Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 73/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 6 maja 2013 r. Z. K. wystąpiła z wnioskiem o: dopuszczenie do udziału w postępowaniu; o doręczenie wydanej w sprawie decyzji Prezydenta miasta W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]; o uchylenie w całości wydanej decyzji oraz o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. w sprawie podziału nieruchomości uregulowanej w [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha na działki ew. [...]o pow. [...] ha i [...]o pow. [...] ha, która stała się ostateczna.

Prezydent miasta W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją. W uzasadnieniu postanowienia Prezydent wskazał, że wnioskodawczyni wskazała, że o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedziała się w dniu 22 kwietnia 2013 r. oraz, że jako właścicielka nieruchomości sąsiedniej w stosunku do działki podlegającej podziałowi, położonej przy ul. [...], na której znajduje się budynek wpisany do rejestru zabytków pod nr [...], legitymuje się interesem prawnym W postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] z obrębu [...], na której posadowiona jest część zabytkowego obiektu. Ponadto wnioskodawczyni zarzuciła, że organ orzekający o podziale nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącej przed podziałem działkę ew. nr [...] z obrębu [...], wydał decyzję bez wymaganego prawem stanowiska Generalnego Konserwatora Zabytków, w związku ż postępowaniem administracyjnym w przedmiocie ustalenia granic posiadania i ustawowej ochrony nieruchomości położonej przy ul. [...].

Odnosząc się do stanowiska Z. K. organ I instancji wskazał, że decyzja Prezydenta miasta W. Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., wydana na podstawie art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1, 1a i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010, Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), orzekała o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości stanowiących własność miasta W., oznaczonych jako: działka nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], uregulowana w [...], na działki ew. nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha oraz działka nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], uregulowana w [...], na działki ew. nr [...] o pow. [...] ha i [...]o pow. [...]ha. Podział ww. nieruchomości zatwierdzony decyzją nr [...] został wykazany na mapie sytuacyjnej nr [...], przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przez Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., zgodnie z którą budynek położony przy ul. [...] o nr ewidencyjnym [...] nie znajduje się na nieruchomości podlegającej podziałowi, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], położona przy ul. [...]. Przedmiotowy budynek w całości znajduje się na działce ew. nr [...] z obrębu [...], która nie była przedmiotem postępowania w sprawie podziału, zakończonego omawianą decyzją.

Prezydent miasta W. wskazał także, że podział ww. nieruchomości został zatwierdzony z urzędu w celu wydzielenia gruntu objętego wnioskiem dawnych właścicieli hipotecznych, złożonym w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, o ustanowienie własności czasowej. Przedmiotem postępowania administracyjnego, zakończonego omawianą decyzją Prezydenta miasta W. było zatwierdzenie projektu podziału ww. nieruchomości, stanowiących własność miasta W., w celu wydzielenia gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości warszawskiej ozn. jako "[...]" ([...]). Ponadto organ wskazał, że przedmiotem omawianego postępowania były grunty nieruchomości położonych przy ul. [...]i przy ul. [...], nie objętych żadną decyzją [...] Konserwatora Zabytków. Postępowanie w sprawie podziału ww. nieruchomości nie dotyczyło natomiast nieruchomości położonej przy ul. [...], której współwłaścicielką jest wnioskodawczyni.

Organ wskazał, że postępowanie administracyjne w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości może dotyczyć wyłącznie sfery prawnej podmiotów, którym przysługuje do tej nieruchomości prawo własności lub użytkowania wieczystego. Korzyści i ciężary wynikające ze skutków prawnych ostatecznej decyzji podziałowej oddziaływują bowiem bezpośrednio tylko na właściciela lub użytkownika wieczystego dzielonej nieruchomości. W ocenie organu, rozstrzygnięcie decyzji podziałowej, stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, nie ingeruje w żaden sposób w prawa przysługujące właścicielom działki sąsiedniej.

