Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1463/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Iwona Dąbrowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia [...] kwietnia 2014 r.; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego A. W. kwotę 257 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

1 Rozkazem personalnym nr [...] z [...] czerwca 2014 r. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. W. (dalej jako skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej rozkazem personalnym Komendanta Głównego Policji nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. dotyczącym odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w okresie od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

2 W jego uzasadnieniu wskazano na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

3 Wnioskiem z [...] grudnia 2011 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Głównego Policji z prośbą o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dziadków w charakterze domownika od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. Do przedmiotowego wniosku załączył: swoje oświadczenie, informację ze Starostwa Powiatowego w P. o posiadaniu przez E. M. gospodarstwa rolnego, informację z Urzędu Gminy [...] o zamieszkiwaniu od [...] czerwca 1973 r. do chwili obecnej w miejscowości [...],[...], zeznania dwóch świadków: D. S. oraz S. W., postanowienie Wójta Gminy [...] o odmowie wydania zaświadczenia w sprawie potwierdzenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym dziadków (F. i E. M.), zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w [...].

Komendant Główny Policji, po przeprowadzeniu postępowania, decyzją nr [...] z [...] lutego 2012 r. odmówił ustalenia skarżącemu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r.

W wyniku wniesionego odwołania Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 17 września 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 967/12) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Komendanta Głównego Policji z [...] lutego 2012 r. Ponadto określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. We wskazanym wyroku Sąd stwierdził, że skarżący spełnia przesłanki do uznania za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), a w konsekwencji okresy jego pracy w gospodarstwie rolnym dziadków od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. powinny zostać przez organ zaliczone do stażu pracy (wysługi lat), skoro skarżący w okresach tych w gospodarstwie tym pracował.

Powyższy wyrok był przedmiotem kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 6 lutego 2014 r. (sygn. akt I OSK 2959/12) oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że ustalenia faktyczne co do tego, iż skarżący ma status domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zostały skutecznie podważone. Skoro Sąd pierwszej instancji ocenił, że materiał dowodowy sprawy pozwala uznać, że skarżący stale pracował w gospodarstwie rolnym, to jako prawidłowe ocenił zastosowanie art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W związku z powyższym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ ponownie odebrał od zgłoszonych przez skarżącego świadków oraz od skarżącego oświadczenia. Po wpłynięciu oświadczeń Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za wskazane okresy pracy w gospodarstwie rolnym.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) poprzez formułowanie nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 967/12, naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 z poźn. zm.), naruszenie § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie, niezgodność ustaleń organu ze stanem faktycznym polegającą na uznaniu, że od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. pracował tylko doraźnie w gospodarstwie rolnym dziadków, podczas gdy w rzeczywistości pracował stale we wspomnianym gospodarstwie, naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. polegające w szczególności na rażącym naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przeprowadzenie oceny dowodów w sposób przeczący regułom logiki oraz wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału oraz błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów. Z tych też względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy.

Wskazaną na wstępie decyzją organ utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Organ podał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. W art. 102 ww. ustawy upoważniono ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia, z uwzględnieniem rodzajów okresów służby, pracy i innych okresów podlegających zaliczeniu do wysługi, sposobu jej dokumentowania oraz trybu postępowania w tych sprawach.

W wykonaniu tej delegacji zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego. Przepis § 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się:

1) okresy służby w Policji,

2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,

3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin,

4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku,

5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Przepis § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stanowi, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr.

W myśl § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w § 5 ust. 1 (§ 5 ust. 3 rozporządzenia).

Natomiast stosownie do § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu, natomiast dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Policji nie wymaga wydania odrębnej decyzji (§ 5 ust. 5 cytowanego rozporządzenia).

Policjant ma zatem możliwość zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem dotychczas nieudokumentowanych okresów, a może mieć to miejsce na przykład w sytuacji, gdy przy przyjęciu do służby funkcjonariusz nie dysponował dokumentami potwierdzającymi okresy podlegające wliczeniu do wysługi.

