Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 174/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 138 par. 2, art. 136,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 64a, art. 151a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze sprzeciwu M. S. i T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego terenu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz wnoszących sprzeciw M. S. i T. S. solidarnie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310) nakazał przywrócenie stanu poprzedniego rzędnych wysokościowych terenu tj. do wysokości 2, 2m n.p.m. na części nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka o nr [...] wzdłuż całej granicy z działką [...] obręb ewidencyjny M. gmina M., stanowiącej własność T. i A. S. - w terminie do dnia [...] lipca 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. T. G. zwrócił się do organu o sprawdzenie legalności podniesienia terenu działek o nr [...] i [...] w M. przy ul. [...], z powodu którego jego działki sąsiednie o nr [...] i [...] pozostają w zagłębieniu. W odpowiedzi na wezwanie organu do ustosunkowania się do ww. zarzutów P. K. i P. K. złożyli wyjaśnienia, iż już w roku 2010 swoją działkę nr [...] uporządkowali, wyrównali teren, a także wyrównali częściowo teren na działce nr [...]. Od tego czasu na działce o nr [...] nie były wykonywane inne prace związane z ukształtowaniem terenu. M. i T. S. - właściciele działki o nr [...] w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. oświadczyli, iż już od 2011 r. na działce nie były wykonywane żadne prace związane z ukształtowaniem terenu.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poinformował, iż na działce o nr [...] stanowiącej własność P. K. trwa budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego – od października 2019 r. Natomiast na działce o nr [...] nie zgłaszano żadnego zamiaru rozpoczęcia prac budowlanych, ani nie było wydane żadne pozwolenie na budowę.

Starostwo Powiatowe w K. przesłało kserokopie decyzji nr [...] z dnia [...] października 2019 r. dot. "Budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną" w m. M. działka nr [...] oraz kserokopię decyzji z dnia [...] października 2019 r. dotyczącą przeniesienia ww. pozwolenia na budowę.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. J. i T. K. właściciele działki o nr [...] obręb M. przylegającej do spornych działek o nr [...] i [...] oświadczyli, iż popierają wniosek T. G.. W piśmie tym wskazali, iż widzieli nawożenie ziemi na działkę o nr [...] w celu jej podwyższenia. Ich zdaniem takie podnoszenie terenu spowoduje naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla ich działki.

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 81 ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane wyłączono z prowadzonego postępowania sprawę dotyczącą działki o nr [...] w m. M.

Następnie organ podał, że w dniu [...] września 2020 r. przeprowadził wizję w terenie, w obecności tylko T. G.. W trakcie przedmiotowej wizji stwierdzono, iż działka o nr [...] w M. jest całkowicie porośnięta wysoką trawą i krzewami, teren suchy i bez widocznych podtopień, jest to działka budowlana. Teren tejże działki nie jest ukształtowany równomiernie, gdyż większa część działki przy granicy z działką [...] i częściową z drogą gminną ul. [...] w M. jest znacznie wyższa od jej pozostałej części graniczącej z działką [...]. Różnica ta sięga około 70 cm, przy czym T. G. stwierdził, iż ta różnica jest większa i sięga około 1 metra. Działka sąsiednia o nr [...] jest całkowicie porośnięta trawą i drzewami oraz jest działką budowlaną. Działka nie jest użytkowana i bez widocznych podtopień. Działka o nr [...] jest działką budowlaną na której trwa budowa budynku mieszkalnego. Teren przedmiotowej działki bez widocznych podtopień. Działka o nr [...] położona przy ul. [...] w M. będąca własnością J. i T. K. jest zabudowana budynkiem parterowym mieszkalnym. Teren tej działki jest ogrodzony z rzędną wysokościową terenu 1,9 m n.p.m., bez podtopień, a teren działki sąsiedniej o nr [...] jest wyższy o co najmniej 30-50 cm. Z oględzin tych sporządzono dokumentację fotograficzną.

Według mapy sytuacyjno-wysokościowej do celów projektowych w skali 1:500 z dnia [...] grudnia 2018 r. stanowiącej załącznik do projektu zagospodarowania działki [...] najniższy punkt spornego obszaru znajduje się na działce o nr [...] o rzędnej wysokościowej 1,2 -1,4 m n.p.m., a najwyższe rzędne wysokościowe terenu znajdują się na działce o nr [...] i wynoszą 2,2-2,4 m n.p.m. Jednocześnie na działce o nr [...] rzędne wysokościowe w części przylegającej do działki o nr [...] wynoszą 2,2 m n.p.m.

