Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2718/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 36 - 36(9)
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej "Komisja II stopnia") - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "Kpa.") w związku z art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm.; dalej "urp.") - uchwałą z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. C. (dalej "skarżący") od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 2 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w B. (dalej "Komisja Egzaminacyjna"), utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Jak wynika z akt sprawy, Komisja Egzaminacyjna uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. stwierdziła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjna wskazała, że zdający z części pierwszej egzaminu (test) uzyskał ocenę dobrą, z drugiej części (z zakresu prawa karnego) ocenę dostateczną, z części trzeciej (z zakresu prawa cywilnego) ocenę dostateczną, z części czwartej (z zakresu prawa gospodarczego) ocenę niedostateczną, natomiast z części piątej (z zakresu prawa administracyjnego) ocenę dostateczną. Podano, że zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 urp. skutkowało to negatywnym wynikiem egzaminu. Komisja Egzaminacyjna wyjaśniła, że w myśl tego przepisu wynik pozytywny otrzymuje zdający, który z każdej z części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

Skarżący zarzucił podjętej uchwale naruszenie art. 365 ust. 2 urp., poprzez niewłaściwe określenie oceny cząstkowej zadania z zakresu prawa gospodarczego na poziomie niedostatecznym, a w konsekwencji nietrafne stwierdzenie negatywnego wyniku całego egzaminu radcowskiego, w sytuacji, gdy zaproponowany sposób rozwiązania tego zadania zachował, jego zdaniem, wymogi formalne, zawierał właściwie zastosowane przepisy prawa i wskazywał na umiejętność ich interpretacji, zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemów był poprawny i uwzględniał interesy stron, które zgodnie z zadaniem skarżący reprezentował.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie uchwały Komisji Egzaminacyjnej dnia [...] kwietnia 2013 r. i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez ponowne ocenienie jego pracy sporządzonej w ramach czwartej części egzaminu oraz podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik egzaminu radcowskiego.

Skarżący w uzasadnieniu swojego stanowiska podjął polemikę z zarzutami egzaminujących. Przytoczył wypowiedzi doktryny w kwestii formy umowy spółki jawnej, w której jako wkład wnoszona jest nieruchomość oraz podniósł, że "brak zachowania formy aktu notarialnego w umowie sporządzonej przez Odwołującego w świetle braku jednoznacznej oceny doktryny skutków tego braku nie może przemawiać za wystawieniem oceny niedostatecznej za tę część egzaminu radcowskiego". Zauważył, że drugi z egzaminatorów, pomimo dostrzeżenia niezachowania przez zdającego formy kwalifikowanej, przyznał jednak ocenę pozytywną za pracę.

Komisja II stopnia dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu jej orzekania wskazała, że w myśl przepisu art. 368 ust. 12 urp. do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Komisji II stopnia, odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisów powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której przepisy mają być stosowane.

Komisja II stopnia podała, że zgodnie z art. 364 ust. 1 urp., egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Realizacja celu egzaminu radcowskiego następuje poprzez sprawdzenie w drodze egzaminu pisemnego wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania poprzez rozwiązanie zadań z zakresów prawa wskazanych w tym przepisie. Ocena czy rozwiązania tych zadań sporządzone przez zdającego w trakcie egzaminu spełniają te wymogi następuje przy zastosowaniu kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 urp. Komisja II stopnia zwróciła uwagę, że określony w art. 36 ust. 12 urp. zakres upoważnienia dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia nie uprawniał do uregulowania w akcie wykonawczym kryteriów ocen zadań pisemnych części drugiej do piątej.

Komisja II stopnia podała, ustosunkowując się do odwołania w zakresie czwartej części egzaminu radcowskiego, że ocena niedostateczna z tej części egzaminu była wynikiem ocen cząstkowych wystawionych przez dwóch egzaminatorów, z których pierwszy ocenił zadanie na ocenę dostateczną, drugi zaś na ocenę niedostateczną.

Pierwszy z egzaminatorów oceniając zachowanie wymogów formalnych stwierdził, jak przypomniała Komisja II stopnia, że zostały one zachowane. Dokonując oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa i umiejętności jego interpretacji, egzaminator podniósł, że zastosowano właściwie przepisy Kodeksu spółek handlowych, z tym jednak, że zdający pominął okoliczność, że lokal, który wniesiono jako wkład do spółki stanowi nieruchomość, co obliguje zachowanie formy kwalifikowanej. Zdaniem egzaminatora, nieprecyzyjnie zostały opisane dokumenty, które stanowiły podstawę do wniesienia takiego aportu przez spółkę z o.o. (art. 228 ksh), co nie pozwoliło ocenić znajomości przepisów w tym zakresie. Oceniając z kolei poprawność zastosowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, egzaminujący wskazał, że poprawnie wybrano formę spółki jawnej. Podniesiono przy tym, że zdający pozostawiając poza regulacją umowną podział zysku i udział w stratach, nie zabezpieczył należycie interesów wspólników, którzy zostali wyłączeni od prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji. Nadto podniesiono, że praca nie jest staranna, zawiera szereg nieprecyzyjnych sformułowań, które mogą utrudniać działanie spółki. W ocenie egzaminatora, praca zawiera elementy, które pozwalają ocenić, że zadanie egzaminacyjne zostało wykonane w stopniu miernym.