Organ wskazał również, że § 4 ust. 1 pkt 5 powoływanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. pozwala na zaliczenie innych okresów (niż wymienione we wcześniejszych punktach § 4 ust. 1) do wysługi lat wówczas, gdy istnieje przepis, który pozwala na wliczenie ich do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Taką regulację niewątpliwie stanowi ustawa z dnia 20 lipca

1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, która w sposób wyraźny przewiduje zaliczenie określonych okresów do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 powyższej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie istotnym zagadnieniem jest ustalenie - normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało bowiem zdefiniowane w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Jednocześnie organ zaznaczył, iż w wyroku z 17 września 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 967/12 zapadłym w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż z uwagi na fakt, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników uchylająca ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych, które wskazywałyby przypadki stosowania ustawy uchylonej, w niniejszej sprawie należy stosować - zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego - przepisy obowiązujące w dniu orzekania przez organ.

Wobec powyższego normatywnej treści pojęcia "domownik" - zdaniem organu - należało poszukiwać w obowiązującej ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z art. 6 pkt 2 cytowanej ustawy za domownika może być uznana osoba, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie, co wynika z art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy. W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3).

Przedstawiane w sprawie dotyczącej przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta z tytułu wysługi lat zeznania świadków powinny być na tyle wiarygodne, aby można je było potraktować jako równoważne w zakresie wartości dowodowej z informacjami zawartymi w świadectwach służby czy świadectwach pracy, które co do zasady stanowią podstawowy dowód w takim postępowaniu. Ocena przedstawionych przez stronę dokumentów należy każdorazowo do organu, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu danego okresu do pracowniczego stażu pracy. Właściwy przełożony może nie przyznać prawa do określonego świadczenia, zwłaszcza, gdy sam dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany w zaświadczeniu stan faktyczny. W szczególności organ może zakwestionować zaświadczenie urzędu gminy albo treść przedstawionych innych dokumentów, jeżeli dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny stan faktyczny niż wskazany w tych dokumentach (por. A. Rzetecka-Gil, Komentarz do ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, LEX /el. 2008).

Organ podkreślił, iż stała praca w gospodarstwie rolnym to praca polegająca na wykonywaniu określonych czynności wynikających z aktualnych potrzeb tego gospodarstwa, przy czym potrzeby te determinowane są np. wielkością gospodarstwa, jego strukturą, rodzajem upraw i hodowli, jak również ilością pracujących w nim osób. Przyjęcie zatem, iż dorywczo wykonywane przez daną osobę, jedynie w czasie wolnym od innych zajęć, czynności są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego niezgodne jest nie tylko z zasadami doświadczenia życiowego, ale także z celem ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. Sam fakt zamieszkiwania w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia nie daje jeszcze podstaw dla przypisania osobie statusu domownika. O pracy w gospodarstwie rolnym można mówić tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z pracą o charakterze stałym. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja – w ocenie organu - nie wystąpiła.

Decydujące znaczenie ma fakt, że wymiar obowiązków związanych z zapewnieniem prawidłowego funkcjonowania danego gospodarstwa rolnego jest ściśle związany z powierzchnią i strukturą tego gospodarstwa oraz rodzajem koniecznych do prowadzenia w nim prac.

W tym kontekście, mając na względzie fakt, że gospodarstwo rolne dziadków skarżącego znajdowało się w obrębie dwóch miejscowości oraz miało łączną powierzchnię ok. 2,61 ha, nawet przy założeniu, że nieruchomości te stanowiły jeden organizm gospodarczy, nie można – zdaniem organu - uznać, że wymiar niezbędnych do zapewnienia jego prawidłowego funkcjonowania obowiązków wymagał stałej pracy kilku osób. Grunt stanowiący obszar 2,61 ha (w tym łąki, pastwiska i las oraz zabudowania mieszkalne i gospodarcze) należący do dziadków skarżącego mógł więc tylko zaspokajać bieżące potrzeby gospodarstwa. W gospodarstwie prowadzona była niewielka hodowla zwierząt (1-3 krowy, kilka sztuk trzody chlewnej, kilka do kilkadziesiąt kur czy co jakiś czas, kilka do kilkunastu sztuk kaczek). Wskazany areał nie jest zatem obszarem, na którym w racjonalny sposób i stale można prowadzić hodowlę i wytwórczość.

