Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 597/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 1 pkt 1,  art. 149 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Asesor WSA Olga Białek (sprawozdawca) Protokolant Iwona Borecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji pierwszej instancji w sprawie zezwolenia na wznowienie robót budowlanych wstrzymanych postanowieniem z dnia [...]r. i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji I. uchyla zaskarżoną decyzję ; II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane; I. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz następcy prawnego M. R. – R. R. - kwotę 200 zl (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]r. (nr [...]), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. Ś. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r.( nr [...]), zezwalającą E. H. na wznowienie robót budowlanych polegających na wymianie w budynku gospodarczym - położonym na działce nr [...] w S. - istniejącego okna w pomieszczeniu nr [...] i [...] o tych samych gabarytach, przeniesieniu istniejącego okna w pomieszczeniu nr [...] w stronę części mieszkalnej oraz na wymianie istniejących drzwi wejściowych od strony wewnętrznej działki nr [...].

Wznowienie postępowania nastąpiło w związku z podaniem M.R. -właścicielki sąsiedniej nieruchomości - z dnia [...]r. o podjęcie czynności w sprawie " zamurowania trzech otworów okiennych znajdujących się na działce nr [...] (....) należącej do E. H.". Wniosek ten przez organy nadzoru budowlanego zakwalifikowany został na podstawie art. 235 k.p.a., jako żądanie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r., gdyż w uzasadnieniu strona podała, że E. H. bez stosownego zezwolenia zmienia przeznaczenie budynku z obory na mieszkanie, które jest usytuowane na granicy posesji.

W wyniku wznowionego postępowania, decyzją z dnia [...]r. (nr [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. Ś. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]r. W wyniku odwołania M. R. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. decyzją z dnia [...]r. (nr [...]) utrzymał w mocy przedmiotową decyzję, a następnie uwzględniając skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożoną przez M. R. decyzją z dnia [...]r. (nr [...]) uchylił własne rozstrzygnięcie oraz orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i o przekazaniu spawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt II SA/Wr 1417/2004 Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie ze skargi M. R. przed NSA.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. Ś. decyzją z dnia [...]r.( nr [...]) - w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy - działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]r. zezwalającej E. H. na wznowienie robót budowlanych. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie zaistniała żadna z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.; wnioskodawczym nie wniosła nowych dowodów, które miałyby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; zarzut dotyczący zmiany przeznaczenia części pomieszczeń z gospodarczych na mieszkalne nie potwierdził się, gdyż inwestor oświadczył o zmianie sposobu użytkowania z pomieszczeń gospodarczych na pomieszczenia służące produkcji roślinnej. Taka zmiana sposobu użytkowania była zaś uwzględniona w toku postępowania o wznowienie robót budowlanych.

Rozstrzygnięcie to zostało oprotestowane przez M. R. która domagała się jego uchylania i orzeczenia co do istoty sprawy. Według odwołującej się zaistniały bowiem przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na zmianie sposobu użytkowania - bez wymaganego prawem pozwolenia - z dotychczasowego, służącego teoretycznie produkcji roślinnej na mieszkaniową. Przyczyny te uzasadniały uchylenie kwestionowanej decyzji, gdyż naruszała ona przepisy techniczne nakazujące zachowanie odległości od granicy z działkami sąsiednimi.

1

Sygn. akt ii SA/Wr 597/04

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r.( nr [...]), uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ wskazał na trzy przesłanki, których kumulatywne wystąpienie umożliwia wznowienie postępowania: rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną, miesięczny termin dla strony (powinno być: do wniesienia podania - przyp. Sądu) od dnia w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, wystąpienie choćby jednej z podstaw prawnych wznowienia wyliczonych w art. 145 § 1 i 145 a k.p.a. Dalej organ przyznał, że do obecnego momentu postępowania organom umknęła konieczność zbadania tych przesłanek, pomimo, że mają one kluczowe znaczenie w sprawie. Analiza materiału wykazała bowiem, że strona wnosząca podanie o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie uchybiła terminowi do jego wniesienia. Zgodnie z przepisem art. 148 k.p.a. strona, ze skutkiem prawnym, może złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Według organu, w rozpatrywanej sprawie termin ten nie został dochowany, gdyż podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]r. zostało złożone w dniu [...]r. W takiej sytuacji organ odwoławczy uznał, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zostało przez organ pierwszej instancji wszczęte z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej w zakresie możliwości wzruszenia zakończonego postępowania. Z tego też względu, dotknięte jest wadą nieważności. Ponieważ decyzja kończąca postępowanie wydana została z rażącym naruszeniem art. 148 k.p.a., to powoduje, że całe postępowanie jest bezprzedmiotowe.

