Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1032/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 3, 6q ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1454
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.
article: art. 72
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Marta Semiczek, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2020 r . sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 28 lutego 2019 r., odmowy stwierdzenia nadpłaty i umorzenia postępowania w sprawie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz K. S. kwotę 997,00 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Postępowanie przed organami.

1. Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej jako: organ odwoławczy, SKO), uchyliło w całości decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] (dalej jako: organ I instancji), określającą K. S.(dalej jako: Strona, Skarżąca) wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowane odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 28 lutego 2019 r. w kwocie 18.553,00 zł

i odmawiającą stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 9.756,00 zł oraz umorzyło postępowanie w sprawie.

2. Organ I instancji wskazał, że Strona była zobowiązana do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jako właściciel nieruchomości położonych na terenie gminy. Strona złożyła deklaracje o wysokości opłaty, z datą powstania obowiązku złożenia deklaracji na dzień 1 lipca 2013 r. Wobec zaległości

w zapłacie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, Strona otrzymała upomnienie z dnia 18 maja 2018 r. na łączną kwotę 12.927,16 zł wraz z odsetkami

w wysokości 3.700,00 zł. Po jego odebraniu, zgłosiła się do organu I instancji wskazując, że w jej ocenie opłatę naliczono błędnie tj. bez uwzględnienia złożonych przez nią w A sp. z o.o. korekt. Dodała, że lokale których jest współwłaścicielem, powinny być rozliczane tylko w wysokości posiadanego przez nią udziału. Na podstawie złożonych przez Stronę korekt deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ I instancji ustalił, że Strona jest właścicielem lub współwłaścicielem 21 nieruchomości. W odniesieniu do części z nieruchomości Strona argumentowała, że nie są lokalami wydzielonymi i nie mają statusu samodzielnych lokali mieszkalnych. Organ I instancji ustalił jednak, że lokale te stanowią samodzielne lokale mieszkalne oraz, że w spornym okresie były zamieszkane. Fakt istnienia tych lokali jako samodzielnych potwierdziły również deklaracje złożone przez Wspólnotę Mieszkaniową "B". Organ I instancji podniósł także, że uiszczanie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi proporcjonalnie do posiadanych udziałów własnościowych nieruchomości, jest nieprawidłowe i nie może być uwzględnione. Zgodnie z ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm.; dalej również jako: u.c.p.g.) do spełnienia obowiązków nałożonych na właścicieli nieruchomości wystarczającym jest, aby jeden z nich dokonał wymaganej czynności. Zatem między innymi na Stronie, jako współwłaścicielu nieruchomości, ciążył obowiązek złożenia deklaracji oraz uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dalej organ I instancji stwierdził, że łączna kwota zobowiązania należnego z tytułu opłaty za gospodarowane odpadami komunalnymi w spornym okresie wyniosła 18.553,00 zł (plus odsetki w kwocie 3.248,60 zł). Suma uiszczonych przez Stronę opłat wynosiła 26.972,44 zł. Nadpłatę w kwocie 5.170,84 zł zwrócono Stronie w dniu 4 lutego 2019 r. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia nadpłaty w żądanej kwocie 9756,60 zł.

3. W odwołaniu od powyższej decyzji Strona wskazała po pierwsze,

że w odniesieniu do 20 lokali (innych niż znajdujący się pod adresem [...] we W.) w ogóle nie mogła być stroną postępowania, gdyż nie była i nie jest podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ani osobą zobowiązaną do ich zapłaty. Organ nie ustalił

w skład jakiej wspólnoty mieszkaniowej wchodzą powyższe nieruchomości. Podstawowym obowiązkiem organu I instancji było ustalenie kręgu adresatów decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ilości mieszkańców w odniesieniu do każdego z miesięcy, za który określa się wysokość opłaty względem danej nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.c.p.g., w budynkach wielolokalowych, gdzie powstała ex lege wspólnota mieszkaniowa, która posiada zarząd, to wyłącznie wspólnota mieszkaniowa jest uprawniona i jednocześnie zobowiązana do złożenia deklaracji dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami i uiszczenia należności z tego tytułu wobec gminy. Zdaniem Strony, zarówno przed

