Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 842/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz- Frymus Sędziowie: WSA Bożena Popowska WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska (spr.) Protokolant: Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi T. F.T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, oddala skargę /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ E. Makosz- Frymus /-/ B. Popowska


UZASADNIENIE

IV SA/Po 842/06

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] września 2000 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ), pozbawił T.T. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w P. orzeczeniem z dnia [...] marca 1981 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w czasie pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej od [...] lutego do [...] kwietnia 1945 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T.T. poza kwestionowaniem zasadności decyzji, podawał, że w sierpniu 1940 r. został osadzony w obozie przejściowym na terenie Targów Poznańskich, a następnie umieszczony w obozie w Dortmundzie, skąd skierowano go na roboty przymusowe.

Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję, podnosząc, że okoliczności przedstawione we wniosku nie mają wpływu na wynik sprawy, zaś praca przymusowa na rzecz III Rzeszy nie jest działalnością kombatancką.

T.T. zaskarżył powyższą decyzję do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający pominął okoliczność, że przed skierowaniem do pracy przymusowej skarżący był osadzony w obozie w Poznaniu i Dortmundzie. Skarżący podniósł także, że z naruszeniem § 7 i 10 pkt 1 i 2 a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116 poz. 745) nie został zapoznany z dowodami zebranymi w toku postępowania.

Odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie, organ orzekający podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA/Po 1074/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] września 2000 r., na mocy których T.F.T. pozbawiony został uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem z dnia [...] marca 1981 r. przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w P. z tytułu utrwalania władzy ludowej w czasie pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej w okresie od dnia [...] lutego do dnia [...] kwietnia 1945 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na orzecznictwo w podobnych sprawach i utrwalony w nim pogląd, że wniosek osoby wobec której prowadzone jest postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej, wskazujący na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy strona podniosła, iż w czasie wojny przebywała w obozach w Poznaniu i Dortmundzie, obowiązkiem Kierownika Urzędu było przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, co było tym bardziej uzasadnione, że obóz w Dortmundzie wymieniony jest jako podobóz obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie w § 2 ust. 3 pkt 42 w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. nr 106, poz. 1154 ), a obóz w Poznaniu- Fort VII figuruje w § 5 pkt 1 lit. m tego rozporządzenia, a nadto, że obóz w Buchenwaldzie wymieniony był także w poprzednio obowiązującym wykazie obozów, o których mowa w art. 3 pkt 2 ww. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, iż gdyby okazało się, że skarżący przebywał w wymienionych obozach, zachowałby uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 2 i ewentualnie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy.

Po powtórnym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie pozbawił T.F.T. uprawnień kombatanckich nabytych decyzją ZW ZBoWiD w P. z dnia [...] marca 1981 r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej od [...].02.1945 r. do [...].04.1945 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka strona pełniła służbę w Milicji Obywatelskiej co potwierdzają m.in. zaświadczenie KW MO w P. z dnia [...] grudnia 1980 r., oświadczenia świadków oraz informacje podane przez stronę w aktach b. ZBoWiD oraz w toku postępowania weryfikacyjnego. Ponadto organ stwierdził, iż działając zgodnie z zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 3 kwietnia 2003 r., podjął czynności w celu rozpoznania wniosku strony o potwierdzenie podlegania represjom wojennym i w tym celu pismem z dnia [...] lipca 2003 r. zwrócił się do niej o nadesłanie dowodów potwierdzających pobyt w obozach w Poznaniu i Dortumndzie. Organ wyjaśnił, iż w nadesłanej korespondencji strona poinformowała, że na okoliczność pobytu w obozie przejściowym na terenie Targów Poznańskich nie posiada żadnego dokumentu, natomiast na okoliczność pobytu w obozie przejściowym w Dortmundzie przesłała fotokopię zdjęcia chłopca ubranego w koszulę i marynarkę z napisem "Dortumnd 15529". Podsumowując, organ stwierdził, iż zebrany materiał dowodowy w sprawie nie daje możliwości potwierdzenia pobytu strony w obozach w Poznaniu i Dortmundzie, a oprócz jej oświadczeń w tym przedmiocie, jedynym dowodem jest fotokopia zdjęcia, przy czym osoba na zdjęciu nie jest ubrana w strój obozowy. W ocenie Kierownika Urzędu zdjęcie to nie zawiera żadnego urzędowego potwierdzenia, że dotyczy ono strony, ponadto nie zawiera żadnych szczegółów świadczących że zrobione zostało w obozie koncentracyjnym. Zdaniem organu strona udowodniła jedynie swoją służbę w Milicji Obywatelskiej, a w myśl poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 9 lutego 2001 r., III RN 59/00, OSNAP 2001/19/572, wykonywanie obowiązków funkcjonariusza MO nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich według art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn.: Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm.). W tych okolicznościach Kierownik Urzędu uznał, że brak jest podstaw do zachowania stronie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskich obozach. Analizując akta sprawy Kierownik Urzędu stwierdził ponadto, że strona nie prowadziła żadnej działalności o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn.: Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm. ).

