Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 874/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 5,
journal: Dz.U. 2011 nr 163 poz 981
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.
article: art. 72 ust. 1 pkt 4, art. 59 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 62 ust. 1, art. 80 ust. 1,
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: par. 2 ust. 1 pkt 27, art. 8 pkt 1 i 2,
journal: Dz.U. 2010 nr 213 poz 1397
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 23 ust. 1,
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 135,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] , znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania Zarządu [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 66, 71 ust. 1 i 2 pkt 1, 72, 77 ust. 1 pkt 1 i 2, 79, 88, 82, 85 ust. 1 i 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej ustawą, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na [...], przez [...] Sp. z o.o. w K.

W uzasadnieniu SKO podało, że określając w pkt I decyzji środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia opisano jego rodzaj i miejsce. Organ I instancji podał w szczególności, że przedsięwzięcie polegać będzie na odkrywkowej eksploatacji złoża wapieni dewońskich "[...]", które prowadzone będzie przez [...] Sp. z o.o. - Zakład [...]. Projektowany obszar górniczy "[...]" o powierzchni ok. 45,4 ha obejmie działki w miejscowościach [...], gm. [...] gm. P.. Powierzchnia planowanego terenu górniczego "[...]" wyniesie ok. 145 ha. Zasoby operatywne (możliwe do wydobycia) wynoszą ok. 40 865 tys. Mg i zabezpieczą eksploatację przez okres ok. 16 lat.

Eksploatacja złoża "[...]" odbywała się będzie sposobem odkrywkowym, w wyrobisku stokowo - wgłębnym, systemem ścianowym albo zabierkowym. Planowane jest udostępnienie wyrobiska piętrami eksploatacyjnymi

o miąższości 10 m – 15 m. W wyniku zakładanej eksploatacji powstanie suche, wyrobisko o powierzchni ok. 45 ha i głębokości ok. 50 - 60 m.

W punkcie 2 ppkt 1-31 decyzji określono warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji - rekultywacji ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych

i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.

W punkcie 3 ppkt 1-5 określono wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji,

o których mowa w art. 72 ustawy.

W punkcie 4 decyzji organ stwierdził, że przedsięwzięcie wymaga sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie emisji hałasu i zanieczyszczeń do powietrza, w ramach której należy wykonać: po upływie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia eksploatacji złoża "[...]" sprawdzające pomiary imisji pyłu PM 10 przez okres roku, zgodnie z przyjętymi metodykami referencyjnymi lub innymi dopuszczonymi do stosowania oraz należy wykonywać pomiary hałasu do środowiska na najbliższych terenach podlegających ochronie akustycznej,

w szczególności zlokalizowanych na południowy zachód od złoża "[...]", jak również uwzględniając tereny, o których mowa w decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 15 września 2006 r. określającej dopuszczalny poziom hałasu wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A (dB) przenikającym z [...] Sp. z o.o. Zakład [...] gm. P. do środowiska.

Ponadto w pkt 5 decyzji organ I instancji stwierdził, że planowana eksploatacja złoża nie należy do przedsięwzięć, dla których można przeprowadzić ponowną ocenę oddziaływania na środowisko w myśl ustawy.

Organ I instancji nie nałożył wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, gdyż przedsięwzięcie nie jest zaliczane do stwarzających zagrożenia wystąpienia poważnych awarii wskazując jednocześnie, że podczas eksploatacji należy obowiązkowo przestrzegać przepisów BHP, warunków eksploatacji urządzeń, przepisów przeciwpożarowych i ochrony środowiska.

Stwierdził, że przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, a także nie występuje konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

Ponadto wskazał, że dla terenu planowanego przedsięwzięcia nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zarówno

w Gminie P. jak i w Gminie C.

W toku postępowania stwierdzono potrzebę uzupełnienia przedłożonego raportu o oddziaływaniu na środowisko. Inwestor dokonał uzupełnień w dniach

1 sierpnia 2011 r., 2 lutego 2012 r. i 18 czerwca 2012 r.

Organ I instancji wskazał, iż stosownie do art. 30, 33 i 79 ust. 1 ustawy, zapewniony został udział społeczeństwa w postępowaniu oraz przedstawił działania, które zostały podjęte w ramach przeprowadzonej procedury udziału społeczeństwa

w przedmiotowym postępowaniu. Na etapie prowadzonego postępowania uwagi zostały wniesione przez Wspólnotę Wsi [...],[...]. Pozostałe strony nie wniosły uwag, również ze strony społeczeństwa i organizacji ekologicznych nie wpłynęły żadne uwagi, wnioski

i zastrzeżenia do planowanej inwestycji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Zarząd Wspólnoty Wsi [...] oraz Rada Sołecka wsi [...]. Podpisane zostało również przez [...] - Sołtysa wsi [...] oraz [...] - radnego Gminy C.

Zarzucono, że w obrębie planowanej inwestycji uwzględniono tylko trzy działki o numerach ewidencyjnych [...] , a pominięto działki będące w obszarze oddziaływania inwestycji o numerach ewidencyjnych: [...], stanowiące również własność Wspólnoty Wsi [...]. Wniesione odwołanie uzasadniono zatem brakiem odniesienia się w zaskarżonej decyzji do pozostałych działek.

Ponadto w odwołaniu wyrażono brak zgody na otwarcie kopalni na przedmiotowych działkach z uwagi na ich planowane przeznaczenie związane

z turystycznym kierunkiem rozwoju gminy C.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że interes prawny do wniesienia odwołania posiada Wspólnota Wsi [...], będąca właścicielem części gruntów objętych planowaną inwestycją, w imieniu której odwołanie wniósł Zarząd Spółki do zagospodarowania Wspólnoty Wsi [...].

Z akt sprawy (wypis z rejestru ewidencji gruntów) wynika bowiem, że Wspólnocie (osobom uprawnionym do udziału we wspólnocie) na podstawie decyzji [...] przysługuje tytuł prawny do nieruchomości oznaczonych numerami działek [...] oraz [...] (obręb 6 [...] gm. C). Wymienione

w odwołaniu działki o numerach [...] w świetle zapisów

w ewidencji gruntów posiadają nieuregulowany stan prawny - jako władający tym gruntami wpisane są [...] [...].

Natomiast pozostałe osoby wymienione w odwołaniu, w ocenie Kolegium, nie posiadają interesu prawnego w niniejszej sprawie i w odniesieniu do nich organ podejmie odrębne rozstrzygnięcie.

