Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1128/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 3 pkt 16
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie sędzia del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.) Protokolant Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 761/08 w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2009 r. wydanym w sprawie oznaczonej sygnaturą akt II SA/Lu 761/08 oddalił skargę M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2008 r. [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia [...] września 2008 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublina z dnia[ ...]sierpnia 2008 r. [...], którą odmówiono przyznania M. O. zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla jej dzieci: M. O. i S. O.

W uzasadnieniu organ podał, że stosownie do art. 5 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust.2 ustawy, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 złotych. W niniejszej sprawie ustalono, że dochód rodziny w roku 2007r. poprzedzającym datę złożenia wniosku o przyznanie świadczeń wyniósł [...] złotych na osobę w rodzinie, a tym samym przekroczył kwotę 504 złotych uprawniającą do ich uzyskania.

W wyniku odwołania M. O. organ pierwszej instancji dokonał ponownej analizy sytuacji dochodowej rodziny. Ustalono, że dochód rodziny w roku kalendarzowym 2007 r. wyniósł [...] zł w przeliczeniu na osobę, w związku z czym także zostało przekroczone kryterium dochodowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji i dodało, że strona nie spełnia także warunku określonego w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przedmiotowej sprawie przekroczenie dochodu wynosi [...] złotych, a więc przekracza kwotę najniższego zasiłku rodzinnego.

Kolegium wskazało również, że M. O. we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego zaliczyła do członków rodziny także córkę M. O. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że M. O. w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 3 pkt 12) jest osobą pozostającą na utrzymaniu. Skarżąca bowiem nie przedstawiła żadnych dowodów, że jej córka mieszka osobno i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. O. podkreśliła, że decyzja jest niezgodna z prawem. Zaznaczyła, że jest w trudnej sytuacji życiowej. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Mieszka jedynie z synem, na którego ma zasądzone alimenty w kwocie [...] zł, wypłacane są one jednak nieregularnie. Córka M. jest dorosła, wyprowadziła się z domu, sama otrzymuje alimenty od ojca. Jest uczennicą III klasy liceum, natomiast syn chodzi do IV klasy szkoły podstawowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na wstępie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że stosownie do art. 5 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (jedn. tekst Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzeczenia organu odwoławczego zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (art.5 ust. 2). Przez dochód rodziny rozumieć natomiast należy przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt. 2).

Na gruncie niniejszej sprawy Sąd wskazał, iż w 2007r. skarżąca uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości [...] złotych (po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na ubezpieczenie społeczne) oraz otrzymała kwotę [...] złotych tytułem alimentów od K. O. (zaświadczenie Komornika Sądowego z dnia [...] lipca 2008r.) i [...] złotych zaliczki alimentacyjnej na dzieci orzeczonej decyzją Prezydenta Miasta Lublina z dnia [...] czerwca 2007 r. zmieniającą decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2006 r. i przyznająca od dnia [...] grudnia 2006 r. do dnia [...] stycznia 2007 r. po 170 złotych miesięcznie na każde z dzieci. Organ odwoławczy kwotę [...] złotych uznał, w związku z utratą zatrudnienia przez skarżącą, za dochód utracony, podlegający odliczeniu od całości dochodów.

W ocenie Sądu dochody skarżącej w 2007 r. wyniosły [...] złotych, co miesięcznie daje [...] złotych, a w przeliczeniu na członka rodziny [...] złotych. Sąd dodał, że pomimo iż jest to kwota wyższa niż wskazana w zaskarżonej decyzji (Kolegium nie uwzględniło zaliczki alimentacyjnej wypłaconej także na drugie dziecko), to jednak bez wątpienia przekracza ona poziom 504 złotych uprawniający do uzyskania świadczeń rodzinnych. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca nie kwestionowała wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów, nie poddawała również w wątpliwość ich źródeł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił argumentu skarżącej dotyczącego tego, że zamieszkuje ona jedynie z synem, ponieważ córka wyprowadziła się i samodzielnie odbiera należne jej alimenty i uznał, że nie ma to znaczenia dla oceny zasadności rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że stosownie do art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych o treści obowiązującej w dacie orzekania przez organ odwoławczy, przez rodzinę należało rozumieć małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Błędne jest zatem przekonanie skarżącej, że dziecko, które nie mieszka wraz z nią nie jest członkiem rodziny.

