Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 965/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje adwokat Z. T. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku A. Ł., na podstawie art. 15 ust. 2 i art. 52 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa), orzekł o wymeldowaniu K. Ł. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż A. Ł. – żona K. Ł. wnioskiem z dnia [...] r. zwróciła się do organu o wymeldowanie męża z w/w miejsca pobytu stałego, wskazując że K. Ł. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od czerwca 2009 r. kiedy to został aresztowany i osadzony w areszcie śledczym w [...] oraz, że pomimo opuszczenia aresztu śledczego w sierpniu 2009 r. nie powrócił on już do miejsca stałego zameldowania. Oświadczyła, że w lokalu nr [...] nie znajdują się rzeczy osobiste męża, a także że, nie posiada on kluczy do tego lokalu, gdyż wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Ponadto zaznaczyła, że mąż obecnie przebywa pod adresem: ul. [...]. Organ wskazał, że w dniu [...]r. K. Ł. złożył wyjaśnienia w sprawie, w których stwierdził, że miejsce stałego zameldowania opuścił w dniu 8 maja 2009 r. z powodu aresztowania i osadzenia w areszcie śledczym w [...]. Podał, że w dniu 16 lipca 2009 r. odzyskał wolność i udał się do domu rodziców znajdującego się przy ul. [...] oraz, że po kilku dniach podjął próbę powrotu do miejsca stałego zameldowania, jednakże żona nie wpuściła go do mieszkania, a wcześniej wymieniła jeden z zamków w drzwiach wejściowych. Podkreślił, że posiada zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu i, że nadal jest uczuciowo związany zarówno z żoną, jak i dziećmi, niemniej jednak także późniejsze próby wejścia do mieszkania zakończyły się niepowodzeniem. Wskazując, że wyposażenie mieszkania stanowi jego oraz żony współwłasność, zaznaczył że posiada w rzeczonym lokalu rzeczy osobiste. K. Ł. przyznał, że nie złożył pozwu do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Poinformował również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] został skazany na 2 lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na 4 lata za pobicie syna.

Organ wyjaśnił, że w sprawie przesłuchano również świadków, tj. sąsiadów zamieszkujących w bloku mieszkalnym przy ulicy[...]. I tak sąsiadka J. K. (lokal nr [...]) potwierdziła, że K. Ł. nie zamieszkuje w lokalu nr [...], gdyż nie widuje go pod tym adresem (oświadczenie z dnia 24 marca 2010 r.). Również świadek E. P. (lokal nr [...]) wskazała, że od około roku nie widuje K. Ł. pod adresem stałego zameldowania (oświadczenie z dnia 15 kwietnia 2010 r.). Z przeprowadzonych natomiast w dniu 10 maja 2010 r. oględzin lokalu nr [...] wynika, jak wskazał organ, że w przedmiotowym mieszkaniu nie znajdują się rzeczy osobiste K. Ł.. Natomiast wyposażenie mieszkania np. meblościanka w średnim pokoju, stół w dużym pokoju, itp. stanowi dorobek małżeński stron postępowania. Podczas prowadzanych oględzin K. Ł. złożył wyjaśnienia, w trakcie których odmawiając wymeldowania się z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania, podkreślił że nie porzucił zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu. Wskazał, że na przeszkodzie w ponownym zamieszkaniu w tym lokalu stoi żona, która wymieniła jeden z zamków w drzwiach wejściowych. Odnosząc się do wyników oględzin wyjaśnił, że jego rzeczy osobiste zostały wyniesione przez żonę do piwnicy. Przyznał, że nie toczy się obecnie żadne postępowanie karne dotyczące uniemożliwiana mu korzystania z mieszkania oraz, że nie złożył pozwu do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Zaznaczył, że w lokalu nr [...] jest zameldowany od 16 lat i w okresie zamieszkiwania w nim uczestniczył w kosztach jego wyposażania i utrzymania. Do wyników przeprowadzonych oględzin oraz wyjaśnień K. Ł. odniosła się A. Ł., która podtrzymując wniosek o wymeldowanie męża, wskazała iż wniosła do Sądu Okręgowego w Bydgoszczy pozew o rozwiązanie małżeństwa. Przyznała, że wyniosła rzeczy osobiste męża do piwnicy. Podkreśliła, że w trosce o bezpieczeństwo ich wspólnych dzieci nie wyraża zgody na powrót męża do przedmiotowego lokalu. Obecny w trakcie oględzin brat K. Ł. – W. Ł. oświadczył zaś, że po opuszczeniu aresztu śledczego w dniu 16 lipca 2009 r. K. Ł. nie udał się do miejsca stałego zameldowania, lecz pojechał razem z nim do jego domu przy ulicy[...], w którym K. Ł. również obecnie zamieszkuje. Wskazał, że powrót brata do przedmiotowego lokalu po wyjściu z aresztu nie był wskazany ze względu na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne oraz konflikt z żoną. Nadmienił, że około 1 miesiąca temu przyjechał z bratem do lokalu nr [...], jednakże nie zostali oni do niego wpuszczeni. Dodał, że wezwani wtedy na interwencje funkcjonariusze policji pouczyli brata o możliwości skorzystania z drogi odpowiedniego postępowania cywilnego w celu uzyskania możliwości ponownego zamieszkania w spornym lokalu.

