Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1683/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. Inc. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz E. Inc. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki kwotę 52.227 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa tysiące dwieście dwadzieścia siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego przez organy podatkowe wnioskiem z dnia 25 stycznia 2013 r. Skarżący – E. , Inc. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki (dalej także jako "Fundusz") wystąpił o stwierdzenie nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. pobranego przez płatników T. S.A. (obecnie O. S.A.), B. S.A., P. S.A. oraz jej zwrot na rachunek bankowy Funduszu.

Z uzasadnienia wniosku wynikało, że Skarżący jest amerykańskim funduszem inwestycyjnym posiadającym osobowość prawną. Jednym z rynków, na których Fundusz lokuje środki pieniężne jest Polska. W 2010 r. Fundusz posiadał akcje powyżej wymienionych spółek z siedzibą w Polsce. Na rzecz Funduszu wypłacone zostały dywidendy. Powyższe spółki, działając jako płatnik, od kwot dywidend wypłacanych na rzecz Funduszu pobrały podatek u źródła.

Skarżący odwołał się do art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z 2008 r. Nr 115, poz. 47 ze zm.) - dalej "TFUE" oraz art. 56 ust. 1 Traktatu z dnia 25 marca 1957 r. ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2) - dalej "TWE" i podniósł, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku nastąpiło naruszenie zasady swobody przepływu kapitału, które jest wynikiem dyskryminacyjnego traktowania funduszy amerykańskich w stosunku do funduszy działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.) - dalej "u.f.i.".

Zdaniem Skarżącego przyjęte przez polskiego ustawodawcę rozróżnienie ma charakter arbitralny. Ustawodawca bez żadnych przyczyn objął zwolnieniem wyłącznie fundusze inwestycyjne działające na podstawie u.f.i., wyłączając tym samym ze zwolnienia wszelkie pozostałe. Przyjęta konstrukcja ma charakter jawnej dyskryminacji - możliwość zastosowania zwolnienia opiera się bowiem wyłącznie na kryterium siedziby. Zważywszy na podmiotowy charakter zwolnienia wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) - dalej "u.p.d.o.p." - dla funduszy polskich zatem maksymalnie szeroki - brak jest jakichkolwiek przesłanek, które mogłyby uzasadniać odmienne traktowanie różnych grup funduszy. Unormowanie to nie służy żadnemu nadrzędnemu celowi.

W ocenie Skarżącego na polskich organach podatkowych ciąży zatem obowiązek odstąpienia od stosowania polskich przepisów naruszających prawo unijne i zastosowania w ich miejsce art. 63 ust. 1 TFUE.

Decyzją z dnia [....] lutego 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. odmówił stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych we wnioskowanym przez Fundusz zakresie.

Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji odwołał się do art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., art. 1, art. 3 ust. 1, art. 6, art. 9, art. 14 ust. 1, art. 23 ust. 1, art. 24, art. 38 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 225 ust. 1 u.f.i. i stwierdził, że Skarżący jest funduszem inwestycyjnym mającym siedzibę w Stanach Zjednoczonych Ameryki, co prowadzi do wniosku, iż nie został objęty dyspozycją normy określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Natomiast zasada swobody przepływu kapitału, na którą się powołuje nie ma charakteru bezwzględnego. Zgodnie bowiem z jednolitym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dyskryminacja polega na stosowaniu różnych zasad w porównywalnych sytuacjach, lub też na stosowaniu tej samej zasady w różnych sytuacjach.

W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego zapewnienie zatem niedyskryminacyjnego traktowania zagranicznych funduszy inwestycyjnych wymaga przyznania im takiego samego statusu, jakim dysponują fundusze krajowe, przy czym do przyznania funduszom zagranicznym takiego statusu konieczne jest wykazanie, że są to fundusze inwestycyjne analogiczne do funduszy działających na podstawie polskich przepisów. Taka interpretacja zasady swobody przepływu kapitału w odniesieniu do opodatkowania bezpośredniego, wskazująca na konieczność rozpatrywania jej w kontekście oceny sytuacji porównywalnych, ugruntowana została w orzecznictwie TSUE.

