Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 635/99
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2000-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 3, art. 22 par. 2 pkt 2 lit. a-b
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: W sytuacji kiedy zagrożone są ważne interesy podatnika, bądź jego egzystencji, na wniosek podatnika organy podatkowe mogą zwolnić płatnika zarówno z obowiązku pobrania zaliczek na podatek dochodowy, jak i podatku.

TEZY

W sytuacji kiedy zagrożone są ważne interesy podatnika, bądź jego egzystencji, na wniosek podatnika organy podatkowe mogą zwolnić płatnika zarówno z obowiązku pobrania zaliczek na podatek dochodowy, jak i podatku.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zofii P. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 12 marca 1999 r. (...) w przedmiocie zaniechania poboru podatku - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 grudnia 1998 r. Zofia P. zwróciła się do Drugiego Urzędu Skarbowego w S. o zwolnienie od obowiązku potrącania podatku dochodowego od otrzymanej renty, której płatnikiem jest ZUS w S. Wniosek swój podatniczka umotywowała faktem, że otrzymuje rentę według II grupy inwalidzkiej w kwocie brutto 415 zł. Zaliczka na podatek wynosi 50,80 zł, a łączne miesięczne wydatki na czynsz, energię elektryczną, gaz, abonament telefoniczny oraz leki wynoszą, 250 zł. W tych warunkach na utrzymanie pozostaje podatniczce bardzo mała kwota. Zatem z uwagi na trudną sytuację wniosła o zaniechanie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 1999 r.

Decyzją z dnia 6 stycznia 1999 r. (...) Drugi Urząd Skarbowy w S. odmówił zwolnienia płatnika tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z obowiązku pobrania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów uzyskiwanych przez Zofię P. Decyzja została wydana na podstawie art. 207 par. 1 w związku z art. 22 par. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Według stanowiska organu podatkowego 1 instancji zwolnienie płatnika z poboru zaliczek na podatek jest możliwe wówczas, gdy podatnik uprawdopodobni, że pobrane zaliczki byłyby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy. Zdaniem Urzędu Skarbowego w obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości przyznania ulgi polegającej na zwolnieniu podatnika z obowiązku poboru zaliczek na podatek w przypadku zagrożenia ważnych interesów podatnika, a w szczególności jego egzystencji.

W odwołaniu wniesionym do Izby Skarbowej w S. podatniczka ponownie opisała swoją trudną sytuację materialna, spowodowaną niskimi dochodami, które po potrąceniu stałych opłat nie wystarczają, jej na utrzymanie.

Decyzją z dnia 12 marca 1999 r. (...) Izba Skarbowa w S. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu i instancji, gdyż zeznała, że brak jest podstaw prawnych do zastosowania instytucji, o która, wnosi podatniczka bowiem ustawodawca nie upoważnił organów podatkowych do zwolnienia płatnika z obowiązku pobierania zaliczek na podatek w związku z trudną sytuacją finansową podatku, a jedynie wtedy jest to możliwe gdy podatnik uprawdopodobni, że pobrane zaliczki byłyby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy.

W skardze od Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Zofia P. podniosła, że decyzje wydane w jej sprawie są dla niej krzywdzące i niezrozumiałe. Przepis art. 22 par. 2 pkt 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej stanowi, że organy podatkowe na wniosek podatnika mogą zaniechać w całości lub w części poboru podatku, gdy to pobranie zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji. Skarżąca wyjaśniła, że opisując swoją -obecną sytuację oczekiwała słusznej decyzji uwzględniającej fakt zagrożenia jej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę wniesiono ojej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Z treści art. 22 par. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ wynika, że organy podatkowe na wniosek podatnika mogą zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku - gdy pobieranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji.

Powyższa regulacja oznacza przy uwzględnieniu treści art. 3 pkt 3 Ordynacji podatkowej, że w sytuacji kiedy zagrożone są ważne interesy podatnika, bądź jego egzystencji, na wniosek podatnika organy podatkowe mogą zwolnić płatnika zarówno z obowiązku pobrania zaliczek na podatek dochodowy jak i podatku. Ilekroć bowiem w ustawie Ordynacji podatkowej mowa jest o podatkach rozumie się przez to również zaliczki na podatki /art. 3 pkt 3 lit. "a" Ordynacji podatkowej/. Zasada wymieniona w tym przepisie stosowana być powinna bez jakichkolwiek zastrzeżeń, gdyż przepis zastrzeżeń takich nie czyni. Użycie w art. 22 par. 2 pkt 2 lit. "a i b" dwóch pojęć lit. "a" podatku i litera "b" zaliczek na podatek nie jest wyrazem woli ustawodawcy zmierzającym do ograniczenia możliwości zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania zaliczek w sytuacji gdy zagrożony jest ważny interes podatnika, czy jego egzystencja. Struktura omawianego przepisu oznacza, że w stosunku do podatników, którzy w rozliczeniu rocznym na skutek np. poniesionych wydatków podlegających odliczeniu zapłaciliby ten podatek niższy, niż kwota pobranych w ciągu roku zaliczek na podatek zasadne jest wyłącznie zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania zaliczek nie zaś całego podatku jeśli on wystąpi w rozliczeniu za rok podatku.

Zaznaczyć zresztą należy, że sytuacje kiedy pobrane zaliczki mogłyby być niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy w praktyce oznacza, że podatnik korzystać będzie z ulg podatkowych, odliczeń czy zwolnień a wówczas rozliczenia podatku za rok podatkowy bądź innych okres podatnik nie będzie dokonywał za pośrednictwem płatnika. Stąd niewątpliwie ustawodawca wyodrębnił sytuację, kiedy pobranie zaliczek byłoby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego wyraźnie stanowiąc, że w takich przypadkach zwolnienie płatnika z obowiązku poboru ograniczać się może wyłącznie do zaliczek na podatek.

Wniosek podatniczki o zwolnienie płatnika z poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych winien być rozpatrzony przez organy podatkowe na podstawie art. 22 par. 2 pkt 2 lit. "a" Ordynacji podatkowej, jako że wskazywała ona, iż zagrożona jest jej egzystencja z uwagi na niskie dochody, a nie jako wniosek podyktowany wystąpieniem niewspółmiernie wysokich zaliczek na podatek w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2000 r. SA/Sz 390/99.

Podziela natomiast pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z dnia 19 kwietnia 2000 r. Zaskarżona decyzja narusza prawo i z tej przyczyny Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.