Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 719/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4 i 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. R. i B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. R., B. R. W. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia 18 października 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 31 grudnia 2015 r., nr [...], o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia 31 października 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 17 elektrowni wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową i elektroenergetyczną w miejscowości Orle obręb geodezyjny G. na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz sąsiadujących działkach drogowych nr [...], [...], [...], [..], [...], [...], [...] i [...] obręb geodezyjny G., gmina L.

Zaskarżoną decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 31 października 2008 r., nr [...], Wójt Gminy ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację inwestycji polegającej na budowie zespołu 17 elektrowni wraz z towarzyszącą infrastrukturą drogową i elektroenergetyczną w miejscowości O. obręb geodezyjny G. na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz sąsiadujących działkach drogowych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb geodezyjny G., gmina L.

Wnioskiem z dnia 26 stycznia 2011 r. B. R. zwróciła się o podjęcie decyzji w sprawie konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko budowy elektrowni wiatrowej w miejscowości O., gmina L. Wniosek swój umotywowała tym, że na jaw wyszły nowe okoliczności uzasadniające konieczność przeprowadzenia takiej oceny. Działki, na których między innymi mają być wybudowane wiatraki tj. działka nr [...] i [...] oraz działki [...] i [...] znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie, w obrębie geodezyjnym G., były badane ornitologicznie. Na wszystkich tych działkach upoważniony ekspert ornitologiczny z listy Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju wsi stwierdził występowanie rzadkich i chronionych gatunków ptaków, które mają tam miejsca lęgowe. Są to czajki, derkacze i kszyki. Ptaki te są wpisane w wykazie gatunków chronionych oraz siedlisk przyrodniczych w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, który został sporządzony w związku z tzw. Dyrektywą Ptasią (2009/147AA/E z 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa) Unii Europejskiej. Badania takie zostały przeprowadzone z powodu przystąpienia właściciela gruntów do programu rolnośrodowiskowego rodzącego zobowiązania finansowe dopłat unijnych dla obszarów, gdzie takie ptactwo jest stwierdzone. W ocenie B. R. lokalizacja inwestycji wiatrakowej w tym miejscu jest niedopuszczalna i niezgodna z prawem.

Stowarzyszenie "A" także wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na pojawienie się nowych faktów związanych z wynikami badań ornitologicznych. Zwrócono też uwagę na niewłaściwy sposób oceny poziomu emisji hałasu. Nie przedstawiono żadnych symulacji dotyczących generowania tzw. infradźwięków. Zaniżono odległości turbin wiatrowych od siedlisk ludzkich, zbagatelizowano skutki ewentualnych pożarów oraz destrukcji konstrukcji turbin wiatrowych; nie wspomniano o możliwym zanieczyszczeniu środowiska w wyniku użycia detergentów do mycia konstrukcji turbin dwa razy w roku. Według stowarzyszenia świadczy to o tym, że wyznaczenie w/w terenów pod budowę farmy wiatrowej będzie skutkować negatywnym oddziaływaniem na środowisko i niszczeniem lokalnego ekosystemu.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2011 r., Wójt Gminy wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej wskazaną decyzją środowiskową z dnia 31 października 2008 r.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2012 r. Wójt Gminy odmówił uchylenia ostatecznej decyzji środowiskowej Wójta Gminy z dnia 31 października 2008 r., a w wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 czerwca 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z powoływanym przez wnioskodawców nowym dowodem nie zaistniała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 623/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 26 czerwca 2012 r., uznając, że organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak też nie wykazały należytej dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w konsekwencji wydając decyzję, która nie odpowiada wymaganiom przepisów procesowych. Sąd wskazał, że organy nie zbadały okoliczności wynikających z programów rolnośrodowiskowych na terenach przewidzianych pod inwestycję działek [...] i [...] oraz wykonanych badań ornitologicznych terenu. Sąd zwrócił również uwagę na brak rozważenia kwestii legitymacji wnioskodawców do skorzystania z instytucji wznowienia postępowania.

Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy decyzją z dnia 4 kwietnia 2014 r. umorzył postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją środowiskową z dnia 31 października 2008r. jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że B. R. nie mogła skutecznie wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania, bowiem nie była stroną tego postępowania, nie posiadała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. W odniesieniu do Stowarzyszenia organ odmówił wznowienia postępowania, albowiem ustawodawca nie przewidział dla organizacji ekologicznej uprawnienia do wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania. Ze względu na to, że w niniejszej sprawie doszło do przedwczesnego wszczęcia postępowania wznowieniowego, przy braku możliwości wydania decyzji odmownej, umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Rozpoznając odwołania od tej decyzji złożone przez B. R. i W. M. oraz Stowarzyszenie "A" Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 lipca 2015 r. [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Według Kolegium Wójt Gminy w decyzji z dnia 4 kwietnia 2014 r., pomimo wskazań zawartych w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2013 r., w sposób niedostateczny przeanalizował kwestie legitymacji wnoszących do złożenia podania o wznowienie postępowania. W odwołaniu B.R. podkreśliła, że jest wraz z B. R. właścicielką działki nr [...], która graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji. Z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy nie wynikało, by kwestia interesu prawnego B.R. była pod tym kątem oceniona. Organ pierwszej instancji ograniczył się bowiem do stwierdzenia, że B. R. nie była stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i nie posiadała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa. Jednakże przyjęcie takich wniosków wymagałoby uprzedniego dokonania oceny dokumentów z postępowania o środowiskowych uwarunkowaniach, które pozwalałoby ustalić obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji, nadto ustalenia, czy osoba wnosząca o wznowienie jest istotnie właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania tej inwestycji. Zatem przyjęcie w decyzji braku legitymacji B. R. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie mogło w tych okolicznościach zostać uznane za prawidłowe, a kwestia uprawnień w/w do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie wymagała ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Odnośnie stwierdzonego braku prawa Stowarzyszenia "A" do zainicjowania takiego postępowania Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu nadzwyczajnym, które jest odrębnym postępowaniem, nie znajdują zastosowania przepisy szczególne dotyczące postępowania zwykłego i wyłączające stosowanie art. 31 kpa. Wniosek o wznowienie postępowania może złożyć strona lub podmiot na prawach strony. Oceniając więc kwestię dopuszczalności złożenia przez Stowarzyszenie wniosku o wznowienie postępowania istotne jest zbadanie, czy posiada ono status podmiotu na prawach strony. Uprawnienie organizacji społecznej obejmuje możliwość żądania wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w sprawie dotyczącej innej osoby, co winien ocenić organ administracji przez pryzmat celów statutowych organizacji społecznej, a także interesu społecznego.

