Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 456/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji za zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

1. J.J. (skarżący) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2020 r., którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością K Sp. z o.o. (obecnie w likwidacji) za zaległości tej spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę.

2. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy.

R Sp. z o. o. (taką firmę nosiła wcześniej K Sp. z o.o.) wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (zwanej dalej płatnością PRŚ) na 2012 rok. We wniosku spółka zadeklarowała, że ubiega się o przyznanie płatności:

- do pakietu 3 - ekstensywne trwałe użytki zielone - wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 -

do łącznej powierzchni 65,50 ha.

- do pakietu 5 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 do łącznej powierzchni 1601,88 ha.

Decyzją z [...] marca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał spółce płatność na 2012 r. w łącznej wysokości 2.231.325,60 zł. Niniejszą decyzję doręczono w dniu 20 lutego 2013 r., zaś przyznane środki finansowe przekazano na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego w dniu 8 marca 2013 r.

Na podstawie § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 luty 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 33, poz. 262 ze zm.) oraz zgodnie z zapisami zawartymi w części XI wniosku (oświadczenia i zobowiązania) R sp. z o. o. zobowiązała się m.in. do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego od dnia 15 marca 2012 r.

W roku 2013 R sp. z o. o. nie złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosku kontynuacyjnego o przyznanie płatności PRŚ na rok 2013, powodując zaniechanie realizacji powziętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. W związku z tym w dniu 4 czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do ówczesnego pełnomocnika R sp. o. o., informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności PRŚ wypłaconych za rok 2012 w wysokości 2 231 325,60 zł. Spółka nie dokonała dobrowolnie zwrotu nienależnie pobranych płatności PRŚ.

Zawiadomieniem z [...] lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych R sp. z o. o. na mocy decyzji o przyznaniu płatności PRŚ z dnia [...] lutego 2013 r.

W dniu 6 sierpnia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek R sp. z o. o. dotyczący zmian w ewidencji producentów, na mocy której Spóła zmieniła firmę na K sp. z o. o. oraz adres siedziby, co spowodowało, że organem właściwym do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności PRŚ przyznanych K sp. z o. o. (R sp. z o. o.) na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. stał się Kierownik Biura Powiatowego ARiMR.

W związku z zaprzestaniem przez Spółkę realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, decyzją z [...] sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił Spółce K sp. z o. o. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości łącznej 2.231.325,60 zł.

Od ww. decyzji Spółka pismem z [...] września 2015 r. wniosła odwołanie.

Pismem z [...] listopada 2015 r. J.J. poinformował, iż spółka K sp. z o. o. nie jest przez niego reprezentowana, a od dnia [...] września 2015 r. zaprzestał pełnienia funkcji prezesa jej zarządu.

Postanowieniem Sadu Rejonowego Wydział Gospodarczy KRS sygn. akt [...] ustanowiono kuratora dla K sp. z o. o. w osobie S.K..

W dniu 22 czerwca 2016 r. do organu II instancji wpłynęła dokumentacja z Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy KRS, z której wynika, że w dniu [...] maja 2016 r. odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie wspólników K Sp. z o.o., w trakcie którego J.J. został powołany na funkcję prezesa zarządu ww. spółki. Powyższą okoliczność potwierdził Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy KRS, który w dniu [...] czerwca 2016 r. wydał postanowienie, z którego wynika, iż J.J. jest prezesem zarządu K sp. z o. o.

Decyzją z [...] lipca 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z [...] sierpnia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ za 2012 r.

Pismem z [...] sierpnia 2016 r. skarżący wskazał, że w dniu 22 lipca 2016 r. dokonał zgłoszenia do Sądu Rejonowego zmian udziałowców oraz braku zarządu Spółki i Sąd postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. wpisał powyższe zmiany do rejestru przedsiębiorców KRS.

W dniu 6 października 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do spółki upomnienie nr [...].

Pismem z [...] października 2016 r. skarżący J.J. potwierdził, że nie jest członkiem zarządu spółki, a jedynym udziałowcem jest V.V., który nie powołał zarządu.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. [...] Sąd Rejonowy ustanowił kuratora dla K sp. z o. o. w osobie Pana P.J. i upoważnił go do podjęcia czynności zmierzających do powołania zarządu spółki, a w razie potrzeby jej likwidację. W dniu 27 lipca 2017 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło pismo, w którym P.J. poinformował, że wniósł o zwolnienie go z funkcji kuratora K sp. z o. o.

Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy ustanowił dla spółki K sp. z o. o. nowego kuratora w osobie Pana S.K.. Kurator został upoważniony do podejmowania czynności mających na celu niezwłoczne powołanie organów spółki, a w razie potrzeby jej likwidację. Nadto postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy rozszerzył zakres umocowania kuratora S.K. poprzez upoważnienie do reprezentowania spółki i prowadzenia jej spraw, w tym do odbioru korespondencji.

Decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] lipca 2016 r. o utrzymaniu w mocy decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ za 2012 r. została doręczona kuratorowi Spółki S.K. w dniu 7 grudnia 2018 r. Natomiast upomnienie nr [...] doręczono mu w dniu 27 grudnia 2016 r.

Od powyższej decyzji kurator Spółki wniósł skargę do tut. Sądu, która postanowieniem z 12 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Go 152/19 została odrzucona, bowiem została wniesiona z uchybieniem terminu.

W dniu 7 stycznia 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego tytuł wykonawczy nr [...] i wniósł o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika – K sp. z o. o.

Następnie organ odwoławczy zwrócił się do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym w zakresie wykazu nieruchomości wraz z numerami ksiąg wieczystych i ich miejscem położenia wskazując informacje umożliwiające wyszukanie w zbiorze danych J.J. tj. byłego prezesa zarządu K sp. z o. o.

