Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 266/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.27 par.1 pkt 9, art.33 par.1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk- Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...]; II. uchyla stanowisko wierzyciela P. S.A. z dnia [...] nr [...] III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w S. na rzecz skarżącej T. S. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. znak [...] [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr: [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych

w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec T. S. (dalej: "strona") na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 20 października 2014 r. wystawionego przez Pocztę Polską S.A., Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienie wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "organ egzekucyjny") na podstawie ww. tytułów wykonawczych z 20 października 2014 r. wystawionych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: "wierzyciel"). Obowiązek objęty ww. tytułami wykonawczymi dotyczył należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2010 r. do kwietnia 2014 r. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne wobec strony, doręczając 19 maja 2015 r. odpisy tytułów wykonawczych.

Strona zgłosiła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc nieistnienie obowiązku.

Pismem z 2 czerwca 2015 r. nr [...] Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu oraz z tym dniem zawiesił prowadzone wobec strony postępowanie egzekucyjne.

Wierzyciel postanowieniem z 31 marca 2016 r. nr [...], uznał za nieuzasadniony zarzut wniesiony przez stronę.

W uzasadnieniu wierzyciel wskazał że na imię i nazwisko strony zgłoszona została rejestracja odbiornika rtv używanego pod adresem ul. [...] [...], [...]. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U Nr 187, poz. 1342) zobowiązanemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...] W przypadku zaprzestania korzystania z odbiornika rtv abonent zobligowany był do dopełnienia w urzędzie pocztowym właściwych formalności.

Następnie postanowieniem z dnia 31 marca 2017 r. [...] organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], dotyczących okresu od stycznia 2010 do grudnia 2011.

Od postanowienia z 31 marca 2016 r. strona wniosła zażalenie po rozpoznaniu, którego postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. nr [...], wierzyciel utrzymał je w mocy.

Uwzględniając powyższe, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 r., nr [...] oddalił zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] (postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki z dnia 26 stycznia 2018 r. nr [...]). Organ egzekucyjny stwierdził, że nie jest uprawniony do badania zasadności

i wymagalności obowiązku objętego wystawionym przez wierzyciela tytułem wykonawczym. Stwierdził, że wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W związku z tym postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela będzie kontynuowane środkami egzekucyjnymi wskazanymi w ustawie

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o wstrzymanie egzekucji do czasu rozpoznania wniosku o umorzenie.

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r. nr [...] organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] odnoszących się do rozliczeń z tytułu opłat za 2012 r.

W dniu [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w S. wydał postanowienie nr [...] [...], w którym utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 18, art. 33 § 1, art. 34 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.- dalej: "u.p.e.a.") i art. 138 §1 K.p.a. Organ odwoławczy podał, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Skoro wierzyciel ostatecznie uznał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje i jest wymagalny, to wykluczona jest ponowna merytoryczna ocena zarzutów strony, jakie były istotą rozważań w postępowaniu dotyczącym stanowiska wierzyciela.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel w swoim stanowisku stwierdził, że zobowiązana została powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, a zawiadomienie to zostało przesłane pismem z dnia 24 lipca 2008 r. Przesyłka zawierająca ww. numer nie została przesłana, jako zwrotna do Poczty Polskiej S.A, w związku z tym obowiązek powiadomienia o nadaniu numeru został wykonany. Podkreślił również, iż nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniających posiadacza odbiornika rtv od obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej.

Odnosząc się do kwestii posiadanych przez stronę uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych wierzyciel wskazał w przedstawionym stanowisku wskazał,

że w dniu 5 lutego 2015 r. dopełniła ona formalności związanych z jego uzyskaniem.

Natomiast zarzut przedawnienia został sformułowany dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, zatem nie może być przedmiotem rozpoznania merytorycznego. Organ odwoławczy wskazał, że powyższy zarzut zgłoszony po raz pierwszy na etapie zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarzutów uznać należy za spóźniony. Wskazał, że rozpoznaniu podlegają zarzuty, które zostały zgłoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego.

Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 K.p.a. organ odwoławczy przyznał, że w sprawie wystąpiła zwłoka w działaniu organu egzekucyjnego, jednak strona nie poniosła w związku z nią żadnej szkody.

Skarżąca złożyła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jego uchylenie w całości w związku z nieistnieniem zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2012 r. do kwietnia 2014 r., ewentualnie wniosła o jego uchylenie w całości w związku z przedawnieniem zobowiązania radiowo-telewizyjnego, jako świadczenia okresowego i związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Skarżąca zarzuciła organowi rażące naruszenie:

- prawa przy rozpatrywaniu sprawy poprzez niezbadanie legalności stanowiska wierzyciela,

- prawa i wydanie postanowienia pomimo nieistnienia obowiązku zapłaty,

- prawa poprzez nieuwzględnienie art. 118 kodeksu cywilnego ustalającego 3 letni termin przedawnienia ws. świadczeń okresowych, do których zalicza się opłaty radiowo-telewizyjne.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej: "p.p.s.a"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4. błąd co do osoby zobowiązanego;

5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy

o wzajemnej pomocy.

Skarżący zgłosił zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącą zarzuty nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia wierzytelności za niezasadne. Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W miejscu tym należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu drugiej instancji, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie tego organu, musi dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10,

Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA

z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08,

Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września

2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r.,

I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

Uprawnienia Poczty Polskiej S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm. – dalej: "u.o.a."), a zatem opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku prowadzenia przez Pocztę Polską S.A. egzekucji.

Wskazać należy na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta Polska S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. konieczne było odwołanie się do przepisów u.o.a., które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia zobowiązania. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne

i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08 (pkt 3.3.4. uzasadnienia).

Z akt sprawy nie wynikało, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika rtv na nazwisko skarżącej, a zatem Sąd nie mógł zweryfikować tej okoliczności. Wierzyciel wskazał tylko, że taka rejestracja została zgłoszona na nazwisko skarżącej pod adresem [...], [...]. W aktach sprawy brak było jednak jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność.

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia).

W § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest:

1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub

2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Z akt sprawy przedstawionych Sądowi nie wynikało, żeby skarżąca została zawiadomiona w 2007 lub 2008 r. o nadaniu jej indywidulanego numeru identyfikacyjnego, choć wierzyciel wskazuje na taki fakt.

Zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji – to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Dopiero zatem w sytuacji, gdy Sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie w kwestii prawidłowości jego stanowiska.

Z tych powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienie-stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swe rozstrzygnięcia oparły na niepełnym materiale dowodowym, wynikającym ze stanowiska wierzyciela, a zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sąd wskazuje, że choć nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się art. 34 § 1 u.p.e.a. to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wskazania daty zarejestrowania odbiornika telewizyjnego przez skarżącą oraz daty zawiadomienia skarżącej o nadaniu mu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, a także załączenia dowodów, z których wynikałyby ww. daty oraz danych adresowych skarżącej. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącej.

Organ zobowiązany będzie także się odnieść do kwestii przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzono na rzecz skarżącej kwotę w wysokości [...] zł tytułem zwrotu wpisu sądowego.