Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 272/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 193-194
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2020 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...]


UZASADNIENIE

Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn. akt [...] pozbawiono M. B. władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką E. B. (ur. [...] r.) oraz ograniczono władzę rodzicielską matce D. N. (obecnie L., dalej: "skarżąca") nad małoletnimi dziećmi: córką E. B. (ur. [...] r.) i P. N. (ur. [...] r.), które umieszczono w spokrewnionej rodzinie zastępczej w osobie babki (B. N.).

Zawiadomieniem z dnia [...] r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. poinformował skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, w trybie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., obecnie t.j. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a.") i art. 193 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 998 z późn. zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1111, dalej: "ustawa"), celem ustalenia opłat za pobyt jej dzieci w spokrewnionej rodzinie zastępczej (k. 10 akt administracyjnych).

Wnioskiem z dnia [...] r., skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., skarżąca zwróciła się o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jej dzieci w spokrewnionej rodzinie zastępczej. Poinformowała, że na podstawie ugody z dnia [...] r. sygn. akt [...] ma płacić na każde dziecko co miesiąc alimenty w wysokości 80,- zł., a faktycznie przekazuje 100,- zł. (k. 22).

W decyzji z dnia [...] r., nr [...], wydanej na rzecz skarżącej Prezydent Miasta R. odstąpił od ustalenia opłaty za pobyt jej syna P. w spokrewnionej rodzinie zastępczej, na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 maja 2020r. (k. 33 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta R., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] r., odmówił odstąpienia od opłaty za pobyt jej córki E. w rodzinie zastępczej, na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 maja 2020 r. i podniósł, że uwzględnił wskazania zawarte w dwóch decyzjach kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach: z dnia [...] r. (dlaczego odstąpiono od ustalenia odpłatności skarżącej za syna P. i uzupełnienia akt administracyjnych w celu wyliczenia dochodu męża skarżącej – R. L. i potrąceń z renty skarżącej) oraz z dnia [...] r. (wskazania racjonalnej przesłanki przemawiającej za tym, że nie ma podstawy do zastosowania ulgi wobec córki, skoro syn skarżącej został nią objęty),

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że dwoje dzieci skarżącej zostało umieszczonych w spokrewnionej rodzinie zastępczej, a miesięczny łączny koszt ich pobytu wynosi 2 113,59 zł. i stanowi połowę dochodu jej rodziny. Po analizie budżetu rodziny stwierdzono, że nie toczy się postępowanie o przywrócenie skarżącej władzy rodzicielskiej, z tego powodu dzieci pozostaną do uzyskania pełnoletniości w rodzinie babci. Opłata za pobyt córki E. wynosi za okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 maja 2010 r. kwotę 11 258,40 zł., a po zastosowaniu ulgi w postaci rozłożenia jej na 36 rat, wynosi miesięcznie kwotę 312, - zł. Zdaniem organu tak wyliczona opłata jest możliwa do uiszczenia przy miesięcznym dochodzie rodziny skarżącej w wysokości ponad 4 000, - zł. Zaznaczono, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia [...] r. oraz zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. została uznana za osobę trwale całkowicie niezdolną do pracy. Na dochód jej rodziny składa się renta socjalna skarżącej w miesięcznej wysokości 935, - zł. i jej zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 184,42 zł. oraz wynagrodzenie za pracę męża w wysokości 3 310, - zł. Natomiast przy odjęciu płaconych alimentów (skarżąca - 200,- zł. i jej mąż - 300,- zł.), łączny dochód rodziny wynosi 4 229,42 zł. miesięcznie i przekracza ustalone kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny wynoszące 2 112,- zł. (528,- zł. x 2 osoby), które jest wartością 250% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, określonego odrębnymi przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm., dalej: "ustawa o pomocy społecznej"). W końcowej części decyzji organ I instancji pouczył skarżącą o możliwości umorzenia w całości lub w części należności, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy w związku z uchwałą Rady Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umarzania, w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Poinformował również, że z chwilą uprawomocnienia się rozstrzygnięcia, gdy decyzja stanie się ostateczna, zostanie wydana decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt małoletniej córki skarżącej – E. u babci w wysokości co miesiąc 938,20 zł.