W odpowiedzi Departament Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości wskazał, iż na dzień 5 marca 2019 r. nie odnaleziono w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych wnioskowanego podmiotu.

W trakcie czynności egzekucyjnych Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia rachunków bankowych w [...] S.A., [...] S.A., w Banku [...], w Banku [...] S.A., w Banku [...] S.A. Odpisy zawiadomień zostały również dostarczone kuratorowi spółki Panu S.K.. Ponadto banki nie prowadzą rachunku bankowego dla K sp. z o.o. w likwidacji i nie posiada rachunków bankowych w innych niż ustalone banki. W dniu 18 lutego 2019 r. poborca skarbowy spisał raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych pod adresem siedziby Spółki w [...], bowiem pod tym adresem nie zastano przedstawiciela Spółki. Ponadto organ egzekucyjny nie ustalił żadnych kontrahentów Spółki, u których można byłoby dokonać zajęć wierzytelności. Według Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) spółka jest właścicielem 13 pojazdów (m.in. samochodów osobowych i ciężarowych, ciągników samochodowych, przyczep i naczep itd.). Z uwagi na brak kontaktu z przedstawicielem spółki, nie ma możliwości weryfikacji danych figurujących w CEPiK. Organ egzekucyjny nie ustalił miejsca postoju tych pojazdów. Ponadto z serwisu ksiąg wieczystych Ministerstwa Finansów wynika, iż spółka nie posiadała nieruchomości. Z KRS wynika, że Spółka nie posiadała zarządu. Jedynym wspólnikiem i udziałowcem był V.V., z którym organ egzekucyjny nie posiadał żadnego kontaktu (brak danych adresowych oraz danych identyfikujących typu NIP lub PESEL).

Pismem z dnia [...] maja 2019 r. Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy KRS przesłał organowi odwoławczemu dokumentację finansową spółki K sp. z o. o. w likwidacji, w tym sprawozdanie z jej działalności za 2013, z którego wynika, iż od miesiąca czerwiec 2013 r. spółka R prowadziła swoją działalność gospodarczą pod firmą K sp. z o. o. Na dzień 31 grudnia 2013 r. spółka zatrudniała 3 osoby. Prezesem zarządu Spółki jest J.J.. Na dzień 31 grudnia 2013 r. jedynym udziałowcem (100%) była E sp. z o. o., której prezesem zarządu jest J.J.. W 2013 roku K sp. z o. o. koncentrowała się na działalności rolniczej. Jednakże w 2014 roku Spółka nie zamierzała już kontynuować dotychczasowej działalności. W czerwcu 2013 wyprzedano maszyny i urządzenia służące do produkcji rolnej. W lipcu 2013 na podstawie aktu notarialnego [...] dokonano sprzedaży gruntów w miejscowości [...]. W 2014 roku spółka zaprzestała kontynuowania dotychczas prowadzonej działalności rolniczej. Jednocześnie sąd wskazał, iż K sp. z o. o. nie składała sprawozdań finansowych za lata 2014 - 2018.

Postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2020 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieujawnienie mienia, z którego można prowadzić skuteczna egzekucję. Z ustaleń organu egzekucyjnego wynikło, iż K sp. z o. o. nie prowadzi działalności rolniczej oraz nie posiada składników majątkowych pod adresem rejestracyjnym w [...]. Z posiadanej dokumentacji wynika, że spółka aktualnie nie posiada zarządu. Kuratorem Spółki upoważnionym do podejmowania czynności mających na celu niezwłoczne powołanie organów przedmiotowej Spółki, a w razie potrzeby jej likwidacji jest S.K.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy KRS z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt [...] kurator nie posiada uprawnień do reprezentowania spółki w postępowaniu o wyjawienie majątku. Udziałowcem Spółki jest V.V., a w związku z brakiem jakichkolwiek danych osobowych nie ustalono miejsca jego pobytu. Nadto nie ustalono rachunków bankowych spółki ani żadnych kontrahentów, u których można byłoby dokonać zajęć wierzytelności. Z bazy danych CEPiK oraz informacji pozyskanych ze Starostwa Powiatowego wynika, że Spółka K sp. z o. o. w likwidacji figuruje w ewidencji pojazdów jako właściciel pojazdów, ale nie zostało ustalone miejsce ich postoju. Z uwagi na brak kontaktu z przedstawicielem spółki brak jest możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji z ustalonego majątku ruchomego.

Z informacji uzyskanej od wierzyciela oraz z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że ze spółki R sp. z o.o. wydzielone zostały cztery podmioty: B sp. z o. o., M sp. z o. o., J sp. z o. o. oraz D sp. z o. o. Organ egzekucyjny skierował zlecenia rekwizycyjne do właściwych miejscowo organów egzekucyjnych ze składników majątkowych stanowiących własność K sp. z o. o. w likwidacji, znajdujących się w posiadaniu ww. podmiotów. Z oświadczenia członka zarządu M sp. z o. o. oraz D sp. z o. o. wynika, że spółki te nigdy nie użytkowały jakiegokolwiek mienia należącego do K sp. z o. o. w likwidacji. Pod adresem siedziby obu spółek w [...] nie stwierdzono faktu przechowywania czy też użytkowania jakichkolwiek pojazdów stanowiących własność zobowiązanej spółki. Z ustaleń dokonanych przy udziale członków zarządu B sp. z o. o. wynika, że spółka ta nie dysponuje majątkiem zobowiązanej spółki. Organ rekwizycyjny, któremu zlecono podjęcie czynności egzekucyjnych w siedzibie J sp. z o. o. ustalił, że aktualnie pod ww. adresem działalność prowadzi firma R. Na terenie należącym do Firmy R nie znajduje się i nie jest użytkowany żaden pojazd należący do zobowiązanej spółki. Ponadto z posiadanych baz danych wynika, że spółka nie rozlicza się w organie podatkowym z uzyskiwanego dochodu. Ostatnie zeznanie CIT-8 K sp. z o. o. w likwidacji złożyła za 2017 rok. Wykazała wówczas zerowy przychód i dochód. Spółka nie posiada nieruchomości.