Prawidłowość opisanej decyzji zakwestionowała M. R. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W petitum skargi M. R. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części w jakiej organ drugiej instancji umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy w nieobecności strony skarżącej.

W uzasadnieniu skarżąca wywodziła, że zaskarżone rozstrzygnięcie stoi w sprzeczności z przepisami postępowania administracyjnego bowiem nie było podstaw do uznania, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Nadal istnieje przedmiot postępowania, nie stwierdzono również aby wszystkie strony postępowania utraciły swój interes prawny w otrzymaniu merytorycznego rozstrzygnięcia. Według skarżącej, naruszenie prawa przez organ odwoławczy polegało na błędnym zastosowaniu art. 105 § 1 k.p.a. i stwierdzeniu, że rażące naruszenie prawa jest przyczyną bezprzedmiotowości postępowania. Taka przyczyna rzadko bowiem powoduje bezprzedmiotowość postępowania a skutkować może w postępowaniu odwoławczym jedynie uchyleniem decyzji. Zdaniem skarżącej, po myśli art. 138 k.p.a., organ odwoławczy mógł po uchyleniu decyzji - co zgodne byłoby z jej żądaniem - albo przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia albo orzec co do istoty sprawy.

Podniesiono również, że organ odwoławczy naruszył art. 12 § 1 k.p.a.; skoro bowiem od początku był przekonany o konieczności umorzenia postępowania to nie było powodów do zlecania uzupełniającego postępowania dowodowego. Wskazano również , że zaskarżone rozstrzygnięcie stoi w sprzeczności z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z dnia [...]r., którym organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaistniała więc sytuacja w której organ odwoławczy zalecił organowi pierwszej instancji ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie kolejną decyzją uznał niedopuszczalność takiego rozpatrzenia. Tym samym faktycznie wyeliminował korzystną dla

2

Sygn. akt II SA/Wr 597/04

strony decyzję z dnia [...]r. Skarżąca podniosła, że organy są związane własnymi decyzjami, dopóki nie zostaną one w sposób zgodny z prawem wyeliminowane z obrotu prawnego, dlatego w jej ocenie, niedopuszczalne było rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny z decyzją z dnia [...] r. Ponadto rozstrzygnięcie takie jest rozstrzygnięciem kwestii już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną co w świetle art. 156 § 1 pkt 3 powoduje jej nieważność.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 21 marca 2001 r. R. R., złożył pismo procesowe z dnia [...]r. wraz ze skróconym odpisem aktu zgonu M. R. zmarłej w dniu [...] r. oraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. Ś. Wydział I Cywilny (sygn. akt [...]) z dnia [...] r. o stwierdzeniu nabycia przez R. R. spadku po matce M. R . W związku z powyższym, R. R. zgłosił swój udział w postępowaniu jako strona skarżąca i oświadczył, że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe twierdzenia i wnioski zgłaszane w toku postępowania przez jego poprzednika prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając zatem w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Należy też dodać, że po myśli przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Sytuacja taka miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Zważyć bowiem należy, że przedmiotem oceny Sądu jest decyzja organu odwoławczego w której uchylono rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzono postępowanie przed tym organem, jako przyczynę wskazując bezprzedmiotowość postępowania spowodowaną tym, że kończąca je decyzja, wydana została z rażącym naruszeniem przepisu art. 148 k.p.a. Istotne jest również to, że kontrolowana decyzja podjęta została w warunkach wznowionego postępowania, a więc nadzwyczajnego trybu postępowania zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej.

Jak słusznie podniósł organ drugiej instancji, korzystanie z tego ekstraordynaryjnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, gdyż wprowadza on wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnej sformułowanej w art. 16 k.p.a.

