Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 93/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 4, art 138 § 1 pkt 2, art 107 § 3, art 156 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant asystent sędziego Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 55/10 w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. w Warszawie na rzecz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści), tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 55/10 uwzględniając skargę [...] Sp. z o.o. w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Wojewoda Warszawski decyzją z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1–3 i 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. N., oznaczonego jako dz. nr [...] o pow. 508 m2 i 0,620 częścią działki nr [...] o pow. 812 m2 w obrębie 5-04-07 oraz odpłatne nabycie 0,612 części prawa własności budynku znajdującego się na działce nr [...]. Skarb Państwa jeszcze przed 5 grudnia 1990 r. sprzedał osobom fizycznym prawa własności lokali nr 1, 2, 10 i 11 znajdujących się w budynku położonym na dz. nr [...] wraz z ułamkowym udziałem (łącznie 0,320 części) w częściach wspólnych budynku i jego urządzeń oraz równoczesnym ułamkowym prawem użytkowania wieczystego gruntu.

Pismem z dnia [...] maja 1997 r. E.K., M.J., J.K., S.K., Jan Kołakowski i Z.K., wnieśli o stwierdzenie nieważności całej ww. decyzji uwłaszczeniowej twierdząc, iż zostały naruszone prawa osób trzecich.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r.

Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 22 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 902/04 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 30 kwietnia 2004 r. i poprzedzająca ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. W wyroku Sąd stwierdził, iż organ nadzorczy nie ustalił, czy grunt (działka nr [...] i 0,620 części działki nr [...]), którym Wojewoda Warszawski uwłaszczył [...] w Warszawie był w zarządzie tego Przedsiębiorstwa, a następnie nie dokonał stosownej oceny prawnej w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto zwrócił uwagę, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien ustalić, czy skarżący posiadają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej w całości, jeżeli dawna nieruchomość warszawska uregulowana w nr hip. 1309 tylko w części odpowiada ww. działkom nr [...] i nr [...].

Badając ponownie sprawę, Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. znak [...] stwierdził, że decyzja Nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r., dotycząca uwłaszczenia [...] w Warszawie nieruchomością położoną w Warszawie przy ul. N. w obrębie 5-04-07, w części dot. działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji, w tej części z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a., oraz stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...].

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Budownictwa z [...] stycznia 2007 r. organ nadzoru ustalił, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1950 r. znak [...] odmówiono dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do ww. nieruchomości warszawskiej.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. znak [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] września 2000 r. znak [...], stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] maja 1950 r., a skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję została oddalona wyrokiem z dnia 25 marca 2002 r. sygn. akt I SA 2189/00.

Minister Infrastruktury stwierdził, że w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej ([...] lipca 1993 r.), w obrocie prawnym pozostawało orzeczenie administracyjne z dnia [...] maja 1950 r. i nie istniały roszczenia osób trzecich, które stałyby na przeszkodzie uwłaszczenia.

Część dawnej nieruchomości warszawskiej uregulowanej w hip. Nr 1309 stanowi tylko część działek nr [...] i nr [...], ujętych w decyzji uwłaszczeniowej, co potwierdza m.in. pismo Urzędu Dzielnicy Śródmieście Gminy Warszawa-Centrum z dnia 14 marca 2000 r. Zatem wnioskodawcy posiadają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej wyłącznie w takim zakresie, w jakim działki nr [...] i nr [...] powstały z dawnej nieruchomości warszawskiej pod nazwą "Nieruchomość w m.st. Warszawie przy ul. N. pod Nr 1309".

Organ powołał się na wyrok WSA dnia 22 lipca 2005 r., w którym Sąd stwierdził, ze zarząd jest tytułem prawnym uzyskanym w sposób przewidziany prawem, nie zaś posiadaniem faktycznym gruntu. Przepis ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), jak również przepisy uchylającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 130, poz. 27 ze zm.), nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania, a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu, w sposób dorozumiany. Mogło to nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej albo, w przypadkach prawem przewidzianym, przez przekazanie prawa do gruntu między określonymi jednostkami organizacyjnymi lub nabycia umową cywilną.