Wobec uznania egzekucji prowadzonej wobec K sp. z o. o. za bezskuteczną, zawiadomieniem z [...] listopada 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odpowiedzialności członka zarządu K sp. z o. o. w likwidacji – J.J., w związku z nie uregulowaniem przez ww. Spółkę należności wynikających z decyzji z [...] sierpnia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ na rok 2012. Niniejsze zawiadomienie zostało doręczone w dniu 12 listopada 2019 r. Przesyłkę odebrała Pani I.K..

Mając na uwadze całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, na podstawie art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325) w dniu 31 lipca 2020 r. wydał J.J. decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności na członka zarządu za zaległości spółki z o. o., którą została ustalona wymagana kwota zwrotu płatności PRŚ (wraz z odsetkami za zwłokę naliczanymi od dnia 21 października 2016 r.) w wysokości łącznej 3.085.220,29 zł. Decyzja została doręczona w dniu 3 sierpnia 2020 r. (jako odbiorca podpisała się Pani I.K., ponadto zwrotne potwierdzenie odbioru zostało również ostemplowane pieczęcią spółki G sp. z o. o.)

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ wobec skarżącego jest konieczne, bowiem zgodnie z danymi rejestrowymi KRS K sp. z o.o. w likwidacji, w dniach od [...] lipca 2013 r. do [...] października 2015 r. oraz w dniach [...] czerwca 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r. skarżący figurował jako prezes jednoosobowego zarządu Spółki. A zatem w dniu wydania decyzji z [...] sierpnia 2015 r. o ustaleniu Spółce K sp. z o. o. kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ skarżący był członkiem zarządu tej Spółki. Nadto Spółka nie zgłosiła wniosku o upadłość.

W wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją z [...] września 2020 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że J.J. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w trzech okresach czasowych.

Z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców wynika, że w dniu [...] lipca 2013 r. Sąd Rejonowy Wdział Gospodarczy KRS dokonał wpisu, bowiem skarżący objął funkcję prezesa zarządu K sp. z o. o. zastępując na tym stanowisku Pana S.T.. Tę funkcję pełnił do [...] maja 2015 r. W trakcie kolejnych nadzwyczajnych zgromadzeń wspólników skarżący objął funkcję prezesa zarządu Spółki na okres od [...] sierpnia 2015 r. do [...] września 2015 r. i z dniem [...] września 2015 r. zaprzestał pełnienia tej funkcji. Na stanowisko prezesa zarządu K sp. z o. o. został również powołany [...] lipca 2016 r. i pełnił tę funkcję do [...] lipca 2016 r.

W sprawie bezspornym jest fakt bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec K sp. z o. o. oraz że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności J.J. zostało wszczęte po powstaniu zaległości wynikającej z decyzji ustalającej obowiązek zwrotu przez Spółkę płatności PRŚ na rok 2012.

Nadto organ ustali, że w początkowym okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu, sytuacja K sp. z o. o. była dobra, spółka zatrudniała pracowników i koncentrując się na prowadzeniu działalności rolniczej wypracowała zysk w kwocie 846 467,82 zł. Pomimo takiego stanu rzeczy w 2014 r. tj. w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu, Spółka nie zamierzała kontynuować działalności w tym zakresie i już w czerwcu 2013 r. wyprzedała maszyny i urządzenia służące do produkcji rolnej, a w roku 2014 (i dalszych) nie złożyła nawet sprawozdań finansowych.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR opisane wyżej czynności (wyprzedaż majątku) oraz czas w jakim to nastąpiło są nieprzypadkowe, bowiem zbiegają się bezpośrednio z poinformowaniem spółki R sp. z o. o. o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu płatności PRŚ w kwocie 2 231 325,60 zł oraz zawiadomieniu Spółki o wszczęciu postępowania w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ (doręczone w dniu 12 lipca 2013 r., a więc już w momencie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki). Organ odwoławczy wywiódł, że skarżący był świetnie zorientowany w sytuacji Spółki i ciążącej na niej wierzytelności mimo, że formalnie od [...] maja 2015 r. nie pełnił funkcji prezesa zarządu. Decyzję doręczono na adres Spółki, a korespondencję odebrała osoba upoważniona do jej odbioru. Po doręczeniu decyzji Spółce ponownie powołano skarżącego na prezesa zarządu, którą pełnił od [...] sierpnia 2015 r. do [...] września 2015 r. Co istotne w dniu doręczenia decyzji Spółce w dniu 21 sierpnia 2015 r. K sp. z o. o. formalnie nie posiadała zarządu, bowiem skarżący zaprzestał pełnienia funkcji prezesa zarządu z dniem [...] maja 2015 r. Nadto skarżący zapoznał się treścią decyzji z [...] sierpnia 2015 r. wydanej wobec K sp. z o. o., a 1 września 2015 r. wniósł od niej odwołanie. Organ zauważył, że skarżący nie poinformował organów ARiMR o fakcie, że od [...] maja 2015 r. nie był członkiem zarządu Spółki. Obowiązek taki wynikał bowiem z regulacji art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2020 r., poz. 1206), na podstawie którego producent rolny jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany. Wobec niedopełnienia tego obowiązku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając w dniu [...] sierpnia 2015 r. decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ, opierał się na danych zawartych w systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, gdzie skarżący wciąż był pełnomocnikiem Spółki, upoważnionym do jej reprezentowania.

