Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 891/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono rozkaz personalny I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 41 ust. 2 pkt 8, art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i a, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 78 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. J. na rozkaz personalny Komendanta Policji z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Policji w S. rozkazem personalnym nr [...]

z dnia [...] czerwca 2022 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.) zwolnił sierż. K. J. ze służby w Policji z dniem [...] czerwca 2022 r. z uwagi na oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.

W uzasadnieniu rozkazu organ I instancji wskazał, że w dniu 6 maja 2022 r. ok. godz. 15:35 operator 997 zadysponował patrol zmotoryzowany w składzie sierż. K. J. oraz post. D. P. na ul. [...] w S. w związku ze zgłoszeniem mężczyzny agresywnie zachowującego się w stosunku do przypadkowych kobiet. Z zapisu audiowizualnego zarejestrowanego przez kamery nasobne ww. funkcjonariuszy wynika, że zachowanie sierż. K. J. w trakcie interwencji przeprowadzanej wobec agresywnego mężczyzny daleko wykracza poza dopuszczalne prawem ramy. Potwierdzeniem przekroczenia wszelkich norm dopuszczonych prawem wobec zatrzymanego mężczyzny są następujące fragmenty zapisu audiowizualnego z kamer nasobnych:

- ok. godz. 16:36 (ul. R. ) - ww. funkcjonariusz umieszcza zatrzymanego mężczyznę z założonymi kajdankami na ręce to tyłu w radiowozie, przewraca go na podłogę pojazdu, a następnie zaciska prawą dłoń na jego szyi i przytrzymuje go;

- ok. godz. 19:08 (teren 109 Szpitala [...] przy ul. [...] w S.) - ww. policjant chwyta zatrzymanego mężczyznę dłonią za szyję, powodując uderzenie częścią potyliczną głowy o ścianę;

- ok. godz. 19:09 (j.w.) - ww. funkcjonariusz uderza prawą ręką siedzącego na krześle zatrzymanego mężczyznę w głowę, powodując jego przewrócenie na podłogę, a następnie trzymając go za odzież ciągnie go po podłodze;

- godz. 19:25 (teren KP S. [...] - ww. policjant po wprowadzeniu zatrzymanego mężczyzny do budynku komisariatu policjant podcina mu nogi powodując jego przewrócenie na podłogę, następnie trzymając za odzież ciągnie go po podłodze i wpycha go pod ustawione pod ścianą krzesła.

Zdaniem organu I instancji, oczywistość popełnienia przestępstwa przez sierż. K. J. została stwierdzona na podstawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego. K. J. nie może więc korzystać z przymiotu policjanta o nieposzlakowanej opinii, co zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji jest warunkiem koniecznym dopuszczenia funkcjonariusza do wykonywania czynności służbowych. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, polegające na oczywistości popełnienia czynu zabronionego o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia pozostanie policjanta w służbie. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podyktowane zostało względami ważnego interesu społecznego tożsamego z interesem służby polegającego na niezwłocznym zwolnieniu ze służby policjanta, który dopuścił się popełnienia przestępstwa, jak również z uwagi na wymóg realizacji zadań Policji przez osoby o nieposzlakowanej opinii.

Odwołanie od ww. rozkazu personalnego wniósł K. J., zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Odwołujący się podkreślił, że powyższy rozkaz został wydany bez przesłuchania go i możliwości przedstawienia własnych relacji ze zdarzenia. W aktach sprawy znajduje się jedynie dokumentacja fotograficzna, na której uwidocznione zostały klatki z nagrania wideo z kamery nasobnej, brak jest natomiast samego nagrania, co tak naprawdę uniemożliwia pełną ocenę przebiegu zdarzenia. Zdjęcia znajdujące się w aktach mogą być interpretowane w oderwaniu od kontekstu i przebiegu całej interwencji. Ponadto, notatki służbowe ze zdarzenia zostały sporządzone przez tę sama osobę i zawierają jedynie subiektywną ocenę zarejestrowanych zdarzeń, dokonaną po niedokładnych oględzinach.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. Komendant Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - po rozpoznaniu odwołania - utrzymał zaskarżony rozkaz w mocy.

