Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2474/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 612  Sprawy geodezji i kartografii
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Asesor WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2001 Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z [...] lipca 2001 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej K. K. kwotę 30 zł /sł. trzydzieści zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...].07.2001 znak: [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 20 i 22 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 ) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) orzekł o wprowadzeniu następujących zmian w operacie ewidencji gruntów gmina B.:

• w poz. Rej. Nr 780 – Ł. T. s. J. i J. zam. [...] wykreślić działkę nr 694/2 o pow. 0,12 ha i wpisać działkę nr 694/6 o pow. 0,11 ha (B/Ps II-0,11ha)

• w poz. Rej. Nr 1205 Ł. J. s. T. i J. zam. [...] wykreślić działkę nr 694/1 o pow. 0,05 ha, a wpisać działkę nr 694/4 o pow. 0,05 ha (B/Ps II-0,05 ha),

• utworzyć nową pozycję rejestrową na rzecz: S. W. w ½ czy, Ł. T. w ½ cz. I wpisać działkę nr 694/5 o pow. 0,01 ha (Ps II –0,01 ha) oraz działkę nr 694/3 o pow. 0,0016 ha- Ps II.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że T. Ł. zwrócił się do b. Kierownika Urzędu Rejonowego o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów wsi B. polegającej na zmianie granic działek nr 694/1 i 694/2 i jednocześnie o wykazanie w operacie ewidencji gruntów działki odpowiadającej dawnej parceli gruntowej nr 939/2 o pow. 160m2, dla której została utworzona Kw nr [...], a działkę wpisano jako współwłasność po ½ części W. S. i T. Ł.

Rozpatrując sprawę organ ustalił, że podczas zakładania operatu ewidencji gruntów wsi B. na mapie w skali 1:2880 parcela gruntowa nr 939/2 o pow. 0,0160 ha, objęta Kw nr [...] zmieniła oznaczenie na działkę nr 693 o pow. 0,02 ha, co nie zostało uwidocznione na mapie ewidencyjnej. Następnie w 1976r. w czasie odnowienia operatu ewidencji gruntów na bazie mapy zasadniczej w skali 1: 2000, działka nr 693 została błędnie połączona z działką nr 694 pomimo, że stanowiły one odrębny przedmiot własności, gdyż działka nr 694 stanowiła wówczas własność T. Ł. na podstawie wpisu w Kw nr [...], natomiast parcela gruntowa nr 939/2, z której powstała działka nr 693 wpisana była w Kw nr [...] jako współwłasność T. Ł. i W. S. po ½ części.

O popełnionym błędzie świadczy również nieuzasadniona zmiana powierzchni działki nr 694 z pow. 0,15 ha przed wymianą operatu ewidencyjnego na pow. 0,17 ha po przejściu na mapę ewidencji w skali 1:2000.

W 1984r. działka nr 694 uległa podziałowi na działkę nr 694/1 o pow. 0,05 ha ujawnioną w księdze wieczystej Kw nr [...] na rzecz J. Ł. oraz działkę nr 694/2 o pow. 0,12 ha wpisaną w Kw nr [...] na rzecz T. Ł. W wyniku przeprowadzonych na gruncie oględzin 23.05.2001r. organ stwierdził, że granica pomiędzy działką nr 692/3, a działkami nr 694/1 i 694/2 jest granicą sporną, a obecne na gruncie strony nie mogły jednoznacznie wykazać granicy działki nr 693. Wobec tego zostało zlecone opracowanie kameralne na bazie mapy ewidencji gruntów z przed odnowienia ewidencji gruntów. W następstwie tego dokonany został podział działek nr 694/1 na działki 694/3 i 694/4 oraz działki nr 694/2 na działki nr 694/5 i 694/6, których położenie odpowiadało położeniu parceli gruntowej nr 939/2 wpisanej w Kw nr [...] na rzecz W. S. i T. Ł.