W odwołaniu z dnia 2 grudnia 2019 r. skarżąca podała, że jej dochód w postaci renty socjalnej wynosi brutto 935, -zł., a netto 850, - zł. i jest niższy niż zaproponowana opłata w wysokości miesięcznie 938, - zł. Z tego powodu nie jest w stanie pokryć kosztu pobytu córki u babci, nadto jeszcze opłaca na jej rzecz alimenty w wysokości 100, - zł. Od miesiąca listopada 2019 r. nie otrzymuje już zasiłku pielęgnacyjnego, stąd budżet rodziny jest obecnie niższy, a opłaty za najem mieszkania wzrosły do 1 400, - zł., również wyższe są wydatki na media. W tych warunkach na życie pozostaje jej wraz z mężem tylko 320, - zł. tygodniowo. Nadmieniła, że to biologiczny ojciec dziecka powinien łożyć na utrzymanie córki, a nie jej mąż, który płaci na syna A. alimenty w wysokości 300,- zł. miesięcznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołało treść art. 193 ust. 1 i 2 ustawy, zgodnie z którym za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Zaznaczyło, że opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (art. 193 ust. 1a ustawy). W myśl art. 193 ust. 2 ustawy za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie. Opłatę, o której mowa w ust. 1, ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (art. 193 ust. 6 ustawy). Stosownie do treści art. 194 ust. 1 i 2 ustawy opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Nadto, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia tej opłaty, określa w drodze uchwały rada powiatu. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu rodziny i przeprowadził postępowanie dowodowe, co jest zgodne z postanowieniami uchwały Rada Miasta R. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umarzania w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania i ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W myśl § 7 ust. 2 przywołanej uchwały warunkiem zastosowania ulg jest ustalenie sytuacji życiowej uzasadniającej odstąpienie od opłaty. Skarżąca posiada stały dochód miesięczny w postaci renty a zastosowanie najdalej idącej ulgi może być podyktowane tylko taką sytuacją, która powoduje całkowitą niemożność teraz i w przyszłości opłacania pobytu jej córki u babci, np. z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy. Z tego powodu organ odwoławczy rozważył w drodze decyzji uznaniowej aktualną sytuację rodziny skarżącej i stwierdził, że brak jest przesłanek do całkowitego odstąpienia od ustalenia tej odpłatności.

W kolejnej decyzji Prezydent Miasta R. z dnia [...] r., nr [...] ustalił solidarnie wobec skarżącej i ojca jej córki E. odpłatę za pobyt w spokrewnionej rodzinie zastępczej w wysokości miesięcznie 938,20 - zł. (k. 56 akt administracyjnych).

W osobistej skardze z dnia 3 lutego 2020 r. skarżąca wnioskowała o pozytywne rozpatrzenie sprawy, bowiem wysokość dochodów jej męża jest pomniejszona o zajęcia komornicze, a niepełnosprawność samej skarżącej nie pozwala na spłatę nałożonych zobowiązań finansowych, a nawet wskazuje na brak środków do życia.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 27 lipca 2020 r. skarżąca podała, iż aktualnie z powodu pandemii wynagrodzenie męża uległo zmniejszeniu i wynosi 1 536,- zł., a jej dochody stanowi wyłącznie kwota renty socjalnej (850,- zł.) i zasiłek pielęgnacyjny (215,- zł.). Wydatki na leki co miesiąc wynoszą średnio 100,- zł. oraz na bieżąco płacone są przez nią alimenty 200,- zł. i przez męża 300, -zł., a także uiszcza kwotę 100, -zł. tytułem rat za pobyt syna P. w rodzinie zastępczej w okresie przed 2019 r. Dlatego jej sytuacja finansowa jest trudna i nie pozwala na ponoszenie jeszcze innych dodatkowych opłat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia przy tym, że nie ma kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w podejmowaniu merytorycznych decyzji administracyjnych w przedmiocie poddanym ich właściwości rzeczowej, ale dokonuje kontroli ich rozstrzygnięć pod względem zgodności z obowiązującym prawem. Z tego powodu nie może uwzględnić wniosku skarżącej o pozytywne rozpoznanie jej sprawy i odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt jej córki u babci (spokrewnionej rodzinie zastępczej).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., w której organ ten odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki skarżącej w rodzinnej pieczy zastępczej na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 maja 2020 r.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 z późn. zm., dalej w skrócie, jak dotychczas: "ustawa"), zwłaszcza art. 193 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 194 ust. 2 i 3, która reguluje kwestie związane z pobytem dziecka w pieczy zastępczej i ponoszeniem odpłatności z tego tytułu przez jego rodziców.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Następnie art. 193 ust. 1a ustawy stanowi, że opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Poza tym stosownie do treści art. 193 ust. 2 ustawy za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie. W myśl art. 194 ust. 2 ustawy to rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Jednocześnie starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając powyższą uchwałę, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia tej opłaty. Powyższe regulacje zawierają przesłanki warunkujące wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Należy jednakże zauważyć, że przewidziana we wskazanych przepisach instytucja odstąpienia od ustalenia opłaty uzasadnia wdrożenie odrębnego postępowania, w ramach którego organ ocenia w pierwszej kolejności, czy spełnione zostały przesłanki do odstąpienia. Natomiast od wyniku tego postępowania może zależeć przedmiotowość dalszego przebiegu (toczonego z urzędu) postępowania w sprawie ustalenia opłaty. W sytuacji uznania przez organ, że należy uwzględnić wniosek o odstąpienie, w ogóle nie zachodzi potrzeba wydania kolejnej decyzji, tj. decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ponoszenie opłaty przez rodzica zapada przy tym w postaci decyzji ustalającej odpłatność, która jest decyzją związaną (art. 194 ust. 1 ustawy), zaś decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową (art. 194 ust. 3 ustawy). Zatem musi nastąpić zakończenie postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty, a dopiero wówczas, w zależności od wyników tego postępowania, może nastąpić wydanie decyzji w kwestii ustalenia tej opłaty. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3078/14 wypowiedział się w tej kwestii stwierdzając, że odstąpienie od ustalenia opłaty z istoty rzeczy musi poprzedzać jej ustalenie (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy uznać należało, że skoro zbadanie przesłanek odstąpienia od ustalenia omawianej opłaty musi nastąpić przed ustaleniem tej opłaty, a rodzice są solidarnie zobowiązani do jej uiszczenia, to do czasu uzyskania waloru ostateczności przez decyzje w przedmiocie odstąpienia od konieczności ponoszenia opłaty w stosunku do obojga rodziców, nie może być rozstrzygana sprawa ustalenia tejże opłaty.

