Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1290/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2 p.p.s.a., art. 10 par.1, art. 77, 78 i 80 k.p.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej ZTE Radom Sp. z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 153/04 w sprawie ze skargi ZTE R. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 153/04 oddalił skargę ZTE R. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432), obciążył Spółkę ZTE R. Sp. z o.o. w R. karą pieniężną w kwocie 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu 18 stycznia 2003 r., potwierdzonej protokołem nr [...].

W odwołaniu od tej decyzji podniesiono, że z protokołu wynika jedynie przekroczenie nacisku na drugiej osi przy niewykorzystaniu limitu wagowego całego pojazdu. Podniesiono także, że z wyników ważenia wynika złe ważenie wagi. Zdaniem odwołujących się porównanie stwierdzonej wagi pojazdu podczas ważenia z wagą wynikającą z dokumentów wskazuje na znaczną niezgodność wskazanych cyfr, co winno stanowić o konieczności powtórnego ważenia pojazdu. Mimo, że kierowca domagał się ponownego ważenia pojazdu urzędnik celny odmówił dokonania tej czynności.

Dyrektor Izby Celnej w R. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano wagą samochodową do ważenia pojazdów typu RPT 97-114 posiadającą świadectwo legalizacji z dnia 29 października 2002 r., nr [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z.. Wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 kwietnia 1997 r., nr ZT 314/97. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego posiadającego świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. w dniu 8 maja 2002 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Organ II instancji przedstawił techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg i stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność kwestionowania wyniku ważenia.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] ZTE R. Sp. z o.o. domagała się uchylenia decyzji i podniosła, że mimo wpisanej przez kierowcę do protokółu ważenia adnotacji o odmowie dokonania powtórnego ważenia nie wyjaśniono, dlaczego odmówiono ponownego ważenia pojazdu. Zdaniem skarżącej odmowa powtórnego ważenia pojazdu rażąco naruszyła podstawowe zasady Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i art. 8, a także obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Dyrektor Izby Celnej w R. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę stwierdził, że jest ona bezzasadna. Zarzuty skarżącej Spółki sprowadzają się do kwestionowania poprawności ważenia, a w szczególności odmowy ponownego zważenia pojazdu oraz sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Z akt sprawy wynika, że zarówno ważenia pojazdu, jak i pomiaru rozstawu osi dokonano prawidłowo. Wydając świadectwo legalizacji wagi Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z. powołał się na zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), które między innymi określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdził, że opisany przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przebieg ważenia odpowiada warunkom określonym we wskazanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia), a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2% zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszenia w granicach dozwolonej prędkości od 2 do 6 k/h. Nie można przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą wystąpić w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia, a także wskazane wyżej świadectwo legalizacji Sąd stwierdził, że żądanie ponownego ważenia było bezzasadne.

Za nieuzasadniony uznano także zarzut, że w imieniu skarżącej nikt nie mógł brać czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Z uwagi na specyfikę postępowania obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 K.p.a.) i umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz złożenie ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W dniu 24 stycznia 2003 r. doręczono skarżącej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] i zaczął biec termin do złożenia odwołania, w tym terminie strona mogła podnieść wszelkie zarzuty dotyczące decyzji organu I instancji.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej w R. pismem z dnia 18 marca 2003 r., doręczonym skarżącej w dniu 24 marca 2003 r., poinformował skarżącą, że w związku z wniesionym odwołaniem ma ona prawo przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, a przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z uprawnień tych skarżąca nie skorzystała. Pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu należy oceniać nie na danym etapie postępowania, lecz w całym postępowaniu, strona miała możliwość zgłaszania wniosków i dowodów w postępowaniu odwoławczym.

Na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2006 r. ZTE R. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszenie przepisów postępowania w sytuacji, gdy miałoby to istotny wpływ na wynik sprawy. Spółka zarzuciła Sądowi naruszenie przepisów art. 7, 8, 10 § 1, 77, 78, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie argumentu o bezzasadności wniosku o dokonanie powtórnego ważenia zestawu transportowego.

