Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1036/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art. 199a par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA – Maria Tkacz - Rutkowska Sędzia WSA – Daria Gawlak - Nowakowska Protokolant: Specjalista – Aleksandra Połaczewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 7 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie: stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. na rzecz "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. kwotę 4.907,00 (cztery tysiące dziewięćset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" spółka z o.o. z siedzibą we W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 rok.

1. Postępowanie przed organami podatkowymi.

1. Za akt sprawy wynika, że A Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: Skarżąca, Strona) nabyła w dniu 19 maja 2000 r. prawo wieczystego użytkowania zabudowanej nieruchomości w J.. Z wpisu w Księdze Wieczystej wynikało, że Spółka zakupiła prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz własność budynków. Działając w zaufaniu do wiary ksiąg publicznych co do przysługujących jej uprawnień (użytkowania wieczystego gruntów i własności budynków), zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym w 2013 r. - Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, dalej: u.p.o.l.), przez wszystkie lata, jako użytkownik wieczysty gruntów i właściciel budynków – Spółka opłacała podatek od nieruchomości. W deklaracji za 2013 r. Spółka wykazała podatek od nieruchomości łącznie w kwocie 45.820 zł od gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Postanowieniem z [...] r. został sprostowany błąd w księdze wieczystej, przez dokonanie zapisu, że faktycznie Spółka nabyła w 2000 r. użytkowanie wieczyste gruntu oraz budynków.

W dniu 2 maja 2018 r. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2018 w łącznej kwocie 716.371,74 zł wraz z korektami deklaracji z wykazanym podatkiem do zapłaty w kwotach 0 zł. Uzasadniając treść żądania Strona podkreśliła, że właścicielem budynku położonego w J. przy ul. [...] formalnie jest Gmina J., Skarżąca natomiast jest użytkownikiem wieczystym. Dalej stwierdziła, że nabyła użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej oraz budynki – stąd jej przekonanie o kupnie użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków. Co więcej, podniosła że w księdze wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości gruntowej w dziale II księgi wieczystej widnieje wpis o treści "A Sp. z o.o. jest użytkownikiem wieczystym działki nr [...] oraz właścicielem budynku stanowiącego odrębną nieruchomość." W dalszej argumentacji Skarżąca wskazała, że w świetle zawartych umów oraz przepisów regulujących oddawanie nieruchomości należących do podmiotów publicznoprawnych, podatnikowi nie przysługuje prawo własności do budynków postawionych na gruncie oddanym mu w użytkowanie wieczyste, o czym była błędnie przekonana. Następnie Skarżąca podkreśliła, że obowiązek podatkowy przewidziano dla użytkowników wieczystych gruntów, a nie budynków – z tego wynika zaś, że organ nie powinien interpretować przepisów podatkowych rozszerzająco, na niekorzyść podatnika. Ponadto, stwierdziła, że nie jest posiadaczem zależnym na podstawie umowy z podmiotem publicznoprawnym.

Spółka uzasadniała, że de facto, od momentu nabycia nieruchomości, obowiązana była uiszczać jedynie podatek jako użytkownik wieczysty gruntu, gdyż z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. nie wynika aby zakresem opodatkowania objęci byli użytkownicy wieczyści budynków.

2. Decyzją z [...] r. (nr [...]) Prezydent Miasta J. odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 rok w kwocie 42.973 zł., uzasadniając, że co prawda Spółka nie jest w posiadaniu prawa własności budynków znajdujących się na użytkowanym gruncie, jednak jest zobowiązana do opłacania podatku od nieruchomości od budynków – jako posiadacz samoistny.

3. Od decyzji tej Spółka wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przez organ I instancji przepisów ustawy podatkowej poprzez uznanie Spółki – będącej użytkownikiem wieczystym budynku, jak podatnika podatku od nieruchomości. Wydanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania art. 122 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej (OP) w związku z art. 336 Kodeksu cywilnego (K.c.) przez brak zbadania, czy podatnik władał sporną rzeczą jak właściciel zarówno w zakresie elementu fizycznego (corpus) jak i psychicznego (animus), naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w związku z art. 2a OP oraz art. 336 K.c. przez jego błędną wykładnię i przesądzenie, że Spółka jest posiadaczem samoistnym nieruchomości budynkowych, naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 120 OP oraz art. 217 Konstytucji poprzez zastosowanie nieuprawnionej analogii a także naruszenie art. 210 § 4 OP poprzez brak uzasadnienia i błędne przyjęcie, że Spółka jest posiadaczem samoistnym. Dodatkowo Spółka zarzuciła brak wskazania podstawy prawnej, z której wywiedziono obciążenie jej podatkiem od nieruchomości.

4. Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w J. utrzymało w mocy decyzję I instancji uznając, że Spółka jest posiadaczem samoistnym nieruchomości i na tej podstawie jest zobowiązana uiszczać podatek od nieruchomości. Organ przytoczył odpowiednie regulacje prawne odnoszące się bezpośrednio do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz zwrócił szczególną uwagę na przepisy prawa cywilnego w tym przede wszystkim ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, dalej: "K.c."). W ocenie organu odwoławczego Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako posiadacz samoistny nieruchomości budynkowych. Korzysta bowiem z nieruchomości tak jak właściciel, podejmuje czynności związane z jego zagospodarowaniem i czerpie korzyści z korzystania z budynku. Organ przywołał też orzecznictwo Sądu Najwyższego, z którego jednoznacznie wynika, że posiadaczem samoistnym może być osoba, której przysługuje tytuł prawny do nieruchomości, jak i osoba, która tytułu takiego nie ma, lecz uznaje się z przyczyn usprawiedliwionych za właściciela, albo przejawia wolę władania rzeczą dla siebie jak właściciel, wiedząc, że nie jest właścicielem. Wskazał, że Skarżąca w swoich oświadczeniach podkreślała, że nabywając użytkowanie wieczyste gruntu była przekonana o tym, że jest właścicielem budynku. W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta przesądza o ustaleniu, że nabycie posiadania miało charakter samoistny, jakkolwiek pozostający w sprzeczności ze złożonymi oświadczeniami w treści aktu notarialnego. Jako argumentację wspierającą organ odwoławczy przedstawił stanowisko organu I instancji, że Skarżącą można uznać za posiadacza zależnego w zakresie użytkowania wieczystego budynków i również na tej podstawie spełnia ona przesłanki do bycia podatnikiem podatku od nieruchomości. W podsumowaniu organ odwoławczy wskazał, że Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości w zakresie gruntów jako użytkownik wieczysty, natomiast w zakresie budynków jako posiadacz samoistny, zatem nie istnieją przyczyny które powodowałyby konieczność stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości.

2. Postępowanie przed sądem I instancji.

2.1. Na powyższą decyzję organu odwoławczego Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając przedmiotowej decyzji:

- naruszenie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553, dalej: "OP") oraz art. 336 K.c poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego w sprawie w szczególności, czy w okresie objętym decyzją Skarżąca władała sporną rzeczą jak właściciel. - naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. – o podatkach lokalnych i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2244, dalej: "ustawa") w zw.

z art. 2a OP oraz w zw. z art. 336 K.c poprzez jego błędną wykładnię według, której Skarżąca jest posiadaczem samoistnym. - naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z art. 120 OP oraz art. 127 Konstytucji RP poprzez faktyczne rozszerzenie zakresu podmiotowego ustawy na kategorie podmiotów tam niewymienionych. - naruszenie art. 210 § 4 OP poprzez brak uzasadnienia oraz nieprawidłowe przyjęcie, iż Skarżąca jest posiadaczem samoistnym.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi podkreślała brak objęcia zakresem podmiotowym ustawy użytkowników wieczystych budynków. Wskazywała, że nie traktowała budynków jako swojej własności, licząc się z tym, że są one położone na cudzym gruncie. Nie zgodziła się również z ustaleniami organów odnośnie posiadania samoistnego budynków. Wskazywała, że włada budynkami na podstawie umowy użytkowania wieczystego, a zatem jest posiadaczem w zakresie użytkowania wieczystego. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego podniosła, że taki stan faktyczny jest stanem pośrednim pomiędzy posiadaniem samoistnym a zależnym. W ocenie Skarżącej, organy podatkowe w sposób nieuprawniony rozszerzyły zakres podmiotowy stosowania ustawy podatkowej. Skarżąca wskazała przy tym, że od 01.01.2003 r. ograniczony został zakres podmiotowy ustawy tylko do użytkowników wieczystych gruntów i podkreśliła wyłączność drogi ustawowej w nakładaniu podatków.

2.2. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

3.1. Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.

3.2. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; Ze zm.– w skrócie p.p.s.a). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.

Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii, czy organy podatkowe prawidłowo uznały Skarżącą za podatnika podatku od nieruchomości w zakresie nieruchomości budynkowych, które zgodnie z wpisem do księgi wieczystej pozostają w użytkowaniu wieczystym Skarżącej.

Skarżąca podnosi, iż objęcie przedmiotowych budynków podatkiem od nieruchomości stanowi niedopuszczalne rozszerzenie zakresu podmiotowego opodatkowania wynikającego z ustawy podatkowej, ponieważ żaden przepis ustawy nie daje podstaw do uznania za podatnika użytkownika wieczystego budynków. Kwestionuje również ustalenia dotyczące uznania jej za posiadacza samoistnego budynków.

