Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 42/81
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1981-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Administracyjne postępowanie
Rzemiosło
Powołane przepisy: article: par. 5 ust. 2 pkt 1 lit. "b"
journal: Dz.U. 1977 nr 5 poz. 23
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1977 r. w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Wprawdzie uznaniowy charakter obniżenia opłaty skarbowej sprawia, że decyzja w tym zakresie nie podlega kontroli sądowej, nie jest to jednak równoznaczne z pełnym wyłączeniem tego rodzaju decyzji spod kontroli sądowej. Jeżeli bowiem przyznanie uprawnienia lub nałożenie obowiązku prawodawca pozostawił uznaniu organu, określając jednak kryteria ocenne, jakimi ma kierować się organ administracji, na Naczelnym Sądzie Administracyjnym spoczywa obowiązek kontroli m.in. zgodności ustaleń dokonanych przez organ administracji ze wskazanymi kryteriami i ich zastosowania w sprawie.

2. Możliwość obniżenia rzemieślnikowi wysokości opłaty skarbowej do 50 procent stawki podstawowej, pozostawiona uznaniu organu administracji państwowej /par. 5 ust. 2 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia z dnia 31 stycznia 1977 r. w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła - Dz.U. nr 5 poz. 23 ze zm./, nie zwalnia organu od obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ocenę, czy rozmiar działalności rzemieślnika "tak znacznie odbiega od rozmiaru przeciętnej działalności podobnego rodzaju, że określona w tabeli stawka byłaby oczywiście za wysoka".

TEZY

1. Wprawdzie uznaniowy charakter obniżenia opłaty skarbowej sprawia, że decyzja w tym zakresie nie podlega kontroli sądowej, nie jest to jednak równoznaczne z pełnym wyłączeniem tego rodzaju decyzji spod kontroli sądowej. Jeżeli bowiem przyznanie uprawnienia lub nałożenie obowiązku prawodawca pozostawił uznaniu organu, określając jednak kryteria ocenne, jakimi ma kierować się organ administracji, na Naczelnym Sądzie Administracyjnym spoczywa obowiązek kontroli m.in. zgodności ustaleń dokonanych przez organ administracji ze wskazanymi kryteriami i ich zastosowania w sprawie.

2. Możliwość obniżenia rzemieślnikowi wysokości opłaty skarbowej do 50 procent stawki podstawowej, pozostawiona uznaniu organu administracji państwowej /par. 5 ust. 2 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia z dnia 31 stycznia 1977 r. w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła - Dz.U. nr 5 poz. 23 ze zm./, nie zwalnia organu od obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ocenę, czy rozmiar działalności rzemieślnika "tak znacznie odbiega od rozmiaru przeciętnej działalności podobnego rodzaju, że określona w tabeli stawka byłaby oczywiście za wysoka".


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Euzebiusza D. na decyzję Wojewody Bydgoskiego z dnia 17 marca 1981 r. i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta I., z dnia 24 stycznia 1981 r. w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła, a także, zgodnie z art. 98 Kpc w związku z art. 21 Kpa, zasądził od Wojewody Bydgoskiego na rzecz skarżącego kwotę złotych osiemset dziesięć tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Euzebiusz D. prowadzi w miejscu swego zamieszkania w I. rzemieślniczy zakład usługowy z zakresu mechaniki pojazdowej na podstawie potwierdzenia zgłoszenia wykonywania rzemiosła nr 136 z dnia 9 lipca 1974 r. W dniu 30 grudnia 1980 r. Euzebiusz D. wystąpił z wnioskiem o obniżenie o 50 procent stawki opłaty skarbowej motywując to tym, że jako pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze godzin w przedsiębiorstwie państwowym osiąga z wykonywanej działalności rzemieślniczej ograniczoną przychodowość.

Decyzją Prezydenta Miasta I. z dnia 24 stycznia 1981 r., nr Fn.III-5/81 ustalono Euzebiuszowi D. wysokość opłaty skarbowej, należnej za bieżący rok z tytułu wykonywanej przez niego działalności rzemieślniczej, w pełnym wymiarze, tj. w wysokości 32.400 zł i odmówiono zastosowania ulg określonych przepisem par. 5 ust. 2 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1977 r. w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła /Dz.U. nr 5 poz. 23 ze zm./. Z dokonanych przez organ administracji ustaleń wynika, iż Euzebiusz D. wykonuje w ramach prowadzonej działalności rzemieślniczej usługi z zakresu naprawy wałów korbowych w ograniczonym wymiarze czasowym, gdyż sam zatrudniony jest w pełnym wymiarze godzin w uspołecznionym zakładzie pracy, a w prowadzonym przez siebie zakładzie rzemieślniczym zatrudnia na 1/2 etatu jednego pracownika.

Na podstawie wyjaśnień złożonych przez podatnika ustalono, że osiąga on z prowadzonej działalności rzemieślniczej roczny obrót w wysokości 302.500 zł i uznano, iż nie daje to podstaw do obniżenia określonej przepisami stawki opłaty skarbowej.

