Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1064/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 9 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2006 roku sprawy ze skargi P.P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...], z dnia [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz P. P. kwotę 100,00 (sto) złotych z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Łd 1064 / 05

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie przepisu art. 127 par. 3 i art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14. czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz przepisu art. l, art, 2 i art. 4 ust. l, 2 i 4 ustawy z dnia 31. maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku P. P., o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], Nr [...].

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż P. P. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w następstwie wydania decyzji odmawiającej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W ocenie organu wniosek ten nie zasługuje jednak na uwzględnienie, bowiem strona ubiega się o przyznanie uprawnienia do świadczenia z tytułu urodzenia się i pobytu na deportacji w miejscowości Salzburg, natomiast w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy art. l ust. l, art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 31. maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), które stanowią, iż represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1. września 1939 roku na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945.

W ocenie organu, z zebranego materiału dowodowego wynika, iż matka strony nie była deportowana z terytorium państwa polskiego, tylko z terytorium ZSRR. Zgodnie natomiast z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13. kwietnia 2005 roku, w sprawie sygn. akt II SA/Łd 730/04, osobę urodzoną na deportacji można uznać za osobę represjonowaną o ile deportacja matki nastąpiła z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1. września 1939 roku. W związku z powyższym - w ocenie organu - brak jest podstaw do przyznania skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego.

W dniu 5. października 2005 roku P. P. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, gdyż w jego ocenie narusza ona przepis art. 233 Konstytucji RP oraz jest niezgodna z interpretacją ustawy z dnia 31. maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, jaką zastosował Naczelny Sąd Administracyjny.

W ocenie skarżącego o deportacji, w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 2 lit. a) powyższej ustawy można mówić w stosunku do dziecka zarówno wtedy, gdy zostało ono wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. (vide: wyrok NSA w sprawie sygn. akt OSK 135/04; ONSAiWSA 2005/1/15). Zatem przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż matka skarżącego nie została wywieziona z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1. września 1939 roku, podczas gdy ojciec skarżącego został wywieziony z tego terytorium, stanowi – w ocenie skarżącego – naruszenie "przepisu art. 233 Konstytucji RP", mówiącego, iż "niedopuszczalne jest ograniczenie wolności i praw człowieka i obywatela wyłącznie z powodu rasy, płci, języka, wyznania lub jego braku, pochodzenia społecznego, urodzenia oraz majątku". W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja ogranicza jego prawa do świadczenia pieniężnego ze względu na płeć wywiezionego rodzica.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosło o jej oddalenie wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: p.p.s.a.) (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 par. 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji poprzedzającej tego rodzaju uchybień, które nie pozwalają na pozostawienie ich w obrocie prawnym.

Podstawę prawną, domagania się przez skarżącego przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej stanowią przepisy ustawy z dnia 31. maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Jest to okoliczność niekwestionowana w niniejszej sprawie, podobnie jak i ustalony w toku postępowania stan faktyczny. Organ bowiem w sposób nie budzący wątpliwości ustalił, iż skarżący urodził się w dniu 26. czerwca 1943 roku w Salzburgu w Austrii, z matki będącej obywatelką byłego ZSRR, deportowanej do pracy przymusowej z terenu dawnego ZSRR i ojca Polaka, deportowanego do pracy przymusowej w Eugendorf koło Salzburga, z miejscowości J. koło B.

W ocenie organu skarżący nie jest uprawniony do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 31. maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, tylko dlatego, iż jego matka nie była deportowana do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1. września 1939 roku. Organ stoi tym samym na stanowisku, iż omawiane świadczenie pieniężne należy się dziecku tylko wówczas, gdy urodzi się ono podczas deportacji do pracy przymusowej, z matki deportowanej z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1. września 1939 roku. Trudno zgodzić się z powyższym stanowiskiem, bowiem kładzie ono jedynie nacisk na macierzyństwo, a więc pochodzenie od matki dziecka urodzonego podczas deportacji do pracy przymusowej, a zupełnie bezzasadnie deprecjonuje pochodzenie tegoż dziecka od deportowanego do pracy przymusowej ojca (ojcostwo).

Wykładnia przepisów ustawy z dnia 31. maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, doprowadziła do takiego rozumienia pojęcia "deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej", iż obecnie niekwestionowane jest prawo do powyższego świadczenia także tych dzieci, które urodziły się podczas deportacji do pracy przymusowej ich rodziców i nawet wtedy, gdy dziecko, chociażby z uwagi na wiek, nie było w stanie wykonywać jakiejkolwiek pracy. W tym zakresie niepodważalne okazały się argumenty, iż dzieci te stanowiły bezpośrednie zaplecze siły roboczej potrzebnej do funkcjonowania gospodarki hitlerowskich Niemiec, a ich pobyt na deportacji miał charakter bezterminowy i tylko nadejście końca wojny uniemożliwiło skierowanie ich do pracy przymusowej. Skoro zatem powyższe rozumienie pojęcia deportacji do pracy przymusowej pozwala organowi administracji publicznej zakresem przepisów omawianej ustawy objąć również dzieci urodzone podczas deportacji ich rodziców, to niczym nie uzasadnionym jest ograniczanie tego prawa jedynie do tych dzieci, których matka została deportowana do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1. września 1939 roku.

W ocenie sądu zasada równego traktowania przez prawo nakazuje zrównanie zakresu uprawnień dzieci zrodzonych z rodziców deportowanych do pracy przymusowej i to bez względu na to, które z rodziców, będąc deportowane do pracy przymusowej, spełnia warunek wywiezienia z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1. września 1939 roku. W innym wypadku zasadny byłby zarzut skargi o dyskryminacji z uwagi na pochodzenie od matki, która - jak podkreślił to organ - jedynie może "przenosić" na dziecko uprawnienia przewidziane w omawianej ustawie z dnia 31. maja 1996 roku. Skoro jednak w powyższej ustawie brak jest wskazań pozwalających na przypisanie powyższej funkcji przenoszenia uprawnień jedynie macierzyństwu, to uznać wypada, iż również ojcostwo powyższe uprawnienia na dziecko przenosi. Pozwala to na wskazanie, iż to pochodzenie dziecka od któregokolwiek z rodziców (rodzicielstwo) deportowanego do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1. września 1939 roku, pozwala – po spełnieniu dalszych przesłanek przewidzianych w ustawie – na ustalenie uprawnień dziecka urodzonego podczas deportacji do świadczenia pieniężnego, przewidzianego w omawianej ustawie.

Z przytoczonych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "a" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

O kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi orzeczono na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a..

Wobec uchylenia decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanych uprawnień, zbędne stało się stwierdzenie, iż do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. (art. 152 p.p.s.a.).