Zdaniem organu pierwszej instancji nie można uznać, iż Skarżący prowadził w 2010 r. działalność na zasadach analogicznych, jak polskie fundusze inwestycyjne, gdyż nie był utworzony na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, oraz nie był zarządzany przez podmiot, który prowadził swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Naczelnik Urzędu Skarbowego podniósł ponadto, że zasada swobodnego przepływu kapitału nie ma charakteru bezwzględnego również w tym zakresie, iż przepisy TFUE (dawniej TWE) przewidują wyjątki od jej stosowania - w art. 65 ust. 1 TFUE (dawniej w 58 ust. 1 TWE). Na gruncie powyższego przepisu, z uwagi na brak możliwości bezpośredniego zastosowania na potrzeby prawa podatkowego pojęć użytych w tym przepisie takich jak "porządek publiczny" czy "bezpieczeństwo publiczne", TSUE wypracował własne pozatraktatowe klauzule usprawiedliwiające naruszenie swobód traktatowych - dyskryminujące zróżnicowanie w traktowaniu może być pod pewnymi warunkami w obszarze prawa podatkowego usprawiedliwione. Należy także uwzględnić fakt, iż przepływ kapitału do lub z państw trzecich odbywa się w innym kontekście prawnym niż przepływ kapitału w obrębie Wspólnoty.

Zdaniem organu pierwszej instancji ograniczenie zasady swobody przepływu kapitału uzasadnione jest w niniejszej sprawie koniecznością zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych. Art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. może być stosowany z uwagi na brak instrumentu prawnego, który umożliwiłby polskim organom podatkowym zbadanie dowodów i informacji przedstawionych przez Skarżącego, będącego amerykańskim funduszem inwestycyjnym, w celu oceny jego charakteru porównywalnego do charakteru funduszy inwestycyjnych mających siedzibę w Polsce. Brak takiego instrumentu nie pozwała na postawienie funduszu amerykańskiego na równi z polskimi funduszami inwestycyjnymi.

W odwołaniu Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości, zarzucając naruszenie art. 72 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej "O.p.", w związku z art. 56 ust. 1 TWE w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., a tym samym naruszenie zasady swobody przepływu kapitału.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że na gruncie prawa wspólnotowego nie można mieć wątpliwości, iż w przypadku, gdy sytuacja prawna i faktyczna porównywanych podmiotów (rezydenta i nierezydenta) jest odmienna, to nie można uznać ewentualnego zróżnicowanego ich traktowania na gruncie przepisów obowiązujących w państwie rezydenta za dyskryminujące. Nie można wówczas mówić o naruszeniu zasady swobodnego przepływu kapitału. Teza taka znajduje pełne potwierdzenie w orzecznictwie TSUE (ETS).

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż Skarżący nie spełnia warunków porównywalności, wobec czego ocena prawna stanu faktycznego dokonana przez organ pierwszej instancji jest zasadna.

Fundusz nie spełnia warunku dotyczącego prowadzenia działalności na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym na siedzibę i którego działalność podlega nadzorowi właściwych władz państwa, w którym na siedzibę. Skarżący jest bowiem spółką inwestycyjną typu otwartego. Natomiast w przypadku funduszu inwestycyjnego typu otwartego nie jest wystarczające przedłożenie zgłoszenia rejestracyjnego, ale konieczne jest uzyskanie zezwolenia.

Skarżący nie spełnia także warunku zarządzania przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. Zarządzanie, musi być bowiem rozumiane szerzej niż tylko w odniesieniu do działalności inwestycyjnej (zarządzanie portfelem inwestycyjnym Funduszu).