Co istotne decyzja z [...] sierpnia 2015 r. wydana wobec Spółki została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. Tymczasem skarżący zrezygnował z pełnienia funkcji prezesa zarządu w dniu [...] lipca 2016 r.

Wobec wątpliwości podnoszonych przez skarżącego w zakresie braku skutecznego doręczenia ww. decyzji, organ odwoławczy podjął kroki związane

z ustanowieniem kuratora do reprezentowania spółki K sp. z o. o. Decyzje organu II instancji doręczono kuratorowi 7 grudnia 2018 r. i została przez niego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Postanowieniem z 12 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Go 152/19 tut. Sąd odrzucił skargę kuratora K sp. z o.o., a zatem w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wyczerpana została administracyjna ścieżka postępowania. Wobec nieskuteczności podjętej egzekucji z majątku Spółki koniecznym stało się przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania K sp. z o. o. na skarżącego, jako osobę pełniącą funkcję prezesa jej zarządu.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki K sp. z o. o. w czasie, gdy upływał termin zapłaty zobowiązań ustalonych mocą decyzji z [...] sierpnia 2015 r. W decyzji tej wskazano 60-dniowy termin (wynikający wprost z art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy o ARiMR) na zwrot środków finansowych. Termin na spłatę zaległości rozpoczął bieg najwcześniej 21 sierpnia 2015 r., a najpóźniej 4 września 2015 r. i obejmował czas, kiedy skarżący był prezesem zarządu K sp. z o. o. Organ również wykazał, że postępowanie prowadzone Spółki zostało umorzone z uwagi na nieujawnienie mienia, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję. Wobec tego ziściły się przesłanki z art. 116 § 1 i 2 o.p.

W ocenie organu odwoławczego skarżący nie wypełnił także przesłanek z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p. , tj. w żadnym momencie ciążącego na nim obowiązku nie złożył wniosku o upadłość Spółki K sp. z o. o., ani nie wykazał, że niezgłoszenie tego wniosku nastąpiło bez jego winy. Nadto nie wskazał majątku Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. W ocenie organu skarżący był w pełni świadomy sytuacji Spółki i wiedział, że organy ARiMR rozpoczęły proces dochodzenia należności poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego ukierunkowanego na próbę odzyskania nienależnie pobranych (przez poprzednika prawnego K sp. z o. o.) płatności PRŚ. Co istotne, skarżący w zależności od istniejących okoliczności, swobodnie był powoływany na funkcję prezesa zarządu K sp. z o. o. i był odwoływany z tego stanowiska, co wprost przekłada się na świadomość posiadania daleko idącej wiedzy o sytuacji Spółki.

Organ odwoławczy odniósł się do podniesionego przez skarżącego w odwołaniu zarzutu nieważności postępowania z uwagi na fakt, że decyzja została wydana wobec skarżącego, choć on sam nie powinien być strona postępowania, bowiem nie pełnił funkcji członka zarządu w chwili powstania zobowiązania i doręczenia decyzji, a doręczenie Spółce decyzji było nieskuteczne z uwagi na fakt, że nie miała ona zarządu. Organ w tym miejscu zaznaczył, że wykazał okoliczności pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu w czasie upływu terminu na zwrot płatności. Podkreślił przy tym, że uregulowanie należności nie można ograniczać do 60 dni od dnia jej wydania, bowiem należność jest wymagalna aż do dnia jest spłaty. Natomiast skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki K sp. z o. o. w czasie, gdy upływał termin płatności zaległości podatkowych. W zakresie nieskuteczności doręczenia Spółce decyzji z [...] sierpnia 2015 r. organ zaznaczył, że skarżący w imieniu Spółki wniósł od przedmiotowej decyzji odwołanie, a do dokonania tej czynności specjalnie został powołany na prezesa zarządu. Takie działanie w ocenie organu czyni bezzasadnym zarzut nieważności postępowania.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że osoba trzecia nie może odpowiadać za przedawnione zobowiązanie organ wskazał, że początek biegu terminu, w którym organ ARiMR powinien wszcząć postępowanie administracyjne względem członka zarządu za długi Spółki uznać należy 27 maja 2020 r. tj. dzień doręczenia tutejszemu organowi administracji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Od tego momentu organ miał 3 lata, czyli do dnia 27 maja 2023 r., by uniknąć negatywnych dla organu konsekwencji wynikających z regulacji określonej w art. 68 § 1 O.p. Tymczasem organ ARiMR wszczął postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości Spółki w dniu 8 listopada 2019 r., czyli jeszcze w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego względem K sp. z o. o. Decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności wydał skarżącemu w dniu [...] lipca 2020 r., a zatem nie można mówić o jakimkolwiek przedawnieniu się należności wymaganych do zwrotu.

3. Od powyższej decyzji skarżący wniósł do tutejszego Sądu skargę, w której wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego powodujące nieważność postępowania, bowiem:

- decyzja została wydana wobec skarżącego, choć nie powinien być stroną tego postępowania, gdyż 21 sierpnia 2015 r., tj. w chwili doręczenia decyzji Kierownika BP ARiMR [...] sierpnia 2015 r. o stwierdzeniu wystąpienia obowiązku spółki K sp. z o. o. do zwrotu nienależnego świadczenia, nie pełnił funkcji zarządu,

- doszło do naruszenia art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 i art. 45 k.p.a., gdyż ww. decyzja Kierownika BP ARiMR nigdy nie została skutecznie doręczona spółce. Doręczenia dokonano bowiem do sekretariatu innej firmy w dniu 21 sierpnia 2015 r., a więc osobie trzeciej w chwili, gdy Spółka nie miała zarządu. Korespondencję odebrała Pani na sekretariacie, która nie miała komu przekazać decyzji z uwagi na brak organu reprezentującego Spółkę, zatem doręczenie było nieskuteczne i nigdy nie doszło do powstania zobowiązania wobec Spółki.

