Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 16/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  nie miała charakteru rażącego
Powołane przepisy: article: art. 121 par 1, art. 125
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 149 par 1  pkt 3, art. 200, art. 209 art. 149 par 2,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi I. J. oraz J. J. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w zakresie rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] 1) stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się przewlekłego prowadzenia postępowania, 2) stwierdza, że przewlekłość nie ma charakteru rażącego, 3) przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. sumę pieniężną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych), 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz I. J. oraz J. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 10 kwietnia 2017 r. I.J. oraz J.J. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sprawie o sygn. [...] w przedmiocie odwołania I.J. oraz J.J. od decyzji Prezydenta W. z [...] października 2016 r. nr [...] ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2016 od działki o nr [...].

Skarżący wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, a także o ukaranie maksymalnymi karami grzywny Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. za rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.], dalej: kpa.

Skarżący zarzucili Kolegium rażącą opieszałość i bezczynność w terminach określonych przez kodeks postępowania administracyjnego w odniesieniu do rozpoznania:

1. odwołania z dnia 23 października 2016 r. I.J., J.J. i K.J. od decyzji [...] z [...] października 2016 r. Prezydenta W. w sprawie podatku za nieruchomość dz. nr ew. [...] na rok 2016. Podali, że pismem z 23 stycznia 2017 r. odpowiedzieli na wezwanie pismo znak [...] z 16 stycznia 2017 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do zebranego materiału w sprawie;

2. odwołania z dnia 23 stycznia 2017 r. I.J. i J.J. od decyzji nr [...] z [...] grudnia 2016 r. Prezydenta W. w sprawie podatku za nieruchomości dz. nr ew. [...] na rok 2013. Podali, że odwołanie zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przez Prezydenta W. przy piśmie znak [...] z dnia 7 lutego 2017 r.;

3. odwołania z dnia 23 października 2016 r. I.J. i J.J. od decyzji nr [...] z [...] października 2016 r. Prezydenta W. w sprawie podatku za nieruchomości dz. nr ew. [...] na rok 2016. Podali, że odwołanie zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przez Prezydenta W. przy piśmie znak [...] z 8 listopada 2016 r. a pismem z 5 grudnia 2016 r. przekazali do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę na bezczynność tego organu z żądaniem rozpatrzenia i załatwienia sprawy w ciągu jednego miesiąca od otrzymania pisma [pismo odebrane 6 grudnia 2016 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze]. Skarżący wskazali, że stronami postępowania są: I.J. i J.J.;

4. odwołania z 28 grudnia 2016 r. A.J. i K.J. od decyzji nr [...] z [...] grudnia 2016 r. Prezydenta W. w sprawie podatku za nieruchomości dz. nr ew. [...] na rok 2013. Pismem z 23 stycznia 2017 r. odpowiedzieli na wezwanie pismo znak [...] z 16 stycznia 2017 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do zebranego materiału w sprawie;

5. odwołania z 23 października 2016 r. A.J. i K.J. od decyzji nr [...] z dnia [...] października 2016 r. Prezydenta W. w sprawie podatku od nieruchomości dz. nr ew. [...] na rok 2016. Skarżący podali, że pismem z 5 grudnia 2016 r. przekazali do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę na bezczynność tego organu żądaniem rozpatrzenia i załatwienia sprawy w ciągu jednego miesiąca od otrzymania pisma [pismo odebrane w dniu 6 grudnia 2016 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze]. Skarżący podali, że pismem z 23 stycznia 2017 r. odpowiedzieli na wezwanie pismo znak [...] z 16 stycznia 2017 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do zebranego materiału w sprawie.

Skarżący wyjaśnili, iż ww. nieruchomości są położone w dzielnicy [...] i stanowią publiczną drogę gminną ul. [...] {5KD-D(g)pl}, która z dniem 23 kwietnia 2012 r. przeszła z mocy prawa na rzecz W. i nie są ich własnością.

