Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1154/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1154/03 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Anna Znamiec (spr), Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006r., sprawy ze skargi M.B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 24 marca 2003r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2001,2002, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 150 zł. (sto pięćdziesiąt złotych), III. zarządza na rzecz strony skarżącej zwrot z kasy tutejszego Sądu kwoty 150 zł. (sto pięćdziesiąt złotych) tytułem nienależnie uiszczonej połowy wpisu.


UZASADNIENIE

M. B. pismem z dnia [...].10.2002 r. zwróciła się do Burmistrza Miasta o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2001 - 2002. Jako uzasadnienie wniosku podatnik podał, że umorzenie zaległości podatkowych powinno nastąpić z powodu stanu gospodarczego prowadzonego przez podatnika przedsiębiorstwa - Zakładu Ceramicznego. Podatnik zmuszony był do zaprzestania produkcji i zwolnienia pracowników. M. B. powołuje się na trudna sytuację cegielni w kraju. W ocenie podatnika podatek od nieruchomości był naliczany nieprawidłowo, a zły stan finansowy przedsiębiorstwa spowodowany był licznymi błędnymi decyzjami Urzędu Miasta.

Decyzją z dnia [...]01.2003 r. Nr [...] Burmistrz Miasta odmówił podatnikowi umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2001 – 2002 w kwocie 9385,00 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 3090,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności przemawiające za umorzeniem zaległości podatkowych na podstawie przepisu art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Podatnik osiągnął w październiku 2002 r. dochód w wysokości 51985,27 zł, który w całości przeznaczył na pokrycie strat z lat ubiegłych z tytułu likwidacji skutków powodzi. Ponadto podatnik w ciągu ostatnich 33 lat otrzymał pomoc w postaci odroczenia terminów płatności podatku od nieruchomości. Niepowodzenia finansowe prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowych. Zgodnie z przepisem art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa umorzenie zaległości podatkowych jest możliwe z uwagi na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, a zasadą jest płacenie podatków.

Na powyższą decyzję Burmistrza Miasta podatnik wniósł odwołanie. W odwołaniu podnosi, że prowadzony Zakład Ceramiczny jest w ciężkiej sytuacji finansowej spowodowanej trudną sytuacją na rynku materiałów budowlanych. Problemy finansowe są spowodowane opieszałością działania organów podatkowych. Otrzymując pomoc ze strony Miasta w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości podatnik mógłby wznowić produkcję i zatrudnić pracowników.

Decyzją z dnia [...].03.2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu podniosło, że zbadano okoliczności i przyczyny powstania zaległości podatkowej oraz sytuację finansowa i zdolność płatniczą podatnika. W ocenie organu II instancji w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowej. Trudności na rynku materiałów budowlanych nie mogą być traktowane jako zdarzenia losowe.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego podatnik złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 67 par. 1 i 4 pkt 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie, że zaistniały ustawowe przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej. Skarżąca zarzuca, że organy podatkowe nie uwzględniły zwolnień wynikających z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Za umorzeniem zaległości podatkowych w ocenie skarżącej przemawia również interes publiczny, gdyż dalsza trudna sytuacja prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa pozbawia pracowników ich miejsc pracy. Skarżąca kwestionuje również decyzje w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości zaległość podatkowa może zostać umorzona. Uwzględnienie wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej, co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku umorzenia zaległości podatkowej w całości bądź w części. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. I SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00).

Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatnika i interes publiczny, zwłaszcza w kontekście twierdzeń podatnika w tym zakresie. Podatnik stwierdził, że nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowej.

Skarżąca powołuje się na trudną sytuacje finansową. Organy powinny przeprowadzić zatem szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, a mianowicie ustalić czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, jakie uzyskuje dochody z tego tytułu, czy skarżąca posiada jeszcze jakieś inne źródła dochodów, ile osób pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w jakiej wysokości uzyskują dochody jakie ponoszą koszty utrzymania niezbędnego dla siebie i rodziny. Ustalenia wymaga również czy skarżąca posiada majątek (ruchomości, nieruchomości, środki pieniężne). Następnie organ podatkowy powinien dokonać analizy i ustalenia sytuacji finansowej podatnika. Organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sprawie w celu ustalenia czy zachodzą przesłanki określone w przepisie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2001 – 2002. W aktach sprawy znajduje się jedynie deklaracja PIT – 5 za październik 2005 oraz PIT – 36 za 2001 r.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego I instancji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej jest bardzo schematyczne, wskazano jedynie, że sytuacja podatnika nie może skutkować obowiązkiem umorzenia należności podatkowych. Uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu jest nieco obszerniejsze, ale i z niego nie wynika, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując ustaloną przez organ I instancji decyzji, pomimo że skarżący w odwołaniu wyraźnie zarzucał, że nie posiada środków na zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

W orzecznictwie przyjęto powszechnie, że organ podatkowy powinien rozważyć kryteria umorzenia zaległości podatkowej w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w sprawie umorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.03.1988 r., sygn. akt III SA 1127/87, wyrok z dnia 27.04.1988 r. sygn. akt SA/Kr 289/88 oraz wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01).

Zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 i 191 i 127 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że sytuacja materialna i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że zapłata zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych nie zagroziłoby ważnym interesom podatnika.

Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 par. 1 i art. 210 par. 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem podatnikom zaległości podatkowej.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200, 225 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).