SKO wskazało, że wnioskiem z dnia 17 grudnia 2010 r. [...] Sp. z o.o.

w K. zwróciła się do Wójta Gminy P. o wydanie decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia pn. "Wznowienie eksploatacji złoża [...] - Zakład [...]" realizowanego na terenie gminy P. i C.

Do wniosku załączono w szczególności raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, kopię map ewidencyjnych obejmujących przewidywany obszar, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie (obszar górniczy) oraz obejmujących teren, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie (teren górniczy), wypisy z rejestru gruntów oraz informacje o braku planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, gdzie prowadzona będzie eksploatacja.

Planowane przedsięwzięcie polegać ma na odkrywkowej eksploatacji złoża wapieni dewońskich “[...]" i prowadzone będzie przez [...] Sp. z o.o. – Zakład [...] w M. gm. P.. Obecnie na terenie Zakładu zrealizowany jest zakład przeróbczy (w odległości ok. 300-350 m w kierunku wschodnim od złoża) oraz zakład górniczy prowadzący eksploatację złoża “[...]" (w odległości ok. 600 m w kierunku wschodnim i południowo-wschodnim od złoża “[...]"). Wydobycie z obszaru górniczego “[...] VII" o pow. ok. 115 ha obecnie jest prowadzone na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z 16 stycznia 2012 r. Złoże "[...]" eksploatowane jest sposobem odkrywkowym, systemem ścianowym lub ścianowo-zabierakowym, do rzędnej +160 m.n.p.m., siedmioma poziomami, urabiane jest z zastosowaniem metod strzałowych. Wydobyta kopalina z wyrobiska transportowana jest do zakładu przeróbczego. W zakładzie tym odbywa się produkcja różnych frakcji kamienia wapiennego dla potrzeb budownictwa, cukrownictwa, odsiarczania spalin, budowy dróg i na inne indywidualne potrzeby odbiorców.

Urabianie wapieni dewońskich ze złoża "[...]" prowadzone będzie poprzez zastosowanie metod wybuchowych. Eksploatacja prowadzona będzie równolegle z wydobyciem ze złoża "[...]". Wykorzystywane będą maszyny znajdujące się na wyposażeniu kopalni "[...]". Obsługę kopalni (pracownicy obsługi maszyn, osoby dozoru) stanowić będzie również obecna załoga. Urobiona kopalina transportowana będzie bezpośrednio do zakładu przeróbczego przy pomocy samochodów samowyładowczych, istniejącą drogą technologiczną

w obrębie działki nr ewid. 634, będącej we władaniu inwestora. Jak wynika z raportu, w związku ze wznowieniem eksploatacji złoża nie ulegnie zwiększeniu ilość kamienia wapiennego poddawanego przeróbce na terenie zakładu przeróbczego (zakład pracuje obecnie z maksymalną wydajnością tj. 6 mln Mg/rok). Zgodnie z raportem zasoby operatywne (możliwe do wydobycia) wynoszą ok. 40865 tys. Mg. PIanowana wielkość rocznego wydobycia kopaliny ze złoża "[...]" wyniesie max. 2.500 tys. Mg, przy czym łączne maksymalne wydobycie kamienia wapiennego ze złoża "[...]" i "[...]" nie przekroczy 6 mln Mg/rok. Mając na uwadze powyższe okres eksploatacji wyniesie ok. 16 lat. Kopalnia "[...]" funkcjonować będzie ok. 250 dni w roku.

SKO wskazało, że projektowany obszar górniczy "[...]" o pow. ok. 45,4 ha obejmie działki o nr ewid. [...] - m. [...] gm. P.. Zgodnie z raportem inwestor przewiduje prowadzić eksploatację w dwóch etapach

i wystąpić z dwoma wnioskami o wydanie koncesji na wydobywanie wapieni dewońskich: pierwszy obejmie wydobycie na terenie ww. działek, z wyłączeniem działki o nr ewid. m. [...], gm. P., a w drugim do eksploatacji zostanie włączona również część złoża zlokalizowana na tej działce. Zgodnie z mapą ewidencyjną proponowany obszar górniczy stanowią grunty rolne, leśne, łąki, pastwiska, nieużytki i użytki kopalne. W jego granicach znajdują się trzy gospodarstwa mieszkalne (działki o nr ewid. [...]). Czwarta zabudowa mieszkalna (dla której zawarto umowę przedwstępną na zakup) zlokalizowana jest na działce o nr [...] w projektowanym terenie górniczym, przy granicy zakładu przeróbczego. Podjęcie eksploatacji złoża "[...]" będzie możliwe po wykupieniu i wyburzeniu ww. zabudowań, co stanowi warunek niniejszej decyzji. W wyniku prowadzonej kilkadziesiąt lat temu eksploatacji złoża "[...]" w jego południowej części powstało wyrobisko.

Kolegium stwierdziło, że w świetle zapisów art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 27 ( wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, omawiane przedsięwzięcie należy do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Dla terenu, na którym jest planowane, nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego zarówno w Gminie P. jak i w Gminie C.

W ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w oparciu o zapisy Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Raport przedłożony przez inwestora jest, zdaniem organu, w swojej istocie wysoko specjalistycznym opracowaniem autorstwa ekspertów z różnych dziedzin. Szczegółowo przeanalizowano w nim oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko w fazie budowy, eksploatacji i likwidacji, a także na wszystkie elementy środowiska i uwzględniono wszystkie wymogi określone przepisami prawa.

W raporcie oraz w uzupełnieniu do tego raportu obszernie omówione zostały: rodzaj, zasięg i wielkość emisji związanych z planowanym przedsięwzięciem. Opisano przewidywane oddziaływanie podczas jego realizacji, eksploatacji oraz likwidacji na powierzchnię ziemi i glebę, krajobraz i roślinność naturalną, obszary

i obiekty podlegające ochronie przyrody i krajobrazu, wody powierzchniowe

i podziemne, powietrze i klimat akustyczny.

W trybie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy organ I instancji uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Postanowieniem

z 14 lutego 2013 r. organ ten uzgodnił realizację określając jednocześnie jej warunki. SKO podkreśliło także, że w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 i 5, nie jest wymagana opinia Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, zdaniem organu odwoławczego, że prace przygotowawcze poprzedzające wydobycie spowodują okresowe uciążliwości takie jak: podwyższony poziom hałasu, emisję niezorganizowaną pyłu i zanieczyszczeń ze spalania paliw w maszynach oraz środkach transportu. Uciążliwości te będą miały charakter okresowy i odwracalny, prowadzone będą w porze dziennej, w sposób ograniczający do minimum infiltrację zanieczyszczeń do wód i ziemi poprzez odpowiednią organizację zaplecza technicznego, stosowanie sprawnego sprzętu i właściwe gospodarowanie powstającymi odpadami.