W świetle przytoczonych okoliczności faktycznych oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem organu zaszła podstawa do jednoznacznego stwierdzenia, że K. Ł. nie zamieszkuje w lokalu nr [...]. Ustalenia tego, jak podkreślił organ, nie kwestionuje nawet sam zainteresowany, który w swoich wyjaśnieniach wskazał, że od momentu opuszczenia aresztu śledczego w [...] w dniu 16 lipca 2009 r. nie przebywa pod adresem stałego zameldowania. Powyższy fakt został potwierdzony przez sąsiadów zamieszkujących w budynku przy ul. [...] oraz brata K. Ł., który wskazał, że strona obecnie przebywa w domu przy ulicy[...]. Odnoszą się natomiast do wielokrotnie podnoszonego w trakcie postępowania argumentu K. Ł., iż opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie było wynikiem jego dobrowolnej decyzji, lecz zostało wymuszone przez żonę, która po upuszczeniu przez niego aresztu śledczego nie wpuszczała go do mieszkania, organ stwierdził, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się z lokalu, wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Jednakże na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta, jednak nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Takim środkiem prawnym jest skorzystanie we właściwym czasie z możliwości wytoczenia przed sądem powszechnym powództwa posesoryjnego. K. Ł. w toku prowadzonego postępowania przyznał jednak, że nie wniósł do sądu pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania. Tym samym w ocenie organu nie podjął on kroków prawnych w celu powrotu do miejsca stałego zameldowania.