W doktrynie prawa powszechnie przyjmowany jest pogląd, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszym etapie - wstępnym -

3

Sygn. akt II SA/Wr 597/04

organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji bada, czy podanie o wznowienie postępowania wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia podania określony w art. 148 k.p.a. Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) albo decyzją odmawiającą wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W drugim etapie - właściwym -rozpoczynającym się po wydaniu postanowienia o wznowieniu organ przeprowadza postępowanie co do zaistnienia przesłanek wznowienia i podejmuje rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 k.p.a. (Eugeniusz Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego, ZCO 1994 r, s. 44-45). Z przywołanych regulacji wywieść można, że wyłącznie prawidłowe przeprowadzenie czynności postępowania wyjaśniającego co do zaistnienia badanych w pierwszym etapie przesłanek podmiotowych, przedmiotowych i terminowych, otwiera ewentualną drogę do wydania rozstrzygnięcia kończącego wznowione postępowanie, które oparcie swoje znajduje w przepisie art. 151 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że tylko łączne zaistnienie wskazanych przesłanek może prowadzić do wydania postanowienia o którym mowa w art. 149 § 3 k.p.a. Bez ich dokładnego zbadania, postępowanie nie może być wznowione, gdyż prowadziłoby w sposób nieuprawniony do wzruszenia decyzji ostatecznej. Jeżeli zatem okaże się, że któraś z wymienionych przesłanek nie występuje, wówczas -zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. - organ powinien odmówić wznowienia

W rozpatrywanej sprawie, pomimo długotrwałego postępowania wznowieniowego, przedstawione okoliczności nie były jednak przez organy badanie, zatem zasadnie zwrócono na nie uwagę w zaskarżonej decyzji.

Jak wcześniej zauważono, decyzja ta podjęta została w wyniku wniesienia odwołania. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zawartą w art. 15 k.p.a., istotą postępowania odwoławczego, jest ponowne rozpoznanie a w konsekwencji rozstrzygnięcie sprawy w pełnym zakresie. W granicach tego obowiązku mieści się również między innymi zbadanie, czy postępowanie w sprawie zostało wszczęte zgodnie z obowiązującymi przepisami - w przypadku wznowienia postępowania, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki umożliwiające wydanie postanowienia o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Stosownie do okoliczności sprawy organ może podejmować środki prawne określone w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. W sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji wydana zostanie pomimo, że nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające wszczęcie postępowania np. podanie nie pochodzi od strony, nie dochowano terminu do złożenia wniosku bądź też nie wskazano jako podstawy żądania wznowienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., obowiązkiem organu odwoławczego jest wydanie decyzji uchylającej taką decyzję i umarzającej postępowanie pierwszoinstancyjne. Sąd nie podziela w tym zakresie stanowiska strony skarżącej, że w tym przypadku organ nie miałby podstaw do wydania rozstrzygnięcia takiej treści. Trzeba bowiem zważyć, że do wznowienia postępowania może dojść na wniosek strony, jednak złożenie samego wniosku nie powoduje automatycznie wznowienia postępowania lecz uruchamia wewnętrzne czynności organu, który ustala, czy wniosek ten spełnia wymagania konieczne dla wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Postanowienie o wznowieniu postępowania jest zatem aktem procesowym otwierającym postępowanie w sprawie wznowienia. Jeżeli wniosek nie spełnia wskazanych wyżej wymogów, brak jest podstaw prawnych uprawniających organ do otwarcia postępowania w sprawie wznowienia z inicjatywy składającego podanie (wydania postanowienia o wznowieniu), a w konsekwencji do podjęcia decyzji merytorycznej kończącej to postępowanie. W takiej sytuacji - zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. - organ winien wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Jeżeli jednak na skutek wadliwej lub niepełnej oceny złożonego wniosku - pomimo np. uchybienia terminu określonego w art. 148 k.p.a. - dojdzie do wznowienia postępowania i wydania decyzji

