Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 150/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKJEJ Dnia 16 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Wiesław Kisiel spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 grudnia 2005 r. nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2005 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art.93 ust. l ustawy o transporcie drogowym nałożył karę pieniężną (a) w kwocie [...] zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz (b) w kwocie [...] zł za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty.

W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, iż w dniu [...] 2005 r. funkcjonariusze Izby Celnej, Referatu Grupa Mobilna w N, na drodze krajowej numer 7 w miejscowości K. dokonali kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego przez Firmę "H." M.B. samochodem marki f., o dopuszczalnej masie całkowitej 3.600 kg wraz z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej 2.000 kg. Stwierdzono wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. M.B. naruszył zatem przepis art.33 ust. l ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych. Ponadto, art.42 ust. 1 ustawy stwierdza, że przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

W odwołaniu od tej decyzji M.B. zarzucił naruszenie następujących przepisów: (1) art.75, art.78 i art.81 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie adekwatnego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, (2) art. 107 K.p.a. poprzez niezamieszczenie w decyzji uzasadnienia faktycznego, tj. nie wskazano faktów które zostały uznane za udowodnione, dowodów na których organ się oparł oraz przyczym dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, (3) art.3 ust.2 i art.33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, art.3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - poprzez nie zastosowanie ich w załatwieniu sprawy. Odwołujący się wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Strona wskazała, iż prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 4,60 ha, ale okoliczność ta nie została zbadana przez organ pierwszej instancji, minio że ma to kluczowe znaczenie. Organ pierwszej instancji nie ustosunkował się też do pisma skarżącego złożonego w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Oznacza to, iż przepisy tej ustawy nie należy stosować wprost a jedynie odpowiednio biorąc pod uwagę specyfikę danej działalności. Ustawa o transporcie drogowym wyraźnie podaje, iż przepisy tej ustawy dotyczą przedsiębiorców a ich definicja znajduje się w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Art.33 ust.2 ustawy o transporcie drogowym wskazuje, iż obowiązek uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami a zatem i rolnika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia (art.6 ustawy). Strona wypełnia wszystkie warunki opisane w cytowanym art.6.

Przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa (art.3 ustawy). Działalność w zakresie ogrodnictwa również nie jest działalnością gospodarczą, a podmiot prowadzący tą działalność nie jest przedsiębiorcą, co wyraźnie wynika z art.3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z tytułu prowadzenia działalności ogrodniczej o symbolu SWW 0141/12 oraz 742052 skarżący płaci 3% podatek VAT. Samochód, którym jechał skarżący w dniu kontroli jest użytkowany wyłącznie na cele prowadzonej działalności rolniczej.

Powołane wyżej przepisy jednoznacznie wskazują, iż skarżący jest rolnikiem, który nie ma obowiązku uzyskiwania zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne oraz nie ma obowiązku uiszczać opłat za przejazd po drogach krajowych. Organ zatem winien zwrócić się do Urzędu Gminy właściwego dla miejsca zamieszkania skarżącego z zapytaniem czy M.B. jest właścicielem gospodarstwa rolnego i czy opłaca z tego tytułu podatek rolny w celu ustalenia, czy skarżący ma obowiązek posiadać stosowne zezwolenie i czy ma obowiązek uiszczać opłaty. Takiego dowodu organ pierwszej instancji nie przeprowadził mimo wyraźnego twierdzenia strony, iż nie jest przedsiębiorcą.

Decyzją z dnia 13 grudnia 2005 r., znak: [...] , Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2005 r., nr [...]. Podstawą prawną decyzji wydanej w II instancji były: art.138 §1 pkt 1 K.p.a. oraz art.3 pkt 2, art.4 pkt 4, art.33 ust.1 i ust.2, art.42 ust.1, art.42 a, art.87, art.89 ust.1 pkt 3, art.92 ust.1, ust.4, art.93 ustawy o transporcie drogowym, §4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. nr 150 póz. 1684 z późn.zm.).

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż ustawa o transporcie drogowym zezwala na wykonywanie transportu drogowego po spełnieniu pewnych warunków. Przepisów tej ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:

1) przeznaczonych konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą — w odniesieniu do niezarobkowego przewozu drogowego osób;

2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony — w odniesieniu do transportu drogowego rzeczy;

3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego (art.3 ust. 1 ustawy).