Na tle poczynionych ustaleń organ stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy K. Ł. spełnił wszystkie przesłanki wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiące podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, tj. opuścił miejsce stałego zameldowania w lokalu nr [...] oraz nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jednocześnie organ zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 9 ust. 2b wskazanej ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu, w związku z czym dana osoba powinna być zameldowana w danym lokalu tylko wówczas gdy faktycznie w nim przebywa. Przesądzenie, że postępowanie meldunkowe spełnia jedynie cele ewidencyjne i nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem o uprawnieniach do lokalu, w ocenie organu, obliguje go do uznania podnoszonych przez [...] zarzutów odnośnie poczynienia przez niego w przeszłości nakładów na przedmiotowe mieszkanie, za niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia o przedmiocie sprawy. Zadaniem organów orzekających w niniejszej sprawie jest bowiem, jak podkreślił organ, jedynie odnotowanie faktu zakończenia pobytu strony w spornym lokalu i dokonanie z niego wymeldowania strony, co też uczyniono w niniejszej sprawie z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Od powyższej decyzji K. Ł. wniósł odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania organu I instancji, bądź orzeczenia o odmowie wymeldowania, oraz przeprowadzenia dowodów z akt sprawy Sądu Rejonowego w [...] o sygn. akt II K 196/09 oraz z interwencji KPP w [...] na okoliczność utrudniania dostępu do mieszkania. Odwołujący stwierdził, że w jego sprawie brak jest podstaw prawnych i faktycznych do podjęcia przez organ meldunkowy decyzji o wymeldowaniu, gdyż przyczyną opuszczenia przez niego spornego lokalu było aresztowanie go i osadzenie w areszcie śledczym w[...]. Podniósł, że opuścił areszt po zobowiązaniu się przed Sądem, że nie będzie zamieszkiwał z żoną. Jednocześnie zaznaczył, iż Sąd Rejonowy w [...] w wydanym wyroku nie zobowiązał go do opuszczenia lokalu i nie zakazał kontaktowania się z pokrzywdzoną, podkreślając przy tym że wyrok w sprawie karnej nie jest prawomocny, gdyż złożył apelację w sprawie. Podniósł także, że po opuszczeniu aresztu wielokrotnie próbował wejść do spornego mieszkania, jednak bezskutecznie z uwagi na utrudnienia ze strony żony. Ponadto odwołujący zaznaczył, że w dniu 9 lipca 2010 r. wniósł do Sądu pozew z art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego o ochronę naruszonego stanu posiadania. Z uwagi więc na brak dobrowolności opuszczenia spornego lokalu oraz nie zakończenie postępowania karnego, odwołujący uznał podjętą przez organ I instancji decyzję za niesłuszną.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda[...], na postawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, iż dokonał oceny stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w oparciu o dyspozycje zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreślając, że we wskazanym przepisie ustawodawca nie sprecyzował charakteru opuszczenia przez daną osobę miejsca pobytu stałego oraz sposobu potwierdzenia opuszczenia lokalu, organ wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z własnej woli, oraz jednocześnie stanowisko, według którego opuszczenie lokalu ma również miejsce gdy strona nie skorzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, którego nie opuściła dobrowolnie (np. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99; z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00). Organ zaznaczył również, iż rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie oświadczenia woli oraz w sposób domniemany poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, jak stwierdził organ, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu.