1 lutego 2015 r. jak i po tej dacie, w przypadku wyodrębnienia lokali w budynkach wielolokalowych, podatnikiem jest wspólnota mieszkaniowa, zaś osoba sprawująca zarząd nieruchomością wspólną obciążona jest na podstawie art. 2 ust 3 u.c.p.g. obowiązkami podatnika tj. złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz zapłaty tej opłaty. W zakresie 20 spornych nieruchomości Strona nie mogła być zatem adresatem jakiegokolwiek aktu ustanawiającego obowiązek zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ winien był powyższą kwestię uwzględnić i wskazać,

że deklaracje składane w odniesieniu do ww. nieruchomości nie mają skutku prawnego oraz wyjaśnić, że w stosunku do nich K. S.

w ogóle nie jest stroną postępowania. Skutkiem powyższego, Organ winien w całości uwzględnić żądanie Strony o stwierdzenie nadpłaty. Strona wskazała ponadto, że jej zdaniem Organ prawidłowo ustalił wysokość zobowiązania z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 28 lutego 2019 r. w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] we W..

W tym zakresie pominięto jednak analizę rachunków bankowych Strony, z której wynika, że uiściła wszystkie opłaty co do tej nieruchomości w wysokości określonej przez Organ w zaskarżonej decyzji. W toku egzekucji administracyjnej pobrano należności już wcześniej zapłacone przez Stronę. Dodatkowo, organ I instancji nie wyjaśnił w jaki sposób obliczono kwotę przenoszącą 18.553,00 zł w tym odsetki za zwłokę a także w jaki sposób powstała i jak obliczono nadpłatę w wysokości 5.170,84 zł. Organ I instancji powinien wyjaśnić Stronie co składa się na wskazaną w decyzji kwotę 26.972,44 zł, jak obliczono odsetki w kwocie 3.248,60 zł a także w jaki sposób powstała nadpłata w wysokości 5.170,84 zł. Dodatkowo w odwołaniu podniesiono,

że Organ błędnie przyjął, że w stosunku do nieruchomości, których Strona jest współwłaścicielem w 30%, może być obciążana całością zobowiązania. Organ bezpodstawnie uznał, że każdy ze współwłaścicieli odpowiada solidarnie za zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie

z art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.) solidarność zobowiązania podatkowego musi wynikać z przepisów prawa, dotyczących obowiązku podatkowego. W u.c.p.g. brak jest jednak unormowania tworzącego solidarność bierną zobowiązanych. Dodatkowo, o "lokalu" jako źródle obciążenia opłatą możemy mówić wyłącznie w sytuacji, gdy mamy do czynienia z nieruchomością lokalową tj. z lokalem wyodrębnionym, stanowiącym odrębny przedmiot własności, dla którego założona jest odrębna księga wieczysta. Zatem nawet gdyby przyjąć, że do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty (w stosunku do spornych 20 lokali) obowiązana była Strona, nie wspólnota mieszkaniowa, Strona powinna być obciążana opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłącznie w takiej części, w jakiej jest współwłaścicielką nieruchomości.

4. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

we W. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. SKO wskazało, że na podstawie przepisów u.c.p.g. (art. 6h, art. 6c) opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi zobowiązani są ponosić właściciele nieruchomości na rzecz gminy, na terenie której nieruchomości te są położone. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu,

a także inne podmioty władające nieruchomością. Właściciel nieruchomości jest zobowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklaracje

o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.). Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty obowiązuje zaś do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W razie niezłożenia deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa w drodze decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W tym zakresie bierze pod uwagę dostępne dane, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki. SKO na podstawie przytoczonych przepisów u.c.p.g. wskazało, że wysokość zobowiązania określonego w deklaracji obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji. Ustawa o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach zawiera uregulowania szczególne w zakresie ustalania wysokości opłaty. W art. 6q ust. 1 u.c.p.g. przyjęto, że w tego rodzaju sprawach stosuje się przepisy O.p. Zgodnie zaś z art. 6q ust. 3 u.c.p.g., w przypadku złożenia korekty deklaracji lub nowej deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania

z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie stwierdza się nadpłaty w tej opłacie za miesiące, w których usługa odbierania odpadów komunalnych była świadczona. SKO podniosło, że materialną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowił zatem art. 6q ust. 3 u.c.p.g. Uwzględniając powyższe, złożone w sprawie deklaracje zmniejszające wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczyły okresu od 1 lipca 2013 r. do 28 lutego 2019 r. Organ I instancji na podstawie materiału dowodowego przyjął,