W trakcie prowadzonego postępowania nie odnaleziono dokumentów mogących wskazywać na prawo zarządu do gruntu, czy to [...], czy też [...].

W związku z powyższym organ stwierdził, że [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowało się prawem zarządu do działek nr [...] i nr [...] lub ich części. Nie jest również możliwe, jak stwierdził Sąd w powołanym wyżej wyroku z dnia 22 lipca 2005 r., przekazanie przez jednostkę organizacyjną praw zarządu innej jednostce, jeżeli prawo to nie zostało na rzecz jednostki przekazującej w ogóle ustanowione.

Skoro uwłaszczona jednostka nie posiadała prawa zarządu do gruntu, oznacza to, że decyzja uwłaszczeniowa Nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r., w części odnoszącej się do dawnej nieruchomości uregulowanej w hipotece pod nazwą "Nieruchomość w m.st. Warszawie przy ul. N. pod Nr 1309", zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r.

Przesłanką negatywną do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § pkt 2 k.p.a. jest przesłanka nieodwracalnych skutków prawnych. Nieodwracalność skutków prawnych następuje wtedy, gdy skutki prawne decyzji administracyjnej nie mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego. Jeżeli zaś organ administracji może odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności, oznacza to, iż nie mają one charakteru nieodwracalnego, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do sprzedanych lokali nr 1, 2, 10 i 11 zajmowanych w budynku położonym na dz. nr [...] wraz z ułamkowym udziałem (łącznie 0,380 części) w częściach wspólnych budynku i jego urządzeń wraz z równoczesnym ułamkowym prawem użytkowania wieczystego (które były przedmiotem dalszego obrotu) organ stwierdził, iż w tej części prawa rzeczowe nie były objęte decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...]. Obrót prawami do tych lokali i ułamkowym udziałem w części wspólnych budynku oraz ułamkowym prawem użytkowania wieczystego gruntu związanego z nabyciem tych lokali, nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Z akt nie wynika także, aby prawa rzeczowe uzyskane przez [...] w Warszawie na podstawie decyzji uwłaszczeniowej Nr [...] były przedmiotem zbycia na rzecz osób trzecich przez tę jednostkę lub jej następcę prawnego – [...] Sp. z o.o. w Warszawie, a zatem, w ocenie Ministra Infrastruktury nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej w zakresie dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. N. w obrębie 5-04-07, uregulowanej w księdze wieczystej "Nieruchomość w m.st. Warszawie przy ulicy N. hip. Nr 1309".

W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury [...] Sp. z o.o. w Warszawie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z [...] stycznia 2007 r. i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 32 k.p.a., art. 40 § 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 104 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 156 § 1 k.p.a., art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –- w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja organu nadzoru narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W toku postępowania toczącego się na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Budownictwa z [...] stycznia 2007 r. do akt sprawy zostało złożone pełnomocnictwo dla radcy prawnego [...] do reprezentowania [...] w Warszawie. W dniu 14 marca 2007 r. radca prawny [...] poświadczyła za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo złożone w kserokopii.

Z treści pełnomocnictwa wynika, że jest to pełnomocnictwo ogólne, które obejmuje również upoważnienie do przejrzenia akt sprawy. Treść znajdującego się w aktach pełnomocnictwa wskazuje, że nie ograniczało się ono tylko do udzielenia upoważnienia do przejrzenia akt sprawy. Mimo więc ustanowienia pełnomocnika wszelka korespondencja od organu jak i zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja były doręczone bezpośrednio [...]. Sąd powołał się na art. 40 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli strona ustanowi pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Inny sposób doręczenia pisma, z pominięciem pełnomocnika, traktowany jest tak jak brak doręczenia pisma samej stronie. Tak więc organ swoim działaniem doprowadził do sytuacji, w której strona postępowania bez swojej winy nie brała w nim udziału, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. To naruszenie prawa uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zw. dalej P.p.s.a.