Odnośnie natomiast sprawy granicy pasa kolejowego w sąsiedztwie działek 694/1, 694/2, 691, 692/3 organ wyjaśnił, że w 1997r. przedmiotowe granice zostały wznowione, a operat ze wznowienia został włączony do zasobu b. Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za nr [...]. Sprawozdanie techniczne stanowiące część dokumentacji technicznej potwierdziło, że wznowienia dokonano m.in. w oparciu o dane geodezyjne uzyskane z PKP Oddział Geodezyjny [...]. Na gruncie istniały utrwalone punkty graniczne oznaczone granicznikami betonowymi i rurkami metalowymi. Zgodnie z art. 39 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli między stronami powstał spór, co do wznowionych znaków granicznych, strony mogły wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Organ końcowo podkreślił, że ewidencja gruntów służy jedynie do rejestrowania zdarzeń prawnych według stanów rzeczywistych, wobec czego nie można przez zapis w niej lub zmianę zapisu ustanawiać prawa. Żądanie wnioskodawcy, aby organ prowadzący ewidencję gruntów dokonał sprostowania błędu, a w istocie rozstrzygnął o przebiegu granicy nie znajduje prawnego uzasadnienia. Ustalenie granicy prawnej może nastąpić na drodze postępowania rozgraniczeniowego na wniosek i koszt zainteresowanych.

Od powyższej decyzji odwołali się K. K., J. Ł., S. Ł., J. Ł., Z. M., D. H., J. Ł., E. R., R. Ł., W. Ł. i W. S. W uzasadnieniu odwołania zarzucono, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego pozostawił merytorycznie niezmienioną sprawę uwidocznienia pgr 939/2, mimo, że 23.05.2001r. odwołujący się zgodnie stwierdzili na gruncie granicę południowo–wschodnią i północno-zachodnią zagubionej parceli. Pozostała do ustalenia granica z pasem PKP, której nie można było przyjąć z powodu niezawiadomienia przedstawiciela PKP. Wezwany dopiero na 12.06.2001r. przedstawiciel PKP zgodził się ze wskazanymi przez odwołujących się granicami, ale ze strony organu nikt nie przybył, aby zmierzyć wskazane granice, sporządzić protokół przyjęcia granic i wykonać mapę uzupełniającą, na której należało zaznaczyć jedynie granicę północno-wschodnią zagubionej parceli. W tym stanie operat pomiarowy wpisany do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 5.01.2001r. za nr [...] nadal rażąco błędnie usytuował zagubioną parcelę.

Powołany w uzasadnieniu decyzji Starosty z dnia [...].07.2001r. operat ze wznowienia granic pasa kolejowego nie ma znaczenia, ponieważ ze strony Kolei nikt ani na piśmie, ani nawet ustnie nie uzgodnił przebiegu granicy. Niedopuszczalnym jest też użycie wyrażenie operat wznowieniowy, gdyż jest to termin z rozgraniczenia, a rozgraniczenie nie jest przedmiotem niniejszej sprawy.

Okazany na gruncie kształt zagubionej pgr 939/2 wskazywał na usytuowanie pgr 939/2 na części działek 694/1, 694/2 i 692/3 jak przedstawione zostało to na załączniku nr 8 opinii "G.". Usytuowanie to było zgodne z prawomocnym rozgraniczeniem przeprowadzonym przez Sąd Powiatowy w R. sygn. akt [...], gdzie pkt K przedstawiający wtedy koniec granicy użytkowania, a nie katastralnej (pkt E) leży w środku na granicy pgr 939/2 – załączniki nr 7 i 7a ww. opinii dołączonej do akt. Wobec niewykonania dyspozycji Wojewódzkiego Inspektowa Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wykazane zostały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...].09.2001r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji raz jeszcze potwierdził włączenie parceli gruntowej nr 939/2 do działki nr 694 i zwiększenia powierzchni tej działki z 0,15 ha na 0,17 ha. Podczas przeprowadzonych oględzin na wskazany przebieg granicy między działką odpowiadającą pgr 939/2 a działką nr 692/3 nie wyraziła zgody jej właścicielka B. J. Pomimo zaistniałego sporu o przebieg granicy przedmiotowej działki organ pierwszej instancji uznał za stosowne sprostowanie zaistniałego błędu w ewidencji gruntów na podstawie dokumentacji geodezyjnej, nie naruszając granic z działką nr 692/3. Dokumentacja sporządzona przez Biuro Geodezji i Terenów Rolnych z października 2000r. nr [...] wykazała, że pgr. Nr 939/2 weszła w skład działek nr 694/1 i nr 694/2. W pozostałym zakresie organ drugiej instancji podzielił argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania organ stwierdził, że sprawa wykazania na mapie ewidencyjnej działki nr 696/2 – własność PKP – może być rozpatrywana w odrębnym postępowaniu, a sporną granicę między spadkobiercami T. Ł. a B. J. należy ustalić w postępowaniu rozgraniczeniowym. Zasadniczym celem przedmiotowego postępowania było wykazanie w ewidencji gruntów stanu prawnego, który istniał zanim popełniono omyłkę.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję K. K. wniosła o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz orzeczenia kosztów postępowania sądowego.