Reasumując organ mając powyższe na uwadze podkreślił, że, wnioskodawczyni, ponad wszelką wątpliwość, nie przysługuje interes prawny w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej obecnie jako działki ewid. nr [...] i [...] z obrębu [...], a tym samym nie może ona zostać uznana za stronę przedmiotowego postępowania. Zdaniem organu w takiej sytuacji należy stwierdzić, że brak jest możliwości wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, na skutek wniosku pochodzącego od podmiotu nie legitymującego się prawem strony postępowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Z. K. podtrzymując argumenty zawarte we wniosku oraz wskazała, że z przedstawianych przeze nią map i wyrysów na nieruchomości tej znajduje się części budynku stanowiącego jej własność. Jej budynek posadowiony jest w części na nieruchomości, której dotyczy przedmiotowa decyzja. Dodatkowo podkreśliła, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się części składowe mojej nieruchomości takie jak kanalizacja deszczowa, rury spustowe, zabytkowy fresk. Z przedmiotowej działki korzysta od wielu lat w zakresie przejazdu i przechodu przez działkę ewidencyjną nr [...]. Stan powyższy wynika z dokumentu urzędowego jakim jest wypis z kartoteki budynków. Zgodnie z tym wypisem wedle stanu na dzień 26 marca 2013 r. budynek nr ewidencyjny [...] stanowiący jej własność położony jest nie tylko na działce ewidencyjnej nr [...], ale również na działce ewidencyjnej nr [...] będącej przedmiotem podziału w decyzji. Dodatkowo wskazała, że o powyższym świadczy dołączona mapa geodezyjna. Również z geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej wynika, że na działce nr [...] umieszczone są urządzenia kanalizacyjne i odwodnieniowe przynależące do mojego budynku. Powyższe świadczy zaś o tym, że posiada ona interes prawny w zakresie działki ewidencyjnej nr [...]. W jej ocenie do czasu do kiedy kwestie te nie zostaną wyjaśnione przez organ prowadzący postępowanie, to wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest co najmniej przedwczesne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując powyższe zażalenie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienie organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wnioskodawcą i stroną postępowania administracyjnego o podział nieruchomości są właściciele nieruchomości oraz ich użytkownicy wieczyści, a więc tylko te osoby, które dysponują tytułem prawem do nieruchomości ( porównaj wyrok NSA z 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 345/08, NSA z dnia 21 października 1999 r. sygn. akt I SA 285/99, niepubl., wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 2248/98, publ. ONSA 2002, z. 2, poz. 69, NSA z dnia 28 stycznia 1997 r. sygn. akt SA/Gd 3467/95. ONSA 1997 r. , z. 4 , poz. 180 , wyrok SN z dnia 25 maja 1995 r. sygn. akt III ARN 16/95 OSNAP 1995 r. z. 21 . poz. 258). W związku z tym, zdaniem organu, niewątpliwie interesu prawnego w postępowaniu o podział nieruchomości nie mają właściciele sąsiednich nieruchomości, albowiem w postępowaniu tym nie przesądza się o przeznaczeniu nowo wydzielonych działek, o sposobie ich zagospodarowania, ani o dalszym ich łączeniu z innymi nieruchomościami. Skoro interesu prawnego w postępowaniu o podział nieruchomości nie mają właściciele sąsiednich nieruchomości, to, w ocenie organu, Z. K. nie posiada legitymacji prawnej do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (podziałowego) zakończonego decyzją Prezydenta miasta W. nr [...]z dnia [...] lutego 2013 r.