W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji powołał się na treść notatek służbowych z dnia 24 maja 2022 r. sporządzonych przez asp. M. W. i st. asp. P. W. z których wynika, że w toku interwencji sierż. K. J. kilkukrotnie stosował siłę fizyczną wobec osoby zatrzymanej. St. asp. P. W. wskazał, że godziny opisanych zdarzeń zostały wpisane na podstawie czasu wyświetlonego na nagraniu z kamery funkcjonariusza i mogły nie być zbieżne z czasem rzeczywistym. Z uwagi na czas trwania interwencji (5 godzin 15 minut) przeglądający nagrania nie miał możliwości ich przejrzenia z dwóch kamer w czasie rzeczywistym. W związku z powyższym dokonał przejrzenia w tempie 8x. Do akt postępowania administracyjnego załączono także wydruki zrzutów ekranu pochodzących z nagrań z kamer nasobnych policjantów, na których uwidoczniono zdarzenia, o których wspomniano powyżej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że uzupełnił ten materiał dowodowy o nagrania z kamer nasobnych sierż. K. J. oraz post. D. P.. Po przejrzeniu nagrań ustalił, że kamera nasobna post. D. P. rozpoczęła rejestrację czynności o godz. 16.30. Nagranie zakończone zostało o godz. 17.30. Kamera nasobna post. D. P. kontynuowała nagrywanie od godz. 18.30 do godz. 19.30. Nagranie z kamery nasobnej sierż. K. J. (BC 20006710_10_050- 622231317_3) rozpoczynające się o godz. 16.30 i zakończone o godz. 17.30 przestawia przebieg tego samego zdarzenia co nagranie z kamery nasobnej post. D. P. (BC 20005298_9_05062223155_3). Organ II instancji szczegółowo opisał przebieg zdarzeń związanych z interwencją z dnia 6 maja 2022 r., który ustalił ma podstawie nagrań z ww. kamer nasobnych.

Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego analiza powyższych nagrań pozwala na stwierdzenie, że sierż. K. J. stosował siłę fizyczną wobec osoby zatrzymanej, która miała założone kajdanki na ręce trzymane z tyłu. Stosowanie siły polegało na chwyceniu mężczyzny za ubranie i wrzuceniu do wnętrza radiowozu, zaciskaniu palców dłoni na szyi w okolicach krtani mężczyzny, uderzeniu go w okolice twarzy, chwyceniu za głowę z tyłu i ściągnięciu siłą z krzesła, ciągnięciu mężczyzny za ubranie po podłodze, uderzaniu jego głową w ścianę, obaleniu na ziemię poprzez podcięcie nóg i następnie chwyceniu za ubranie i ciągnięciu po podłodze.

Organ II instancji podkreślił, że ustawodawca w art. 12 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej zawarł katalog środków przymusu bezpośredniego. Natomiast w art. 11 pkt 1-14 ww. ustawy wymieniono działania uzasadniające użycie lub wykorzystanie tych środków przez policjanta. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, siły fizycznej można użyć lub wykorzystać ją w przypadkach, o których mowa w art. 11. Natomiast używając siły fizycznej lub wykorzystując siłę fizyczną, nie zadaje się uderzeń, chyba że uprawniony działa w celu odparcia zamachu na życie lub zdrowie własne lub innych osób albo na mienie lub przeciwdziała ucieczce. Ponadto, według art. 34 ust. 1 tej ustawy, środków przymusu bezpośredniego można użyć po uprzednim bezskutecznym wezwaniu osoby do zachowania się zgodnego z prawem oraz po uprzedzeniu jej o zamiarze użycia tych środków.

W ocenie organu odwoławczego, analiza nagranych wypowiedzi sierż. K. J. nie daje podstaw do stwierdzenia, że podjął się on wezwania zatrzymanego do zachowania zgodnego z prawem. Nie sposób również uznać zachowania sierż. K. J. za spełniające wymogi działań uprawniających do zastosowania siły fizycznej, a wykazanych w art. 11 ww. ustawy. Stosowanie siły fizycznej przez sierż. K. J. nie było poprzedzone wypowiedzeniem przez niego poleceń zatrzymanemu. Jednocześnie działania policjanta nie prowadziły m.in. do odpierania bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność, przeciwdziałania czynnościom prowadzącym do tego typu zamachów, ani też do udaremnienia mężczyźnie ucieczki, czy pokonania jego biernego lub czynnego oporu. Z nagrań kamer nasobnych wynika, że D. B. był jedynie agresywny słownie w stosunku do policjantów i osób postronnych. Żadne z jego zachowań nie wymagało zastosowania wobec niego siły fizycznej. Przemieszczał się spokojnie pomiędzy radiowozem a miejscami do których był doprowadzany (szpital, pomieszczenia komisariatów). Nie było potrzeby stosowania wobec niego chwytów transportowych, popychania, technik podcięć, obaleń i duszenia. Techniki duszenia są wykorzystywane w celu unieruchomienia osoby agresywnej fizycznie, atakującej i stawiającej opór.

