Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1019/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi L. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz L. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął wobec majątku Skarżącej – L. C. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. wystawionego przez P. S.A Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, obejmującego zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2011 do października 2015 r. w kwocie należności głównej w wysokości 1099,40zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W celu wyegzekwowania ww. należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z 20 kwietnia 2016 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia Zobowiązanej w S. Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Skarżącej wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 27 kwietnia 2016 r. Natomiast pracodawca pokwitował odbiór przedmiotowego zawiadomienia w dniu 25 kwietnia 2016 r.

Pismem z dnia 2 maja 2016 r. Skarżąca wniosła skargę na dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia, podnosząc zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. tj. przedawnienie obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Podniosła, iż wierzyciel nie poinformował jej o zaległościach z tytułu abonamentu RTV, o istnieniu których dowiedziała się dopiero z prowadzonej egzekucji. Wskazała, że doszło do przedawnienia egzekwowanych należności z tytułu abonamentu RTV. Wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego, z uwagi na wniesienie przez Zobowiązaną przedmiotowych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. wierzyciel – P. SA Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej uznał wniesione przez Skarżącą zarzuty za nieuzasadnione. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej na ww. stanowisko wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, ze Skarżąca dopełniła formalności związanych z rejestracją odbiorników RTV używanych pod adresem: ul. [...] i była zobowiązana do ponoszenia opłat abonamentowych RTV. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] lutego 2016 r. organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wierzyciela, iż zaległości objęte ww. tytułem wykonawczym są nadal wymagalne, tym samym zarzut przedawnienia obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, iż wierzyciel w dniu 4 listopada 2015 r. skierował do Zobowiązanej upomnienie o nr [....], które zostało uznane za doręczone Zobowiązanej z dniem 24 listopada 2015r., w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a."). Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, iż wniesione przez Skarżącą zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione, wskazując na treść art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017r., poz. 1201 dalej: "u.p.e.a."), zgodnie z którym wypowiedź Wierzyciela, zarówno w zakresie zarzutu przedawnienia obowiązku, jak i w zakresie zarzutu braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia, jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Skarżąca pismem z dnia 8 stycznia 2018 r. wniosła zażalenie, wskazując na ciężką sytuację finansową oraz podkreślając, że nie jest w stanie ponieść dodatkowych wydatków związanych ze spłatą zadłużenia. Wniosła o umorzenie istniejącego zadłużenia w całości.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] ("DIAS") postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia [...] grudnia 2017 r. , gdyż nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia tego organu. W uzasadnieniu przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.

Organ odwoławczy wskazał, że Zobowiązana dopełniła formalności związanych z rejestracją odbiorników RTV używanych pod adresem: [...], w wyniku której została wydana książeczka radiofoniczna [...], służąca do dokonywania opłat z tytułu abonamentu RTV oraz stanowiła dowód potwierdzający dokonanie rejestracji odbiorników RTV. Wskazał na kolejne wydane zobowiązanej książeczki opłat RTV ([...]). Zobowiązanej został również nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...]. Na skutek powyższego stwierdził, że Skarżąca była zobowiązana do ponoszenia opłat abonamentowych RTV. Organ odwoławczy wskazał, że w stosunku do zaległości w opłatach abonamentowych zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Odwołując się do art. 70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej i dokonania przez organ egzekucyjny w dniu 20 kwietnia 2016 r. zajęcia wynagrodzenia za pracę, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wierzyciela, iż zaległości objęte tytułem wykonawczym z dnia 15 lutego 2016 r. są wymagalne, a zarzut przedawnienia obowiązku nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, iż wierzyciel w dniu 4 listopada 2015 r. skierował do Zobowiązanej upomnienie wzywające do dobrowolnego uregulowania zaległości z tytułu abonamentu RTV. Upomnienie zostało uznane za doręczone w trybie art. 44 K.p.a. z dniem 24 listopada 2015 r.

