobyt matki w DPS. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł 2.537,30 zł. (5.074,60 zł: 2 = 2.537,30 zł) i ponownie przekroczył 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. 1584,00 zł, jednak po wniesieniu odpłatności za pobyt w DPS w kwocie 1333,73 zł pozostałaby kwota 1203,57 zł, czyli niższa niż 300% kryterium dochodowego, tak więc odpłatność od 1 lutego 2021 r. winna wynosić w wysokości 953,30 zł (dochód na osobę w rodzinie 2.537,30zł - 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie 1584 zł = 953,30 zł).

Ponadto, jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie wyraziła zgody na zawarcie przesłanej jej umowy w sprawie ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Dnia 25 września 2020 r. wysłano do skarżącej umowę nr [...], sporządzoną w trzech jednobrzmiących egzemplarzach dotyczącą ponoszenia przez nią odpłatności, a wraz z nią pismo informujące o zasadach odpłatności za pobyt w DPS, konieczności odesłania podpisanej umowy w terminie do dnia 25 października 2020 r. oraz o konsekwencjach nie odesłania niniejszej umowy. Skarżąca nie odesłała umowy, co organ uznał za odmowę jej podpisania, w związku z czym zgodnie z art. 61 ust. 2d u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ustalono w drodze decyzji administarcyjnej. W tym kontekście zawarcie umowy należy ocenić jako uprawnienie osoby zobowiązanej, do realizacji którego nie może zostać przez organ przymuszona, aczkolwiek jak już wspomniano, następstwem odmowy jej zawarcia jest decyzyjne uregulowanie kwestii odpłatności na zasadach przewidzianych w u.p.s.

Ponadto, od dnia 1 marca 2021 r. odpłatność gminy za pobyt H. K. w DPS wynosi 3.289,00 zł (różnica między średnim miesięcznym kosztem utrzymania 4.616,00zł a wnoszoną odpłatnością przez H. K. 1.326,14 zł = 3.289,86 zł). Wysokość wnoszonej przez H. K. odpłatności nie uległa zmianie i nadal wynosi 1.326,14 zł miesięcznie. Różnicę podzielono proporcjonalnie na 2 osoby obowiązane, tj. skarżącą i jej siostrę, tj. 3.289,86 : 2 = 1.644,93 zł. W związku z tym, iż w przypadku osoby w rodzinie, kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty za pobyt w DPS nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, odpłatność za pobyt matki skarżącej w DPS od 1 lutego 2021 r. wynosi dla niej w dalszym ciągu 953,30 zł.

Wobec powyższych ustaleń Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy administracji zasadnie uznały, że sytuacja majątkowa skarżącej, stosownie do treści art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s. umożliwia pokrycie brakującej kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania matki skarżącej przebywającej w Domu Pomocy Społecznej za okresy i w wysokościach określonych w kwestionowanej decyzji. Jak już bowiem wcześniej wskazano zarówno wysokość należnej opłaty, jak i podmiot obowiązany do jej ponoszenia zostały ustalone zgodnie z obowiązującym w tym zakresie przepisami prawa. Warto zauważyć, że skarżąca wystąpiła do organu o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tej opłaty.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgromadzone w aktach sprawy wywiady środowiskowe przeprowadzone ze skarżącą były wystarczające do dokonania przez organy administracji oceny jej sytuacji majątkowej, pod kątem możliwości partycypowania w kosztach pobytu matki w domu pomocy społecznej. Wskazać bowiem należy, iż przepisy regulujące kwestie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, jaki i kwestie zwolnienia z obowiązku ponoszenia tej opłaty, odwołują się do instytucji wywiadu środowiskowego przeprowadzanego z osobami obowiązanymi do ponoszenia tych opłat, w toku którego strony mogą przedstawiać wszelkiego rodzaju dokumenty i oświadczenia na okoliczność sytuacji majątkowej i rodzinnej w jakiej się znajdują. Podkreślenia wymaga również, iż osoby których dotyczy przeprowadzany wywiad środowiskowy podpisują klauzule, co do pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Końcowo wskazać należy, iż ewentualna zmiana okoliczności, w tym sytuacji majątkowej skarżącej może stanowić podstawę do wystąpienia z wnioskiem o zmianę decyzji ostatecznej, w oparciu o przepis art. 106 ust. 5 u.p.s.

Reasumując Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku strony skarżącej procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot zobowiązany do partycypowania w kosztach pobytu jej matki w domu pomocy społecznej, jak i pod kątem wysokości ustalonej opłaty. Zasadnie organy powiązały obowiązek ponoszenia opłaty od chwili umieszczenia matki skarżącej w DPS. To ustawodawca zdecydował, że powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Sąd zauważa ponadto, że z przepisów u.p.s. określających zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wynika, iż należy dążyć do określenia obowiązków osób bliskich mieszkańca domu (małżonka, zstępnych, wstępnych) w drodze umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 tej ustawy. Zawarcie umowy, o jakiej mowa w powołanym przepisie, służy jednakże jedynie określeniu opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, natomiast sam obowiązek uiszczania opłat wynika z mocy ustawy, a nie z umowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie zwracano uwagę, że wynikający z ustawy obowiązek osób bliskich dla mieszkańca domu pomocy społecznej, ponoszenia kosztów jego utrzymania w placówce, doznaje konkretyzacji i indywidualizacji w decyzji o ustaleniu należnych opłat, wydawanej w oparciu o art. 59 ust. 1 u.p.s. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. I OSK 204/10 stwierdził, że stosunek prawny polegający na udzieleniu świadczenia z pomocy społecznej, w tym również świadczenia w formie usług opiekuńczych w domu pomocy społecznej, ma charakter publicznoprawny (administracyjny). Decyzją właściwy organ orzeka o skierowaniu do domu pomocy społecznej, o umieszczeniu w konkretnej placówce, ustala opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby skierowanej (art. 59 ust. 1 u.p.s.), jak też ustala należną opłatę od osób bliskich osobie umieszczonej w placówce, indywidualizując przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 i 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby. Decyzyjne ustalenie obowiązku osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej, nie wyklucza przy tym ewentualnego zawarcia umowy między kierownikiem ośrodka pomocy społecznej a osobą zobowiązaną. Z brzmienia art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że celem umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony w decyzji konkretyzującej. Zawarcie umowy nie zmienia charakteru odpowiedzialności osób zobowiązanych, a przede wszystkim nie powoduje, że odpowiedzialność o charakterze administracyjno-prawnym (wynikająca z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s.) przekształca się w odpowiedzialność o charakterze cywilno-prawnym (obligacyjnym), do której zastosowanie w zakresie przykładowo zmiany wysokości odpłatności mieć będą odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego o zobowiązaniach. Rozwiązania takiego nie przewiduje ustawa o pomocy społecznej, a przede wszystkim sprzeciwia się temu wynikająca z tych przepisów zasada pomocniczości, zgodnie z którą zobowiązania finansowe dopiero w ostatniej kolejności spoczywają na podmiocie publicznym, tu na gminie. W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 103 ust. 2 u.p.s. okazał się nieusprawiedliwiony.

Dodatkowo Sąd zauważa, że organy obu instancji procedujące w sprawie, działały na podstawie i w granicach prawa, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty skargi co do naruszenia norm procesowych.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.