Wnieśli o ukaranie najwyższą przewidzianą prawem karą grzywny oddzielnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w każdej z wyżej wymienionych spraw, na które składali oddzielne zażalenie w jednym piśmie, gdyż ww. sprawy wynikają z tej samej decyzji podziałowej nr [...] z dnia 2 kwietnia 2012 r. którą Prezydent W. wydzielił nieruchomości działki nr [...] z obrębu [...] ul. [...] [5KD-D] zgodnie z zatwierdzonym Uchwałą Nr LXXI/2230/2010 Rady m. st. Warszawy z dnia 28 stycznia 2010 r. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...].

W ocenie Skarżących, w ich sprawach wszystkie fakty i dowody są powszechnie znane i też znane z urzędu organowi drugiej instancji, przed którym toczy się postępowanie od 4 lat, i to dwunastokrotnie i możliwe są do ustalenia na podstawie danych, którymi dysponuje organ. Także postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ drugiej instancji, powinno się zakończyć rozstrzygnięciem nie później niż w ciągu miesiąca [art. 35 § 3 kpa].

Zdaniem Skarżących bezspornym jest, że organ administracji drugiej instancji prowadzi postępowania w rażącej opieszałości i z rażącą okresową bezczynnością, czym obraża konkretny przepis prawa oraz w sposób rażący narusza zaufanie do organów państwa wyrażone w art. 8 kpa. Skarżący wskazali, że ich żądanie w tej sprawie nie jest odosobnione, gdyż w sprawie wynikającej z decyzji podziałowej nr [...] wydanej przez Prezydenta W., już poprzednio Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zostało ukarane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt III SAB/Wa 20/16 wyrokiem z dnia 17 listopada 2016 r. za rażącą bezczynność i opieszałość w załatwianiu także odwołania od decyzji ustalającej podatek za działkę nr [...] ale za rok 2013. Skarżący zwrócili uwagę na – ich zdaniem – chaos i niekompetencję oraz działania rażąco lekceważące zarówno prawo jak i wyrok sygn. akt III SA/Wa 2955/13 z 8 maja 2014 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez część składów orzekających Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

Skarżący podnieśli, że w piśmie znak [...] z 24 maja 2013 r. Prezydent W. przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oświadczenie, że działki nr ew. [...] stanowiące przedmioty opodatkowania z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się decyzji podziałowej Prezydent W. nr [...] stały się własnością W., gdyż zostały wydzielone pod drogę publiczną [...] ul. [...], określoną prawem miejscowym w planie zagospodarowania osiedla [...]. Wskazany imiennie przez Skarżących skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w decyzji [...] z dnia [...] października 2013 r. zlekceważył – w ocenie Skarżących – powyższe oświadczenie Prezydenta W., stwierdzając, że Prezydent W. wydzielił działki nr [...] pod drogę, ale wydzielona droga nie ma charakteru publicznego, co oznacza, że część składów orzekających Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uznało, że można wydzielić drogę w liniach rozgraniczających zgodnie z planem zagospodarowania ale o funkcji publicznej dowolnie przypisywanej przez organ II instancji i przypisało sobie prawo do określania i wymuszania na Prezydencie W. do łamania prawa, aby określił, że wydzielona droga ul. [...] [5KD-D] na działkach nr [...]nie ma charakteru publicznego.

Skarżący argumentują, że tylko część składów orzekających lekceważy prawo i wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyż np. inny skład orzekający imiennie wskazany przez Skarżących, w decyzji [...] z [...] lutego 2017 r. w sprawie także wynikającej z decyzji podziałowej [...] w sprawie podatku od działek nr ew. [...] na rok 2014 w pełni nakazał Prezydentowi W. wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w spr. o sygn. akt SA/Wa 2955/13.

Skarżący poinformowali, że od 2013 r., a więc od roku, gdy zostały Skarżącym naliczone przez Prezydenta W. podatki od nieruchomości dz. nr ew. [...], które z mocy prawa z dniem 23 kwietnia 2012 r., gdy decyzja podziałowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012r. stała się ostateczna, przeszły na rzecz W. i nie są ich własnością, składają odwołania od decyzji podatkowych. Postępowania administracyjne toczą się już 4 lata i przybywa ich z każdym rokiem podatkowym i jest ich obecnie dwanaście a ich sprawa w dalszym ciągu jest ostatecznie niezałatwiona, przy czym w roku 2017 dojdą prawdopodobnie następne trzy sprawy, co świadczy o rażącej opieszałości i okresowej bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

