Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 142/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego P. B. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia A.R. odsetek za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł od zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego 2004 r. do marca 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej w S. wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że A.R. składając w dniu 14 lipca 2011 r. wniosek o umorzenie ww. zaległości podał, że w latach 1986-2008 prowadził działalność gospodarczą pod nazwą: "F." w K., zatrudniał wielu pracowników, odnosił sukcesy artystyczne, produkcyjne i finansowe, czego wyrazem była wysokość płaconych podatków w latach 1998 - 2002. Wnioskodawca realizował kontrakty i kampanie reklamowe dla wielu firm, w tym dla M., z którą współpracował przez szereg lat przy wielu projektach (statuetki na turniej szachowy, łyżeczki do kawy, miarki do kawy, itp.). Ostatni kontrakt z M. (produkcja miarek do kawy), na którego realizację wnioskodawca zaciągnął kredyty, pogrążył go i jego rodzinę, gdyż w 2003 r. firma M. została sprzedana firmie E., a wykonane przez wnioskodawcę produkty o wartości [...] zł, dedykowane wyłącznie dla M., nie zostały odebrane. Zerwanie umowy nastąpiło werbalnie, w pozostałych przypadkach przestano odbierać towar, gdyż w tym okresie w firmach, z którymi wnioskodawca współpracował (m.in. A., B., K.), zmieniło się kierownictwo, co pogłębiło trudności finansowe firmy. Podejmowane przez wnioskodawcę wieloletnie próby ratowania firmy nie powiodły się. W efekcie pogorszył się stan zdrowia wnioskodawcy (choroba nowotworowa w wysokim stadium zaawansowania), co przyczyniło się do zmiany jego sytuacji finansowej. Wnioskodawca podał, że w związku z chorobą nowotworową obecnie otrzymuje rentę, a trudna sytuacja zdrowotna nie pozwoliła mu uregulować zobowiązań, zwłaszcza że od 2008 r. ma zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, wnioskodawca oświadczył, że spłacił część mniejszych wierzycieli, zamierza uregulować pozostałe zobowiązania i dlatego chciałby sprzedać z wolnej ręki mieszkanie własnościowe o wartości rynkowej ok. [...] zł. Nadmienił też, że jest to jedyny majątek który posiada, i że sprzedaż mieszkania z wolnej ręki umożliwi całkowitą spłatę jego zobowiązań finansowych wobec wszystkich wierzycieli, natomiast licytacja komornicza przysporzy stresu, nerwów i nie zaspokoi wielu roszczeń.

Ww. decyzją z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. odmówił wnioskodawcy umorzenia odsetek w kwocie [...] zł od zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł za poszczególne miesiące od lutego 2004 r. do marca 2009 r. Rozpoznając wniosek A.R. w granicach uznania administracyjnego, organ ten powołał się na przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.:Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) wskazując, że przesłankami do umorzenia zaległości podatkowej, które to ze swej istoty stanowi prawo organu, a nie obowiązek, są ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Odnosząc się do wielkości zadłużenia wnioskodawcy, organ ten ustalił, że na dzień złożenia wniosku wnioskodawca zalegał ze spłatą:

podatku od towarów i usług za miesiące II-IV, X-XI2004; I, III, X, XII 2005; I 2006; III, V, XI 2007; III i XII 2009 w łącznej kwocie [...] zł, odsetki, [...] zł łącznie,

podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń (płatnik) za listopad i grudzień 2006 r. oraz styczeń 2007 r. w łącznej kwocie [...] zł, odsetki [...] zł łącznie,

zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za październik 2005 r. i styczeń 2006 r.; odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek w kwocie łącznie [...] zł.

Organ I instancji wskazał, że wnioskodawca odnośnie do zaległości w podatku dochodowym zobowiązał się uregulować je do 16 sierpnia 2011 r., co jednak nie nastąpiło. Ponadto, organ ustalił, że A.R. posiada również zobowiązania wobec B. S.A., które na dzień 21 lipca 2011 r. wynosiły [...] zł, w tym kapitał [...] zł. Z informacji udzielonej przez ten bank wynikało, że w przypadku wpłaty przez A.R. kwoty [...] zł do 30 września 2011 r. lub do dnia pierwszego terminu licytacji jego nieruchomości (egzekucja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K.), bank dokona umorzenia pozostałej kwoty zobowiązania.