- naruszono art. 247 § 1 ust. 5 O.p., gdyż decyzja została skierowana do skarżącego, choć nie jest on osobą trzecią, na którą można przenieść odpowiedzialność. W chwili spowodowania powstania nadpłaty jak i w chwili podjętej próby doręczenia decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] sierpnia 2015 r. o stwierdzeniu wystąpienia obowiązku spółki K sp. z o. o. do zwrotu świadczenia nienależnego, skarżący nie był członkiem zarządu Spółki.

- decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż ww. decyzja nie została nigdy doręczona spółce K sp. z o. o. (w chwili doręczenia na adres spółki, spółka nie miała zarządu), a okoliczności tej nie zmieniła decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lipca 2018 r., który wbrew tej przeszkodzie również nie zakwestionował doręczenia Spółce decyzji przez organ I instancji i rozstrzygnął o odwołaniu, choć strona nie wniosła odwołania, a jedynie wskazała, że brak jest zarządu i z ostrożności wskazała, że organy ARiMR nie mają racji wydając przedmiotową decyzję. Wobec braku organu nie można było wnieść skargi do WSA, spółka nie posiadając organu nie miała upoważnionego do działania reprezentanta,

- przeniesiono na skarżącego odpowiedzialność za zobowiązania spółki wbrew przepisowi art. 108 § 2 pkt 2 lit a) O.p., z uwagi na błędne przyjęcie, iż doszło do uprzedniego doręczenia decyzji określającej wartość zobowiązania.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

-niewłaściwe zastosowanie normy z art. 108 § 2 pkt 2 lit a) O.p., z uwagi na błędne przyjęcie, iż doręczono decyzję określającą wartość zobowiązania, co uniemożliwia wszczęcie postępowania i wydanie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na osobę trzecią,

- niezastosowanie normy art. 109 § 1 w zw. z art. 59 § 1 O.p., albowiem zobowiązanie do zapłaty przez spółkę K sp. z o.o. wygasło na skutek przedawnienia, a osoba trzecia nie może odpowiadać za przedawnione zobowiązanie,

- niewłaściwie zastosowanie art. 107 i art. 116 i art. 116 § 2 O.p., z uwagi na fakt, że skarżący nie zajmował stanowiska członka zarządu spółki K sp. z o. o. w chwil powstania zobowiązania ani w chwili stwierdzenia nadpłaty, gdyż wówczas Spółka K sp. z o.o. w ogóle nie posiadała zarządu,

- niewłaściwe zastosowanie art. 107 i art. 116 i art. 116 § 1 pkt. li lit. a) i b) O.p., bowiem nie zachodziły powody do złożenia wniosku o upadłość, a w czasie kadencji skarżącego Spółka miała zachowaną pełną płynność finansową, a organy administracji nie wykazały, że:

• zaszły podstawy do ogłoszenia upadłości zważywszy, że Spółka nie posiadała żadnych wierzycieli, a także nie miała problemów z płynnością finansową,

• w chwili wydania decyzji Kierownika BP ARiMR z [...] sierpnia 2015 r. i podjęcia nieskutecznej próby jej doręczenia, nie było określonego zobowiązania ustalającego kwotę nienależnie pobranych przez K sp. z o.o. płatności PRŚ, co więcej brak jest do dziś w tym zakresie decyzji,

• K sp. z o. o. miała więcej niż jednego wierzyciela, a według wiedzy skarżącego nie było wierzycieli, a gdyby doszło do skutecznego doręczenia decyzji przez Kierownika BP ARiMR z [...] sierpnia 2015 r. to ARiMR byłby jedynym wierzycielem Spółki, a wniosku o upadłość nie można złożyć w przypadku, gdy jest wyłącznie jeden wierzyciel spółki, zatem wobec braku podstawy do złożenia wniosku, nie można zarzucać członkom zarządu niezłożenie wniosku w terminie

• kto był faktycznie w zarządzie K sp. z o.o. w chwili wydania decyzji Kierownika BP ARiMR z [...] sierpnia 2015 r. i podjęcia nieskutecznej próby jej doręczenia, co spowodowało błędne przeniesienie odpowiedzialności na skarżącego, który nie był w chwili powstania zobowiązania w zarządzie spółki.

Podniósł również na naruszenie przepisów procesowych:

- niezastosowanie art. 122 O.p. i zaniechanie wyjaśnienia prawdy obiektywnej,

- niezastosowanie art. 121 i art. 124 o.p. i pomimo żądania strony niewyjaśnienie w jakim przedmiocie toczy się postępowanie, niewyjaśnienie przesłanek do wydania decyzji, niewskazanie zobowiązania, którego sprawa dotyczy i nieudzielenie żądanych przez stronę informacji,

- niezastosowanie przepisów o postępowaniu dowodowym, w tym art. 180 , 181, 187, 188, 191, 194, 195, 199 o.p.

- niewłaściwe zastosowanie normy art. 210 § 1, 1a i § 4 o.p. wobec nieprzedstawienia uzasadnienia faktycznego i prawnego w stopniu wystarczającym dla uzasadnienia odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki,

- naruszenie normy art. 7a § 1 k.p.a i art. 2a o.p. poprzez pominięcie zasady,

iż w wątpliwości winny być zawsze rozstrzygane na korzyść strony.

