Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 900/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 4, art. 30 ust. 1 i 2, 2b, 8, 9
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr:[...], w której orzeczono o: uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. za okres od 26 marca 2021r. do 31 marca 2021r. w wysokości 381,40 zł (pkt.1); oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. za okres od 26 marca 2021r. do 31 marca 2021r. w wysokości 381,40 zł. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania przez organ I instancji decyzji w kwocie 8,66 zł., co łącznie stanowi kwotę 390,06 zł (pkt.2).

Jak wynika z akt sprawy, wskutek wniosku W. P. z dnia 8 stycznia 2018 r. decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] orzeczono o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. w okresie od 1 stycznia 2018r. Jednak na podstawie zainicjowanego przez W. P. postępowania odwoławczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] znak: [...], uchyliło powyższą decyzję oraz orzekło o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. na okres od 1 stycznia 2018r.(bezterminowo).

Na podstawie telefonicznego zgłoszenia oraz z danych pozyskanych w dniu 20 kwietnia 2021r. ze zbioru Biura Ewidencji Ludności Miasta Ł., organ ustalił, iż w dniu 25 marca 2021r B. P. zmarła.

Decyzją ostateczną z dnia [...], znak: [...], Prezydent Miasta Ł. orzekł o zmianie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak: [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak: [...] w ten sposób, że orzekł o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. w wysokości 1.406,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., w wysokości 1.477,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości 1.583,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., w wysokości 1.830,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., w wysokości 1.971,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2021 r. do 25 marca 2021 r. W uzasadnieniu której organ wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje już skarżącej od dnia 26 marca 2021 roku, z uwagi na śmierć matki. Skarżąca odebrała decyzję w dniu 10 maja 2021 roku (pkt. 1) oraz m.in. odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. od dnia 26 marca 2021 r.(pkt.2 zd. 1). W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że decyzja podlegała zmianie z uwagi na okoliczność śmierci B. P. w dniu 25 marca 2021 r.

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021r. poz. 735), art. 2, art. 17 ust. 1, ust. 4, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b, ust. 6, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm., dalej: u.o.ś.r.); Prezydent Miasta Ł. orzekł o: uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. za okres od 26 marca 2021r. do 31 marca 2021r. w wysokości 381,40 zł (pkt.1); oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. za okres od 26 marca 2021r. do 31 marca 2021r. w wysokości 381,40 zł. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania przez organ I instancji decyzji w kwocie 8,66 zł., co łącznie stanowi kwotę 390,06 zł (pkt.2).

W uzasadnieniu organ, powołując się na przepisy prawa oraz ustalony stan faktyczny, podniósł że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad B. P. nie przysługuje W. P. od dnia 26 marca 2021 r. W związku z tym wskazano, iż adresatka decyzji nienależnie pobrała świadczenie pielęgnacyjne za okres od 26 marca 2021 r. do 31 marca 2021 r. w wysokości 381,40 zł i jest zobowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wskazano, że kwota odsetek ustawowych za opóźnienie aktualnie wynosi 0,06 zł za każdy dzień, zatem do kwoty 390,06 zł (kwota główna 381,40 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 8,66 zł) należy doliczyć kwotę odsetek licząc od dnia 27 sierpnia 2021 r. do dnia spłaty. Organ ponadto pouczył, iż aktualnie stawka odsetek ustawowych za opóźnienie wynosi 5,6 % w skali roku.

W postępowaniu odwoławczym wszczętym na wniosek W. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wydało zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

W uzasadnieniu organ II instancji, powołując się na przepisy prawa, uznał że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością stałej opieki B. P. nie przysługuje W. P. od dnia 26 marca 2021r. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, W. P. była pouczona o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenie pielęgnacyjne o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia, wobec czego organ stwierdził, iż w okresie od dnia 26 marca 2021 r. do 31 marca 2021r. świadczenie jej nie przysługiwało i jest ona zobowiązana do jego zwrotu. W tych warunkach w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające a wydana decyzja była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji organów i umorzenie postępowania oraz zarzuciła decyzji organu II instancji, naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

- zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003r. i błędną ocenę, iż Strona jest osobą nieuprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, co przesądza, iż wypłacone Stronie w dniu 18 marca 2021r. świadczenie pielęgnacyjne uznano jako świadczenie nienależnie pobrane i zażądano jego zwrotu wraz z należnymi ustawowo odsetkami za okres od 26 marca 2021r. do 31 marca 2021r.

- zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznanie, iż została spełniona i udowodniona przesłanka wypłacenia świadczenia pielęgnacyjnego mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, a tym samym wskazanie wypłaconego Stronie w dniu 18 marca 2021r. (tzn. na kilka dni przed zgonem podopiecznej, który nastąpił z dniu 25 marca 2021r.) w pełnej kwocie za miesiąc marzec br. świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia nienależnie pobranego w okresie od dnia 26 marca 2021r. do dnia 31 marca 2021r., w sytuacji, gdy Strona w żaden sposób nie zataiła zmiany stanu faktycznego i wywiązała się z obowiązku niezwłocznego poinformowania organu pomocowego o zakończeniu opieki (rozmowa telefoniczna w dniu 2 kwietnia 2021r. z której pracownik CŚS w Ł. zrobił notatkę służbową).

- zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznanie, iż została spełniona i udowodniona przesłanka prawidłowego pouczenia o przyczynach braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji, gdy takiego pouczenia nie ma w decyzji SKO z 2018 roku, ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80, art. 15, art. 107 § 3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego, organy nie wyczerpały inicjatywy dowodowej i zbyt subiektywnie oceniły materiał dowodowy, brak prawidłowego uzasadnienia prawnego oraz skrajnie odmienne dotychczasowe orzekanie Kolegium w podobnych sprawach w których stan faktyczno-prawny był identyczny ze stanem w przedmiotowej sprawie i wydanie zaskarżonej decyzji bez merytorycznego rozpatrzenia co do istoty, a w rezultacie niezgodnej z aktualnie obowiązującymi przepisami.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że decyzja nie zawiera bardzo istotnego, w przedmiotowej sprawie, pouczenia skierowanego do strony, iż w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (np. zmiany orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, uzyskania prawa do emerytury/ renty, podjęcia zatrudnienia, zaprzestania sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a w szczególności zgonu podopiecznej) - strona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia, o zaistniałym fakcie, organu właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych. Zdaniem skarżącej organ pomocowy nie zweryfikował czy zgon podopiecznej nastąpił przed, czy może już po wypłacie świadczenia. W opinii skarżącej iż organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. mając pełną wiedzę, iż organ pomocowy: nie wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uznał, że mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, nastąpiła wypłata kwoty świadczenia w dniu 18 marca 2021r., skoro faktycznie zgon nastąpił dopiero tydzień później bo w dniu 25 marca 2021r.; nie udowodnił, że strona była prawidłowo pouczona lub, czy w ogóle była pouczona przez SKO w decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w określonych okolicznościach, np. gdy nastąpi zgon podopiecznej, którą to okoliczność organ wziął pod uwagę przy wydaniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącej o świadczeniu nienależnie pobranym, można by mówić, wyłącznie w sytuacji, gdyby o zgonie matki strona świadomie nie poinformowałaby organu pomimo, że była pouczona w decyzji a organ nie mając wiedzy o zakończonej opiece, dokonałby wypłaty świadczenia. Skarżąca stanowczo stwierdza, iż taka sytuacja nie miała miejsca a nie sposób przyjąć, że strona pobierając świadczenie w dniu 18 marca 2021r. miała świadomość, że zaistnieje sytuacja prowadząca do utraty tego prawa.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą ją argumentacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".

Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 17 grudnia 2021 r., niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 1 grudnia 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że skarżący, organ oraz uczestnicy postępowania nie złożyli oświadczeń o możliwościach technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 17 grudnia 2021 r.

Wymagany przy tym, przywołaną wyżej uchwałą NSA, standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z 1 grudnia 2021 r.), z czego nie skorzystały.

Wskazać następnie należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Wskazać w związku z tym trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art.57 a.

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie jest ona obarczona wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem po poprawnie przeprowadzonym postępowaniu i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

Podstawę materialną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm. dalej: u.o.ś.r.), której art. 30 ust. 1, przewiduje, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest zobowiązana do ich zwrotu. Przy czym w myśl ust. 2 pkt 1 cytowanego przepisu, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Jak wynika dalej z ust. 8 art. 30 u.o.ś.r. kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Natomiast od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1 - 3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b u.o.ś.r.).

W orzecznictwie sądowo - administracyjnym ugruntowany jest pogląd, według którego "nienależne świadczenie" ma charakter obiektywny i występuje między innymi wówczas, gdy zostaje ono wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Z kolei "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przyjmuje się nadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy także osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Oznacza to, że o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych można mówić wtedy, gdy strona pobiera świadczenia, chociaż wie, że nie powinna ich pobierać w ogóle lub w danej wysokości. Istnieje wtedy element obiektywny (wystąpienie okoliczności) oraz subiektywny w postaci świadomego i celowego działania wbrew pouczeniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1190/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09 oraz z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 593/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 331/08).