Drugi z egzaminatorów, oceniając zachowanie wymogów formalnych pracy z czwartej części egzaminu radcowskiego, stwierdził prawidłowe określenie stron umowy, przedmiotu umowy, praw i obowiązków stron i ich podpisy.

Oceniając prawidłowość zastosowania przepisów prawa i umiejętność jego interpretacji, egzaminator podniósł, że zdający względnie prawidłowo zastosował przepisy art. 3, art. 10, art. 22 i następnych ksh. Nieumiejętność (lub niewiedza) stosowania prawa cywilnego spowodowała naruszenie art. 158 k.c. - przewidziano wkład w postaci prawa własności nieruchomości lokalowej bez zachowania formy aktu notarialnego. De facto, jak podano, wspólnik nie wniósł wymaganego wkładu, co zdaniem oceniającego czyni umowę nieważną (art. 25 pkt 2 ksh). Egzaminator stwierdził bardzo lakoniczne regulacje w zakresie narzuconych założeń zadania. W postanowieniach dotyczących przeniesienia ogółu praw i obowiązków, zdaniem oceniającego, w założeniach do umowy niewłaściwie wskazano, że dotyczy to obowiązków majątkowych - art. 10 ksh dotyczy ogółu praw i obowiązków wspólnika, zdający także użył określenia "majątkowych". Egzaminator uznał tak sporządzoną umowę za minimalistyczną. Oceniając z kolei poprawność zastosowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, egzaminator stwierdził, że zaproponowana umowa nie zabezpiecza podstawowych interesów stron reprezentowanych przez zdającego. Ostatecznie stwierdzono, że praca zasługuje na ocenę niedostateczną.

Komisja II stopnia wskazała, że w myśl przepisu art. 355 ust. 2 urp. oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Zgodnie z ust. 3 przywołanego przepisu, każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów (art. 365 ust. 4 urp.). W świetle powyższego, jak podała Komisja II stopnia, zastrzeżenia podniesione w odwołaniu co do sposobu oceny zadania nie są trafne.

Komisja II stopnia podkreśliła, że celem egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie wiedzy zdającego pod kątem przygotowania do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Prawidłowym rozwiązaniem zadania z części czwartej egzaminu radcowskiego było sporządzenie przez zdających ważnej umowy spółki jawnej. Sprawdzeniu podlegała wiedza prawnicza zdających, ale także umiejętności warsztatowe egzaminowanych pod kątem sporządzania umów.

Komisja II stopnia wskazała, że umowa stanowiąca rozwiązanie zadania egzaminacyjnego jest bardzo lakoniczna, co potwierdza ocenę jednego z egzaminatorów, że zdający przedłożył umowę "minimalistyczną". Dostrzeżony minimalizm przejawia się w tym, że w przedłożonej pracy zawarte zostały tezy zadania, niewiele rozwinięte oraz w niektórych postanowieniach, wprost przytoczone przepisy ksh. W ocenie Komisji II stopnia, lektura pracy upoważnia również do opinii, że zdający pomimo przytoczenia tych przepisów, nie wykazał ich odpowiedniego rozumienia, jak również nie oddał ich istoty. Zdający dopuścił możliwość zajmowania się przez wspólnika interesami konkurencyjnymi wyłącznie za uprzednią zgodą wszystkich wspólników wyrażoną na piśmie, wskazując na zakazane formy działania tego wspólnika. W opinii Komisji II stopnia, zaproponowane rozwiązanie, choć dopuszczalne prawnie, z punktu widzenia praktycznego wydaje się wątpliwe. Minimalizm pracy przejawia się również w braku uregulowania w umowie udziału wspólników w zyskach i stratach, na co zwrócił uwagę jeden z egzaminatorów.