W celu urabiania wapieni dewońskich planuje się zastosowanie metod strzałowych. Określono wymogi dotyczące ich prowadzenia zastrzegając, że szkodliwe ich oddziaływanie podczas urabiania kopaliny nie może obejmować znajdujących się na projektowanym terenie górniczym form ochrony przyrody (pomnik przyrody - odsłonięcie geologiczne "Kozi Grzbiet" oraz rezerwat przyrody "Góra [...]") i terenów zabudowanych, w tym najbliżej położonych w kierunku południowo - zachodnim. W proponowanym terenie górniczym, a co za tym idzie

w zasięgu oddziaływania stref zagrożeń wynikających z zastosowania metod strzałowych znajdują się drogi gminne. W decyzji nałożono zatem warunek, że eksploatacja złoża i transport kopaliny nie może naruszać stanu technicznego dróg, zlokalizowanych w projektowanym terenie górniczym.

Źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza ze złoża "[...]" będą prace związane z wydobyciem, załadunkiem i transportem kopaliny oraz zwałowaniem nadkładu. W obliczeniach rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym uwzględniono łącznie: pracę istniejącego zakładu przeróbczego, eksploatację złoża "[...]" i złoża "[...]", jak również emisję niezorganizowaną następującą w wyniku procesu składowania nadkładu ze złoża "[...]" i "[...]" na zwałowiska. Do analiz przedstawionych w raporcie przyjęto wartości emisji zanieczyszczeń z zakładu przeróbczego na podstawie obowiązującej decyzji na wprowadzanie do powietrza gazów i pyłów wydanej przez Marszałka Województwa [...] z dnia 29 czerwca 2009 r. (zgodnie

z raportem z maksymalną wydajnością tj. 6 mln Mg/rok). Wznowienie eksploatacji nie przyczyni się do wzrostu wydobycia jak i produkcji w zakładzie przeróbczym. Projektowane zamierzenie ma za zadanie utrzymać aktualną produkcję zakładu, nie przewiduje się zatem zwiększenia ruchu pojazdów kołowych po pobliskich drogach publicznych. Podczas prowadzonej działalności górniczej zastosowane zostaną dodatkowe rozwiązania pozwalające na ograniczenie niezorganizowanej emisji pyłów poprzez: zraszanie wodą powierzchni komunikacyjnych kopalni za pomocą zraszacza zainstalowanego na beczkowozie, w zależności od warunków atmosferycznych. Ponadto w celu ograniczenia niezorganizowanej emisji pyłów drogi wewnętrzne i technologiczne należy odpowiednio utwardzić.

Wydobycie kopaliny ze złoża "[...]", jej załadunek i transport związany będzie z emisją hałasu, której oddziaływanie na tereny chronione przeanalizowano

w raporcie. W celu określenia wpływu planowanego przedsięwzięcia oraz prowadzonej przez inwestora działalności wydobywczej i przeróbczej na najbliższe tereny chronione akustycznie wykonano analizę obliczeniową. Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że po zrealizowaniu wymogów określonych w decyzji Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 30 lipca 2012 r., zarówno w porze dnia jak

i nocy zasięg emisji hałasu pochodzącego z eksploatacji złóż, zakładu przeróbczego i obiektów unieszkodliwiania odpadów nie będzie powodował przekraczania wartości dopuszczalnych poziomów dźwięku na terenach chronionych akustycznie. W rejonie najbliżej położonych terenów podlegających ochronie akustycznej względem proponowanego obszaru górniczego "[...]" (po zrealizowaniu wyburzeń), maksymalny poziom emisji hałasu z uwzględnieniem aktualnego tła zarówno w porze dnia (41,9 dB) jak i w nocy (41,6 dB) nie przekroczy wartości dopuszczalnych.

Kolegium wskazało, że weryfikacji rzeczywistego oddziaływania zrealizowanego przedsięwzięcia na środowisko służyć ma instytucja analizy porealizacyjnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy.

SKO stwierdziło, że z uwagi na skalę, charakter przedsięwzięcia i niepewność oddziaływania w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza i emisji hałasu, których zasięg określono w raporcie przy wykorzystaniu programów komputerowych, nałożono obowiązek opracowania analizy porealizacyjnej w zakresie emisji hałasu

i zanieczyszczeń do powietrza. Pomiary imisji pyłu PM 10, należy wykonać po upływie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia eksploatacji złoża "[...]", przez okres roku, zgodnie z przyjętymi metodykami referencyjnymi lub innymi dopuszczonymi do stosowania. Pomiary należy przeprowadzić w szczególności przy północno-wschodniej i południowo-wschodniej granicy projektowanego obszaru górniczego. Ponadto należy wykonać pomiary wielkości rozprzestrzeniania się hałasu do środowiska na najbliższych terenach podlegających ochronie akustycznej, zlokalizowanych w kierunku południowo - zachodnim od granicy projektowanego obszaru górniczego i uwzględniając tereny wymienione w decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 15 września 2006 r. W analizie porealizacyjnej należy dokonać porównania ustaleń zawartych w raporcie z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko. Analiza umożliwi zastosowanie ewentualnych dodatkowych zabezpieczeń w przypadku ponadnormatywnych oddziaływań.

SKO wyjaśniło, że w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odniesiono się do ochrony środowiska przyrodniczego na obszarze górniczym, w szczególności ochrony fauny i flory występującej na danym terenie, ochrony wód powierzchniowych i podziemnych. Organ wskazał również, że obszar górniczy złoża "[...]" znajduje się w granicach Chęcińsko – Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, na którym obowiązują zakazy wymienione w rozporządzeniu Wojewody Świętokrzyskiego Nr 83/2005 z 14 lipca 2005 r. Niewielki fragment obszaru górniczego usytuowany jest także w granicach Konecko – Łopuszniańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, na którym obowiązują zakazy wymienione

w rozporządzeniu Wojewody [...] nr [...] z dnia 14 lipca 2005 r. Organ stwierdził, że zakazy wynikające z tych rozporządzeń na terenie stanowiącym przedmiot sprawy nie powinny zostać naruszone. Z uwagi na warunki nałożone

w decyzji dotyczące prowadzenia prac przygotowawczych i eksploatacyjnych, nie przewiduje się znaczącego negatywnego wpływu na obszar Natura 2000, Wzgórza Chęcińsko – Kieleckiego PLH 260041 oddalony o około 250 m od proponowanego obszaru górniczego, a także na integralność tego obszaru i jego powiązania z innymi obszarami.

