Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1360/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1997-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Działanie strony podjęte w zaufaniu do prawa i organów państwa zasługuje na ochronę prawną.

TEZY

Działanie strony podjęte w zaufaniu do prawa i organów państwa zasługuje na ochronę prawną.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest w pełni zasadna. Zdaniem Sądu również wspierająca ją argumentacja musi być uznana za trafną i oddającą istotę naruszenia prawa, którego dopuściły się organy podatkowe obu instancji. Wbrew temu, co zostało wyeksponowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, każda z decyzji Urzędu Skarbowego posiadała umocowanie w postaci przepisu art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, który uregulował kwestię zwrotu nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków.

Mimo więc, iż przepisu tego nie powołano w charakterze podstawy prawnej decyzji, tworzył on rzeczywistą podstawę zapadłych w sprawach zwrotu podatku obrotowego rozstrzygnięć.

Jest przy tym rzeczą oczywistą, że skutki uchybienia organu podatkowego sprowadzającego się do błędnego wskazania podstawy prawnej decyzji administracyjnej nie mogą obciążać jej adresata. Godzi się zarazem podkreślić, iż w zaskarżonej decyzji dokonano zmiany kwalifikacji naruszenia prawa przypisywanego Urzędowi Skarbowemu.

Stwierdzenie nieważności jego decyzji Izba Skarbowa w K. umotywowała bowiem "rażącym naruszeniem prawa", czyli wystąpieniem przesłanki określonej w art. 156 par. 1 pkt 2 in fine

Kpa.

W sytuacji trudności wyłaniających się w zakresie interpretacji sformułowań zawartych w załącznikach nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 15 poz. 69/ i rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy oraz zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 68 poz. 290/ /ustalenia znaczenia określenia "obuwie"/ nie sposób mówić o "oczywistości" ewentualnego naruszenia prawa.

Względy podniesione przez skarżącą spółkę /fakt, iż załączniki do rozporządzeń kreują wyjątek od zasady zwolnienia od podatku/ nakazywałyby daleko idącą ostrożność w ocenie tego, czy wydając poszczególne decyzje Urząd Skarbowy dopuścił się w ogóle naruszenia prawa. Pewne jest, że nawet gdyby przyjąć wersję mniej korzystną dla skarżącej Spółki, naruszenie prawa przez organ podatkowy - tak z uwagi na swe konsekwencje, jak i skalę odstępstwa od obowiązującego uregulowania prawnego - nie może być traktowane jako "rażące" w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 in fine Kpa.

Trzeba również pamiętać i o tym, iż w rozpatrywanym przypadku stwierdzenie nieważności decyzji podjętych przez Urząd Skarbowy w sposób ewidentny godzi w zasadę ochrony zaufania, będącą składnikiem wyrażonej w art. 1 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego. Konkretyzacją tej zasady jest unormowanie wprowadzone przez art. 8 Kpa, do którego słusznie odwołano się w skardze do sądu administracyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca Spółka uzyskała potwierdzenie ze strony właściwego organu zwolnienia sprowadzanych przez nią towarów od podatku obrotowego. Istniało zatem coś - by sięgnąć do ustaleń wypracowanych w ramach europejskiego case-law - w czym działanie strony w zaufaniu znajdowało konkretne umocowanie. Elementem tym była jednoznaczna w swej treści wypowiedź kompetentnego /w sensie właściwości do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu nienależnie uiszczonego podatku/ organu państwa.

Sposób, w jaki zostały udokumentowane poczynania strony, jak też przedstawione przez nią w trakcie postępowania administracyjnego i w skardze do NSA wyjaśnienia, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, iż rzeczywiście działała ona w zaufaniu do prawa i organów państwa, zaufanie to zaś zasługuje na ochronę prawną. Wypada dodać, iż zaufania do państwa na pewno nie umocnił fakt przetrzymywania przez 5 lat przez organ administracji wysokiego przecież szczebla, którego decyzję zaskarżono, skargi na tę decyzję.

Uchybienia popełnione przez organy podatkowe, łączące się z naruszeniem przede wszystkim art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 1, 107 par. 3 i art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa oraz art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych uzasadniają uchylenie - na mocy art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 208 Kpa w związku z powołanym przepisem ustawy o NSA.