Jak wynika z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.o.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. A zatem istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie wsparcia w czasie sprawowania osobistej opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Prowadzi to do wniosku, że możliwość korzystania z tej formy pomocy istnieje tak długo, jak długo osoba niepełnosprawna wymaga sprawowania nad nią opieki. Osoba sprawująca opiekę, traci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w momencie zaistnienia zdarzeń mających wpływ na przesłanki do jego ustalenia. Do takich zdarzeń – w ocenie Sądu – należy z całą pewnością zaliczyć śmierć osoby wymagającej opieki.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego - decyzją, orzekającego co do istoty sprawy, organu II instancji z dnia [...], nr [...], wydanej na skutek odwołania W. P. od decyzji organu I instancji z dnia [...] znak: [...], w kwocie 1.477,00 złotych w okresie od 1 stycznia 2018 r. bezterminowo - w związku z koniecznością opieki nad matką B. P., ustało wraz ze śmiercią podopiecznej w dniu 25 marca 2021r. Zatem od dnia 26 marca 2021 r., skarżąca nie spełniała już przesłanek do otrzymywania wskazanego świadczenia, czego potwierdzeniem była decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...], zmieniająca decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego W. P., którą skarżąca odebrała w dniu 10 maja 2021 roku, a z której to uzasadnienia jasno wynikało, iż przyczyną tej zmiany jest zgon podopiecznej W. P..

Wobec ustania prawa do świadczenia w trakcie miesiąca kalendarzowego należało wziąć pod uwagę treść art. 17 ust. 4 u.o.ś.r. zgodnie z którym, kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Skarżąca uprawniona więc była do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego do 25 marca 2021r r. w pozostałym zaś zakresie (okres do 31 marca 2021 roku), obejmującym kwotę 381,40 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (które na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, wynosiły 8,66 zł), należność winna zostać zwrócona jako świadczenie nienależnie pobrane - łącznie w kwocie 390,06 zł, powiększonej o kwotę odsetek liczonych od dnia 27 sierpnia 2021 r. do dnia spłaty. Zostało ono bowiem wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a skarżąca była pouczona o sytuacjach powodujących utratę uprawnienia do jego pobierania. Jak wynika bowiem z treści pouczenia zawartego na stronie 3 formularza wniosku o świadczenie z dnia 8 stycznia 2018 r., strona została poinformowana o ciążącym na niej obowiązku niezwłocznego zawiadomienia organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia i o konsekwencjach ewentualnego zaniechania dokonania takiego zgłoszenia. Strona zapoznanie się z tym pouczenie poświadczyła własnoręcznym podpisem.

W takiej sytuacji bez wpływu na wynik sprawy pozostawały podnoszone przez skarżącą okoliczności, że świadczenie pielęgnacyjne zostało wypłacone przed śmiercią matki oraz że została nieprawidłowo pouczona o konieczności dochowania obowiązku informacyjnego w przypadku zmiany okoliczności faktycznych uprawniających ją do pobierania świadczenia. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustało od dnia 25 marca 2021 r. i nie było to w żaden sposób uzależnione od wydania stosownej decyzji w tym zakresie, czy też uprzedniego wypłacenia świadczenia za pełny miesiąc kalendarzowy, a jak wynika z akt administracyjnych skarżąca nie tylko fakt zapoznania się ze stosownym pouczeniem podpisała, ale nawet dochowała obowiązku informacyjnego po śmierci matki, jednocześnie zapytując organ czy świadczenie będzie podlegało w takich okolicznościach do zwrotu. Te fakty świadczą o tym, że skarżąca wiedziała o swoim obowiązku a czemu finalnie zwlekała z jego wypełnieniem do dnia 2 kwietnia 2021 roku, pozostaje jedynie tajemnicą skarżącej.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem niniejszego postępowania było jedynie przesądzenie, czy wypłacone świadczenie było nienależnie pobrane. Nie oznacza to jednak, że strona nie może starać się w ramach odrębnego postępowania o zastosowanie ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 9 u.o.ś.r., poprzez umorzenie należności łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty. W tym jednak celu, skarżąca powinna zwrócić się ze stosownym, odrębnym wnioskiem adresowanym do organu I instancji, po zakończeniu niniejszej sprawy.

Reasumując dotychczasowe rozważania stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych a powołane przez organy obu instancji przepisy znajdowały zastosowanie w sprawie. Nie budzi wątpliwości, że skarżąca utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze śmiercią matki w dniu 25 marca 2021r., o czym została z resztą poinformowana we wskazywanej wyżej decyzji z dnia [...]. W takiej zaś sytuacji wypłacone świadczenie za okres od 26 marca 2021r. do 31 marca 2021r. – wobec uprzedniego stosownego pouczenia strony – należało uznać za nienależnie pobrane.

Z tych względów skarga przedstawia się jako nieuzasadniona, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.

a.bł.