że Strona prawidłowo złożyła w dniu 23 grudnia 2013 r. korekty deklaracji

o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a w konsekwencji tego uznał, że łączne zobowiązanie Strony z tytułu tych opłat wyniosło 18 553,00 zł. Uwzględniając okoliczność, że łączna kwota dokonanych przez Stronę wpłat wynosiła 26 972,44 zł organ I instancji dokonał zwrotu nadpłaconej opłaty

w wysokości 5 170,84 zł. Zdaniem SKO, w sprawie zagadnieniem spornym było ustalenie sposobu określenia właściwej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skoro organ I instancji przyjął, że Strona skutecznie złożyła w dniu 23 grudnia 2013 r. korekty deklaracji dotyczących wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to zadeklarowana przez Stronę kwota jest kwotą do zapłaty, dopóki nie zostanie określona w innej wysokości przez organ podatkowy lub strona nie złoży stosownej korekty zmieniającej wysokość opłaty. Powołując się na art. 6q ust. 3 u.c.p.g. SKO wskazało, że przepis ten ogranicza zakres możliwości uzyskania nadpłaty w opłacie z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Ustawodawca wyłączył bowiem możliwość stwierdzenia nadpłaty w przypadku ziszczenia się dwóch przesłanek tj.: 1) złożenia korekty deklaracji lub nowej deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty, 2) wykonania usługi odbierania odpadów komunalnych w miesiącach, których dotyczy korekta deklaracji lub nowa deklaracja. Z tego powodu art. 6q ust. 3 u.c.p.g. należy uznać za przepis szczególny w stosunku do regulacji zawartych w O.p. Wprawdzie wniosek Strony dotyczył okresu w którym obowiązywały deklaracje w sprawie opłat (w wersji skorygowanej przez Stronę

w dniu 23 grudnia 2013 r.), jednakże usługa odbioru odpadów komunalnych

w momencie formułowania żądania była już zrealizowana. To spowodowało,

że żądanie Strony nie mogło być rozstrzygnięte w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Zdaniem SKO została spełniona przesłanka negatywna określona w art. 6q ust. 3 u.c.p.g. Pomimo tego, Organ I instancji orzekał na podstawie art. 75 § 4a O. p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. o określeniu wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz odmowie stwierdzenia nadpłaty tj. wbrew regulacji 6q ust. 3 u.c.p.g. Postępowanie

w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty nie mogło się bowiem toczyć i z tego powodu SKO uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. W odniesieniu do zarzutów odwołania SKO podniosło, że organ I instancji prawidłowo uznał K. S. za Stronę postępowania, gdyż toczyło się ono z jej wniosku i dotyczyło wnoszonych przez nią opłat. SKO dodało, że z racji kasacyjnego rozstrzygnięcia, analiza pozostałych argumentów przytoczonych w odwołaniu stała się zbędna. Końcowo podniesiono, że wydane rozstrzygnięcie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdyż doprowadziło do wyeliminowania z obrotu decyzji, której wydanie w myśl art. 6q ust. 3 u.c.p.g. nie było możliwe. Rozstrzygnięcie to nie wpływa jednak na sytuację prawną Strony oraz podjęte dotychczas przez organ

I instancji czynności, zmierzające do weryfikacji ponoszonych przez Krystynę Szczepanek-Haisig opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi.