Organ podkreślił, że odwołujący podjął kroki prawne zmierzające do uzyskania prawa do ponownego władztwa nad spornym lokalem dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji, tj. w dniu [...] r. oraz, że rozstrzygając w postępowaniu odwoławczym omawianą sprawę nie może dokonać jej oceny wyłącznie na podstawie działań prawnych jakie odwołujący podjął już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, lecz musi on odnieść się do zdarzeń, które spowodowały opuszczenie spornego lokalu i do całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie. W świetle tych okoliczności organ uznał, że opuszczenie przez odwołującego miejsca pobytu stałego choć (fizycznie) spowodowane aresztowaniem, uznawanym za niedobrowolne, nie do końca takim jest. W tym miejscu organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 czerwca 2008 r. o sygn. akt II SA/Go 214/08, w którym wskazuje się, że ustalając istnienie zamiaru trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu, należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy, w szczególności należy dogłębnie przeanalizować zachowanie osoby, której dotyczy wymeldowanie, skutkiem którego to zachowania było opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu; decydując się na popełnienie przestępstwa znęcania się nad członkami najbliższej rodziny, sprawca musi brać pod uwagę nie tylko nieuchronność kary, ale także to, że organy państwa uczynią wszystko co dozwolone w granicach prawa, aby zapobiec popełnieniu przez sprawcę tego rodzaju czynów w przyszłości. Wprawdzie w przypadku K. Ł. sąd karny nie zastosował środka karnego w postaci zakazu kontaktowania i zamieszkiwania pod jednym dachem z pokrzywdzonymi, niemniej jednak zdaniem organu logicznym jest, iż w przypadku uznania danej osoby za winną popełnianych czynów, zalecana jest ochrona pokrzywdzonych do czasu całkowitego zakończenia postępowania karnego i poczynienia w tym kierunku odpowiednich środków zapobiegawczych, przez właściwy w tym zakresie sąd. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenia ma, jak wskazał organ, zeznanie samego odwołującego, który wyraźnie w odwołaniu i w pisemnych wyjaśnieniach z dnia 12 października 2010 r., stwierdził iż postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] w sprawie o sygn. II K 196/09 z dnia 16 lipca 2009r. uchylono wobec niego tymczasowe aresztowanie po uprzednim złożeniu oświadczenia, że po opuszczeniu aresztu nie zamieszka z żoną. Pod takim warunkiem odwołujący został warunkowo zwolniony i jak wynika z akt sprawy skoncentrował swoje sprawy socjalno-bytowe w domu przy ul. [...]. Stan taki utrzymuje się od czasu opuszczenia aresztu, tj. od dnia 16 lipca 2009 r. Pomimo więc trwającego od kilkunastu miesięcy skoncentrowania swoich spraw socjalno-mieszkaniowych poza miejscem stałego pobytu, [...] jak zaznaczył organ nie dopełnił obowiązku meldunkowego, do którego w przypadku czasowego przebywania poza miejscem stałego pobytu zobowiązuje art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z przytoczonych okoliczności wynika zadaniem organu, iż odwołujący podejmując w aktualnym stanie sprawy działania prawne (powództwo posesoryjne z art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego), zmierza wyłącznie do przedłużeniu postępowania o wymeldowanie. W świetle podnoszonego przez odwołującego faktu zobowiązania się przed Sądem do niezamieszkiwania z żoną w spornym lokalu, czynione przez odwołującego obecnie działania celem powrotu do tegoż lokalu są w ocenie organu irracjonalne. Organ zaznaczył, że organy meldunkowe działają na podstawie przepisów o charakterze rejestracyjno-porządkowym (art. 1 ust. 2, art. 9 ust. 2b ustawy) i, że postępowanie meldunkowe spełnia wyłącznie cele ewidencyjne i, że w jego efekcie nie nabywa się żadnych praw, ani też się tych praw nie traci. Porządkowy charakteru przepisów meldunkowych spełnia swoją role tylko wówczas, gdy na bieżąco w swych ewidencjach odzwierciedla się stan zgodny ze stanem faktycznym. Zatem oczekiwanie na zakończenie często wielu spraw o charakterze cywilnym, karnym, czy majątkowym w celu wydania decyzji o wymeldowaniu kłóciłoby się z intencją, jaką prawodawca ustanowił w obowiązujących przepisach. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2003 r. o sygn. akt V SA 3657/02, organ podkreślił, że dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy.

Organ stwierdził więc, że wobec zaistniałych w przedmiotowej sprawie okoliczności oraz w/w przepisów prawnych, nie ma podstaw do utrzymywania zameldowania odwołującego w spornym lokalu tylko do celów formalnych. Z wyjaśnień A. Ł. wynika, że nie chce ona żyć w spornym lokalu z odwołującym, że dąży ona do rozwiązania małżeństwa oraz zapewnienia sobie i dziecku ochrony. Kwestia zaś braku własnego mieszkania, na którą wskazuje odwołujący, jest bez znaczenia, gdyż rozstrzygnięcie ewentualnych kwestii majątkowych leży w gestii sądów powszechnych. W ocenie organu, materiał dowodowy sprawy i przytoczone okoliczności, świadczą zarówno o fizycznym niezamieszkiwaniu, jako i o braku woli zamieszkiwania odwołującego w spornym lokalu. Tą ostatnią okoliczność zwłaszcza potwierdza oświadczenie woli K. Ł. wyrażone przed Sądem Rejonowym w [...] co do niezamieszkiwania z żoną w lokalu nr 80, na którego treść powoływał się on wielokrotnie w niniejszym postępowaniu. Uwzględniając więc rejestracyjny charakteru przepisów ewidencyjnych i ustalone w toku przeprowadzonego postępowania okoliczności, organ uznał, że w sprawie nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania strony i uchylanie zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Na powyższą decyzję K. Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia oraz przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozstrzygnięcia, zgodnie z wolą skarżącego, a także przeprowadzenia w postępowaniu sądowym dowodów z następujących dokumentów: tj. akt sprawy karnej o sygn. II K 196/09, akt sprawy cywilnej o sygn. I C 329/10, notatki urzędowej z KPP w [...] z interwencji w spornym lokalu i dowodu wpłat na poczet spłaty kredytu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki opuszczenia lokalu uzasadniające wymeldowanie strony z miejsca pobytu stałego;

