Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1471/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, , Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 30 marca 2022 r. nr DO-II.7610.352.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 26 października 2021 r. nr NW IV.752.136.2015; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2022 r., nr [...] Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 z późn. zm.) decyzją z [...] października 2021 r. odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w [...] prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości oraz prawa własności fragmentu linii kolejowej nr [...] oraz urządzeń znajdujących się na ww. gruncie.

Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Minister wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia Wojewody był art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Stosownie do art. 37a ust. 1 i 2 ustawy grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 oraz przedmiotem użytkowania wieczystego PKP S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach stają się własnością PKP S.A.

Organ wyjaśnił, że powołany przepis ma na celu uporządkowanie stosunków własnościowych gruntów będących częścią składową linii kolejowych w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, w brzmieniu obowiązującym 28 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), linia kolejowa oznacza drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ww. ustawy).

Minister wskazał, że art. 37a określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu na rzecz PKP S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że 28 lutego 2003 r. na gruncie usytuowana była linia kolejowa, a spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. Uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...], w której dawniej uregulowana była działka nr [...], własność przedmiotowej nieruchomości 28 lutego 2003 r. oraz 1 czerwca 2003 r. należała do osób fizycznych – L. H. i R. P., m.in. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] marca 1993 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. H.. Następnie, jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] obecnie prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, działka nr [...] przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Oznacza to, że 28 lutego 2003 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A., a tym samym spełniona została przesłanka wynikająca z art. 37a ustawy.

Przechodząc do oceny pozostałych przesłanek zastosowania art. 37a ustawy, czyli zajęcia nieruchomości pod linię kolejową oraz pozostawania we władaniu PKP S.A. Minister podał, że wnioskodawczyni na potwierdzenie zajęcia 28 lutego 2003 r. przedłożyła oświadczenia osób upoważnionych do reprezentowania PKP S.A. z [...] lutego 2004 r. oraz z [...] marca 2017 r., w których wskazano, iż działka nr [...] zajęta jest pod linię kolejową nr [...]. Ponadto nadesłała przy piśmie z [...] czerwca 2018 r. mapę z przebiegiem linii kolejowej nr [...] w dniu 28 lutego 2000 r., sporządzoną przez specjalistę spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. – R. C. Minister wskazał, że z mapy wynika, że działka nr [...] jest jedynie częściowo zajęta pod linię kolejową, bez wskazanych granic tejże linii kolejowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewoda [...] pismem z [...] lipca 2018 r. wezwał do przedłożenia, zgodnie z przepisami § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. 2004 r. Nr 268, poz. 2663), mapy z projektem podziału, uzgodnionego z właścicielem nieruchomości w terminie do [...] września 2018 r. Pismem z [...] września 2019 r. wnioskodawczyni poinformowała Wojewodę, że zarządca infrastruktury spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. nie wyraziła zgody na podział działki nr [...].

Następnie pismem z [...] października 2019 r. Wojewoda [...] poinformował strony postępowania, że uwłaszczeniu może podlegać wyłącznie geodezyjnie wydzielona część działki zajętej linią kolejową oraz zwrócił się do wnioskodawczyni o udzielenie informacji, czy podtrzymuje wniosek o uwłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Pismo pozostało bez odpowiedzi.

Podsumowując Minister uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na spełnienie przesłanek zajęcia całej działki nr [...] pod linię kolejową.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 7 kpa w postępowaniu administracyjnym co do zasady na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna.

Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej.

Wobec nienadesłania projektu podziału działki nie można było wydać decyzji stwierdzającej uwłaszczenie w trybie art. 37a ustawy z 8 września 2000 r.

Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z [...] marca 2022 r. złożyły Polskie Koleje Państwowe S.A. w [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 oraz art. 8 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

b) art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

2. prawa materialnego, tj.:

a) art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", poprzez bezzasadne przyjęcie, że PKP S.A. nie nabyły z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Wskazując na powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] oraz zwrot kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik uczestniczki postępowania R. P., na rozprawie w dniu 9 stycznia 2023 r., wniósł o oddalenie skargi. Oświadczył, że tylko część działki jest zajęta pod linię kolejową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", którego treść organ przytoczył.

Ustalony przez organ stan prawny jest bezsporny. Z treści księgi wieczystej wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] zarówno 28 lutego 2003 r. r., jak i 1 czerwca 2003 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego lub PKP S.A. Ponadto nie jest kwestionowane, że działka nr [...] w części zajęta była w dacie istotnej w sprawie oraz obecnie pod linię kolejową, jak również, że pozostawała we władaniu PKP S.A. Oznacza to, że co do części nieruchomości spełnione zostały przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 37a ustawy o komercjalizacji.

Skoro w dacie istotnej dla uwłaszczenia przedmiotowa działka była zajęta pod linię kolejową i pozostawała we władaniu PKP, to koniecznym było dokładne wyjaśnienie w jakiej części działki nr [...] to zajęcie i władanie miały miejsce. W tym celu konieczne było sporządzenia opracowania geodezyjnego przez uprawnionego geodetę, na podstawie którego zostanie w sposób niebudzący wątpliwości ustalone, w jakiej części działka była w wyłącznym władaniu PKP i wchodziła w skład linii kolejowej (por. wyrok NSA z 30 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1416/22).

Zważyć należy, że zgodnie z art. 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego zatwierdza podział. Dokumentacja geodezyjna powinna stanowić załącznik do decyzji. Z wyżej powołanym przepisem koreluje art. 95 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym wydzielenie części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego.

Podnieść należy, że PKP S.A. nie mogąc obecnie wylegitymować się tytułem prawnym do gruntu nie ma możliwości skutecznego zlecenia sporządzenia podziału nieruchomości, która jest w użytkowaniu wieczystym PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. Wobec tego czynienie skarżącej zarzutu braku współdziałania z organem nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 7 kpa to na organie ciąży obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ konieczność podejmowania wszelkich czynności, które temu służą. Organ z urzędu zobowiązany jest przeprowadzić dowody mające na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy (por. NSA wyrok z 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1205/84). Strona postępowania administracyjnego ma prawo liczyć na to, że organ podejmie wszystkie niezbędne czynności które będą służyły prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego (art. 8 kpa), w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), w tym dopuści dowody przyczyniające się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 75 § 1 kpa i art. 80 kpa).

W ocenie Sądu organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego mającego na celu określenie, która część działki nr [...] jest zajęta pod linię kolejową i była we władaniu PKP. W konsekwencji organy naruszyły art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o komercjalizacji oraz wyżej wskazane przepisy postępowania.

Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) ppsa oraz art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.