Analizując sytuację majątkowo-finansową wnioskodawcy, organ I instancji ustalił, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z bezrobotną żoną i córką studentką, i że mieszka w bezczynszowym mieszkaniu własnościowym. Wnioskodawca nie posiada innego majątku, w szczególności nieruchomości, ruchomości, kapitałów pieniężnych, praw majątkowych. Źródłem utrzymania rodziny jest renta wnioskodawcy w wysokości [...] zł. W roku 2010 z tego źródła wnioskodawca osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Miesięczne obciążenia finansowe rodziny (opłaty za media) wynoszą [...] zł, z którymi wnioskodawca zalega. Jak podkreślił dalej organ I instancji, powyższe okoliczności wskazują, że oprócz zaległości podatkowych na wnioskodawcy ciążą również inne zobowiązania finansowe, które będą dochodzone przez wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż w organie znajdują się tytuły wykonawcze wystawione przez pięciu różnych wierzycieli, w tym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Odnosząc się dalej do okoliczności wskazanych we wniosku, które przyczyniły się do powstania u wnioskodawcy zaległości podatkowych, organ I instancji stanął na stanowisku, że wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających, że naliczony podatek od towarów i usług nie został uregulowany przez nabywcę. Organ wskazał, że zaległości podatkowe były generowane przez wiele miesięcy w okresie od lutego 2004 r. do marca 2009 r., czyli po terminie wskazanym przez wnioskodawcę, jako termin zerwania umowy z M., którego to zdarzenia wnioskodawca również nie udokumentował. Wobec tego, organ I instancji uznał, że nieprzestrzeganie i naruszanie obowiązujących przepisów podatkowych, prowadzące w efekcie do powstania zaległości podatkowych, nie może być traktowane jako okoliczność nadzwyczajna lub zdarzenie losowe, które mogłoby stanowić przesłankę uzasadniającą udzielenie ulgi.

W przypadku wnioskodawcy, zdaniem organu I instancji, nie wystąpił też całkowity i trwały brak możliwości zaspokojenia zobowiązań wobec budżetu w ewentualnym przyszłym postępowaniu egzekucyjnym, gdyż dokonano zabezpieczenia hipotecznego. Organ przyjął, że dopóki istnieją niewykorzystane możliwości wyegzekwowania zaległości, jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym i działaniem niczym nieusprawiedliwionym w stosunku do innych podatników, płacących terminowo swoje zobowiązania wobec budżetu, co wyklucza przesłankę interesu publicznego. Nie kwestionując zatem interesu ekonomicznego wnioskodawcy w uzyskaniu umorzenia części zaległości, organ I instancji przyjął, że z uwagi na istnienie zabezpieczenia hipotecznego, wpływ podatnika na powstanie zaległości oraz wyjątkowy charakter ulg uznaniowych, brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku.

W odwołaniu od ww. decyzji A.R. zarzucił naruszenie przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej przez niepełną analizę i ocenę jego sytuacji losowej, jej wpływu na ważny interes podatnika; błędną interpretację pojęcia: "ważny interes podatnika", przedstawił interpretację tego pojęcia, powołując się na definicję ze Słownika Języka Polskiego PWN, stanowisko Ministerstwa Finansów wyrażone w piśmie z 17 lutego 1998 r. oraz orzecznictwo sądowe. Wskazał, że jego sytuacja spełnia kryteria pozwalające na umorzenie odsetek, bowiem istnieje zagrożenie jego egzystencji, a sytuacja ta powstała w wyniku ujawnienia i przebiegu choroby nowotworowej oraz zaangażowania w leczenie, przy jednoczesnym zaniedbaniu działalności gospodarczej. Podał, że ma 54 lata, jego jedynym źródłem dochodu jest renta w kwocie [...] zł, a stan zdrowia nie pozwala na zmianę warunków egzystencji. Podkreślił, że do 2004 r. terminowo wywiązywał się z obowiązków podatkowych, przy czym w 2001 r. osiągnął przychód w kwocie [...] zł, w 2002 r. w kwocie [...] zł, w 2003 r. w kwocie [...] zł, i że zapłacił z tego tytułu podatki. Zaznaczył, że wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę nie jest próbą uniknięcia obowiązków podatkowych, lecz efektem oceny swego stanu posiadania i uzyskiwanych przychodów, z możliwością spłaty zobowiązań wobec wierzycieli. Sytuacja w jakiej się znalazł, nie pozwala na wywiązanie się z długu wobec wierzycieli, nie pozwala takiej sumy pozyskać również w przyszłości. Uznał, że uzyskanie pomocy od wierzycieli, w tym również od Skarbu Państwa (umorzenie odsetek), pozwoli, po sprzedaży majątku, zaspokoić pozostałą część długów.

