Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4972/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183, art. 176, art. 184, art. 204 pkt 1, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 446/16 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Szczecinie z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. K. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy w Szczecinie 2400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 446/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę R.K. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm.) na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w S. z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy.

Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w S. Oddział w K. decyzją z dnia 24 lutego 2016 r., wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 w związku z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), nałożył na R.K. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. z tytułu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego.

Organ pierwszej instancji opisał szereg naruszeń dotyczących przekroczenia maksymalnego dziennego okresu prowadzenia przy wykonywaniu przewozu drogowego, które to naruszenia były uzasadniane przez kierowców brakiem miejsca na parkingu oraz innymi okolicznościami, jak również naruszenia, które nie zostały w żaden sposób uzasadnione. W ocenie organu w tych przypadkach, szczegółowo opisanych w uzasadnieniu decyzji, nie było podstaw do uznania odstąpienia przez kierowcę od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. W ocenie organu pracodawca decyduje, gdzie jedzie dany kierowca, ma świadomość po jakich trasach kierowca się porusza (zna miejscowości oraz charakter wykonywanej pracy), tym samym musi uważnie planować przejazd kierowcy. Przepis art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, nie upoważnia kierowcy do odstępstw od rozporządzenia z powodów, które były znane przed rozpoczęciem podróży. Został on wprowadzony, aby umożliwić kierowcom prawidłową reakcję w sytuacjach niespodziewanego braku możliwości spełnienia wymogów rozporządzenia w trakcie podróży, tj. w sytuacjach nadzwyczajnych trudności, niezależnych od woli kierowcy oraz ewidentnie nieuniknionych i niedających się przewidzieć, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności. Przedsiębiorstwo transportowe musi uważnie planować przejazd kierowcy, tak aby był on bezpieczny i uwzględniał na przykład: regularnie występujące na drogach korki, warunki atmosferyczne i dostęp do odpowiednich parkingów, innymi słowy, musi tak organizować pracę, aby kierowcy mogli przestrzegać rozporządzenia i aby spełnić wymagania załadowców oraz firm ubezpieczeniowych w zakresie bezpieczeństwa w czasie postojów. Kierowca musi bezwzględnie przestrzegać przepisów i nie przekraczać dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu, za wyjątkiem wystąpienia nieprzewidzianych i wyjątkowych okoliczności, gdy nie jest w stanie przestrzegać rozporządzenia bez powodowania zagrożenia dla bezpieczeństwa drogowego, bezpieczeństwa osób, pojazdu i ładunku. Jeśli kierowca zdecyduje, że konieczne jest odstępstwo od rozporządzenia i że nie będzie ono zagrażało bezpieczeństwu drogowemu, musi wskazać odręcznie charakter odstępstwa i jego przyczyny (w jakimkolwiek języku wspólnotowym, na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego albo w planie pracy), natychmiast po zatrzymaniu.

Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że w trakcie kontroli nie udostępniono danych cyfrowych z tachografów z trzech pojazdów łącznie za 23 dni, co stanowi naruszenie art. 10 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Od powyższej decyzji odwołała się R.K. Zdaniem strony inspektor pracy wydający decyzję w pierwszej instancji naruszył prawo materialne, poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, a także wydał decyzję w oparciu o swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego podczas kontroli. Odwołująca się zarzuciła inspektorowi pracy naruszenie przepisów proceduralnych, poprzez gromadzenie dowodów z naruszeniem zasad określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Do wniesionego odwołania dołączono oświadczenia kierowców oraz pracowników, jak również inne dokumenty.