W ocenie Kolegium, organ I instancji ustalił środowiskowe uwarunkowania biorąc pod uwagę ustalenia zawarte w Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, którego przebieg szczegółowo przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Analizując postępowanie pod kątem udziału w nim społeczeństwa organ

I instancji wypełnił dyspozycję art. 79 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. Zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu oraz stosownie do przepisów ustawy przeprowadził procedurę udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.

W toku postępowania przed organem I instancji zastrzeżenia dotyczące planowanej działalności wniosła m.in. Wspólnota Wsi [...] wskazując

w piśmie z dnia 23 stycznia 2011 r., iż teren na którym planowana jest inwestycja tj. działki o numerach ewidencyjnych: [...] obrębu wsi [...] stanowią własność Wspólnoty Wsi [...]. W związku z tym Zarząd Wspólnoty oraz Rada Sołecka Wsi [...] wniosły sprzeciw dotyczący wykonywania jakichkolwiek uzgodnień i prac na gruntach stanowiących własność Wspólnoty Wsi [...] bez wcześniejszego porozumienia z Zarządem Wspólnoty oraz Radą Sołecką Wsi [...].

Odnosząc się do tych zarzutów organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podał, że przed złożeniem wniosków o koncesję na wydobywanie wapieni dewońskich ze złoża "[...]" konieczny będzie wykup m.in. działek o nr ewid. [...]. Wydanie koncesji na wydobywanie kopalin uzależnione jest m.in. od posiadania przez inwestora prawa do nieruchomości gruntowej, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność. Powyższe wynika z zapisów ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.

W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy P. Zarząd Wspólnoty Wsi [...] zarzucił natomiast, że w obrębie planowanej inwestycji uwzględniono tylko trzy działki o numerach ewidencyjnych [...], a pominięto działki

o numerach ewidencyjnych [...] będące w obszarze oddziaływania inwestycji, stanowiące również własność Wspólnoty Wsi [...]. Kolegium wyjaśniło, że na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestor nie musi dysponować tytułem prawnym do nieruchomości, na których planuje inwestycję. Będzie to konieczne dopiero na etapie wystąpienia o wydanie koncesji.

SKO podniosło, że z sentencji zaskarżonej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wynika, że projektowany obszar górniczy "[...]" obejmie m.in. działki o numerach ewidencyjnych [...]. W odniesieniu zatem do tych działek inwestor występując z wnioskiem o wydanie koncesji zobowiązany będzie wykazać prawo do dysponowania tymi gruntami. Nie ma natomiast takiego obowiązku w odniesieniu do gruntów znajdujących się na terenie górniczym, a więc w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia ale poza obszarem górniczym.

Organ podkreślił, że na etapie decyzji środowiskowej powierzchnia obszaru

i terenu górniczego dla złoża jest powierzchnią proponowaną przez wnioskodawcę. Prawidłowość jej określenia będzie podlegać ocenie w ramach postępowania koncesyjnego. Do wniosku o udzielenie koncesji wnioskodawca zobowiązany będzie dołączyć również dowody istnienia prawa przysługującego wnioskodawcy do nieruchomości gruntowej, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność (obszar górniczy).

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego planowanego przeznaczenia gruntów na cele turystyczne Kolegium wskazało, że

z zaświadczenia Burmistrza Gminy i Miasta C z 8 stycznia 2013 r. wynika, że dla obszaru na którym położone są działki o nr ewid. [...] w [...] nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Organ zauważył, że w poprzednio obowiązującym miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy C zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Ch. Nr [...], który obowiązywał do 31 grudnia 2003 r. - działki te położone były w terenach oznaczonych symbolem: "E - PE 2 - tereny udokumentowanego /kat. B/ złoża "[...]" wapienie dewońskie, marmury, ślady kruszców miedzi i ołowiu...". Według ustaleń "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C" zatwierdzonego uchwałą Nr 98/XIII/2000 Rady Miejskiej w Chęcinach z dnia 28 grudnia 2000 r. wyżej wymienione działki nie zmieniły przeznaczenia.

Reasumując SKO podniosło, że wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone sporządzeniem raportu oddziaływania inwestycji na środowisko, uzyskaniem stosownych uzgodnień planowanego przedsięwzięcia, zapewniony został społeczeństwu udział w prowadzonym postępowaniu. Spełnienie przesłanek uzasadniających podjęcie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obligowało organ do podjęcia takiej decyzji.

W ocenie Kolegium zgromadzone w sprawie dowody - w tym w szczególności raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z uzupełnieniami stanowią wystarczający materiał do określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia.

Wszystkie powołane wyżej okoliczności w ocenie Kolegium potwierdzają, że

w sytuacji wszechstronnej identyfikacji źródeł i rozmiarów ewentualnych zagrożeń dla środowiska w związku z realizacją inwestycji organ I instancji dołożył wszelkich starań, aby jak najefektywniej im przeciwdziałać, ustalając wskazane obowiązki środowiskowe.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył Zarząd Spółki do zagospodarowania Wspólnoty Wsi [...] podnosząc, że w obrębie planowanej inwestycji uwzględniono tylko trzy działki skarżącego, a pominięto zupełnie działki będące w obszarze oddziaływania inwestycji stanowiące, wg. wiarygodnych dokumentów znajdujących się w Archiwum Państwowym w Kielcach, własność Wspólnoty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego

i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną

( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w rozstrzygnięciach organów obu instancji takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością uchylenia zarówno decyzji objętej skargą, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.).

Wnioskiem w niniejszej sprawie objęte zostało przedsięwzięcie polegające na wznowieniu eksploatacji złoża kamieni dewońskich "[...]" – Zakład [...] realizowane na terenie gminy P. i C. Jak wynika

z niekwestionowanych ustaleń obu organów, obszar górniczy – w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163, poz. 981 ze zm.) - obejmuje teren o pow. 45,4 ha położony na gruntach wsi:

- [...] gminy C (działki Nr [...]),

- Z. gminy P. (działki Nr [...]),

- L. gminy P. (działki Nr [...]) oraz

- G. gminy P. (działki Nr [...]).

Teren górniczy natomiast (art. 6 ust. 1 pkt 15 Prawa geologicznego i górniczego) obejmuje obszar o łącznej powierzchni 145,08 ha.

W niniejszej sprawie organy orzekały na podstawie ustawy, a konkretnie przepisów zawartych w dziale V – "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000". Konieczność uzyskania przez Spółkę [...] decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wynika z art. 72 ust.1 pkt 4 ustawy, a obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko – z § 2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów

z 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 2013, poz.1397). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową (tak jak w stanie faktycznym sprawy) na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha zaliczane jest do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla których zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt ustawy wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ustawa rozumie zaś postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (art. 3 ust.1 pkt 8).