Następnie organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 231 § 1 Kodeksu karnego podlega karze funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Natomiast w myśl art. 217 § 1 k.k., karze podlega ten, kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza jego nietykalność cielesną. Paragraf 2 stanowi, że karze podlega ten, kto jeżeli naruszenie nietykalności wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.

Zdaniem organu, zachowanie policjanta wypełniło znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 oraz art. 217 § 1 Kodeksu karnego. Nagrania z przebiegu interwencji dokumentują w sposób oczywisty fakt, że sierż. K. J. świadomie naruszał nietykalność zatrzymanego, bowiem podejmowane przez policjanta działania nie uzasadniały zastosowania wobec zatrzymanego środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej, co zostało już wyjaśnione powyżej. Dla przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia fakt, że D. B. swoją słowną agresją mógł prowokować policjanta. Nie upoważnia to funkcjonariuszy Policji do przekraczania uprawnień wynikających z przepisów prawa, a w szczególności do naruszania nietykalności cielesnej osób nad którymi mają w danej chwil władztwo, czy nadzór. Osoby wstępujące do Policji składają ślubowanie i przyrzekają m.in. strzec honoru, godności i dobrego imienia służby. Każdy policjant winien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji (§ 2 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta"). Policjant we wszystkich swoich działaniach ma obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka (§ 4 pkt 2 załącznika do zarządzenia nr 805). Nadto, policjant, podejmując decyzję o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego, powinien zachować szczególną rozwagę i stale mieć na uwadze charakter tych środków (§ 5 załącznika do zarządzenia nr 805).

W ocenie organu II instancji sierż. K. J. sprzeniewierzył się wyżej wskazanym zasadom etyki zawodowej policjanta.

Odnosząc się do wniosku sierż. K. J. o przesłuchanie go organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie sięganie organu do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przesłuchanie strony jest bezcelowe, bowiem stan faktyczny sprawy może zostać stwierdzony przy pomocy innych środków dowodowych. Nadto, sierż. K. J. został pouczony o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie. W związku z tym bezpodstawny pozostaje również zarzut sierż. K. J. o braku umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W toku postępowania odwoławczego policjant zapoznał się z materiałami sprawy i umożliwiono mu wykonanie ich fotokopii. Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie świadków, organ II instancji podkreślił, że nagrania z kamer nasobnych policjantów stanowią bezwpływowy i odzwierciedlający bezpośrednio rzeczywistość środek dowodowy. Na ich podstawie możliwa była obiektywna ocena zachowania policjanta i ustalenie, że dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa. Wobec tego zbędne było dodatkowe przeprowadzanie dowodu z przesłuchań świadków.

Komendant Wojewódzki uznał także, że zaskarżona decyzja spełnia wymagania określone w art. 108 § 1 k.p.a., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.

Powyższą decyzję K. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów, w szczególności art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Skarżący podkreślił w skardze, że decyzja o zwolnieniu go została wydana bez przesłuchania go i bez możliwości przedstawienia własnych relacji ze zdarzenia, które miało miejsce w dniu 6 maja 2022 r. Ponadto, zdaniem skarżącego, pobieżnie został przeanalizowany materiał z nagrania wideo. Wnioski jakie zostały zawarte w dwóch notatkach urzędowych, zawierają lakoniczną i subiektywną ocenę wyrwanych z kontekstu zachowań, są pochopne. Ocena tych zachowań nie może odbyć się w oderwaniu od zachowania osoby zatrzymanej, dynamiki sytuacji i jej specyfiki. Samo stwierdzenie w notatce służbowej okoliczności użycia siły fizycznej przez funkcjonariusza bez wszechstronnej analizy nie pozwala wykluczyć, że siła ta była użyta w ramach środków przymusu bezpośredniego (ŚBP) i była uzasadniona.