Z uwagi na powyższe, ustalając dochód rodziny należy uwzględnić również alimenty otrzymywane przez dziecko, które nie zamieszkuje z rodzicem i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, o ile nie są spełnione przesłanki określone w części końcowej art. 3 pkt 16 cytowanej ustawy.

Na poparcie swojego stanowiska Sąd pierwszej instancji powołał szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których podzielany jest pogląd, że pojęcie rodziny, jak i osoby samotnie wychowującej dziecko (art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych), uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania ( por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2008r. sygn. akt I OSK 672/07 LEX nr 401677 i podane tam orzecznictwo, wyrok NSA z dnia 8 października 2007r. sygn. akt I OSK 320/07 LEX nr 376865 , wyrok NSA z dnia 5 września 2007r. sygn. akt I OSK 1814/06 LEX nr 399413 ).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła skarżąca, reprezentowana przez adwokata, zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tj. przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, iż nie występują okoliczności potwierdzające, że skarżąca M. O. jest osobą bezrobotną, utrzymuje się wyłącznie z nieregularnie wypłacanych alimentów, a jej córka M. jest dorosła, wyprowadziła się z domu i sama się utrzymuje;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

Wskazując na te zarzuty M. O. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że już w postępowaniu przed organami administracji popełniono szereg błędów, które uniemożliwiły ustalenie prawidłowego stanu faktycznego w sprawie, tj. ustalenie, że z uwagi na fakt niezamieszkiwania we wspólnym gospodarstwie domowym z dorosłą córką, nie osiągnęła dochodów, które uniemożliwiałyby otrzymywanie świadczeń rodzinnych.

Organ pierwszej instancji złamał reguły określone przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady ogólne tj. zasadę uwzględnienia słusznego interesu obywateli określoną w art. 7 kpa oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa wyrażoną w art. 8 kpa.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, w postępowaniu przed organami administracji doszło również do naruszenia przepisu 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy bowiem nie zebrały ani nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego. Skarżąca podkreśliła, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Jeżeli więc strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, to organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Dlatego, zdaniem skarżącej, organ nawet przy pewnych wątpliwościach powinien w sposób dogłębny i wyczerpujący poddać analizie wskazane przez nią fakty.

W dalszej części uzasadnienia M. O. podniosła, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił rzeczywiste roczne dochody rodziny skarżącej, które należało pomniejszyć o kwotę [...] złotych przekazaną skarżącej przez komornika, z uwagi na fakt, iż osoba zobowiązana do świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci skarżącej częściowo uregulowała dług alimentacyjny.

Skarżąca nie podzieliła również argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dotyczącej "składu" rodziny skarżącej. Przyjęcie argumentacji Sądu prowadziło by w konsekwencji do całkowitego "ubezwłasnowolnienia" dorosłego uczącego się dziecka, które nie mogłoby stworzyć własnego, jednoosobowego gospodarstwa rodzinnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej powinny zatem zostać powołane konkretne przepisy prawne, którym zdaniem skarżącego, uchybił sąd administracyjny. W uzasadnieniu skargi powinny zostać natomiast wskazane argumenty przemawiające za takim zarzutem uchybienia, a w przypadku gdy podnoszone jest uchybienie przepisom postępowania, wskazanie, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Sąd ten, w odróżnieniu od Sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, który legł u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Bada natomiast zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zakres kontroli jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., NSA mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodzą.