W dniu [...] września 2003 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołała się na treść wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 2003 r. i wskazany w jego treści obowiązek przeprowadzenia przez organ postępowania weryfikacyjnego, w ramach którego rozpoznany powinien zostać wniosek o zachowanie uprawnień z innych tytułów. Wskazując, iż do akt sprawy złożył wyjaśnienie oraz dowód w postaci swojego zdjęcia z obozu przejściowego w Dortmundzie na okoliczność potwierdzenia swego oświadczenia o pobycie w tym obozie na przełomie sierpnia i września 1940 r. strona zakwestionowała nieuznanie przez organ tych dowodów podnosząc, że zajęte przez organ stanowisko sprowadza się do oskarżenia go o złożenie fałszywego oświadczenia, co nie jest poparte żadnym dowodem i narusza jego dobra osobiste. T.T. wskazał też, iż w dniu [...] września 2003 r. podjął próbę uzyskania potwierdzenia autentyczności swojego obozowego zdjęcia. W tym celu wysłał przez Internet pismo do Dortmund- Agentur w Dortmundzie, a otrzymaną od Stadt Dortmund Der Oberstadtdirektor odpowiedź - opinię z dnia [...] września 2003 r. nadesłał wraz z pismem z dnia [...] października 2003 r. Zdaniem strony treść tego pisma potwierdza jego argumentację, bowiem strona niemiecka zawarła w nim stwierdzenie, iż można przyjąć za wiarygodne oświadczenie strony, że jego zdjęcie zrobione było w miesiącu sierpniu 1940 r. oraz, że obóz w Dortmundzie, w którym przebywał, można zaliczyć do obozów przejściowych, które przewidziane były do umieszczanie w nich Polaków deportowanych do prac przymusowych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2003 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej, zaś wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem z informacji zawartych w piśmie Stadtarchiv Dortmund oraz wyjaśnień strony wynika, że obóz w Dortmundzie był obozem przejściowym, w którym umieszczano Polaków deportowanych do prac przymusowych, a więc w 1940 r. nie był obozem karnym ani wychowawczym, o których mowa w § 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154). Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż obóz w Dortmundzie nie został również wymieniony w § 6 ww. rozporządzenia, w którym wymienione zostały inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach (...), w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Organ wskazał także, iż nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz spełnia charakter obozów wymienionych w art. 4, gdyż uregulowanie delegacyjne wyklucza możliwość ustalania objętych nim okoliczności w drodze stosowania środków dowodowych przewidzianych przepisami kpa, a organ jest związany brzmieniem przepisów rozporządzenia co do charakteru obozów opisanych w tym przepisie. Zdaniem Kierownika Urzędu nie budzi wątpliwości, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Milicji Obywatelskiej, a wskazane okoliczności, zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) stanowią podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Zaskarżając w dniu [...] marca 2004 r. powyższą decyzję T.F.T. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, w uzasadnieniu podnosząc, iż Kierownik Urzędu nie ustosunkował się do wskazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny art. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach (...), zgodnie z którym pobyt w innych miejscach odosobnienia, w których warunki nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zalicza się również do okresów równorzędnych z działalnością kombatancką. Takim obozem przejściowym był, według wiedzy skarżącego, obóz w Dortmundzie, wymieniony w § 2 ust. 3 pkt 42 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. jako podobóz obozu koncentracyjnego Buchenwald. Skarżący zakwestionował także stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mówiące że organ wydający decyzje nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń czy przedmiotowy obóz posiada charakter obozów wymienionych w art. 4 i wskazał, iż skoro w § 2 ust. 3 pkt. 42 rozporządzenia wymieniono obóz w Dortmundzie jako podobóz obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie, to błędne są ustalenia organu wydającego zaskarżoną decyzję. Skarżący zarzucił Kierownikowi Urzędu rażące naruszenie przepisów §7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. z 1997 r., nr 116, poz. 745) przez niezapoznanie go z dowodami zebranymi w toku postępowania weryfikacyjnego, w tym z opinią Komisji, jak i pozbawienie go możliwości wglądu w całość akt spraw.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie charakteru obozu w Dortmundzie. Organ ponownie podkreślił, iż obóz ten nie został wymieniony w § 6 ww. rozporządzenia, a w związku z wskazanym jego charakterem wykluczyć należy możliwość pobytu strony w podobozie obozu koncentracyjnego Buchenwald, który znajdował się w Dortmundzie. Organ podkreślił także, że jak wynika z dostępnych publikacji skarżący nie mógł również przebywać w obozie przesiedleńczym Poznań-Główna, gdyż z akt sprawy wynika, iż skarżący został wywieziony na roboty przymusowe w sierpniu 1940 r., a obóz przejściowy Poznań- Główna, wymieniony w § 6 pkt 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. istniał od dnia 5 listopada 1939 r. do dnia 22 maja 1940 r. Organ powtórzył także, że nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz spełnia charakter obozów wymienionych w art. 4 ustawy o kombatantach.