Dyrektor Izby Skarbowej w S., na wstępie uzasadnienia zaskarżonej decyzji odniósł się do przesłanek wskazanych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz do wyznaczonych przez ten przepis granic uznania administracyjnego. Następnie, ustosunkowując się do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, podniósł że trudności we współpracy z kontrahentami, na jakie powołał się A.R. we wniosku o umorzenie zaległości, nie są odosobnione w sferze obrotu gospodarczego, dotyczą wszystkich prowadzących działalność w takich samych realiach gospodarczych. Wyjaśnił, że ustawodawca przewidział możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umów, braku zapłaty za wykonaną umowę na drodze cywilnoprawnej. Zdaniem organu odwoławczego, wnioskodawca nie wskazał, czy mając na uwadze troskę o swoje interesy, podjął jakiekolwiek kroki w tej kwestii. Organ odwoławczy uznał zatem, że zarówno rodzaj, sposób prowadzenia, jak i ocena progu opłacalności działalności gospodarczej jest elementem dokonywanej w ustalonych warunkach prawnych i gospodarczych, kalkulacji ekonomicznej i ryzyka gospodarczego, którego skutków nie można przerzucać na Skarb Państwa.

Odnośnie do wskazywanej przez wnioskodawcę sytuacji finansowej i zdolności płatniczych, organ odwoławczy zauważył, że skoro wnioskodawca od 2008 r. ma zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, a pomimo tego spłacił część mniejszych wierzycieli, to nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której od pozostałych wierzycieli oczekuje pomocy przez umorzenie części zobowiązań. A, ponieważ roszczenie Skarbu Państwa zostało zabezpieczone poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do rezygnacji z możliwości dochodzenia swych roszczeń przed innymi wierzycielami i uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Organ podniósł, że wierzytelności zabezpieczone hipoteką dotyczą zaległości podatkowych - [...] zł, zaległości ZUS - [...] zł, od osób fizycznych i A. - [...] zł, Banku [...] S.A. - [...] zł, S. S.A. i [...] Urzędu Wojewódzkiego. Ponadto, wnioskodawca zalega z opłatami za wodę - [...] zł, gaz (zawarto ugodę, raty nie są realizowane systematycznie) - [...] zł, podatku od nieruchomości za lata 2006 - 2011 w łącznej kwocie - [...] zł i odsetki [...] zł, a także za energię elektryczną (pismo z dnia 12 sierpnia 2011 r.) i nie podał wysokości zaległości zobowiązania z tego tytułu. Wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie 117 tytułów wykonawczych na łączną kwotę [...] zł, według stanu na dzień 18 sierpnia 2011 r. Natomiast, miesięczny dochód z tytułu renty w wysokości [...] zł oraz sporadyczna pomoc rodziny, nie wystarczają na utrzymanie 3-osobowej rodziny (córka studentka i bezrobotna żona wnioskodawcy), gdyż wnioskodawca zalega z opłatami za media, związanymi z utrzymaniem bezczynszowego, własnościowego 4-pokojowego mieszkania o pow. 140 m2 Zdaniem organu odwoławczego, wskazana kwota dochodu, nie jest wystarczająca, aby zabezpieczyć podstawowe potrzeby jak żywność, środki czystości, odzież itp., skoro po uwzględnieniu wydatków bieżących z tytułu opłat za media na osobę w rodzinie wnioskodawcy pozostaje ok. [...] zł na miesiąc. Organ odwoławczy stwierdził, że wobec wysokości zaległych zobowiązań podjęcie pracy przez żonę podatnika (obecnie bezrobotna) i córkę (studentka) niewątpliwie wpłynęłoby na poprawę codziennej sytuacji bytowej, jednakże nie przyczyniłoby się w istotny sposób do uregulowania ciążących na nim zaległości. Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawca zobowiązał się do uregulowania powołanych wyżej zaległości w podatku dochodowym w łącznej kwocie ok. [...] zł (wraz odsetkami) do 16 sierpnia 2011 r., jednakże tego nie uczynił, co potwierdza, że sytuacja w jakiej się znajduje, jest bardzo trudna.