Skarżący podniósł, że w zaskarżonej decyzji zostało wskazane, że czyn jakiego się dopuścił wypełnił znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 oraz 217 § 1 Kodeksu karnego. Tymczasem do formułowania takich wniosków jest uprawniony jedynie sąd w wyroku karnym, a nie organy administracji. W tym przypadku naruszona zasada domniemania niewinności, gdyż nie został skazany przez sąd. Co więcej nie zostały nawet przedstawione żadne zarzuty karne w związku z analizowaną sprawą.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy uznał zarzuty skargi za bezpodstawne i wniósł o jej oddalenie.

W uzupełnieniu skargi z dnia 13 listopada 2022 r. skarżący przedstawił wyjaśnienie działań, które wydarzyły się podczas interwencji. Wskazał, między innymi, że podczas umieszczania zatrzymanego w radiowozie wraz z sierż. sztab K. K., mężczyzna celowo nie podniósł nóg stawiając bierny opór, po czym po przechyleniu przewrócił się. Nadto dalej był wulgarny do kobiet, które wcześniej zaatakował, w dalszym ciągu wyzywał. Dlatego przytrzymał go, aby nawiązać z nim kontakt wzrokowy. Mężczyzna zaprzestał wyzywania kobiety i był spokojny aż do momentu przewiezienia go do szpitala przy ul. [...]. Z kolei zarzucany mu czyn duszenia, czy chwycenia zatrzymanego za szyję jest pomówieniem. Mężczyzna w chwili przebywania w szpitalu nie wykonywał poleceń, wstawał z krzesła, czym już spełnił przesłankę do użycia ŚPB. Według skarżącego, uwzględniając jego wcześniejsze zachowanie tj. kopanie, szarpanie kobiet na ulicy, mógł stworzyć bezpośrednie zagrożenie dla przebywających kobiet w szpitalu. Kajdanki nie krępują nóg. Po nie wykonanym poleceniu, mężczyznę posadził na krzesło, w tym czasie również przytrzymał (nie ściskając) prawą dłonią okolice szyi. Mężczyzna nie uderzył tyłem głowy w ścianę, a odgłos jaki słychać w tle to plastikowe oparcie krzesła. Skarżący zwrócił uwagę, że mężczyzna nie posiadał nawet grymasu bólu na twarzy i w ułamek sekundy po rzekomym uderzeniu odpowiada na pytanie. Ponadto, zdaniem strony, policjant nie ma obowiązku informować osoby o możliwości użycia środków bezpośredniego przymusu (ŚPB) działając interwencyjnie.

Skarżący zaznaczył, że oglądał nagrania w spowolnionym tempie i okazał to innym Policjantom, którzy nie kryli zaskoczenia i oburzenia w związku z ilością niezgodności, a wręcz kłamstw w pismach w porównaniu do nagrań. Zdaniem strony, w analizach nagrania są rozbieżności i żadna wersja się ze sobą nie pokrywa, co świadczy o tym, że każdy interpretuje interwencje w sposób jaki mu się podoba, a nie w taki sposób w jaki rzeczywiście została przeprowadzona.

Skarżący podał, że mężczyzna w szpitalu stawiał bierny opór. Interwencja przebiegała z Policjantką, świeżo po kursie podstawowym, która obserwowała z daleka co się dzieje, była zakłopotana, trzęsły jej się ręce, bo nie wiedziała co ma robić. Po przyjeździe na teren komisariatu Niebuszewo mężczyzna nie chciał wyjść z radiowozu, ponownie dostał swojego szału. Sam więc wyciągnął mężczyznę z pojazdu i zaprowadził go do pokoju. Mężczyzna się zapierał, nie chciał iść (ponownie stawiał bierny opór), ciągle napierał na niego, w jego kierunku, był odwrócony twarzą do niego, obawiał się więc, że uderzy go głową. Wobec czego podciął mu nogę. Mężczyzna nie chciał się podnieść, specjalnie się zapierał, aby utrudnić posadzenie go na krześle, co widać na nagraniu. Następnie z uwagi na całokształt zachowania mężczyzny to, że kopał i szarpał kobiety oraz jego dziwne i zmienne napady dla bezpieczeństwa mężczyzny oraz ich umieścił go pod krzesłami. Skarżący zaznaczył, że jego zachowania nie miały na celu zrobić mężczyźnie krzywdy ani go poniżyć, robił to co konieczne, aby jak najlepiej wykonać swoje obowiązki. Mężczyzna podczas osadzania go nie posiadał żadnych widocznych świeżych obrażeń mogących być związanych z (naszą) interwencją.