2. Postępowanie przed sądem I instancji.

1. Od powyższej decyzji organu odwoławczego Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie:

1) art. 6q ust. 3 u.c.p.g. w zw. z art. 1 pkt 19 i art. 13 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 87) w zw. z art. 72-75 O.p., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przed dniem 1 lutego 2015 r. nie istniała podstawa prawna do stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

2) art. 122 O.p. oraz art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. w zw. z art. 6q

ust. 1 u.c.p.g., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na zaniechaniu odniesienia się do wszystkich zarzutów i aspektów odwołania Strony, a tym samym nierozpoznania w pełni jej odwołania,

3) art. 233 § 2 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuchyleniu decyzji organu I instancji i nieprzekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. jest wadliwa. SKO błędnie stwierdziło bowiem, że nie istniała możliwość stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na art. 6q ust. 3 u.c.p.g. Powyższy przepis wszedł jednak w życie dopiero z dniem 1 lutego 2015 r. (w związku z nowelizacją u.c.p.g.). Istotą postępowania była nadpłata z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. W tym okresie, zakaz stwierdzenia nadpłaty nie istniał, co obligowało SKO do rozpoznania istoty odwołania Strony i zawartych w nim zarzutów. Korekty deklaracji z tytułu opłat Strona złożyła już 23 grudnia 2013 r. Organ winien był wziąć pod uwagę również fakt, że Strona w ogóle nie była zobowiązana do składania deklaracji i uiszczania opłaty w stosunku do spornych nieruchomości. To zaś tylko potwierdzało zasadność żądania zwrotu kwot uiszczonych z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3557/16 Strona wskazała, że do stycznia 2015 r. należało stosować przepisy ogólne o nadpłacie (art. 72 i nast. O.p.). Nowe przepisy weszły w życie dopiero od 1 lutego 2015 r.

2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło

o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas zajęte w sprawie stanowisko. Zdaniem organu odwoławczego, zasadniczym argumentem podniesionym w skardze było uchybienie polegające na nierozstrzygnięciu sprawy dotyczącej okresu przed dniem 1 lutego 2015 r., w którym to istniała podstawa do stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jak podniosło SKO, w dacie orzekania zarówno przez organ I instancji, jak i przez SKO, obowiązywał przepis art. 6q

ust. 3 u.c.p.g. ograniczający możliwość uzyskania nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skonkretyzowany wniosek o stwierdzenie nadpłaty został przez Skarżącą wniesiony już po dniu 1 lutego 2015 r., tj. po dacie wejścia w życie art. 6q ust. 3 u.c.p.g. jak i po wykonaniu usługi odbioru odpadów komunalnych. Wniosek Strony dotyczył zatem okresu, w którym wprawdzie obowiązywały deklaracje w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wersji skorygowanej przez Stronę w dniu 23 grudnia 2013 r., jednak usługa odbioru odpadów w momencie formułowania żądania stwierdzenia nadpłaty została już zrealizowana. To spowodowało, że żądanie Skarżącej nie mogło zostać rozstrzygnięte w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Dodatkowo, skoro SKO uznało, że nie było podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, doprowadzając tym samym do kasacyjnego rozstrzygnięcia, odnoszenie się do całości zarzutów odwołania nie było celowe. Zaistnienie podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji spowodowało zbędność odnoszenia się do całości zarzutów odwoławczych.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

3.1. Skarga w niniejszej sprawie jest zasadna.

W pierwszej kolejności – wobec sprzeczności dostrzeżonej przez Sąd

w argumentacji organów podatkowych – uporządkowania wymaga określenie zakresu, w jakim orzeczono w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec Skarżącej oraz określenie przedmiotu sporu w sprawie.