W ocenie organu odwoławczego zasadne zastrzeżenia organu pierwszej instancji odnoszące się do braku spełnienia przez Skarżącego przedmiotowej przesłanki dotyczącej sposobu (formy) zarządzania, rozdziału kompetencji doradcy inwestycyjnego oraz kompetencji przysługujących zarządowi jako organowi uprawnionemu do prowadzenia spraw Funduszu oraz reprezentowania go na zewnątrz, były zasadne. W przedmiotowej sprawie można bowiem mówić wyłącznie o "współzarządzaniu" przez doradcę inwestycyjnego, a co powoduje, iż nie można mówić o spełnieniu omawianego warunku. Zasadnicze decyzje dotyczące Skarżącego podejmowane są natomiast przez zarząd i radę powierniczą.

W świetle powyższego nie sposób zatem zdaniem Dyrektora uznać doradcę inwestycyjnego za spółkę "zarządzającą", działającą na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe władze państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Organ odwoławczy podzielił także argumentację Naczelnika Urzędu Skarbowego odnoszącą się do sytuacji uzasadniających naruszenie zasady swobody przepływu kapitału. Wskazał, iż ograniczenie to uzasadnione jest w przedmiotowym stanie faktycznym koniecznością zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych. Zdaniem Dyrektora podmiotowy charakter zwolnienia przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. uzasadnia potrzebę sprawdzenia danego podmiotu zagranicznego pod kątem, czy spełnia on przesłanki zaliczenia go do kategorii funduszy inwestycyjnych, porównywalnych z funduszami działającymi na podstawie u.f.i.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył przy tym, że wymiana informacji pomiędzy administracjami Polski i USA jest możliwa jedynie w zakresie informacji niezbędnych do realizacji postanowień umowy między Rządem PRL, a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 178 i 179) – dalej "polsko-amerykańska upo". Nie ma zatem możliwości zwrócenia się na jego podstawie o informacje wykraczające poza zakres przedmiotowej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Informacje, które polskie organy podatkowe muszą posiadać do zweryfikowania ustalenia, czy dany fundusz amerykański jest porównywalny do polskich funduszy zwolnionych podmiotowo od podatku, mają zaś charakter gospodarczy dotyczący zasad funkcjonowania takiego podmiotu na rynku. Informacji takich nie można uzyskać w oparciu o przepis art. 23 ust. 1 powyżej wskazanej umowy.

Według organu odwoławczego informacje o których mowa powyżej nie mogą być uzyskane także w oparciu o uregulowania Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych z 25 stycznia 1988 r. Konwencja jest bowiem aktem normatywnym sporządzonym na stosunkowo wysokim stopniu ogólności. Jej efektywne stosowanie wymaga ustalenia szczegółowych zasad, metod i procedur udzielania wzajemnej pomocy. Zakres stosowania konwencji ulega ograniczeniu w przypadku jej stosowania przez państwa będące jednocześnie krajami członkowskimi UE.

W konkluzji zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił stwierdzenia wnioskowanej przez Skarżącego nadpłaty. Skoro Fundusz nie spełniał dyspozycji art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. oraz nie stwierdzono naruszeń art. 63 ust. 1 TFUE, tym samym nieuzasadniony był zarzut naruszenia art. 72 § 1 pkt 2 O.p.

W skardze Skarżący wniósł o uchylenie w całości powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie art. 72 § 1 pkt 2 w związku z art. 73 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 56 ust. 1 TWE w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie, o której zwrot wnioskował Fundusz, a tym samym naruszenie zasady swobody przepływu kapitału.

Skarżący podkreślił, że organy podatkowe nie mogą uzależniać stwierdzenia porównywalności od wystąpienia identycznych zasad regulujących tworzenie i funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych w USA do tych występujących w Polsce, czy Unii Europejskiej. Porównywalność nie oznacza identyczności. Poszczególne jurysdykcje podatkowe, przyjmując analogiczne konstrukcje prawne, mogą różnić się w zakresie szczegółowych rozwiązań. Formy organizacyjno-prawne funduszy inwestycyjnych nie są identyczne również w państwach będących członkami Unii Europejskiej. Istotne dla sprawy powinno być jedynie to, że dla prowadzenia działalności inwestycyjnej, amerykański fundusz inwestycyjny, analogicznie jak fundusze w Unii Europejskiej, był zobligowany do uzyskania zezwolenia, co w praktyce oznacza, że musiał spełnić szereg wymogów. Rejestracja Funduszu przez SEC (amerykańską komisję) jest bowiem odpowiednikiem uzyskania przez niego zezwolenia na prowadzenie działalności.

