Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 196/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.1 i 2, ust. 1a
journal: Dz.U. 2001 nr 60 poz 622
law: Ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej  przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych- tekst jednolity
article: art, 7, art. 8, art. 9,  art. 77, art. 217, art 218
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaświadczenia w sprawie przymusowego zatrudnienia 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w N. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu, po rozpatrzeniu zażalenia A. S., utrzymał w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Nysie z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy wydania zaświadczenia. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwaną dalej K.p.a.) Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, pismem z dnia 18 grudnia 2007 r. A. S. wniósł o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, iż w latach 1948-1949 pracował przymusowo w Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" w batalionach budowlanych, którą to pracę wykonywał podczas odbywania zastępczej służby wojskowej jako junak.

Postanowieniem z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w Nysie odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że Wojskowa Komenda Uzupełnień w Nysie nie posiada ewidencji wojskowej dotyczącej wnioskodawcy, a w oparciu o dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę oraz odpowiedzi udzielone przez Archiwa Państwowe, nie ma możliwości ustalenia szczegółowych danych o pracy, służbie, czasie trwania służby oraz rodzaju wykonywanej pracy przymusowej.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył A. S. W uzasadnieniu stwierdził, że w latach 1948-1949 wykonywał pracę w zastępczej służbie wojskowej jako junak, o czym świadczą nadane odznaki za pracę społeczną. Poinformował, że jego służba trwała od wiosny do jesieni, bo był w batalionach budowlanych i tylko w takim czasie można było wykonywać prace budowlane. Wskazał, iż podczas pracy przymusowej, w lipcu 1949 r. wpadł do rzeki i nabawił się zapalenia opon mózgowych. Następnie przebywał w Okręgowym Szpitalu Nr [...] we W.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Nysie z dnia [...] w sprawie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż bezsporne w sprawie jest, iż A. S. ubiega się o zaświadczenie WKU w Nysie potwierdzające wykonywanie przez niego w latach 1948-1949 przymusowego zatrudnienia w byłej Powszechnej Organizacji "Służba Polsce". Skarżący przedstawił do wniosku kserokopie posiadanych przez siebie dokumentów, w tym książeczkę wojskową, książeczkę junaka oraz zaświadczenia tymczasowe o uzyskaniu nagród w postaci:

- odznaki pamiątkowej Młodz. Bryg. "SP" nadanej w S. z datą 4.VII.1948 r.

- odznaki za pracę społeczną stopnia III nadanej w S. z datą 4.VII.1948 r.

- odznaki pamiątkowej nadanej w m. K. z datą 25.VIII.1949 r.

W książeczce junaka odnotowano z datą 1 maja 1948 r. wcielenie skarżącego do15 Brygady Powszechnej Organizacji "Służba Polsce", w stopniu "st. jun" zaś z datą 6 lipca 1948 r. zwolnienie. Dokumenty te, zdaniem organu II instancji nie określają rodzaju i charakteru oraz okresu wykonywanej przez skarżącego przymusowej pracy. Zaświadczenie tymczasowe z 25 sierpnia 1949 r. wystawione w m. K. przez 22 Brygadę Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" także nie zawiera żadnych informacji dotyczących od kiedy i do kiedy skarżący został tam wcielony i zwolniony oraz jakiego rodzaju prace przymusową wykonywał. Organ II instancji ponadto wskazał, iż przy rozstrzyganiu zasadności zażalenia istotnym jest ponadto fakt braku adnotacji o odbyciu przez A. S. w latach 1948-1949 służby w Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" w karcie ewidencyjnej WKU w Nysie oraz w uzyskanych przez skarżącego informacji z Archiwów Państwowych w Katowicach, Wrocławiu i Szczecinie, które to archiwa nie dysponują dokumentami Powszechnej Organizacji "Służba Polsce", w których by potwierdzono odbycie przez skarżącego takiej służby, ze wskazaniem okresu jej pełnienia oraz rodzaju i charakteru przymusowego zatrudnienia, o jakim mowa w przepisach prawa, w szczególności w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Opolu złożył A. S., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, iż organ bezzasadnie przyjął, iż brak jest podstaw do wydania zaświadczenie, o jakie się ubiegał.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojskowego Sztabu Wojskowego w Opolu wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi, zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą materialnoprawną wydanych postanowień jest ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001 r., Nr 60, poz. 622 z późn. zm.) – zwaną dalej ustawą. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, świadczenia objęte tą ustawą, przysługują żołnierzom:

1) zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych,

2) z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce" i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach,

3) przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959.

