Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2253/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , Protokolant sekretarz sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne z uwagi na ich przedawnienie oraz odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

L. W. (zwany dalej: skarżącym) – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wnioskiem z 2 marca 2011 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (zwany dalej: ZUS) o umorzenie zaległych składek ubezpieczeniowych w całości, ewentualnie o umorzenie odsetek od tych zaległości w całości. Wniosek został uzasadniony trudną sytuacją skarżącego oraz przedawnieniem części zobowiązań.

ZUS decyzją z [...] czerwca 2011 r. w punkcie I: umorzył postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za 02.2001 r. w łącznej kwocie 1.006,37 zł z uwagi na ich przedawnienie; w punkcie II: odmówił umorzenia figurującego na koncie skarżącego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 03.2001 r. do 06.2001 r., od 09.2001 r. do 01.2002 r. oraz od 04.2002 r. do 01.2010 r. w łącznej wysokości 80.498,87 zł.

W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) – Zakład może umorzyć należności z tytułu składek tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, zgodnie z art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy, gdy:

dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie – okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje;

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i w art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) – okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje, gdyż nie było prowadzone postępowanie upadłościowe;

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje, gdyż nadal prowadzi skarżący działalność gospodarczą oraz jest właścicielem samochodu osobowego marki Opel Omega z 2002 r. o szacunkowej wartości ok. 16.000 zł, na którym 4 kwietnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] ustanowił zastaw skarbowy na rzecz III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...];

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym – okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje, ponieważ nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym – okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje, gdyż zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 listopada 2001 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. Nr 137, poz. 1543), koszty upomnienia wynoszą czterokrotną wartość opłaty dodatkowej pobieranej przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "Poczta Polska" za polecenie przesyłki listowej, tj. aktualnie koszty upomnienia wynoszą 8,80 zł (czterokrotność kwoty 2,20 zł - wg cennika usług pocztowych zamieszczonego na stronie www.poczta-polska.pl), a wysokość nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne to 49.097,87 zł;

naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję – okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje, gdyż aktualnie w stosunku do zadłużenia skarżącego z tytułu składek nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne ani przez naczelnika urzędu skarbowego, ani przez komornika;

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne – okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje, gdyż nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W świetle powyższego stwierdzono, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a tym samym brak jest możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie ww. przepisu.

Następnie ZUS wskazał, że niezależnie od powyższego, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przy czym, za rodzinę uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

Mając na uwadze powyższe ZUS wyjaśnił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną U. W. Skarżący prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą – taxi osobowe, z której uzyskuje dochody; obroty z działalności skarżący oszacował na kwotę 4.000 zł miesięcznie. Skarżący z uwagi na fakt, iż prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej jest zwolniony z obowiązku składania zeznań podatkowych; za lata 2009 i 2010 złożył w Urzędzie Skarbowym [...] deklaracje (PIT-16A) o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżący posiada zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego i SKOK, których miesięczna spłata wynosi ok. 1.300 zł – 1.500 zł. Jednakże skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie tych zobowiązań, ich wysokości oraz terminu ostatecznej spłaty. Ponadto skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki Opel Omega z 2002 r. o szacunkowej wartości ok. 16.000 zł, na którym ustanowiony został zastaw skarbowy w kwocie 82.354,98 zł. Skarżący 18 marca 2010 r. zbył niezabudowaną nieruchomość gruntową, położoną w [...] przy ul. [...] (gmina [...]) o pow. 0,0602 ha, której był właścicielem na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Ponadto z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wynika, że skarżący pokrywa miesięczne wydatki na paliwo, żywność i leczenie w wysokości ok. 2.200 zł oraz dokłada do czynszu rodziców, z którymi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, kwotę 200 zł miesięcznie, jednak nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie tych informacji. ZUS podkreślił, że mimo prośby o dostarczenie dokumentów pozwalających na ocenę aktualnej sytuacji finansowej i możliwości skarżącego (pismo z 15 marca 2011 r.) skarżący takich dokumentów nie przedstawił. Powyższa sytuacja materialna skarżącego oraz brak wykonania wezwania spowodowały odmowę umorzenia wnioskowanych zaległości składkowych.

Wnioskiem z 15 czerwca 2011 r. skarżący zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazał, że działalność gospodarcza została zlikwidowana i obecnie skarżący nie ma jakiegokolwiek majątku na zaspokojenie zaległości. Ponadto powtórzono zarzut dotyczący przedawnienia zaległych składek.

ZUS decyzją z [...] września 2011 r. – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. – utrzymał w mocy decyzję z 1 czerwca 2011 r.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazał, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji ZUS wyjaśnił, iż znowelizowany art. 24 ust. 4 u.s.u.s. wprowadził generalną zasadę, iż należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia ich wymagalności. Tym samym 10-letni okres przedawnienia dotyczy wszystkich wymagalnych zobowiązań powstałych do 31 grudnia 2002 r. (o ile nie uległy przedawnieniu i niewygasły przed 1 stycznia 2003 r.), jak i zobowiązań powstałych od 1 stycznia 2003 r.