Sąd uznał za uzasadnione zarzuty skarżącego, że rozstrzygnięcie zawarte w pkt c zaskarżonej decyzji jest niezrozumiałe. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję w całości albo w części orzeka co do istoty sprawy bądź umarza postępowanie pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie organ orzekł, że umarza postępowanie w odniesieniu do pozostałej części decyzji uwłaszczeniowej. Taka redakcja może budzić wątpliwości jakiego postępowania dotyczy umorzenie – czy postępowania pierwszej instancji, na co wskazywać może powołanie jako podstawy prawnej art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., czy dotyczy to postępowania odwoławczego, czy też może organ umorzył w części postępowanie uwłaszczeniowe. Wątpliwości te powstały również i z tego względu, że z uzasadnienia decyzji nie wynika jakie postępowanie zostało umorzone i dlaczego. W ocenie Sądu decyzja zapadła z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

Z ustaleń organu wynika, że dawna nieruchomość warszawska uregulowana w księdze wieczystej "Nieruchomość w m.st. Warszawie przy ulicy N. hip. Nr 1309" stanowi tylko część działek nr [...] i nr [...] objętych kontrolowaną decyzją uwłaszczeniową nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ stwierdził nieważność tej decyzji tylko w części a mianowicie w zakresie dawnej nieruchomości warszawskiej. Oznacza to, że w pozostałej części decyzja uwłaszczeniowa pozostaje w obiegu prawnym. Z takiego brzmienia decyzji nie jest możliwe ustalenie wprost do jakiej części tych działek skarżącemu przysługuje tytuł prawnorzeczowy. Treść decyzji musi być jasna, nie pozostawiać wątpliwości i nadawać się do wykonania. Bez skonkretyzowania w jakiej części działek nr [...] i nr [...] – ich uwłaszczenie jest dotknięte nieważnością nie jest możliwe prawidłowe wykonanie zaskarżonej decyzji. Nie wiadomo bowiem, kto i w jakim trybie miałby ustalić jakiej części gruntu z nieruchomości przy ul. N., składającej się działki nr [...] i 0,620 części działki nr [...] dotyczy wydana w niniejszym postępowaniu nadzorczym decyzja. Ustalenie to winno nastąpić w tym postępowaniu i znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji.

Sąd wskazał, aby ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru uwzględnił powyższe zarzuty i rozważania, zapewniając stosownie do zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. udział stronom. Organ winien rozważyć także czy zgłaszany przez skarżącego fakt zawarcia przez właścicieli lokali w budynku na działce nr [...] umowy ustalającej nową wysokość udziałów w nieruchomości wspólnej jest nieodwracalnym skutkiem prawnym wywołanym przez decyzję uwłaszczeniową, który uniemożliwia stwierdzenie nieważności takiej decyzji, a o czym stanowi art. 156 § 2 k.p.a.

W odniesieniu do zarzutu skargi kwestionującego następstwo prawne uczestników postępowania po dawnych współwłaścicielach nieruchomości warszawskiej objętej kontrolowaną decyzją Sąd uwzględnił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia w części decyzji uwłaszczeniowej było poddane już kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 22 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 902/04, uchylił poprzednio wydane decyzje nadzorcze w tym przedmiocie. W tamtym postępowaniu uczestnikami były te same osoby, co do których obecnie skarżący podnosili zarzut braku następstwa prawnego. Powody uchylenia decyzji wskazane w uzasadnieniu powołanego wyroku wskazują, że Sąd nie miał wątpliwości co do legitymacji tych osób do bycia stroną postępowania nadzorczego, z których część była skarżącymi i skarga ich została przez Sąd uwzględniona. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do tego przepisu Sąd uznał, że legitymacja tych osób do bycia stroną niniejszego postępowania nadzorczego została już przesądzona wyrokiem z 22 lipca 2005 r. Nie jest więc dopuszczalne ponowne badanie czy uczestnicy mają przymiot strony i z czego to wynika. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ P.p.s.a. uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] listopada 2009 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Ministra Infrastruktury prawidłowo reprezentowany i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że fakt doręczenia decyzji organu nadzorczego stronie, zamiast jej pełnomocnikowi, miał wpływ na wynik sprawy i stanowił podstawę uchylenia decyzji,

II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie c zaskarżonej decyzji jest niezrozumiałe, tj. nie wynika z niego jakie postępowanie zostało umorzone,

III. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że nie jest możliwe prawidłowe wykonanie decyzji z uwagi na brak skonkretyzowania w jakiej części działki nr [...] i nr [...] uwłaszczenie jest dotknięte nieważnością,

IV. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 133, art. 141 § 1 i art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ powinien rozważyć, czy nie zaszły nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, iż zgodnie z załączonym pełnomocnictwem radca prawny A.Z. była pełnomocnikiem [...] Sp. z o.o. Pełnomocnictwo z dnia 15 listopada 2005 r. przedłożone do akt sprawy zawiera adnotację dokonaną przez A.Z., iż dyrektor [...] upoważnił ją wyłącznie do przejrzenia akt. Dlatego organ nie uznał A.Z. za upoważnioną do reprezentowania w postępowaniu nadzorczym i doręczył decyzję stronie.

Pełnomocnictwo jest jednostronnym oświadczeniem osoby (mocodawcy), upoważniającym do działania w jego imieniu. Pełnomocnik decyduje jednak czy i w jakim zakresie to pełnomocnictwo przyjmuje. Skoro więc pełnomocnik osobiście stwierdził, że jest upoważniony wyłącznie do przeglądania akt, oznacza to, że przyjął to pełnomocnictwo jedynie w tym zakresie.

Nie można zdaniem organu zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu, że jest to naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt II GSK 463/2008 stwierdzający, że "fakt doręczenia decyzji organu pierwszej instancji stronie, a nie jej pełnomocnikowi w sytuacji, gdy nie pociągnęło to za sobą negatywnych dla niej skutków, umożliwiając mimo to wniesienie odwołania przez pełnomocnika strony skarżącej, aczkolwiek jest naruszeniem przepisu art. 40 § 2 k.p.a., to nie takim, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., to jest mającym wpływ na wynik sprawy."

Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. została zaskarżona do Sądu przez [...] Sp. z o.o. w Warszawie, reprezentowane przez radcę prawnego Annę Karczmarczyk. Zaskarżona decyzja skierowana została co prawda do strony postępowania zamiast do jej pełnomocnika, jednak nie pociągnęło to za sobą negatywnych dla niej skutków.

Sąd nie wskazał w jaki sposób powyższe naruszenie mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta została przekazana przez stronę pełnomocnikowi, a więc nie można stwierdzić, że jej treść była mu nieznana. Pełnomocnik poddając ją ocenie i stwierdzając uchybienia, zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ewentualne uchybienia mogły więc zostać skontrolowane przez Sąd a tym samym strona nie doznała żadnych konsekwencji z powodu błędnego skierowania decyzji przez organ.

Naruszenie przez organ art. 40 § 2 k.p.a. w sposób opisany powyżej, nie mogło być więc podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.

Błędnie Sąd ocenił, iż decyzja narusza art. 107 § 3 k.p.a. wobec tego, że nie wynika z jej pkt c jakie postępowanie zostało umorzone. Decyzja Wojewody stwierdzała nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. N. oznaczonego jako dz. nr [...] o pow. 508 m2 i 0,620 częścią dz. nr [...] o pow. 812 m2 wraz z odpłatnym nabyciem odpowiedniej części własności budynku, położonego na dz. nr [...]. Z ustaleń organu wynika, że część dawnej nieruchomości warszawskiej hip. nr 1309 stanowi tylko część działek nr [...] i 9, objętych decyzją uwłaszczeniową. Wnioskujący o stwierdzenie nieważności posiadali interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności wyłącznie w takim zakresie, w jakim dz. nr [...] i 9 powstały z dawnej nieruchomości warszawskiej.

Postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności uwłaszczenia [...] w Warszawie zostało wszczęte w zakresie całej decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. Wniosek ten dotyczył więc również części decyzji, co do której wnioskodawcy nie posiadali przymiotu strony.

Zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji.

Minister Infrastruktury, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wydał w dniu [...] listopada 2009 r. decyzję, którą w pkt a – uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt b – orzekł co do istoty sprawy w części, a w pkt c – umorzył postępowanie co do pozostałej części (chodziło o postępowanie nadzorcze). Minister Infrastruktury uchylając decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. powrócił do etapu rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, a więc pkt b i c dotyczył postępowania nadzorczego (II instancji).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 2010 r. poddał w wątpliwość prawidłowość rozstrzygnięcia organu naczelnego, jak również jego podstawę prawną. Podstawę umorzenia stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a.

