Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 157/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. T. I. Sp.zo.o. w Z. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej, o d d a l a s k a r g ę /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/B.Popowska KB/


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 157/04

U Z A S A D N I E N I E

Dnia [...] marca 2003r. uprawniony kontroler celny Urzędu Celnego w G. przeprowadził kontrolę pojazdu marki VOLVO nr rej. [...] wraz z naczepą typu LARESKO nr rej. [...]. Powyższy zestaw (ciągnik + naczepa) należał do A. T. I. SP. Z .O.O z siedzibą w Z. przy ul. B. [...] i był prowadzony były przez kierowcę S. K. W trakcie kontroli dokonano ważenia wymienionego wyżej zespołu pojazdów wraz z przewożonym ładunkiem i stwierdzono, że na drugiej osi pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk o 25,94 kN. Wynik kontroli utrwalono w protokole nr [...], w którym odnotowano, iż pojazd jest nienormatywny a przewoźnik nie posiada wymaganego zezwolenia. Protokół i załączony do niego wynik ważenia na wadze dynamicznej podpisał kierowca, zgłaszając przy tym, iż nie zgadza się ze wskazaniami wagi dlatego, że nie pozwolono mu zważyć ponownie pojazdu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r., na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 97, poz. 602 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432 ze zm.) Naczelnik Urzędu Celnego w G. obciążył spółkę A. T. I. SP. Z .O.O z siedzibą w Z. G. przy ul. B. [...] karą pieniężną w wysokości 7.560,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała.

A.T.I. SP. Z .O.O z siedzibą w Z. działając przez wyznaczonego przez siebie pełnomocnika - radcę prawnego D. P. pismem z dnia [...] kwietnia 2003r. wniosła odwołanie od wskazanej wyżej decyzji. W złożonym odwołaniu powołując się na sporządzoną przez pracownika Instytutu Badawczego Dróg i Mostów w W. analizę nacisków osi wytypowanych zestawów transportowych Strona zarzuciła, iż nie jest możliwym przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osiach bez jednoczesnego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Odwołująca zauważyła również, że kierowca nie został prawidłowo pouczony o sposobie przejazdu przez wagę, co przy założeniu, że każde zwiększenie prędkości powoduje zmiany w wyniku pomiaru, spowodowało konieczność przeprowadzenia kolejnego ważenia pojazdu. Zdaniem pełnomocnika dopiero drugie ważenie, dające możliwość uśrednienia pomiaru, byłoby bowiem zgodne z zasada prawdy obiektywnej. W odwołaniu zarzucono też organowi, że nie uwzględnił on uwag kierowcy zgłoszonych do protokołu ważenia. Ponadto pełnomocnik strony powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 1997r. (P 7/98 1999/4/72), w którym TK uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy umożliwiające podwyższenie opłaty drogowej za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, gdyż naruszają zakres ustawowego upoważnienia oraz stanowią przepis o charakterze represyjnym.

Dyrektor Izby Celnej w R. decyzją z dnia [...] maja 2003r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 kpa i art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz.. 838 ze zm.) i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003r. nr 32, poz. 262) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby w szczególności wskazał, że kara pieniężna nałożona została po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi ciągnika marki VOLVO nr rej. [...] wraz z naczepą typu LARESKO nr rej. [...] i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu. Dyrektor Izby stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...]wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją z dnia [...] czerwca 1998r. nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano zaś przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...].02.2003r. nr, [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. Organ odwoławczy ustalił, iż proces ważenia, jego wynik jak i nałożona kara pieniężna jest zgodna z obowiązującymi przepisami.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art.79 kpa, organ wskazał na specyfikę postępowania w sprawie opłat drogowych na przejściu granicznym, gdzie nie ma możliwości, aby zawiadomić stronę o zamiarze dokonania pomiarów z ustawowo określonym wyprzedzeniem czasowym, gdyż zarówno proces ważenia jak i sporządzanie protokółu następują automatycznie przy wyjeździe pojazdu z terytorium RP, a decyzja wydawana jest bezpośrednio po dokonaniu tych czynności.