4

Sygn. akt II SA/Wr 597/04

merytorycznej na podstawie art. 151 k.p.a., to jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W stosunku do takiej decyzji organ odwoławczy - związany środkami prawnymi przyznanymi mu w art. 138 k.p.a. - nie rnoże zastosować stwierdzenia jej nieważności, lecz wobec faktu, że takie postępowanie w ogóle nie powinno być wszczęte, może jedynie uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Podobny pogląd przyjmuje się również w orzecznictwie i doktrynie. W wyroku z dnia 6 października 2000 r., 1 SA 855/99, LEX nr 54136, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli w toku wznowionego postępowania okazało się, że z uwagi na uchybienie ustawowego terminu nie podlegało ono wznowieniu - to orzekając w postępowaniu instancyjnym, organ władny był zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylając wadliwą decyzję pierwszej instancji, umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Również w doktrynie dopuszczono możliwość stosowania art. 105 § 1 k.p.a. tj. umorzenia postępowania, nie tylko w trybie zwykłym ale także w odniesieniu do postępowań prowadzonych w trybie wznowienia. Tu również stwierdzono, że "w razie gdy w wyniku wadliwej oceny organ wszczyna postępowanie pomimo, że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia postępowania, postępowanie to jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu (B.Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2004 r, s. 661). W wyroku NSA z dnia 20 czerwca 2000 r., II SA 1599/99, LEX nr 54730, wskazano: "w sytuacji gdy decyzja organu pierwszej instancji wydana została na wniosek osoby nie będącej stroną w sprawie, obowiązkiem organu odwoławczego było wydanie decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie pierwszej instancji które nie powinno się w ogóle toczyć. Przywołany wyrok dotyczył co prawda sprawy prowadzonej w innym nadzwyczajnym trybie postępowania (art. 156 k.p.a.) i poruszał kwestę braku przesłanki podmiotowej wszczęcia postępowania, jednak zawarta w nim konkluzja może znaleźć również zastosowanie przy ocenie podania w sprawie wznowienia postępowania. Wobec powyższych argumentów można więc stwierdzić, że decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji wydaną na podstawie art. 151 k.p.a. i umarzająca postępowanie przed tym organem, wznowione na skutek wniosku strony złożonego z uchybieniem terminu określonego w art. 148 k.p.a., który nie został przywrócony, nie narusza przepisów prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W takim bowiem przypadku zachodzą przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, które uzasadniają jego umorzenie.

Nie kwestionując zatem - co do zasady - możliwości zastosowania opisanego wyżej rozwiązania w rozpatrywanej sprawie, trzeba jednak stwierdzić, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż nie wykazano w niej, że w sprawie naruszony został art. 148 k.p.a.

Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, chyba że zachodzi przypadek o którym mowa w § 2 tego artykułu.

Podanie M. R. z dnia [...]r., Inicjujące procedurę wznowienia postępowania, nie formułowało jednoznacznie ani okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania ani daty w której strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W pismach procesowych strony, składanych w toku postępowania, doprecyzowane jednak zostało, że podstawą wznowienia postępowania jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a jako istotne dla sprawy nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, wskazano zmianę sposobu użytkowania obiektu z dotychczasowej gospodarczej na mieszkalną bez stosownego pozwolenia. Brak natomiast korespondencji lub innych dowodów zawierających oświadczenia strony odnoszących się do daty w której dowiedziała

5

Sygn. akt II SA/Wr 597/04

się ona o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Nie wiadomo zatem, na podstawie jakich faktów mających swoje potwierdzenie w materiale dowodowym, organ drugiej instancji stwierdził, że strona wnosząca podanie uchybiła terminowi o którym mowa w art. 148 k.p.a. Również z treści zaskarżonej decyzji nie wynika na jaki dzień organ ustalił początek biegu tego terminu. Ograniczono się wyłącznie do lakonicznego i nic nie mówiącego stwierdzenia, że strona uchybiła terminowi, gdyż podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]r. złożyła w dniu [...] r. Zdanie to mogłoby więc sugerować, że utożsamiono datę wydania decyzji z datą dowiedzenia się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, co pozostawałoby jednak w oczywistej sprzeczności z treścią omawianego przepisu.

Wskazać zatem należy, że z godnie z art. 140 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 k.p.a., w administracyjnym postępowaniu odwoławczym, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi zatem na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Granice działania organu odwoławczego wyznaczają przepisy art. 134 do 140 k.p.a., jak też zasady ogólne postępowania administracyjnego, których cechą charakterystyczną jest to, że obowiązują we wszystkich stadiach postępowania. Chodzi tu w szczególności o zasadę prawdy obiektywnej, zasadę praworządności i zasadę dwuinstancyjności.