Wątpliwość Komisji II stopnia wzbudził również sposób uregulowania przez zdającego reprezentacji spółki. Jak podano, zdający regulując kwestię reprezentacji, nie zawarł jednocześnie żadnej wzmianki, z której by wynikało uzasadnienie dla przyjętego rozwiązania, co świadczyć może o pozornej znajomości zagadnienia reprezentacji spółki jawnej. Zdaniem Komisji II stopnia, lektura umowy upoważnia do opinii, że zdający nie zawarł żadnej myśli twórczej, rozwijającej tezy zadania, z uwzględnieniem przepisów prawa i warsztatu, jakim powinien się legitymować radca prawny.

Jak podała Komisja II stopnia, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia odwołania ma ustalenie, czy zdający popełnił błąd, który ma charakter dyskwalifikujący pracę, co oznacza, że nie jest wystarczająco przygotowany do samodzielnego świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej. Podstawowym mankamentem pracy i do tego głównie zarzutu egzaminujących odniósł się skarżący w odwołaniu, był zarzut niewłaściwej formy umowy w sytuacji, gdy zdający założył, że jeden ze wspólników jako wkład do spółki wnosi nieruchomość. Zdaniem Komisji II stopnia, zdający, decydując się na taką postać wkładu niepieniężnego, wybrał rozwiązanie, które w praktyce może wywoływać wątpliwości co do swej ważności lub skuteczności i w tym kontekście interes podmiotów nie został we właściwy sposób zabezpieczony. Nadto zdający określając wkład jako lokal usytuowany na nieruchomości, nie zamieścił wzmianki, że z uwagi na treść art. 158 k.c., dla wniesienia do spółki wkładu w postaci nieruchomości, wymagana jest forma aktu notarialnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił uchwale Komisji II stopnia naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 Kpa. oraz art. 368 ust. 12 urp., poprzez zastosowanie dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów, a przez to błędne uznanie, że skarżący nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Nadto skarżący postawił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 364 ust. 1 w zw. z art. 368 ust. 9 urp., poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że zadaniem Komisji II stopnia jest sprawdzenie przygotowania ogólnego skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa gospodarczego i spółek prawa handlowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do wniosku, że zadaniem Komisji II stopnia jest sprawdzenie przygotowania prawniczego (nie zaś "ogólnego") skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa gospodarczego i spółek prawa handlowego;

- art. 364 ust. 10 w zw. z art. 368 ust. 9 urp., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na dokonaniu oceny z czwartej części egzaminu radcowskiego bez wykorzystania określonej w przywołanym przepisie skali ocen i przyznanie oceny niedostatecznej, skutkującej ustaleniem wyniku negatywnego z egzaminu radcowskiego, podczas gdy ustawodawca przewiduje gradację ocen pozytywnych;

- art. 365 ust. 2 w zw. z art. 368 ust. 9 urp., poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej stwierdzającej negatywny wynik egzaminu radcowskiego, w sytuacji, gdy zaproponowane przez skarżącego sposoby rozwiązania zadań z części od drugiej do piątej (w tym części czwartej) zachowały wymogi formalne, zawierały właściwie zastosowane przepisy prawa i wskazywały na umiejętność ich interpretacji, zaś zaproponowany przez skarżącego sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny i uwzględniał interes strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował;

- art. 368 ust. 9 urp., poprzez pozorne, jednostronne i pobieżne rozpatrzenie odwołania skarżącego od wyników egzaminu radcowskiego;

- art. 25 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (ksh), poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegającą na przyjęciu, że niezbędnym elementem umowy spółki jawnej są postanowienia dotyczące podziału zysku i strat pomiędzy wspólnikami, podczas gdy przywołany przepis nie wskazuje tego elementu wśród essentialia negotii przedmiotowej umowy;

- art. 155 § 1 w zw. z art. 158 i art. 73 § 2 k.c., poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegającą na przyjęciu, że niezachowanie formy aktu notarialnego przy umowie spółki jawnej przewidującej wniesienie wkładu w postaci nieruchomości powoduje jej nieważność.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości uchwały Komisji II stopnia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

Skarżący rozwijając powyższe zarzuty podał między innymi, nie zgadzając się z Komisją II stopnia jakoby pozostawił poza regulacją umowy kwestie związane z udziałem wspólników w zyskach i stratach, że był to jego celowy zabieg. Podkreślił, że rozwiązanie wynikające ze wzorca ustawowego (obowiązującego w razie braku odmiennych postanowień umownych - art. 37 ust. 1 ksh) wyrażonego w art. 51 ust. 1 ksh, zgodnie z którym każdy wspólnik ma prawo do równego udziału w zyskach i uczestniczy w stratach w tym samym stosunku, jako najprostsze, w najpełniejszym stopniu eliminuje płaszczyznę konfliktu między wspólnikami w powyższym zakresie.