Z brzmienia tego przepisu wynika, że postępowanie należy umorzyć w każdej sytuacji kiedy jest ono bezprzedmiotowe, a więc bez względu na jakim etapie postępowania ta bezprzedmiotowość będzie miała miejsce.

Przepisy art. 138 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. o umorzeniu postępowania są właściwie zbędne, bowiem kwestie umorzenia postępowania są wyczerpująco unormowane w art. 105. Przepisy te pełnią w art. 138 rolę tylko informacyjną, wskazując, iż w postępowaniu odwoławczym może być podjęte także rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania.

Zgodnie z powyższym możliwe jest wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w której organ nadzorczy orzekł co do istoty w części i jednocześnie w pozostałej części umorzył swoje postępowanie.

Odmienna interpretacja tego przepisu powodowałaby niemożność skonstruowania decyzji w powyższym kształcie i konieczność wydania dwóch odrębnych decyzji – jednej orzekającej co do meritum, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, a drugiej umarzającej postępowanie nadzorcze, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Minister Infrastruktury w swojej decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a., w pkt c stwierdził: umarzam postępowanie w odniesieniu do pozostałej części ww. decyzji Nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r.

Umorzenie, o którym mowa w pkt c zaskarżonej decyzji, dotyczyło więc postępowania organu nadzorczego w części działki nr [...] i działki nr [...], ujętych w decyzji uwłaszczeniowej – w zakresie nie obejmującym dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej "Nieruchomość w m. st. Warszawie przy ulicy N. hip. Nr 1309". W tym zakresie bowiem wnioskodawcy nie posiadali praw rzeczowych do uwłaszczonych działek, a tym samym nie posiadali przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym oceny legalności całej decyzji uwłaszczeniowej, co uzasadniało umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Powyższe wywody stanowią jedynie powtórzenie tego co zostało już stwierdzone w zaskarżonej decyzji. Z jej uzasadnienia jasno wynika, w jakim zakresie i dlaczego postępowanie zostało umorzone, a ponadto wywody te poparte zostały stosownymi dokumentami.

Odnosząc się do stanowiska Sądu podważającego legalność decyzji z powodu braku skonkretyzowania w jakiej części działek nr [...] i [...] ich uwłaszczenie dotknięte jest nieważnością Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił w jakiej części stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej, a w jakiej części postępowanie zostało umorzone. Umorzenie postępowania w zakresie określonym w pkt c osnowy decyzji spowodowało, że decyzja uwłaszczeniowa w tej części pozostała w mocy.

Formułując poszczególne punkty sentencji zaskarżonej decyzji organ posługiwał się numerami działek z decyzji uwłaszczeniowej w odniesieniu do dawnej nieruchomości warszawskiej. Tylko bowiem w ten sposób można było określić w jakim zakresie wnioskodawcy posiadali przymiot strony. Ewentualne geodezyjne wydzielenie z działek nr [...] i nr [...], ujętych w ww. decyzji uwłaszczeniowej, gruntów uregulowanych w dawnej księdze wieczystej "Nieruchomość w m. st. Warszawie przy ul. N. hip. Nr 1309" stanowiło odrębne zagadnienie i nie mogło być rozpatrywane w postępowaniu dotyczącym oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej.

Skarga kasacyjna przytacza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1629/08, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 845/09 oddalił skargę kasacyjną i uznał za "bezzasadne zarzuty dotyczące braku wyodrębnienia ewidencyjnego części nieruchomości objętej wnioskiem dawnych właścicieli, w zakresie którym orzeczono o nieważności decyzji o uwłaszczeniu. Do ścisłego oznaczenia granic tego terenu może dojść dopiero na etapie wykonania zaskarżonej decyzji w drodze podziału nieruchomości dokonanego w trybie przewidzianym w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wcześniej brak byłoby podstaw materialnoprawnych do wydzielenia tego terenu." Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że stwierdzenie nieważności decyzji, co do części nieruchomości, przy braku jej wyodrębnienia geodezyjnego i ewidencyjnego nie narusza przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W tej sytuacji należało przyjąć, że wydzielenie geodezyjne przedmiotowych nieruchomości nie mogło być dokonane na etapie postępowania nadzorczego. Nieuzasadnione jest także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że brak wydzielenia stanowi przeszkodę w wykonaniu zaskarżonej decyzji.