Jak wynika z decyzji organu I instancji, decyzja ta dotyczyła wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie: od 1 lipca 2013 r. do lutego 2019 r. – dla nieruchomości ul. [...] we W. oraz od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. – dla pozostałych nieruchomości. Organ I instancji podkreślił również, że okres za który określono Stronie zobowiązanie w stosunku do "pozostałych nieruchomości", wynikał ze zmiany przepisów i powstania z dniem

1 lutego 2015 r. obowiązku składania deklaracji przez wspólnoty mieszkaniowe (dla nieruchomości wielolokalowych dop. Sądu). Organ I instancji w decyzji z dnia 8 maja 2019 r. określił Skarżącej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 28 lutego 2019 r. w kwocie 18 553,00 zł (pkt I decyzji) oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 9 756,00 zł (pkt II decyzji). Określając zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ – jak wskazano w decyzji - porównał tę kwotę z kwotą faktycznie uiszczoną przez Stronę (tj. 26 972,44 zł) i wskazał, - po potrąceniu naliczonych odsetek

- że finalnie Strona nadpłaciła kwotę 5170,84 zł (vide: obliczenia zawarte na stronie 15 decyzji), która została jej zwrócona w dniu 4 lutego 2019 r. tj. przed wpływem pisma Strony z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty z dnia 28 marca 2019 r. Z tego powodu odmówiono jej nadpłaty – jak w pkt II decyzji – uznając, że nadpłacona kwota została Stronie zwrócona.

Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie, którego zakresem objęto część decyzji tj. orzeczenie w przedmiocie pkt II (odmowę stwierdzenia nadpłaty) oraz orzeczenie w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co do kwoty przewyższającej kwotę 2992,00 zł, dotyczącą nieruchomości przy ul. [...] we W. (pkt I decyzji).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i umorzyło postępowanie w sprawie poprzestając na konkluzji,

że przedmiotem postępowania było stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdaniem organu odwoławczego, błędnym było orzeczenie w przedmiocie nadpłaty z uwagi na brzmienie art. 6q ust. 3 u.c.p.g. (tj. przepisie obowiązującym w dniu orzekania zarówno przez organ I instancji, jaki organ odwoławczy), zgodnie z którym nie stwierdza się nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi m.in. w sytuacji, gdy usługa odbierania odpadów komunalnych była świadczona.

W skardze na decyzję organu odwoławczego Strona zarzuciła m.in., że SKO we W. niezasadnie odmówiło stwierdzenia nadpłaty za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. Powołany przez organ odwoławczy art. 6q ust. 3 u.c.p.g., jak wskazała Strona, wszedł w życie dopiero z dniem 1 lutego 2015 r. Zdaniem Skarżącej, nadpłata za powyższy okres powstała wobec okoliczności, że w stosunku do nieruchomości znajdujących się w budynkach wielolokalowych (dot. 20 nieruchomości) Strona w ogóle nie miała obowiązku złożenia deklaracji ani uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przedmiotem sporu w sprawie jest po pierwsze zagadnienie dotyczące podmiotu, który w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. (w stosunku do 20 nieruchomości), był zobowiązany do złożenia deklaracji oraz uiszczenia opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz po drugie – możliwość stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. w sprawie, w stosunku do 20 nieruchomości (znajdujących się w budynkach wielolokalowych) Strony oraz możliwość stwierdzenia nadpłaty za okres od lipca 2013 r. do lutego 2019 r. w stosunku do nieruchomości ul. [...] we W.

3.2. Pojęcie "właściciela nieruchomości" zostało uregulowane w art. 2 u.c.p.g. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielu nieruchomości, rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości

w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Dodatkowo, w myśl art. 2 ust 3 u.c.p.g. (w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 stycznia 2015 r.), jeżeli nieruchomość była zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążały osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. W wyniku nowelizacji u.c.p.g. ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 87), art. 2 ust. 3 u.c.p.g. otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Ponadto do art. 2 dodano ust. 2a o następującej treści: jeżeli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy.

3.3. Z porównania powyższych przepisów (tj. sprzed i po nowelizacji) wynika,

że nowelizacja miała charakter wyłącznie doprecyzowujący, nie zaś normatywny. Pojęcie "osoby sprawującej zarząd nieruchomością wspólną", zastąpiono wskazaniem dwóch podmiotów, na których ciąży obowiązek - wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni mieszkaniowych (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 434/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 października 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 360/16 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA).