Natomiast odnosząc się do kwestii zarządzania Funduszem przez podmiot prowadzący działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru Skarżący podkreślił, że ze względu na funkcjonowanie amerykańskim systemie prawnym koncepcji rozdziału własności ekonomicznej i prawnej, z punktu widzenia ochrony interesów inwestorów tworzenie dodatkowych rozwiązań polegających na wyodrębnianiu funduszu i towarzystwa (jako podmiotu zarządzającego funduszem) nie jest rozwiązaniem potrzebnym. W przypadku amerykańskich spółek inwestycyjnych w sensie funkcjonalnym odpowiednikiem towarzystwa jest zarząd/rada powiernicza. Cel zabezpieczenia interesów inwestorów, realizowany w przypadku polskich funduszy poprzez obowiązek zarządzania nimi przez towarzystwo, jest zrealizowany w przedmiotowym przypadku w takim samym stopniu. Działalność zarządu Funduszu mieści się w ramach zezwolenia udzielonego Funduszowi. Powyższe w żaden sposób nie przesądza o braku porównywalności Funduszu do polskich funduszy inwestycyjnych.

Ponadto zdaniem Skarżącego oba wskazane w decyzji akty prawne - umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania i konwencja - dają polskim organom podatkowym szeroką możliwość zwrócenia się do amerykańskich organów podatkowych z wnioskiem o przekazanie informacji dotyczących Funduszu, które mogą być istotne dla sprawy. Nawet przyjmując, że amerykańskie organy podatkowe nie dysponują we własnym zakresie wystarczającymi danymi na temat funkcjonowania funduszy inwestycyjnych, to zgodnie z art. 5 ust. 2 Konwencji, są one zobligowane do podjęcia wszelkich kroków w celu dostarczenia państwu wnioskującemu żądanych informacji. W rezultacie mogą one wystąpić do właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym USA w celu przedstawienia informacji w zakresie objętym wnioskiem, które następnie zostałyby przekazane stronie polskiej.

Według Skarżącego stosowanie przepisów konwencji nie wymaga przy tym ustanowienia dodatkowych szczegółowych zasad, metod i procedur, jak wskazano w zaskarżonej decyzji. Zasady procedury wymiany informacji są określone wprost przepisami Konwencji m.in. w Rozdziale IV. Organy podatkowe dysponowały zatem instrumentami prawnymi pozwalającymi im na zweryfikowanie dowodów i wyjaśnień przedkładanych przez Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego), lub mogło mieć istotny wpływ na ten wynik (w przypadku naruszenia przepisów postępowania).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia zasadności opodatkowania w Polsce zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych dywidend uzyskanych przez Fundusz w 2010 r. od T. S.A. (obecnie O. S.A.), B. S.A. oraz P. S.A.

Zdaniem Funduszu polskie przepisy regulujące opodatkowanie zagranicznych funduszy inwestycyjnych, w zakresie odnoszącym się do obowiązku zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidend, przy jednoczesnym zwolnieniu z podatku krajowych funduszy inwestycyjnych są niezgodne z art. 56 TWE. W opinii Skarżącego zwolnienie podmiotowe wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. powoduje, że fundusze, które nie mogą być uznane za podmioty działające na podstawie przepisów polskiej u.f.i., są traktowane w sposób dyskryminacyjny. W efekcie tego dywidendy otrzymane przez fundusze inwestycyjne mające siedzibę w państwach spoza Unii Europejskiej podlegają zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., z uwzględnieniem przepisów umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania, zaś dywidendy wypłacane przez krajowe spółki na rzecz krajowych funduszy inwestycyjnych są wolne od podatku.

