Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2146/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Tomasz Szmydt (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii Rzymsko - Katolickiej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 977/17 w sprawie ze skargi Parafii Rzymsko - Katolickiej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 28 lutego 2018 r. oddalił skargę Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] na decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2016 r. E. Sp. z o. o. Oddział Dystrybucji [...] (zwana dalej: Spółka) zwróciła się do Starosty [...] (zwanego dalej: Starosta) o wydanie zezwolenia na zajęcie cudzej nieruchomości w na wykonanie przebudowy, posadowienia i przeprowadzenia linii napowietrznej jednotorowej [...] o łącznej długości [...] m i demontażu istniejącej linii napowietrznej jednotorowej [...] o łącznej długości [...] m, na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej, położonej w [...] gmina [...], oznaczonej nr działki [...] o powierzchni [...] ha, ark. mapy 2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w [...] w Wydziale Ksiąg Wieczystych oraz nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wnioskiem z 7 lutego 2017 r. Spółka doprecyzowała wniosek wskazując, że wnosi również o wydanie decyzji na mocy art. 124 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, ze zm., dalej: u.g.n.) zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i tej właśnie decyzji należy nadać rygor natychmiastowej wykonalności.

Starosta [...] decyzją z [...] marca 2017 r., orzekł:

− w § 1 - ograniczyć sposób korzystania z części nieruchomości stanowiącej własność skarżącej poprzez zezwolenie Spółce na realizację przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia [...] w ramach projektu pt. "Modernizacja linii [...] relacji GPZ [...] I odcinek nr [...] od odgałęzienia kierunek [...] do odgałęzienia kierunek [...]" polegającej na:

1. wykonaniu prac demontażowych istniejącej linii [...] relacji [...], polegających na demontażu 2 stanowisk słupowych (przelotowych), demontażu 1 stanowiska słupowego (narożnego) i demontażu linki o długości [...] m,

2. wykonaniu prac montażowych projektowanej linii dwutorowej [...] relacji [...] polegających na montażu w nowej lokalizacji 1 stanowiska słupowego (przelotowego), 1 stanowiska słupowego (skrzyżowanego) i 1 stanowiska słupowego (odporowo-narożnego) oraz montażu linki jednotorowej o łącznej długości [...] m.

− w § 2 – przyjęto, że powierzchnia ograniczenia na działce nr [...] odpowiadająca linii projektowanej wynosi [...] m2 - co stanowi iloczyn wartości [...] m (liczone po [...] m od środka słupa) oraz wartości [...] m - (długość linii);

− w § 3 − określono, że trasa inwestycji przebiega w sposób oznaczony na załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji; obszar ograniczenia wyznacza linia koloru żółtego oznaczona na załączniku graficznym Nr 1 jako "pas zajętości projektowanej linii napowietrznej [...]";

− w § 4 − zobowiązano Spółkę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu realizacji przebudowy projektowanej linii napowietrznej [...], a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania;