Organ II instancji szczegółowo ukazał również techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że pojazd poruszający się po drogach publicznych musi spełniać wszystkie wymagania zawarte w cytowanym rozporządzeniu zarówno w stosunku do masy całkowitej, jak i nacisku osi na jezdnię. Za każde przekroczenie podanych w rozporządzeniu parametrów organy mają obowiązek nałożyć osobną opłatę i to niezależnie od tego, czy przewoźnik mógł dokonać pomiaru odpowiednich parametrów po załadunku. Odnosząc się do powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że orzeczenie to nie odnosi się do przepisów prawnych, na podstawie których wydano zaskarżona decyzję. Organ odwoławczy wskazał również na przepis art. 38 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 41, poz. 365 ze zm.) zgodnie z którym pieczęcie, zamknięcia celne oraz stemple i inne znaki stosowane przy wykonywaniu kontroli celnej zachowują swą ważność do czasu określenia nowych wzorów na podstawie art. 6 §6 kodeksu celnego. Ponieważ na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji takich wzorów nie określono, za bezzasadny uznano zarzut wydania zaskarżonej decyzji przez niewłaściwy organ.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka, podnosząc w dużej części zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca podkreśliła, iż nie upoważniała kierowcy do występowania przed organami celnymi co powoduje, że nie miała możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzieć się co do niego. Ponadto skarżąca powołując się na zasadę proporcjonalności zakwestionowała możliwość zastosowania art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, gdyż kara nałożona na podstawie tego przepisu ma charakter represyjny i nie można jej uniknąć nawet przy dochowani należytej staranności przez przewoźnika. Zdaniem skarżącej decyzja organu pierwszej instancji nie została również we właściwy sposób uzasadniona. Tak więc strona w dopiero w decyzji organu drugiej instancji poznała wszystkie fakty i dowody, które miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie co powoduje, iż dopiero w skardze powstała możliwość pełnego ustosunkowania się do całego materiału zgromadzonego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w R. ponownie odniósł się do podniesionych zarzutów i wniósł o oddalenie skargi. Odpowiadając na wezwanie WSA w Poznaniu (k-63), Naczelnik Urzędu celnego w Z. że wyjaśnił kwestię upoważnienia Pani E. K. do podjęcia zaskarżonej decyzji organu I instancji (k-65 i 66).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji organu pierwszej instancji - korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 udp mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a udp stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy.

Jak wynika z akt sprawy, w trakcie kontroli pojazdu marki VOLVO nr rej. [...] wraz z naczepą typu LARESKO nr rej. [...], przy pomiarze nacisku na drugiej osi będącej osią składową osi wielokrotnej stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm o 25,94 kN. W związku z powyższym, ponieważ kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, Naczelnik Urzędu Celnego w Z., Oddział w R., działając zgodnie z załącznikiem do ustawy o drogach publicznych, nałożył na Skarżącą, karę pieniężną w wysokości 7.560,00 zł.

Skarżąca Spółka reprezentowana przez radcę prawnego D.P. zakwestionowała użycie w decyzji organu pierwszej instancji pieczęci "z upoważnienia dyrektora urzędu celnego" wskazując, że organ taki już nie istniał. Jak wynika bowiem z przepisów ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 41, poz. 365 ze zm.) zniesiono organ administracji w sprawach celnych - dyrektora urzędu celnego (art.2 pkt 2) i utworzono organ naczelnika urzędu celnego (art. 3 pkt 2), do którego zakresu działania przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych. Zauważyć należy jednak, że zgodnie z przepisem art. 38 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 41, poz. 365 ze zm.) pieczęcie, zamknięcia celne oraz stemple i inne znaki stosowane przy wykonywaniu kontroli celnej zachowują swą ważność do czasu określenia nowych wzorów na podstawie art. 6 §6 kodeksu celnego. Ponieważ na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji takich wzorów nie określono, słusznym jest stanowisko organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu decyzji o bezzasadności zarzutu wydania zaskarżonej decyzji przez niewłaściwy organ. W piśmie z dnia [...] stycznia 2006r. , Naczelnik Urzędu Celnego w Z. wskazał także na podstawy prawne upoważnienia kontrolera celnego E.K. do podejmowania decyzji w zakresie dozoru celnego i kontroli celnej.