Nadto wskazał na błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że:

- był on w zarządzie Spółki w chwili powstania zobowiązania,

- K sp. z o. o znajdowała się w stanie niewypłacalności i powstała konieczność złożenia wniosku o upadłość,

- doszło do skutecznego wydania decyzji przez Kierownika BP ARiMR z [...] sierpnia 2015 r. określającej wysokość zobowiązania, choć nie została nigdy doręczona Spółce i decyzja ta uprawomocniła się w toku instancji.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i stwierdzenie jej nieważności w całości, albowiem zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt. 2 z uwagi na fakt, że na skarżącego przeniesiono odpowiedzialność, choć nie została skutecznie wydana i nie uprawomocniła się decyzja Kierownika BP ARiMR z [...] sierpnia 2015 r. ustalająca obowiązek zapłaty przez spółkę R sp. z o. o. (K sp. z o. o.) ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego i nie dotyczącego osoby skarżącego ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu do jej zmiany na podstawie art. 145a § k.p.a. poprzez orzeczenie o zmianie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Wobec braku sprzeciwu skarżącego Sąd uwzględnił wniosek organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

6. Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków stosuje się przepisy Działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. W jej przepisach ogólna reguła odpowiedzialności osób trzecich została sformułowana w art. 107 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. z uwagi na fakt, że zaległości, których dotyczy zaskarżona decyzja w powstały przed dniem 1 stycznia 2016 r. - art. 22 ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2015 r., poz. 1649). Przepis ten w § 1 i § 2 pkt 1 - 4 wskazuje zakres i kategorie należności, za które odpowiedzialność ponosi osoba trzecia. Z jego treści wynika, że osoby trzecie odpowiadają za zaległości podatkowe całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem, jak również za podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek i za koszty postępowania egzekucyjnego. Przytoczona regulacja ma charakter wyjątkowy. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może wyłącznie z mocy konkretnego przepisu ustawy, a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art. 110 - 117 o.p., przy czym katalog osób trzecich ponoszących odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych ma charakter zamknięty. Nadmienić przy tym należy, że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia. Zatem odpowiedzialność osób trzecich w Ordynacji podatkowej ma charakter posiłkowy w stosunku do odpowiedzialności podatnika.

Decyzja w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności może zostać wydana dopiero wtedy, gdy organ podatkowy będzie posiadał uzasadnione podstawy do przyjęcia, że pierwotny dłużnik nie wywiązał się z ciążącego na nim zobowiązania, a wysokość tego zobowiązania musi wynikać z decyzji właściwego organu lub z deklaracji. Oznacza to zatem, że wysokość zaległości podatkowych, za które odpowiadać ma osoba trzecia, wynika z deklaracji złożonej przez podatnika lub z wcześniejszej decyzji organu podatkowego, wydanej we właściwym postępowaniu w stosunku do podatnika, niekiedy także płatnika lub inkasenta.

Jedną z grup podmiotów mieszczących się kategorii osób trzecich ponoszących odpowiedzialność za zaległości podatkowe są członkowie zarządu spółek kapitałowych. Zgodnie bowiem z art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają, solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Przepis art. 116 § 2 o. p. stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Stosownie do brzmienia art. 116 § 4 o.p. ww. przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu.

W konstrukcji powołanego przepisu z jednej strony zawarto obowiązki, do których wypełnienia zobowiązany jest organ i od których spełnienia uzależnione jest orzekanie o odpowiedzialności osób trzecich, tj.: wykazanie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania oraz bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki. Z drugiej strony, ściśle określono w nim tzw. przesłanki egzoneracyjne, które uwalniają członka zarządu, z udziałem którego prowadzone jest postępowanie od odpowiedzialności, o ile uprzednio wykaże on ich wystąpienie. Zalicza się do nich wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też, że wskazał on mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa.

Przechodząc do oceny poszczególnych przesłanek określonych w art. 116 § 1 i 2 o.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, Sąd ocenił, iż:

7. Organ prawidłowo uznał, iż choć formalnie w dacie wymagalności należności z tytułu nienależnie pobranych płatności przez K Sp. z o.o. skarżący nie był członkiem zarządu spółki, to jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie może to uchylać odpowiedzialności skarżącego za sporną zaległość wynikającą z decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.

7.1. Dyrektor Oddziału Regionalnego prawidłowo ustalił datę płatności należności wynikającej z decyzji z [...] sierpnia 2015 r. ustalającej dla K Sp. z o.o. kwotę nienależnie pobranej płatności. Termin ten, zgodnie z art. 47 § 1 o.p. w zw. z art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy o ARiMR wynosi 60 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.

Organ prawidłowo ocenił, iż decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR należy uznać za doręczoną najpóźniej z dniem 4 września 2015 r., czyli datą wniesienia odwołania od tego aktu.

Z akt sprawy wynika mianowicie, że od dnia 23 maja 2015 r. zarząd K Sp. z o.o. był nieobsadzony wobec rezygnacji skarżącego zgłoszonej w trakcie nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników (protokół w aktach ARiMR). Brak w składzie zarządu trwał również w dniu 21 sierpnia 2015 r. czyli w dacie doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności na ręce I.K., która występowała przy doręczeniu jako upoważniona do odbioru korespondencji w imieniu K Sp. z o.o. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach ARiMR). Należny jednak zwrócić uwagę, że [...] sierpnia 2015 r. skarżący, jako prezes zarządu E Sp. z o.o. czyli spółki posiadającej 100% udziałów w kapitale zakładowym K Sp. z o.o., a tym samym jako jedyny uczestnik nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników K Sp. z o.o., podjął uchwałę o powołaniu siebie do składu zarządu K Sp. z o.o. na okres 7 dni czyli od [...] sierpnia do [...] września 2015 r. i to - jak wynika z protokołu zgromadzenia wspólników - w celu wniesienia odwołania od ww. decyzji. Dzień 4 września 2015 r., czyli datę wniesienia odwołania uznać zatem należy za datę pewną, w której należycie już obsadzony zarząd spółki otrzymał decyzję, doręczenie której otwierało 60 dniowy termin płatności należności wynikający z art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy o ARiMR.