Na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 r. skarżący oświadczył, że nie zostały mu przedstawione żadne zarzuty i nie skierowano aktu oskarżenia. Nie był również przesłuchiwany. Podtrzymuje wszystko to co zostało zapisane w skardze oraz w piśmie z dnia 13 listopada 2022 r. Skarżący, na pytanie Sądu, wskazał, że był policjantem przez 3 lata, 3 miesiące i 3 dni. Uczestniczył we wszystkich szkoleniach. Był opiniowany dwukrotnie w oddziale prewencji. Były to opinie bardzo dobre. W oddziale prewencji były organizowane egzaminy przypominające. Natomiast w Komendzie Miejskiej Policji w S. żadnych szkoleń z zakresu stosowania środków bezpośredniego przymusu nie było.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Podtrzymał stanowisko zawarte w rozkazach personalnych oraz w odpowiedzi na skargę. Na pytanie Sądu, oświadczył, że nie wie czy zostało złożone zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Nie wie czy jakieś konsekwencje poniosła policjantka uczestnicząca w interwencji.

Skarżący podał, że toczyło się postępowanie w Prokuraturze Rejonowej w K. P., ale nie podjęto przeciwko niemu żadnych czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest rozkaz personalny Komendanta Policji utrzymujący w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w S. o zwolnieniu K. J. ze służby w Policji, z uwagi na oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozkazu stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 ze zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonego aktu Sąd zobligowany był zbadać, czy organy Policji w oparciu o zebrany materiał dowodowy, zasadnie uznały oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa, a fakt jego popełnienia uniemożliwia pozostawienie policjanta w służbie.

Zdaniem Sądu zaskarżony rozkaz personalny, jaki i poprzedzający go akt ,na skutek naruszenia przepisów procesowych, zostały wydane przedwcześnie, a więc z naruszeniem normy prawnej będącej podstawą orzeczenia o zwolnieniu skarżącego ze służby w szeregach Policji.

Wyjaśnić należy, że w ustawie o Policji nie zdefiniowano pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa", co oznacza, że przesłanka "oczywistości" popełnienia czynu może być przez organ Policji ustalona samodzielnie, na podstawie analizy całokształtu okoliczności konkretnego zdarzenia. Przy czym stwierdzenie przez organ naruszenia przez policjanta norm prawa karnego, jest możliwe jedynie wówczas, gdy okoliczności zaistniałego zdarzenia nie nasuwają żadnych wątpliwości, zostały wyczerpująco ustalone i ocenione oraz znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

W wyroku z 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06 (OTK-A 2008/7/120), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny" i w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w powołanym przepisie przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Trybunał podkreślił, że użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest fakultatywne i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Popełnienie przez policjanta czynu musi być "oczywiste", muszą zatem istnieć określone dowody na jego zaistnienie, nie tylko jego uprawdopodobnienie. Charakter czynu wypełniającego znamiona przestępstwa karnego lub karnoskarbowego musi także uniemożliwiać dalsze pozostawanie policjanta w służbie.

Dlatego też organ Policji, prowadząc postępowanie w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, dla prawidłowego i sprawiedliwego zastosowania tej normy wobec policjanta, winien podjąć wszelkie czynności niezbędne do starannego zbadania sprawy oraz dokonać wszechstronnej i wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze szczególną rolę zgodności takiej decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela.

Nie ulega wątpliwości, iż w praworządnym i demokratycznym państwie służba w Policji jest bezpośrednio związana ze szczególnie wysokimi wymaganiami w stosunku do policjantów, tak aby ich postawa moralna i nieposzlakowany charakter chroniły interes społeczny i podkreślały autorytet władzy państwowej. Ma to związek z podstawowymi zadaniami Policji, którymi zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji, są m. in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zakres obowiązków Policji powoduje, że w istotnym stopniu jej działania, a przede wszystkim postawa jej funkcjonariuszy, kształtują wizerunek organów państwa i zaufanie do nich. Zatem wymogi w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Policji muszą być tak wysokie, aby dawały rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych czynności. Jednocześnie wypełnianie przez policjanta swoich obowiązków zgodnie z powyższymi zasadami należy rozumieć jako działania podejmowane w interesie służby, który jest tożsamy w tym zakresie z interesem publicznym.