− w § 5 – zaznaczono, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Parafia Rzymsko-Katolicka [...], domagając się jej uchylenia. W uzupełnieniu odwołania przedłożono pismo Spółki z dnia 4 maja 2017 r., w którym wskazano, że w najbliższym czasie Spółka nie planuje usunięcia lub przebudowy urządzeń. Wojewoda wezwał Spółkę do ustosunkowania się do ww. pisma, co uczyniono pismem z 6 czerwca 2017 r., w którym Spółka sprostowała pomyłkę, dotyczącą przedstawionych planów inwestycyjnych, związanych z linią średniego napięcia [...] relacji [...] i poinformowała, że obecnie przedmiotowe urządzenia energetyczne objęte są planem prac modernizacyjnych, polegających na wymianie słupów i przewodów na nowe.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Wojewoda [...] w pkt I – uchylił § 4 zaskarżonej decyzji organu I instancji; w pkt II – uchylił § 5 zaskarżonej decyzji organu I instancji, zaś w pozostałej części utrzymał zaskrzoną decyzję w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie ziściły się przesłanki uprawniające do wydania zezwolenia na przebudowę napowietrznej linii [...] relacji [...], której fragment przebiega przez nieruchomość, obejmującą Działkę stanowiącą własność skarżącej. zaplanowana inwestycja mieści się bowiem w hipotezie normy prawnej zakodowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n., albowiem polega ona na całkowitym demontażu istniejącej linii [...] relacji [...], obejmującym demontaż stanowisk słupowych typu [...], demontaż stanowiska słupowego typu [...] oraz demontaż linki [...] oraz montażu projektowanej linii jednotorowej [...] relacji [...], obejmującym montaż stanowiska słupowego (słup przelotowy) typu [...], montaż stanowiska słupowego (słup skrzyżowaniowy) typu [...], montaż stanowiska słupowego (słup odporowo-narożny) typu [...] oraz montaż linki jednotorowej typu [...]. Istota zaplanowanego przedsięwzięcia polega zatem na tym, że nastąpi całkowity demontaż istniejącej linii średniego napięcia, a następnie budowa w jej miejsce nowej linii średniego napięcia. Zdaniem organu inwestycja polega de facto na budowie nowych urządzeń przesyłowych w miejscu dotychczas istniejących. Istniejąca linia elektroenergetyczna zostanie zdemontowana, a w jej miejsce powstanie nowa linia elektroenergetyczna.

Wojewoda podkreślił ponadto, że za prawidłowością decyzji Starosty przemawia fakt zgodności zaplanowanego zamierzenia z wydaną przez Burmistrza Miasta i Gminy w [...] ostateczną decyzją z [...] lutego 2016 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W sprawie ziścił się zatem warunek zgodności inwestycji celu publicznego z decyzją lokalizacyjną.

Dalej organ zaznaczył, że kolejnym warunkiem ustawowym jest przeprowadzenie przez inwestora rokowań z właścicielem nieruchomości i również on został spełniony. Rokowania miały miejsce, gdyż inwestor zaproponował właścicielowi nieruchomości kwotę jednorazowego wynagrodzenia w wysokości [...]zł w zamian za uzyskanie zgody na zajęcie nieruchomości (pismo z 3 listopada 2016 r.), a wyrażoną poprzez ustanowienie służebności przesyłu. Brak porozumienia wynikał natomiast z tego, że Parafia oczekiwała kwoty w wysokości [...] zł za każdy rok użytkowania nieruchomości.

W zakresie kryterium jak najmniejszej uciążliwości Wojewoda wypowiedział się wskazując, że w jego ocenie zaproponowany przez Spółkę przebieg inwestycji jest najmniej uciążliwy, gdyż przebieg linii się nie zmieni, a to oznacza, iż de facto właściciel nie odczuje żadnej różnicy w zakresie oddziaływania na jego prawo własności planowanego obiektu, w stosunku do już istniejącego stanu. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że Starosta w § 4 i 5 zaskarżonej decyzji orzekł o kwestiach, które wynikają z przepisów prawa i nie powinny znaleźć się w sentencji ww. decyzji. Podkreślono, iż w kwestiach tych przesądził prawodawca w art. 124 ust. 4 oraz w art. 124 ust. 7 u.g.n., zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej nastąpiło bez podstawy prawnej.