Decyzją z dnia [..] lutego 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 3 pkt 1, art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym, lp. 5.1.1 i 2, Ip. 5.2.1 i 2, Ip. 5.3.1 i 2, lp. 5.4.1 i 2, Ip. 5.6.1 i 2, Ip. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 8 ust. 1-5, art. 8 ust. 6-9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L.102 z dnia 11.04.2006 r.), Okręgowy Inspektor Pracy w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na R.K. karę pieniężna w wysokości 14.200 zł.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że strona skarżąca wskazuje najczęściej, że wykroczenia spowodowane były brakiem miejsca parkingowego przy autostradzie, koniecznością zaparkowania pojazdu w bezpiecznym miejscu, skierowaniem pojazdu na kolejne bezpieczne miejsce parkingowe. W wyjaśnieniach nie wskazuje się kto i z jakich przyczyn skierował pojazd na kolejne bezpieczne miejsce parkingowe a także miejsca zdarzenia - postoju na nieodpowiednim parkingu/niebezpiecznym. W przedmiotowym wypadku, wbrew dyspozycji art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, większość kierowców - dokonała mało konkretnych opisów lub w ogóle nie wskazała na wydrukach z urządzenia rejestrującego powodów odstępstwa od przestrzegania norm socjalnych. Ewentualne wyjaśnienia co do powodów odstępstwa zostały złożone przez pracodawcę znacznie później - w toku postępowania odwoławczego, wskazując na uzyskanie tych informacji podczas przesłuchania kierowców.

Organ odwoławczy opisał przypadki, które – po analizie zgromadzonego materiału dowodowego – należy ocenić jako naruszenia polegające na przekroczeniu maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego, przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w okresie dwutygodniowym przy wykonywaniu przewozu drogowego, przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego, skróceniu dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego oraz skróceniu tygodniowego czasu wypoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego. Wskazał nadto na naruszenie polegające na nieokazaniu do kontroli dokumentów źródłowych będących podstawą kontroli lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Wszystkie te naruszenia, w ocenie organu uzasadniały nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 14.200 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą do określenia wysokości nałożonych kar jest taryfikator stanowiący załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 93 ust. 1 tej ustawy uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust. 1, mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Na powyższą okoliczność wyłączającą odpowiedzialność przedsiębiorcy strona nie przedstawiła – zdaniem organu odwoławczego - dostatecznych dowodów. Przedsiębiorca miał świadomość tych faktów, planując trasy kierowców i nie zapewniając przy tym prawidłowego rejestrowania tych faktów przez kierowców.

Powyższą decyzję zaskarżyła R.K. w zakresie jej punktu drugiego co do kwoty 12.350 zł. Skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 92a ust. 1, 2, 3, 6 i 8 w zw. z art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez niewłaściwą interpretację i nietrafne przyjęcie, że nie występują okoliczności wskazujące, iż skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, a co za tym idzie nie istnieje podstawa nałożenia kary pieniężnej oraz art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów z zeznań świadków, pomimo że ich przeprowadzenie biorąc pod uwagę treść uzasadnienia decyzji było konieczne dla wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, a także art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia jakimi przesłankami kierował się organ II instancji uznając, że odwołanie skarżącej jest niezasadne w zakresie przestawionych przesłanek egzoneracyjnych, niepoinformowanie skarżącej o uszkodzeniu plików z żądanymi danymi oraz nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącą dowodów. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części objętej skargą.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę zważył, że skarżąca nie wykazała wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych wynikających z art. 92b i 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. W tej sytuacji nie można zaskarżonej decyzji postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 92c ustawy o transporcie drogowym i art. 12 rozporządzenia (WE) 561/2006, poprzez ich niewłaściwą interpretację i nietrafne przyjęcie, iż nie występują okoliczności wskazujące, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Przepis art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 może stanowić podstawę do odstąpienia od norm czasu pracy, jednakże pod pewnymi warunkami, które muszą być interpretowane ściśle. Jedynym dowodem w sprawie stanowiącym podstawę dla ustaleń odstąpienia od norm określających wymiar czasu pracy kierowców jest tylko i wyłącznie odręczna adnotacja kierowcy na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy. Ogranicza to zakres postępowania dowodowego wyrażonego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż prawodawca w pewnym sensie nawiązał tu do tzw. formalnej teorii dowodów, zgodnie z którą określone okoliczności mogą być wykazane tylko przy pomocy ściśle określonych dowodów. Skoro w art. 12 tego rozporządzenia wyraźnie określono sposób dokumentowania odstępstw od czasu pracy kierowców, to posłużenie się przez organy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym innymi środkami dowodowymi na te okoliczności, byłoby sprzeczne z obowiązującym prawem i naruszałoby dyspozycję art. 75 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1776/11). W tej sytuacji zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia na wskazane okoliczności wnioskowanych dowodów z zeznań świadków nie zasługują na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji adnotacje na wydrukach z tachografów dokonane przez kierowców (pomijając przypadki ich całkowitego braku) dotyczące przyczyny odstąpienia od obowiązku przestrzegania art. 6-9 rozporządzenia były tak ogólnikowe, że skutkowały brakiem możliwości ich oceny pod kątem zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. W adnotacjach tych brak było określenia czasu (godziny ich sporządzenia), miejsca, a przede wszystkim rzeczywistych przyczyn oraz czy zostały one sporządzone najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój, co stanowi okoliczność warunkującą uznanie takiego wpisu za uzasadniający odstępstwo od przepisów. Samo stwierdzenie "brak miejsc na parkingu" w tym zakresie było niewystarczające. Podobnie samo stwierdzenie "konieczności opuszczenia miejsca zakazu ruchu pojazdów ciężarowych" bez wskazania tego miejsca (miejscowości) oraz godzin zakazu.