Zdaniem organu I instancji, z uwagi na podwyższony na spornym obszarze poziom wód gruntowych, jak i bezpośrednie sąsiedztwo działki o nr [...] i [...] z rzędnymi wysokościowymi terenu kształtującymi się średnio 1,4-1,6 m n.p.m., a także z powodu postępującego podwyższenia terenu o najniższych rzędnych wysokościowych na działce o nr [...] może dochodzić do dużych podtopień działek T. G.. Część terenu działki o nr [...] jest położona nisko w stosunku do przyległych gruntów, naturalny spływ powierzchniowy odbywa się w kierunku tegoż obniżenia na działce o nr [...]. Problem odwodnienia i odprowadzenia wody z działki jest trudny do rozwiązania ze względu na brak w pobliżu odbiornika wody. Niezabudowana działka o nr [...] w sąsiedztwie umożliwiała więc retencję i magazynowanie wody w okresach dużych opadów deszczu.

Zdaniem organu, w sprawie występują przesłanki określone w art. 234 ustawy Prawo wodne, niezbędne do wydania decyzji nakazującej właścicielom działki o nr [...] w M. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Od decyzji odwołania wnieśli T. G. oraz M. S. i T. S..

Zdaniem T. G. decyzja Burmistrza [...] została sporządzona w sposób nie przedstawiający faktycznego stanu rzeczy oraz krzywdzący dla właścicieli działek nr [...] oraz [...]. Decyzja ta nakazuje przywrócenie stanu poprzedniego rzędnych wysokościowych na działce nr [...] jedynie przy granicy z działką [...], a nie na całym terenie działki [...]. Poza tym oświadczenie właściciela działki nr [...] przytoczone w decyzji jest niezgodne z prawdą, gdyż działka nr [...] nie została uporządkowana i wyrównana, teren tej działki został znacznie podniesiony poprzez nawiezienie mas ziemi, a w związku z brakiem w tym czasie ogrodzeń, ziemia została także nawieziona na część działki sąsiedniej nr [...]. Ponadto, według strony, podniesienie terenu działki [...] nastąpiło przed rozpoczęciem procesu budowlanego i legalność jego podniesienia powinna zbadać komisja Urzędu Miejskiego w M. . Poziom terenu został również podniesiony na działkach nr [...] i [...], co spowodowało, że działki [...], [...] i [...] pozostają w zagłębieniu, a do dnia dzisiejszego Urząd Miejski w M. nie przedstawił dokumentów legalizujących podniesienie wysokości gruntu na działkach nr [...] i [...].

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Burmistrza [...], ponowne powołanie komisji do zbadania nielegalnego podniesienia wysokości działek o numerach [...] i [...], przedstawienie dokumentów legalizujących podniesienie wysokości gruntu na działkach o numerach [...] i [...].

M. i T. S. zarzucili w odwołaniu naruszenie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędne uznanie przez organ, iż w ustalonym stanie faktycznym przedmiotowy przepis znajduje zastosowanie oraz naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez błędne rozpatrzenie materiału dowodowego skutkującego sformułowaniem wniosków przypuszczających i hipotetycznych w zakresie istnienia szkody na działce nr [...] oraz naruszenie art. 7, art. 77 ust. 1, art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieuznanie, że postępowanie w przedmiocie nakazu jest bezprzedmiotowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołań T. G. oraz M. i T. S., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 234 ustawy Prawno wodne. Według tego przepisu, dla nałożenia sankcji w postaci nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom niezbędne jest łączne zaistnienie dwóch przesłanek:

1) zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych np. stanu wody na gruncie, kierunku spływu wód,

2) skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie.

Jak z akt sprawy wynika, T. G. jako właściciel działek nr [...] i nr [...] pismem z dnia [...] maja 2020 r. zwrócił się do Burmistrza [...] z wnioskiem o sprawdzenie legalności podniesienia poziomu terenu działek sąsiednich w stosunku do jego działek. Według wnioskodawcy, właściciel działki nr [...] rozpoczął prace budowlane na działce, której uprzednio teren został podniesiony przez nawiezienie ziemią, a właściciel działki nr [...] próbując podnieść poziom swojej działki w chwili obecnej nawozi piach w celu wyrównania poziomu z działką nr [...]. Wniosek T. G. został uzupełniony wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2020 r. J. i T. K. właścicieli działki nr [...] popierającym jego żądania.