W przypadku nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali oraz w których funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa, to właśnie wspólnota mieszkaniowa jest podatnikiem, zaś osoba sprawująca zarząd nieruchomością wspólną obciążona jest na podstawie art. 2 ust. 3 u.c.p.g. obowiązkami podatnika, tj. złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz zapłaty tej opłaty (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2018 r., I SA/Wr 585/17, CBOSA). Niewątpliwie zatem nawet kilka podmiotów jednocześnie może spełniać warunki do uznania ich za właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Jednakże, biorąc pod uwagę przytoczone powyżej przepisy, nie oznacza to, że wszystkie wymienione podmioty mogą jednocześnie mieć taki status względem obowiązku dotyczącego opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, związanego z konkretną nieruchomością. (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2019 r. II FSK 3271/17, CBOSA). W tym miejscu należy zwrócić uwagę na to, iż celem art. 2 ust. 3 u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym zarówno przed, jak i po nowelizacji), było ułatwienie wykonywania obowiązków, które wynikają z u.c.p.g. we wszystkich tych przypadkach, gdy do czynienia mamy z budynkami wielolokalowymi, w których zostały wyodrębnione lokale. Wówczas, z mocy samej ustawy, obowiązki właścicieli poszczególnych wyodrębnionych lokali w tych budynkach, przechodzą na wspólnoty mieszkaniowe (bądź spółdzielnie mieszkaniowe), reprezentowane przez swoje organy. Takie rozwiązanie pozwala na skuteczną realizację nie tylko obowiązku złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ale także innych, wynikających z u.c.p.g. obowiązków (np. wyposażenia nieruchomości w odpowiednie pojemniki i utrzymywania ich w odpowiednim stanie).

3.4. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji zawartej w decyzji organu I instancji. Organ, po przytoczeniu definicji "właściciela nieruchomości" wskazał, że u.c.p.g. wymienia katalog podmiotów, które mogą być uznane za właścicieli nieruchomości, przy czym w tym zakresie przepis nie wprowadza żadnej "hierarchii właścicieli nieruchomości". Organ I instancji dodał także, że to między innymi na Stronie, jako współwłaścicielu nieruchomości, ciążył obowiązek złożenia deklaracji oraz uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dodatkowo, co nie może ujść uwadze, odnośnie spornych w sprawie nieruchomości organ I instancji wskazał, że Strona jest ich właścicielem lub współwłaścicielem oraz, że lokale te stanowią samodzielne lokale mieszkalne, co potwierdzają zbiorcze deklaracje złożone przez wspólnotę mieszkaniową "B". Stwierdził także, że w stosunku do tych samych lokali, od 1 lutego 2015 r. to właśnie wspólnota mieszkaniowa składa zbiorcze deklaracje oraz uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jednocześnie, organ

w ogóle nie odniósł się do treści art. 2 ust. 3 u.c.p.g. (powołanym jako jedna

z podstaw wydanej decyzji), który – co już podkreślono powyżej – zarówno przed jak i po ww. nowelizacji wprowadzał zasadę, że w przypadku budynków wielolokalowych, w których zostały wyodrębnione lokale, obowiązki właścicieli poszczególnych wyodrębnionych lokali w tych budynkach przechodzą na podmiot sprawujący zarząd tą nieruchomością (m.in. wspólnotę mieszkaniową). Wydaje się zatem, że organ I instancji, posługując się wyłącznie szeroką definicją "właściciela nieruchomości", pomijając inne przepisy u.c.p.g. (art. 2 ust. 3) oraz uwzględniając sam fakt złożenia przez Skarżącą deklaracji przyjął, że to właśnie Skarżąca jest stroną postępowania (jako jeden z podmiotów, który można uznać za właściciela nieruchomości).