Sąd pierwszej instancji dodał, że zarzut skarżącej dotyczący zbyt krótkich uzasadnień braku uznania odstępstwa i w konsekwencji nałożenia kary bez wyjaśnienia tej kwestii nie jest zasadny. We wstępnej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ przytoczył obowiązujące przepisy (w tym art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006) i wyjaśnił, jakie są możliwości zastosowania odstępstw od przepisów regulujących normy czasu pracy i odpoczynku kierowców. Taka konstrukcja uzasadnienia decyzji miała na celu jego skrócenie, poprzez uniknięcie powtarzania tych wyjaśnień w sytuacji, gdy koniecznym było przedstawienie wielu konkretnych przypadków, do których mogły być zastosowane odstępstwa.

Sąd pierwszej instancji wskazał nadto na treść art. 14 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 i wyjaśnił, że w świetle tego przepisu, obowiązującego w okresie objętym kontrolą, to przedsiębiorca przedkładając kontrolującemu, czy organowi stosowne dokumenty – niezależnie w jakiej formie sporządzone - przyjmuje odpowiedzialność za ich kompletność. Stąd w ocenie sądu, organowi nie można zarzucać niepouczenia skarżącej o konsekwencjach nieprzedłożenia prawidłowych (kompletnych) danych sczytanych z tachografów pojazdów. Sam fakt, że pomimo przedłożenia kontrolującemu materiałów w tym zakresie i stwierdzenia w nich braków już na tym etapie postępowania, skarżąca w odwołaniu zakwestionowała stanowisko zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, świadczy o tym, iż wiedziała o brakach w obowiązującej dokumentacji, bowiem nawet kolejne wezwanie organu odwoławczego do ponownego przedłożenia dokumentacji w tym zakresie nie spowodowało, przedłożenia pełnej dokumentacji. W toku postępowania sądowego skarżąca jedynie stwierdziła naruszenie art. 11 k.p.a. natomiast nie wykazała kompletnych dokumentów.

Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się również naruszenia norm postępowania. W szczególności, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wykonano prawidłowe czynności procesowe służące dokonaniu koniecznych ustaleń faktycznych, w stopniu wystarczającym do niewadliwego rozpoznania sprawy, a przeprowadzając ich analizę nie przekroczono granic swobodnej oceny. Ponadto uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

W skardze kasacyjnej R.K. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, żądając jego uchylenia. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 1, 2, 3, 6 i 8 w zw. z art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez niewłaściwą interpretację i nietrafne przyjęcie, że nie występują okoliczności wskazujące, że do odstąpienia od norm czasu pracy kierowców doszło na skutek okoliczności, które wymagały podjęcia działań zapewniających bezpieczeństwo osób, pojazdu i ładunku, a co za tym idzie istnieje podstawa nałożenia kary pieniężnej oraz naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe postępowanie organów administracji w kontekście nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów, w tym z zeznań świadków i biegłego, pomimo że ich przeprowadzenie, biorąc pod uwagę treść uzasadnienia decyzji i wyroku, było konieczne dla wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, a Sąd niezasadnie przyjął, że jedynymi dowodami w sprawie mogą być wykresówki lub wydruki z urządzenia rejestrującego zawierające adnotację kierowcy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w odniesieniu do nałożenia kary z tytułu przekroczenia czasu pracy kierowców, stwierdzono, że w sprawie istnieją przesłanki egzoneracyjne opisane w art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, stosownie bowiem do wymogów prawa kierowcy w każdym z zaskarżonych przypadków dokonali odręcznej notatki na wykresówce niezwłocznie po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Art. 12 rozporządzania nie przewiduje szczególnej formy zapisu dokonanego przez kierowcę, zarówno zaś organy administracji, jak i Sąd I instancji poprzestały na ogólnym zakwestionowaniu formy zapisu, bez powołania się, na jakiej podstawie uznają formę notatki za niewłaściwą.

Odnośnie nałożenia kary z tytułu nieokazania do kontroli dokumentów źródłowych skarżąca kasacyjnie stwierdziła, że dane te zostały przekazane organom, lecz na skutek czynników niezależnych od skarżącej pliki uległy uszkodzeniu, co uniemożliwia zdaniem organu ich odczytanie. Karalności podlega tymczasem jedynie brak ich przedłożenia.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego skarżąca kasacyjnie wskazała, że organy obu instancji pominęły wnioski dowodowe złożone przez skarżącą, dotyczące uszczegółowienia sytuacji, w jakich doszło do naruszeń norm czasu pracy oraz uzasadnienia przesłanki egzoneracyjnej, czym naruszono art. 7 k.p.a.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie z treści art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 nie wynika zakaz prowadzenia postępowania dowodowego poza dokumentem wykresówki z adnotacją kierowcy. W przypadku, gdy taki dokument istnieje ewentualne wątpliwości nie tylko można, ale należy wyjaśnić przy pomocy innych środków dowodowych. Zatem warunkiem przeprowadzania dowodów jest istnienie dowodu w postaci wykresówki z odręczną notatką kierowcy. Jeżeli zaś organ ma wątpliwość co do zasadności okoliczności podanych w notatce przez kierowcę ma nie tylko prawo, ale i obowiązek przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie dowodowe.

Organy pominęły postępowanie dowodowe również w zakresie braku danych cyfrowych z tachografów za okres 14 dni, nie uzasadniając dlaczego nie uwzględniły wniosków skarżącej. Natomiast Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie wypowiedział się w tym zakresie. W zasadzie ograniczył uzasadnienie tej części orzeczenia do wskazania, że zgodnie z art. 15 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 skarżąca winna przechowywać dane i je dostarczyć. W żaden sposób nie rozważono faktu, że dane dostarczono, lecz najprawdopodobniej uszkodzone. Nie ustosunkowano się również do kwestii dowodów zmierzających do wykazania, czy są one niemożliwe do odtworzenia w postaci opinii biegłego w sytuacji, gdy jedynie taki dowód potwierdziłby fakt niedostarczenia przedmiotowych danych, ewentualnie wskazał tego przyczynę. W konsekwencji oparto karę na błędnej przesłance dostarczenia danych uszkodzonych, bez sprawdzenia tej okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ww. ustawy rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

