Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1295/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 1  pkt 3 i 10,  art. 27,  art. 27c
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, 152, 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi T. C na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz T. C. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 roku

nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] uznające zarzuty T. C. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za bezzasadne.

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] Wojewoda [...] ustalił lokalizację dla inwestycji, polegającej na budowie drogi ekspresowej w korytarzu zarezerwowanym pod autostradę [...] – odcinek: węzeł [...] (z węzłem) - węzeł [...] (z węzłem) - wraz z przebudową infrastruktury technicznej.

W tej części autostrada przebiegać miała m.in. przez nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...] , stanowiącą współwłasność T. C. w [...] części i F. D. w [...] części. Własność tej nieruchomości T. C. nabyła wraz z H. D. przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 1992 r. sygn. akt I Ns [...] . H. D. zmarła w dniu [...] czerwca 2002 r., a spadek po niej nabył F. D. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. i z dnia [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt I Ns [...] .

Następnie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnioskiem z dnia 21 marca 2007 r., uzupełnionym aneksem z dnia 18 września 2007 r., wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości oraz udzielenia w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) zezwolenia na jej niezwłoczne zajęcie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu wniosku Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wskazywał, iż pilna potrzeba realizacji inwestycji wymaga uzyskania prawa do dysponowania terenem na cele budowlane, zaś właściciele terenu wyrazili jedynie warunkową zgodę na jego wykup za cenę kilkakrotnie wyższą od wartości rynkowej gruntów nabywanych w tym rejonie pod [...] - co zostało odebrane jako odmowa sprzedaży. Wnioskodawca wyjaśnił przy tym, że inwestycja jest realizowana na podstawie "Porozumienia w sprawie realizacji infrastruktury [...] w związku z budową [...] ", zawartego w dniu 19 lutego 2004 r. przez Skarb Państwa, Miasto Stołeczne W. i Przedsiębiorstwo P." . Ponadto realizacja drogi [...], w korytarzu zarezerwowanym pod autostradę [...] ujęta jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2006 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustalenia Programu rzeczowo-finansowego dla inwestycji drogowych realizowanych z wykorzystaniem środków Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. Nr 25, poz. 183). Przedmiotowa nieruchomość, według harmonogramu prac, znajduje się w etapie [...]., a Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zobowiązana była uzyskać prawo do dysonowania terenem na dzień 30 marca 2007 r. Zgodnie z zatwierdzonym harmonogramem prac, rozpoczęcie robót budowlanych dla odcinka przebiegającego przez ww. nieruchomość przypada na koniec I kwartału 2008 r. Postępowanie wywłaszczeniowe jest natomiast postępowaniem długotrwałym, o nieokreślonym terminie jego zakończenia. W związku z powyższym, jedynie uzyskanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem jej natychmiastowej wykonalności, umożliwi planowe rozpoczęcie inwestycji.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia

[...] marca 2010 r., nr [...] udzielił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej pod budowę drogi [...] w korytarzu zarezerwowanym po autostradę [...] - odcinek: węzeł [...] (z węzłem) - węzeł [...] (z węzłem) - wraz z przebudową infrastruktury technicznej, położonej w W., obręb [...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej współwłasność w T. C. i F. D. oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] , Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej na powyższą decyzję przez T. C., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lutego 2011 w sprawie sygn. akt I SA/WA 1744/10 oddalił skargę jako niezasadną.

Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, określone w art. 17 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 1 kwietnia 2003 r., uprawniające organ do wydania przewidzianej w tym przepisie decyzji oraz nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Nie stwierdził również, aby w toku prowadzonego postępowania organy uchybiły przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Odniósł się też do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego pominięcia w postępowaniu jednej ze stron, tj. M. C., którego uprawnienie do występowania w sprawie, w tym charakterze, wynikać miało z przysługującego mu prawa własności do 1/8 części działki i stwierdził, że zarzut ten nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim Sąd podniósł, że stronami postępowania administracyjnego (w rozumieniu art. 28 kpa), prowadzonego w trybie art. 17 ust. 1 i 2 specustawy, jest z jednej strony inicjator postępowania wywłaszczeniowego, a z drugiej podmioty, które legitymują się tytułem prawnorzeczowym do objętej nim nieruchomości. Jak wynika zaś z akt sprawy, M. C. takim tytułem nie dysponuje. Nie przedłożyła go również skarżąca. Podnoszone zaś w skardze argumenty, odnoszące się do rzekomego nabycia przez niego własności nieruchomości, w związku z ustaniem wspólności ustawowej małżeńskiej, nie mogą w ustalonym stanie faktycznym sprawy stanowić podstaw do przyznania mu w tej sprawie przymiotu strony. Wprawdzie zgodzić się należy ze skarżącą, że rozwiązanie związku małżeńskiego rodzi skutek w postaci ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, jednakże dla stwierdzenia, że własność określonej nieruchomości nabyta przez jednego z małżonków w trakcie trwania małżeństwa, przypadła po ustaniu wspólności majątkowej konkretnemu małżonkowi, wymaga przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania przed sądem powszechnym. Z przedłożonych zaś w toku postępowania dokumentów nie wynika, aby postępowanie takie T. C. i M. C. w ogóle przeprowadzili, ani że w jego następstwie, sąd dokonał podziału majątku wspólnego w taki sposób, że przyznał prawo własności do nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania M. C. Tym samym zarzut pominięcia w postępowaniu administracyjnym jego osoby, uznać należy za całkowicie chybiony.

Wojewoda [...] - udzielając Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] - stwierdził, że zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) decyzja w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe:

1) uprawnia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

2) zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń;

3) uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi.

Zaś do egzekucji obowiązków wynikających z ww. decyzji stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponieważ współwłaściciele tej nieruchomości nie wykonali obowiązku niezwłocznego wydania jej Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad, dlatego też Wojewoda [...] - zgodnie z przepisem art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz.1954 ze zm.) pismem z dnia 15 kwietnia 2010 r. skierował do zobowiązanych: T. C. i F. D. upomnienie [...] , wzywające do wykonania obowiązku wydania ww. działki nr [...] - z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Zostało ono doręczone stronom w dniu 4 maja 2010 r.

Wobec bezskutecznego upływu terminu do wydania nieruchomości określonego w powyższym upomnieniu, Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] maja 2010 r., a następnie z urzędu wszczął postępowanie egzekucyjne.

Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego - Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] , wezwał współwłaścicielkę T. C. do wydania nieruchomości położonej w W., obręb [...] , oznaczonej jako działka ew. o nr [...] , Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad, w celu budowy drogi [...] w korytarzu zarezerwowanym pod autostradę; [...] - odcinek: węzeł [...] (z węzłem) - węzeł [...] (z węzłem) - wraz z przebudową infrastruktury technicznej - w terminie 4 dni od doręczenia niniejszego postanowienia pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania nieruchomości.

Podniósł, iż w myśl art. 20 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym świadczeń o charakterze niepieniężnym w niniejszej sprawie jest Wojewoda [...], który na zasadzie art. 26 § 4 powołanej ustawy jest jednocześnie wierzycielem.

Po rozpatrzeniu zażalenia T. C. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r.

Zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] września 2011 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 825/11 oddalił skargę T. C. uznając, że brak jest podstaw do kwestionowania podjętego postanowienia, wzywającego do wykonania obowiązku wydania nieruchomości.

Odniósł się też do zarzutu dotyczącego pominięcia M. C. jako współwłaściciela nieruchomości, której wydania dotyczy postępowanie egzekucyjne - stwierdzając, iż nie był on stroną postępowania dotyczącego niezwłocznego zajęcia nieruchomości. Decyzja ta nadal pozostaje w obiegu prawnym, podlega wykonaniu i jej zasadność nie może być podważana w postępowaniu egzekucyjnym - bowiem w tym ostatnim istnieje zakaz badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W tym przypadku bowiem organ ten, wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku, podejmowałby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej i w istocie byłby kolejną instancją rozpatrującą sprawę.

Pismem z dnia 9 czerwca 2010 r. T. C. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, dotyczące tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. wystawionego przez Wojewodę [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. zezwalającej na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości.

Zaskarżyła w całości dopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na naruszenie:

1. art.27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej w skrócie pea),

2. art. 27 § 1 pkt 6 pea,

3. art. 27 § 3 pea,

4. art. 27c pea.

