Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 32/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
659
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na przewlekłość postępowania w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2004 r. 1) stwierdza przewlekłość postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w przedmiocie rozpoznania odwołania N. sp. z o.o. obecnie S. sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], 2) zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do załatwienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w sprawie określenia N. sp. z o.o. obecnie S. sp. z o.o. z siedzibą w W. wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości na 2004 rok, w terminie jednego miesiąca od ustania przyczyny, dla której zostało zawieszone postępowanie odwoławcze, 3) stwierdza, że przewlekłość postępowania, o którym mowa w pkt 1 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywnę w wysokości 6.000 (słownie: sześć tysięcy złotych), 5) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej: "Skarżącą") pismem z dnia 17 czerwca 2013r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sprawie wniesionego przez Skarżącą odwołania od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. n [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego Skarżącej w podatku od nieruchomości za 2004 rok. Skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. naruszenie przepisów art. 139 § 3 oraz art. 140 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) - zwanej dalej: "O.p." oraz wniosła o zobowiązanie wskazanego organu do rozpatrzenia odwołania Skarżącej i wydania decyzji w terminie 14 dni od otrzymania wyroku tutejszego Sądu stosownie do treści przepisu art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." oraz o wymierzenie skarżonemu organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu przedmiotowej skargi Skarżąca podniosła, że Prezydent m. W. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. określił jej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2004 rok. W dniu 23 grudnia 2009 r. Skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odwołanie od powyższej decyzji. Po tym dniu wedle relacji Skarżącej, do grudnia 2012 r., organ ten nie przesłał do Skarżącej jakiegokolwiek pisma w sprawie. Dopiero w dniu 3 grudnia 2012 r. Skarżącej przesłano wezwanie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Następnie w dniu 26 lutego 2013 r. Skarżąca otrzymała wezwanie do przedstawienia dowodów oraz pisma wzywające ją do zajęcia stanowiska w sprawie części tablic reklamowych będących przedmiotem decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca na początku marca 2013 roku odpowiedziała na powyższe pisma. Po tym czasie, do dnia sporządzenia przez Skarżącą jej skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie przesłało do niej jakiegokolwiek pisma w sprawie, ani nie wydało decyzji w sprawie. Ponadto Skarżąca powołując się na treść przepisów art. 139 § 3 oraz art. 140 § 1 O.p., podkreśliła, że termin rozpatrzenia przez wskazany organ złożonego przez nią odwołania upłynął w marcu 2010 r., zaś w tym czasie nie wydano decyzji w omawianej sprawie. Nie wystosowano również do Skarżącej pism o przedłużeniu rozpatrzenia sprawy. Tak daleko idące opóźnienia w wydaniu decyzji przez skarżony organ należy uznać zdaniem Skarżącej za rażąco przewlekłe prowadzenie postępowania stanowiące również rażące naruszenie prawa. Skarżąca odnotowała również, że zgodnie z art. 52 § 4 p.p.s.a. wezwała dniu 29 kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do usunięcia naruszenia prawa w omawianej sprawie. Końcowo Skarżąca odwołała się do treści przepisu art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. i podkreśliła, że opisywane rażące naruszenie prawa przez organ odwoławczy uzasadnia również wniosek o wymierzenie mu grzywny określonej w powołanym przepisie.