Skarżąca podniosła, że nie była należycie reprezentowana i nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Sąd stwierdza, że podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania spółki. Zauważyć należy jednak, że Skarżąca jest spółką prawa handlowego i jako podmiot gospodarczy jest profesjonalistą. Skoro zatem Spółka wiedziała, na podstawie powszechnie obowiązującego i należycie ogłoszonego prawa, że przy przekraczaniu granic Rzeczypospolitej Polskiej wszystkie samochody ciężarowe poddawane są w postępowaniu administracyjnym kontroli co do przestrzegania warunków określonych art. 13 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b i 40b ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, to rzeczą organów Spółki było zadbać, by w każdym samochodzie ciężarowym przekraczającym granicę państwa znajdowała się osoba, posiadająca upoważnienie do reprezentowania Spółki w owym postępowaniu administracyjnym. Udzielenie pełnomocnictwa na piśmie w postępowaniu administracyjnym nie jest czynnością skomplikowaną ani kosztowną, bowiem pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych ( art. 33 § 1 i 2 kpa). Nie było zatem żadnych przeszkód, by Spółka udzieliła np. kierowcy pojazdu bądź osobie mu towarzyszącej, stosownego pełnomocnictwa przed wyruszeniem pojazdu w trasę, bowiem w sferze doświadczenia życiowego mieściła się świadomość, że w długim okresie oczekiwania w kolumnie pojazdów na granicy ( od kilku godzin do kilku dni), udzielenie takiego pełnomocnictwa ad hoc nie będzie realne. Udzielenie takiego pełnomocnictwa pozwoliłoby na pełną realizację art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 45 w zw. z art. 40 § 2 kpa już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Przedstawione tu stanowisko rzutuje też na ocenę kolejnych zarzutów Skarżącej.

I tak, trafnie Skarżąca podnosi, że organ I instancji nie zawiadomił Strony o wszczęciu postępowania ( art. 61 § 4 kpa) i nie umożliwił Spółce wzięcia czynnego udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 79 kpa). Jednakże owe uchybienia o charakterze formalnym, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 - dalej ppsa). W szczególności brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynikał z istoty i specyfiki owego postępowania; w ciągu doby na przejściu granicznym w G. odprawiane są setki pojazdów ciężarowych, oczekujących często w długich kolejkach. Zarówno w interesie przewoźników, jak i właścicieli pojazdów, kierowców i służb celnych jest, by ważenie pojazdów i ich odprawa toczyły się sprawnie. Dopełnienie wymogu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, przy uwzględnieniu kilkudniowego obrotu pocztowego, wiązałoby się z praktycznym paraliżem ruchu pojazdów, a kilkudniowe oczekiwanie godziłoby przede wszystkim w interes samych przewoźników i podmiotów, dokonujących transgranicznego obrotu towarowego. Z tychże zatem względów, skoro Spółka nie zadbała, by w pojeździe była osoba legitymująca się pełnomocnictwem do reprezentowania Jej w owym postępowaniu, obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), jak i umożliwienia Stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i złożenia ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ( art. 10 § 1 kpa). W tej sytuacji, z uwagi na specyfikę spraw związanych z kontrolą pojazdów na granicy, zdaniem Sądu, organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron, zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałej sytuacji nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia ruchu przewoźników na granicy i funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 kpa.

Nie bez znaczenia dla oceny zasadności zarzutów Skarżącej co do ograniczonych możliwości czynnego udziału w postępowaniu, jest fakt, że dnia [...] kwietnia 2003r. doręczono Spółce pismo informujące o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, prawie do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów (art. 10 § 1 i 73 § 1 kpa, k- 24 akt adm.). Z uprawnień tych Spółka nie skorzystała. Nie ulega wątpliwości, że pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu należy oceniać nie na danym etapie postępowania, lecz w całym postępowaniu (odpowiednio- orzeczenie SN z: 24.5.1949- C 487/49 z glosą B. Dobrzańskiego i J. Witeckiego- Pip 1/50/118; 21.6.1961- 3 CR 953/60 z glosą W. Siedleckiego- NP 1/63/117; wyrok SN z 20.1.1966- II PR 371/65- OSNC 10/66/172 z glosą B. Dobrzańskiego- NP. 11/66/1444 akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 684 uw. 42, s. 685 uw. 52, s. 686 uw. 55). Wobec możliwości zgłaszania wniosków i prezentacji dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby należycie ocenił dowody w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów ( art. 80 kpa) i podjął na ich podstawie prawidłową decyzję