Decyzją z dnia 31 grudnia 2015 r. Wójt Gminy orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 31 października 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że po przeprowadzeniu analizy dokumentacji z ewidencji gruntów oraz ksiąg wieczystych ustalono, że działka oznaczona nr geodezyjnym [...] w miejscowości O., obręb geodezyjny G., będąca własnością B. i B. R. bezpośrednio nie sąsiaduje z działką o nr. geodezyjnym [...], na której położona jest inwestycja, lecz ze względu na jej niewielką odległość od jej granicy (ok. 1,5 - 2,0 m) znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji wiatrakowej. W związku z tym uznano za stronę właścicieli działki nr [...] w O., w tym B. R. Organ pierwszej instancji wyjaśnił także, że w otrzymał od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska kserokopie badań ornitologicznych wykonanych w miejscowości Orle, opracowanych na potrzeby programu rolno-środowiskowego na lata 2009-2013 dla działek nr [...], [...] oraz dla działek nr [...], [...], [...] w obrębie geodezyjnym G.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. R. i W. M. oraz Stowarzyszenie "A". Odwołujący podkreślili, że Wójt Gminy wskazał jedynie, że włączył do materiału dowodowego otrzymaną od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska ekspertyzę - raport z badań ornitologicznych wykonanych dla działek nr [...], [...] (te dwie działki należą do miejsca inwestycji) oraz działek [...], [...], [...] w obrębie geodezyjnym G. Nie dokonał jednak oceny tego dowodu. Odwołujący powołali się na pisma Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z dnia 19 października 2011 r. i z dnia 6 maja 2013 r., z których wynika, że na analizowanym terenie występują gatunki lęgowe, czego nie uwzględniono w raporcie oraz w decyzji środowiskowej. Podkreślili, że okoliczności powyższe istniały już w dniu wydania pierwotnej decyzji, nie były zaś znane organowi, który wydał decyzję. Dodatkowo zaznaczono, że istnieją przesłanki wznowieniowe z uwagi na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem W. M., która winna być uznana za stronę postępowania pierwotnego, nie brała w nim udziału bez własnej winy. W ocenie odwołujących organ pierwszej instancji nadal nie wywiązał się z zaleceń sądu zawartych w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2013 r. odnoszących się do rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz wyjaśnienia dokładnie stanu faktycznego i ustalenia poprawnego kręgu stron postępowania pierwotnego i wznowieniowego. B. R. wskazała na niejasności dotyczące zawieszenia postępowania wszczętego na jej wniosek, o czym mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie zgodzono się ponadto z twierdzeniem organu, jakoby informował strony niniejszego postępowania (które uznał w liczbie większej niż 20) o wszystkich czynnościach organu poprzez obwieszczenie.

Stowarzyszenie "A" zarzuciło także brak odniesienia się przez organ pierwszej instancji do Komentarza merytorycznego środowiska naukowego do opracowanego przez Wojewódzkie Biuro Urbanistyczne we W. "Studium Przestrzennych Uwarunkowań Rozwoju Energetyki Wiatrowej w Województwie" wydanym we W. w dniu 25.02.2010 r., Pracy naukowej "Wpływ siłowni wiatrowych na zachowanie, wyniki produkcyjne oraz jakość mięsa świń i gęsi na przykładzie siłowni wiatrowej w miejscowości R., gmina R., Województwo K.-P." wydanej w B.y w 2013 r. Ponadto zarzucono zaniedbania w zgromadzeniu materiału dowodowego dotyczącego realizacji programu rolnośrodowiskowego w latach 2009-2013 w zakresie ochrony siedlisk dzikiego ptactwa, nie tylko na obszarze przewidzianym pod inwestycję, ale także obszarze podlegającym oddziaływaniu.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 października 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że w razie powoływania się, tak jak w niniejszej sprawie, na podstawę wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wymagane jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej; oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydal decyzję. O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej.

Kolegium wyjaśniło, że we wnioskach o wznowienie postępowania zarówno B. R. jak i Stowarzyszenie "A" domagali się jego przeprowadzenia z uwagi na ujawnienie się nowych okoliczności i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a mianowicie na przeprowadzenie wymienionych wyżej badań ornitologicznych wykonanych w miejscowości O., opracowanych na potrzeby programu rolno-środowiskowego na lata 2009-2013 dla działek nr [...], [...] oraz dla działek nr [...], [...], [...] w obrębie geodezyjnym G. We wnioskach tych wnoszący uzasadniali, że na przedmiotowych działkach, na których mają być wybudowane wiatraki oraz na działkach znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie upoważniony ekspert ornitologiczny stwierdził występowanie rzadkich i chronionych gatunków ptaków, które mają też tam miejsca lęgowe. Wskazywano, że badania te zostały przeprowadzone z powodu przystąpienia właściciela gruntów do programu rolnośrodowiskowego rodzącego zobowiązania finansowe dopłat unijnych dla obszarów, gdzie takie ptactwo jest stwierdzone. Na podstawie właśnie tej przesłanki, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. prowadzone było przez wójta Gminy przedmiotowe postępowanie.