W piśmie z dnia 16 lipca 2013 r. stanowiącym odpowiedź na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie powyższej skargi. Odnosząc się do zarzutów Skarżącej wskazany organ wyjaśnił, iż zaistniała w sprawie przewlekłość postępowania nie wynika z opieszałości organu, lecz wyłącznie z narastającej liczby wpływających spraw oraz niewystarczającej przy tak dużym wpływie spraw obsady kadrowej. Ponadto w rozpatrywanej sprawie postępowanie podatkowe przed organem odwoławczym wymagało uzupełnienia o dane mające istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też organ odwoławczy pismem z dnia 26 lutego 2013 r. wezwał Skarżącą do uzupełnienia akt sprawy, oraz wystąpił do organu pierwszej instancji o zajęcie stanowiska, które zostało przekazane w dniu 8 marca 2013 r., zaś w dniu 15 marca 2013 r. Skarżąca przekazała brakujący materiał dowodowy. Z uwagi na fakt, iż analiza przedłożonej przez Skarżącą dokumentacji nie pozwalała na ostateczne zakończenie sprawy i wydanie decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. pismem z dnia 25 czerwca 2013r. wezwało Skarżącą do złożenia oświadczenia w przedmiocie powierzchni dzierżawionych gruntów poza m.st. Warszawy niezbędnej ze względów techniczno-budowlanych do posadowienia urządzeń reklamowych (wolnostojących) wykazanych przez Skarżącą. Jednakże pismo to z uwagi na wielość toczących się przed skarżonym organem postępowań z odwołań obu Spółek, omyłkowo zostało skierowane do S. Spółka z o.o., a nie zaś na odwołującego się podatnika spółkę S. Sp. z o.o. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowe oświadczenie Skarżącej ma istotny wpływ na wynik sprawy, pismem z dnia 15 lipca 2013r. organ ten wystąpił do S. Sp. z o.o. o złożenie oświadczenia w sprawie, które umożliwi zakończenie postępowania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprawowana na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej według kryterium zgodności z prawem, obejmuje również zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 p.p.s.a. bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a", tj. :1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Zauważyć przy tym należy, że w przypadku wnoszonej do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu lub przewlekle prowadzenie postępowania, strona nie jest związana terminami do takiego zaskarżenia. Stan bezczynności, jako naruszający prawo, trwa bowiem dopóty, dopóki organ nie załatwi sprawy lub nie podejmie innej czynności prawem przewidzianej, umożliwiającej kontynuowanie postępowania administracyjnego.

Skarga na bezczynność organu jest zatem prawnie dopuszczalna dopóki organ ten nie zniweczy stanu milczenia (zob. P. Brzozowski, Glosa do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2010 r., II SAB/Ol 68/10, w: LEX/el.2010). Odmiennie natomiast należy ocenić skutki skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Sąd powinien bowiem wypowiedzieć się merytorycznie czy w sprawie wystąpiło przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, w razie zaś odpowiedzi twierdzącej na to pytanie – czy przewlekłość miała cechy rażącego naruszenia prawa. Jeżeli więc po wniesieniu skargi na przewlekłość postępowania dojdzie do wydania aktu lub interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, wówczas zdarzenia te nie powodują bezprzedmiotowości postępowania, a więc nie kończą postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania, ponieważ – jak podniósł Naczelny Sądu Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 - skarga tego rodzaju ma służyć ochronie jednostki przed opieszałością organów władzy publicznej.

Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Po rozpatrzeniu przedmiotowej skargi w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd zauważa w tym miejscu, iż zgodnie z art. 139 § 3 O.p. ustawodawca wyraźnie określił zarówno termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, który zasadniczo wynosi 2 miesiące oraz początek biegu tego terminu. Początek biegu terminu wyznacza data otrzymania odwołania. Odwołanie wnosi się natomiast za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 223 § 1 O.p.). W związku z powyższym, ewentualne przekroczenie przez organ, który wydał decyzję, 14-dniowego terminu do przekazania organowi odwoławczemu odwołania wraz z aktami sprawy (art. 227 § 2 O.p.), nie ma wpływu na termin określony w art. 139 § 3 O.p. Natomiast dłuższy termin, wynoszący 3 miesiące, ma zastosowanie w sprawach, w których przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Ponadto termin z art. 139 § 3 O.p. ulega przedłużeniu, jeśli w sprawie będzie miał zastosowanie art. 140 O.p., zgodnie z którym o każdym przypadku nie załatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Inaczej mówiąc, termin ten przedłużany jest poprzez zawiadomienie o jego przedłużeniu przesłane przez organ drugiej instancji do strony, jeżeli zawiadomienie takie złożone jest w terminie, czyli przed upływem terminu rozpatrzenia sprawy.

Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że od dnia wniesienia przez Skarżącą jej odwołania od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] grudnia 2009 r., tj. od dnia 23 grudnia 2009 r. do dnia wniesienia przez Skarżącą jej skargi, czyli przez okres blisko 3,5 roku, skarżony organ nie tylko nie wydał jakiejkolwiek decyzji merytorycznej, ale również nie zawiadomił Skarżącej o przyczynach niedotrzymania terminu oraz nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Nie uczynił tego także w związku z pismem Skarżącej z dnia 22 kwietnia 2013 r. wzywającym organ w trybie art. 52 § 3 i § 4 p.p.s.a. do usunięcia naruszenia prawa w omawianej sprawie. Co należy podkreślić, gdyż ma to wpływ na pełną ocenę okoliczności przewlekłości postępowania, sprawa - jak wynika z załączonych akt administracyjnych - dotyczy decyzji określającej poprzednikowi prawnemu Skarżącej - firmie N. S.A., wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2004 rok, określonego pierwotnie decyzją Prezydenta m. W. z dnia [...] sierpnia 2007 r., która po złożeniu odwołania decyzją SKO w W. z dnia [...] września 2007 r. została utrzymana w mocy, a następnie wyrokiem WSA Warszawie z dnia 29 stycznia 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1945/07 została uchylona wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i przekazana Prezydentowi m. W. do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, który – jak już wzmiankowano wcześniej wydał w dniu [...] grudnia 2009 r. decyzję, od której Skarżąca wniosła odwołanie nie rozpoznane dotychczas przez skarżony organ odwoławczy. Taki stan rzeczy powoduje, że przedmiotowa sprawa rozpatrywana jest przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. już przez okres łącznie prawie czterech lat.

W ocenie Sądu, tak daleko idące opóźnienie w wydaniu decyzji przez skarżony organ oraz okoliczności towarzyszące tej sprawie upoważniają do stwierdzenia, że w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenie postępowania przez ten organ w Warszawie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Z uwzględnieniem przez sąd skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego ustawodawca połączył powinność sądu do stwierdzenia, czy dostrzeżona przewlekłość miała cechy rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a.). Spełnienie tego obowiązku wymaga oceny stopnia przewlekłości postępowania w każdym indywidualnym przypadku. Odwołując się do takich mierników poprawności prowadzenia postępowania administracyjnego jak terminowość i prawidłowość podejmowanych przez organ czynności procesowych w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, z uwzględnieniem charakteru sprawy, stopnia faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzyganych w sprawie zagadnień oraz zachowania się stron, w szczególności zaś strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (por. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2004 r., OPP 52/04, Wokanda 2005, nr 7-8; z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK/11, ONSAiWSA 2013, nr 1), uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie przewlekłość, jakiej dopuściło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., osiągnęła poziom rażącego naruszenia prawa.

Skoro bowiem ustawodawca wyznaczył jako wzorzec, który organy mają obowiązek przestrzegać, termin dwóch miesięcy, to nie rozpatrzenie odwołania Skarżącej w przeciągu 3,5 roku od dnia jego wpływu do skarżonego organu musi być zakwalifikowane, w ocenie Sądu, jako wyczerpujące znamiona rażącego naruszenia określonego przepisem wzorca, a co za tym idzie i rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Sąd podkreśla, że nie bazuje przy tym jedynie na samym językowym wyjaśnieniu tego pojęcia, gdyż cecha "rażącego" naruszenia prawa wynika z okoliczności sprawy, tj. opisanych skarżonego organu w wydaniu decyzji. Zdaniem Sądu, przewlekłość postępowania, a także bezczynność wskazanego organu jest oczywista i faktu tego nie może zmienić też wydanie przez ten organ, już po wniesieniu skargi na bezczynność, postanowienia z dnia 10 września 2013 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2004 rok. Zważywszy na wskazaną przez organ przyczynę zawieszenia postępowania, tj. oczekiwanie na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać trzeba, że nie było żadnych podstaw prawnych do nie wydania decyzji w terminie określonym w art. 139 § 3 O.p., co oznacza, że organ ten dopuścił się rażącego naruszenia tego przepisu, podobnie jak i art. 140 § 1, art. 121 § 1 oraz art. 125 § 1 O.p.

Przepis art. 121 § 1 O.p. nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast przepis art. 125 O.p. zobowiązuje organy podatkowe, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Skarżony organ nie wykonał żadnej z dyspozycji zawartej w tych przepisach.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze, iż skarżony organ zawiesił postępowanie odwoławcze Sąd wyznaczając termin załatwienia sprawy nie mógł tej okoliczności pominąć.

Zawieszenie postępowania jest to taki stan, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy (lis pendent), w którym nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu i w zasadzie żadne czynności nie są podejmowane; w okresie zawieszenia postępowania żadne terminy w zasadzie nie biegną; zaś po ustaniu przyczyn zawieszone postępowanie zostaje podjęte na nowo (Z. Resich, Zawieszenie i umorzenie postępowania, w: System prawa procesowego cywilnego, Wrocław 1987, t. II, str. 67). Wydanie przez organ w czasie zawieszonego postępowania aktu kończącego to postępowanie skutkuje nieważnością tego aktu (vide:. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 846/09, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., II FSK 211/10).