Zasadnym jest zatem - zdaniem organu - stwierdzenie, iż wielość i różnorodność prowadzonych w przedmiotowym gospodarstwie upraw i hodowli, jego niewielki areał wraz ze wskazywanym przez skarżącego charakterem wykonywanych w nim prac, wskazuje na siedliskowy charakter gospodarstwa prowadzonego wyłącznie na potrzeby własne.

W przedmiotowej sprawie nie można także uznać, że wymiar obowiązków niezbędnych do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,61 ha wymagał świadczenia przez skarżącego pracy, tym bardziej, że prowadzącymi przedmiotowe gospodarstwo rolne byli dziadkowie skarżącego.

Gospodarstwo rolne dziadków skarżącego nie wymagało do zapewnienia jego prawidłowego funkcjonowania stałej pracy kilku osób, tj. F. i E. M., skarżącego oraz jego brata R., który zgodnie z oświadczeniem strony również świadczył stałą pracę na rzecz gospodarstwa dziadków.

Biorąc więc pod uwagę ilość osób zamieszkujących na terenie przedmiotowego gospodarstwa rolnego, świadczoną przez inne osoby pomoc, znacznie ograniczone potrzeby świadczenia pracy w tym gospodarstwie z uwagi na jego niewielką powierzchnię i brak wyspecjalizowanej produkcji rolnej, zarówno w zakresie zwierzęcym, jak i roślinnym, organ stwierdził, iż nie tylko nie było potrzeby, ale także możliwości świadczenia w nim przez skarżącego pracy o charakterze stałym.

Mając na uwadze powyższe zdaniem organu "pracę" skarżącego należy zakwalifikować jako pomoc, a nie jako pracę o charakterze stałym w gospodarstwie rolnym.

Przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być natomiast mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. Ustawodawca jednoznacznie określił, że wliczeniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, podlegają wyłącznie okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, nie umożliwił natomiast wliczenia do wspomnianego stażu pracy okresów pomocy w gospodarstwie rolnym. Takiej doraźnej pomocy (w wykonywaniu typowych obowiązków domowych) nie należy utożsamiać z pracą w gospodarstwie rolnym czy też pracą w czasie ferii lub wakacji.

Organ podał również, iż praca w gospodarstwie rolnym, na co wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 17 września 2012 r., wymaga również pewnego nastawienia psychicznego polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Pojmowana w ten sposób cecha stałości świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo.

Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący w ankiecie osobowej w pkt 14 dotyczącym źródeł utrzymania do chwili obecnej wskazał, iż od [...] października 1993 r. do [...] kwietnia 1995 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową w P., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1996 r. otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych oraz od [...] kwietnia 1996 r. nie posiada prawa do zasiłku nie można przyjąć, iż w przypadku skarżącego można mówić o psychicznym nastawieniu polegającym na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym dziadków. Wskazana okoliczność potwierdza, iż skarżący nie traktował wykonywanych w gospodarstwie czynności jako pracy.

Powyższe potwierdza również fakt, iż w życiorysie z [...] lipca 1996 r. skarżący szczegółowo opisując swoje życie, począwszy od dnia urodzenia skończywszy na pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych, nie wskazał na pracę w gospodarstwie rolnym dziadków.

W przedmiotowej sprawie wobec braku właściwego zaświadczenia z urzędu gminy stwierdzającego okresy pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym, zdaniem organu należało oprzeć się także na przedstawionych przez skarżącego, a następnie dwukrotnie uzupełnionych w wyniku czynności organu, zeznaniach świadków. Zeznania te jednak w żadnym razie nie mogą zostać uznane za wiarygodny i wystarczający dowód potwierdzający świadczenie przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym. Z ich treści jednoznacznie bowiem wynika, iż świadkowie błędnie utożsamiają świadczoną przez stronę pomoc z pojęciem pracy, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., a nadto zeznania te są niespójne z pozostałym materiałem dowodowym, a co się z tym wiąże są niewiarygodne.