Organ podkreślił jednocześnie, że skarżąca wyraziła zgodę na ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości, proponując z tego tytułu kwotę [...] zł rocznie. Spółka nie zgodziła się jednak na te warunki i zaoferowała kwotę [...] zł tytułem jednorazowego odszkodowania. W konsekwencji należy uznać, że rokowania zakończyły się niepowodzeniem.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Parafia Rzymsko-Katolicka [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym sprawy niewątpliwym jest, że zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące dopuszczalność zastosowania instytucji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, unormowanej w art. 124 u.g.n., która to ingerencja w prawo własności nieruchomości stanowi jedną z postaci wywłaszczenia w rozumieniu art. 112 ust. 2 u.g.n., z wszystkimi tego faktu konsekwencjami. Planowana inwestycja polega na wykonaniu przebudowy, posadowieniu i przeprowadzeniu linii napowietrznej jednotorowej [...] o łącznej długości [...] m i demontażu istniejącej linii napowietrznej jednotorowej [...] o łącznej długości [...] m, na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej. Realizacja tej inwestycji znajduje swoje oparcie w decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] lutego 2016 r. Przebieg planowanej linii ustalony w ww. decyzji określony został w sposób zbieżny z określonym następnie we wniosku Inwestora wszczynającym kontrolowane postępowanie. Poza tym złożenie wniosku zostało poprzedzone wymaganymi rokowaniami, które nie doprowadziły do wyrażenia zgody przez skarżącą na wnioskowane ograniczenie prawa własności nieruchomości – w tym zakresie Sąd podzielił ustalenia i ocenę prawną wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził również, że realizacja planowanej inwestycji, wbrew zarzutom skargi, mieści się w dyspozycji z art. 124 ust. 1 u.g.n., co skutecznie wykazał organ odwoławczy.

Odnosząc się do złożonego wniosku o zawieszenie postępowania Sąd wywiódł, że rozstrzygnięcie sprawy o ustanowienie służebności przesyłu w postępowaniu cywilnym nie stanowi kwestii prejudycjalnej w sprawie o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Ustawodawca nie uzależnił wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 od uprzedniego ustanowienia służebności przesyłu.

W zakresie uchylenia § 4 i § 5 decyzji pierwszoinstancyjnej Sąd podzielił argumentację organu odwoławczego. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ani też wskazanych w skardze norm konstytucyjnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Parafia Rzymsko-Katolicka [...], podnosząc następujące zarzuty:

1. naruszenie art. 124 ust. 1−5 u.g.n. w sytuacji, gdy skarżąca jako właściciel działki nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], wyraził zgodę na udostępnienie tej działki w drodze ustanowienia służebności przesyłu dla E. Sp. z o.o. i wydane zostało postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. Sądu Rejonowego w [...], sygn.. akt [...] w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, co stanowi przesłankę negatywną do wydania decyzji w tej sprawie;

2. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 108 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie tytułu prawnego inwestora do nieruchomości skarżącej, brak analizy ważnego interesu społecznego oraz daty rozpoczęcia inwestycji przebudowy części linii [...] relacji [...] na działce skarżącej;

3. naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 21 i art. 64 Konstytucji RP poprzez nieposzanowanie w równym stopniu interesów wszystkich podmiotów uczestniczących w omawianym postępowaniu oraz niezastosowanie zasady jak najmniejszej ingerencji w prawo własności oraz przepisu art. 11 k.p.a. poprzez lakoniczne jedynie odniesienie się w treści zaskarżonych decyzji – do zarzutów dotyczących nieuwzględnienia w pełni interesów skarżącej i odwołanie się jedynie do korzyści inwestora, z pominięciem interesu skarżącej jako właściciela nieruchomości, którego prawo własności zostaje nie czasowo, ale trwale ograniczone;

4. naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku, które przesłanki zostały spełnione przez inwestora, a wynikające z art. 124 ust. 1−5 u.g.n. i przyczyn takiego uznania, na podstawie jakich dowodów oraz przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżącej;

5. naruszenie art. 108 k.p.a., art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 124 ust. 1-5 u.g.n. poprzez naruszenie prawa własności i niewykazania ważnego interesu gospodarczego inwestora i brak w uzasadnieniu wyroku stanowiska Sądu co do wskazania naruszenia art. 108 k.p.a., art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 124 ust. 1-5 u.g.n.