Z przekazanych Wójtowi Gminy przez RDOŚ pismem z dnia 22 września 2015 r. kopii przedmiotowych badań wynika, że dokumentacja przyrodnicza na potrzeby programu rolnośrodowiskowego dotyczy okresu 2009-2013. Zatem niewątpliwie dokument ten powstał po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia 31 października 2008 r., której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania. Mając więc na uwadze dyspozycję z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stwierdzono, że w tym przypadku przywołany dowód w postaci badań ornitologicznych nie istniał w chwili wydania decyzji z dnia 31 października 2008 r.

W skardze na powyższą decyzję wniesiono o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia 31 grudnia 2015 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący jako mieszkańcy obszaru, na którym ma zostać zrealizowana farma wiatrakowa, nie akceptują tej inwestycji z powodu jej negatywnego wpływu na ich nieruchomości. W skardze sformułowali przede wszystkim zarzuty pod adresem samej decyzji środowiskowej, której nie mogli skarżyć w normalnym toku instancji z powodu niedoręczenia im tej decyzji. Skarżący zarzucili uchybienia procesowe, które wpłynęły na brak wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i oceny okoliczności faktycznych w świetle całokształtu materiału dowodowego. W pierwszej kolejności skarżący nie zgodzili się z wnioskiem Kolegium, że dowód w postaci badań ornitologicznych nie istniał w dacie wydania decyzji z dnia 31 października 2008r.

Wyjaśnili, że organ pierwszej instancji oparł się na raporcie opracowanym w lipcu 2008r., czyli w okresie, gdy przeprowadzone już zostały badania przyrodnicze przez eksperta A. K. w związku z programem rolnośrodowiskowym na lata 2009-2013, a także istniały inne dokumenty przyrodnicze, jak bowiem wynika z dokumentacji przyrodniczej na potrzeby programu rolnośrodowiskowego na lata 2009-2013 (ornitologicznej) rolnik (właściciel działek przeznaczonych na inwestycję wiatrakową) brał bowiem udział w programie rolnośrodowiskowym już na lata 2004- 2006 oraz na lata 2007-2013 - dokumentacja sporządzona przez eksperta A. K. zawiera stosowne oświadczenie rolnika W. K. w stosunku do działek nr [...] i [...]) oraz oświadczenie J. K. (w stosunku do działek sąsiednich).

Okoliczność ta nieznana organowi pierwszej instancji w chwili wydawania decyzji z dnia 31 października 2008r. w sprawie uwarunkowań zgody na realizację inwestycji "wiatrakowej" ma istotne znaczenie dla tego rozstrzygnięcia. Z raportu z lipca 2008r., na którym oparł się wójt wynika bowiem, że inwestycja nie wpłynie znacząco na pogorszenie się stanu środowiska i nie ma przeciwwskazań do realizacji tej inwestycji, zaś z dokumentacji opracowanej w tym samym czasie na potrzeby programu rolnośrodowiskowego wynika szereg ograniczeń dla rolnika w związku z występowaniem na terenie tej inwestycji gatunków ptaków chronionych.

Skarżący podnoszą, że dokumentacja opracowana przez eksperta A. K. zawiera dokumentację fotograficzną wykonaną w dniu 5 kwietnia 2008 r. (dokumentacja dotycząca działek nr [...] i [...] należących do miejsca inwestycji), a także zdjęcia z dnia 20 czerwca 2008 r. (dokumentacja dotycząca działek sąsiednich), zaś badania ekspert ten rozpoczął w dniu 26 kwietnia 2008 r. i prowadził je do dnia 20 czerwca 2008 r. (a więc przed wydaniem przez wójta decyzji z 31 października 2008 r.), a jedynie sporządzenie tego dokumentu nastąpiło w dniu 24 listopada 2008 r. (w przypadku działek sąsiadujących z inwestycją) oraz w dniu 1 grudnia 2008 r. (w przypadku działek należących do inwestycji). Istnienie dwóch raportów środowiskowych, zawierających odmienne wnioski co do tego samego środowiska (w jednym twierdzi się, że nie występuje jakiekolwiek oddziaływanie projektowanych elektrowni wiatrowych na awifaunę tego obszaru i nie stwierdza się występowania ptaków chronionych, a w drugim sporządzonym w tym samym okresie twierdzi się, że występują ptaki chronione i konieczne jest ograniczenie działań właściciela gruntu) oznacza, że w obrocie prawnym funkcjonuje absurd. To z kolei uzasadniało uchylenie decyzji środowiskowej.