Skarżąca zarzuciła, że po wyroku NSA wskazany błąd jest usuwany, ale dalej błędnie. Postępowanie natomiast zostało oparte na błędnej dokumentacji geodezyjnej oraz przy zastosowaniu niewłaściwej metody do określenia położenia byłej pgr. 939/2.

Skarżąca zarzuciła też brak przeprowadzenia wywiadu geodezyjnego w terenie, gdyż obecni na oględzinach przedstawiciele Starostwa domagali się tylko wskazania granic na gruncie, co zostało uczynione przy użyciu drewnianych palików. W ten sposób zostały wskazane granice, które istniały w tym miejscu od pokoleń, a wzdłuż tej granicy biegną ściany kilkudziesięciu budynków. Wskazane granice idealnie potwierdzały stan wynikający z mapy katastralnej 1:2880. Okazana granica wskazała drugi błąd gruby, polegający na skróceniu około 10m działki 969/2 – Własność PKP na mapie ewidencji gruntów na korzyść skarżącej. Z tymi wskazaniami nie zgodziła się B. J.

Zagubioną parcelę wykorzystywano i nadal wykorzystuje jako drogę, którą dojeżdżają właściciele działek nr 694/1 i 694/2, 691. Sposób, w który została przedstawiona działka na mapie uniemożliwia korzystanie z wyroków Sądu Powiatowego w R. z 17.03.1965r. sygn. akt [...], rewizyjnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z 30.06.1965r. sygn. akt [...], które zostały dołączone do akt sprawy jako załączniki nr 9, 9a, 10 w załączonej opinii z dnia 31.08.1998r. Przedsiębiorstwa G. Na skutek ciągle trwających sporów z rodziną J. zlecone zostało wykonanie tej opinii. Z opinii wykonanej przez biegłego sądowego M. L. z 30.101999r.wynika, że zaznaczona palikami granica powinna być zamierzona i uwidoczniona na obowiązującej mapie ewidencyjnej. Wskazany przebieg granicy z nieruchomością PKP jak oświadczył ten biegły odpowiada granicy zagubionej parceli gruntowej 939/2. Ponieważ postępowanie techniczno-geodezyjne zawiera grube błędy, jest sprzeczne ze sztuką geodezyjną, wydana na ich podstawie decyzję należało zaskarżyć.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji.

Skarżąca pismem z 18.04.2002r. zwróciła się o włączenie do akt sprawy protokołu Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z 28.11.2001r. Sygn. akt [...], opinii geodezyjnej sporządzonej do tej sprawy. Wyroku SR w R. z 28.11.2001r. Sygn. akt. [...], natomiast w dniu 29.03.2004r. dołączyła do akt sprawy opinię geodezyjną [...] Przedsiębiorstwa "G." oraz opinię geodezyjną w sprawie [...] sporządzoną przez biegłego sądowego M. L..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych

Stosownie do art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu.

Sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Rzeszowie. Uchylając poprzednio zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji wyrokiem z 25 września 2000r. S.A./Rz 154/99 Sąd wskazał, że w dniu 30 listopada 1999r. T. Ł. zmarł, a jego następcami są: żona J. Ł. oraz dzieci: S. Ł., J. Ł., Z. Ł., Z. M., K. K., E. R., D. H., J. Ł., R.Ł., W. Ł.

Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...].08.2001r. znak: [...] wydaną na podstawie wniosku z 10.07.1998r. nieżyjącego już T. Ł., którą orzeczono o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencyjnym w stosunku do działki nr 694/2, której właścicielem jest T. Ł. oraz utworzono nową pozycję rejestrową na rzecz W. S. i T. Ł. po ½ części na działkach nr 694/5 oraz na działce nr 694/3.

