Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1685/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Aleksandra Borowiec- Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi "E." S.A. w O. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...]; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz "E." S.A. w O. kwotę 235 zł /dwieście trzydzieści pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

"E." S.A. w O., zwany dalej K. w związku z koniecznością ułożenia przepustu w pasie drogi nr [...] w miejscowości S. złożył do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w O. wniosek o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenie w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. We wniosku wskazał, że chodzi o umieszczenie w pasie drogowym na okres 10 lat przepustu o powierzchni rzutu poziomego 1,616 m2.

Decyzją I instancyjną z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w O. powołując się na art. art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 3, ust.4, ust.5, ust.11, ust.13 i ust.15 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. nr 71, poz. 838) oraz § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego /Dz.U. nr 140 z 2004r. poz.1481/, a także rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (Dz.U. z 2004r. nr 129 poz.1369) nałożył na wnioskodawcę opłatę za zajęcie pasa drogowego w wysokości 352,00zł wskazując, że kwota ta stanowi iloczyn liczby metrów zajętych przez rzut poziomu urządzenia /0,110m x 16m/, stawki za jeden dzień zajęcia 1 m2 powierzchni /20,00 zł/m2/ oraz liczby lat /10/, a także nakazał usunięcie urządzenia po upływie 10 lat lub wystąpienie przed upływem tego terminu o przedłużenie ważności zezwolenia.

K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i powołując się na treść art.40 ust.7 i 8 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych wskazał, że kwota opłaty została wadliwie wyliczona, bowiem opłata za umieszczenie urządzeń infrastruktury jest opłatą jednorazową i niezależną od okresu "istnienia" urządzenia w pasie drogowym. Zarzucił również nieprawidłowe zobowiązanie go do ponownego wystąpienia o zezwolenie i uiszczenie kolejnej opłaty po upływie 10 lat.

Decyzją z dnia [...] lipca 2005r. Nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art.138 § 1 KPA oraz art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 2 i ust. 5 ustawy o drogach publicznych, § 2 cytowanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego a także cytowane wyżej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004r.

W uzasadnieniu wskazał, że opłata powinna być uiszczana za każdy rok umieszczenia urządzenia, a zgodnie z art.40 ust.11 zarządca drogi nalicza ją i pobiera w drodze decyzji administracyjnej przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Zgodnie z art.40 ust.13 termin do jej uiszczenia wynosi 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, zatem opłata powinna być uiszczona z góry za cały okres zajęcia pasa drogowego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. Zarzucał naruszenie art.40 ust.2 pkt 1 i 2 oraz ust.5 ustawy o drogach publicznych wnosząc o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że opłata jest za jednorazowe działanie - umieszczanie urządzeń w pasie drogowym, a nie za ich pozostawanie w pasie drogowym. Podnosił, że ustalenie opłaty powinno zostać dokonane bez pomnożenia powierzchni urządzenia i stawki rocznej przez liczbę lat, w czasie których urządzenie ma pozostawać w pasie drogowym.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnosił o jej oddalenie wywodząc jak dotychczas i wskazując, że w jego ocenie art.40 ust.5 ustawy upoważnia do obliczenia opłaty jako liczby zajętych metrów, rocznej stawki za zajęcie 1 m i liczby lat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002r., poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując w ten sposób zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art.40 ust. 2 pkt.2 ustawy zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Stosownie do art.40 ust.3 ustawy za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Z powyższego wynika, że jest zasadą, iż opłata stanowi element zezwolenia zarządcy drogi, który w drodze decyzji administracyjnej wyraża zgodę na umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i ustala należną za to opłatę.

Art. 40 ust. 5 cytowanej ustawy - w wersji obowiązującej w dacie wydania obu decyzji - stanowił, że: "opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego". Zgodnie z brzmieniem przepisu zarządca, dla wyliczenia należnej opłaty, powinien pomnożyć powierzchnię pasa drogowego, która ma być zajęta przez rzut poziomy urządzenia, przez roczną stawkę opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.

Wskazanej interpretacji art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych nie przeczy Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz.U.04.140.1481), które w § 2 ust. 1 stanowi, że zezwolenie na zajęcie pasa drogowego powinno określać m.in. okres zajęcia pasa drogowego. Określenie w decyzji okresu zajęcia, czyli określenie czasu, przez jaki stronie przysługuje tytuł prawny do zajmowania pasa drogowego w określonym celu i o określonej powierzchni, nie wskazuje na konieczność powiązania długości okresu zajęcia z wysokością opłaty za to zajęcie, jest to bowiem odrębna kwestia.

W ocenie Sądu obowiązujący w dacie wydawania decyzji tekst przepisu art.40 ust.5 ustawy o drogach publicznych był jednoznaczny i nakazywał obliczenie opłaty przez pomnożenie przez siebie dwóch tylko czynników. Brak zatem podstaw do zastosowania jego wykładni odmiennej niż literalna i pomnożenie uzyskanego wyniku mnożenia /wysokości opłaty/ dodatkowo przez trzeci czynnik tj. liczbę lat. Za prawidłowością takiego stanowiska przemawia dodatkowo fakt, że artykułem 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2005r. nr 179, poz.1486) zmieniona została treść art.40 ust.5 ustawy o drogach publicznych. Według przepisu w nowym brzmieniu opłata pobierana jest za każdy rok zajęcia pasa drogowego. Do tej zmiany dostosowano też regulację momentu pobierania tej opłaty przez dodanie do art.40 - ustępu 13a ustanawiającego termin uiszczania opłaty za zajęcie pasa drogowego w kolejnych latach. Nowa regulacja obowiązuje jednak dopiero od 4 października 2005 r. Zważywszy powyższe Sąd uznał, że przy ustalaniu wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego doszło do naruszenia prawa materialnego i uchylił obie decyzje.

Przy wydawaniu decyzji doszło też do naruszenia prawa procesowego tj. art.104 § 2 KPA z uwagi na to, że nie rozstrzygają one w ogóle o wniosku, którym strona, przede wszystkim, wnosiła o udzielenie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w określonej dacie i umieszczenie urządzeń przez określony czas. Decyzje zezwolenia na zajęcie pasa drogowego nie zawierają, zatem nie rozstrzygają o wniosku i ustalają opłatę za zajęcie pasa drogowego mimo, że zezwolenia na zajęcie nie udzielają. Należy zaznaczyć, że znajdująca się w aktach decyzja z [...] grudnia 2004r. jest zezwoleniem na zlokalizowanie kabla, a nie zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzeknie o całości wniosku i zastosuje prawidłowo przepisy regulujące wysokość należnych opłat za zajęcie pasa drogowego.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego, zatem na podstawie art.145 § 1 p.1 lit.a i lit.c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 2 ust.2 i § 14 ust. 2 p.1 lit.a w związku z § 6 p.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 z 2002r. poz. 1349 z późn. zmianami/ i zasądził kwotę 100 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego oraz kwotę 15 zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa.

O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.