W związku z powyższym Skarżący wnieśli o rozpatrzenie skargi z uwzględnieniem, że jest to jedna wielu spraw dotyczących zagadnień podatków od nieruchomości dz. nr ew. [...] za lata 2013, 2014, 2015 i 2016 wydzielonych tą samą decyzją podziałową nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezydenta W., wymieniając następujące sprawy toczące się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie:

1. sygn. akt. III SA/Wa 1887/16, dotyczącej skargi z 6 czerwca 2016 r. A. i K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z [...] maja 2016 r. w sprawie podatku za dz. nr ew. [...] na rok 2015;

2. sygn. akt III SA/Wa 3630/16, dotyczącej skargi z 14 listopada 2016 r. I.J. i J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z [...] października 2016 r. w sprawie podatku za dz. nr ew. [...] na rok 2014;

3. w sprawie ze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z nieznaną jeszcze sygn. akt z 23 stycznia 2017 r. I.J. i J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2016r. w sprawie podatku za dz. Nr ew. [...] na rok 2015;

4. sygn. akt III SA/Wa 776/17 dotyczącej skargi z 23 stycznia 2017 r. I.J., J.J. i K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z [...] stycznia 2017r. w sprawie podatku za dz. nr ew. [...] na rok 2015;

5. w sprawie ze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z nieznaną jeszcze sygn. akt z dnia 20 marca 2017 r. J.J., I.J. i K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z [...] marca 2017 r. w sprawie podatku za dz. nr ew. [...] na rok 2013;

6. w sprawie ze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z nieznaną jeszcze sygn. akt z 20 marca 2017 r. J.J., I.J. i K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z [...] marca 2017 r. w sprawie podatku za dz. nr ew. [...] na rok 2014.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu Organ wskazał, iż w dniu 11 kwietnia 2017 r. do Kolegium wpłynęła skarga I.J. i J.J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sprawie o sygn. [...] w przedmiocie odwołania I.J. i J.J. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2016. Skarżący zarzucili Kolegium rażącą opieszałość i bezczynność.

Organ argumentował, iż poddając ocenie okoliczność, czy postępowanie przed organem odwoławczym w sprawie było prowadzone w sposób przewlekły, należy zważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. jest organem administracji publicznej, do którego wpływa bardzo duża ilość spraw z obszaru właściwości obejmującej powiaty: [...] oraz miasto na prawach powiatu – W. Kolegium jest nie tylko organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 1 kpa i art. 13 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej od decyzji wójta, burmistrza [prezydenta miasta], starosty albo marszałka województwa, ale również ma w swej właściwości rzeczowej sprawy dotyczące aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste [art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, iż z zestawienia liczby spraw do załatwienia przez organ podatkowy z liczbą członków Kolegium wynika, iż obciążenie pracą poszczególnych członków jako sprawozdawców jest bardzo duże. Okoliczność ta przekłada się na terminowość rozpatrywania spraw przez Kolegium i często powoduje, że ustawowe terminy w tym zakresie nie mogą być dochowane z przyczyn niezależnych od organu [konieczność rozpatrzenia spraw zaległych i bardzo duży wpływ spraw bieżących].

W ocenie Kolegium istotna dla oceny zasadności skargi jest także okoliczność, że sprawa została zakończona w dniu 18 kwietnia 2017 r. i fakt, że Skarżący złożyli wezwanie do rozpatrzenia i załatwienia wymienionych w piśmie odwołania w dniu 5 grudnia 2016 r. tj. przed upływem ustawowo przewidzianego terminu do jego rozpoznania.

Zwróciło również uwagę, iż w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. znajduje się kilkadziesiąt spraw w przedmiocie odwołania Skarżących od decyzji podatkowych, dotyczących różnych lat podatkowych oraz różnych stanów faktycznych. Powyższe sprawia, iż przyporządkowanie kolejnych pism do odpowiedniej sprawy, powoduje pewne trudności organizacyjne i techniczne oraz opóźnia pracę Kolegium.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołało się na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2012r. Sygn. akt III SAB/Wa 52/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w działaniu organów stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie rozpatrzenia odwołania.