Odnosząc się do zarzutów kwestionujących prawidłowość wyniku ważenia stwierdzić należy, iż jak wynika z akt sprawy - pomiaru dokonano na wadze posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją z dnia [...]czerwca 1998r. nr [...]Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Z treści w/w świadectwa wynika, iż wydane ono zostało zgodnie z zarządzeniem nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40) określającym m.in. konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej zastosowanie. Zdaniem Sądu, prawidłowości postępowania organu I instancji i II instancji nie podważa fakt, że w/w zarządzenie utraciło moc 30 czerwca 2002r. Przede wszystkim nie oznacza to utraty mocy obowiązującej świadectwa legalizacji, którego ważność określono do 31 stycznia 2004r. Na mocy art.16 ust.3 ustawy z dnia 03. 04. 1993r. o miarach ( Dz. U. 53 poz. 248 ze zm.), zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa GUM. Utrata mocy zarządzenia Nr 39, jako aktu generalnego, nie skutkuje wygaśnięciem decyzji administracyjnych. Trzeba też pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998r., sygn. akt. II S.A. 1409/97).

W związku powyższymi uwagami, na marginesie można dodać, że zasada praworządności, określona w art. 6 kpa, podobnie jak inne zasady ogólne, dotyczy postępowania jurysdykcyjnego ( Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" PWN 1999 s. 59 uw. 1a). Nie oznacza ona, że przebieg wszystkich czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej, musi być drobiazgowo uregulowany przepisami prawa. Przepisy prawa zawierające w szczególności normy kompetencyjne mają jedynie stanowić podstawę do podjęcia danej czynności przez organ oraz być podstawą obowiązku poddania się przez obywatela (osobę prawną) danej czynności organu ( S. Wronkowska "Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa" cz. 1 s.19 Poznań 2002; Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 1998 s. 235). Nawet w silnie sformalizowanym postępowaniu sądowym rozpoznawczym nie reguluje się drobiazgowo szeregu czynności procesowych (np. okazania dowodu stronom, przeprowadzenia oględzin, przeprowadzenia dowodu z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki czy eksperymentu procesowego- art. 244- 257, 292-295, 308 kpc; art. 211- 212 kpk), pozostawiając sposób ich przeprowadzenia organowi procesowemu, w oparciu o utrwalone reguły postępowania, bazujące na kulturze prawnej mającej wielopokoleniową tradycję. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji i decyzji z 17 listopada 2002 r. nie były ( i być nie musiały) jakiekolwiek przepisy regulujące sposób ważenia pojazdów, lecz wskazane prawidłowo w podstawach prawnych obu decyzji przepisy materialnoprawne. Jedynie zatem na marginesie należy wskazać , że już pod rządem ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz.U. 53/93/248 ze zm.) utrwalonym był pogląd, że ówczesny normodawca- Główny Dyrektor Dróg Publicznych- nie miał kompetencji ustawowych do określania zasad ważenia pojazdów w celu ustalenia masy pojazdu i nacisków osi ( wyrok NSA z 17.2.1998- II SA 1489/97). W tej sytuacji szereg regulacji zawartych w zarządzeniu nr 39 ma charakter dyrektyw celowościowych, wskazujących co należy czynić, by osiągnąć zamierzony rezultat- in casu- prawidłowego zadziałania wagi ( S. Wronkowska- op. cit. s. 8). Po dniu 30 czerwca 2002 r., mimo utraty mocy zarządzenia nr 39, organy celne nadal realizowały wypracowane wcześniej- w tym pod rządem zarządzenia nr 39- utrwalone reguły postępowania.