Z przytoczonych powyżej przyczyn, powyższa konkluzja jest oczywiście błędna, na co słusznie zwrócono uwagę zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak

i w skardze wniesionej do Sądu. To na organie podatkowym spoczywał obowiązek ustalenia strony postępowania (podmiotu zobowiązanego do złożenia deklaracji

i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi) i tym samym adresata decyzji, – w stosunku do spornych nieruchomości - któremu to obowiązkowi nie sprostał. Sam fakt złożenia przez Skarżącą deklaracji, czy też uiszczenia opłaty (bądź wyegzekwowania od Strony skarżącej należności z tego tytułu), nie oznacza, że stała się automatycznie stroną postępowania (w stosunku do wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za sporny okres, w odniesieniu do 20 nieruchomości w budynkach wielolokalowych). Ponadto, należy zwrócić uwagę,

że organ I instancji w I punkcie wydanej przez siebie decyzji, określił Skarżącej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wskazując jednocześnie, że suma wpłat dokonanych przez Stronę, łącznie

z wpłatami zrealizowanymi na podstawie tytułów wykonawczych (vide: strona 15 decyzji) wyniosła 26.972,44 zł. Uwzględniając fakt, że Skarżąca uiściła ww. sumę tytułem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, okoliczność że sporne 20 nieruchomości w budynkach wielolokalowych – jak wynika z akt sprawy – w spornym okresie pozostawały w zarządzie wspólnoty mieszkaniowej oraz zaniechanie organu podatkowego, polegające na nieustaleniu podmiotu na którym ciążyły obowiązki wynikające z u.c.p.g. należy stwierdzić, iż w sprawie mogła powstać nadpłata

w postaci kwoty nienależnie uiszczonej przez Stronę, tytułem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (tj. w stosunku do 20 nieruchomości

w budynkach wielolokalowych za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r.).

3.5. Następnie, dokonując analizy zaskarżonej w sprawie decyzji należy stwierdzić, iż SKO we W. uznało, że przedmiotem sporu w sprawie jest ustalenie sposobu określenia właściwej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (por. strona 6 decyzji). Zdaniem SKO, uznanie przez organ I instancji, że Strona skutecznie złożyła korekty deklaracji w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ich niezakwestionowanie oznacza,

że zadeklarowana kwota była kwotą do zapłaty. Dodatkowo, korekta deklaracji, której skutkiem było zmniejszenie wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, została złożona w takim czasie, w którym obowiązek uiszczenia tej opłaty nie został jeszcze skonkretyzowany. Niemniej jednak, z uwagi na ograniczenie zawarte w art. 6q u.c.p.g., nie stwierdza się nadpłaty w przypadku, gdy usługa odbierania odpadów komunalnych była wykonana

w miesiącach, których dotyczy korekta deklaracji lub nowa deklaracja. Dlatego też, wobec okoliczności, iż w momencie złożenia przez Stronę wniosku o nadpłatę usługa odbioru odpadów została wykonana, brak było podstawy prawnej do stwierdzenia nadpłaty. Dalej podniesiono, że organ I instancji rozstrzygnął kwestię nadpłaty na podstawie art. 75 § 4a O.p., w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. tj. wbrew art. 6q ust. 3 u.c.p.g. Ponadto, SKO we W. stwierdziło, że skoro przedmiotem postępowania jest stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zaś samo postępowanie toczyło się z wniosku Skarżącej i dotyczyło wnoszonych przez nią nadpłat, tym samym organ I instancji prawidłowo uznał Skarżącą za stronę postępowania. Dodatkowo, SKO we W. wskazało,

że wobec rozstrzygnięcia kasacyjnego, analiza innych argumentów podniesionych

w odwołaniu stała się zbędna podnosząc, że takie rozstrzygnięcie nie wpływa na sytuację prawną Strony, ani na czynności dotychczas podjęte przez organ, zmierzające do weryfikacji ponoszonych przez Stronę opłat.