Na rozprawie w dniu [...] lutego 2006 r. skarżący wnosił i wywodził jak w skardze, a ponadto podał, że obóz w Dortmundzie posiadał wszelkie cechy obozu hitlerowskiego, był ogrodzony, w salach były piętrowe prycze, a po przybyciu do niego wszyscy, w tym i on, byli poddani dezynfekcji, przez cały czas byli pod strażą, tam też robiono im dołączone do akt zdjęcia i nadawano numer obozowy. Skarżący podał także, iż w toku sprawy Kierownik Urzędu nie zobowiązał go do przedstawienia dokumentów uzyskanych z archiwum w Dortmundzie w wersji przetłumaczonej na język polski.

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 435/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organ winien ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy skarżący faktycznie przebywał w 1940 r. w obozie w Dortmundzie i czy był zarejestrowany w tym obozie pod numerem, który widnieje na dołączonej do akt postępowania fotografii. Jeżeli skarżący faktycznie przebywał w Dortmundzie to organ winien poczynić ustalenia na okoliczność, czy obóz w którym przebywał skarżący funkcjonował jako samodzielny obóz czy też był tylko oddzielony od właściwego obozu koncentracyjnego, czy może też w Dortmundzie znajdowało się wiele obozów, których charakter był różny. Kierownik także winien ustalić czy faktycznie istniała jakaś różnica pomiędzy przebywaniem Polaków w obozach koncentracyjnych oraz w obozach dla osób przeznaczonych do pracy przymusowej. Sąd wskazał, iż ustalenia te są istotne z uwagi na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym wyrok z dnia 6 lutego 1985 r., II SA 1789/84. Sąd zwrócił także uwagę na pominięcie przez organ przeprowadzenia dowodu z tłumaczenia na język polski pisma Archiwum Miejskiego w Dortmundzie co jest ważne bowiem Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odwoływał się do jego treści w uzasadnieniu swojej decyzji.