Wskazując na powyższe wniesiono o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w [...], w szczególności z postanowienia z [...] kwietnia 2018 r. wraz z uzasadnieniem. Ponadto wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i obu wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nieprzeprowadzenie rokowań z właścicielem nieruchomości powinno skutkować wydaniem decyzji odmownej. Zabiegi inwestora w tym zakresie miały charakter pozorny i nie uwzględniały słusznych interesów ekonomicznych skarżącego. Decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. prowadzi do uzyskania tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości również na podstawie art. 124 ust. 6 u.g.n., co wyklucza ustanowienie służebności przesyłu. Nie można zatem twierdzić, że ustanowienie służebności przesyłu na drodze cywilnoprawnej nie ma związku z wydaniem decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Sąd zaś poprzestał na gołosłownym powtórzeniu przesłanek ustawowych bez ich analizy i odniesienia do konkretnej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozpoznając zaś sprawę w granicach wyznaczonych przez stronę skarżącą kasacyjnie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że złożona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wypada odnieść się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Zaznaczyć w tym zakresie należy, że zarzuty wywodzone z podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie odpowiadają w pełni wymogom określonym w art. 176 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. I tak podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany został już pogląd, iż z istoty skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego od wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że jej podstawą powinno być naruszenie przepisów postępowania przed sądem administracyjnym tj. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały natomiast oparte na naruszeniu art. 7, art. 77, art. 80, art. 16 § 1, art. 108 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bez powiązania z przepisami ustawy p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor również nie powiązał powyższych zarzutów z procesowymi aspektami kontroli sprawowanej przez wojewódzki sąd administracyjny, co uniemożliwia ich rozpoznanie, czyniąc je oczywiście nieuzasadnionymi.

Rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej wymaga podkreślenia, że w myśl art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie zaś do art. 124 ust. 3 u.g.n., udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Podkreślić należy, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ zobowiązany jest jedynie zbadać, czy zostały w sprawie przeprowadzone rokowania w przedmiocie zawarcia umowy umożliwiającej inwestorowi realizację inwestycji i jej utrzymanie, nie podlega natomiast kontroli sam tryb prowadzenia tych rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia umowy. Kwestie te pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 4.10.2017 r., sygn. akt I OSK 3182/15, CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym uwzględniając i podzielając powyższą wykładnię wskazuje, że w niniejszej sprawie zostały przeprowadzone rokowania celem uzyskania dostępu do nieruchomości przez inwestora. Brak pozytywnego ich rezultatu pozwalał przyjąć, że zachodzą przesłanki uprawniające do ograniczenia przez organ administracji w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości. Z tych względów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 124 ust. 1-5 u.g.n. pozostawał nieuzasadniony.

Zauważyć przy tym trzeba, że istnienie potencjalnego zagadnienia prejudycjalnego w kontekście toczącego się postępowania przed sądem powszechnym nie ma w zakresie prawidłowości decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. żadnego znaczenia, co wynika z konstrukcji analizowanej instytucji. Wskazywana zatem w skardze kasacyjnej potrzeba przeprowadzenia dowodu z akt sprawy [...] prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...], nie mogła stanowić istotnej okoliczności pozbawiającej zasadności stanowisko Sądu I instancji.