Skarżący zwrócili uwagę na zasadnicze rozbieżności pomiędzy raportem z lipca 2008 r., na którym oparto decyzję środowiskową, a dokumentacją przyrodniczą sporządzoną na potrzeby programu rolnośrodowiskowego (ornitologicznego), z której wynika, że na terenie objętym inwestycją oraz w obszarze jej oddziaływania występują lęgowiska ptaków objętych ochroną.

Według skarżących Kolegium błędnie stwierdziło, że powoływany dowód na okoliczność wznowienia postępowania stanowią badania przeprowadzone na przedmiotowym terenie w latach 2009 - 2013, a więc nie istniejące w dniu wydania ostatecznej decyzji z dnia 31 października 2008 r. Tymczasem badania takie zostały przeprowadzone nie w latach 2009-2013, lecz wcześniej, bowiem raport z ich przeprowadzenia został opatrzony datą 1 grudnia 2008 r., a same badania zostały przeprowadzone w okresie między dniem 26 kwietnia 2008 r. a dniem 20 czerwca 2008r. (jak wynika z tego raportu noszącego nazwę: dokumentacja przyrodnicza na potrzeby programu rolnośrodowiskowego na lata 2009-2013, zwana dalej dokumentacją ornitologiczną). Przypuszczalnie - z uwagi na uczestniczenie rolnika - właściciela przedmiotowych nieruchomości w programie rolnośrodowiskowym co najmniej od roku 2004 istnieje również wcześniejsza dokumentacja ornitologiczna, która uzasadnia ten udział (tym samym oznaczająca nierzetelność i raportu, na którym oparł się Wójt wydając kwestionowaną decyzję). Wnioski sformułowane w tych dokumentach potwierdzają nierzetelność danych zawartych w raporcie z lipca 2008 r. i świadczą o konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji.

Okoliczności te są bardzo istotne dla sprawy środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację farmy wiatrowej i istniały już w dniu wydania decyzji pierwotnej (siedliska ptasie), zaś nie były znane organowi, który wydał decyzję bowiem dowiedział się o nich w późniejszym okresie (na skutek działań skarżących). Nie było więc podstaw do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 31 października 2008r. Organ I instancji powinien merytorycznie rozpatrzyć wszystkie istniejące dowody, mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Zarzucono organom, że nie wzięli pod uwagę podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w odniesieniu do W. M., która nie brała bez własnej winy udziału w postępowaniu zakończonym decyzją środowiskową, m.in. w ten sposób uchybiając zasadzie związania wytycznymi sądu administracyjnego. Nadto zaprzeczyli twierdzeniom organów, że na bieżąco poprzez ogłoszenia informowali społeczność lokalną o wszystkich czynnościach podejmowanych w związku z planowaną inwestycją.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi B. R., B. R. i W.M. podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a o odrzucenie skargi Stowarzyszenia z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym postanowieniem z dnia 6 lutego 2017 r. odrzucił skargę W. M..

Prawomocnie odrzucona została również skarga Stowarzyszenie "A", w sprawie sygn. akt II SA/Gd 720/16.

Rozpoznając skargę B. R. i B. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwany dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło prawa, w tym przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy, który orzekając w pierwszej instancji odmówił uchylenia własnejostatecznej decyzji z dnia 31 października 2008 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację inwestycji polegającej na budowie farmy wiatrowej składającej się z 17 siłowni wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą w miejscowości O.