Jak podniósł pełnomocnik skarżącej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej:

1) wbrew zasadzie określonej w art. 7 K.p.a. Sąd nie dostrzegł, że organy celne reprezentując Państwo, stojąc na straży praworządności, nie tylko że nie podjęły z własnej inicjatywy wszelkich niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, ale odrzuciły przeprowadzenie wnioskowanego, jedynego dowodu w postaci dokonania ponownego przeważenia ładunku, którego realizacja w terminie późniejszym z oczywistych przyczyn stała się niemożliwa, a co miało decydujący wpływ na orzeczenie Sądu,

2) wbrew zasadzie wynikającej z art. 8 K.p.a. Sąd nie dostrzegł, że niczym nieuzasadniona przez organ celny odmowa ponownego przeważenia zestawu, pozostaje w jaskrawej sprzeczności z pogłębianiem zaufania do działań organów państwa, dla których wskazania komputera są ważniejsze od ustawowych uprawnień strony postępowania,

3) wbrew zasadzie wynikającej z art. 10 § 1 K.p.a. Sąd nie dostrzegł, że zagwarantowany ustawowo czynny udział strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym, sprowadził się wyłącznie do wyegzekwowania podpisu kierowcy w protokóle kontroli, a zasadności odstąpienia od powtórnego ważenia Sąd upatruje właśnie w treści przywołanego art. 10 § 1 K.p.a., stwierdzając, że była możliwość złożenia dodatkowych wniosków dowodowych w dalszej części trwającego postępowania administracyjnego. Takie rozumowanie Sądu jest nieporozumieniem, bowiem zasadniczym środkiem dowodowym w niniejszym postępowaniu jest proces ważenia pojazdu, a dowodem – protokół z przeprowadzonej kontroli. W tej sytuacji, jedynym sposobem obrony praw strony skarżącej było weryfikacja wyników kontroli, która nastąpić mogła jedynie poprzez powtórzenie ważenia, do czego jednak organ celny nie dopuścił.

4) wbrew ustaleniom art. 77 § 1 K.p.a. Sąd nie dostrzegł faktu, że w niniejszym postępowaniu nie został zebrany wyczerpujący materiał dowodowy, a tym samym jego rozpatrzenie dokonane zostało wyłącznie na podstawie zakwestionowanego przez kierowcę protokółu ważenia, co jednoznacznie świadczy o wybiórczym gromadzeniu dowodów dla dalszej oceny stanu sprawy,

5) wbrew art. 78 § 1 K.p.a. Sąd przeszedł do porządku dziennego nad udowodnionym faktem odrzucenia przez organ celny zaoferowanego dowodu, pomimo ustawowego obowiązku jego uwzględnienia, bowiem bezdyskusyjny w sprawie jest fakt, że okoliczność będąca przedmiotem dowodu ma decydujące znaczenie w sprawie,

6) wbrew art. 80 K.p.a. Sąd nie dostrzegł, że w niniejszej sprawie orzeczenie wydane zostało wyłącznie w oparciu o wybiórczy materiał dowodowy w sprawie, a nie o całokształt wszystkich możliwych dowodów, do których przeprowadzenia nie dopuszczono, co nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia o udokumentowaniu i udowodnieniu danej okoliczności.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Celnej w R., wnosząc o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 powołanego artykułu. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w tym przepisie nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu, którym to wskazaniem Naczelny Sąd Administracyjny jest związany przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej.

W sprawie niniejszej powołując podstawę zawartą w treści art. 174 ust. 2 P.p.s.a. zarzucono w skardze kasacyjnej Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 7, 8, art. 10 § 1, art. 77, 78 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie argumentu o bezzasadnym odrzuceniu wniosku o dokonanie powtórnego ważenia zestawu transportowego w trakcie przejazdu przez granicę, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten nie mógł być uznany za zasadny przede wszystkim z tego względu, że do postępowania przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie przepisy powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawa ta kompleksowo reguluje postępowanie sądowoadministracyjne i nie przewiduje stosowania w tym postępowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd I instancji ocenia legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przez organ administracji publicznej m.in. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli dokonana przez ten Sąd ocena decyzji w omawianym zakresie jest wadliwa, to Sąd nie narusza przepisów Kodeksu, ale konkretne przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozważenie zaś ewentualnego naruszenia przez Sąd I instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nastąpić może jedynie w kontekście sprecyzowanego zarzutu naruszenia konkretnego przepisu ustawy P.p.s.a. We wniesionej w sprawie niniejszej skardze kasacyjnej nie dokonano przy formułowaniu zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ich niezbędnego powiązania z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawierającej przepisy regulujące postępowanie sądowo-administracyjne. Poprzestanie jedynie na wskazaniu, że naruszone zostały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego powoduje, że zarzuty te w odniesieniu do Sądu I instancji uznane być musiały za chybione.

Z powyższych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.