W sytuacji gdy zarzuty skargi kasacyjnej oparte są na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., jak w niniejszej sprawie, NSA co do zasady bada w pierwszej kolejności zasadność zarzutów prawa procesowego, a dopiero w razie stwierdzenia, że stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, przechodzi do kontroli zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgłoszony w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 § 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji normy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe postępowanie organów administracji w kontekście nieprzeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów, w tym z zeznań świadków i biegłego, pomimo że ich przeprowadzenie, biorąc pod uwagę treść uzasadnienia decyzji i wyroku, było konieczne dla wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, a Sąd niezasadnie przyjął, że jedynymi dowodami w sprawie mogą być wykresówki lub wydruki z urządzenia rejestrującego zawierające adnotację kierowcy, uznać należy za całkowicie niezasadny.

Zasługująca na uwzględnienie jest w świetle art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 argumentacja Sądu pierwszej instancji, że nie było podstaw do uznania, iż w sprawie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne z tego przepisu. Przypomnieć należy, że zgodnie z tym przepisem odstąpienie od przepisów art. 6-9 może nastąpić, jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca ma wówczas obowiązek wskazać powody odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego, lub na wydruku z niego albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Regulacja ta została wprowadzona aby umożliwić kierowcom prawidłową reakcję w sytuacjach niemożliwych do spełnienia wymogów rozporządzenia w trakcie przejazdu. Przy czym chodzi o sytuacje nadzwyczajnych trudności niezależnych od woli kierowcy a także nieuniknionych i niedających się przewidzieć, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest i nadal aktualne, stanowisko zgodnie z którym szczególny środek dowodowy wskazany w art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wyłącza dopuszczalność przeprowadzania na okoliczność odstępstw innych dowodów np. z przesłuchania świadków. Wbrew poglądowi autora skargi kasacyjnej, fakt sporządzenia jakiegokolwiek zapisu na wykresówce przez kierowcę nie otwiera możliwości uzupełniania materiału dowodowego na okoliczność podjętego odstępstwa. Podkreślić należy, że zakres niezbędnego postępowania dowodowego jest zdeterminowany właściwym rozumieniem przepisów prawa materialnego. Tym samym tak samo ocenić należy brak odręcznego wpisu na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z tego urządzenia bądź na planie pracy powodów odstępstwa, jak i dokonanie takiego wpisu jednak bez wskazania konkretnej przyczyny odstępstwa. W omawianej sprawie kierowcy dokonując wpisu, w żadnym przypadku warunku tego nie spełnili. Jako przyczynę odstępstwa podawali ogólnie np. brak wolnego parkingu, zakaz ruchu aut ciężarowych i obowiązek opuszczenia strefy zakazu, poranne natężenie ruchu bez odniesienia do konkretnego miejsca i godziny. Na jednym z wydruków kierowca M. B. podał jako powód odstępstwa trudną sytuację rodzinną. Takie adnotacje nie spełniają wymogu wynikającego z art. 12 rozporządzenia umożliwiającego odstąpienie od ukarania.

Nie sposób podzielić zarzutu skargi kasacyjnej co do niekonsekwencji organów administracji i Sądu I instancji w zaakceptowaniu notatek i nie wymierzeniu kary, z innymi ocenionymi krytycznie, bez wykazania przyczyn takich ocen. Wskazać bowiem trzeba, że w skardze kasacyjnej nie powołano żadnych konkretnych naruszeń, co do których ewentualne błędy w ustaleniach faktycznych miałyby się odnosić. Nie powołano przypadków, których niekonsekwencja ta konkretnie dotyczy.