Wojewoda Bydgoski, rozpoznając odwołanie Euzebiusza D., decyzją z dnia 17 marca 1981 r., nr IV/3250/1-21/81 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazując, że po stronie skarżącego nie zachodzą warunki określone treścią par. 5 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1977 r., których spełnienie mogłoby uzasadniać obniżenie stawki opłaty skarbowej.

Decyzję Wojewody Bydgoskiego Euzebiusz D. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie wydanych decyzji. Skarżący zarzucił wadliwość ustalenia dokonanego przez organy administracji obu instancji, że rozmiar wykonywanej przez niego działalności rzemieślniczej nie odbiega w sposób znaczny od przeciętnej działalności podobnego rodzaju /par. 5 ust. 2 pkt 1 lit. "b" cytowanego wyżej rozporządzenia/.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Bydgoski wniósł o jej oddalenie, wyrażając przy tym pogląd, że uznaniowy charakter decyzji wydawanych w przedmiocie obniżenia stawki opłaty skarbowej sprawia, że badanie prawidłowości oceny rozmiarów działalności rzemieślnika przekracza zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Minister Finansów, działając na podstawie upoważnienia zawartego w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 45 poz. 226/, rozporządzeniem z dnia 31 stycznia 1977 r. w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła /Dz.U. nr 5 poz. 23 ze zm./ określił warunki pobierania opłaty skarbowej zamiast podatku obrotowego i dochodowego, wysokość stawek opłaty skarbowej, terminy i tryb jej pobierania oraz zasady całkowitego lub częściowego zwolnienia od tej opłaty.

Na podstawie par. 2 tego rozporządzenia wymiaru i poboru opłaty skarbowej dokonuje terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, właściwy do wydania potwierdzenia zgłoszenia wykonywania rzemiosła. W myśl par. 5 ust. 2 pkt 1 lit. "b" tegoż rozporządzenia organ administracji władny jest na wniosek rzemieślnika obniżyć stawkę opłaty skarbowej, nie więcej jednak niż o 50 procent stawki określonej w tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 1980 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła /Dz.U. 1980 nr 28 poz. 129/, "jeżeli rozmiar działalności rzemieślnika tak znacznie odbiega od rozmiaru przeciętnej działalności podobnego rodzaju, że określona w tabeli stawka byłaby oczywiście za wysoka".

Wprawdzie uznaniowy charakter decyzji odmawiającej obniżenia opłaty skarbowej sprawia, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej, ale tylko w zakresie objętym uznaniem, co nie jest równoznaczne z wyłączeniem generalnym i całkowitym tego rodzaju decyzji spod kontroli sądowej. Jeżeli bowiem przyznanie uprawnienia lub nałożenie obowiązku prawodawca pozostawia wprawdzie uznaniu organu, ale jednocześnie określa kryteria ocenne jako przesłanki ukierunkowania rozstrzygnięcia uznaniowego, to wówczas na Naczelnym Sądzie Administracyjnym spoczywa obowiązek kontroli, m.in. zgodności ustaleń dokonanych przez organy administracji ze wskazanymi kryteriami i ich zastosowania w sprawie.

Dlatego też wbrew stanowisku, jakie zajął w niniejszej sprawie organ II instancji, stwierdzić należy, że skoro możliwość obniżenia stawki opłaty skarbowej uzależniona jest od oceny rozmiarów działalności rzemieślnika, to ocena ta nie może być przeprowadzona w sposób dowolny i w tym zakresie podlega ona sądowej kontroli.

Organ administracji zobowiązany jest z mocy art. 77 par. 1 Kpa w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co w warunkach niniejszej sprawy oznaczało konieczność dokonania ustaleń zarówno co do rozmiarów działalności rzemieślniczej skarżącego, jak i rozmiarów "przeciętnej działalności podobnego rodzaju".

Samo ustalenie przez organ, że rozmiar działalności rzemieślniczej skarżącego jest zbliżony do rozmiaru działalności rzemieślniczej prowadzonej w pełnym wymiarze godzin nie zostało poparte żadnymi dowodami i nie znajduje w okolicznościach rozpatrywanej sprawy racjonalnego uzasadnienia. O nietrafności tego ustalenia świadczy wymownie treść oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 27 sierpnia 1981 r. przez pełnomocnika Wojewody Bydgoskiego, według którego obrót uzyskiwany przez rzemieślników wykonujących usługi z zakresu mechaniki pojazdowej w pełnym wymiarze godzin wynosi od około 0,5 mln zł do ponad 1 mln zł, co w zestawieniu z obrotem uzyskiwanym przez skarżącego, a ustalonym na kwotę 302.500 zł, uzasadniałoby odmienną ocenę.

Wobec niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 Kpa, co z mocy art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa skutkuje ich uchylenie, O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 Kpc w związku z art. 211 Kpa.