W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia:

1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na:

a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi,

b) dobra materialne,

c) zabytki,

d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c,

e) dostępność do złóż kopalin;

2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

3) wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust.1).

Stosownie natomiast do art. 80 ust.1 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 (w niniejszej sprawie organy słusznie uznały, że konieczne jest jedynie uzgodnienie z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska z uwagi na treść art. 77 ust. 1 pkt 2) ;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Wprawdzie w niniejszej sprawie przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko, jednak nie wszystkie okoliczności wypływające z tej oceny poddane zostały gruntownej analizie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a wnioski poczynione na jej podstawie budzą poważne wątpliwości pod względem zgodności

z prawem.

Rozmieszczenie obszarów chronionych na terenie realizacji inwestycji (obszaru górniczego) oraz w zasięgu jej oddziaływania (teren górniczy) przedstawia mapa stanowiąca załącznik Nr 26 do raportu o oddziaływaniu na środowisko (Knurów, maj 2012r.). Wynika z niej, że część obszaru górniczego (czyli przestrzeni, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny) oraz terenu górniczego ( przestrzeni objętej przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego) znajduje się na terenie Chęcińsko-Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz Konecko-Łopuszańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Zgodnie z art. 6 ust.1 pkt 4 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U.2013. 627 j.t.), obszar chronionego krajobrazu jest jedną z chronionych ustawowo form ochrony przyrody i obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.

W dacie wydania zaskarżonej decyzji dla obu ww. obszarów chronionego krajobrazu obowiązywały akty prawa miejscowego: Rozporządzenie Nr 83/2005 Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 lipca 2005r. w sprawie Chęcińsko – Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz.Urz.Woj.Św.05.156.1944 ze zm.) oraz Rozporządzenie Nr 89/2005 Wojewody Świętokrzyskiego w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (Dz.Urz. Woj. Św. 2005.156.1950). Na podstawie art. 6 kpa, organy administracji publicznej zobowiązane były stosować przepisy tych rozporządzeń jako jednego z konstytucyjnych źródeł prawa (art. 87 ust.1 i 2 Konstytucji RP).

Zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia Nr 83/2005, na obszarze Obszaru zakazuje się:

1. zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu oraz tarlisk, złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych

z racjonalną gospodarką rolną, leśną, rybacką i łowiecką;

2. likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych

i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej

i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;

3. (skreślony);

4. dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka;

5. likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno-błotnych.

Takie same zakazy zawierały pkt 1-5 § 4 rozporządzenia Nr 89/2005 obejmującego m.in. Konecko - Łopuszański Obszar Chronionego Krajobrazu (§ 1 pkt 1).

Jak wynika z raportu o oddziaływaniu na środowisko (str. 150 i nast.), na badanym obszarze obejmującym obszar i teren górniczy, a więc także tereny objęte dwoma ww. obszarami chronionego krajobrazu, stwierdzono występowanie 164 gatunków zwierząt, w tym 56 objętych ochroną ścisłą. Są wśród nich bezkręgowce, płazy, gady, ptaki i 5 gatunków ssaków. Wszystkie mają nory, legowiska bądź miejsca rozrodu na terenie objętym zamierzonym przedsięwzięciem i nie ulega wątpliwości, że zostaną zniszczone wskutek działalności kopalni.

Zawarte w § 3 pkt 1 rozporządzenia Nr 83/2005 oraz w § 4 pkt 1 rozporządzenia Nr 89/2005 zakazy obejmują wszelką działalność człowieka powodującą skutek

w postaci zniszczenia nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu dziko występujących zwierząt na terenie chronionym. Analiza znajdującego się w aktach administracyjnych raportu o oddziaływaniu na środowisko budzić musi uzasadnione wątpliwości co do tego, czy realizacja objętego wnioskiem przedsięwzięcia pozostaje w zgodzie z zakazami, o jakich mowa wyżej i czy ich nie narusza. Wątpliwości tych

w ogóle nie dostrzegają organy obu instancji, powtarzając ustalenia raportu bez dokonania ich weryfikacji zgodnie z treścią art. 3 ust.1 pkt 8 w zw. z art. 80 ust.1 pkt 2 ustawy.

Na str. 150 i 151 autorzy raportu zawarli stwierdzenie, że "wpływ inwestycji nie będzie miał znaczenia w ujęciu regionalnym na populacje gatunków wskazanej herpetofauny", ponadto "rozpoczęcie eksploatacji złoża [...] nie nastąpi

w sposób nagły, lecz będzie rozciągnięte w czasie. Zastosowanie rozciągniętego

w czasie etapu robót umożliwi zwierzętom bezpieczne przemieszczanie się na tereny sąsiednie. Zabiegi przygotowawcze związane z udostępnieniem złoża w tym odhumusowanie terenu pod inwestycję zniszczy naturalną darń oraz strefę powierzchniową gleby (pedosferę) w tym częściowo żyjący w niej edafon. Zniszczeniu ulegną gleby o bardzo niskim potencjalne produkcyjnym, które nie podlegają ochronie. W glebie prócz licznych mikroorganizmów i bezkręgowców, jak roztocze, nicienie, wrotki, wije, stonogi, pająki, zaleszczotki, kosarze, dżdżownice, skoczogonki, chrząszcze, błonkówki, muchówki, mrówki i ślimaki występują także kręgowce w tym szereg gryzoni m.in. nornice, myszy i polniki. Należy więc uznać, że inwestycja wpłynie na organizmy żyjące w glebie na obszarze planowanej inwestycji. Jednak prace przygotowawcze związane z usuwaniem warstwy gleby

i wykonywaniem wykopu będą odbywać się na tyle wolno, że zwierzęta zdążą wyemigrować na sąsiednie tereny".

Na str. 154 raportu zawarto zaś wniosek, przyjęty także przez organy obu instancji, że "przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak znaczącego negatywnego wpływu na ochronę przyrody Chęcińsko-Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu w granicach którego znalazło się złoże [...]."