Skarżący poddał w wątpliwość stanowisko jednego z egzaminatorów oraz Komisji II stopnia, co do skutków braku zachowania formy aktu notarialnego umowy, w przypadku, w którym jej postanowienia przewidują wniesienie aportu w postaci własności nieruchomości. Powtórzył na tę okoliczność argumentacją zaprezentowaną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej uchwale i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 . - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga J. W. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163 poz. 1302), wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 ww. ustawy.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 tej ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 ustawy). Z kolei od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 u.r.p.).

W myśl art. 368 ust. 12 u.r.p. do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 k.p.a., według którego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (patrz m.in. wyrok NSA z 22 marca 1996 r., sygn. Sa/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35, wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., sygn. IV SA 385/87).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 319/12 stwierdził, że kontrolując uchwałę komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, o której mowa w art. 366 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 ze zm.), sąd administracyjny czyni to według kryterium zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę do grupy decyzji związanych, nie zaś według uznania administracyjnego.

Z uzasadnienia uchwały Komisji II stopnia wynika, że zdający z części pierwszej egzaminu (test) uzyskał ocenę dobrą, z drugiej części (z zakresu prawa karnego) ocenę dostateczną, z części trzeciej (z zakresu prawa cywilnego) ocenę dostateczną, z części czwartej (z zakresu prawa gospodarczego) ocenę niedostateczną, natomiast z części piątej (z zakresu prawa administracyjnego) ocenę dostateczną.

Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p., który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną Komisja wskazała, iż zdający K. C. uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Zatem o ostatecznym negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego zadecydowała ocena niedostateczna z prawa gospodarczego.

Art. 364 ust. 1 u.r.p. stanowi, iż w ramach egzaminu radcowskiego sprawdzeniu poddawana jest, między innymi, wiedza zdającego "z zakresu prawa i umiejętność jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego (...)"; Zgodnie z art. 364 ust. 7 u.r.p. trzecia część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie była sporządzona, na zlecenie wszystkich przyszłych wspólników, umowa spółki osobowej uregulowanej w Kodeksie spółek handlowych, w której każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, a odpowiedzialność wspólników ma charakter subsydiarny. Wspólnicy nie wykonują wolnych zawodów. Postanowienia umowy spółki winny zapewniać stabilne działanie spółki i eliminować płaszczyzny konfliktów między wspólnikami, przy czym pozycja poszczególnych wspólników w spółce nie musi być tożsama.

Skarżący w trakcie egzaminy sporządził umowę spółki jawnej, która została przez Komisje oceniona w sposób negatywny Z treści zadania wynika, że umowa spółki winna zawierać następujące regulacje: przedmiot wkładów wnoszonych przez wspólników winien być różny, a ich wartości są nierówne, określać sposób reprezentowania spółki, określać czynności, które uznaje się za przekraczające zakres zwykłych czynności spółki, określać sposób podejmowania wewnętrznych rozstrzygnięć w spółce, ustanawiać zakaz konkurencji i ew. sposób zwolnienia z zakazu przez pozostałych wspólników, zawierać zasady przeniesienia na inną osobę ogółu praw i obowiązków majątkowych wspólnika.

Zgodnie z art. 365 ust. 2 u.r.p. ocena rozwiązań każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonywana jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, której dotyczy praca pisemna, a egzaminatorzy mają brać "pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje". Odnosząc powyższe kryteria do pracy skarżącego należy zauważyć, że pierwszy z egzaminatorów oceniających pracę SSA M. D. wystawiła skarżącemu za sporządzona umowę spółki jawnej ocenę dostateczną wskazując, że praca zachowała wymogi formalne Zastosowano właściwie przepisy KSH, z tym jednak, że zdający pominął okoliczność, że lokal, który wniesiono jako wkład do spółki stanowi nieruchomość, co obliguje zachowanie formy kwalifikowanej. Nieprecyzyjnie zostały opisane dokumenty, które stanowiły podstawę do wniesienia takiego aportu przez spółkę z o. o. (art. 228 ksh), nie pozwala to ocenić znajomości przepisów w tym zakresie. Poza regulacją umowną pozostał podział zysku i udział w stratach, nie zostały należycie zabezpieczone interesy wspólników, którzy zostali wyłączeni od prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji. Praca nie jest staranna, zawiera szereg nieprecyzyjnych sformułowań, które mogą utrudniać działanie Spółki.

Drugi z egzaminatorów radca prawny E. A. oceniła pracę skarżącego na ocenę niedostateczna wskazując na jej liczne błędy tj. wniesienie wkładu w postaci prawa własności nieruchomości lokalowej bez zachowania formy aktu notarialnego.