Priorytet powyższych wartości nie zwalnia jednakże organu Policji od starannego przeprowadzenia postępowania, z poszanowaniem zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, przede wszystkim reguł dowodowych i uprawnień procesowych strony, dla której decyzja oparta na przepisie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji rodzi przecież poważne konsekwencje na gruncie zawodowym i w życiu osobistym.

Jak wynika z akt organ I instancji oparł rozstrzygnięcie na wynikach analizy materiału audiowizualnego nagrań z kamer nasobnych interweniujących funkcjonariuszy Policji, przedstawionych w notatkach służbowych z 24 maja 2022 r. oraz dokumentacji zdjęciowej z części nagrania, ukazującej wybrane zdarzenia podczas interwencji z dnia 6 maja 2022 r. Z notatki asp. P. W. wynika, iż interwencja trwała 5 godzin i 15 minut, stąd też nagranie zostało przejrzane w trybie przyspieszonym 8x. W notatce ujęty jest opis zdarzeń mających miejsce w godzinach od 16.30 do 19.25 (3 godziny interwencji).

W odwołaniu skarżący zanegował rozkaz z dnia [...] czerwca 2022 r. z uwagi na pobieżną ocenę niepełnego, wybiórczo zgromadzonego materiału dowodowego, który jego zdaniem nie oddawał przebiegu całości zdarzeń z interwencji policyjnej i nie pozwalał na przypisanie mu zachowań o znamionach przestępstwa.

Organ odwoławczy uzupełnił akta o nagrania o nagrania z kamer nasobnych sierż. K. J. oraz post. D. P. i wyłącznie na podstawie analizy nagranych zdarzeń z dnia 6 maja 2022 r. w czasie od 16.30 do 19.30 (notatka urzędowa z 20 lipca 2022 r.), bez przesłuchania zainteresowanej strony co do treści tych nagrań, automatycznie uznał oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa z art. 231 § 1 Kodeksu karnego i art. 217 § 1 Kodeksu karnego.

Zdaniem Sądu, z uwagi zastosowaną podstawę prawną mającą, charakter sprawy i rodzaj rozstrzygnięcia, mające wpływ na to czy strona powinna bądź nie pozostać w służbie, należało przesłuchać skarżącego co do okoliczności omawianej interwencji, zwłaszcza, że skarżący konsekwentnie podnosi konieczność weryfikacji ustalonego przebiegu zdarzeń podczas interwencji.

Należy pamiętać, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 (art. 81 k.p.a.). Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 § 2 k.p.a.). W myśl art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W kontekście powyższych reguł procesowych niezrozumiałe jest dla Sądu odstąpienie organów Policji od przesłuchania strony, jak i drugiego uczestnika interwencji post. D. P. w celu wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich aspektów tej sprawy. Kwestii tej nie wyjaśnia dostatecznie również zaskarżony rozkaz personalny, w którym organ odwoławczy poprzestał na zwięzłym stwierdzeniu, że nagrania z kamer nasobnych policjantów stanowią bezwpływowy i odzwierciedlający bezpośrednio rzeczywistość środek dowodowy w tej sprawie. Tymczasem zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z powyższych przyczyn Sąd podzielił wyrażone w skardze zarzuty co do naruszenia przez organy obu instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co polegało na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających wpływ dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy.

Nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego i wskazane naruszenia zasad postępowania miały przełożenie na przedwczesne zastosowanie wobec skarżącej strony przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a więc na zwolnienie ze służby motywowane oczywistszym charakterem okoliczności popełnienia przestępstwa.

Konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w tej sprawie przez organy Policji potwierdzają wyjaśnienia skarżącego, złożone w piśmie z dnia 13 listopada 2022 r. na etapie postępowania sądowego, w których podnosi zasadność użycia środków bezpośredniego przymusu, wobec stawiania przez zatrzymanego tzw. biernego oporu i występowania innych zagrożeń z jego strony. Wyjaśnienia te potwierdziły tezy skargi sądowej, iż fakt popełnienia przez skarżącego czynów o znamionach przestępstwa nie był dostatecznie zbadany, a więc oczywisty, jak kategorycznie twierdzą organy Policji. Należy zwrócić uwagę, że nie zostały postawione skarżącemu zarzuty popełnienia przestępstwa w ramach postępowania karnego.

Organy ponownie orzekając w sprawie skarżącego uwzględnią dokonaną w niniejszym wyroku ocenę prawną ich działań i przeprowadzą postępowanie zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek pozwalających na zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.