W rozpoznawanej sprawie została złożona skarga na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postępowania odwoławczego, która to przewlekłość, zdaniem Skarżących, przejawia się nierozpatrzeniem wniesionego przez I.J. oraz J.J. w dniu 24 października 2016 r. odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2016 r. o [...] ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2016.

W świetle postanowień art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.], dalej: p.p.s.a., w okolicznościach niniejszej sprawy skarga na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postępowania odwoławczego mogła być wniesiona, gdyż dotyczy ona przypadku określonego w pkt 1 ww. art. 3 § 2 powołanej ustawy, tj. zarzucana przewlekłość organu polega na niewydaniu decyzji przez organ odwoławczy i braku podejmowania czynności w prowadzonym postępowaniu. Zgodnie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, zaś w pkt 1 mowa jest o kontroli decyzji administracyjnych.

Zważywszy powyższe, nie wystąpiły w sprawie także żadne przeszkody formalne do rozpoznania skargi.

Sąd zauważa, że w sytuacji rozpoznawanej w sprawie, nie jest wymagane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, gdyż taki wymóg dotyczy skargi mającej za przedmiot akt lub czynność [art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a.], a nie obejmuje przypadków, gdy przedmiotem tym jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Ponadto, w przypadku przewlekłości, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wymagane jest – co do zasady – wniesienie zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 Kpa, lub – w sprawach podatkowych – ponaglenia, o którym mowa w art. 141 Ordynacji podatkowej. Takie ponaglenie nie jest jednak konieczne w sytuacji, gdy skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania [bezczynności] organu wyższego stopnia, jakim jest m.in. samorządowe kolegium odwoławcze. W przypadku uchybienia terminów do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze w sprawach podatkowych, środek prawny w postaci ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie przysługuje, bowiem w przypadku tego organu nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by skierować ponaglenie. Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Tym samym środek ten nie mógł być wykorzystany w przypadku złożenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez samorządowe kolegium odwoławcze w sprawie rozpatrzenia odwołania a składane przez Skarżących ponaglenia tytułowane skargami, wezwaniami mogły być traktowane jedynie jako zasygnalizowanie konieczności rozpoznania sprawy [monity], pozostają jednak bez wpływu dla dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Sąd wyjaśnia, że z uwagi na zakres niniejszego postępowania, obejmujący jedynie ocenę, czy w sprawie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania, poza zakresem kognicji Sądu pozostają zastrzeżenia i rozważania zawarte w skardze co do prawidłowości działania poszczególnych składów Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie oceny stanowiska Skarżących dotyczącego kwalifikacji spornej drogi a w konsekwencji – prawidłowego wymiaru podatku.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1– 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku  wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia  postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa [§ 1a powołanej ustawy]. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 [§ 2 powołanej ustawy].

W aktualnym stanie prawnym naruszenie przepisów dotyczących terminowego załatwienia spraw może być traktowane jako "bezczynność" lub "przewlekłość postępowania". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 września 2013 r. sygn. II OSK 891/13 [wyrok dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl], interpretacja tych pojęć wymaga przyjęcia założenia, że obie instytucje dotyczą różnych kategorii naruszeń prawa. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na przewlekłość postępowania organu, przedmiotem sądowej kontroli jest ocena podejmowanych w toku postępowania działań organu pod kątem zachowania należytej staranności w organizowaniu i prowadzeniu tego postępowania w taki sposób, aby doprowadziło ono w rozsądnym terminie do merytorycznego załatwienia sprawy. Bezczynność i przewlekłość postępowania to terminy o podobnym, ale nie tożsamym znaczeniu. W orzecznictwie przyjmuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia sprawy, w określonej formie i w określonym czasie, będąc do tego właściwym z mocy stosownych przepisów. Instytucja skargi na bezczynność ma więc doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

O przewlekłości postępowania można natomiast mówić wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności [w tym dowodowych] pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia [por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12]. Nie można zatem przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego.

Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 24 października 2016 r. Skarżący złożyli odwołanie, które zostało rozpatrzone wydaniem w dniu 18 kwietnia 2017 r. decyzji.