Organ natomiast stoi na stanowisku, że wprawdzie nie jest prawnie możliwe aby Skarżącej przysługiwało prawo użytkowania wieczystego rzeczonych budynków ale skoro spełnia ona warunki do bycia posiadaczem samoistnym tych budynków to jest to wystarczająca przesłanka do jej opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

3.4. W określonym wyżej zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe, tj. art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 OP nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Uzupełnienie tej zasady zawiera przepis art. 187 § 1 OP, zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dodać należy, że zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 O. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie dopełniły powyższych obowiązków i nie wyjaśniły w sposób dostateczny stanu sprawy w zakresie spornej kwestii opodatkowania przedmiotowych budynków.

3.5. Należy przypomnieć, że organy podatkowe obu instancji przyjęły w tej sprawie, że Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako posiadacz samoistny budynków w zakresie prawa użytkowania wieczystego tych budynków. Organ odwoławczy stwierdził wyraźnie, że w świetle przepisów Kodeksu cywilnego (zwłaszcza art. 235 k.c.) nie może być skutecznie ustanowione prawo użytkowania wieczystego budynku, ponieważ prawo to istnieć może wyłącznie w stosunku do gruntów. Zatem niezależnie od wpisu widniejącego w księdze wieczystej (w której Skarżącą figuruje – po sprostowaniu treści wpisu w 2002 r. i 2018 r. – jako użytkownik wieczysty budynków), zdaniem organu odwoławczego podlega ona opodatkowaniu ponieważ wypełnia przesłanki do uznania jej za posiadacza samoistnego budynków.

Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której stan prawny ujawniony w księdze wieczystej budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia przepisów Kodeksu cywilnego – przepis art. 235 k.c. wyraźnie stanowi bowiem, że przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być tylko grunty. Organ nie tylko dostrzega tę kwestię ale wprost stwierdza, że prawo użytkowania wieczystego budynków nie może być skutecznie ustanowione, nie respektując tym samym zapisów księgi wieczystej. Uzasadnienie rozstrzygnięcia opiera natomiast na analizie zagadnień związanych z posiadaniem przedmiotowych budynków.

3.6. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 u.p.d.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: (1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; (2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; (3) użytkownikami wieczystymi gruntów; (4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: (a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Nieruchomości Rolnych lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, (b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Jednocześnie przepis art. 3 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Wskazać trzeba, że powyższe regulacje, do końca 2002 r. brzmiały nieco inaczej – przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ówcześnie obowiązującej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowił, że, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem. Owo "lub" powodowało w praktyce wiele problemów interpretacyjnych.

To, jak się wydaje, spowodowało, że ustawodawca zdecydował się od 1 stycznia 2003 r. wprowadzić przepis, który problem ten definitywnie rozwiązuje. W zmienionym art. 3 ust. 3 u.p.o.l. w sposób jednoznaczny stwierdzono, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Niewątpliwie zatem w przypadku, w którym jedna osoba jest właścicielem przedmiotu opodatkowania (lub użytkownikiem wieczystym gruntu), a inna posiadaczem samoistnym, prymat w zakresie podmiotu podlegającego opodatkowaniu należy do posiadacza samoistnego. Przy tym, aby to nastąpiło, konieczne jest wykazanie, że dana osoba posiada przedmiot opodatkowania w warunkach opisanych w treści art. 336 K.c. Stosownie do brzmienia tej regulacji, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

3.7. W tym kontekście Sąd stwierdza, że organy podatkowe nie mogą całkowicie abstrahować od stanu prawnego występującego w sprawie. Co więcej, powinny podjąć wszelkie możliwe, prawem dozwolone działania w celu jego dokładnego wyjaśnienia. W niniejszej sprawie organ de facto stanął na stanowisku, że niezależnie od tego, jaka jest sytuacja prawna Skarżącej odnośnie rzeczonych budynków, istotne jest to, że Skarżąca jest posiadaczem samoistnym tych budynków. Organ zakwestionował tym samym stan ujawniony w księdze wieczystej i nie podjął się ustalenia, jaki jest ów stan prawny w rzeczywistości.

Jak wyżej wskazano, prymat w zakresie podmiotu podlegającego opodatkowaniu istotnie należy do posiadacza samoistnego. Dotyczy to jednak przypadku, w którym dojdzie do zbiegu tych dwóch uprawnień, tj. kto inny jest właścicielem przedmiotu opodatkowania (bądź użytkownikiem wieczystym gruntu) a kto inny posiadaczem samoistnym. Natomiast w niniejszej sprawie organ nie ustalił jakie prawo i komu w istocie przysługuje. Ograniczył się tylko do zanegowania stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej, w której Skarżąca figuruje jako użytkownik wieczysty budynków. W tym miejscu Sąd ponownie zaznacza, że podziela wątpliwości organu co do zgodności z rzeczywistym stanem prawnym tak brzmiącego wpisu w księdze wieczystej. Jednakże należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j.: Dz. U. 2016 r., poz. 790 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2004 r. SK 57/2003 (OTK ZU 2004/7A poz. 69) wskazał, że domniemanie to wyraża jedną z fundamentalnych zasad prawa wieczystoksięgowego, która jakkolwiek nie stanowi elementu instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, to w istotny sposób ją uzupełnia, tworząc spójny system materialnego prawa ksiąg wieczystych. Trybunał podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym prowadzi do odwrócenia reguł dowodowych, bowiem jego wprowadzenie oznacza, iż nie jest w tym wypadku konieczne wykazanie prawdziwości wpisu przez osobę, która ma w tym interes prawny, ale wykazanie przez stronę przeciwną niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym.