Organ odwoławczy odnosząc się do informacji, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż uległa ona likwidacji, wskazał, iż w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej z 20 czerwca 2011 r. skarżący podał, iż prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą oraz oszacował obroty z tego tytułu na kwotę ok. 4.000 zł miesięcznie. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem dochodowym w formie karty podatkowej. Skarżący nie ma obowiązku składania zeznań podatkowych, jednakże za lata 2009-2010 złożył deklaracje o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne (PIT-16A). Z danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że nadal skarżący podlega ubezpieczeniom jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i opłaca bieżące składki należne z tego tytułu. Ponadto, w dalszym ciągu skarżący figuruje w ewidencji działalności gospodarczej oraz w GUS jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Odnośnie stwierdzenia, iż skarżący nie posiada majątku na pokrycie należności, organ odwoławczy zauważył, że skarżący był na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej właścicielem niezabudowanej nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...], o pow. 0,0602 ha, którą zbył [...] marca 2010 r. Nadal skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] z 2002 r. o szacunkowej wartości ok. 16.000 zł, na którym ustanowiony został zastaw skarbowy w kwocie 82.354,98 zł na rzecz ZUS.

Ponadto, pomimo powoływania się na brak możliwości spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, skarżący 27 października 2010 r. dokonał dobrowolnych wpłat na poczet należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej wysokości 32.811,50 zł. Oświadczył także, iż posiada zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego i SKOK, których spłata to kwota w wysokości ok. 1.300 zł 1.500 zł miesięcznie. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dokumentów na potwierdzenie tych zobowiązań, ich wysokości oraz terminu ostatecznej spłaty. Jak wynika z formularza "Analiza finansowa osób fizycznych" złożonego do wniosku o układ ratalny z 28 września 2010 r. skarżący dokonuje dobrowolnej spłaty zadłużenia w Urzędzie Skarbowym w kwocie 250 zł miesięcznie. Ponadto mimo skierowanych wezwań o dostarczenie dokumentów pozwalających na ocenę aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych (pisma z 15 marca i 4 lipca 2011 r.) skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów. Jedynie w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej zawarł informację, iż pokrywa miesięczne wydatki na paliwo, żywność i leczenie w wysokości ok. 2.200 zł oraz dokłada do czynszu rodziców, z którymi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, kwotę 200 zł miesięcznie. Nie przedstawił jednak żadnych dokumentów na potwierdzenie tych informacji. Zatem skarżący nie dostarczył dokumentów, które całościowo obrazują sytuację majątkową. Natomiast na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania nie można stwierdzić, iż regulowanie obciążających, a wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zobowiązań publicznoprawnych będzie stanowiło utrudnienie w zaspokajaniu potrzeb skarżącego i jego rodziny.

W skardze na powyższą decyzję skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zarzucił naruszenie prawa tj. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. w zw. z art. 23 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w wyniku czego nie uwzględniono faktu przedawnienia zobowiązania w składkach na ubezpieczenia społeczne powstałych przed 1 stycznia 2003 r. Nadto przedmiotowej decyzji zarzucił stronniczość, ponieważ pomimo udowodnienia w całości braku jakichkolwiek środków do życia oraz potwierdzeniu tej sytuacji w postępowaniu dowodowym przez ZUS odmówiono bezpodstawnie umorzenia zaległości. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie obydwu decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanych w sprawie decyzjach.

W piśmie procesowym z 21 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącego sprostował, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a poprzednie informacje zawarte w skardze jakoby nie prowadził działalności gospodarczej są nieprawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

W pierwszym rzędzie Sąd odnosząc się do zarzutu przedawnienia zaległych należności składkowych, stwierdza, iż zarzut ten jest chybiony. Umorzyć można bowiem tylko należności istniejące, zatem stwierdzenie przedawnienia składek uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania o umorzenie należności z powodu bezprzedmiotowości (gdyż skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać). Kwestię tę wyjaśniał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 421/07 i 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09 (pub. LEX nr 478874 i nr 552752), a Sąd w składzie orzekającym pogląd ten podziela. Ewentualne przedawnienie należności mogłoby natomiast stanowić skuteczny zarzut w toku postępowania egzekucyjnego, bowiem nie można egzekwować należności, która wygasła z powodu przedawnienia.

Ponadto nie jest trafny pogląd skarżącego dotyczący przedawnienia jego zobowiązania. Zaległości dotyczą okresów od marca do czerwca 2001 r., od września 2001 r. do stycznia 2002 r. oraz od kwietnia 2004 r. do stycznia 2010 r., zatem, biorąc pod uwagę obowiązujący do 1 stycznia 2003 r. 5-letni okres przedawnienia, żadne zaległości nie przedawniły się przed 1 stycznia 2003 r. Oznacza to, że w momencie wejścia w życie nowych przepisów wprowadzonych ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) zobowiązania skarżącego nie były przedawnione.