Ponadto, organ odwoławczy przyjął, że podatnik nie posiada środków finansowych na spłatę wierzycieli, a - jak wskazał - takiej sumy nie pozyska również w przyszłości ze względu na zakaz prowadzenia działalności, jak i stan zdrowia. Jednakże, jak podkreślił organ odwoławczy, wnioskodawca posiada mieszkanie własnościowe, które zamierza sprzedać, aby uregulować zaległości. Ponieważ, kwota możliwa do uzyskania z egzekucji nie jest znana, zdaniem organu odwoławczego, nie można obecnie przesądzić, czy wystarczy na spłatę odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług w całości lub w części i do jakiej wysokości. W tych okolicznościach sprawy umorzenie odsetek od zaległości organ odwoławczy uznał za przedwczesne.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie zgodził się także z zarzutami wnioskodawcy, że nie dokonano pełnej analizy i oceny jego sytuacji losowej i, że nie dokonano interpretacji pojęcia: "ważny interes podatnika". Wskazał, że w toku postępowania wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku i przedstawienia niezbędnych dokumentów, odpowiedź wnioskodawcy poddano ocenie merytorycznej z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji podkreślono jej uznaniowy charakter, dokonano niezbędnej analizy zarówno przyczyn powstania zaległości, jak i możliwości wywiązania się z obowiązku uregulowania zaległości wraz z odsetkami, w kontekście udzielenia wnioskowanej ulgi. Organ odwoławczy stwierdził, że w odwołaniu wnioskodawca nie wskazał, jakie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ powinien podjąć oraz, jakie okoliczności w dokonanej analizie i ocenie tych okoliczności organ pominął.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A.R. podniósł, że organ w sposób niedostateczny rozważył przesłankę ważnego interesu podatnika, nie dokonał próby interpretacji tego pojęcia oraz, że sytuacja w jakiej się znajduje i przyczyny powstania zaległości przemawiają za ich umorzeniem. Uznał, że organ odwoławczy pominął istotną okoliczność jaką jest jego stan zdrowia, który nie pozwala na podjęcie pracy, a który przyczynił się do powstania zadłużenia i okoliczności oraz, że wnioskodawca równoległe prowadzi rozmowy z pozostałymi wierzycielami i, że jedyny posiadany majątek zamierza przeznaczyć na spłatę zobowiązań, gdyż przychody jakie osiąga nie wystarczają na ich pokrycie. Podkreślił, że wywiązywał się z obowiązków podatkowych od momentu rozpoczęcia działalności gospodarczej aż do 2004 r. Stąd uznał, że zaskarżona decyzja nie zawiera oceny rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż rolą sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Na gruncie niniejszej sprawy, kontroli sądu podlega decyzja wydana w trybie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług wydana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że sąd w ramach sprawowanej kontroli nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić legalność działania organu rozstrzygającego sprawę, tzn. czy organ nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, czy postępowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, w tym czy zbadano wszystkie okoliczności sprawy, mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i czy dokonano ich oceny w świetle ustawowych przesłanek umorzenia. Sąd nie może zatem kształtować sytuacji prawnej skarżącego, poprzez zmianę treści zaskarżonej decyzji.

Przeprowadzona w takim zakresie kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wbrew zarzutom skargi, nie wykazała naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a postępowanie w obu instancjach przeprowadzono z zachowaniem zasad wynikających z przepisów wskazanej ustawy.