Rygoryzm formalny w stosunku do skargi kasacyjnej ma na celu umożliwienie ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości zakresu rozpoznania sprawy. Podkreślić należy, że w celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego ustawodawca w art. 175 p.p.s.a., wprowadził tzw. przymus adwokacki. Sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata, bądź radcę prawnego (w niektórych kategoriach spraw również przez rzecznika patentowego lub doradcę podatkowego) ma zapewnić stronie postępowania odpowiednią ochronę jej praw w postępowaniu kasacyjnym.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż wprawdzie pełnomocnik skarżącej powołał w petitum skargi kasacyjnej zarówno pkt 1, jak też pkt 2 art. 174 p.p.s.a., jednakże w obu przypadkach sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest nieprecyzyjne. Nie jest bowiem dopuszczalne powołanie w podstawie kasacyjnej całego tekstu ustawy. Konieczne jest wskazanie konkretnej podstawy prawnej w formie określonej jednostki redakcyjnej (artykuł, paraf, ustęp). Wskazać również trzeba, że nie jest właściwe podważanie ustaleń faktycznych w ramach zarzutu naruszenia przepisów materialnoprawnych.

Niemniej jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zarzucił organom rozpoznającym niniejszą sprawę naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 kpa, które należało rozważyć. Zarzuty te w istocie sprowadzają się do podważenia przez kasatora sposobu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, poprzez brak zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Należy zauważyć, że zadaniem organów administracji publicznej jest zebranie materiału dowodowego w zakresie umożliwiającym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania świadczenia rodzinnego, a zatem postępowanie administracyjne powinno zmierzać do wykazania, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej takiego świadczenia.

Zgodnie z art. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (jedn. tekst Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W świetle art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy prawo do zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. Do pełnego przedstawienia okoliczności istotnych w kontekście przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie zasiłku rodzinnego przywołać należy jeszcze legalną definicję rodziny i dochodu rodziny. Zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez rodzinę rozumie się: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast zgodnie z treścią zdania drugiego tego przepisu do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że bez znaczenia dla ustalenia czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu przytoczonych przepisów jest fakt wspólnego gospodarowania. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd w myśl którego ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt I OSK 150/05, LEX 192108). Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania.

Zatem ustalanie tej okoliczności w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia, chyba że zachodziłyby okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 16 zdanie drugie czyli dziecko znajduje się pod opieką opiekuna prawnego, pozostaje w związku małżeńskim, a także wówczas gdy pełnoletnie dziecko posiada własne dziecko. Bezspornie taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

W kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że zarzut niewyjaśnienia sprawy przez organy, a co za tym idzie naruszania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i zasady pogłębiania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa), nie jest zasadny. W sprawie prawidłowo ustalono, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób oraz ustalono prawidłowo dochód rodziny w rozumieniu przytoczonej definicji legalnej. Bezspornie M. O. jest córką skarżącej, nie skończyła 25 lat, nie pozostaje w związku małżeńskim i nie posiada własnego dziecka, a więc jej dochód również wlicza się do dochodu rodziny skarżącej i ma wpływ na przyznanie świadczenia rodzinnego.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się w istocie do kwestii związanej z rozumieniem pojęcia "dochód rodziny" jakim posłużył się ustawodawca w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wyjaśniono powyżej również dochód dziecka, które co prawda jest pełnoletnie, ale nie ukończyło 25 lat i nie zamieszkuje razem z matką wlicza się do dochodu rodziny, pod warunkiem, że nie zachodzą negatywne przesłanki o których mowa w zdaniu drugim art. 5 ust. 1 ustawy. Zatem zarzut kasatora dotyczący nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność niezamieszkawania przez M. O. ze skarżącą jest pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, gdyż okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Za pozbawione uzasadnionych podstaw NSA uznał twierdzenie autora skargi kasacyjnej o błędnym, w jego ocenie, ustaleniu dochodu rodziny skarżącej, poprzez zaliczenie do jego wysokości kwoty uzyskanej z tytułu zaległych świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci. W ocenie NSA kwotę wypłaconą skarżącej z tytułu zaległych alimentów wlicza się do dochodu, od wysokości którego uzależniona jest możliwości przyznania świadczenia rodzinnego.

W związku z powyższym NSA uznał, że nie jest również usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który wskazuje na możliwości rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej przez Sąd I instancji w przypadku uwzględnienia skargi.

Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu - adwokatowi P. T. - wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.

Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w prawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.