W tym stanie sprawy przedłożone przez skarżącego dokumenty oraz zeznania świadków – S. W. oraz D. S., które we wnioskowanym przez skarżącego okresie wskazały, że czas pracy zainteresowanego był uzależniony od potrzeb i sezonu, jak również, iż pracował w zależności od pory roku "w przedziale od kilku do nawet kilkunastu godzin w sezonie natężenia prac tj. np. w czasie prac polowych związanych ze zbiorem zbóż, wykopkami między innymi ziemniaków, buraków. W porze letniej (wakacyjnej) oraz dniach wolnych od zajęć szkolnych był to cały dzień, natomiast w okresach, których uczęszczał do szkoły były to przede wszystkim godziny popołudniowe i wieczorne" - należy uznać - w ocenie organu - za niewystarczające do zaliczenia okresu od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. do wysługi lat i procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tego tytułu.

Organ zauważył, iż świadkowie zamieszkują w miejscowości [...] natomiast gospodarstwo rolne Państwa M. obejmuje grunty położone w dwóch miejscowościach [...] oraz [...]. Nawet gdyby uznać te miejscowości za pobliskie nie sposób przyjąć, iż świadkowie każdorazowo mogli być naocznymi obserwatorami prac skarżącego w części gospodarstwa rolnego Państwa M. położonego w miejscowości [...]. Organ podkreślił także, iż świadkowie nie poprzestali na zrelacjonowaniu faktów, których byli świadkami, dokonali natomiast pewnego założenia uznając, iż z samego faktu, iż część gruntów należących do dziadków skarżącego położonych jest w miejscowości [...] skarżący musiał w nich pracować. Takie natomiast oświadczenia nie mogły zostać przez organ uwzględnione, albowiem to nie do świadka należy wnioskowanie czy też przyjmowanie założeń wynikających z zaistniałych okoliczności, świadek ma jedynie zeznawać co widział, kiedy i w jakich okolicznościach. Ocena materiału dowodowego należy bowiem wyłącznie do organu.

Ponadto organ wskazał, iż skarżący we wnioskowanym okresie uczył się w latach 1988-1993 w Liceum Medycznym w [...], pokonywał drogę do i ze szkoły, przygotowywał się do zajęć szkolnych oraz do egzaminu maturalnego. Odległość między miejscem zamieszkania strony a szkołą średnią wynosiła około 25 km w jedną stronę. Dojazd do szkoły środkami komunikacji zajmował skarżącemu do 45 minut w jedną stronę. Konieczność przygotowania się do obowiązków szkolnych, a także dojazd do i ze szkoły oraz liczba jednostek lekcyjnych (do 8 godzin lekcyjnych), na które uczęszczał skarżący - zdaniem organu - nie pozwalała mu na wykonywanie stałych czynności w gospodarstwie rolnym dziadków. Ponadto nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje oraz przygotowanie do matury również stanowią negatywną przesłankę w przedmiotowej sprawie i w ocenie organu wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym.

Konkludując organ stwierdził, że skarżący w gospodarstwie rolnym dziadków w okresach od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. oraz od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. świadczył jedynie doraźną pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika.

W sytuacji gdy dowody przedłożone przez stronę (zeznania świadków) nie potwierdzają tych faktów organ nie może przyznać prawa do danego świadczenia pracowniczego.

Odnosząc się do argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 153 P.p.s.a. polegającym na formułowaniu przez organ nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 967/12, albowiem organ podzielił i jedynie rozwinął tezy podniesione w przedmiotowym wyroku. Organ uwzględnił wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego i stosowne fragmenty dotychczasowego postępowania dowodowego rozszerzył i uzupełnił.

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał wnikliwej jego oceny oraz okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W uzasadnieniu decyzji wskazał natomiast, dlaczego pewne dowody uznano za wiarygodne, a innym (np. zeznaniom świadków) odmówiono waloru wiarygodności i mocy dowodowej.