Kwestia podnoszonego w skardze kasacyjnej postępowania w sprawie ustanowienia służebności przesyłu nie mogła mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, stanowiąc podstawę do uchylenia wydanego przez Sąd I instancji wyroku. Podkreślić trzeba, że decyzja Starosty [...] została wydana w dniu [...] marca 2017 r., natomiast decyzja Wojewody [...] − w dniu [...] sierpnia 2017 r. Przywołane zaś w skardze kasacyjnej orzeczenie sądu w sprawie służebności przesyłu nosi datę późniejszą. Postanowienie Sądu Rejonowego w [...] zostało wydane w dniu [...] kwietnia 2018r. (sygn. akt. [...]), czyli już po wydaniu w tej sprawie wyroku w postępowaniu sądwoadmnistracyjnym. Przy tak ustalonym stanie faktycznym i braku bezpośrednich regulacji w art. 124 u.g.n., toczące się postępowanie cywilne w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu, pozostawało bez wpływu na wynik postępowania sądowoadministracyjnego. Należy przy tym zwrócić uwagę na odrębność pomiędzy zakresem decyzji Starosty [...] a zakresem postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Decyzja z dnia [...] marca 2017 r. w § 1 ograniczała sposób korzystania z części nieruchomości stanowiącej własność skarżącej poprzez zezwolenie Spółce na realizację przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia, natomiast przedmiot postępowania ujęty w postanowieniu Sądu z dnia [...] kwietnia 2018 r. dotyczył ustanowienia służebności przesyłu. Brak tożsamości tych sprawy wykluczał przyjęcie, by doszło do naruszenia zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 124 ust. 1-5 u.g.n.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej oraz wywodom przedstawionym w jej uzasadnieniu, w szczególności podyktowanym wywodzonemu naruszeniu art. 124 ust. 1-5 u.g.n., należy również podzielić stanowisko Sądu I instancji, że wnioskodawca w kontrolowanym przypadku realizował cel publiczny. Potrzeba wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, wynikała z faktu, że realizowana inwestycja polegała na przebudowie napowietrznej linii elektroenergetycznej w ramach jej modernizacji, miała zatem na celu poprawę istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego regionu, a także ma na celu przyczynienie się do zaktywizowania terenów, przeznaczonych pod zabudowę: zarówno mieszkaniową, jak i gospodarczą, co leży w interesie społecznym. Interes społeczny stanowi zaś wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Prace modernizacyjne mające na celu zapewnienie ciągłych dostaw energii elektrycznej na tym obszarze należy uznać za wypełniające przesłankę istnienia interesu społecznego uzasadniającego niezwłoczne zajęcie nieruchomości, na której instalacja się znajduje.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powyższe stanowisko należy uznać za ugruntowane. Przyjmuje się zgodnie, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1648/15; z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2967/12). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego, którym − w myśl art. 6 pkt 2 u.g.n. − jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (zob. wyroki NSA z dnia 12 października 2016 r.: sygn. akt I OSK 697/15 i I OSK 796/16). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1244/15). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego też względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15).

Powyższe czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 21 i art. 64 Konstytucji RP, wywodzony z braku należytego wyważenia interesów wszystkich uczestników postępowania.

Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji RP należy wskazać, że prawo własności doznaje ograniczeń tak co do samej swojej treści, jak i co do zakresu ochrony prawnej. Rozważając kwestię zakresu ograniczeń, Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 12 stycznia 2000 r., P 11/98 (OTK 2000, nr 1, poz. 3) podkreślił, że: "[p]rawo własności, choć stanowi najpełniejsze z praw majątkowych, nie może być traktowane jako ius infinitum i może podlegać ograniczeniom. Tym samym także ochrona własności nie może mieć charakteru absolutnego". Trybunał Konstytucyjny zwrócił przy tym uwagę, że możliwość korzystania z przedmiotu własności oraz pobierania pożytków może być poddawana różnego rodzaju ograniczeniom przez ustawodawcę, a ograniczenia te są dopuszczalne, jeżeli czynią zadość wymaganiom określonym w art. 31 ust. 3 zd. pierwsze Konstytucji RP (tak wyrok TK z 10 stycznia 2012 r., SK 25/2009, OTK-A 2012, nr 1, poz. 1). Przykładowo, różne interesy publiczne, o których mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ogniskują się m.in. w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Ograniczenia w zakresie prawa własności wynikające z treści art. 124 u.g.n., nie naruszają zatem art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, wynikają bowiem z aktu prawnego rangi ustawy i znajdują uzasadnienie w sytuacji realizacji celu publicznego, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

W świetle powyższego, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieuzasadnione.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.