3.6. Mając powyższe na uwadze przede wszystkim należy wskazać, że organ odwoławczy całkowicie pominął, że decyzja organu I instancji w I punkcie sentencji, zawierała rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia zobowiązania Skarżącej z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym rozstrzygnięcie dotyczące określenia wysokości zobowiązania w stosunku do nieruchomości [...] we W. za okres od lipca 2013 r. do lutego 2019 r. Tak więc – wbrew stwierdzeniu zawartym w decyzji organu odwoławczego - postępowanie nie toczyło się wyłącznie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Następnie, organ odwoławczy całkowicie zignorował zarzut podniesiony w odwołaniu, a dotyczący podmiotu zobowiązanego do złożenia deklaracji oraz uiszczenia opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi w stosunku do 20 nieruchomości objętych postępowaniem, znajdujących się w budynkach wielolokalowych, w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. Gwoli przypomnienia, zgodnie z art. 6q ust. 3 u.c.p.g. (obowiązującym w dacie orzekania zarówno przez organ I instancji jak i organ odwoławczy) w przypadku złożenia korekty deklaracji lub nowej deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie stwierdza się nadpłaty w tej opłacie za miesiące, w których usługa odbierania odpadów komunalnych była świadczona. Przede wszystkim, organ odwoławczy nie przeanalizował, czy przepis ten mógł być zastosowany wobec Skarżącej. Do złożenia deklaracji w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak i ewentualnej jej korekty i następnie uiszczenia opłaty, zobowiązany jest – w przypadku nieruchomości znajdujących się w budynkach wielolokalowych – wyłącznie podmiot sprawujący zarząd nieruchomością wspólną (wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia mieszkaniowa). Powyższe oznacza,

że art. 6q ust. 3 u.c.p.g. mógł być ewentualnie zastosowany ale tylko wobec podmiotu będącego stroną postępowania (podatnika), czego żaden z organów

w stosunku do spornych 20 nieruchomości w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. nie ustalił. Mógł być również zastosowany w stosunku do nieruchomości ul. [...] we W. – ale tylko za okres od 1 lutego 2015 r. Jak słusznie podkreśliła Skarżąca, art. 6q ust. 3 u.c.p.g. wszedł w życie dopiero z dniem 1 lutego 2015 r. Art. 6q u.c.p.g. został zmieniony na podstawie art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 87).

W ustawie nowelizującej nie wskazano jednak zasad, które należy stosować w razie stwierdzenia, że doszło do nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie poprzedzającym wejście nowelizacji w życie. Powyższe nie uprawniało jednak organów obu instancji – wbrew stanowisku SKO we W. zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę – do zastosowania wyłącznie tych przepisów, które obowiązywały w dacie orzekania. Nadpłata jest instytucją prawa materialnego. Z tego powodu, w stosunku do nadpłaty, wobec braku przepisów intertemporalnych, należało ustalić przepisy obowiązujące w zakresie tej właśnie instytucji w danych okresach (tj. przed nowelizacją i po nowelizacji). W braku przepisów przejściowych miarodajny jest bowiem zawsze przepis prawa materialnego z daty zaistnienia zdarzenia. W niniejszej sprawie jest to powstanie nadpłaty. Tymczasem organ odwoławczy zastosował nowe przepisy (bo obowiązujące dopiero od 1 lutego 2015 r.) do nadpłat powstałych w okresie sprzed nowelizacji, czym naruszył zasadę lex retro non agit. Za okres do stycznia 2015 r. do nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należało zatem zastosować przepisy ogólne o nadpłacie, tj. art. 72 i nast. O.p., natomiast art. 6q ust. 3 od 1 lutego 2015 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r., III SA/Wa 3557/16, CBOSA). Do nadpłaconych lub nienależnie zapłaconych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w okresie od lipca 2013 r. do stycznia 2015 r. zastosowanie miały w pełnym zakresie przepisy Ordynacji podatkowej o nadpłacie (art. 72 i n.). Natomiast art. 6q ust. 3 u.c.p.g. do nadpłaty za okres od 1 lutego 2015 r., jeżeli powstała.

3.7. Mając powyższe na uwadze, Sąd dopatrując się naruszenia przepisów prawa materialnego tj. naruszenia art. 6q ust. 3 u.c.p.g., i art. 72 i nast. O.p. oraz przepisów postępowania tj. art. 121 O.p, art. 122 O.p., art. 187 O.p., art. 6q ust. 1 u.c.p.g., na podstawie art. 145 § pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.

3.8. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, ustalić jakie podmioty były zobowiązane z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi

w stosunku do nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem w spornym okresie oraz ustalić czy i w jakiej wysokości po stronie Skarżącej powstała nadpłata

z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.