W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił:

1) naruszenie art 153 P.p.s.a. poprzez formułowanie nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 967/12) i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2014 r. (sygn. akt I OSK 295912),

2) naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez uznanie, że;

a) o stałej pracy w gospodarstwie rolnym można mówić tylko wtedy, gdy stanowiła ona główny cel i zajęcie pracującej osoby,

b) wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym o łącznej powierzchni ok. 2,61 ha nie może być ze względu na zbyt małą powierzchnię gospodarstwa rolnego wliczone do stażu pracownika,

c) niewystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest jej wykonywanie w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu,

d) niewystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie jej w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób,

e) nauka w szkole wyklucza stałą pracę w gospodarstwie rolnym.

3) naruszenie § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r., Nr 152, poz. 1732) poprzez jego niezastosowanie,

4) niezgodność ustaleń Komendanta Głównego Policji ze stanem faktycznym polegającą na uznaniu, że od [...] czerwca 1989 r. do [...]października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. skarżący pracował tylko doraźnie w gospodarstwie rolnym dziadków, podczas gdy w rzeczywistości pracował stale we wspomnianym gospodarstwie,

5) naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. polegające w szczególności na:

a) rażącym naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przeprowadzenie oceny dowodów w sposób przeczący regułom logiki,

b) niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji w postaci rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...] z [...] kwietnia 2014 roku,

c) wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału oraz błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów,

6) naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela,

7) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji w postaci rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...] z [...] kwietnia 2014 roku pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy wskazanych powyżej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty przedstawione w petitum skargi skarżący podkreślił, że organ, nie zważając na wykładnię dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 17 września 2014 r., na obecnym etapie sprawy formułuje nowe, sprzeczne z wyrażonymi przez WSA oceny prawne i nie zważając na dokonane przez WSA i NSA wskazania co do dalszego postępowania wskazuje m.in., że mała powierzchnia gospodarstwa wyklucza stałą pracę w gospodarstwie rolnym, oraz że nauka w szkole wyklucza stałą pracę w tym gospodarstwie. Skarżący zwrócił uwagę, że organ mimo bezspornego ustalenia przez WSA, iż skarżący spełnia przesłanki do uznania go za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji, że okresy pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym dziadków od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. oraz od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. powinny zostać zaliczone do stażu służby (wysługi lat), ustalił inny stan faktyczny.

Niezależnie od powyższego skarżący zauważył także, że przepisy ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie wskazują minimalnej normy obszarowej gospodarstwa rolnego, w których należy wykonywać stałą pracę w charakterze domownika. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że stała praca w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym o powierzchni 2,61 ha nie może zostać wliczona do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy. Przepisy te nie wskazują też maksymalnej liczby osób, które mogą wykonywać stałą pracę w jednym gospodarstwie. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że stała praca skarżącego w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym dziadków nie może być wliczona do stażu pracy, ponieważ pracę w przedmiotowym gospodarstwie oprócz skarżącego wykonywały jeszcze inne osoby.

Skarżący wskazał, że ocena materiału dowodowego została dokonana wybiórczo, w konsekwencji czego poczynione zostały błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Organ oceniając zeznania świadków, uznał je za niewystarczające i niewiarygodne, nie wskazując jednak innego materiału dowodowego, który byłby wiarygodny i z którego wynikałyby fakty przeczące twierdzeniom skarżącego oraz twierdzeniom świadków. W ocenie skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, spójny, logiczny i wzajemnie się uzupełniający. Został on oceniony przez WSA w wyroku z 17 września 2012 r. i nie było potrzeby prowadzenia nowego postępowania dowodowego i dokonywania oceny zebranych w sprawie dowodów w sposób dowolny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za niezasadne i podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zasadniczą wadą kontrolowanego rozkazu personalnego jest naruszenie art. 153 P.p.s.a., stosownie do którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., II SA/Ol 443/09, dostępny na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA).

Znaczenie i ranga ustrojowa tego unormowania, jako gwaranta spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniającego realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej, były wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie. Związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Sąd wyrażając ocenę prawną w uzasadnieniu swojego orzeczenia oraz przedstawiając wskazania co do dalszego postępowania, determinuje rozstrzygnięcie administracyjne w różnych aspektach. Z całą pewnością przesądza o sposobie, a nawet o rezultatach stosowania prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., I OSK 1341/07, publ. CBOSA).