Odnośnie do umowy zawartej przez właścicieli lokali ustalającej nową wysokość udziałów w nieruchomości wspólnej i konieczności rozważenia kwestii nieodwracalnych skutków prawnych organ stwierdził, że o umowie z dnia 16 października 2006 r. dowiedział się dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

Organ nie miał więc możliwości dokonać jej oceny w postępowaniu nadzorczym.

Pojawienie się istotnego dla sprawy nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji a nieznanego organowi, który ją wydał mogłoby ewentualnie stanowić przesłankę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie może jednak być podstawą uchylenia decyzji organu naczelnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, bowiem organ nie mógł ocenić wartości dowodowej materiału, o którego istnieniu nie wiedział. Skoro Sąd dokonuje oceny materiału dowodowego na moment wydania decyzji, to tylko wynikające z tego materiału fakty i dowody mogą stanowić podstawę do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa, o którym mowa w lit. b i c.

Z powyższego organ wywodzi, że Sąd błędnie wskazał, iż organ powinien rozważyć czy w niniejszej sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Uzasadnienie wyroku w tym zakresie jest błędne i stanowi naruszenie art. 141 § 1 i art. 153 P.p.s.a. Gdyby Sąd prawidłowo dokonał oceny decyzji musiałby dojść do wniosku, że nie doszło do naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy, a skarga powinna była być oddalona. Brak takiego rozstrzygnięcia stanowi o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Spółka z o.o. w Warszawie wniosło o jej oddalenie opowiadając się za trafnością stanowiska Sądu.

Stosownie do § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej (Dz.U. Nr 248, poz. 1494) ten organ jest obecnie właściwy w sprawie skargi kasacyjnej wniesionej przez Ministra Infrastruktury.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy.

Sąd odwoławczy rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej uznał za zasadne podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Błędnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż doręczenie decyzji stronie zamiast pełnomocnikowi pozbawiło stronę udziału w postępowaniu i stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W sytuacji, gdy w aktach znajdował się odpis pełnomocnictwa poświadczony za zgodność przez radcę prawnego A.Z. z datą 14 marca 2007 r. z jej adnotacją, że dyrektor [...] upoważnił ją do przejrzenia akt, nie można przypisać organowi naruszenia prawa przez to, że doręczał decyzję stronie. O udziale strony w tym postępowaniu świadczy m.in. okoliczność, iż w ustawowym terminie wniosła środek zaskarżenia. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko wówczas, gdy strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z niepodważonego niczym oświadczenia pełnomocnika radcy prawnego A.Z. wynika, że ograniczenie pełnomocnictwa nastąpiło w wyniku porozumienia z mocodawcą lub przynajmniej zostało mu w tej dacie zakomunikowane. Zatem dyrektor [...] mógł od tej daty działać samodzielnie lub ustanowić innego pełnomocnika do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym lub sądowoadministracyjnym. Doręczenie decyzji Przedsiębiorstwu nie tylko nie ograniczało jego udziału w sprawie, ale również nie naruszało prawa. Błędnie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż nastąpiło naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., prowadzące do pozbawienia strony udziału w postępowaniu a w konsekwencji uzasadniające uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.