Wniosła również o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że w tytule wykonawczym wadliwie wskazano podstawę prawną obowiązku, powołując ogólnie art. 17 ustawy w związku z ogólnie wskazaną decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] - przez co naruszono art. 27 §1 pkt 3 pea. W sytuacji, gdy wskazywana decyzja rozstrzyga o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości, zaś obowiązki wynikają nie bezpośrednio z decyzji (treści decyzji), konieczne jest wskazanie właściwej podstawy prawnej, z której bezpośrednio mogą wynikać obowiązki. Wskazany art. 17 ustawy obejmuje wyszczególnione jednostki redakcyjne, które nie zostały wskazane, wobec czego w istocie z tytułu wykonawczego nie wynika, co jest jego przedmiotem, a w rezultacie, jaki obowiązek może być przedmiotem egzekucji.

Ponadto w tytule tym wskazano, że obowiązek podlega egzekucji na podstawie

art. 2 § 1 pkt 3 pea, co jest oczywiście wadliwym wskazaniem podstawy prawnej prowadzenia egzekucji, gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do egzekucji należności pieniężnych - przez co naruszono art. 27 § 1 pkt 6 pea.

Do tytułu wykonawczego nie dołączono też dowodu doręczenia upomnienia, naruszając art. 27 § 3 pea.

Skarżąca podniosła również, iż tytuł wykonawczy został wystawiony jedynie na nią, w sytuacji gdy egzekucja jest prowadzona także z majątku osobistego jej męża M. C. - przez to doszło do naruszenia art. 27c pea.

Dodała, że nieruchomość - będąca przedmiotem egzekucji - stanowi współwłasność jej i jej męża M. C. Nabyła ją ona na mocy zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 r. - w czasie, gdy była w związku małżeńskim. Na podstawie postanowienia z [...] października 1992 r. wydanego przez Sąd Rejonowy dla W. (sygn. akt. [...]) wymieniona została jako nabywca wskazanej nieruchomości na mocy zasiedzenia w 1985 r., na zasadzie współwłasności w [...] części. W dacie nabycia nieruchomości T. C. pozostawała w związku małżeńskim z M. C. (bez wyłączenia wspólności majątkowej małżeńskiej), a w konsekwencji nabywcą nieruchomości był również M. C.. Wskazana nieruchomość weszła zatem do majątku wspólnego małżonków.

Z uwagi na powyższe skarżąca stwierdziła, że wskazana nieruchomość w [...] części weszła do wspólnego majątku małżeńskiego w 1985 r. Następnie wspólność majątkowa małżeńska ustała, wraz z rozwiązaniem małżeństwa, a przez to wskazany udział w nieruchomości [...] może być oceniany jako stanowiący po połowie majątki odrębne małżonków. Zatem M. C. przysługuje [...] udziału we współwłasności nieruchomości, podobnie jak jego żonie (także [...] ).

Po rozpatrzeniu tych zarzutów Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] uznał zarzuty za bezzasadne.

Podniósł, że art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej u.p.e.a, stanowi, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Natomiast art. 26 § 2 u.p.e.a wskazuje, że wzór o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Właściwym rozporządzeniem określającym wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym jest rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Zgodnie z § 39 ww. rozporządzenia (wprowadzonym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2002r. - Dz. U Nr 9, poz. 106) w załączniku nr 24 określony zostaje wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Rozporządzenie to wraz z załącznikami wzorów tytułów wykonawczych jest aktem prawnym aktualnie obowiązującym, do którego wierzyciel zgodnie art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a. jest zobowiązany się stosować.

Mając na uwadze powyższe Wojewoda uznał, iż tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. - stanowiący podstawę prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjnego - jest sporządzony w sposób prawidłowy, natomiast zarzut wskazany w piśmie T. C. z dnia [...] czerwca 2010 r. jest bezpodstawny.

Odniósł się też do zarzutu opartego na art. 27 § 3 u.p.e.a polegającym na braku dołączenia dowodu upomnienia do tytułu wykonawczego i uznał, iż jest on nieuzasadniony .W myśl art. 15. § 1 u.p.e.a egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

W oparciu o wydaną przez Wojewodę [...] decyzję z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] zezwalającą na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości wystosował upomnienie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. wzywające współwłaścicieli działki ew. nr [...] do wydania jej Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad.

