Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 875/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 6 ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; 2. zasadza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz J.S. 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2015r. [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm. zw. dalej k.p.a) po rozpatrzeniu odwołania Pana J. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] września 2014 r. (znak: [...]) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2014 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. (znak: [...]).

W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia organu nadzoru stanowił art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.

W ocenie organu odwoławczego organ nadzoru słusznie stwierdził nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2014 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. Jak wykazał w uzasadnieniu przedmiotowe orzeczenie zostało wydane przez Powiatowy Zespół z naruszeniem art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym właściwość miejscową zespołu orzekającego o niepełnosprawności ustala się według miejsca pobytu w przypadku osób przebywających poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze względów zdrowotnych lub rodzinnych.

Z akt sprawy wynika, iż do wniosku o wydanie orzeczenia skarżący dołączył potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy. W świetle tego potwierdzenia skarżący był zameldowany na pobyt stały w P., natomiast jako adres pobytu czasowego wskazano R., a okres tego pobytu określono na 2014.04.25-2015.04.24. Zatem Pan J. S. w chwili złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G., przebywał ze względów zdrowotnych na terenie właściwości miejscowej tego Zespołu określonej w art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych od 4 dni. W tym stanie faktycznym i prawnym Zespół Powiatowy w G. zdaniem organu nie był właściwy miejscowo do przyjęcia i rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożonego przez Pana J. S.

Organ odwoławczy wskazał także, że nie podziela zdania skarżącego, iż przy badaniu właściwości miejscowej zespołu do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności kluczowa jest data wydania tego orzeczenia, a nie data złożenia wniosku o wydanie orzeczenia. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 r., (sygn. akt: III ARN 17/91) organ administracji publicznej jest obowiązany przestrzegać z urzędu swojej właściwości w całym toku postępowania administracyjnego, a więc od chwili wszczęcia postępowania do chwili jego zakończenia. Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie orzecznicze przed powiatowym zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności rozpoczyna się z chwilą złożenia wniosku o wydanie orzeczenia a kończy z chwilą wydania orzeczenia. Od chwili wpływu wniosku o wydanie orzeczenia do chwili podjęcia rozstrzygnięcia przez skład orzekający, zespół powiatowy prowadząc postępowanie orzecznicze podejmuje szereg czynności takich jak m.in. analiza formalna złożonego wniosku, analiza dokumentacji medycznej dołączonej do wniosku pod względem jej kompletności, kierowanie do strony postępowania wezwań lub Wojewódzki Zespół w uzasadnieniu decyzji przywołał również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podkreślono także, że w doktrynie wskazuje się, iż w postępowaniu wszczynanym na żądanie strony, organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien stosować przepisy art. 65-66 (Andrzej Wróbel, Komentarz do art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego). Wobec powyższego należy stwierdzić, iż zespoły orzekające zobowiązane są do badania swojej właściwości miejscowej już na etapie składania wniosku, czyli na etapie wszczęcia postępowania orzeczniczego, a nie dopiero na etapie jego zakończenia, ponieważ prowadziłoby to do nieuprawnionej konwalidacji przepisów o właściwości i czyniło bezprzedmiotowym stosowanie instytucji przekazania podania do organu właściwego wskazanej wart. 65 k.p.a. Tym samym organ zarzuty podniesione w odwołaniu uznał za bezzasadne.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Pan J. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. rażące naruszenie prawa, polegające na naruszeniu art. 6 ust. 2 ustawy e rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, iż Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności winien brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dniu składania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, podczas gdy winien on brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w chwili wydawania orzeczenia i w konsekwencji uznania, iż Zespół Powiatowy w G. nie był właściwy miejscowo do przyjęcia i. rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożonego przez J. S.;

2. rażące naruszenie prawa, polegające na naruszeniu art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydawania ww. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2014 roku Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. (znak: [...]);

3. rażące naruszenie prawa, polegające na naruszeniu art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa;

4. rażące naruszenie prawa, polegające na naruszeniu art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i art. 81 k.p.a., poprzez niezawiadomienie Skarżącego - jako strony postępowania - o wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a w konsekwencji nie zapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w tym zwłaszcza w zakresie umożliwiającym mu wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów, jak również zgłoszenie w tym zakresie żądań. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji, jak również decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2014 roku.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że wbrew stanowisku organów nadzoru orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane było przez organ właściwy miejscowo. Jak bowiem wynika z istniejącego w sprawie stanu faktycznego w miejscowości R. skarżący przebywał od dnia [...] kwietnia 2014 roku, natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało dnia [...] lipca 2014 roku tak więc w dacie orzekania spełniony został warunek przebywania poza stałym miejscem zamieszkania ponad dwa miesiące (art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób nie pełnosprawnych). Jednocześnie wskazano, że Skarżący przebywa obecnie w R. z uwagi na swój stan zdrowia.