Rzecz jednak w tym, że z uwagi na treść obowiązujących w dacie orzekania przez organy na tym terenie rozporządzeń Wojewody Nr 83/2005 i Nr 89/2005, wprowadzających ściśle określone formy ochrony przyrody, chociażby poprzez zakazy działalności ludzkiej wymienione odpowiednio w § 3 pkt 1 i w § 4 pkt 1, ocena wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie może dotyczyć skutków dla "regionu", ale dla tego konkretnego terenu, objętego granicami chronionych obszarów. Ponadto, nie chodzi o to, czy zdaniem autorów raportu przedsięwzięcie wpłynie negatywnie na przyrodę CH-KOCHK i K-ŁOCHK czy też nie, ale o to, czy wnioskowana na tym terenie inwestycja pozostaje w zgodzie z przepisami prawa miejscowego, które przewiduje dla danego obszaru konkretne formy ochrony przyrody. Jak już powiedziano wyżej, akty prawa miejscowego są jednym

z obowiązujących w Polsce źródeł prawa i wydając decyzję w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań organy administracji zobowiązane są stosować przepisy zawarte nie tylko w ustawach, ale także w obowiązujących rozporządzeniach i w prawie miejscowym. Na ocenę realizacji zakazów, o jakich mowa w cytowanych już wyżej przepisach obu rozporządzeń, nie ma znaczenia okoliczność, czy planowane przedsięwzięcie będzie miało wpływ na stan populacji zwierząt "w regionie", ale czy działanie polegające na eliminowaniu ich siedlisk – co wydaje się oczywiste mając na uwadze charakter przedsięwzięcia objętego wnioskiem – jest działaniem prowadzącym do niszczenia nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu dziko występujących zwierząt, bo tego właśnie zabraniały na terenie obu obszarów chronionego krajobrazu rozporządzenia Wojewody.

Takiej analizy zabrakło jednak w decyzjach organów obu instancji.

W niniejszej sprawie kontroli podlegała również zgodność rozwiązań przyjętych

w raporcie z rozporządzeniami Ministra Ochrony Środowiska: z 5 stycznia 2012r.

w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. 2012.81) oraz z 12 października 2011r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2011.237.1419).

Jak wynika z raportu (str. 148), na badanym terenie stwierdzono występowanie 13 gatunków roślin objętych ochroną prawną w Polsce zgodnie z rozporządzeniem

w sprawie ochrony gatunkowej roślin, w tym:

– 6 chronionych ściśle (zawilec wielkokwiatowy, dzwonek syberyjski, centuria pospolita, przylaszczka pospolita, storczyk drobnokwiatowy i sasanka łąkowa; ta ostatnia jest gatunkiem narażonym na wymarcie w kraju – str. 17 załącznika nr 25 do raportu, stanowiącego część przyrodniczą) oraz

– 7 chronionych częściowo (kopytnik pospolity, konwalia majowa, kruszyna pospolita, kocanki piaskowe, wilżyna cierniska, pierwiosnek lekarski i kalina koralowa).

Część z nich, a to dzwonek syberyjski, zawilec wielkokwiatowy, sasanka łąkowa, pierwiosnek lekarski, kocanki piaskowe, kopytnik pospolity, przylaszczka pospolita, konwalia majowa i kalina koralowa znajdują się na obszarze górniczym, a co za tym idzie stanowiska tych roślin ulegną zniszczeniu (str. 148 raportu oraz zał. 1 do części przyrodniczej).

Rozporządzenie z 5 stycznia 2012r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin wprowadza następujące zakazy w stosunku do roślin należących do dziko występujących gatunków, objętych ochroną ścisłą i częściową:

1) zrywania, niszczenia i uszkadzania;

2) niszczenia ich siedlisk i ostoi;

3) dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej i gleby w ostojach;

4) pozyskiwania, zbioru, przetrzymywania, posiadania, preparowania

i przetwarzania okazów gatunków;

5) zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany i darowizny okazów gatunków;

6) wwożenia z zagranicy i wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków.

Stosownie do § 7 ust. 1 i 2, zakazy, o których mowa w § 6 pkt 1-3, w stosunku do gatunków dziko występujących roślin, objętych ochroną gatunkową, z wyjątkiem gatunków wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia oznaczonych symbolem (1), nie dotyczą:

1) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów;

2) usuwania roślin niszczących materiały lub obiekty budowlane.

Zakazy, o których mowa w § 6 pkt 4-6, nie dotyczą:

1) pozyskiwania okazów gatunków określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia, które uzyskały zezwolenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska lub regionalnego dyrektora ochrony środowiska na ich pozyskiwanie;

2) przetrzymywania, zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków, o których mowa w pkt 1.

Niewątpliwie żaden z przypadków określonych w powyższym przepisie, zwalniających od przestrzegania zakazów ustanowionych w § 6 nie zachodzi

w stanie faktycznym sprawy.

Jak podkreślono już wyżej, z raportu wynika (str. 150), że w trakcie prac inwentaryzacyjnych na obszarze i terenie górniczym stwierdzono występowanie 56 gatunków zwierząt objętych ochroną ścisłą, w tym 47 gatunków ptaków i 2 ssaków (łasica i jeż). Wykazano też 3 gatunki zwierząt chronionych prawem Unii Europejskiej (tzw. Dyrektywa "Ptasia" 2009/147/WE): świergotek polny, lerka i dzierzba gąsiorek.

Zgodnie z § 7 rozporządzenia z 12 października 2011r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, w stosunku do zwierząt należących do gatunków dziko występujących, objętych ochroną ścisłą i częściową, wprowadza się następujące zakazy:

1) umyślnego zabijania;

2) umyślnego okaleczania i chwytania;

3) transportu, pozyskiwania, przetrzymywania, a także posiadania żywych zwierząt;

4) zbierania, przetrzymywania i posiadania okazów gatunków;

5) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych;

6) niszczenia ich siedlisk i ostoi;

7) niszczenia ich gniazd;

8) niszczenia ich mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk

i innych schronień;

9) wybierania, posiadania i przechowywania ich jaj;

10) wyrabiania, posiadania i przechowywania wydmuszek;

11) preparowania okazów gatunków;

12) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany i darowizny okazów gatunków;

13) wwożenia z zagranicy i wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;

14) umyślnego płoszenia i niepokojenia;

15) fotografowania, filmowania i obserwacji, mogących powodować płoszenie lub niepokojenie zwierząt, przy których nazwach w załączniku nr 1 do rozporządzenia zamieszczono znak (1);

16) przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca;

17) przemieszczania urodzonych i hodowanych w niewoli do stanowisk naturalnych.