Po powtórnym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2003 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił m. in., iż T.F.T. uzyskał decyzją ZW ZBoWiD w P. z dnia [...] marca 1981 r. uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej od [...].02.1945 r. do [...].04.1945 r. w ramach służby w Milicji Obywatelskiej. Jakiekolwiek zadania wykonywane w ramach tej służby nie mogą być uznane za działalność kombatancką, ponieważ Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służba państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Wskazana okoliczność zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Ponadto zainteresowany w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej wyżej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Strona, jako tytuł do zachowania uprawnień kombatanckich wskazała okoliczność pobytu w obozie przejściowym w Poznaniu oraz w Dortmundzie. Zainteresowany podnosi, iż w sierpniu 1940 roku został osadzony w "obozie przejściowym na terenie Targów Poznańskich", następnie został przewieziony do Niemiec, do obozu przejściowego w Dortmundzie. Stamtąd został skierowany do pracy przymusowej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b), bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c).

Strona poza swoimi wyjaśnieniami nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie osadzenia w obozie przejściowym w Poznaniu ( pismo z dnia [...] lipca 2003 r. ). Wprawdzie oświadczenie strony może być dowodem w sprawie, to jednak jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych. Tak wiec, w przypadku gdy oświadczenie strony nie zostało zweryfikowane żadnym z dowodów w sprawie, nie może ono stanowić wyłącznej podstawy do stwierdzenia, iż strona przebywała w obozie przejściowym w Poznaniu. Ponadto strona nie mogła przebywać w obozie przesiedleńczym Poznań-Główna, wymienionym w § 6 pkt. 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. 2001r., nr 106, poz. 1154 z zm.), za pobyt w których przysługują uprawnienia kombatanckie. Z dostępnych organowi źródeł ("Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945"-Warszawa 1979 r.) wynika, iż obóz przejściowy Poznań-Główna istniał od 5 listopada 1939 roku do 22 maja 1940 roku. Natomiast z akt sprawy wynika, iż zainteresowany został wywieziony na roboty przymusowe w sierpniu 1940 roku (życiorys strony oraz pismo z dnia [...] października 2000 roku). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż strona nie mogła przebywać w wyżej wymienionym miejscu odosobnienia.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności osadzenia w obozie przejściowym w Dortmundzie kierownik urzędu wyjaśnił, że przedstawione przez stronę dowody (zdjęcie oraz pismo z archiwum miejskiego w Dortmundzie) nie dają żadnych podstaw do wnioskowania, aby strona była więźniem obozu w Dortmundzie, jako podobozu obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Z pisma z archiwum miejskiego w Dortmundzie wynika, iż fotografia na którą powołuje się strona została wykonana dla urzędu pracy w Dortmundzie (Krajowy Urząd Pracy) do dokumentów pracy fotografowanego w Dortmundzie. Osoba fotografowana została bez wątpienia przewieziona do Dortmundu jako robotnik przymusowy. Albowiem rejestracja całych transportów wymagała określonego czasu, osoby były tam przez pewien czas zakwaterowane. Dla obywateli polskich przewidziane było zakwaterowanie obozowe. Następnie po sporządzeniu dokumentów pracy robotnicy przymusowi byli przydzielani do firm względnie prywatnych pracodawców i transportowani dalej do swoich miejsc pracy. Dla polskich robotników przymusowych przewidziane było zakwaterowanie w obozach zorganizowanych przez firmy, prywatnych przedsiębiorców, względnie zbiorczych obozach dla kilku firm. Pod tym względem można nazwać obóz w Dortmundzie obozem przejściowym. Dodano również, iż można założyć, że posiadacz takiego zdjęcia jest również osobą przedstawioną na nim, względnie osobom jej bliską. Przyjmując nawet, iż osobą widniejącą na przedstawionej fotografii jest T.T., to zdaniem organu należy uznać iż strona mogła ewentualnie przebywać w obozie przejściowym urzędu pracy w Dortmundzie. Powyższe potwierdza również pismo Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie z dnia 7 czerwca 2006 roku. W piśmie tym wskazano, iż z całą pewnością można wykluczyć przebywanie strony w podobozie obozu koncentracyjnego Buchenwald w Dortmundzie ponieważ takiego obozu nie było w 1940 roku. Podobóz taki uruchomiono dopiero w 1944 roku i tylko dla kobiet. Ponadto do podobozów kierował własnych więźniów tylko obóz macierzysty, a więc strona musiałaby przebywać najpierw w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie, a dopiero potem w podobozie w Dortmundzie, pozostając cały czas więźniem obozu koncentracyjnego Buchenwald. Strona natomiast nigdy nie twierdziła, aby przebywała w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie.