Omawiana ustawa, w art. 5 ust. 1 i 2 przewiduje, że świadczenie pieniężne oraz ryczałt energetyczny przyznawane są na podstawie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej, upoważniając jednocześnie Ministra Obrony Narodowej do określenia właściwych organów wojskowych oraz trybu postępowania przed tymi organami. Rozporządzenie wykonawcze z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 ze zm.- zwanego dalej rozporządzeniem), określa, iż takie zaświadczenia wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, przewidując tryb odwoławczy w wypadku odmowy wydania właściwego zaświadczenia - § 2 ust. 2 rozporządzenia.

Z postanowień art. 5 ust. 1a ustawy wynika, iż wydanie zaświadczenia "powinno być poprzedzone zasięgnięciem przez organ wojskowy opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników bądź byłych żołnierzy batalionów budowlanych". Także przepis § 1 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia stanowi, iż: "Organ prowadzący postępowanie zasięga opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, a także w razie potrzeby Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji". Z treści powyższych regulacji wynika zatem nakaz (obowiązek) zasięgnięcia opinii właściwego stowarzyszenia przed wydaniem zaświadczenia. Stąd właściwy organ administracji wojskowej jest zobowiązany do przedłożenia stowarzyszeniu zrzeszającemu byłych żołnierzy górników bądź byłych żołnierzy batalionów budowlanych, wniosku o zaopiniowanie, gdy tego nie uczyni narusza ciążący na nim obowiązek ustawowy zapewnienia temu stowarzyszeniu współuczestnictwa w procedurze wydawania zaświadczeń. Zaświadczenia wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w przepisach K.p.a. (§ 1 ust. 2 rozporządzenia). Wystawienie zaświadczenia określonej treści może być zatem poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, którego zakres będzie wynikać nie tylko z żądania wnioskodawcy, lecz również z oceny możliwości jego spełnienia przez organ. Postępowanie wyjaśniające powinno zmierzać w kierunku ustalenia stanu faktycznego i prawnego. W jego toku można wykorzystać środki dowodowe, stosując przepisy zawarte w K.p.a.

Przechodząc do analizy przepisów regulujących wydawanie zaświadczeń, wskazać należy, że w myśl art. 217 § 1 i § 2 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie takie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

W drugim ze wskazanych przypadków organ administracji zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 K.p.a.). Skoro tak, to organ nie może w zasadzie uchylić się od wydania zaświadczenia dotyczącego danych wynikających z prowadzonego przez siebie wykazu, czy też rejestru. Odmowa wydania zaświadczenia może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy strona nie wykaże interesu prawnego lub zgodnie z art. 218 K.p.a., gdy fakty albo stan prawny nie wynikają z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych. Podkreślić w tym miejscu należy, że zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie tworzy nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie jest więc zatem wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji. Wydane zaświadczenie, ze swojej istoty, ma potwierdzać istnienie określonych faktów lub stanu prawnego.