2) art. 77 § 1 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie zasady oficjalności, polegające na nie zebraniu (pomimo wniosków dowodowych skarżącego w tym zakresie) i nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy;

3) art. 97 §1 ust. 4 kpa poprzez nie zawieszenie postępowania, pomimo że z przepisów prawa wynika, iż obowiązek taki ciążył na organie z mocy prawa;

4) art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady praworządności, polegające na nie wyjaśnieniu dokładnie stanu faktycznego sprawy, i rażącym naruszeniu w ten sposób interesu skarżącego.

Wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 27/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Wojewody [...] Nr [...]r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organ meldunkowy nie zbadał należycie wszystkich okoliczności, które niewątpliwie wskazują na zamiar dalszego zamieszkiwania K. Ł. w miejscu pobytu stałego. Sąd stwierdził, iż koniecznym staje przesłuchanie ojca i brata w/w, a także funkcjonariuszy policji na okoliczność przyczyn, które uniemożliwiły K. Ł. powrót do spornego lokalu oraz ustalenie przez organy czy i gdzie K. Ł. ma zorganizowane swoje centrum życiowe. Wskazując na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż niezbędne jest uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez Sąd i ponowne rozpatrzenie całego materiału powodowego w celu załatwienia sprawy zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego wynikającymi z art. 7, 8, 75, 77, 78 k.p.a.

Bacząc na uwagi i wskazania Sądu oraz zakres podlegający ponownemu zbadaniu Wojewoda [...] uznał, iż w zaistniałym przypadku zasadnym będzie uchylenie w całości decyzji Prezydenta Miasta [...] Nr [...]r., wydanej w przedmiocie wymeldowania K. Ł. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpatrzenia przez organ I instancji, co też uczynił decyzją Nr [...] r. Zdaniem organu, przeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a., z uwagi na oddalenie od miejsca pobytu stron i świadków, jak i zakres podlegający ponownemu zbadaniu mogłoby okazać się niedostatecznie wystarczające, natomiast organ I instancji jako właściwy ze względu na miejsce zamieszkania i pobytu spornych stron postępowania oraz świadków, których zeznania mogą wnieść do postępowania istotne dowody w sprawie, posiada większe możliwości w zakresie pełnego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Nie godząc się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu odwoławczego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A. Ł. Decyzji organu odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ II instancji, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, gdy tymczasem z uzasadnienia wyroku Sądu wynika, że uzupełnieniu podlega jedynie przesłuchanie brata i ojca K. Ł. oraz funkcjonariuszy Policji. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżąca podniosła, że nie można podzielić poglądu organu II instancji, iż konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez ponowne przesłuchanie świadków, ponieważ świadkowie przesłuchani ponownie i tak nie wniosą niczego nowego do niniejszej sprawy, a nawet gdyby tak miało być, to z pewnością Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyliłby także decyzję organu I instancji, jednak tak się nie stało. W ocenie strony skarżącej wystarczyłoby poczekać na wynik postępowania cywilnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...] – sygn. akt I C 329/10 z powództwa K. Ł.. Wobec uznania skarżącej, iż nie zachodziła potrzeba uchylenia decyzji organu I instancji, skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewody K. Ł. z dnia 29 czerwca 2011 r.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie.

Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej ustawy wnika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia posŧępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie podkreślić należy, że na podstawie przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) każdy organ, ponownie rozpatrujący przedmiotową sprawę jest związany tak oceną prawną, jak i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez wskazany Sąd w wyroku. Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi bowiem, że: ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W piśmiennictwie (J.P.Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, str. 329) podkreśla się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji publicznej. Zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Konsekwencją związania sądu administracyjnego oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu jest to, że rozpatrując skargę od ponownego orzeczenia organu administracji powinien on zastosować wcześniej wyrażoną interpretację przepisów prawa i nie może formułować nowych ocen prawnych (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". Red. R. Hauser. M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 545, t. 7).

Związanie następuje wtedy, gdy spełnione są trzy warunki:

• istnieje tożsamość podmiotowa sprawy, a zatem te same podmioty, które występowały w poprzedniej sprawie, występują w nowej sprawie,

• ma miejsce tożsamość przedmiotowa, a więc sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i jest oparta na tej samej podstawie prawnej,

• nie zmienił się stan prawny.

W rozpoznawanej sprawie Sąd w wyroku z 15 marca 2011 r. uznał za konieczne wyłącznie uzupełnienie materiału dowodowego w części obejmującej wykazanie charakteru opuszczenia lokalu. Sąd stwierdził, że organ właściwie ustalił, że uczestnik opuścił lokal stałego zameldowania. Spełniona zatem została w sposób bezsporny jedna z przesłanek do wymeldowania. Nie została jednak wszechstronnie wyjaśniona okoliczność czy opuszczenie miało charakter dobrowolny. Niewątpliwie opuszczenie lokalu wskutek zastosowania środka zapobiegawczego wobec podejrzanego nie ma cech dobrowolności, jednak celowe było dodatkowe wyjaśnienie odnoszące się do zachowania uczestnika po opuszczeniu aresztu. Tak jak sąd zwrócił uwagę nie można co do zasady wykluczyć dobrowolności opuszczenia w sytuacji przymusowego pozbawienia osoby możliwości przebywania w określonym miejscu, gdy ta osoba podjęła kroki prawne służące przywróceniu naruszanego posiadania. W rozpatrywanej sprawie sytuacja jest jednak szczególna, gdyż wobec uczestnika zastosowano areszt w związku ze znęcaniem nad rodziną. W ocenie tego składu Sądu przy stosowaniu prawa należy też mieć na uwadze inną ważną regułę postępowania, że bezprawność nie może być źródłem uprawnienia. Jeśli dany podmiot znęca się nad innymi członkami rodziny z którymi wspólnie zamieszkuje to godzi się na to, że może być wobec niego zastosowana sankcja w postaci pozbawienia wolności i w takim przypadku nie można uznać, że opuszczenie lokalu w tych okolicznościach ma charakter przymusu, na który sprawca nie miał żadnego wpływu. Sam fakt pozbawienia wolności jako skutek określonego zachowania odbył się wbrew woli uczestnika, lecz zaistnienie tego skutku w związku z podjęciem bezprawnych działań wobec członków rodziny mieściło się w sferze swobody wyboru, a więc wolnej woli. Należy to mieć na uwadze, ale przede wszystkim rolą organu jest ocena jakie powody decydowały o dalszym przebywaniu uczestnika poza miejscem stałego zameldowania po zwolnieniu z aresztu. Oceny należy dokonać pod kątem tego czy była to decyzja dobrowolna i wyjaśnić czym motywowana. Pod tym kątem należało uzupełnić zbadanie, czy uczestnik zorganizował w nowym miejscu swoje centrum życiowe, gdyż jak już zaznaczono na wstępie Sąd zaakceptował stanowisko, że została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu.

Organ rozpoznając sprawę o wymeldowanie nie rozstrzyga o prawach do lokalu lecz ocenia ją z punktu widzenia ewidencyjnego.

Z uwagi na związanie organu i sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku jak i wskazanym zakresem badania sprawy z punktu widzenia formalnego Sąd orzekł jak w sentencji. Organ ponownie rozpatrzy sprawę, uzupełniając w podanym poprzednio zakresie materiał dowodowy.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 orzeczono jak w punkcie 2 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).