Należy jednocześnie wskazać, że kognicja Sądu w sprawie ze skargi na decyzję orzekającą od solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie obejmuje badania legalności aktu administracyjnego stanowiącego podstawę dochodzenia od spółki należności, w tym także prawidłowości jego doręczenia. Potwierdza to orzecznictwo zapadłe w sprawach dotyczących odpowiedzialności podatkowej członków zarządów spółek. Z uwagi na tożsamość podstawy prawnej orzeczenia o odpowiedzialności poglądy sądów odnieść należy również do sprawy niniejszej dotyczącej odpowiedzialności za należności z tytułu nienależnie pobranych płatności.

W wyroku z 15 października 2013 r., sygn. akt II FSK 1215/12 Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) słusznie stwierdził, że: "(...) ustawodawca nie przyznał osobie trzeciej, byłemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, legitymacji do ingerowania w stosunek prawny czy to pomiędzy podatnikiem, a organem podatkowym, czy pomiędzy zobowiązanym podatnikiem a wierzycielem podatkowym, w zakresie zasadności, wymagalności i wykonalności zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych (...)".

Podobnie w wyroku z 10 września 2015 r., sygn. akt I FSK 946/14 NSA stwierdził, że "(...) postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki nie służy do weryfikowania ostatecznej decyzji określającej zaległość podatkową, która stanowi podstawę do wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na członka zarządu. Zasadność, wymagalność i wykonalność zobowiązania samego podatnika w podatku od towarów i usług nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), w sytuacji gdy wymiar tego podatku określony został w ramach decyzji ostatecznie kształtującej zobowiązanie podatkowe podatnika.

Można przyjąć - jak wskazał to NSA w wyroku z dnia 25 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 1218/11 - że stwierdzenie braku doręczenia decyzji określających zobowiązanie podatkowe spółki w świetle art. 116 § 1 i art. 108 § 2 O.p. dyskwalifikuje całe postępowanie w przedmiocie odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki (...). Jednak w tamtej sprawie stwierdzenie braku doręczenia decyzji wynikało z prawomocnych wyroków WSA odnoszących się do decyzji wymiarowych.

Podstawą podważenia prawidłowości doręczenia może być więc jedynie art. 170 p.p.s.a. wyrażający zasadę rozszerzonej prawomocności prawomocnych wyroków, lecz w niniejszej sprawie nie może mieć on zastosowania, ponieważ K Sp. z o.o. nie wniosła skutecznie skargi na decyzję z [...] sierpnia 2015 r. Postanowieniem z 12 marca 2019 r. WSA w Gorzowie Wlkp. odrzucił bowiem skargę spółki na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, czyli decyzję utrzymującą w mocy decyzję z [...] sierpnia 2015 r., przy czym ww. postanowienie WSA jest prawomocne, a u podstaw jego wydania legło ustalenie, iż skargę wniesiono z uchybieniem terminu. Implicite przyjąć więc należy, że WSA nie zakwestionował prawidłowości doręczenia decyzji organu odwoławczego.

7.2. Organ zasadnie przyjął również, że fakt, iż 60-dniowy termin płatności upłynął po zakończeniu 7-dniowej kadencji skarżącego jako członka zarządu spółki, nie uchyla jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

I tu odwołać się należy do poglądów NSA, który uznawał za dopuszczalną solidarną odpowiedzialności byłych członków zarządu za te zobowiązania spółek, których wymagalność nastąpiła już po dacie formalnego ustania ich członkostwa w zarządzie. Poglądy te zsumowano w uzasadnieniach wyroków NSA z 24 września 2020 r. w sprawach II FSK 1164/20 i II FSK 1169/20, gdzie wskazano że przy ocenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółek należy brać pod uwagę faktyczne sprawowanie funkcji członka zarządu (zob. m. in. wyroki NSA: z 14 czerwca 2016 r., I FSK 1896/14; z 4 marca 2015 r., akt FSK 241/14; z 13 sierpnia 2013 r., II FSK 2401/11; z 11 listopada 2005 r., I FSK 257/05; z 16 września 2011 r., II FSK 561/10; z 22 marca 2013 r., I FSK 862/12; z 16 października 2014 r., I FSK 1575/13; z 12 stycznia 2016 r., II FSK 468/15; z 13 kwietnia 2016 r., II FSK 394/14, z 7 kwietnia 2017 r., I FSK 1061/15). Zwracano przy tym uwagę, że oceniając odpowiedzialność solidarną konkretnej osoby za zaległości podatkowe jednostki organizacyjnej, którą zarządza istotne znaczenie ma ustalenie, czy w danym czasie podejmowała ona aktywne działania z zakresu prowadzenia spraw spółki. Istota odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe nie opiera się bowiem wyłącznie na formalnym piastowaniu danego stanowiska, lecz również na ponoszeniu konsekwencji działań lub zaniechań. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce z o.o., nawet po formalnej rezygnacji z funkcji członka zarządu w tejże spółce z o.o., powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu przewidzianą w art. 116 § 2 o.p. (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II FSK 2401/11). Wskazywano też jednoznacznie, że w sytuacji, gdy dana osoba, mimo wygaśnięcia mandatu, nadal wykonuje obowiązki członka zarządu, może ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 1 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., o sygn. akt II FSK 1580/14 oraz dnia 14 czerwca 2016 r., o sygn. akt II FSK 1896/14). Osoba, która faktycznie pełniła funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zobowiązania podatkowe, nie może zatem powoływać się na okoliczność, że jej mandat wygasł na podstawie art. 202 § 1 k.s.h. dla uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, którą ponosi na podstawie art. 116 o.p. (por. wyrok NSA z 16 października 2014 r., I FSK 1575/13). Faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością także po wygaśnięciu mandatu do sprawowania tej funkcji w myśl art. 202 § 1 k.s.h. powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu, przewidzianą w art. 116 § 2 o.p. (por. wyrok NSA z 17 maja 2016 r., II FSK 798/14).