Stosownie do § 8 i 9, zakazy, o których mowa w § 7 pkt 1-4, 7, 9, 14 i 16,

w stosunku do gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie jest to szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony populacji tych gatunków i ich siedlisk, nie dotyczą:

1) usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd z budek dla ptaków i ssaków;

2) usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów budowlanych i terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne;

3) chwytania na terenach zabudowanych przez podmioty upoważnione przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska zabłąkanych zwierząt

i przemieszczania ich do miejsc regularnego przebywania;

4) chwytania zwierząt rannych i osłabionych w celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej lub przemieszczania do ośrodków rehabilitacji zwierząt;

5) zbierania i przechowywania piór ptaków.

Zakazy, o których mowa w § 7 pkt 1-5, 7-9, 11-14 i 16, nie dotyczą:

1) pozyskiwania okazów gatunków, o których mowa w § 4, przez podmioty, które uzyskały zezwolenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska lub regionalnego dyrektora ochrony środowiska na ich pozyskiwanie;

2) przetrzymywania, zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów zwierząt, o których mowa w pkt 1.

Podobnie, jak w przypadku dotyczącym ochrony roślin, żadna z sytuacji wymienionych w § 8 i 9 nie ma miejsca w sprawie, a więc wobec zwierząt objętych ochroną, których występowanie stwierdzono na obszarze i terenie górniczym, obowiązują zakazy wymienione w § 7 pkt 6-8, 14 i 16.

Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt jest jedną z ustawowych form ochrony przyrody, przewidzianych w art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i ma na celu zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko występujących na terenie kraju lub innych państw członkowskich Unii Europejskiej rzadkich, endemicznych, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie przepisów umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz ich siedlisk i ostoi, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej.

Ustawa o ochronie przyrody przewiduje w art. 56 katalog odstępstw od zakazów wprowadzonych przywołanymi wyżej rozporządzeniami, które przybierają formę zezwolenia dla wnioskującego podmiotu, wydanego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (ust. 1), regionalnego dyrektora ochrony środowiska (ust. 2) bądź ministra właściwego do spraw środowiska (ust. 2b).

Ponieważ realizacja zamierzonego przedsięwzięcia niewątpliwie narusza zakazy wymienione w obu rozporządzeniach dotyczących ochrony gatunkowej roślin

i zwierząt, organ wydający decyzję środowiskową winien dokonać analizy, czy

w świetle ustawy o ochronie przyrody możliwe jest odstąpienie od tych zakazów,

a jeśli tak – zobowiązanie inwestora do uzyskania stosownego zezwolenia w trybie art. 56 przed rozpoczęciem prac przygotowawczych mających na celu rozpoczęcie eksploatacji złoża. Takie zobowiązanie winno wówczas znaleźć się w decyzji jako jeden z warunków jego realizacji. Decyzja organu I instancji w pkt 2 zawiera jedynie nakaz przeniesienia na tereny sąsiednie okazu zagrożonego wyginięciem – wyki grochowatej, która jednak – jak wynika z treści raportu nie jest gatunkiem chronionym prawnie (ppkt 4). Poza tym, nakazano wykonać prace polegające na wycince zakrzewień poza okresem lęgowym ptaków tj. w terminie od 15 sierpnia do 15 lutego, a prace obejmujące zdjęcie warstwy nadkładu wykonać w terminie od 15 sierpnia do 15 października (pkt 2 ppkt 3 i 5), gdyż w tym okresie "zwierzęta będą już po okresie rozrodczym, a przed zimowaniem" (uzasadnienie decyzji I instancji - k. 241 akt administracyjnych). Tego typu "zastrzeżenia" zawarte w decyzji środowiskowej nie można uznać za zgodne z prawem w stosunku do gatunków objętych ochroną gatunkową zwierząt, w szczególności nie stanowią przypadków,

o jakich mowa w cytowanym wyżej § 8 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 12 października 2011r. - w stanie faktycznym sprawy nie ma mowy o "budkach" dla ptaków lub ssaków, czy też obiektach budowlanych lub terenach zieleni; termin usuwania ptasich gniazd przewidziany w tym przepisie oznaczony został zresztą inaczej niż

w decyzji organu I instancji, bo od 16 października do końca lutego.

W uzasadnieniu decyzji środowiskowej (k. 241 v.) znalazło się także stwierdzenie, że "podjęcie prac wydobywczych będzie możliwe po uzyskaniu przez Inwestora wymaganych prawem zezwoleń w zakresie ochrony gatunkowej roślin."

W świetle przytoczonych wyżej przepisów obowiązującego prawa oraz okoliczności dotyczących znajdujących się na obszarze i terenie górniczym gatunków nie tylko roślin, ale także zwierząt objętych ochroną, nie można w żadnym razie uznać, ażeby stwierdzenie to spełniało wymagania decyzji środowiskowej, zwłaszcza w zakresie ochrony przyrody. Warunku uzyskania stosownych zezwoleń nie zawarto bowiem

w sentencji decyzji i nie określono, jakie zezwolenia winien inwestor uzyskać,

a przede wszystkim nie poddano analizie tego, czy w świetle art. 56 ustawy

o ochronie przyrody można w ogóle uzyskać zezwolenia, które umożliwiłyby realizację przedsięwzięcia w zaproponowanym przez wnioskodawcę wariancie.

Kolejną formę ochrony przyrody znajdującą się w pobliżu inwestycji objętej wnioskiem stanowi rezerwat "Góra [...]".

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rezerwat ten położony jest na projektowanym terenie górniczym, zaś w decyzji organu I instancji ustalono, że znajduje się on poza strefą rozrzutu odłamków skalnych (podobnie jak odsłonięcie geologiczne "Kozi Grzbiet" stanowiące pomnik przyrody) "w związku z czym nie powinny być zagrożone". Z raportu o oddziaływaniu na środowisko podaje się jednak różne położenia tego rezerwatu w stosunku do planowanej inwestycji. Na str. 38 autorzy raportu wskazują, że "granica rezerwatu "Góra [...]" przebiega

w kierunku zachodnim o około 400 metrów od złoża oraz w odległości około 100 m od strefy oddziaływania 300 m"(terenu górniczego). Na str. 156 i 160 podaje się, że rezerwat położony jest w odległości ok. 200 m od planowanego wyrobiska, co wskazywałoby na usytuowanie go na terenie górniczym, wyznaczonym przez maksymalny przewidywany zasięg strefy rozrzutu odłamków skalnych wynoszący 300m (k. 157). W uzupełnieniu Nr 2 do raportu (Knurów, styczeń 2012) można przeczytać, że granica rezerwatu przebiega w odległości około 500 m od złoża oraz

w odległości około 170 m od strefy oddziaływania 300m. Z kolei w opracowaniu przyrodniczym stanowiącym załącznik Nr 25 do raportu przyjęto, że rezerwat znajduje się ponad 1 km od planowanej inwestycji (str. 45 części przyrodniczej), zaś na mapie – załączniku Nr 26 uwidoczniony został poza terenem górniczym.