Bezspornym jest, że dwoje dzieci skarżącej od 2009 r. przebywa w spokrewnionej rodzinie zastępczej (u babci), która otrzymuje świadczenie pieniężne na pokrycie kosztów ich utrzymania w oparciu o odrębne decyzje administracyjne, a jej syn ma również dodatek z tytułu niepełnosprawności pomniejszony o połowę alimentów oraz połowę zasiłku pielęgnacyjnego, przy czym to właśnie za jego pobyt odstąpiono wobec skarżącej od ustalenia odpłatności.

Istotne jest, że ojciec E. na podstawie decyzji organu I instancji z dnia [...] r., nr [...], solidarnie ze skarżącą został zobowiązany do wpłaty na rzecz córki kwoty 938,- zł. miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 maja 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. podano, że tylko racjonalna przesłanka może przemawiać za tym, że nie ma podstawy do zastosowania ulgi zarówno wobec E. i jej brata P., bowiem samo odstąpienie od ustalenia opłaty nie oznacza dowolności w stosowaniu prawa przy wydaniu decyzji uznaniowej (k. 47 akt administracyjnych). Jednak w rozpatrywanej sprawie organ I instancji decyzją z dnia [...] r., odmówił odstąpienia od opłaty za pobyt córki skarżącej E. w rodzinie zastępczej, na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 maja 2020 r., nie dokonując żadnych rozważań co do już ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. o odstąpieniu od odpłatności w przypadku jej syna – P. (k. 33). W uzasadnieniu tej ostatniej decyzji podano, że przesłanką do odstąpienia od ustalenia opłaty jest płacenie przez matkę alimentów zgodnie z ugodą z dnia [...] r. i wystąpienie jeszcze po stronie matki nowej okoliczności w postaci jej czasowej niepełnosprawności i całkowitej niezdolności do pracy (decyzja ZUS z dnia [...] r. o przyznaniu renty socjalnej w wysokości 1 100,- zł.).

Tymczasem, w dacie orzekania przez organ I instancji w dniu [...] r. oraz przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w dniu [...] r. skarżąca nadal posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności od dnia [...] 2015r. do dnia [...] 2023 r. oraz wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (por. orzeczenie z dnia [...] r. punkt 6 wskazań, k. 51 akt administracyjnych). Okoliczność ta nie była przedmiotem rozważań Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach mimo, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] r. została wydana już po uprawomocnieniu się orzeczenia skarżącej o jej niepełnosprawności. W tym przypadku nie odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wyjątkowej sytuacji rodziny skarżącej i nie wyjaśniono powodów, dlaczego uznano, że stały dochód w postaci renty i zasiłku pielęgnacyjnego, czyli dochód finansowany z danin publicznych, stwarza możliwość uiszczenia opłaty za pobyt jej córki w pieczy zastępczej, przy odstąpieniu od ustalenia tej odpłatności za pobyt tamże jej syna.