Z zasady prawdy obiektywnej i zasady praworządności wyrażonych w art. 7 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do czuwania nad zgodnością z prawem decyzji organu pierwszej instancji. Z zasad tych wynika zatem obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą gdyż tylko w ten sposób można uzyskać gwarancję prawidłowego zastosowania normy prawnej.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie, przedstawione uregulowania zostały naruszone, gdyż organ odwoławczy w ogóle nie podjął czynności zmierzających do uzyskania informacji kiedy strona dowiedziała się o wskazywanych przez siebie okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Tymczasem wyjaśnienie tej kwestii ma podstawowe znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Przedstawione stanowisko, w żadnej mierze nie stoi w sprzeczności z prezentowanym w doktrynie i przyjmowanym w orzecznictwie poglądem, że strona musi udowodnić kiedy tj. w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Jeżeli bowiem w podaniu pominięto lub przemilczano kwestie dotyczące zachowania terminu, organ, mając na względzie obowiązki wynikające z art. 9 k.p.a., nie mógł przyjąć, że nie zostały one udowodnione bez uprzedniego zwrócenia się do strony o ich wyjaśnienie. Niezależnie od powyższego, strona zobowiązana jest do udokumentowania zachowania przedmiotowego terminu a przedstawione dowody podlegają swobodnej ocenie organu. W związku z tym organ powinien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, polegające na odebraniu od strony odpowiedniego oświadczenia na okoliczność wskazania omawianego terminu, popartego w razie potrzeby innymi dowodami. Gdyby zaś organ uznał te materiały za niewystarczające lub niewiarygodne, powinien przeprowadzić we własnym zakresie postępowanie dowodowe umożliwiające ustalenie, czy rzeczywiście termin został przez stronę dochowany.

Poza powyższymi uwagami, na względzie trzeba mieć również, że termin określony w art. 148 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym i może być na żądanie strony przywrócony. Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy mają więc obowiązek poinformowania strony która uchybiła temu terminowi o możliwości i o warunkach na jakich może być on przywrócony.

6

Sygn. akt II SA/Wr 597/04

Okoliczność ta dla rozpatrywanej sprawy również może mieć istotne znaczenie, jednak w

ogóle nie była przedmiotem rozważań organu odwoławczego.

Na podstawie zgromadzonego materiału sprawy należy więc stwierdzić, że organ pierwszej instancji wobec braku dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie uchybiono terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a., istotnie naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto organ wadliwie powołał podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazując art. 138 § 2 k.p.a., pomimo, że możliwość zastosowania rozstrzygnięcia przyjętego w tej decyzji stwarza jedynie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Uchybienie to nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jednak dla porządku zostało przez Sąd zauważone.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy, mając na względzie przedstawione wyżej uwagi, jak również ograniczenia wynikające z art. 136 k.p.a. oraz z zasady dwuinstancyjności (z art. 15 k.p.a.), rozważy możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia, czy w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały wymogi wynikające z art. 148 k.p.a.

Skoro zatem sądowa kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt i lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - niezależnie od zarzutów w niej podniesionych - skargę uwzględnić, i wyeliminować z obrotu zaskarżoną decyzję. W kontekście zarzutów skargi dodać tylko należy, że rację ma skarżący wskazując na naruszenie przez organy art. 12 §1 k.p.a. Akta sprawy potwierdzają bowiem, że postępowanie nie było prowadzone zgodnie z zasadą szybkości postępowania, co należy ocenić wysoce nagannie. Trzeba jednak zauważyć, że okoliczność ta nie mogłaby mieć przesądzającego wpływu, gdyby w sprawie wystąpiły przesłanki bezprzedmiotowości postępowania. Natomiast nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że zaskarżoną decyzją "faktycznie wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia z dnia [...]r". Trzeba mieć bowiem na względzie, że skutkiem decyzji podejmowanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Decyzja ta ma zatem charakter wyłącznie kasacyjny i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Sprawa wraca więc do początku i jest rozpoznawana na nowo. W wyniku tego rozpatrzenia powinna być wydana kolejna decyzja kończąca sprawę merytorycznie lub w inny sposób (przez umorzenie postępowania). Nie można zatem mówić o sprzeczności pomiędzy decyzją decyzja kasacją wydawaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. a kolejną decyzją wydawana w wyniku ponownego rozparzenia sprawy, gdyż decyzja kasacyjna służy właśnie podjęciu tej kolejnej decyzji.

Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności faktyczne i prawne Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Podstawę dla orzeczenia zawartego w pkt II sentencji wyroku stanowi przepis art. 152 przywołanej ustawy, zaś orzeczenie o kosztach uzasadnienie swoje znajduje w art. 200 wskazanego aktu.