Przyjdzie przypomnieć, że w rozpoznawanej sprawie skarżący - zgodnie ze złożonym wnioskiem - ubiegał się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że w latach 1948-1949 pracował przymusowo w Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" w batalionach budowlanych, którą to pracę wykonywał podczas odbywania zastępczej służby wojskowej jako junak. Organy wydające swoje rozstrzygnięcia w tym zakresie uznały, że w sprawie mają zastosowanie wyżej omówione przepisy. Jednakże, co Sąd podkreśla, stan faktyczny nie został prawidłowo wyjaśniony i ustalony, a w szczególności organy nie próbowały zweryfikować twierdzeń skarżącego. Z przepisów ustawy wynika, iż nie każdemu żołnierzowi zatrudnianemu w kopalniach węgla przysługuje świadczenie pieniężne. Świadczenia przysługują żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla (...), z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce", jak też przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla i kamieniołomach, jak też żołnierzom przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959. A zatem zagadnieniem pierwszoplanowym, które wymaga rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy skarżący jest objęty zakresem podmiotowym tej ustawy. Sam skarżący we wniosku wszczynającym to postępowanie podaje, że w latach 1948-1949 pracował przymusowo jako junak w Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" w batalionach budowlanych podczas odbywania zastępczej służby wojskowej. Natomiast organy rozstrzygające w sprawie nie wyjaśniły i nie ustaliły, jaki charakter miała służba, którą pełnił skarżący, tym samym czy do skarżącego może w ogóle mieć zastosowanie powołana wcześniej ustawa. Tym samym dopiero po ewentualnym ustaleniu, że skarżący jest objęty zakresem podmiotowym ustawy, zasadne będzie dalsze postępowanie mające na celu ustalenie miejsca i czasu pracy w batalionach budowlanych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie stwierdzenia organu I instancji ograniczyły się do wskazania, iż Wojskowa Komenda Uzupełnień w Nysie nie posiada żadnej ewidencji wojskowej dotyczącej wnioskodawcy. Organ I instancji przyjął, iż brak jest dokumentów potwierdzających fakt służby i pracy skarżącego w kopalni węgla i kamieniołomach, natomiast zupełnie pominął, jaki charakter miała służba wojskowa skarżącego. Rozpatrzył wniosek na podstawie dyspozycji art. 1 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, wbrew treści opisanego wniosku skarżącego. Organ poza tym uznał, iż skarżący został wcielony do wojska przed 1949 r., nie wskazując w oparciu o jakie dokumenty ustalił tą okoliczność. Organ odwoławczy zaakceptował, takie rozstrzygnięcie. Tym samym w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, 77 K.p.a. skutkiem czego jest niewyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nie można ustalić czy omówiona ustawa ma zastosowanie w niniejszej sprawie, czy też nie. Dalej należy zauważyć, iż organ II instancji nie rozpatrzył dokładnie wniosku skarżącego, co do wątpliwości związanych z zastosowaną podstawą rozstrzygnięcia. Otóż organ ten w uzasadnieniu, opierając się na wskazanej przez wnioskodawcy nazwie organizacji na rzecz, której świadczył on przymusową pracę (tj. Powszechnej Organizacji "Służba Polsce"), pominął zupełnie wskazane również przez wnioskodawcę wykonywanie pracy przymusowej w batalionach budowlanych. W konsekwencji organ ten oparł się na ścisłej gramatycznej wykładni art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy, wskazującej, iż chodzi w tym przepisie wyłącznie o żołnierzy z poboru w 1949 r. uznawszy dowolnie, że skoro skarżący był z poboru 1948 r. to ustawa go nie dotyczy. Wykładnia taka jest nie do zaakceptowania z uwagi na cel ustawy wyrażony chociażby, jakże rzadko w ustawodawstwie stosowaną, preambułą stanowiącą, iż "Uznając że przymusowe zatrudnianie żołnierzy zastępczej służby wojskowej w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych stanowiło szczególny rodzaj represji z przyczyn politycznych, uchwala się, co następuje." Oprócz tego, iż skarżący wskazał pracę przymusową w Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" wyraźnie wskazał także, iż wykonywał ją w batalionach budowlanych. Niemniej jednak okoliczność ta zupełnie została pominięta przez organy zarówno I jak i II instancji przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy. Wypada jedynie wskazać, iż nawet przy tak stanowczej wykładni jak zastosowana przez organy administracji w przedmiotowej sprawie, w przypadku potwierdzenia świadczenia przez niego pracy w batalionach budowlanych, skarżącemu przypadałyby świadczenia z ustawy co najmniej za okres począwszy od roku 1949 niezależnie od faktu, iż skarżący był z poboru przeprowadzonego w roku 1948, o ile taki fakt zostałby ustalony przez organ.

