Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1129/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1129/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Sędziowie: NSA Józef Gach, Asesor WSA Maja Chodacka, Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007r., sprawy ze skargi M. D., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia 4 lipca 2005r nr [...], w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] marca 2005 r. podatniczka M. D. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o wydanie interpretacji w zakresie prawa podatkowego. Podatniczka wskazała, iż jako ławnik sądowy otrzymała w sądzie informację dotyczącą opodatkowania rekompensat pieniężnych, należnych ławnikowi za pełnienie obowiązków społecznych i obywatelskich w sądzie oraz formularz PIT z kwotą dochodu bez pobrania zaliczek. W związku z tym zapytała się czy rekompensatę pieniężną można nazwać przychodem związanym z działalnością zarobkową i czy o fakcie pobrania podatku za konkretny rok podatnik powinien być poinformowany przed, czy po zakończeniu danego roku. Podatniczka wskazała, iż pełnienie czynności ławnika ma charakter społeczny i wiąże się często z wieloma niedogodnościami m. in. poświęceniem czasu, rezygnacją z przysługującego zwolnienia lekarskiego lub ustalonych badań lekarskich. Podkreślone zostało również to, że ławnik otrzymuje rekompensatę pieniężną a nie świadczenie pieniężne. Świadczenie pieniężne nie jest przychodem, stąd nie podlega opodatkowaniu.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] stwierdził, że przedstawione we wniosku stanowisko podatniczki jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy stwierdził, iż ławnik za czas wykonywania czynności w sądzie otrzymuje rekompensatę pieniężną, diety oraz zwrot kosztów przejazdu i noclegu. Kwoty diet i kosztów przejazdu oraz noclegu korzystają ze zwolnienia od podatku. Rekompensata wypłacana ławnikom stanowi przychód, o którym mowa w art 13 pkt 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. 2000 Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), zgodnie z którym przychody uzyskane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, są przychodami z działalności wykonywanej osobiście i dlatego nie są objęte zwolnieniem od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Na przedmiotowe postanowienie zażalenie wniosła podatniczka wskazując, że uniemożliwienie wyrażenia zgody na pełnienie funkcji ławnika na zasadzie opodatkowanych rekompensat jest niezgodne z konstytucją. Dalej podkreślono, iż płacenie podatku wstecz za 2004 r. również jest niezgodne z konstytucją. Podatniczka podniosła, iż funkcję orzekania w sprawach w 2004 r. jako ławnik podjęła się w zaufaniu do organów państwowych i przekonaniu, że rekompensaty ławnicze nie podlegają opodatkowaniu. Podkreślono, iż sąd jako płatnik jest zobowiązany do pobierania i przekazywania zaliczki na podatek dochodowy, stąd należało domniemywać, iż dochód wykazany w zeznaniu PIT jest dochodem netto od którego podatek został zapłacony.

Decyzją z dnia 4 lipca 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] odmówił zmiany postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podniósł, iż należności pieniężne otrzymywane przez ławnika sądowego, stanowiące rekompensatę pieniężną, są zaliczone do źródeł przychodów z działalności wykonywanej osobiście jako przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powołania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek. Wolne od podatków są wyłącznie diety oraz zwrot kosztów. Zwolnienia podatkowe nie mogą być interpretowane ani dowolnie ani rozszerzająco, stąd brak jest podstaw ich rozszerzania na rekompensaty pieniężne, obok diet i zwrotu kosztów. Podkreślone zostało również to, że obowiązek podatkowy z tego tytułu nie powstał w 2004 r., gdyż regulacje w tym zakresie dotyczyły dochodów osiąganych od [...] stycznia 2002 r. Organ podkreślił, iż odrębną sprawę stanowi odpowiedzialność płatnika za pobieranie zaliczek na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. D. podniosła, iż jako ławnik nie została poinformowana przed rozpoczęciem roku podatkowego o opodatkowaniu rekompensaty oraz to że Sąd zobowiązany był do odprowadzania zaliczek na poczet podatku jako płatnik. Podatniczka przyznała, iż o ile w świetle aktualnego stanu prawnego brak jest podstaw do dokonywania zwolnień tego rodzaju, to jednak niedopuszczalne jest ściąganie podatku za 2004 r., tym bardziej iż o fakcie obowiązku zapłaty podatku została powiadomiona w 2005 r. po uzyskaniu formularza PIT z Sądu. Skoro Sąd jest płatnikiem podatku to skarżąca mogła domniemywać, iż podatek został odprowadzony. Obliczenia rekompensaty dokonywane były w sposób nieprawidłowy, gdyż nie co miesiąc, podatniczka wskazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z uiszczeniem podatku a gdyby wiedziała o takim obowiązku nie podjęłaby się wykonywania funkcji ławnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł ojej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż rekompensata pieniężna wypłacana ławnikom podlega opodatkowaniu podczas gdy zwolnione od podatku są diety i zwrot kosztów dojazdów i noclegu. Rekompensata stanowi źródło przychodu z działalności wykonywanej osobiście, pomimo tego że dotyczy ona wykonywania czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych, lub obywatelskich. Jest ona odpowiednikiem wynagrodzenia za czynności wykonywane przez ławnika i dlatego nie korzysta ze zwolnienia. Przepisy o zwolnieniach należy wykładać ściśle i nie mogą one obejmować obok diet i zwrotów kosztów przejazdów również rekompensaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją postanowienie nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzić należy, że strona skarżąca w piśmie z dnia [...] marca 2005 r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o udzielenie w trybie przepisu art. 14 a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) o dokonanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych otrzymanej w 2004 r. rekompensaty pieniężnej otrzymanej z tytułu pełnienia funkcji ławnika i zakwalifikowania tego dochodu przez płatnika w informacji PIT -11/8B.