Natomiast w ocenie organu podatkowego zasadnie pobrano od Skarżącego zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych na podstawie art. 22 u.p.d.o.p., gdyż Fundusz nie jest objęty dyspozycją normy zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Dyspozycją tego przepisu nie zostały objęte fundusze zagraniczne jako podmioty utworzone i działające na podstawie przepisów prawa państwa macierzystego, w tym mające siedzibę w Stanach Zjednoczonych.

Na wstępie zauważyć należy, że do funduszy inwestycyjnych, których siedziba znajduje się w państwie członkowskim Unii ma zastosowanie dyrektywa Rady 85/611/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz. U. L 375, s. 3) - dalej "Dyrektywa UCITS", zmienionej dyrektywą 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz. U. L 145, s. 1). Uchwalenie ustawy o funduszach inwestycyjnych miało na celu dostosowanie regulacji krajowych do przepisów Dyrektywy UCTIS (por. uzasadnienie do projektu ustawy o funduszach inwestycyjnych, druk sejmowy nr 1773 z dnia 15 lipca 2003r., IV kadencja Sejmu).

Zdaniem Sądu, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy mają wywody TSUE zawarte w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy (C-190/12).

W powyższym wyroku TSUE stwierdził, że art. 63 TFUE (poprzednio art. 56 TWE) dotyczący swobodnego przepływu kapitału znajduje zastosowanie do sytuacji, takiej jak rozpatrywana w sprawie w postępowaniu głównym, w której na mocy krajowych przepisów podatkowych ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim, podczas gdy fundusze inwestycyjne mające siedzibę we wspomnianym państwie członkowskim korzystają z takiego zwolnienia.

Jednocześnie TSUE podkreślił, że art. 63 TFUE i art. 65 TFUE (poprzednio art. 58 TWE) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom podatkowym państwa członkowskiego takim jak rozpatrywane w sprawie w postępowaniu głównym, na podstawie których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim w zakresie, w jakim istnieje pomiędzy tym państwem członkowskim a rozpatrywanym państwem trzecim zobowiązanie umowne do wzajemnej pomocy administracyjnej, które umożliwia krajowym organom podatkowym zweryfikowanie informacji przekazanych ewentualnie przez fundusz inwestycyjny.

Trybunał uznał, że to do sądu odsyłającego należy zbadanie, w ramach sprawy w postępowaniu głównym, czy mechanizm wymiany informacji przewidziany w ramach tej współpracy rzeczywiście umożliwia polskim organom podatkowym zweryfikowanie, w stosownym wypadku, informacji dostarczonych przez fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczących warunków ich tworzenia i działania, w celu ustalenia, czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii.

Tym samym oceny zgodności art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. z prawem unijnym należy dokonać z punktu widzenia art. 56 TWE, czyli zasady swobody przepływu kapitału. Do środków zakazanych przez art. 56 TWE zalicza środki mogące zniechęcać osoby niebędące rezydentami do dokonania inwestycji w tym państwie członkowskim lub które mogą zniechęcić osoby będące rezydentami państwa członkowskiego do dokonywania inwestycji w innych państwach (wyroki TSUE: z dnia 18 grudnia 2007r. w sprawie C-101/05, z dnia 10 lutego 2011 r. w sprawach połączonych C-436/08 i C-437/08, z dnia 10 maja 2012 r. w sprawach połączonych od C-338/11 do C-347/11).

Różnica w traktowaniu pod względem podatkowym dywidend pomiędzy funduszami inwestycyjnymi będącymi rezydentami a funduszami inwestycyjnymi niebędącymi rezydentami może zniechęcać z jednej strony fundusze inwestycyjne z siedzibą w państwie trzecim do obejmowania udziałów spółek z siedzibą w Polsce, a z drugiej strony inwestorów będących rezydentami w tym państwie członkowskim do nabywania udziałów w funduszach inwestycyjnych niebędących rezydentami. Takie różne traktowanie może prowadzić do ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.

W wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie C-190/12 TSUE wykluczył, aby ograniczenia wynikające z regulacji krajowych można uzasadnić koniecznością zachowania spójności systemu podatkowego, czy podziałem kompetencji podatkowych i zachowania wpływów podatkowych. Należy zbadać, czy ograniczenie wykonywania podstawowych swobód zagwarantowanych przez Traktat może uzasadniać konieczność zapewnienia skuteczności kontroli podatkowych, która stanowi nadrzędny wzgląd interesu ogólnego (wyrok TSUE z dnia 6 października 2011 r. w sprawie C-493/09 Komisja przeciwko Portugalii).

W tym względzie podkreślenia wymaga, że w sytuacji gdy uregulowania danego państwa członkowskiego uzależniają przyznanie korzyści podatkowej od spełnienia warunków, których przestrzeganie może zostać zweryfikowane jedynie w drodze uzyskania informacji od właściwych organów państwa trzeciego, co do zasady prawnie uzasadniona jest odmowa przez dane państwo członkowskie przyznania takiej korzyści, jeżeli, w szczególności z powodu braku umownego zobowiązania dostarczenia przez to państwo trzecie informacji, niemożliwe okazuje się uzyskanie informacji od tego ostatniego państwa

Podkreślenia wymaga również brak wspólnych ram prawnych dotyczących współpracy administracyjnej z państwami trzecimi, na wzór obowiązującej w Unii Europejskiej Dyrektywy Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich (Dz. U. L 336, s. 15). Powstaje zatem pytanie, czy polskie organy podatkowe są w stanie zweryfikować, w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych niebędących rezydentami, czy spełnione są szczególne warunki ustanowione przez polskie przepisy dla funduszy inwestycyjnych. Odpowiadając na to pytanie należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie ramy prawne wzajemnej pomocy administracyjnej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską, a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, umożliwiające wymianę informacji w zakresie stosowania przepisów podatkowych, wynikają w szczególności z art. 23 polsko-amerykańskiej upo, a także z art. 4 Konwencji.

Biorąc zatem pod uwagę istnienie zobowiązań umownych pomiędzy RP a USA, ustanawiających wspólne ramy prawne współpracy i przewidujących mechanizmy wymiany informacji pomiędzy danymi organami krajowymi, nie można wykluczyć a priori, że fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki będą w stanie dostarczyć informacje i dowody umożliwiające polskim organom podatkowym zweryfikowanie we współpracy z właściwymi organami Stanów Zjednoczonych Ameryki, iż wykonują one działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium UE.

To zatem, czy art. 56 TWE będzie miał zastosowanie w sprawie zależy od tego, czy fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki prowadzą działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii. Wymaga to dokonania porównania tych regulacji.

W ocenie Skarżącego sytuacja krajowych i amerykańskich funduszy inwestycyjnych w zakresie uzyskiwanych na terytorium Polski dochodów z dywidend jest porównywalna, a wskazane odmienności nie mogą być podstawą do wyciągnięcia wniosku o braku porównywalności i odmowy zastosowania w stosunku zastosowania w stosunku do Skarżącej art. 56 TWE.

Według natomiast organu odwoławczego, Fundusz różni się od funduszy krajowych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po przeprowadzeniu analizy porównywalności wskazał, że o braku porównywalności Skarżącego do polskich funduszy inwestycyjnych świadczy brak odpowiedniego sposobu sprawowania zarządu. Organ wskazał w tym zakresie, iż z dokumentów przedłożonych przez Fundusz wynika, że jest on zarządzany przez wewnętrzny zarząd, gdy tymczasem art. 4 ust. 1 u.f.i. stanowi, iż towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. Ponadto organ podatkowy przywołał art. 38 ust. 1 u.f.i., zgodnie z którym towarzystwem funduszy inwestycyjnych może być wyłącznie spółka akcyjna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która uzyskała zezwolenie Komisji na wykonywanie działalności określonej w art. 45 ust. 1 tej ustawy.