Mając na uwadze powyższe, Sąd określił termin do załatwienia sprawy liczony od ustania przyczyny, dla której postępowanie zostało zawieszone. Wyjaśnić należy, że Sąd wyznaczając ww. termin nie od dnia podjęcia zawieszonego postępowania, lecz od dnia ustania przyczyny, dla której postępowanie zostało zawieszone miał na względzie, że postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania może być wyeliminowane z obrotu prawnego, a poza tym uznał, iż tak wyznaczony termin zapobiega zwlekaniu przez organ z podjęciem zawieszonego postępowania, gdy ustąpi przyczyna jego zawieszenia. Z kolei okres jednego miesiąca jest wystarczający, by zarówno podjąć zawieszone postępowanie, jak i wydać decyzję w trybie odwoławczym.

Jednocześnie Sąd, zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierzył zgodnie z żądaniem Skarżącej grzywnę, ustalając jej wysokość na 6.000 zł. Sąd podzielił opinię Skarżącej, że opisany sposób postępowania skarżonego organu uzasadnia wymierzenie grzywny a jej wysokość jest adekwatna do opisanego stanu sprawy i stwierdzonych naruszeń. Sąd ubocznie wyjaśnia, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2013 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2012 r. i w drugim półroczu 2012 r., przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2011 r. wynosiło 3.080,84 zł, a zatem grzywna może zostać wymierzona do kwoty 30.808,40 zł.

Końcowo Sąd zauważa, choć powyższa kwestia nie była przedmiotem zarzutów skargi, że wprawdzie Skarżąca poprzedziła wniesienie skargi do Sądu wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 22 kwietnia 2013 r., ale czynić tego nie musiała, co wynika z obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. W § 2 tego artykułu wyjaśniono, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku bezczynności organu przepisy Ordynacji podatkowej, mające zastosowanie w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości, nie przewidują żadnych ze wskazanych w art. 52 § 2 p.p.s.a. środków zaskarżenia na bezczynność organu. W takich sytuacji stronie przysługuje ponaglenie.

W myśl postanowień art. 141 § 1 O.p. na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do:

1) organu podatkowego wyższego stopnia;

2) ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej.

Przewidziane w przytoczonym przepisie ponaglenie jest specyficznym środkiem prawnym służącym ochronie praw strony w postępowaniu podatkowym. Jednym z istotnych elementów zastosowania tego środka jest poinformowanie organu wyższego stopnia o uchybieniach w pracy organu niższego stopnia. W każdym przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do rozpoznania sprawy, organ wyższego stopnia obowiązany jest wyznaczyć dodatkowy termin jej załatwienia oraz zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjęcia środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości (art. 141 § 2 O.p.). Tego rodzaju środki nadzorcze nie mogłyby zostać podjęte z oczywistych względów w przypadku braku organu wyższego stopnia nad organem, który dopuścił się uchybień w terminowym załatwianiu spraw. Wyjątek od tej zasady wprowadzony został w art. 141 § 1 pkt 2 O.p., który dopuszcza ponaglenie do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej.

Analogiczne rozwiązanie nie zostało przewidziane w art. 141 § 1 i § 2 O.p. w odniesieniu do samorządowych kolegiów odwoławczych. Samorządowe kolegia odwoławcze stosownie do postanowień art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów K.p.a. i Ordynacji podatkowej w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego. Tego rodzaju ustrojowe usytuowanie samorządowych kolegiów odwoławczych zostało potwierdzone w art. 13 § 1 pkt 3 i § 3 O.p.

Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, iż w przypadku uchybienia terminów do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze środek prawny w postaci ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 O.p. nie przysługuje. Wobec tego nie mógł być środek ten wykorzystany w przypadku złożenia skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego w sprawie rozpatrzenia odwołania oraz tym bardziej na przewlekłość postępowania, które - jak podkreślono na wstępie rozważań Sądu - stanowi odrębną instytucję służącą ochronie jednostki przed opieszałością organów władzy publicznej a rolą Sądu jest zbadanie czy do takiej opieszałości władzy doszło.

Reasumując, z wszystkich wyżej wymienionych względów orzeczono, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 i 2 oraz art. 200 p.p.s.a.