Należy zaznaczyć, że stosowanie przepisów omawianej ustawy oparte jest na zasadzie uznaniowości, co oznacza, że organ korzysta ze swobody zastosowania zwolnienia oraz określenia jego zakresu (może zwolnić z części lub całości opłaty). Skorzystanie z tych uprawnień wymaga zbadania sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej wnioskodawcy. W przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności związanych z sytuacją osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, organ dokonuje oceny tych okoliczności zgodnie z wymaganiami art. 7 k.p.a., tzn. mając na względzie nie tylko słuszny interes osoby wnioskującej o zwolnienie, ale także interes społeczny. Dla wydania prawidłowej decyzji uznaniowej konieczne było poczynienie rozważań w zakresie sygnalizowanego w omówionych powyżej decyzjach kasacyjnych połączenia ustalenia odpłatności za małoletnią córkę skarżącej – E. i jej młodsze drugie dziecko - syna P., w przypadku którego organ I instancji w decyzji z dnia [...] r., nr [...], odstąpił od ustalenia odpłatności w okresie od 1 czerwca 2019r. do 31 maja 2020 r., powołując się na płacenie przez skarżącą na jego rzecz alimentów, jak też niepełnosprawność samej skarżącej (k. 33 akt). Tego w niniejszej sprawie jednak nie uczyniono, z tego powodu w zaskarżonej decyzji naruszono art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a.

Koniecznym zatem stało się wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, w tym również zajęć komorniczych męża skarżącej, wykazanych w jej wniosku z dnia [...] r., skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., w którym skarżąca zwróciła się o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jej dzieci w spokrewnionej rodzinie zastępczej. W załączniku do tego wniosku wskazała, że na podstawie ugody z dnia [...] r. sygn. akt [...] na każde dziecko ma płacić co miesiąc alimenty po 80,- zł., a faktycznie przekazuje 100,- zł. (k. 22). Ten fakt potwierdziła również babcia dzieci w oświadczeniu z dnia [...] r. Jednocześnie skarżąca, która jak już zaznaczono powyżej wymaga wsparcia w samodzielnej egzystencji i pełnieniu ról społecznych deklaruje, że uiszcza poza alimentami kwotę w wysokości 100, zł. tytułem rat za pobyt syna P. w rodzinie zastępczej w okresie przed 2019 r. Okoliczność ta nie była rozważana przez organy obu instancji, jak też nie została wykazana w aktach administracyjnych i wymaga wyjaśnienia w toku ponownego rozpatrzenia sprawy.

W świetle powyższego dla ponownego rozstrzygnięcia sprawy ma również znaczenie fakt zmiany stanu prawnego wywołany podjęciem w oparciu o art. 194 ust. 2 ustawy stosownej uchwały rady powiatu.

W niniejszej sprawie Rada Miasta R. podejmowała w sprawie określenia warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka i osoby pełnoletniej w rodzinie zastępczej kilka uchwał:

1) z dnia [...] r. nr [...];

2) z dnia [...] r. nr [...] (ogłoszona w Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia [...] r. poz. [...]);

3) z dnia [...] r. nr [...] (ogłoszona w Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia [...] r. poz. [...]);

4) z dnia [...] r. nr [...] (ogłoszona w Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia [...] r. poz. [...]).

Dokonanie kolejnych zmian w tym przedmiocie w przepisach prawa miejscowego skutkuje koniecznością ich uwzględnienia w dacie orzekania przez organ administracji.

Tymczasem w rozpatrywanej sprawie ostatnia zmiana weszła w życie z dniem [...] r., a więc nie obowiązywała jeszcze w dacie złożenia wniosku przez skarżącą, tj. w dniu [...] r. Decyzje wydane w sprawie winny zatem uwzględniać zmieniony nowy tekst jednolity tychże uchwał, poprzez dodanie w nowym brzmieniu § 7 ust. 1 i 2, które dopuszczają odstąpienie od ustalenia opłaty na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy oraz nadal nie zmienionej treści § 7 ust. 2 pkt 1 i 3.

Na uwagę zasługuje okoliczność, że Rada Miasta R. nie wprowadziła normy intertemporalnej, z której wynikałoby jaka treść znajduje zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych w dniu wejścia w życie ostatnich zmian wprowadzonych uchwałą z dnia [...] r.

Wziąwszy pod uwagę, że stan faktyczny sprawy wymaga weryfikacji w świetle oświadczeń skarżącej i nie jest w sposób należyty wyjaśniony, rzeczą organu I instancji przy ponownym jej rozpatrzeniu będzie rozważenie, czy przepisy uchwały z dnia [...] r. odpowiadają delegacji ustawowej określonej w art. 194 ust. 2 ustawy, a w przypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie (czego Sąd, co wymaga podkreślenia, w żaden sposób nie przesądza), czy istnieją podstawy do odstąpienia na mocy jej przepisów od ustalenia opłaty skarżącej za pobyt jej córki w spokrewnionej rodzinie zastępczej u babci, a ostateczne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie będzie miało związek z wynikiem zakończonego już ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia odpłatności skarżącej za pobyt jej syna u tej samej babci za ten sam okres od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 31 maja 2020 r.

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił wydane w sprawie obie decyzje organów administracji.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej z dnia [...] r. organ I instancji kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w niniejszym wyroku.