Przedstawione powyżej poglądy NSA, WSA w Gorzowie Wlkp. w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela. Co więcej uznaje, że przystają one również do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z ustaleń Dyrektora Oddziału Regionalnego, które znajdują potwierdzenie w dowodach znajdujących się w aktach sprawy (vide: protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników K Sp. z o.o.) oraz powszechnie dostępnych danych z zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, skarżący jako prezes zarządu E Sp. z o.o. czyli spółki, która posiadała 100% udziałów w K Sp. z o.o., faktycznie jednoosobowo i dowolnie podejmował decyzje o powoływaniu się i odwoływaniu ze składu zarządu K Sp. z o.o. Jako jedyny mógł swobodnie kształtować skład organu zarządzającego spółki i czynił to dowolnie. Nadto miał świadomość sytuacji prawnej spółki, na co wskazuje fakt powołania się do składu jej zarządu dnia [...] sierpnia 2015 r. tylko w celu złożenia odwołania od decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności. Co jednak kluczowe, mocą decyzji zgromadzenia wspólników, którego był jedynym uczestnikiem, skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu przez 7 z 60 dni terminu biegnącego dla wymagalności należności wynikającej z decyzji z [...] sierpnia 2015 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności. Funkcję prezesa zarządu sprawował również od [...] maja 2016 r. do [...] lipca 2016 r. Zawiadywał zatem wszelką działalnością i sytuacją korporacyjną w spółce K. Stąd, podzielając wspomnianą wcześniej wykładnię art. 116 § 2 o.p. formułowaną przez NSA, nie wiążącą odpowiedzialności za zobowiązania spółki bezwarunkowo z formalnym członkostwem w zarządzie dokładnie w dacie wymagalności należności obciążających spółkę, Sąd uznał za trafne przyjęcie, że w przypadku skarżącego ustanie jego członkostwa przed upływem okresu wymagalności należności z tytułu nienależnie pobranych płatności, nie tamowało jego solidarnej odpowiedzialności za te należności.

8. Sąd uznał, że organy uznały, że zaszła kolejna przesłanka orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za nienależnie pobrane przez K Sp. z o.o. płatności, czyli bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku tej spółki (art. 116 § 1 o.p.). Potwierdza to treść postanowienia organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] maja 2020 r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, u którego podstaw legło ustalenie, że pomimo poszukiwania, nie ustalono jakiegokolwiek mienia z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji.

9. Sąd uznał jednocześnie, że zasadnie uznano, że nie zaszły negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za nienależnie pobraną przez spółkę płatność PRŚ na rok 2012 r.

9.1. Skarżący nie wskazał bowiem mienia, z którego możliwe byłoby zaspokojenie roszczenia ARiMR wynikającego z decyzji z [...] sierpnia 2015 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranej płatności.

9.2. Skarżący nie wykazał, by we właściwym momencie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. W istocie spółka ani wierzyciel nie złożyli go w ogóle. Skarżący nie uczynił tego w żadnym z okresów formalnego sprawowania funkcji prezesa zarządu spółki przypadających: od [...] sierpnia do [...] września 2015 r. i od [...] maja 2016 r. do [...] lipca 2016 r., przy czym w drugim z wymienionych okresów należność wynikająca z decyzji z [...] sierpnia 2015 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności była już wymagalna (art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy o ARiMR), pomimo tego, że decyzja nie była wykonalna w drodze egzekucji (art. 130 § 1 k.p.a.). O kwocie nienależnie pobranych płatności spółka była nadto informowana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie jednoosobowo zawiadując działaniem i sytuacją korporacyjną K Sp. z o.o. nie doprowadził do powołania zarządu dla złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, pomimo, że znana mu była wówczas treść decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za 2012 rok. Skarżący nie wykazał jednocześnie, by spółka w okresie sprawowania przezeń funkcji prezesa zarządu istotnie nie posiadała wymagalnych długów, ani by jej majątek wystarczał na ich zaspokojenie. Jak trafnie ustalił organ, jeszcze w trakcie sprawowania funkcji prezesa zarządu przez skarżącego spółka zbyła majątek, z zapisów KRS wynika, że spółka od 2013 roku zaprzestała w ogóle składania sprawozdań finansowych. Wskazać przy tym należy, że w postępowaniu przed organami ARIMR ciężar dowodu obciąża stronę (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR), a i z art. 116 § 1 o.p. wynika, że wykazanie przesłanek egzoneracyjnych obciąża członka zarządu.

Przyjąć należy, iż możliwości orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za należności z tytułu nienależnie pobranych płatności nie uchylałby również fakt, iż ARiMR był jedynym wierzycielem spółki. W orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność, że spółka ma jednego wierzyciela nie skutkuje tym, że takiego wniosku o ogłoszenie upadłości nie można złożyć. Przepisy dotyczące przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na jej członków zarządu mają chronić wierzycieli, a nie jak oczekuje strona dłużników. To wierzyciele w sytuacji, gdy jest ich kilku mają w drodze porozumienia działać wspólnie. Gdyby uznać stanowisko, że wniosek o ogłoszenie upadłości można by składać tylko wtedy, gdy wierzycieli jest więcej doszłoby do nierównego traktowania dłużników. Okoliczność istnienia tylko jednego wierzyciela spółki nie pozbawia możliwości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (zob. np. wyroki NSA z 16 stycznia 2020 r. I GSK 1670/18 i I GSK 1671/20, WSA: z 17 grudnia 2019 r. I SA/Po 735/19, z 8 października 2019 r. I SA/Gd 926/19).

10. Powyższe uwagi bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.

11. Uwzględniając powyższe, Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).