Rozstrzygnięcia podjęte zostały w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej B. R. i Stowarzyszenia "A" o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną decyzją środowiskową na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Według wnioskodawców wyszły na jaw okoliczności i dowody potwierdzające obecność na terenie objętym inwestycją oraz w jej obszarze oddziaływania lęgowisk ptaków objętych ochroną. Dowody te, według skarżących, istniały w dacie orzekania o środowiskowych uwarunkowaniach, ale nie były znane organowi, a mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w tym zakresie. Ze względu bowiem na wprowadzanie programu pomocowego dla obszarów wiejskich – programu rolnośrodowiskowego na lata 2009-2013 przeprowadzono badania ornitologiczne, których wyniki ujęto w dokumentację przyrodniczą sporządzoną na potrzeby programu rolnośrodowiskowego na lata 2009-2013r. dla działek nr [...], [...] oraz dla działek nr [...], [...], [...], obręb ewidencyjny G., Gmina. Badania te potwierdziły występowanie na wskazanym terenie siedlisk ptaków chronionych.

Wskazać należy, że zaskarżoną decyzję podjęto w warunkach związania oceną prawną oraz wytycznymi co do dalszego postępowania sformułowanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 623/13. Sąd uchylił wówczas decyzję Kolegium utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o odmowie uchylenia decyzji środowiskowej stwierdzając, że organy dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. Zwrócono uwagę na brak rozważenia wpływu na ostateczną decyzję środowiskową danych zawartych w dokumentacji sporządzonej na potrzeby programu rolnośrodowiskowego oraz na brak prawidłowego rozważenia legitymacji procesowej wnioskodawców.

Materiał dowodowy zgromadzony w rozpoznawanej sprawie potwierdza, że po wyroku uchylającym sądu administracyjnego organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę z wniosku B. R. w zgodzie z art. 153 p.p.s.a., przeprowadził postępowania usuwając uchybienia, które zaważyły na bycie prawnym poprzedzających ją rozstrzygnięć. Wymaga też zauważenia, co wynika z akt administracyjnych organu drugiej instancji, że wskutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 października 2016 r., nr [...] umorzone zostało postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia 31 października 2008 r. w części dotyczącej żądania Stowarzyszenia "A", gdyż jako organizacja ekologiczna (dopuszczona do udziału w postępowania na prawach strony w postępowaniu nadzwyczajnym) nie był to podmiot legitymowany do żądania wszczęcia wznowienia postępowania, opartego na tej samej podstawie prawnej i faktycznej co żądanie B. R. i z jej wniosku.

Kontrolowane postępowanie ma charakter postępowania nadzwyczajnego uregulowanego w przepisach rozdziału 12 zatytułowanego "Wznowienie postępowania" w art. 145 – 153 k.p.a.

Ponieważ zaskarżona decyzja podjęta została w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną (Wójta Gminy z dnia 31 października 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia), na wstępie rozważań wskazać trzeba, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Wznowienie postępowania, podobnie jak każdy inny nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od ogólnej zasady stabilności orzeczeń administracyjnych wynikającej z art. 16 k.p.a. i może znaleźć zastosowanie jedynie w przypadku, gdy orzeczenie dotknięte jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 oraz w art. 145b § 1 k.p.a.

Wnioskodawczyni powołała podstawę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wskazując na nowe okoliczności wynikające z dokumentacji sporządzonej na potrzeby programu pomocowego rolnośrodowiskowego dla obszarów wiejskich, m.in. wchodzących w skład terenu objętego inwestycją, na lata 2009-2013. W konsekwencji organy uprawnione do rozpoznania wniosku, w ściśle zakreślonych przez podstawę wznowienia granicach, zweryfikowały istnienie tej podstawy oraz wymogi formalne wniosku. W tej sytuacji nie można zarzucić organom błędu, że dla potwierdzenia okoliczności wskazywanych przez wnioskodawców nie sięgnęły do dowodów wynikających z wcześniejszej dokumentacji towarzyszącej programom pomocowym, w których uczestniczyli rolnicy z tego terenu.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Na tej podstawie wznawia się postępowanie wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Wreszcie po trzecie, "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.