Oceny prawnej określonej w art. 153 P.p.s.a. nie można rozpatrywać wyłącznie z punktu widzenia tego, czy miała miejsce, czy też nie, ale również z punktu widzenia jej zakresu. Zakres oceny prawnej to zasięg wyraźnie i jednoznacznie wyrażonego poglądu narzucającego organom sposób interpretacji prawa, ocen faktów i – w konsekwencji – kierunek wyniku sprawy administracyjnej (por. W. Maciejko. Glosa do wyroku NSA z 16 maja 2007 r., I FSK 857/06, OSP 2008/11/119).

Ocena prawna może dotyczyć nie tylko wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji administracyjnej, ale również stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 2 września 2008 r., II OSK 974/07, publ. CBOSA).

Zgodnie z poglądami piśmiennictwa (por. W. Sanetra, Kilka uwag o uzasadnieniach orzeczeń Sądu Najwyższego, Przegląd Sądowy 2002, nr 9, s. 57; M. Łochowski, Wiążąca sądowa wykładnia prawa, ocena prawna, wskazania co do dalszego postępowania, Przegląd Sądowy 1997, nr 10, s. 24-25; E. Wengerek, Glosa do uchwały siedmiu sędziów SN z 25 lutego 1957 r. sygn. akt I CO 44/56, Nowe Prawo 1956, nr 7-8, s. 189), pojęcie oceny prawnej dotyczy szeroko pojętej wykładni prawa, która obejmuje różnego rodzaju egzegezy tekstów prawnych, łącznie z regułami walidacyjnymi (dotyczącymi obowiązywania określonej normy prawnej, a nie sposobu pojmowania jej treści, takimi jak lex superior, lex specialis, lex generalia, reguły intertemporalne), reguły wynikania norm prawnych z innych norm prawnych, a także kwestie dotyczące subsumcji (np. kwalifikacji prawnej faktów) oraz wyboru konsekwencji prawnej faktu uznanego za udowodniony, a nie tylko rezultaty zastosowania tzw. dyrektyw wykładni prawa (dyrektyw językowo-logicznych, systemowych, funkcjonalnych, historycznych itp.), których użycie ograniczone zostaje jedynie do ustalenia znaczenia (sposobu pojmowania) normy prawnej uznanej wcześniej za obowiązującą (mającą zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego). Ponieważ tak szeroko pojmowana wykładnia prawa wiąże sąd (organ), któremu sprawa została przekazana, to jest naturalne, że wymaga ona uzasadnienia, które stanowi integralną część orzeczenia.

Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób ich postępowania w przyszłości. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 7 grudnia 1999 r. sygn. akt I SA 1089/99 przywołany przez J.P. Tarno (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 223). Sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem rozpoznania (por. wyrok NSA z 15 lutego 2007 r. II FSK 274/06, publ. CBOSA).

Ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone przez sąd w wydanym przez niego orzeczeniu. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.

Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98 ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu orzeczenia sądowego, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenianych faktów i dowodów) oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie (por. B. Adamiak, glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. III RN 130/97, publ. OSP 1999, z. 5, poz. 101, s. 263 i n.).