Organ dodał, że wskazanie przez zobowiązaną wadliwej podstawy prawnej obowiązku jest również bezzasadne, gdyż zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) decyzja w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe:

1) uprawnia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

2) zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń;

3) uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi.

Do egzekucji obowiązków wynikających z w/w decyzji stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wojewoda dodał, że kolejnym zarzutem był fakt, iż tytuł wykonawczy nie został wystawiony również na męża skarżącej M. C.

W związku z tym stwierdził, że strony postępowania (właścicieli) ustalono na podstawie:

– postanowienia Sądu Rejonowego z [...] października 1992 r. o zasiedzeniu,

– postanowienia Sądu Rejonowego z [...] kwietnia 2007 r. o stwierdzeniu nabycia spadku.

Zasiedzenie nastąpiło na rzecz H. D. w [...] (zmarła) oraz T. C. w [...] . Z kolei całość spadku po H. D. nabył F. D..

Wiarygodności księdze wieczystej odmówiono ze względu na ostrzeżenia o niezgodności wpisane w dziale III.

Przedstawione odpisy aktów małżeństwa stwierdzają fakt zawarcia i rozwiązania małżeństwa. Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r., Nr 161, poz. 1688 ze zm.). Akt małżeństwa nie jest tytułem własności do nieruchomości.

W związku z powyższym Wojewoda [...] na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - po rozpatrzeniu pisma T. C. zawierającego zarzuty - postanowił uznać je za bezzasadne.

Dlatego też nie znalazł przesłanek do wstrzymania postępowania egzekucyjnego dotyczącego wydania przedmiotowej nieruchomości.

Zażalenie na to postanowienie wniosła T. C. podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty.

Po rozpoznaniu zażalenia Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 roku, nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 roku, nr [...] .

Minister podniósł, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym wynikające z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń, gdy przepis szczególny tak stanowi (art. 4 w zw. z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

W warunkach niniejszej sprawy wykonanie obowiązku polegającego na wydaniu nieruchomości na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oparte jest na decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., orzekającej o udzieleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

M. C. nie był stroną tego postępowania, ponieważ w jego toku nie wykazał, że przysługują mu jakiekolwiek prawa do tej nieruchomości. Skoro więc nie był on stroną postępowania i tym samym nie doręczono mu decyzji organu wojewódzkiego, to w dalszej kolejności należy przyjąć, iż w toku postępowania egzekucyjnego M. C. nie można było uznać za zobowiązanego i wystawić na niego tytułu wykonawczego.

Minister dodał, że stosownie do art. 141 § 1 ustawy egzekucyjnej, jeżeli egzekwowany jest obowiązek wydania nieruchomości, to stosuje się środek egzekucyjny prowadzący do odebrania zobowiązanemu nieruchomości w celu wydania jej wierzycielowi.

Natomiast zgodnie z art. 141 § 2 tej ustawy egzekucję prowadzi się przeciw zobowiązanemu, członkom jego rodziny i domownikom oraz innym osobom zajmującym nieruchomość, która ma być wydana.

W dniu przeprowadzenia czynności egzekucyjnych polegających na odebraniu nieruchomości, żadna ze zobowiązanych osób nie przebywała na przedmiotowej nieruchomości. Jedyną osobą obecną był M. C., który nie będąc zobowiązanym, był członkiem rodziny, domownikiem w rozumieniu ww. art. 141 § 1 - wobec czego dokonano czynności odebrania nieruchomości.

Wyjaśnił również, iż zadaniem organu egzekucyjnego jest jedynie doprowadzenie do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny bada wniosek o wszczęcie egzekucji tylko pod względem formalnym i rozpatruje kwestie wyłaniające się w toku samego postępowania egzekucyjnego. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) - co oznacza, że nie może on dokonywać merytorycznej oceny obowiązku określonego w tytule wykonawczym.

Minister uznał, iż podstawa prawna egzekucji wskazana w tytule wykonawczym jest prawidłowa i nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że z tytułu wykonawczego nie wynika, co jest jego przedmiotem i jaki obowiązek może być przedmiotem egzekucji.