Odnośnie kolejnego zarzutu dotyczącego nałożenia kary z tytułu nieokazania do kontroli dokumentów źródłowych, ustalenia organów zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji uznać należy za prawidłowe a dokonana na ich podstawie ocena nie budzi zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Słusznie z powołaniem na przepis art.14 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w świetle tego przepisu, obowiązującego w okresie objętym kontrolą, to przedsiębiorca przedkładając kontrolującemu, czy organowi stosowne dokumenty – niezależnie w jakiej formie sporządzone - przyjmuje odpowiedzialność za ich kompletność. Zdaniem NSA, na akceptację zasługuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organowi nie można zarzucać niepouczenia skarżącej o konsekwencjach nieprzedłożenia prawidłowych (kompletnych) danych sczytanych z tachografów pojazdów. W świetle materiału dowodowego uznać należy, że skarżąca miała świadomość braków przedłożonej dokumentacji. Zauważyć należy, że zastrzeżenia skarżącej do ustaleń protokołu kontroli nie odnosiły się do ustaleń dotyczących braku danych cyfrowych. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu odwoławczym wezwano skarżącą do dostarczenia danych w związku z jej zarzutami dotyczącymi decyzji organu pierwszej instancji. Odczytanie części danych spowodowało zmniejszenie wysokości kary za nieokazanie dokumentów źródłowych. Zatem wbrew twierdzeniu kasatora, skarżąca o problemie związanym z brakującymi danymi miała wiedzę wcześniej.

Niezależnie od tego obowiązek przedsiębiorstwa przechowywania wczytanych danych zarówno z jednostki pojazdowej jak i z karty kierowcy wynikał z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20.12.1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym jak i art. 10 ust.5 lit. a ii rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zatem to na skarżącej ciążył obowiązek dostarczenia czytelnych plików cyfrowych i w jej gesti było podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu okazania ich organowi w czytelnej formie. Podkreślić trzeba, że naruszenie w tym przypadku polega na nieokazaniu do kontroli dokumentów źródłowych bez względu na przyczynę niedopełnienia tego obowiązku. W konkluzji stwierdzić trzeba, że przeprowadzenie dowodu z opinii było zbędne dlatego brak formalnego stanowiska w tym zakresie organów i Sądu nie miało istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. W okolicznościach sprawy, nietrafny z przyczyn wyżej przedstawionych jest także pogląd kasatora, że spełnieniem wymogu okazania dokumentów źródłowych, przewidzianego powołanymi przepisami, jest samo ich "formalne" przedłożenie bez względu na możliwość ustalenia istotnych danych w nich zawartych.

Przechodząc do wskazanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego nie spełniają one wymogów, o których mowa w art. 174 pkt 1 ppsa. W myśl tego przepisu naruszenie prawa materialnego może przybrać postać błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Błędna wykładania prawa opiera się na założeniu, że wskazany w skardze kasacyjnej przepis prawa ma w sprawie zastosowanie, jednakże został mylnie zrozumiany przez Sąd pierwszej instancji, czy to sprzecznie z zasadami logicznego rozumowania, czy też niezgodnie z intencją jaka przyświecała ustawodawcy przy redagowaniu danego przepisu. Wówczas skarga kasacyjna, stosownie do art. 176 ppsa, powinna uzasadnić, na czym polegało niewłaściwe zrozumienie treści tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji. Z kolei naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie może przybrać formę wadliwego wyboru normy prawnej w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, a więc błąd w subsumpcji. Przejawem takiego naruszenia prawa materialnego może być również przyjęcie braku przepisu prawa, podczas gdy on istnieje, a więc na nieznajomości prawa lub nawet dopuszczenie się prostej omyłki. Skarga kasacyjna pod wspomnianym kątem nie zarzuciła i nie uzasadniła zarzutu naruszenia prawa materialnego. Natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego motywowano przyjęciem w sprawie błędnych ustaleń faktycznych. W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa uzasadnianie zarzutu naruszenia prawa materialnego nie może sprowadzać się przez zakwestionowanie w skardze kasacyjnej prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, gdyż kwestia ta przynależy do sfery przepisów postępowania, stanowiąc odrębną podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 ppsa (por. J.P. Tarno, Komentarz, str. 373 wraz z podanym orzecznictwem).

Reasumując, rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji uznać należy za prawidłowe.

W związku z powyższym, Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust.1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz.1804).