Natomiast przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego l stosuje się odpowiednio do przewozów drogowych wykonywanych:

1) w ramach powszechnych usług pocztowych,

2) w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych,

3) przez podmioty niebędące przedsiębiorcami (art.3 ust.2).

Przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej (art.33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Obowiązek uzyskania wymienionego zaświadczenia nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art.3 ust.2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, (art.33 ust.2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym).

Do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdem samochodowym po drogach krajowych są obowiązani przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne (art.42 ust. l ustawy o transporcie drogowym).

Dyrektor Izby Celnej uznał za udowodnione, że M.B. jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Fakt ten potwierdza zaświadczenie z Urzędu Miasta i Gminy w S. o posiadaniu gospodarstwa rolnego o obszarze 1,30 ha fizycznych i lasu o obszarze 0,08 ha fizycznych. W niniejszej sprawie jest istotne, że M.B. równocześnie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art.4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, co potwierdzają: zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON, zaświadczenie o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, deklaracja rozliczeniowa składek ZUS.

Z uwagi na fakt, że w dniu kontroli M.B. wykonywał przewóz związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie można do oceny tego faktu stosować przepisu art.33 ust.2 pkt 2 zwalniającego z obowiązku uzyskania zaświadczenia podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art.3 ust.2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym.

Zaświadczenie z dnia 9 lipca 2003 r., nr [...] o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej określa przedmiot działalności gospodarczej M.B., tj. wykonywanie, pielęgnacja, konserwacja ogrodów na zlecenie u klienta. Zaświadczenie o nadaniu przedsiębiorcy numeru identyfikacyjnego REGON wskazuje na działalność usługową związaną z zagospodarowaniem terenów zieleni. W ocenie organu odwoławczego dokumenty powyższe potwierdzają jednoznacznie, że M.B. prowadzi działalność gospodarczą a tym samym podlega obowiązkowi uzyskania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż właśnie te dokumenty uczyniły zbędnym uzyskanie potwierdzenia Urzędu Gminy, iż M.B. jest właścicielem gospodarstwa rolnego, opłacającym z tego tytułu podatek rolny. Zgodnie bowiem z art.33 ust.2 pkt 2 obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art.3 ust.2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

M.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, domagając się uchylenia w całości decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 grudnia 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2005 r., a także zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu powtórzył argumenty, znane już z jego odwołania od decyzji I instancji. To organ winien udowodnić, iż w dniu kontroli strona świadczyła usługę transportową nie jako rolnik lecz jako przedsiębiorca, a taki dowód nie został przeprowadzony. Zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz zaświadczenie o nadaniu numeru REGON nie mogą zmieniać tego, iż działalność w zakresie ogrodnictwa nie jest działalnością gospodarczą, w myśl art.3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Organy administracyjne prawidłowo zinterpretowały podstawę prawną wydanych decyzji, a i zarzuty skarżącego jakoby organy dokonały błędnej wykładni biorą się z jego niezadowolenia z otrzymania niekorzystnego rozstrzygnięcia. Przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych indywidualnych usług związanych z pobytem turystów (art.3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art.2 ustawy). Działalność skarżącego, polegająca na wykonywaniu, pielęgnacji, konserwacji ogrodów na zlecenie u klienta nie jest działalnością wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego. Jest natomiast bez wątpienia zarobkową działalnością usługową, o której mowa w art.2 ustawy.

Dyrektor Izby Celnej podał, iż wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy podlega "karze pieniężnej (art.92 ust.l ustawy o transporcie drogowym). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia został określony w załączniku do powyższej ustawy. Zgodnie z pkt 1.1.7 wykazu, kara za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia została określona w kwocie [...] zł, natomiast za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w kwocie [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art.81 K.p.a., w myśl którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, a także pouczony o prawie zapoznania się z dokumentami sprawy i wypowiedzenia co do twierdzeń organów celnych i zebranych dowodów w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia (k. 5 akt organu).

Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia 15 listopada 2005 r. pouczył skarżącego, iż zgodnie z przepisem art. 10 §1 K.p.a. organy administracji państwowej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem rozstrzygnięcia umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Organ wskazał, iż skarżący swoje prawo może zrealizować w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania pisma (k.28 akt organu).

Sąd nie podziela oceny skarżącego, że organ wydający decyzje naruszył art.80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podobnie nie jest zasadny zarzut naruszenia art.75 oraz art.78 K.p.a. Organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, wyjaśniając w sposób dostateczny stan faktyczny.

Organ administracyjny nie zakwestionował twierdzenia strony, że jest ona jednocześnie przedsiębiorcą i rolnikiem, więc nie było potrzeby potwierdzenia tego faktu przez Urząd Gminy. Organ odwoławczy w decyzji z dnia 13 grudnia 2005 r. wyraźnie stwierdził, iż skarżący jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Fakt ten uznano za udowodniony na podstawie zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w S. o posiadaniu przez stronę gospodarstwa rolnego o obszarze 1.30 ha fizycznych i lasu o obszarze 0.08 ha fizycznych (k.9 akt organu).

Decyzja została prawidłowo uzasadniona stosownie do wymogów art.107 K.p.a Decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy i od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest natomiast ustalenie charakteru przewozu dokonywanego przez skarżącego w dniu 24 maja 2005 r.: czy był to przewóz na potrzeby działalności gospodarczej czy też działalności rolniczej.

Zgodnie ze słowami strony w czasie kontroli i zapisanymi w jej protokole (k.3 akt postępowania administracyjnego) samochód ciężarowy wraz z przyczepą służy stronie na potrzeby własne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, aby prawdziwe było twierdzenie przeciwne, tj. że dokonywał przewozu na potrzeby działalności rolniczej.

W oświadczeniu z dnia 14 czerwca 2005 r. Strona wskazała jedynie, iż brak zaświadczenia o przewozie na potrzeby własne oraz opłaty za przejazd po drogach krajowych wynikał z tego, że jest rolnikiem. Również w skardze na decyzję organu strona podała bez wskazania jakichkolwiek środków dowodowych, iż samochód, którym jechała w dniu kontroli jest użytkowany wyłącznie na cele prowadzonej działalności rolniczej,.

Skarżący twierdzi, iż to organ winien udowodnić, iż skarżący w dniu kontroli świadczył usługę transportową nie jako rolnik lecz jako przedsiębiorca, a taki dowód nie został przeprowadzony. Otóż takim dowodem było twierdzenie własne strony, zanotowane w protokole z kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 24 maja 2005 r. W ten sposób organ wykonał swój obowiązek dowodowy w odniesieniu do tego faktu, więc jeżeli strona chciała obalić to twierdzenie to powinna była wskazać dowód na poparcie swego zmienionego stanowiska. Tymczasem skarżący nie wskazał nowych dowodów mających wykazać, iż przewóz dokonywany był przez niego na potrzeby działalności rolniczej, a nie na potrzeby własnej działalności gospodarczej. Dopiero po otrzymaniu takiego wniosku strony, organ byłby zobowiązany przeprowadzić taki dowód (art.78 §1 K.p.a.). Funkcji takiego dowodu nie mogłoby spełnić zaświadczenie posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego, skoro strona prowadzi działalność zarówno rolniczą, jak i gospodarczą i dla obu tych celów może wykorzystywać auto. Równocześnie prawidłowe jest stanowisko organów administracyjnych, że nie ma żadnych podstaw do przyjęcia domniemania, że przewóz był dokonywany na potrzeby produkcji rolnej i to domniemania silniejszego dowodowo od oświadczenia samej strony złożonego do protokołu kontroli drogowej.

M.B. nie zastosował się zatem do przepisu art.33 ust.1 ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego przewozy drogowe na potrzeby własne pomocniczo dla podstawowej działalności gospodarczej mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia. Skarżący nie wykonał również swego obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd pojazdem samochodowym po drogach krajowych (art.42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym).

W związku z powyższym zasadnie nałożono na stronę karę pieniężną. Kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych (art.92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym).

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, poz.1692 oraz 2005, nr 94, póz.788 i nr 169, póz. 1417 i nr 250, póz. 2118 oraz 2006, nr 38, póz. 268 i nr 208, póz. 1536).