Za błędne uznano zatem stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej, iż Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności winien brać pod uwagę stan faktyczny mający miejsce w dniu składania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, podczas gdy winien on orzekać na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania orzeczenia. Obowiązek orzekania na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawanie orzeczenia/decyzji dotyczy zarówno organów pierwszej jak i drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2015r. Sygn. akt IV SA/Wa 1717/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonego aktu i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego, uznając że Minister Pracy i Polityki Społecznej nie był właściwy do rozpoznania odwołania w sprawie.

Na skutek wywiedzionej przez Ministra skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 marca 2017r. Sygn. akt I OSK 604/16 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska sądu I instancji i uznał, że Minister Pracy i Polityki Społecznej był organem właściwym do rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] września 2014 r. (znak: [...]) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2014 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. (znak: [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") Sąd, związany jest wykładnią prawa dokonaną już w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 marca 2017r. Sygn. akt II OSK 4604/16.

Tym samym w niniejszej sprawie zgodnie z w/w wyrokiem, Sąd zobligowany został do ponownego rozpoznania sprawy i odniesienia sie do zarzutów zawartych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez orzekające w sprawie organy w sprawie nie doszło do wydania kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2014r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. (znak: [...]), przez niewłaściwy organ.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ww. ustawy właściwość miejscową powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności ustala się według miejsca stałego pobytu w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności.

Natomiast art. 6 ust. 3 przedmiotowej ustawy stanowi, iż właściwość miejscową zespołu orzekającego o niepełnosprawności ustala się według miejsca pobytu w przypadku osób:

1) bezdomnych;

2) przebywających poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze względów zdrowotnych lub rodzinnych;

3) przebywających w zakładach karnych i poprawczych;

4) przebywających w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest kwestionowanym, że skarżący złożył w dniu 29 kwietnia 2014r. wniosek o wydanie mu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. uznając go za organ o którym mowa w art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy tj. właściwy według miejsca pobytu osoby przebywającej poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze względów zdrowotnych (we wniosku wskazano wprost adres pobytu ponad 2 miesiące ul. [...] w R.). Z akt sprawy wynika, iż do wniosku o wydanie orzeczenia skarżący dołączył potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy. W świetle tego potwierdzenia skarżący był zameldowany na pobyt stały w P., oraz na pobyt czasowy w R., a okres tego pobytu określono na 2014.04.25-2015.04.24. Jak słusznie zauważyły organy, Skarżący w chwili złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G., przebywał ze względów zdrowotnych na terenie właściwości miejscowej tego Zespołu określonej w art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy dopiero od 4 dni. Wskazać także należy, że świetle prawa, przy uwzględnieniu terminu dochowania obowiązku meldunkowego określonego w art. 27 ust. 1 w zw. z art. 24 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności zgodnie z którym obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Powyższe dodatkowo potwierdza, że w dacie złożenia wniosku, skarżący nie przebywał poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze względów zdrowotnych. Tym samym co do zasady Sąd w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez organy rozpoznające niniejszą sprawę, iż w postępowaniu wszczynanym na żądanie strony, organ do którego wniesiono podanie, nie był właściwy do jej rozpoznania. Nie oznacza to jednak, ze skarżący nie mógł wnieść do niego wniosku. Organy są bowiem obowiązane zbadać na podstawie treści żądania, już na etapie składania wniosku, czy są właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinny stosować przepisy art. 65 - 66 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy jednak mieć na uwadze, że przedmiotem kontroli Sądu są decyzje wydane w trybie nadzwyczajnym tj. nieważnościowym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowi formę nadzoru. Prowadzone jest na podstawie art. 156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, z tym że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie dokonuje się zatem - jak w postępowaniu zwykłym - oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań a ocenia się legalność decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Ocena dokonywana przez organ administracji dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. Przedmiotem tego postępowania nie jest więc ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją (vide: wyroki NSA z dnia 2 września 2016 r., I OSK 689/15; z dnia 22 stycznia 2015 r., I OSK 1021/13; z dnia 5 sierpnia 2014 r., I OSK 11/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Tym samym nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

Przedkładając powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji nie można zarzucić, iż wydana została przez niewłaściwy organ, a tym samym obarczona jest wadą określoną w art. 156§1 pkt 1 k.p.a. Jak bowiem wynika z istniejącego w sprawie stanu faktycznego w miejscowości R. skarżący przebywał formalnie od dnia [...] kwietnia 2014 roku, natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało dnia [...] lipca 2014 roku, tak więc w dacie wydania decyzji spełniony został warunek przebywania poza stałym miejscem zamieszkania ponad dwa miesiące (art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób nie pełnosprawnych). W konsekwencji nie można uznać, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. (pomimo tego, że w początkowej fazie postępowania nie dopełnił wymogu sprawdzenia swojej właściwości), był ostatecznie organem niewłaściwym do jej wydania. Oznacza to, że na gruncie niniejszej sprawy nie można uznać, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja obarczona jest wadą nieważności o której mowa w art. 156 §1 pkt. 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, jak również utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] września 2014 r. jako wydane z naruszeniem art. 145§1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 w/w ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z §21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.