W związku z prowadzonym postępowaniem, na wezwanie organu właściciele przedmiotowych działek wnieśli zbieżne wyjaśnienia. Według nich, przedmiotowe działki, za zgodą gminy zostały uporządkowane - wycięto rosnące drzewa, wyrównano teren poprzez rozplantowane wysypiska zwałów ziemi (przy czym robotami ziemnymi została objęta działka nr [...] w całości, a działka nr [...] w części). Obecnie na działce nr [...] realizowana jest inwestycja: budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną. W związku z tym przeprowadzono podrównanie ziemią części działki nr [...], wzdłuż działki nr [...] w celu dogodniejszego wjazdu sprzętu budowlanego, transportu samochodowego na przedmiotową budowę oraz umożliwienia czasowego składowania materiałów budowlanych.

Wykonanie powyższych prac zasadniczo potwierdza skarżący T. G., przy czym zdecydowanie podkreśla, iż powyższe prace związane były z nawiezieniem znacznej ilości ziemi, co spowodowało podwyższenie terenu działki nr [...] i w części działki nr [...] w sposób, który może naruszać stosunki wodne ze szkodą dla sąsiednich działek (przedstawia kopię mapy sytuacyjno - wysokościowej dotyczącej spornych działek, według operatu z dnia [...] czerwca 2001 r., potwierdzonej przez Starostę K. [...].12.2020 r.)

Dla potwierdzenia ustaleń z oględzin nieruchomości z dnia [...] września 2020 r., zapisanych w protokole, organ I instancji podał rzędne wysokościowe terenu ustalone na podstawie mapy sytuacyjno-wysokościowej dla celów projektowych w skali 1 : 500 z dnia [...] grudnia 2018 r. stanowiącej załącznik do projektu zagospodarowania działki nr [...] (obejmuje teren działki nr [...], [...] i [...]) oraz prawdopodobnie z wydruku mapy z systemu WebEWID w skali 1:500 z dnia [...] czerwca 2020 r.

Ponadto, organ I instancji ustalił, że na początku obecnego roku doszło do dalszego podwyższenia terenu działki nr [...] wydłuż działki nr [...] jak i od strony drogi gminnej ul. [...]. Jednakże nie zostało to odnotowane w protokole z oględzin z dnia [...] września 2020 r., a wynika jedynie z wniosków skarżących, a poza tym, w ocenie Kolegium, organ I instancji nie ustalił zakresu ww. prac.

Zdaniem organu II instancji, następstwem ustalenia powyższych okoliczności powinno być przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy te czynności doprowadziły do zmiany stanu wodnego na gruncie oraz czy powyższa zmiana wywołała szkody na gruncie sąsiednim, czyli na gruncie skarżącego. Wobec powyższego, w oparciu o przedstawioną dokumentację i powyższe ustalenia, przedwczesnym jest wniosek organu, że ze względu na występujący na spornym terenie podwyższony poziom wód gruntowych, bezpośrednie sąsiedztwo działki nr [...] o rzędnych wysokościowymi 1,4 do 1,6 m n.p.m. z działką o najniższych rzędnych wysokościowych, na której doszło do postępującego podwyższania terenu działki, może dochodzić do podtopień działek skarżącego T. G..

Po pierwsze, postępowanie w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie w sposób powodujący szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie i ustalenie, że zmiana ta nastąpiła w wyniku działania oznaczonej osoby jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy owe szkodliwe zmiany już wystąpiły. Innymi słowy, działanie w wyniku którego powstaje naruszenie stosunków wodnych musi być dokonane, a nie hipotetyczne. W trybie art. 234 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa wodnego nie ustala się przyszłego, hipotetycznego naruszenia stosunków wodnych, jak to ustalono w powyższym postępowaniu.