Przyjdzie zauważyć, iż zgodne z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta podlega rozwinięciu w szczególności w art. 77 K.p.a. stanowiącym, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis art. 7 K.p.a. (i następnie jego rozwinięcie) z uwagi na swoje umiejscowienie już pośród zasad ogólnych postępowania administracyjnego winien być szczególnie przestrzegany. Mając to na uwadze w przedmiotowej sprawie trudno dopatrzyć się realizacji tej podstawowej zasady. Analiza dokumentów zgromadzonych w sprawie wskazuje, iż organy (zarówno I jak i II instancji) nie poczyniły żadnych kroków w celu ustalenia i następnie ewentualnie potwierdzenia podnoszonych przez skarżącego okoliczności. W ocenie Sądu, całe postępowanie oparte zostało wyłącznie na podstawie dowodów uzyskanych uprzednio przez skarżącego oraz dokumentów przedstawionych przez skarżącego przy wniosku. Zatem, organy właściwe w niniejszej sprawie nie wykazały przejawów aktywności, ograniczając się do wydania rozstrzygnięć na podstawie materiału zgromadzonego przez wnioskodawcę, chociaż powszechnie wiadomym jest, że dokumenty dotyczące pracy przymusowej nie były skrupulatnie archiwizowane i wnioskodawcy stają przed poważnymi trudnościami z tych powodów. Tymczasem cyt. rozporządzenie wyraźnie nakazuje organom przedsięwziąć szczególne działania i świadczyć pomoc wnioskodawcom przy ustalaniu ich statusu jako osób wykonujących pracę przymusową. Trzeba ponownie odnotować, że w tym zakresie rozporządzenie w § 2 stanowi, iż zaświadczenia, o których mowa w tymże rozporządzeniu, wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w K.p.a. Przeto możliwe a nawet konieczne jest w przypadku braku dostatecznych dowodów zastosowanie środków dowodowych wskazanych w art. 75 K.p.a mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W szczególności dowodem mogą zatem być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Ostatecznie wreszcie, wymowny w tym zakresie jest § 3 rozporządzenia, stanowiący, iż "Jeżeli w ewidencji nie ma szczegółowych danych o pracy, o której mowa w ust. 1, i w razie braku możliwości ustalenia ich w toku postępowania wyjaśniającego, gdy można potwierdzić jedynie fakt jej wykonywania w czasie odbywania służby wojskowej - należy w zaświadczeniu podać ogólny czas trwania tej służby oraz okres i rodzaj wykonywania pracy przymusowej, licząc od dnia złożenia przysięgi wojskowej do końca służby wojskowej." Wyraźnie więc ustawodawca przewidział trudności w udokumentowaniu przymusowej pracy w czasie odbywania służby, dlatego ustanowił obowiązek aktywnego poszukiwania przez organ dowodów na tą okoliczność.

Ponownie, rozpoznając sprawę organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi tut. Sądu, dotyczące popełnionych uchybień w toku postępowania administracyjnego. Dodatkowo organ I instancji powinien zbadać całość "posiadanych" zasobów, które mogłyby wskazywać na fakty bądź stany prawne, których potwierdzenia żąda skarżący. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Taka interpretacja ww. przepisu wymaga, aby organ w sposób jasny wskazał, że nie posiada żadnych dokumentów pozwalających na potwierdzenie faktów (wyrok NSA z dnia 28 października 1997 r., II SA/Gd 1331/96, LEX nr 44239). Fakt braku takich dokumentów powinien być bezsporny (wyrok NSA z dnia 11 maja 1998 r., II SA 299/98, LEX 41833). Zatem organ powinien w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia wymienić dokumentację zawartą w jego zasobach, którą badał i stwierdzić czy to całość zasobów, które mogłyby dać odpowiedź na pytanie, czy A. S. odbywał zastępczą służbę, będąc wcielonym do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce", jako przymusowy obowiązek w batalionach budowlanych. Trzeba zaakcentować, że postępowanie, o jakim mowa w art. 218 § 2 K.p.a., zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, powinno przede wszystkim respektować niektóre zasady ogólne postępowania administracyjnego, mianowicie te, które odnoszą się wyraźnie do strony a więc zasady: uwzględnienia z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), pogłębienia zaufania obywatela do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), udzielenia pomocy prawnej (art. 9 zd. 2 K.p.a.). Zasady te mają na celu chronić obiektywnie słabszą pozycję strony. Powyższe okoliczności ujawniają się w sprawie skarżącego, który twierdzi, że jego pobyt w 15 i 22 Brygadzie "Służby Polsce" w Szczecinie, był przymusowy. Zdaniem Sądu, stosując się do reguł zawartych w wymienionych ogólnych zasadach K.p.a., Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień winien dołożyć należytej staranności, by pomóc skarżącemu w ustaleniu, czy miały miejsce określone fakty lub istniał stan prawny, który służyć może zrealizowaniu jego interesu prawnego. W niniejszej sprawie zasadne byłoby także uwzględnienie faktów powszechnie znanych. Sąd jest przekonany, że organy winny uruchomić wszystkie możliwe sposoby, jakie daje prawo, by pomóc obywatelowi w ustaleniu, czy odbywał zastępczą służbę wojskową w ramach wcielenia do brygad ponadkontyngentowych "Służby Polsce", jako przymusowy obowiązek w ramach batalionów budowlanych.

Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.