W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., którego skutków nie należy tolerować z punktu widzenia wymogu praworządności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3097/14, LEX nr 2167550). Oznacza to, że istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., muszą istnieć w dniu wydania decyzji. Takiej podstawy nie stanowią zaś okoliczności zaistniałe po podjęciu decyzji ostatecznej, a z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Otóż z wniosku skarżącej (a także pism Stowarzyszenia "A") wynikało, że wskutek sporządzenia dokumentacji przyrodniczej na potrzeby programu rolnośrodowiskowego na lata 2009-2013, opartego na badaniach, w tym ornitologicznych, obszaru objętego m.in. przedmiotową inwestycją, ujawniono okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie o środowiskowych uwarunkowaniach budowy farmy wiatrowej w miejscowości O. Z dokumentacji tej dołączonej do akt wynika, że opracowanie dokumentacji ornitologicznej przez eksperta A. K. nastąpiło w dniu 1 grudnia 2008 r. Oznacza to, że dowód w postaci dokumentacji przyrodniczej, z której wynikają okoliczności mające istotne znaczenie dla ustalenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji, powstał niewątpliwie po wydaniu decyzji środowiskowej z dnia 31 sierpnia 2008 r. Nie ma wątpliwości, że treść dokumentacji przyrodniczej potwierdza, że badania w terenie, które dostarczyły materiału do jej sporządzenia, miały miejsce w okresie kwietnia, maja i czerwca 2008 r. Efekty tych badań w terenie przybrały jednak swoją materialną postać dokumentacji przyrodniczej i wynikających z niej wniosków dopiero z datą jej sporządzenia, tj. w dniu 1 grudnia 2008 r. Tym samym dopiero sporządzony dokument przyrodniczy mógł stanowić źródło informacji o okolicznościach mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie o środowiskowych uwarunkowaniach. Gdyby istniała w dniu rozstrzygania sprawy przez organ pierwszej instancji, a organ ten nie uwzględniłby jej przy orzekaniu, wówczas zaktualizowałaby się podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy ani dokumentacja przyrodnicza sporządzona na potrzeby programu rolnośrodowiskowego na lata 2009-2013, ani okoliczności z niej wynikające nie mogły stanowić nowych dowodów ani nowych okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i otworzyć drogi do merytorycznej weryfikacji decyzji środowiskowej z dnia 31 października 2008 r.

Ze względu na nadzwyczajny charakter trybu wznowieniowego, w toku którego wzruszeniu podlegają decyzje ostateczne, przesłanki wznowienia należy interpretować ściśle, nie dopuszczając rozszerzających wyjątków. W ustalonych okolicznościach faktycznych nie ziściła się hipoteza przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uniemożliwiając tym samym merytoryczne ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego.

Skutku nie mogła również odnieść okoliczność powoływana w skardze odnosząca się do pozbawienia W. M. udziału w sprawie zakończonej decyzją środowiskową bez jej winy stanowiąca, według skarżących, kolejną podstawę wznowienia postępowania w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Kontrolowane postępowanie wznowieniowe zainicjowane zostało wnioskiem B. R. opartym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i taka też podstawa wznowienia była przedmiotem ustaleń i weryfikacji organów administracji orzekających w sprawie. Natomiast żaden inny podmiot nie mógł zainicjować wznowienia postępowania z powodu pozbawienia W. M. udziału w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań inwestycji, co potwierdza dyspozycja przepisu art. 147 k.p.a. stanowiąc, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony.

W świetle przedstawionych okoliczności i prawidłowych ustaleń dokonanych przez Kolegium sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja podjęta została podjęta została zgodnie z prawem. Istotnie decyzja organu pierwszej instancji niedostatecznie wyjaśniała podstawę odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej. Jednakże naprawiło to uchybienie wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 151 ust. 1 pkt 1 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a lub art. 145b. Odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej w niniejszej sprawie uzasadniona była brakiem podstawy wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i w przedstawionych okolicznościach sprawy sąd uznaje ją za zasadną.

Tym samym zarzuty skargi skierowane przeciwko decyzji z dnia 31 października 2008 r. jako wadliwej nie mogły zostać uwzględnione ani też rozpoznane, gdyż brak przesłanki wznowienia postępowania uniemożliwił ocenę postępowania zakończonego tą decyzją.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.