Zgodnie z przepisem art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy na wniosek podatnika może, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, umorzyć w całości lub części odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z regulacji tej wynika, że wniosek podatnika wszczyna postępowanie w sprawie ulgi w spłacie podatków. Jednakże należy podkreślić, iż stosowanie ulg podatkowych jest odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania określonej w art. 84 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Przy podejmowaniu decyzji organ podatkowy winien rozważyć kryteria umorzenia w kontekście okoliczności faktycznych i argumentów konkretnej sprawy, kierując się przesłankami wskazanymi w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Podkreślić jednak należy, że wydawane w takich sprawach decyzje mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Nawet ustalenie przez organ podatkowy występowania przyczyn uzasadniających udzielenie ulgi, nie zobowiązuje zatem do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony. Nie oznacza to jednak dowolności rozstrzygnięć, gdyż wydanie decyzji w takich sprawach powinno być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy, analizą zebranego materiału dowodowego, w kontekście istnienia przesłanek umorzenia odsetek za zwłokę, tj. ustalenia o czym wspomniano wyżej, czy w sprawie występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Przepisy prawa podatkowego nie definiują terminów: "ważny interes podatnika" i "interes społeczny". W orzecznictwie podatkowym przyjęto, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Ważny interes podatnika definiuje się m.in. jako sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, które były niezależne od sposobu jego postępowania, doszło do znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że podatnik nie jest w stanie uregulować należności podatkowych. Przykładowo wymienia się tu utratę możliwości zarobkowania, utratę losową majątku (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 850/98, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei, jako interes publiczny doktryna rozumie dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Zasadą pozostać powinno płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n. tezy: 14,15,18-20 i powołane tam orzecznictwo).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy będącej przedmiotem skargi, uznać należy, że organy podatkowe obu instancji sprostały wskazanym wyżej wymaganiom.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organy podatkowe przeprowadziły dokładną analizę obecnego stanu finansowego i osobistego skarżącego, a więc rozważyły przesłankę ważnego interesu podatnika. Kierując się zatem zasadą prawdy obiektywnej, w ocenie sądu, organy podatkowe wydały rozstrzygnięcia w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, który w sposób wyczerpujący został przez nie oceniony. Jak bowiem wynika z akt sprawy, organy podatkowe położyły szczególny nacisk na zbadanie sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego. Ustaliły jego dochód, wydatki miesięczne na utrzymanie 3-osobowej rodziny, wskazując, że jest on niski i nie wystarcza na zabezpieczenie podstawowych potrzeb, gdyż po uwzględnieniu wydatków bieżących z tytułu opłat za media, na osobę w rodzinie wnioskodawcy pozostaje ok. [...] zł na miesiąc. Organy podatkowe uwzględniły również to, że skarżący choruje i ze względu na stan zdrowia, a także orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, nie będzie osiągał wyższych dochodów, i że w tym względzie jego zdolności płatnicze nie ulegną poprawie. Organy właściwie oceniły sytuację materialną skarżącego, gdyż uznały, że w tych okolicznościach skarżący nie mógł sprostać złożonemu przez siebie zobowiązaniu do uregulowania zaległości w podatku dochodowym w łącznej kwocie ok. [...] zł (wraz odsetkami) do 16 sierpnia 2011 r. Należy podkreślić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stanął nawet na stanowisku, iż wobec wysokości zaległych zobowiązań, podjęcie pracy przez żonę podatnika (obecnie bezrobotna) i córkę (studentka), nie przyczyniłoby się w istotny sposób do uregulowania ciążących na nim zaległości, które jak wykazano, dotyczą nie tylko zaległości podatkowych w kwocie [...] zł, ale także innych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazano wierzycieli i wysokość dochodzonych przez nich należności (z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, należności dla osób fizycznych, kredytu udzielonego przez bank, opłat za media, podatek od nieruchomości).