Powołał się na wyrok z dnia 11 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 414/08, LEX nr 510197, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że przez wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku należy rozumieć powołanie decyzji, z mocy której na zobowiązanym ciąży egzekwowany obowiązek. Z kolei mówiąc o podstawie prawnej prowadzonej egzekucji - należy przez to rozumieć przepisy, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obowiązków danego rodzaju.

W niniejszej sprawie w tytule wykonawczym prawidłowo wskazano akt normatywny wraz z konkretnym przepisem (tj. art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.) oraz akt administracyjny (tj. decyzję z dnia [...] marca 2010 r.), jak również opisano treść obowiązku.

Podniósł też, iż niezasadnym jest także zarzut, że obowiązek podlega egzekucji na podstawie art. 2 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zwracał już na to uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 17 października 2007 roku sygn. akt II SA/Gl 423/2007, Lex Polonica 2151410, zgodnie z którym art. 2 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w dacie opublikowania tekstu jednolitego ustawy w 2002 r. stanowił właśnie o egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że w swoim nagłówku tytuł wykonawczy zawiera wskazanie, że jest "stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym", a ponadto na drugiej stronie, w treści pouczenia, wymienione zostały środki egzekucyjne służące takiej właśnie egzekucji. W tym stanie rzeczy nie może być mowy o tym, że tytuł nie zawierał podstawy prawnej prowadzenia egzekucji, a przytoczone elementy tego tytułu nie pozostawiły wątpliwości co do tego, jakiego rodzaju egzekucja jest prowadzona na jego podstawie.

Uznał też, iż nie można zgodzić się z zarzutem, że do tytułu wykonawczego nie dołączono dowodu doręczenia upomnienia (art. 27 § 3 ustawy egzekucyjnej). Omawiany przepis dotyczy bowiem sytuacji, w której wierzycielem jest podmiot inny niż organ prowadzący egzekucję. To do obowiązków wierzyciela należy doręczenie organowi egzekucyjnemu dowodu doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Nie jest zaś obowiązkiem organu egzekucyjnego będącego jednocześnie wierzycielem doręczenie zobowiązanemu dowodu doręczenia upomnienia.

Na to postanowienie T. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie w całości i zarzucając mu naruszenie:

1) art.27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji (dalej w skrócie: pea),

2) art.27 § 1 pkt 6 pea,

3) art.27 § 3 pea,

4) art.27c pea,

5) art. 141 § 1 i § 2 pea.

W skardze podtrzymała swoje dotychczasowe zarzuty podnosząc, że w tytule wykonawczym wadliwie wskazano podstawę prawną obowiązku powołując ogólnie art. 17 specustawy w związku z ogólnie wskazaną decyzją z [...] .03.2010 r., nr [...] - przez to naruszono art.27 § 1 pkt 3 pea.

Wskazano, że obowiązek podlega egzekucji na podstawie art.2 § 1 pkt 3 pea, co jest oczywiście wadliwym wskazaniem podstawy prawnej prowadzenia egzekucji, gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do egzekucji należności pieniężnych - w związku z tym doszło do naruszenia art.27 § 1 pkt 6 pea. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy wystawiono na formularzu TYT-3 w brzmieniu nie uwzględniającym zmiany pea dokonanej ustawą z 10.09.2003 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2003 r., Nr 193, poz. 1884).

Ponadto do tytułu wykonawczego nie dołączono dowodu doręczenia upomnienia - przez co doszło do naruszenia art.27 § 3 pea.

Podniosła też, że nieruchomość do której jest kierowana egzekucja, stanowi współwłasność T. C. oraz jej męża M. C. Prawo własności M. C. jest okolicznością, którą organy wydające decyzję o zajęciu nieruchomości na podstawie art. 17 ust. 1 specustawy powinny wziąć pod rozwagę z urzędu. Tymczasem tytuł wykonawczy został wystawiony jedynie na T. C. - w sytuacji, gdy egzekucja jest prowadzona z majątku wspólnego małżonków oraz także z majątku osobistego jej męża M. C. - przez to doszło do naruszenia art.27c pea.