Jak podkreślił DIAS jest on związany ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym w postanowieniu wierzyciela na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Wedle organu nadzoru jego uprawnienie wynikające z treści art. 23 § 2 u.p.e.a. nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, Skarżąca postawiła zarzuty naruszenia art. 7 i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. przez nie uwzględnienie argumentacji Skarżącej co do zasadności podnoszonego zarzutu przedawnienia zaległości z tytułu abonamentu RTV oraz podnoszonego zarzutu braku wcześniejszej informacji dotyczącej tych świadczeń, na skutek czego powzięła ona informacje o zaległościach dopiero w trakcie prowadzonej egzekucji.

W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: u.p.e.a.), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W myśl § 2 tego artykułu, w egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w:

1) art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6, 8 i 9;

2) art. 2 § 1 pkt 8 lit. g i pkt 9 - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6 i 8-10.

Zgodnie natomiast z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu II Instancji wynika, że podtrzymał on stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego W., przy czym w odniesieniu do części zarzutów - z uwagi na związanie stanowiskiem wierzyciela, o którym to związaniu jest mowa w powołanym wyżej przepisie art. 34 u.p.e.a.. Takie związanie organów rozpoznających zarzuty nie budzi wątpliwości w świetle powołanego przepisu.

Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie sąd miał jednak na uwadze okoliczność, że przedmiotowe związanie stanowiskiem wierzyciela, nie wiąże sądu. Stanowisko takie zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 18 marca 2011 roku w sprawie sygn. akt II FSK 1904/09 (CBOSA). W orzeczeniu tym sąd stwierdził, że wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi (...) wierzyciela, w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.) nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora Izby Skarbowej, na mocy art. 134 § 1 i 1art. 135 p.p.s.a.. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 28 października 2008 roku w sprawie sygn. akt II FSK 1006/07 (CBOSA), w którym zostało wskazane, że w przypadku przyjęcia koncepcji przeciwnej, sądowa kontrola postanowienia organu egzekucyjnego wydanego w sprawie zarzutów egzekucyjnych na skutek wiążącego stanowiska wierzyciela (...) byłaby iluzoryczna. Niezależnie bowiem od tego, czy zarzuty byłyby zasadne, czy nie, sąd administracyjny ograniczyłby się w tego typu sprawach do stwierdzenia, że organ egzekucyjny zastosował się do wiążącego orzeczenia wierzyciela, a więc nie naruszył prawa. Takiemu ograniczeniu kognicji sądowej – wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym orzeczeniu – sprzeciwia się nie tylko treść art. 1 § 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych, ale także art. 7, art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji.

Mając na uwadze powyższą argumentację, sąd rozpoznając skargę w niniejszej sprawie dokonał oceny podniesionych zarzutów, oceniając również wyrażone przez wierzyciela stanowisko.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do powołanego w skardze zarzutu przedawnienia roszczeń objętych spornym tytułem egzekucyjnym, należy wskazać, że jest on niezasadny. Słusznie zostało podniesione przez organy egzekucyjne, że do przedawnienia roszczeń z tytułu opłat abonamentowych ma zastosowanie termin przedawnienia określony w ordynacji podatkowej, a nie przepis art. 118 k.c..

W ocenie sądu uzasadniony jest podniesiony w skardze zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 upea. Zdaniem sądu taki zarzut wynika z treści skargi. Skarżąca podniosła, że "w kwestii informowania przez wierzyciela o wymagalności świadczeń również przyjęto tylko domniemanie na podstawie art. 44 kpa zakładające, że upomnienie dotarło pod wskazany adres skarżącej".

Jak wynika ze stanowiska wierzyciela wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia z [...] września 2016 roku, upomnienie zostało wsyałane skarżącej pismem 4 listopada 2015 roku, a następnie zostało zwrócone wierzycielowi25 listopada 2015 roku, jako niepodjęte w terminie. Wierzyciel powołał jako dowód kserokopię nieodebranej koperty. Jednakże dowodu tego nie ma w aktach administracyjnych. Nie jest zatem możliwe zweryfikowanie przez sąd prawidłowości stanowiska wierzyciela. Jak już zostało wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia – stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego, jednakże w niniejszym postępowaniu podlega kontroli sądu. Brak w aktach dowodów, na które powołuje się wierzyciel uniemożliwia ocenę jego stanowiska.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a..

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.. Kwotę zasądzoną na rzecz Skarżącego z tego tytułu stanowi wpis sądowy w kwocie 100 zł.