Przenosząc przedstawione uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że Komendant Główny Policji rozpoznając ponownie sprawę przyznania skarżącemu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r., nie zastosował powyższych zasad. Organ w całości zignorował ocenę prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Na podkreślenie zasługuje przy tym, iż ocena prawna Sądu była jednoznaczna. Sąd, dokonując wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa i ich subsumcji do okoliczności faktycznych sprawy wskazał, że skarżący spełnia przesłanki do uznania go za domownika, w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji okresy jego pracy w gospodarstwie rolnym dziadków od [...] czerwca 1989 r. do [...] października 1993 r., od [...] kwietnia 1995 r. do [...] kwietnia 1995 r. i od [...] września 1996 r. do [...] listopada 1996 r. powinny zostać przez organ zaliczone do stażu pracy (wysługi lat), skoro skarżący w okresach tych w gospodarstwie tym pracował. Sąd uznał, że fakt pobierania przez skarżącego nauki w szkole, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym dziadków, nie może stanowić przeszkody do uznania go za domownika, w rozumieniu przepisów powyższej ustawy. Uchylając decyzję Komendanta Głównego Policji Sąd nie wskazywał na konieczność uzupełniania materiału dowodowego sprawy, oceniając, iż ten dotychczas zgromadzony pozwala na rozpoznanie wniosku skarżącego. Organ przeprowadził jednak dowody z uzupełniających oświadczeń zarówno skarżącego, jak i zgłoszonych przez niego świadków i ponownie ustalił stan faktyczny sprawy, oceniając, że okoliczności faktyczne sprawy nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego.

Takie postępowanie organu nie może spotkać się z akceptacją Sądu, który podobnie jak organ jest związany oceną prawną zawartą w wyroku z 17 września

2012 r. Wbrew przekonaniu organu w spawie istotne okoliczności sprawy nie uległy zmianie po wydaniu przez Sąd wyroku eliminującego z obrotu prawnego wcześniejsze decyzje Komendanta Głównego Policji. Zwrócić należy bowiem uwagę, że czym innym jest niewzięcie przez organ pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy pewnych istniejących obiektywnie okoliczności faktycznych, a czym innym zmiana stanu faktycznego sprawy, która nastąpiła już po dacie orzekania przez sąd. Powierzchnia gospodarstwa rolnego dziadków skarżącego, jak również liczba osób w nim pracujących w żadnym razie nie mogą być uznane za nowe okoliczności sprawy. W istocie organ dokonał odmiennej oceny okoliczności faktycznych sprawy, od tej która wynika z orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r., naruszając tym samym przepis art. 153 P.p.s.a. Organ obowiązany był podporządkować się jednoznacznej ocenie prawnej wynikającej z ww. wyroku, która, na co wskazano powyżej, może dotyczyć także okoliczności faktycznych i zastosowania do nich przepisów prawa i wydać rozstrzygnięcie pozostające z nią w zgodzie. Gdyby podzielić zapatrywanie organu zasadne byłoby pytanie jakie jest zatem przełożenie sformułowanej w niniejszej sprawie przez Sąd oceny prawnej na ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku skarżącego inicjującego tę sprawę. Organ pomijając tę ocenę uznał, że może orzekać w sprawie tak jakby nie była ona przedmiotem wcześniejszej kontroli sądowej. W okolicznościach przedmiotowej sprawy na podkreślenie zasługuje nadto, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r. był przedmiotem kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał na niepodważenie przez organ ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, zgodnie z którymi skarżący spełnia przesłanki uznania go za domownika, ponieważ we wnioskowanych okresach stale pracował w gospodarstwie swoich dziadków. W konsekwencji NSA uznał, że w tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych zastosowanie przez Sąd art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników było prawidłowe. Te zatem okoliczności faktyczne winny być uwzględnione przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Mając powyższe względy na uwadze, Sąd uznał, iż organ nie stosując się do oceny prawnej wynikającej z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r., naruszył przepis art. 153 P.p.s.a., a naruszenie to miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy z oceny tej wynikała konieczność wydania przez organ innego rozstrzygnięcia.

Jednocześnie Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania, skoro ocenił, iż w sprawie nie zachodziła konieczność uzupełniania materiału dowodowego i dokonywania jego ponownej oceny, na dodatek sprzecznej z przeprowadzoną wcześniej przez Sąd w wyroku z 17 września 2012 r. Organ, tak jak wcześniej, nie dał również i przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wiary uzupełnionym oświadczeniom świadków co do charakteru pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym dziadków, która to ocena była już kwestionowana przez Sąd w ww. orzeczeniu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie zobowiązany do wydania decyzji z uwzględnieniem oceny prawnej wynikającej z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 967/12.

Uwzględniając powyższe Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w zakresie wykonalności decyzji zostało oparte na art. 152 P.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w myśl art. 200 P.p.s.a.