Odnosząc się do zarzutów zażalenie Kolegium wskazało, że ponoszone przez Z. K. okoliczności, że część jej budynku posadowiona na nieruchomości sąsiedniej objętej podziałem, również na przedmiotowej nieruchomości znajdują się części składowe jej nieruchomości takie jak kanalizacja deszczowa, rury spustowe, zabytkowy fresk, jak również korzystanie od wielu lat w zakresie przejazdu i przechodu przez działkę ewidencyjną nr [...], nie mają wpływu, uwzględniając zasadę superficies solo cedit, odnoszącą się do związania własności budynku (oraz innych rzeczy połączonych z gruntem) wzniesionego na gruncie z własnością tego gruntu, tj. co do zasady częścią składową gruntu są wszystkie rzeczy, a także rośliny, trwale złączone z tą nieruchomością ziemską - uregulowaną jest w art. 48 i 191 Kc, nie kreują interesu prawnego wnioskodawczym. W ocenie organu nie stanowi natomiast wykazania interesu prawnego, wykazanie posiadania "ekspektatywy" nabycia prawa do nieruchomości, albowiem z samej istoty ekspektatywa taka ma charakter przyszły i niepewny. Kolegium zaznaczyło, że również analiza księgi wieczystej Nr [...] dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, nie wskazują na posiadanie przez Z. K. jakichkolwiek praw rzeczowych do tej nieruchomości.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. K. Zaskarżanemu postanowieniu zarzuciła naruszenia art. 77, 7 w związku z art. 38, art. 145 §1 pkt 4 i art. 106 k.p.a. oraz obrazę art. 4 pkt 1 pkt 2 i pkt 6 w zw. z art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 13, pkt 14, pkt 15 a także art. 36 § 1 pkt 8 oraz art. 9 § 1, § 4 i § 6 i art. 5 . ustawy o ochronie zbytków i opiece nad zabytkami, poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, co skutkuje błędnym uznaniem, że nie jest współwłaścicielem nieruchomości objętej podziałem, a w następstwie tej błędnej przesłanki organ wyciągnął obarczony błędem wniosek, że nie jest stroną w przedmiotowym postępowaniu. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz argumenty mające przemawiać za uwzględnieniem skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Powyższe regulacja określa podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania prowadzącego do oceny, czy zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej odpowiadają prawu i czy postępowanie poprzedzające ich wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Spośród zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie ma zasada stabilności (trwałości) decyzji ostatecznych. Według art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie. Taki zapis ustawowy wprost wskazuje na wyjątkowość trybu wzruszania decyzji. Wynikają z tego określone konsekwencje a m.in. to, że wszczęcie owego szczególnego trybu, mającego doprowadzić do wzruszenia ostatecznej decyzji, samo przez się, nie powoduje utraty mocy obowiązującej tej decyzji. Tego rodzaju zasada ma swoje głębokie uzasadnienie z punktu widzenia ładu i porządku prawnego oraz zapewnienia pewności obrotu prawnego. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 k.p.a.

Analiza podstaw wznowienia prowadzi do wniosku, ze chodzi o wady postępowania administracyjnego, a nie samą decyzję. Tak rozumiany cel postępowania wznowieniowego wykazuje z jednej strony ścisły związek z postępowaniem głównym (zwykłym tokiem instancji), z drugiej strony wprost wskazuje na odrębność tego postępowania., będącego samoistnym postępowaniem administracyjnym.

Zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje wówczas, gdy organ stwierdzi, że postępowanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.

Z przyczyn podmiotowych odmowa wznowienia postępowania następuje, gdy żądanie złoży podmiot, który nie jest stroną w sprawie.

W niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że żądająca wznowienia Z. K. nie jest osobą, która dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości, która podlegała podziałowi, a więc nie ma interesu prawnego w postępowaniu o podział nieruchomości , oraz nie ma takiego interesu w żądaniu wznowienia postępowania. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości sąsiedniej żywotnie zainteresowaną zarówno urbanistyką jak i architekturą tego terenu zwłaszcza z punktu widzenia ochrony Konserwatorskiej. Powyższe oznacza jednak, że jej interes w żądaniu wznowienia omawianego postępowania ma charakter faktyczny .

Organy obu instancji prawidłowo wskazały w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy w postaci aktualnego wypisu z kartoteki budynków wraz z mapą geodezyjną, że budynek stanowiący własność Skarżącej usytuowany przy ul. [...], jest w całości położony na działce oznaczonej nr ewidencyjnym [...]. Powyższe oznacza, że pozostaje on poza granicami nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], która była przedmiotem decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2013 r. o zatwierdzeniu jej podziału.

Dlatego prawidłowe jest stanowisko organów, że skarżąca nie wykazała własnego interesu prawnego lub obowiązku i tym samym przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., co oznaczało wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości.

Zarzuty zawarte w obszernej skardze mają charakter pozamerytoryczny i pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu.

Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. )