Rezerwat "Góra [...]" utworzony został zarządzeniem Ministra Leśnictwa

i Przemysłu Drzewnego z 5 lipca 1958r. (M.P. Nr 54, poz. 316). Na jego terenie znajdują się pozostałości eksploatacji górniczej w formie szybów i sztolni oraz kilka jaskiń i schronisk skalnych, niektóre o znacznych długościach, np. jaskinia – główna sztolnia "Zofia" o długości 279 metrów, przebijająca cały masyw wzgórza oraz szyb eksploatacyjny "Antoni". Na terenie rezerwatu występują zjawiska krasowe, w wyniku których utworzył się system jaskiń. Zlokalizowane tu jest także zimowisko nietoperzy (objętych ochroną ścisłą zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt), które gromadzą się tam już od sierpnia; część z nich żeruje nad obszarem planowanej inwestycji (str. 47 i 151 raportu).

Zgodnie z ust. 4 zarządzenia z 5 lipca 1958r. na obszarze rezerwatu zabronione są:

a) niszczenie gleby, wydobywanie kamienia i minerałów,

b) zbiór ziół leczniczych oraz innych roślin lub ich części,

c) polowanie, chwytanie, płoszenie i zabijanie dziko żyjących zwierząt,

d) zanieczyszczanie terenu i wzniecanie ognia,

e) umieszczanie tablic, napisów i innych znaków, z wyjątkiem tablic i znaków związanych z ochroną terenu,

f) zakładanie lub budowa urządzeń komunikacyjnych i innych urządzeń technicznych.

Niezależnie od tego na terenie rezerwatu przyrody obowiązują zakazy określone w art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w tym: użytkowania, niszczenia, umyślnego uszkadzania, zanieczyszczania i dokonywania zmian obiektów przyrodniczych, obszarów oraz zasobów, tworów i składników przyrody (pkt 6) oraz zakłócania ciszy (pkt 20).

Prawidłowe ustalenie odległości rezerwatu "Góra [...]" od obszaru górniczego ma niezwykle istotne znaczenie z uwagi na obowiązujące na jego terenie zakazy oraz fakt, że w wyrobisku prowadzone mają być roboty strzałowe, co będzie wiązało się z występowaniem powietrznej fali uderzeniowej, rozrzutem odłamków skalnych i drganiami sejsmicznymi podłoża. Wprawdzie w raporcie przeprowadza się analizę ich wpływu na rezerwat oraz pomnik przyrody nieożywionej "Kozi Grzbiet" (str. 155 i nast.), jednak wniosek wysnuty na jej podstawie, iż obiekty te znajdują się poza strefą zagrożenia i nie nastąpi niekorzystne oddziaływanie na te formy ochrony przyrody, budzi duże zastrzeżenia. W raporcie zabrakło bowiem jakiegokolwiek odniesienia do tego, jak przewidywane roboty strzałowe będą oddziaływać na system jaskiń znajdujących się na terenie rezerwatu "Góra [...]" (zwłaszcza poprzez drgania podłoża), na zakaz zakłócania ciszy na terenie rezerwatu oraz na bytowanie zimujących tam nietoperzy. Nie wiadomo także, jaki wpływ na życie tych zwierząt może mieć fakt zlikwidowania żerowiska znajdującego się w obszarze górniczym. Jeśli istotnie rezerwat położony jest na terenie górniczym (co winno być przedmiotem dokładnego wyjaśnienia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy), czyli na obszarze, którego powierzchnię zaproponowano uwzględniając maksymalny rozrzut odłamków skalnych, to wpływ planowanej inwestycji na faunę "Góry [...]" wydaje się być oczywisty i koniecznym jest ustalenie, na ile działalność kopalni naruszy zakazy prawne obowiązujące na obszarze tego rezerwatu przyrody.

Nie do przyjęcia jest przy tym twierdzenie zawarte w raporcie, nie poddane analizie przez organy orzekające w sprawie i w konsekwencji zaaprobowane, że skoro teren objęty wnioskiem pozostaje pod wpływem silnej antropopresji (gdyż jest penetrowany przez ludzi m.in. pozbywających się w sposób nielegalny śmieci,

w pobliżu istnieje już kopalnia "[...]"), planowane przedsięwzięcie "nie wpłynie więc na świat przyrody w sposób destrukcyjny" i dlatego właściwym rozwiązaniem jest zastosowanie wariantu polegającego na podjęciu przedsięwzięcia zgodnie

z wnioskiem (str. 161 raportu). Nie można bowiem zapominać, że inwestor zaproponował realizację inwestycji na terenach objętych ochroną prawną, która polega na zachowaniu walorów przyrodniczych tych obszarów, a w przypadku rezerwatu przyrody "Góra [...]" na pozostawieniu istniejącego tam ekosystemu nie tylko w stanie nienaruszonym, ale na stworzeniu naturalnych warunków do utrzymania procesów ekologicznych, zachowania dziedzictwa geologicznego oraz zapewnienia ciągłości istnienia gatunków zamieszkujących go zwierząt. Przyjęcie koncepcji, że na terenach objętych ochroną prawną działalność człowieka ma polegać na tym, aby nie wpływać na ekosystemy "w sposób destrukcyjny" pozostaje w sprzeczności z celami i zasadami ochrony przyrody w rozumieniu art. 1, 2 i 3 ustawy o ochronie przyrody.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, do obowiązków organów administracji publicznej należy dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Obowiązek ten organy winny realizować w każdym prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w szczególności takim, którego celem jest zapewnienie ochrony środowiska naturalnego człowieka, zwłaszcza w sprawie dotyczącej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Brak wnikliwej analizy złożonego w sprawie raportu pod kątem wpływu planowanego przedsięwzięcia na znajdujące się na jego obszarze formy ochrony przyrody, stanowi naruszenie nie tylko powyższego obowiązku, ale także art. 7 i 77 § 1 kpa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie powodujący konieczność uchylenia przez Sąd nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.

w zw. z art. 135 p.p.s.a.).

Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o treść art. 152 p.p.s.a., zaś w pkt III – o art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis sądowy od skargi.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni wszystkie poczynione wyżej uwagi oraz zaprezentowane stanowisko prawne, a przeprowadzając powtórnie ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ustali, czy objęta wnioskiem inwestycja narusza obowiązujące w dacie orzekania przepisy prawa mające na celu ochronę przyrody terenów, na których przewiduje się jej realizację.

-----------------------

1