Pozostając przy ocenie prawidłowości podstaw prawnych, wskazanych w kontrolowanych decyzjach, Sąd zauważa, że w decyzji organu I instancji powołano się m.in. na rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432 ze zm.), gdy tymczasem w dniu wydania tej decyzji ([...] marzec 2003r.), w/w rozporządzenie to już nie obowiązywało. Od 13 marca 2003r. zastąpiło je rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003r. nr 32, poz. 262). To ostatnio wymienione rozporządzenie, a konkretnie jego § 5 ust. 4, wskazał prawidłowo organ II instancji, w swojej decyzji z dnia 15 maja 2003r. W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż wadą decyzji II instancji jest to, że nie wykryła błędu organu I instancji. Jednakże dla oceny wagi obu nieprawidłowości, kluczowe znaczenie ma relacja treści norm zawartych w odnośnych przepisach prawnych obu rozporządzeń. Sąd stwierdza, że § 5 pkt 4 rozporządzenia z 2002r. odpowiada treścią § 5 pkt 4 wcześniejszego rozporządzenia. W tej sytuacji wypada powołać się na ugruntowana linię orzecznictwa, wyrażoną m. in. w wyroku z 25 maja 1983r. ( II SA 403/83; ONSA 1983, Nr. 1 poz. 38): " Organ odwoławczy, który uznał, że decyzja organu I instancji nie budzi zastrzeżeń merytorycznych, lecz mimo to decyzję te uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko z tego powodu, że jako podstawę prawną powołano przepis nie obowiązujący w czasie jej wydania, dopuszcza się rażącego naruszenia art. 138 q 2 kpa". Stąd zauważone uchybienie procesowoprawne nie zostało przez Sąd zakwalifikowane jako takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa).

Powracając do argumentacji Skarżącej; z akt sprawy, poza uwagami kierowcy zawartymi w protokole, że nie pozwolono powtórnie zważyć pojazdu i poza zarzutem braku poinformowania kierowcy o sposobie przejazdu przez wagę stacjonarną, nie wynikają żadne konkretne zarzuty co do przebiegu ważenia. Należy też dodać, iż w toku postępowania nie przedłożono dowodu, wskazującego na wagę pojazdu z terenu Niemiec, mimo zapowiedzi o dokonaniu takiego pomiaru ( uwaga kierowcy na protokole). Odnośnie do zarzutu nie poinformowania kierowcy o sposobie przejazdu przez wagę stacjonarną, należy wskazać, że - jak wynika z uzasadnienia organu II instancji - przed stanowiskiem wagowym umieszczone są tablice informacyjne, m.in. o wadze dynamicznej i sposobie przejazdu. Należy też dodać, że - jak wynika z raportu ważenia pojazdu - orientacyjna prędkość podczas ważenia wynosiła 3,2 km/h, co odpowiada określonym w świadectwie legalizacji wagi zaleceniom dotyczącym prędkości od 2 do 6 km/h dla dokonaniu prawidłowego pomiaru przez wagę. W świetle tego faktu nie jest jasny zarzut niedostatecznego niedoinformowania kierowcy, który z racji wykonywanego zawodu zobowiązany jest do przestrzegania przepisów drogowych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących nie dokonania ponownego pomiaru. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także ważne świadectwo legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponowienia pomiaru było bezzasadne i zdaniem Sądu organ nie miał obowiązku jego powtórzenia

Odnosząc się do niezrealizowania przez organ II instancji, a także Sąd ( odwołanie i skarga), żądania przeprowadzenia dowodu z dokumentów technicznych wagi i z opinii biegłego, Sąd nie podziela zdania o konieczności przeprowadzenia takich dowodów. Przede wszystkim Sąd stwierdza, że dokumenty techniczne wagi były wydane w specjalnym postępowaniu, zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 1998r. nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Miar ( 9 k- 1 ) i w toku procesu ważenia nie wystąpiły żadne oznaki nieprawidłowości działania wagi. Swój pogląd w tej sprawie Sąd opiera na ugruntowanym orzecznictwie, z którego wynika, że nie ma obowiązku zbierania dalszych dowodów, jeżeli zebrany w sprawie materiał jest dostateczny do jej rozstrzygnięcia ( np. wyrok na tle art.232 kpc; I CR 75/80 z dnia 08 07.1980r., OSNCP 1981/2-3/36 z komentarzem K. Piaseckiego w: Kpc z komentarzem, Wydawnictwo Prawnicze 1989, tom 2, str.411). Nadto, w związku z przedstawioną przez Skarżącą ekspertyzą rzeczoznawcy dr J. R. ( k- 11 i 12 ), należy przypomnieć tezy z orzecznictwa i piśmiennictwa, m. in. że do biegłego nie należy rozstrzyganie zagadnień prawnych ( m.in. E. Wengerek, w: Kpc z komentarzem, j. w. str.458) oraz, że ekspertyza rzeczoznawcy ma status dokumentu prywatnego i odzwierciedla stanowisko strony; jako taki dokument nie wystarcza do podważenia dokumentu publicznego, tu: protokółu i wyniku ważenia ( k- 6 i 7 ).

Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia pojazdu czy też zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym kryterium decydującym o nałożeniu kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 199r., sygn. akt II S.A. 1838/98, wyrok NSA z dnia 13 maja 1998r., sygn. akt II S.A. 358/98). Podkreślić należy również, iż dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998r., sygn. akt II SA 1327/97).

Sąd przyznaje, iż poddanie pojazdu kontroli i ewentualne nałożenie kary za przekroczenie norm nacisku osi pojazdu stanowi bezpośrednią ingerencję w wolność działalności gospodarczej. Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie wyrażał jednak już pogląd, iż z samej istoty art. 22 Konstytucji wynika możliwość ograniczenia wolności gospodarczej i poddania jej w konstytucyjnie określonych sytuacjach interwencji państwa (np. polegającej na nakładaniu kar za przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu) w celu ochrony interesu publicznego i praw innych jednostek, co w niniejszej sprawie może oznaczać pokrycie zwiększonych kosztów eksploatacji dróg publicznych i dbałość o należytą jakość nawierzchni dróg. Wolność gospodarcza nie może mieć bowiem charakteru absolutnego, więc możliwe i potrzebne jest ustanawianie różnego rodzaju jej ograniczeń (por. wyroki TK z 8.04.1998r., K 10/97, OTK ZU 1998/3/228, s. 162; z 28.01.2003, K 2/02, OTK ZU 2003/1/4, s.62; z 17.12.2003, SK 15/02, OTK ZU 2003/9/103, s. 1195), które mogą przejawić się w obowiązku uzyskiwania pozwoleń za przejazd pojazdami nienormatywnymi.

W świetle powyższego dopuszczalne jest wprowadzenie sankcji z art. 13 ust 2a ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, bez wymaganego zezwolenia określonego lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, pobiera się kary pieniężne. Celem tego przepisu jest bowiem nakłonienie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w zakresie transportu do dbałości o nawierzchnię dróg, gdyż sankcja ekonomiczna ma znaczenie przede wszystkim prewencyjne i zmierza do nakłonienia tych podmiotów do wypełnienie ustawowych obowiązków.

Na koniec zaznaczyć należy, że powołane przez Skarżącą orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 1997r. (P 7/98 1999/4/72) nie dotyczył przepisów, na podstawie których wydano decyzje w przedmiotowej sprawie.

Ustosunkowując się zaś do pisma Skarżącej z dnia [...] stycznia 2006r., Sąd stwierdza, że znane mu są poglądy zaprezentowane w wyrokach WSA w Gorzowie Wlkp.: z 29.07.2005r. (II SA/Go 19/05) i z 20.10.2005r. ( II SA/Go 167/05). W związku z pierwszym wyrokiem, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zachodzi naruszenie art.13 ustawy o drogach publicznych ( t.j. Dz. U. 2000r., Nr 71, poz. 838 ze zm.), bowiem obie zaskarżone decyzje wydane zostały przed nowelą tej ustawy z 14. 11. 2003r. (Dz. U. Nr 200, poz. 1953). Jeśli zaś chodzi o drugi wyrok, to - jak wynika z wcześniej poczynionych uwag - Sąd nie podziela wyrażonych w tym wyroku poglądów odnośnie do wymogów proceduralnych związanych z postępowaniem kontrolnym pojazdów na granicy, nie uwzględniających specyfiki tego postępowania. Nadto Sąd zauważa, że w datach wydania obu zaskarżonych decyzji nie obowiązywało rozporządzenie MGPiPS w sprawie wymagań meterologicznych do ważenia pojazdów w ruchu ( Dz. U. Nr 35, poz. 316); do tego czasu sposób prowadzenia pomiarów nie musiał być regulowany normatywnie.

Jak z powyższego wynika, w niniejszej sprawie nie zachodzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, unormowane w art. 145 § 1 pkt 1ppsa w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1271 ze zm.). Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w sentencji.

/ I.Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B.Popowska

KB/