Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1796/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 16 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant ref. staż. Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi C. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnie- nia się wyroku; 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz C. K. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił T. K. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w P. z dnia [...]

Orzeczenie powyższe wydano w oparciu o przeprowadzone postępowanie weryfikacyjne, w toku którego ustalono, że T. K., uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej, służąc w okresie od 18.stycznia 1945r. do dnia 15.lutego 1946r. w organach Milicji Obywatelskiej (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.)

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy T. K. przyznał, iż był funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej we wskazanym wyżej okresie, jednakże nie współpracował ze Służbą Bezpieczeństwa. Pozbawienie go uprawnień kombatanckich uważa zatem za zastosowanie rygorów odpowiedzialności zbiorowej, bardzo dlań krzywdzące. W piśmie, złożonym po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, wskazał również, iż poczynając od czerwca 1940r. do czerwca 1944r. służył jako szeregowy w oddziałach PAL, na dowód czego przedłożył oświadczenie W. D..

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną, wskazując, iż służba w Milicji Obywatelskiej nie może być uznana za działalność kombatancką, bowiem Milicja nie była służbą zmilitaryzowaną. Organ administracji, dokonujący weryfikacji, nie jest natomiast obowiązany do dokonywania ustaleń, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności kombatanckiej, określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy.

W skardze na powyższą decyzję T. K. ponownie wskazał, że pozbawienie go uprawnień kombatanckich uważa za krzywdzące, bowiem będąc członkiem PAL wykonywał zadania powierzone mu przez przełożonych. Brał czynny udział w walkach z okupantem "a dopiero po zakończeniu działań wojennych przyczyniał się do utrwalania władzy ludowej".

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

W dniu 7.października 2003r. skarżący zmarł. Złożoną skargę poparła pozostała po nim żona, C. K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jeżeli zaś jest to niezbędne dla załatwienia sprawy, przewidziane ustawą środki stosuje się w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.s.a.)

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza prawo procesowe w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

Zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.) pozbawiono uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia te uzyskały wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Zaskarżona decyzja byłby zgodna z prawem w zakresie wskazanej podstawy prawnej, gdyby nie fakt, iż przed jej wydaniem organ orzekający nie przeprowadził stosownego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ustalenie, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich,

Zmarły mąż skarżącej, T. K. w piśmie, złożonym po wszczęciu postępowania weryfikacjnego, wskazał, iż w okresie od czerwca 1940r. do czerwca 1994r. służył w stopniu szeregowego w Polskiej Armii Ludowej. Jakkolwiek informacja wspomniana budzić może wątpliwości, zwłaszcza wobec faktu, iż organizacja ta powołana została do życia dopiero w kwietniu 1943r. (Encyklopedia II Wojny Światowej pod red. Kazimierza Sobczaka, Warszawa 1975r., str. 462), podniesiona okoliczność wymagała sprawdzenia i ewentualnej weryfikacji w toku postępowania administracyjnego.

Pominięcie przez organ tego faktu, z naruszeniem art. art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem może on mieć znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich, a w następstwie – wdowy po kombatancie. Posiadanie bowiem uprawnień kombatanckich również z innych tytułów niż utrwalanie władzy ludowej, powoduje zachowanie tych uprawnień pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy. (podobnie co do zasady Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.marca 2002r. w sprawie o sygn.akt III RN 158/01, OSNAPiUS 2002/20/477)

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. w zw. z art. 135 p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5.lipca 2000r.

Wobec śmierci skarżącego T. K., postępowanie sądowe prowadzone było z udziałem jego żony C. K., która jako wdowa po osobie uprawnionej do świadczeń kombatanckich, poparła skargę. Po myśli art. 20 ust. 3 ustawy, wdowom i wdowcom po kombatantach lub innych osobach uprawnionych, przysługują uprawnienia socjalne, określone w art. 20 ust. 2 tejże ustawy. Uprawnienia te mają charakter pochodny, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich współmałżonek nabyłby je (względnie zachował), gdyby żył. Chociaż więc prawo do świadczeń kombatanckich ma charakter ściśle osobisty, z uwagi na wynikające z ustawy uprawnienia (osobiste) wdów i wdowców po kombatantach oraz złożone przez C. K. oświadczenie, postępowanie w niniejszej sprawie nie podlegało umorzeniu.

Po myśli art. 152 p.s.a. natomiast, rozstrzygnięto o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji, do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i w zw. z 97 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wobec tego, iż zasądzeniu na rzecz skarżącej podlegał jedynie uiszczony przezeń wpis sądowy.