A zatem, zdaniem organu, zgodnie z przyjętym przez polskiego ustawodawcę modelem, fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Natomiast w Funduszu zarządzanie portfelem powierzono doradcy inwestycyjnemu, jednakże kluczowy wpływ na zarządzenie Funduszem posiadał w dalszym ciągu zarząd Funduszu. Wobec tego w tym przypadku można mówić jedynie o "współzarządzaniu" przez doradcę inwestycyjnego, a nie o "zarządzaniu", co powoduje, że nie można mówić o spełnieniu przedmiotowego warunku. Mając na uwadze powyższe porównanie organ podatkowy stwierdził, że okoliczność ta świadczy o braku analogii Funduszu do zasad funkcjonowania funduszy na gruncie ustawy o funduszach inwestycyjnych.

W ocenie Sądu stanowisko organu podatkowego jest nieprawidłowe, gdyż organ nie wykazał jakiemu interesowi służy odmienne traktowanie funduszy inwestycyjnych działających na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p.) od funduszy amerykańskich, który uzasadniałby wyłączenie tych drugich funduszy z zakresu zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych.

Sąd uznał, że przesłanka polegająca na konieczności zapewnienia zarządzania Funduszem przez podmiot prowadzący działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nie może uzasadniać odmiennego traktowania Funduszu. Zwolnienie wynikające z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. nie zawiera żadnych warunków, których spełnienie wymagałoby weryfikacji przez organy podatkowe. Zwolnienie to ma charakter zwolnienia podmiotowego opartego na kryterium siedziby, niezależnego od spełnienia jakichkolwiek innych warunków.

Zdaniem Sądu stanowisko organu podatkowego jest nieprawidłowe także dlatego, gdyż porównania między funduszami należy dokonać w szerszym zakresie niż to uczynił organ.

Przede wszystkim należy ustalić, jakie są cele i zasady funkcjonowania funduszy amerykańskich, w szczególności jaki jest przedmiot ich działalności, obowiązki, jakie stosowane są wobec nich środki kontroli, przy czym nie muszą to być środki nadzorcze funkcjonujące w Polsce np. poprzez wydanie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego. Nie chodzi bowiem o to, aby fundusze te były identyczne. Forma organizacyjno-prawna w jakiej działają fundusze nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie.

W ocenie Sądu, tak fragmentaryczne porównanie, jakiego dokonał Dyrektor Izby Skarbowej, nie pozwala na sformułowanie tezy, że Fundusz amerykański wykonuje działalność na warunkach nierównoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium UE.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podatkowy będzie miał na względzie, że uzyskanie stosownych informacji czy dowodów lub ich zweryfikowanie może wymagać wystąpienia do amerykańskich władz podatkowych, na podstawie art. 23 polsko-amerykańskiej upo, czy art. 4 Konwencji. Organ oceni, czy otrzymane informacje, czy to od Skarżącego, czy w drodze wymiany informacji, umożliwiają zweryfikowanie, czy charakter Skarżącego jest porównywalny z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce, oraz czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych, a patrząc szerzej - funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii. Porównanie to winno się odnosić do udzielenia zezwoleń, nadzoru, struktury działania.

Należy zauważyć przy tym, że na podstawie art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest zobowiązany do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Normatywną treścią zasady wyrażonej w tym przepisie jest obowiązek organu zebrania wszystkich dowodów niezbędnych do zbudowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego oraz obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału nie może polegać na fragmentarycznej ocenie faktów, lecz oznacza dochodzenie do wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób dokładny, z uwzględnieniem pełnego kontekstu. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 191 O.p. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, organy podatkowe naruszyły powyższe przepisy.

Podkreślić ponadto należy, że ramy prawne wzajemnej pomocy administracyjnej pomiędzy RP a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, umożliwiające wymianę informacji w zakresie stosowania przepisów podatkowych, wynikają w szczególności z art. 23 polsko-amerykańskiej upo, a także z art. 4 Konwencji. Rzeczą organu podatkowego jest ustalenie, czy otrzymane informacje umożliwiają zweryfikowanie, czy charakter funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki jest porównywalny z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a.