Ponadto warunki pobytu osób przeznaczonych do robót przymusowych różniły się od warunków w jakich przebywały osoby będące więźniami obozu koncentracyjnego. Jak wynika z wskazanego wyżej pisma, obozy koncentracyjne to miejsca odosobnienia na podstawie decyzji Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy, stanowiące bezterminowe, prewencyjne zesłanie osób w celu-jak to uzasadniono-ochrony społeczeństwa przed jednostką, której zachowanie mogło być uznane za naruszające porządek prawny lub normy obyczajowe. Zasady funkcjonowania obozów koncentracyjnych różniły je zasadniczo od innych obozów tworzonych na terenie Europy. Podlegały RSHA, WVHASS i Inspektorowi Obozów Koncentracyjnych, a esesmańska załoga była szkolona w specjalnym obozie szkoleniowym, który mieścił się na terenie obozu koncentracyjnego Dachau. W obozach tych zmuszano więźniów do wykonywania wyniszczającej fizycznie pracy przy celowym stworzeniu skrajnie złych warunków bytowych, żywieniowych i sanitarnych było jedną z metod ich eksterminacji. Podczas wojny rozszerzono zbrodnicze cele którym służyły te obozy. Obozy pracy to obozy w których praca wykonywana była pod ścisłym nadzorem strażników, osadzeni tam ludzie nie mogli wyjść poza teren obozu. Do obozów pracy kierowano ludzi na podstawie decyzji administracyjnych do których wydawania były upoważnione urzędy pracy. Jak wynika ze wskazanego wyżej pisma strona najprawdopodobniej przebywała w przejściowym obozie miejscowego urzędu pracy. Obozy przejściowe dla robotników przymusowych służyły zgrupowaniu i selekcji zatrzymanych tam ludzi, a następnie skierowaniu ich do z góry naznaczonego miejsca pracy (pismo IPN z dnia 7 czerwca 2006 r.).

Organ podkreśli również, że wskazany przez stronę obóz przesiedleńczy w Dortmundzie nie figuruje w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 wrześnie 2001 roku w sprawie określania miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, ani też nie był w 1940 roku obozem karnym lub wychowawczym (§ 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia).

W zakreślonym terminie T.T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 sierpnia 2003 roku jako niezgodnych z prawem. W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., iż zgromadzony materiał dowodowy daje możliwość przyznania mu uprawnień kombatanckich albowiem warunki w obozie w Dortmundzie, w którym przebywał w niczym nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, obóz był ogrodzony, w salach były piętrowe prycze, osadzone tam osoby były pod strażą. Skarżący wskazał także, że z obozu pracy nie został przewieziony do wyznaczonego miejsca pracy ( jak to wskazuje organ), lecz został przewieziony do Urzędu Pracy w Muenster , gdzie dostał dopiero przydział do pracy. Skarżący wskazał także na pobyt w areszcie i inne prześladowania ze strony okupanta podczas pracy przymusowej. Podniósł także, że trudno sobie wyobrazić "by okupant deportujący do III Rzeszy osoby zgarnięte w ramach tzw. łapanki, bez zgrupowania tych osób w obozie, z marszu umieszczał ich w towarowych wagonach kolejowych, którymi zostali wywiezieni ". Ponadto skarżący w całości podtrzymał swoje wyjaśnienia złożone w sprawie.

Odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie, organ orzekający podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne

w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.

Wyrok oddalający skargę oznacza, że w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu zobowiązującym do jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa ). Ponadto została wydana po wszechstronnej ocenie zgromadzonych dowodów w sprawie i spełnia wymogi art. 107 § 3 kpa. Organ wydając zaskarżoną decyzję wypełnił wszelkie zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 435/04.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala odnieść się do wszystkich okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy dlatego Sąd podziela twierdzenia Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i przyjmuje je jako własne albowiem

Bezsporne jest, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej w ramach służby w Milicji Obywatelskiej. Okoliczności tej nie kwestionuje skarżący. Powyższe ustalenie stanowi podstawę pozbawienia T.F.T. uprawnień kombatanckich nabytych decyzją ZW ZBoWiD w P. z dnia [...] marca 1981 r., na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach.

Zdaniem Sądu, w pełni słuszne są także ustalenia Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż w sprawie odwołującego się nie są spełnione przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy o kombatantach.

Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dużą starannością ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji wskazał na fakty i dowody, w oparciu o które organ uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek przewidzianych w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej wyżej ustawy warunkujących zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił, że obóz w Dortmundzie w jakim przebywał pozwany nie jest tożsamy z obozem przejściowym o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. Po pierwsze obóz w Dortmundzie został wymieniony w § 2 ust. 3 pkt 42 rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154 ) jako podobóz obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Podobóz ten uruchomiono dopiero w 1944 roku i tylko dla kobiet. Do podobozów kierował własnych więźniów tylko obóz macierzysty, a skarżący nigdy nie twierdził, aby przebywał w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b), bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c).

W sprawie skarżący podnosił, iż w sierpniu 1940 roku został osadzony w "obozie przejściowym na terenie Targów Poznańskich", następnie został przewieziony do Niemiec, do obozu przejściowego w Dortmundzie. Stamtąd został skierowany do pracy przymusowej. Zdaniem skarżącego pobyt w powyższych obozach skutkuje przyznaniem uprawnień kombatanckich. Z tym twierdzeniem skarżącego zdaniem Sądu zgodzić się nie można. Jak wynika zarówno z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie z dnia 7 czerwca 2006 r. jak i pisma Archiwum Państwowego w Dortmundzie zasady kierowania do obozów przejściowych dla robotników przymusowych, zasady funkcjonowania tych obozów, warunki pobytu i nadzór nad obozami różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone nie pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W 1940 roku w Dortmundzie nie było obozów policyjnych. Uruchomiono je dopiero w 1942 roku. Na powyższe wskazał także organ w uzasadnieniu swojej decyzji.

Odnośnie zaś obozu Poznań-Główna, który został wymieniony w § 6 pkt. 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, słusznie organ wskazał, iż z informacji zawartych w informatorze " Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 " , wynika, że obóz Poznań-Główna istniał od 5 listopada 1939 roku do 22 maja 1940 roku. Natomiast jak wskazał skarżący, na roboty przymusowe został wywieziony w sierpniu 1940 r.

Skarżący powołuje się także na represje jakimi podlegał w Dortmundzie i podczas całego pobytu w Niemczech. Także w tym przypadku, Sąd uznając ogrom cierpień skarżącego, musiał uznać, iż wskazane przez skarżącego represje, którym podlegał, nie stanowią podstawy do uzyskania wnioskowanych przez skarżącego uprawnień określonych w ustawie o kombatantach. Innymi słowy, Ustawodawca nie uznał wskazanych przez skarżącego represji jako represji których przeżycie uprawnia do uzyskania uprawnień kombatanckich, a co za tym idzie, Sąd, który jest uprawniony do orzekania jedynie na podstawie obowiązującego prawa, nie mógł orzec inaczej niż w sentencji i nie mógł uchylić decyzji organu administracji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

/ - /E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska

AT