Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 547/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2066/05 o odrzuceniu skargi J. J. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej postanawia oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego orzeczenia, w skardze z dnia 8 września 2005 r. J. J. zaskarżył postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa KRUS z dnia [...] orzekające o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, do czasu zakończenia postępowania odwoławczego w innej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych toczącego się przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Jednocześnie wskazał na toczące się postępowanie odwoławcze przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na które to postępowanie zawiesił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę zważył, iż przyjęty w Konstytucji RP model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność pionu sądownictwa powszechnego i administracyjnego oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości sądów tworzących strukturę sądownictwa powszechnego i administracyjnego.

Zdaniem Sądu, żądania zawarte w skardze J. J. nie mieszczą się w kognicji sądu administracyjnego. Właściwość sądu administracyjnego określona jest w art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis ten wskazuje, jakie akty i czynności organów administracji publicznej podlegają kontroli sądu administracyjnego. Nadto, zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy, sąd administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na bezczynność organu jedynie w przypadkach określonych w pkt 1-4 wspomnianego przepisu.

W sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego przewidziano natomiast drogę postępowania przed sądem powszechnym, a regulacja w tym zakresie znalazła się w art. 4778 w zw. z art. 476 § 2 K.p.c. Oznacza to wyłączenie w tych sprawach drogi sądowoadministracyjnej, z uwagi na niedopuszczalność dwutorowości postępowań sądowych.

Jak wskazał Sąd, z akt sprawy wynika, iż J. J. wniósł do Sądu Okręgowego w Krakowie odwołanie od decyzji wydanej przez KRUS Oddział Regionalny w [...] z dnia 13 lipca 2004 r., przyznającej zainteresowanemu rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym (w części składkowej) na kolejny okres wraz z zawieszoną częścią uzupełniającą świadczenia. Jednocześnie w dniu 2 maja 2005 r. J. J. wystąpił do Prezesa KRUS o przyznanie prawa do wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w pełnej wysokości. Organ przyjął, że z powodu postępowania toczącego się przed sądem powszechnym, pismo skarżącego z dnia 2 maja 2005 r. nie mogło zostać rozpatrzone, co skutkowało zawieszeniem postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes KRUS utrzymał w mocy owe kwestionowane postanowienie i w dodatku zawarł pouczenie o służącej skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, iż takie pouczenie nie było uprawnione z przyczyn uprzednio wskazanych. Sprawa ta bowiem jako żądanie wydania decyzji z art. 36 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z roku 1998 Nr 7, poz. 25 ze zm.), dalej winna być rozpoznawana z uwzględnieniem przepisu art. 36 ust. 3 tej ustawy, który stanowi, że od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji stronie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę J. J. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] odrzucił.

Skargę kasacyjną na w/w postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lutego 2006 r., złożył J. J., opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie przepisu art. 36 ust. l pkt 5 i art. 36 ust. 3 w związku z art. 52 ust. l i ust. 2 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst Dz.U. z 1998 r. nr 7 poz.25 ze zmianami) oraz w związku z art. 83 ust. 4 i art. 83 b ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (.Dz.U.z 1998 nr 137 poz.887 ze zmianami) oraz art. 124 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jednolity Dz.U.z 2004 nr 39 poz 353 ze zmianami).

W związku z powyższym zarzucił również zaskarżanemu postanowieniu naruszenie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędną ich wykładnię i zastosowanie, a w szczególności art. 3 § 1 pkt 4 ustawy.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, bądź

2. uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w całości i rozpoznanie skargi oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa KRUS z [...].

Jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący, jako osoba nieprofesjonalna, złożył skargę (w tekście nazwaną jako odwołanie i pismo procesowe) na przedmiotowe postanowienie Prezesa KRUS, zgodnie z zawartym w nim pouczeniem. W skardze przedstawił, oprócz wniosku o uchylenie postanowienia Prezesa KRUS, również wszystkie inne wnioski i roszczenia związane z jego sprawą. W związku z tym WSA w Warszawie winien dokonać rozgraniczenia zakresu wniosków skarżącego, na te, które, słusznie, zgodnie ze stosownymi dyspozycjami właściwych przepisów ubezpieczeniowych, cytowanych w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia, mogą być rozpatrywane wyłącznie na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego (wnioski 2, 3, 4 i 5 skargi-odwołania, a w szczególności pisma z 18.01.2006 r.) oraz na te, w stosunku do których, zgodnie z cyt. wyżej przepisami (art. 52 ust. l i ust.2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 83 ust. 4 i art.83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) zastosowanie maja przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcie których, zgodnie z cyt. art.3 § 1 pkt..4 prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, winno należeć do właściwości tych sądów (wniosek 1 z pisma skarżącego z 18.01.2006 r.). WSA, niestety, nie dokonał takiego rozgraniczenia i orzekł jednakowo w stosunku do wszystkich wniosków przedstawionych w skardze. Zdaniem strony skarżącej, WSA winien rozpatrzyć i uchylić zaskarżone postanowienie Prezesa KRUS, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa, a skargę w zakresie pozostałych wniosków odrzucić ze względu na swą niewłaściwość. Zaskarżone postanowienie Prezesa KRUS wydane zostało na podstawie art. 97 § l pkt 4 w związku z art.127 § 3, art. 144 i art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. i mieści się w dyspozycji art. 3 § l pkt 4 cyt. prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim (art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna została sformułowana prawidłowo, choć zarzuty w niej postawione nie zasługują na uwzględnienie.

Podstawowe znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma regulacja zawarta w przepisie art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z roku 1998 Nr 7, poz. 25 ze zm.) zgodnie z którym od decyzji wydanych w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Stosownie do tego przepisu art. 4778 - 47716 Kodeksu postępowania cywilnego regulują postępowanie odrębne w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych w tym z zakresu ubezpieczeń rolników. Jednocześnie należy stwierdzić, iż sprawa będąca przedmiotem postępowania przed Prezesem KRUS tocząca się w przedmiocie wznowienia wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej, przyznanej zainteresowanemu decyzją KRUS w [...] z 13 lipca 2004 r., należy do spraw wymienionych w art. 36 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a zatem odwołanie od wszelkich orzeczeń administracyjnych wydanych w zakresie tej sprawy, także mających charakter czysto procesowy (zawieszenie postępowania) zgodnie z ust. 3 w/w przepisu przysługuje do sądu powszechnego. Przepis art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi lex specjalis w stosunku do przepisu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dot. ubezpieczeń rolników a wydawanych przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu z dnia 10 lutego 2006 r. uznał swoją niewłaściwość i odrzucił skargę J. J. na przedmiotowe postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zastosował w/w przepis art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników prawidłowo.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji nie dokonał rozgraniczenia wniosków skarżącego należy zauważyć, iż Sąd orzekł o całości skargi, której przedmiotem była postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej - stwierdzając swoją niewłaściwość. Z tego względu Sąd nie orzekał odrębnie o poszczególnych wnioskach zawartych w skardze.

Przytoczone w skardze kasacyjnej przepisy art. 52 ust. l i ust. 2 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 83 ust. 4 i art. 83 b ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (.Dz.U.z 1998 nr 137 poz.887 ze zmianami) oraz art. 124 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jednolity Dz.U.z 2004 nr 39 poz 353 ze zmianami) nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, dlatego też nie można zarzucić Sądowi I instancji ich naruszenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił skargę kasacyjną oddalić.