W ocenie radcy prawnego de facto wspólnik nie wniósł wymaganego wkładu co czyni umowę nieważną (art. 25 pkt 2 ksh). Bardzo lakoniczne regulacje w zakresie narzuconych założeń zadania. W postanowieniach dotyczących przeniesienia ogółu praw i obowiązków, zdaniem oceniającego, w założeniach do umowy niewłaściwie wskazano, że dotyczy to obowiązków majątkowych - gdy tymczasem zgodnie z art. 10 ksh dotyczy ogółu praw i obowiązków wspólnika. Zaproponowana przez Zdającego umowa nie zabezpiecza podstawowych interesów stron reprezentowanych przez Zdającego.

Komisja II stopnia podtrzymała stanowisko obu egzaminatorów wskazując na powyższe uchybienia pracy skarżącego oceniając ja negatywnie. Sąd orzekający w tej sprawie podziela stanowisko zarówno dwu niezależnych egzaminatorów jak i Komisji II stopnia odnośnie analizy pracy skarżącego. Nie ulega wątpliwości, że istotnym mankamentem powyższej pracy jest błędne uregulowanie sposobu wniesienia jako wkładu do spółki jawnej nieruchomości - brak wzmianki ,że dla wniesienia do spółki wkładu w postaci nieruchomości, wymagana jest forma aktu notarialnego w ocenie Sądu powoduje nie wniesienie powyższego wkładu, co z kolei narusza (art. 25 pkt 2 ksh).

Zgodnie z art. 3 k.s.h. w umowie spółki należy określić wspólny cel wspólników - co najmniej przez zobowiązanie do wniesienia wkładów. Konieczność wniesienia wkładów przez każdego ze wspólników jest w literaturze przedmiotu postrzegana jako wyraz dążenia ustawodawcy do podniesienia bezpieczeństwa obrotu prawnego (por. S. Sołtysiński, Kodeks, 2006, t. I, s. 364). Zobowiązanie to powinno być uzupełnione konkretnym określeniem wnoszonych wkładów i określeniem ich wartości. Nie musi to być jednak przypisane do konkretnych wspólników. Jeżeli taka sytuacja wystąpi, domniemywa się, że wkłady wspólników są równe (art. 48 § 1 k.s.h.). Wkłady nie muszą być jednak wnoszone w momencie rejestrowania spółki. Prawa, które wspólnik zobowiązuje się wnieść do spółki, uważa się za przeniesione na spółkę (art. 48 § 3 k.s.h.).

Reasumując błędna regulacja wniesienia jako wkładu nieruchomości nie powoduje co prawda nieważności całej umowy spółki jawnej, gdyż wkład może być również wniesiony po dokonaniu rejestracji spółki, jednak powoduje niewłaściwe zabezpieczenie interesu podmiotów, które skarżący reprezentuje, a także niewłaściwe wykonanie zadania egzaminacyjnego. Jednak żadnych wzmianek o późniejszym przeniesieniu własności nieruchomości na spółkę w formie aktu notarialnego skarżący nie poczynił.

W ocenie Sądu Komisja Egzaminacyjna II stopnia słusznie nie podziela argumentów przytoczonych w odwołaniu przez skarżącego, gdyż uwzględniając nawet wypowiedzi wyrażone w literaturze przytoczone przez skarżącego, to brak w pracy jakiejkolwiek wzmianki na temat kwalifikowanej formy umowy przenoszonej własność nieruchomości na spółkę, jako wkładu, jest bardzo poważnym jej błędem.

Nie jest to jedyny mankament pracy.

Umowa sporządzona przez skarżącego jest bardzo uboga w swej treści. Sąd podziela również wątpliwości Komisja II stopnia co do sposobu reprezentacji Spółki. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w handlowej spółce osobowej każdy wspólnik ma prawo prowadzić sprawy Spółki i reprezentować Spółkę na zewnątrz. Tymczasem skarżący w § 5 umowy "Sposób reprezentacji spółki" pozbawił prawa reprezentacji spółki wspólnika "K." lecz wskazania uzasadnienia takiego rozwiązania, a jedynie wyjątkowo możliwe (art. 30 khs).

Skarżący w umowie nie określił ponadto co jest działaniem konkurencyjnym w stosunku do spółki.

Analiza pracy skarżącego doprowadziła skład orzekający w tej sprawie do konstatacji, że podniesione przez egzaminatorów i Komisję II stopnia zarzuty są słuszne. Treść umowy jest uboga i w dużej mierze przytaczająca rozwiązania z ksh, a błąd dotyczący wniesienia jako wkładu nieruchomości na tyle istotny, że nie można przyjąć, iż zdający jest przygotowany do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.