Poza tym organ błędnie powołuje się na art. 141 § 1 i § 2 pea, bowiem odnosi się on wyłącznie do sytuacji, gdy tytuł prawny innych osób niż zobowiązany, jest pochodny od tytułu prawnego osoby, przeciwko której prowadzona jest egzekucja. Tymczasem tytuł prawny M. C. jest tytułem samodzielnym i pierwotnym, nie zależącym i nie wynikającym z tytułu skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., uznające zarzuty T. C. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - dotyczące naruszenia art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej pea - za bezzasadne.

Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że nieruchomość - będąca przedmiotem egzekucji - stanowi współwłasność jej i jej męża M. C.

Nabyła ją ona na mocy zasiedzenia (nabycie pierwotne) z dniem 1 stycznia 1985 r. - a więc w czasie, gdy była w związku małżeńskim z M. C. (bez wyłączenia wspólności majątkowej małżeńskiej). Zatem nabyty przez nią udział w wysokości [...] części nieruchomości wszedł do majątku wspólnego małżonków.

Następnie - w związku z rozwiązaniem małżeństwa przez rozwód i ustaniem małżeńskiej wspólności majątkowej - ww. udział w nieruchomości stanowił ich współwłasność łączną.

Nie była to współwłasność ułamkowa, gdyż po rozwodzie byli małżonkowie nie dokonali podziału majątku dorobkowego. Zatem nie można podzielić poglądu, że w wyniku rozwodu każdy z małżonków udział wynoszący [...] część nieruchomości nabył po [...] części do swojego majątku osobistego, jak również nie można podzielić poglądu, iż po ponownym zawarciu związku małżeńskiego ww. udziały stanowią w dalszym ciągu ich majątek osobisty.

Dopiero od dnia [...] marca 2011 r. (data zawarcia aktu notarialnego) - jeżeli przyjąć, że zgodnym zamiarem stron było dokonanie podziału majątku wspólnego w celu zawarcia umowy darowizny - można uznać, że M. C. służy prawo do [...] części działki nr [...] .

Art. 27 c pea stanowi, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

Ponieważ w niniejszej sprawie egzekucja była prowadzona z majątku wspólnego małżonków, zaś tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. został wystawiony tylko na T. C., dlatego też Sąd uznał ten zarzut skarżącej za zasadny.

Wobec powyższego postanowienia organów obu instancji, uznające zarzuty skarżącej za bezzasadne, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego - art. 27 c pea - które miało wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał także, że został naruszony przepis art. 27 § 1 pkt 6 pea - jednakże to naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Bezspornym jest fakt, że na gotowym druku ww. tytułu wykonawczego, jako podstawę egzekucji wymieniono art. 2 §1 pkt 3 pea (egzekucja należności pieniężnych).

Należy wziąć jednak pod uwagę, że tak określony art. dotyczył egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym w poprzedniej wersji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity ustawy z 2002 r.). Obecnie podstawą egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym jest art. 2 §1 pkt 10 pea. Jednakże wystawienie tytułu wykonawczego na formularzu nie uwzględniającym tej zmiany, nie miało decydującego znaczenia w sprawie, nie wpłynęło też na treść postanowień organów. Poza tym z pozostałych elementów tytułu ewidentnie wynika, jakiego rodzaju egzekucja jest prowadzona na jego podstawie. W nagłówku tytuł wykonawczy zawiera wskazanie, że jest "stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym", pkt D zawiera dane dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym, zaś w pkt G wymieniony został środek egzekucyjny służący egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym - odebranie nieruchomości. Zatem przytoczone wyżej elementy tego tytułu nie nasuwały wątpliwości co do jego charakteru.

Sąd nie uznał za zasadne pozostałe zarzuty skarżącej - w pełni podzielając stanowisko i argumentację organów w tym zakresie.

Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę powyższe stanowisko Sądu i rozpatrzą niniejszą sprawę zgodnie z art. 7 kpa.

Jednocześnie Sąd pragnie zwrócić uwagę na fakt, że z treści decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] (dołączonej do akt sądowych) wynika, że postępowanie dotyczące wywłaszczenia działki nr [...] zostanie wszczęte od początku i to z udziałem M. C. - wobec powyższego będzie on już brał udział w tym postępowaniu i oferta zakupu zostanie skierowana także do niego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.