Nie można jednak zgodzić się ze skarżącym, że organy nie powiązały tego stanu z okolicznościami, które doprowadziły do powstania zaległości podatkowej. W stanie faktycznym sprawy, prawidłowo ustalonym przez organy podatkowe, który za podstawę orzeczenia przyjmuje także skład orzekający w sprawie, organy podatkowe uznały, że trudności finansowe skarżącego nie wynikają z nagłych, losowych okoliczności, na które skarżący nie miał wpływu, lecz są skutkiem podejmowanych przez niego indywidualnie decyzji. Organy podatkowe dostrzegły, na co skarżący sam wskazał we wniosku, że przez wiele lat współpracował z firmami znaczącymi na rynku, przyjmował intratne zlecenia, a zatem, jak każdy podatnik prowadzący działalność gospodarczą, ponosił ryzyko z nią związane, zaś zdarzenia, takie jak m.in. odstąpienie od umów, nie jest nadzwyczajną okolicznością, która uzasadnia udzielenie wnioskowanej ulgi. Odmiennie zatem niż skarżący, organy podatkowe przyjęły, że niewywiązywanie się przez kontrahentów skarżącego z zawartych umów, nie powinno obciążać Skarbu Państwa. Trafnie przy tym podkreśliły, że skarżący nie udowodnił faktu zerwania umów, nie wykazał, czy dochodził roszczenia odszkodowawczego, a więc czy mając na uwadze troskę o swoje interesy, podjął jakiekolwiek kroki w tym zakresie. Organy podatkowe nie miały natomiast obowiązku ustalać, ani też oceniać, czy zadłużenie przyczyniło się do komplikacji zdrowotnych skarżącego, gdyż taka ocena byłaby zbyt daleko idąca i nieuprawniona.

Z tych względów uznać należy, że organy podatkowe właściwie w konsekwencji wykluczyły w niniejszej sprawie, w aspekcie sytuacji ekonomicznej skarżącego, występowanie przesłanki ważnego interesu podatnika i uznały, że jego sytuacja, stanowiąca konsekwencję działań w ramach dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej, nie stanowi przesłanki do skorzystania z ulgi określonej w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Niewątpliwe, jak prawidłowo uznały organy podatkowe, argumentem przemawiającym za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku nie mogło być stanowisko skarżącego, że spłacenie mniejszych wierzycieli i uzyskanie pomocy od innych, w tym również od Skarbu Państwa (poprzez umorzenie odsetek), pozwoli, po sprzedaży majątku (mieszkania), zaspokoić pozostałą część długów. Organy podatkowe dostrzegły bowiem, że wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie 117 tytułów wykonawczych na łączną kwotę [...] zł, według stanu na dzień 18 sierpnia 2011 r., zaś na nieruchomości (mieszkaniu własnościowym) ustanowiona została hipoteka (również przez innych wierzycieli) i, że - wobec tego - niewykorzystane możliwości wyegzekwowania zaległości, jej umorzenie przed ich wyczerpaniem, byłoby sprzeczne z interesem publicznym i działaniem niczym nieusprawiedliwionym w stosunku do innych podatników, płacących terminowo swoje zobowiązania wobec budżetu, co wyklucza istnienie przesłanki interesu publicznego.

Reasumując, organy podatkowe podjęły niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżona decyzja została wydana na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego. Ocena, jaką przedstawił organ w zaskarżonej decyzji, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. To, że skarżący odmiennie ocenia materiał dowodowy nie znaczy, że ocena dowodów została dokonana przez organ z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów. Również, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń, bowiem wynika z niego podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji wyraźnie rozważono kwestę uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, ponoszonych wydatków, stanu zdrowia, okoliczności związanych z powstaniem zadłużenia, stanu zadłużenia całkowitego skarżącego, posiadanego majątku, wskazując jednocześnie, iż w tym konkretnym przypadku nie uzasadniają one udzielenia wnioskowanej ulgi podatkowej.

Podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. W ocenie sądu, zaskarżona decyzja spełnia powyższe kryteria. Organ w uzasadnieniu przedstawił ustalony stan faktyczny oraz wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się odmawiając umorzenia zaległości podatkowych. W zaskarżonej decyzji rozważono wszystkie argumenty podniesione przez wnioskodawcę.

Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności i uznając, że skoro przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji, określający przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, uzależnia zastosowanie tego rodzaju ulgi od stanowiska organu, a w tej sprawie organ po rozważeniu zaistnienia w sprawie tych przesłanek i należytego ich uzasadnienia, podjął decyzję o odmowie ich umorzenia, to nie ma podstaw do uznania, że w sprawie naruszone zostały przepisy regulujące zasady umarzania tych zaległości, w tym te wskazane w skardze.

W tym stanie rzeczy, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec o oddaleniu skargi. Koszty zastępstwa procesowego pełnomocnikowi z urzędu przyznane zostały na podstawie przepisu § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).