W opisanej sytuacji prawnej powstaje problem, czy należności, które nie uległy przedawnieniu do 31 grudnia 2002 r. włącznie, podlegają nowym regułom przedawnienia obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. W ocenie Sądu odpowiedź na tak postawione pytanie jest pozytywna. Zauważyć bowiem należy, że ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, która jest stała. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że istnieje "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. Skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi tu – wbrew zarzutowi skargi – do działania prawa wstecz, albowiem jak już zaznaczono zobowiązanie jest nadal to samo. Ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, który już upłynął. W takim wypadku dochodziłoby do działania prawa wstecz, albowiem wygasłe roszczenie "odżyłoby" na nowo.

W kwestii dopuszczalności wydłużania terminu przedawnienia wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lipca 2007 r. (sygn. I UK 37/07, OSNP 2008, Nr 17-18, poz. 266), który zauważył że "prawo zmiany terminów przedawnienia jest, więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego". Do przytoczonego poglądu nawiązał Sąd Najwyższy w uchwale z 8 lipca 2008 r. sygn. I UZP 4/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 17), w której przyjęto, iż "do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74), w brzmieniu nadanym ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074)". Z kolei w uchwale Sądu Najwyższego z 2 lipca 2008 r. sygn. II UZP 5/08 (Biuletyn SN 2008, Nr 7, poz. 16), również uznano, że "dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych". Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w wyroku z 12 listopada 2007 r. sygn. I UK 147/07 (LEX nr 359577), w którym stwierdził, że "przepis art. 24 ust. 4 w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione (tu: z powodu upływu pięcioletniego terminu przedawnienia) w dniu 1 stycznia 2003 r.". Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 22 listopada 2006 r. sygn. III SA/Wa 2425/06 (LEX nr 328643) zauważył, że "z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), wprowadzony został dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma tu znaczenia. Z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania.". Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 9 grudnia 2008 r. (II GSK/547/08), z 20 stycznia 2009 r. (II GSK651/08) i z 18 marca 2009 r. (II GSK 835/08) zajął jednolite stanowisko, iż do instytucji przedawnienia należy stosować przepisy nowe.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone w powołanych orzeczeniach. Konsekwencją przyjęcia wskazanego stanowiska jest stwierdzenie, że do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia. Zatem zarzut dotyczący nieuwzględnienia upływu przedawnienia jest nieusprawiedliwiony z uwagi na to, że należności skarżącego nie uległy przedawnieniu, a nawet gdyby należności składkowe skarżącego uległy przedawnieniu, to nie mogłoby to prowadzić do umorzenia należności z tytułu składek.

Sąd badając sprawę w zakresie przesłanek dających podstawę do umorzenia zaległych należności składkowych wskazuje, że zaskarżone decyzje zawierają szczegółowe ustalenia co do sytuacji materialne i życiowej skarżącego. Stan finansowy skarżącego wskazuje, że w odniesieniu do niego, nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności składek o jakiej jest mowa w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s., co organ w sposób prawidłowy i dokładny wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim Sąd zwraca uwagę, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą osiągając z niej regularne, stałe dochody w wysokości ok. 4 tys. zł miesięcznie. Ponadto skarżący był na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej właścicielem niezabudowanej nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...], o pow. 0,0602 ha, którą zbył [...] marca 2010 r. Jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] z 2002 r. o szacunkowej wartości ok. 16.000 zł, na którym ustanowiony został zastaw skarbowy w kwocie 82.354,98 zł na rzecz ZUS. Istotne jest także to, że skarżący 27 października 2010 r. dokonał dobrowolnych wpłat na poczet należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej wysokości 32.811,50 zł., jak również to, że spłaca zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego i SKOK w wysokości ok. 1.300 zł – 1.500 zł miesięcznie. Stan majątkowy skarżącego pozwala mu na udzielania pomocy finansowej rodzicom.

Powyższe powoduje, że obecnie w sprawie w sposób oczywisty – wbrew zarzutom skargi – nie zachodzi sytuacja braku jakichkolwiek perspektyw na zaspokojenie zaległych zaległości składkowych wobec ZUS.

W konsekwencji należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w sprawie nie zostały również spełnione przesłanki określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodów, z których wynikałoby, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawcy nie jest w stanie opłacić należności wobec Zakładu, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Sąd jest zdania, że zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną. W związku z powyższym należy przyjąć, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Na końcu Sąd zauważa, że ewentualna zmiana sytuacji zobowiązanego (skarżącego) i wystąpienie w niej nowych okoliczności, uprawnia go do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej).

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.