Za trafne uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Zauważyć należy, iż Minister Infrastruktury wydał zaskarżoną decyzję w postępowaniu nieważnościowym, w którym stronie przysługiwał wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, będący w myśl art. 127 § 3 k.p.a. środkiem niedewolutywnym. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do tego wniosku mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

W decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. Minister Infrastruktury orzekł o uchyleniu poprzednio wydanej przez organ naczelny decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. i stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł co do istoty sprawy stwierdzając nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. w zakresie dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. N. oznaczonej nr hip. 1309 zaś umorzył postępowanie w odniesieniu do pozostałej części ww. decyzji nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lipca 1993 r. Tak sformułowana osnowa decyzji wbrew stanowisku Sądu nie budzi wątpliwości, iż dotyczy ona tylko postępowania nadzorczego, zaś orzekając powtórnie organ najpierw wyeliminował z obrotu prawnego pierwsza decyzję, tj. z dnia [...] stycznia 2007 r., następnie w części stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej Wojewody, a w pozostałym zakresie objętym tą decyzją uwłaszczeniową umorzył postępowanie. Jest rzeczą oczywistą, iż nie dotyczyło to umorzenia postępowania odwoławczego (poprawnie z wniosku o ponowne rozpatrzenie), ponieważ wniosek został rozpoznany. Jako zupełnie dowolny należy ocenić wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż umorzenie postępowania mogło dotyczyć postępowania uwłaszczeniowego Wojewody Warszawskiego. O tym, iż osnowa zaskarżonej decyzji jest zrozumiała świadczą dalsze wywody uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w których Sąd stwierdza, w jakiej części została stwierdzona nieważność decyzji uwłaszczeniowej oraz wyprowadza prawidłowy wniosek o pozostawieniu w obiegu prawnym decyzji uwłaszczeniowej w pozostałej części. Powyższe prowadzi do wniosku, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło wyjaśnienia co do podstawy prawnej umorzenia z powołaniem się na brak legitymacji stron do żądania stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie wykraczającym poza obszar dawnej hip. 1309, jednakże okoliczność ta wynika z całokształtu okoliczności przytoczonych obszernie w uzasadnieniu decyzji. Ta wada uzasadnienia decyzji, stanowiąca naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. nie miała jednak wpływu na wynik sprawy.

Wadliwie przyjął Sąd pierwszej instancji, iż bez konkretyzacji w jakiej części działek nr [...] i 9 ich uwłaszczenie jest dotknięte nieważnością nie jest możliwe prawidłowe wykonanie decyzji.

W postępowaniu nieważnościowym organ stwierdzając nieważność decyzji w części – część tę określił jako obszar dawnej nieruchomości warszawskiej oznaczonej hip. nr 1309, gdyż część ta nie została wydzielona geodezyjnie. Wprawdzie w postępowaniu nadzorczym może być sporządzony projekt takiego wydzielenia, lecz nie oznacza to jednakże, że taki obowiązek obciąża organ nadzoru. Wydzielenie geodezyjne nieruchomości stanowi bowiem przedmiot odrębnego postępowania, prowadzonego stosownie do art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651), który przewiduje możliwość podziału nieruchomości w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw.

W wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r. I OSK 845/09 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż nie narusza przepisów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. decyzja organu naczelnego stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej w części dawnej hipoteki nieruchomości warszawskiej, bez jej wyodrębnienia geodezyjnego i ewidencyjnego. Za wystarczające uznał Sąd określenie nieruchomości przez odniesienie się do jej dawnego oznaczenia hipotecznego.

Powyższy pogląd podziela Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę. Uchylenie zaskarżonej decyzji z poleceniem ustalenia w trybie postępowania nadzorczego-prawnego wyodrębnienia z działek nr [...] i 9 dawnej hip. nr 1309 naruszało wskazane wyżej przepisy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Zasadnie w kontekście powyższych uchybień Sądu skarga kasacyjna podważa prawidłowość wskazania WSA, aby organ nadzoru ocenił skutki prawne (w aspekcie stosowania art. 156 § 2 k.p.a.) umowy zawartej przez właścicieli lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku położonym na działce nr [...], ustalającej nową wysokość udziałów. Jak wynika z akt okoliczność ta ujawniła się w toku postępowania sądowoadministracyjnego i jeśli Sąd z faktem zawarcia umowy w dniu 16 października 2006 r. wiąże skutki prawne, które mogłyby mieć wpływ na stosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. winien rozważyć je przy ponownym rozpoznawaniu skargi.

Z powyższych względów Sąd uznając, iż skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy zaś zaskarżony wyrok narusza prawo na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) uznając zasądzoną kwotę za współmierną do poniesionych kosztów i udziału pełnomocnika w sprawie.