Organy podatkowe udzielając pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego podzieliły stanowisko wyrażone przez skarżącą, odnośnie kwalifikacji uzyskanego przez nią w 2004 r. przychodu - rekompensaty pieniężnej - do źródła wymienionego w katalogu źródeł przychodów w art. 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 pkt 5 ustawy z dnia 26 listopada 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) na mocy, którego za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7. Organy podatkowe przyjęły, że rekompensaty pieniężne podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie podlegają zwolnieniu przedmiotowemu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 27 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie organy podatkowe prawidłowo zakwalifikowały uzyskiwane przez skarżącą przychody z tytułu rekompensaty pieniężnej w związku z wykonywaniem czynności ławnika jako przychody z działalności wykonywanej osobiście przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich (art. 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 pkt 5 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Na mocy przepisu art. 172 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) ławnik, za czas wykonywania czynności w sądzie, otrzymuje rekompensatę pieniężną. Wysokość rekompensaty zgodnie z § 4 cyt. art. 172 dla ławników biorących udział w rozpoznawaniu spraw w sądach powszechnych, za jeden dzień pełnienia obowiązków ławnika, wynosi 3% kwoty bazowej, stanowiącej podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego asesora sądowego. Na podstawie przepisu art. 173 cyt. ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych ławnicy zamieszkali poza siedzibą sądu otrzymują diety oraz zwrot kosztów przejazdu i noclegu według zasad ustalonych w tym zakresie dla sędziów.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadza zasadę powszechności opodatkowania, wyrażoną w art. 9. Opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Przepis art. 21 cyt. ustawy zawiera katalog zwolnień przedmiotowych. Enumeratywny katalog zwolnień przedmiotowych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może być rozszerzany na drodze wykładni. Na mocy art. 21 ust. 1 pkt 17 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nie przekraczającej miesięcznie kwoty [...] zł.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wynagrodzenia otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z działalnością społeczną lub obywatelską. Ustawa zwalnia jednak od podatku otrzymywane przez te osoby wypłaty stanowiące diety i kwoty będące zwrotem kosztów. Prawo do diet oraz zwrotu kosztów dla osoby pełniącej wymienione funkcje wynika z przepisów prawnych rangi ustawowej - w stosunku do ławnika z ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Opodatkowaniu podlegać będą zatem rekompensaty pieniężne wypłacane ławnikom na podstawie przepisu art. 172 § 3, stanowiące wynagrodzenie. Natomiast zwolnieniu na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 17 podlegają diety oraz zwrot kosztów przejazdu i noclegu wypłacane na podstawie art. 172 cyt. ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Płatnik powinien wykazać dochody uzyskane przez skarżącego z tytułu wykonywania czynności ławnika w 2004 r. w informacji PIT -11/8B.

Wskazać również należy, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczania kosztów uzyskania przychodów ze źródła wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 pkt 5 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości kosztów dla przychodów uzyskiwanych ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych. Na podstawie przepisu art. 22 ust. 9 pkt 5 i ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych koszty uzyskania przychodów w 2004 r. wynoszą [...] zł miesięcznie, a za rok nie więcej niż [...] zł.

W związku z powyższym, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego lub procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając ją za zgodną z prawem, skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).