Po drugie, według Kolegium, zastosowanie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymaga ustalenia, czy właściciele działek nr [...] i działek [...] swoim działaniem spowodowali zmianę stanu wody (kierunku i natężenia odpływu ) na gruncie, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W tym celu niezbędne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego, czego w tym przypadku organ I instancji nie dokonał, a mianowicie nie ustalił jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, a jeśli tak - kto jest sprawcą i na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty.

W ocenie Kolegium ustalenia w powyższym zakresie wymagają odpowiedniej wiedzy specjalistycznej z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, co wykracza z reguły poza w wiedzę pracowników organu. Dlatego w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych na gruncie, należy co do zasady dopuścić dowód z opinii biegłego o takiej specjalności, umożliwiając tym samym poczynienie prawidłowych ustaleń, z czego organ nie skorzystał. Nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego w tej sprawie oparte zostało o ocenę organu I instancji, dokonaną na podstawie oględzin, analizy wniosków skarżących, analizy wysokościowej spornego terenu z mapy sytuacyjno-wysokościowej, co nie jest wystarczające.

Ponadto, zdaniem organu II instancji, wnioski T. G. oraz J. i T. K. nie zostały rozpatrzone w całości.

Organ odwoławczy podsumował, iż stwierdzone istotne naruszenia przepisów art. 7, art. 77, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 234 ustawy Prawo wodne dają podstawę do uwzględnienia wniesionych odwołań.

Na powyższą decyzję sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnieśli M. S. i T. S., reprezentowani przez radcę prawnego. Przedmiotowej decyzji zarzucili naruszenie:

1. art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne w związku z art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. poprzez:

- błędne uznanie, iż stan faktyczny jest niewystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i stwierdzenia, iż jest ono bezprzedmiotowe,

- błędne uznanie, że konieczny jest do wyjaśnienia zakres sprawy, który ma istotny wpływ na jej wynik i wymaga uzyskania wiadomości specjalnych, mimo faktu, że ani wnioskodawca, ani organ nie wykazali szkody na działkach nr [...] i [...],

- zastosowanie w stanie faktycznym sprawy decyzji kasacyjnej, co należy uznać za nadużycie tej instytucji przez organ;

2. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. i art. 234 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez nie uznanie na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że postępowanie w przedmiocie nakazu jest bezprzedmiotowe ze względu na niewykazanie przez wnioskodawcę, ani przez organ, szkody na działce nr [...] oraz [...], która mogłaby być wynikiem hipotetycznych zmian stosunków wodnych na działce nr [...];

3. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez uznanie, iż w sprawie należy dokładniej wyjaśnić stan faktyczny poprzez wiadomości specjalne, które miałyby ewentualnie potwierdzić, czy w sprawie mogło dojść do hipotetycznego naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] oraz powstania hipotetycznej szkody na działce nr [...] i [...].

W ocenie skarżących zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający i wyraźnie potwierdza, iż żadne szkodliwe zmiany na działkach wnioskodawcy nie zaistniały. Skoro wnioskodawca nie zauważył żadnych szkodliwych zmian na swoich działkach (brak zgłoszonych dowodów na tę okoliczność) to logicznym wnioskiem jest, że nie doszło do żadnych zmian stosunków wodnych na działce [...], zagrażających działkom wnioskodawcy (nr [...] oraz [...]). Brak wykazania szkody bądź wystąpienia szkodliwych zmian na działkach wnioskodawcy, powoduje, iż działanie organu w celu ustalanie stanu wody na działce nr [...], czy doszło do jego zmiany, a jeśli tak, to kto był sprawcą i na czym polegała oraz czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty, jest nieuprawnione, nieuzasadnione i bezprawne.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie sprzeciwu i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. 2021 r., poz. 137 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona w rozpoznawanej sprawie sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że sprzeciw jest zasadny, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przepis art. 64a p.p.s.a. stanowi, iż od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia, różniącym się istotnie od klasycznej skargi. Jak wynika z art. 64e p.p.s.a. instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Celem instytucji sprzeciwu jest przyspieszenie rozpatrzenia i załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty. Wskazać należy na art. 151a § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.

Konsekwencją powołanych powyżej uregulowań prawnych zawartych w przepisach p.p.s.a jest to, że sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy ocenia, czy w realiach danej sprawy organ ten zasadnie skorzystał z możliwości wydania takiej decyzji, czy też bezpodstawnie zaniechał załatwienia sprawy co do jej istoty.

Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego, rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej, jest więc przede wszystkim ustalenie, czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd administracyjny rozstrzygnąć zatem musi kwestię, czy na etapie postępowania odwoławczego wystąpiły przesłanki do odstąpienia przez organ II instancji od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga odniesienia się do treści art. 138 § 2 k.p.a. W świetle tego przepisu organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dla wykładni art. 138 § 2 k.p.a. istotne znaczenie ma art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Analiza norm procesowych wynikających z powyższych przepisów k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy może skorzystać z wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienia do skasowania decyzji organu I instancji tylko w sytuacji, w której organ ten, stosując środki wskazane w art. 136 § 1 k.p.a., nie będzie mógł we własnym zakresie naprawić wad postępowania pierwszoinstancyjnego co do wyjaśnienia "zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".

Badając – w świetle powyższych kryteriów – zasadność wydania w niniejszej sprawie decyzji kasacyjnej, Sąd stwierdził, że okoliczności, jakimi kierował się organ odwoławczy, nie uzasadniały uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji wydaną na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, nakazującą skarżącym przywrócenie stanu poprzedniego rzędnych wysokościowych terenu, tj. do wysokości 2,2 m n.p.m. na części nieruchomości będącej własnością skarżących, wzdłuż granicy ich działki nr [...] z działką nr [...].

Zgodnie z art. 234 ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Ust. 2 stanowi, że na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast w myśl ust. 3, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Z powyższego przepisu wynika, że wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom bezwzględnie wymaga uprzedniego wykazania,

iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie, a nadto, że zmiana ta spowodowała szkody na gruntach sąsiednich. Wydanie takiej decyzji w innych warunkach jest niedopuszczalne.

W rozpoznawanej sprawie organ II instancji stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, albowiem nie ustalono jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany i na czym polegała ta zmiana. Nie ustalono również czy dokonane zmiany wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie. Dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i podjęcia rozstrzygnięcia. W przekonaniu Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do zajęcia stanowiska w tym zakresie, w tym zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postepowań wodnoprawnych i melioracji wodnych.

Organ II instancji nie zwrócił jednak uwagi, że zarzuty właściciela działek nr [...] i [...] , które sąsiadują z działką skarżących oparte są na hipotetycznym założeniu, że na skutek nawiezienia na granicy działek [...] i [...] może w przyszłości dojść do podtopień.

Rację mają skarżący, iż dopiero wystąpienie realnej szkody w chwili zainicjowania przedmiotowego postępowania, jest warunkiem koniecznym do wydania przez uprawniony organ nakazu przywrócenia stanu poprzedniego, albo wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom, w przypadku zmiany stanu wody na gruncie.

W tej sprawie taka szkoda nie nastąpiła, stąd też organ odwoławczy- w przeciwieństwie do tez sformułowanych w swojej decyzji- miał możliwość oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, który zdaniem Sądu był wystarczający i wydania merytorycznej decyzji w sprawie. W przeciwnym razie wytyczne, które Kolegium sformułowało dla organu I instancji mogłyby doprowadzić do prowadzenia postępowania w kierunku sprzecznym z ratio legis art. 234 Prawa wodnego. Nie jest również bezzasadny argument skargi, iż postępowanie, które prowadził organ w istocie może okazać się bezprzedmiotowe, albowiem dotychczasowe ustalenia organu nie wskazują na wystąpienie szkody na działkach nr [...] i [...]. Brak jest również wobec hipotetycznych założeń właściciela działek nr [...] i [...] możliwości wykazania związku przyczyno-skutkowego pomiędzy zmianą na działce nr [...] a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie, a jest to warunek konieczny do uznania, iż zachodzą przesłanki do zastosowania art. 234 Prawa wodnego.

Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zakwestionowana sprzeciwem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. narusza art. 138 § 2 k.p.a. i na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach obejmujących wpis od sprzeciwu, koszty zastępstwa procesowego (480 zł.) - ustalone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz uiszczoną opłatę skarbową, Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy w ramach merytorycznego, powtórnego rozpatrzenia sprawy przeanalizuje i oceni materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji i wyda rozstrzygnięcie zgodnie z dokonanymi ustaleniami oraz wskazaniami Sądu wynikającymi z uzasadnienia wyroku.