Stosownie do art. 30 § 1 K.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci, której dowodem jest akt zgonu sporządzony zgodnie z przepisami art. 10 ust. 1 i art. 64-78 ustawy z 29 września 1986r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. nr 36, poz. 180 ze zm.). Taki akt zgonu zalega w aktach sprawy sądowej o Sygn. akt SA/Rz 154/99. Zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej ustaje wraz z jej zdolnością prawną, a więc w chwili śmierci.

W myśl art. 30 § 4 K.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przepis ten reguluje dwie odrębne kwestie, pierwsza stanowi przeniesienie na inny podmiot praw zbywalnych w drodze czynności cywilnoprawnej, a druga nabycie składników masy spadkowej przez spadkobierców strony. W rozpoznawanej sprawie wystąpiła ta druga sytuacja. W przypadku śmierci strony do udziału w postępowaniu należy wezwać spadkobierców ustawowych lub testamentowych.

Zgodnie z art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobierców w chwili jego śmierci, jednakże dopiero po stwierdzeniu przez sąd nabycia spadku obowiązuje ustanowione w art. 1025 k.c. domniemanie, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą. Trzeba zwrócić też uwagę na tezę wyroku NSA z 16.01.2002r. I S.A. 1421/00 (ONSA 2003, nr 2, poz. 64), w której głosi się, że następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz do sądów powszechnych (art. 28 k.p.a. w związku z art. 1025 § 2 k.c.).

Innymi słowy organ nie mógł już w 2001r. orzekać merytorycznie w przedmiocie wniosku osoby, która zmarła w 1999r. i uczynić osobę nieżyjącą adresatem decyzji administracyjnej. Skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa i daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 27.04.1983r. II S.A. 261/83 OSPiKA 1984 nr 5, poz.108). Rażące naruszenie prawa jest jedną z przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 2 do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Odnosząc się natomiast do zagadnień materialnoprawnych należy stwierdzić, że na gruncie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd zgodnie, z którym rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej.

Ustawa z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. nr 100, poz.1086 ze zm. zwana dalej w skrócie P.g i k.) w Rozdziale 4 zatytułowanym "Ewidencja gruntów i budynków" (art. 20 – 26) definiuje zasady i cele prowadzenia ewidencji gruntów.

Zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie art. 20 i 22 wyżej przytoczonej ustawy. Przepis ten zawiera wyliczenie przedmiotowe informacji zamieszczanych w ewidencji gruntów i budynków(ust.1), oraz co wykazuje się w ewidencji gruntów i budynków (ust.2). Natomiast z art. 22 tej ustawy wynika, że ewidencję gruntów oraz gleboznawczą klasyfikację prowadzą starostowie (ust.1), osoby, o których mowa w art. 20 ust.2 pkt 1 i art. 51 są zobowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów (ust.2), na żądanie starosty osoby, o których mowa w art. 20 ust.2 pkt 1 i art. 51, zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć

dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Z akt sprawy organu pierwszej instancji, a przede wszystkim z mapy w skali 1:2000 (karta akt nr 36) nazwanej projekt podziału, wynika że nastąpił podział działki nr 696/1 na działki o nr 694/3 i 694/4 oraz podział działki nr 694/2 na działki nr 694/5 i 694/6. Powstałe nowe działki odpowiadają numerom działek wymienionych w sentencji decyzji Starosty z [...]. 07. 2001r. znak: [...].

Zasady podziału nieruchomości zostały uregulowane w przepisach art. 92-100 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm.). Zgodnie z art. 96 tej ustawy podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, zatwierdzającej projekt podziału. Projekt podziału powinien być sporządzony na aktualnej mapie przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Jak już wykazano w aktach sprawy znajduje się stosowna mapa odpowiadająca kryteriom określonym w tym przepisie, brak jest natomiast decyzji zatwierdzających podział wyżej wymienionych nieruchomości pochodzących od właściwego rzeczowo organu. W tym miejscu należy wskazać na treść przepisu art. 19 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Z przytoczonych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 i art. 152 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I i II sentencji wyroku.

Koszty postępowania sądowego, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej po myśli art. 200 P.p.s.a. z tym, że wysokość wpisu od skargi stosownie do art. 97 § 2 przepisów wprowadzających ustalił na podstawie § 3 ust. 1 pkt 5 lit.c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1995r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz. U. nr 117, poz. 563 ze zm.).