Trzeba przy tym podkreślić, że spór dotyczący prawidłowości wpisu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych budynków widniejącego w księdze wieczystej nie może być rozstrzygnięty przez organy administracyjne.

Przedmiotem sprawy podatkowej było m.in. stwierdzenie, czy Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości w zakresie rzeczonych budynków (pozostałe kwestie związane z opodatkowaniem tym podatkiem w omawianym roku podatkowym były między organem a Skarżącą niesporne). Niezależnie od tego, że kwestia, czy i jakie uprawnienie do omawianych budynków rzeczywiście przysługuje Skarżącej, jest kluczowe dla sprawy podatkowej, to jednak w kompetencji organów podatkowych nie leży rozstrzyganie, czy prawo wpisane do księgi wieczystej odzwierciedla rzeczywisty stan prawny, jest to bowiem materia sporu z zakresu prawa cywilnego (art. 1 w zw. z art. 2 § 1 k.p.c.). Zatem zakwestionowanie przez organy podatkowe stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nie może się odbyć bez przeprowadzenia postępowania cywilnego i uzyskania w tej mierze orzeczenia sądowego.

Wobec powyższego, skoro w toku postępowania wyjaśniającego organ podatkowy powziął (zdaniem Sądu uzasadnione) wątpliwości co do prawa przysługującego Skarżącej w stosunku do przedmiotowych budynków, winien on skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie tym przepisem, jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, wynikają wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Podkreślić jeszcze raz należy, że ocena, czy i jakie prawo do omawianych budynków przysługuje Skarżącej, należy do sfery istnienia i nieistnienia stosunków prawnych. Wobec występujących w sprawie, wyżej opisanych, poważnych wątpliwości prawnych co do rzeczywistego stosunku prawnego, ocena taka z pewnością przekracza kompetencje organów podatkowych (vide wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 95/13, CBOSA).

Wobec konieczności ustalenia w pierwszej kolejności, czy i jakie prawo w stosunku do budynków przysługuje Skarżącej, za przedwczesną należy uznać ocenę prawidłowości stanowiska organu podatkowego II instancji odnośnie kwestii posiadania samoistnego budynków przez Skarżącą. Analogicznie, przedwczesna byłaby też ocena argumentacji dodatkowej przedstawionej przez ten organ (nawiązującej do stanowiska organu I instancji) w zakresie posiadania zależnego budynków przez Skarżącą odpowiadającego treści prawa użytkowania wieczystego.

3.8. Sąd nie podziela natomiast argumentacji zawartej w skardze, a dotyczącej podnoszonego przez Skarżącą rozszerzenia przez organ zakresu podmiotowego opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Wbrew stanowisku strony, organ nie twierdzi, że opodatkowaniu winien podlegać użytkownik wieczysty budynków, a jedynie, że Skarżąca jest podatnikiem tego podatku z uwagi na spełnienie przesłanek do uznania ją za posiadacza samoistnego budynków. Jednocześnie organ neguje stan prawny wynikający z księgi wieczystej, a zatem nie buduje argumentacji w sprawie na założeniu, że Skarżąca jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowych budynków. Sąd wskazuje przy tym, że co do samej zasady przyznaje rację Skarżącej odnośnie tego, że ustawa podatkowa nie przewiduje opodatkowania podatkiem od nieruchomości użytkownika wieczystego budynków (niezależnie od wyrażanych wyżej poważnych wątpliwości w zakresie tego, czy taki stan jest prawnie możliwy).

3.9. Wobec wskazanych wyżej naruszeń procesowych w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mających w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

3.10. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy podatkowe zobowiązane są podjąć wyżej opisane działania w celu ustalenia, czy i jakie prawo w rzeczywistości przysługuje Skarżącej w stosunku do przedmiotowych budynków. Po uzyskaniu w tej mierze wiążącego rozstrzygnięcia sądu cywilnego, organy winny przeprowadzić ponowną ocenę prawną w zakresie kwestii, czy i na jakiej podstawie (z tytułu przysługującego jej prawa bądź z tytułu posiadania) Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości w zakresie rzeczonych budynków.