W rozpoznawanej sprawie, przypisywana Samorządowemu Kolegium Odwoławczego przewlekłość postępowania dotyczy rozpatrzenia odwołania od decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości, dla której to kategorii spraw przepis art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej przewiduje termin dwumiesięczny na załatwienie sprawy. Zgodnie z tym przepisem, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić́ nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy – nie później niż̇ w ciągu 3 miesięcy.

Jak wynika z akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. od dnia wniesienia odwołania w dniu 23 października 2016 r. nie rozpatrzyło go w ustawowym terminie, nie poinformowało też Skarżących o niezałatwieniu sprawy w terminie. Zgodnie z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Ponadto, wydanie przez organ aktu po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie zwalnia sądu administracyjnego z dokonania oceny, czy organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności oraz czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., obowiązkiem Sądu w przypadku skarg na przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynność jest ustalenie – w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego – czy organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności oraz czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd administracyjny jest obowiązany do dokonania oceny skargi i ustalenia czy działanie, względnie zaniechanie organu administracji publicznej, wyczerpywało przesłankę przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności oraz rażącego naruszenia prawa.

Ponadto, dla dopuszczalności skargi na przewlekłość nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy spowodowane one zostały zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy [jak też zaniechania] oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzone przewlekłe prowadzenia postępowania lub bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie.

Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ.: Lex nr 12188894].

W toku postępowania, od czasu wniesienia odwołania organ dokonywał następujących czynności: [1] 15 listopada 2016 r. do organu odwoławczego wpłynęły akta postępowania przed organem pierwszej instancji; [2] w dniu 24 listopada 2016 r. organ pierwszej instancji przekazał dalszą część dokumentacji – pismo Wydziału Budżetowo – Księgowego dla Dzielnicy [...] wraz z załącznikami, wypis z rejestru gruntów, pismo Wydziału Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków Biura Geodezji i Katastru, zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji; [3] w dniu 29 listopada 2016 r. organ pierwszej instancji przekazał kolejne dokumenty związane z postępowaniem – pismo Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa; [4] w dniu 6 grudnia 2016 r. wpłynęła do organu skarga – wezwanie przez Skarżących do rozpatrzenia i załatwienia odwołań; [5] w dniu 16 stycznia 2017 r. organ – na podstawie art. 200 Ordynacji podatkowej wyznaczył Skarżącym siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego; [6] pismem złożonym w dniu 24 stycznia 2017 r. Skarżący wypowiedzieli się w sprawie zebranego materiału dowodowego, wskazując, że wszystkie materiały w sprawie już złożyli; [7] w dacie 18 kwietnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrzyło odwołanie Skarżących.

Powyższe, w ocenie Sądu, przekonuje o przewlekłym prowadzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postępowania. O ile bowiem w listopadzie 2016 r. organ kompletował dokumentację, uznając w połowie stycznia 2017 r., że zebrany materiał jest wystarczający do rozstrzygnięcia, skoro zawiadomił Skarżących o możliwości wypowiedzenia się co do niego, to po uzyskaniu stanowiska Skarżących, co miało miejsce w dacie 24 stycznia 2017 r. organ nie podejmował już żadnych czynności przez blisko trzy miesiące, nie zawiadomił także podatników o nierozpatrzeniu odwołania w terminie; wreszcie – nie podejmował żadnych czynności związanych z prowadzonym postępowaniem.

Dla oceny, czy bezczynność i przewlekłość organu miała charakter rażącego naruszenia prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe, typowe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, jednak rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Termin rozpatrzenia odwołania został przez organ bezsprzecznie przekroczony, przez blisko trzy miesiące organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, jednak Sąd uznał, że działanie to nie było zamierzone i nie było znaczne.

Przepis art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast przepis art. 125 tej ustawy zobowiązuje organy podatkowe, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Żadnej z dyspozycji zawartej w tych przepisach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wykonało.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o przyznaniu na rzecz Skarżących od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał, iż kwota 500 zł będzie stanowić dostateczne zadośćuczynienie za opisane wyżej przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, a jej wysokość jest adekwatna do stopnia naruszenia prawa przez organ.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200 i art. 209 p.p.s.a. zasądził od organu administracji solidarnie na rzecz Skarżących. Koszty te obejmują wpis uiszczony przez Skarżących w kwocie 100 zł.