Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1667/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6064 Stwierdzenie kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi lub górniczymi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 2015 poz 196
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. o nr [...] ([...] ) Prezes Wyższego Urzędu Górniczego uchylił swoją decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] r., znak: [...] i zakazał Z. N. wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r. poz. 196; dalej Pgg) na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W podstawie prawnej wskazano na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.; dalej Kpa) oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2015 r., o sygn. akt III SA/G1 1096/14, uchylający poprzednią decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., znak [...]

W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny i rozważania prawne akcentując, że w dniu 19 kwietnia 2013 r. w "A" w Z. (dalej ""A" ") doszło do wypadku zbiorowego, którego przyczyny i okoliczności zostały wyjaśnione w sporządzonym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. (dalej jako Dyrektor OUG) "Orzeczeniu w sprawie wypadku zbiorowego" zaistniałego w dniu 19.04.2013 r., ok. godz. 230 w "B" w Z. (zwanego dalej ""B" "), w GKSG, któremu uległo 13 pracowników (dalej zwanego "Orzeczeniem"). Podczas wyjaśniania przyczyn i okoliczności Dyrektor OUG ustalił, iż do dnia zdarzenia w "A" dochodziło do szeregu naruszeń przepisów prawa geologicznego i górniczego, a za część z tych naruszeń może ponosić odpowiedzialność Z. N. - kierownik działu górniczo- wentylacyjnego Zakładu ""B" ".

W konsekwencji Prezes WUG, powiadomiony przez Dyrektora OUG o podejrzeniu zaistnienia przesłanek określonych w art. 77 ust. 1 Pgg w odniesieniu do Z. N. - kierownika działu górniczo-wentylacyjnego "B" , postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] , Prezes WUG zakazał Z. N. wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 Pgg na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, w związku z tym, że w okresie od dnia 21 sierpnia 2012 r. do dnia 19 kwietnia 2013 r. jako kierownik działu górniczo - wentylacyjnego "B" wprowadził zmiany sposobu przewietrzania "A" i zezwolił na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w tym zakresie "Projektu technicznego i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia "A" " (dalej zwany "Projektem technicznym").

Strona kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, iż orzeczony w decyzji zakaz nie ma uzasadnienia w powołanych naruszonych przepisach, co skutkuje brakiem podstaw do zastosowania art. 77 Pgg.

Rozpatrując powyższy wniosek w trybie odwoławczym Prezes WUG stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z dnia 10 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 28 marca 2014 r., wskazując, iż kierownik działu wentylacji jest odpowiedzialny za zapewnienie odpowiedniej ilości i jakości powietrza. Nie kwestionując zasadności i konieczności wprowadzenia zmian w systemie przewietrzania "A" , dokonanych w styczniu 2013 r., Prezes WUG wskazał, iż strona jako kierownik działu górniczo-wentylacyjnego, do dnia 19 kwietnia 2013 r. nie wprowadziła tych zmian do Projektu technicznego, a w konsekwencji nie organizowała i nie prowadziła prac w "A" w sposób zapewniający bezpieczeństwo zatrudnionym tam pracownikom.

Na powyższą decyzję ostateczną strona, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który w dniu 27 listopada 2015 r. wydał wyrok o sygn. akt III SA/G1 1096/14 uchylający decyzję Prezesa WUG z dnia 10 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, iż w aktach postępowania brakuje wersji projektu technicznego, do którego odnosi się decyzja organu I instancji (pkt 4.6 wyroku); decyzje wydane w I i II instancji zawierały sprzeczne tezy (pkt 4.7 wyroku); podniesiono wątpliwości dotyczące prawidłowości wskazania naruszenia § 42 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, ze zm.; zwanego dalej "RMG"; pkt 4.8 wyroku) oraz brak wskazania naruszenia § 222 RMG (pkt 4.8 wyroku); konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o zakres czynności Z. N. (pkt 4.9 wyroku); braki w uzasadnieniu decyzji (pkt 4.10 i 4.11 wyroku). W rezultacie organ został zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wskazówek zawartych w uzasadnieniu wyroku (pkt 4.12-4.15 wyroku).

Po uzupełnieniu materiału dowodowego i ponownym przeanalizowaniu akt sprawy Dyrektor WUG wydał w dniu 28 czerwca 2015r. zaskarżoną decyzję uchylając swoją decyzję z dnia [...] r. i zakazując Z. N. wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 Pgg na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W treści uzasadnienia decyzji Prezes WUG wskazując na poszczególne punkty uzasadnienia wyroku WSA wyjaśnił, że uzupełnił materiał dowodowy o pełny tekst Projektu technicznego. Strona zapoznana z materiałem dowodowym w dniu 8 czerwca 2015 r., nie zgłosiła zastrzeżeń do treści Projektu technicznego. Ponadto pozyskano od pracodawcy Z. N. zakresy czynności, który dopuszczono jako dowód.

W wyniku analizy całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, Prezes WUG uznał, iż istnieją przesłanki do zastosowania takiego zakazu wobec Z. N., w związku z tym, że w okresie od dnia 21 sierpnia 2012 r. do dnia 19 kwietnia 2013 r. jako kierownik działu górniczo - wentylacyjnego "B" , wprowadził zmiany sposobu przewietrzania "A" i zezwolił na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w tym zakresie Projektu technicznego i technologii, co spowodowało prowadzenie prac niezgodnie z zasadami techniki górniczej, co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 Pgg, a także rażące naruszenia: § 9 ust. 1 w związku § 4 pkt II [w Dziale Górniczym] ppkt 2, 4 i 6 oraz § 4 pkt II [w Dziale Wentylacji] ppkt 1 zakresu czynności Z. N. z dnia 16 kwietnia 2012 r., § 10 pkt 1, § 40 ust. 1 w związku z § 42 ust. 4 pkt 6 oraz § 222 RMG.

Zakres podmiotowy tego zakazu wynika z faktu, iż Z. N. uzyskał kwalifikacje kierownika ruchu podziemnych zakładów górniczych wydobywających węgiel kamienny oraz kierownika działu wentylacji w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i objął stanowisko kierownika działu górniczo-wentylacyjnego w "B" przed dniem wejścia w życie Pgg. Po dniu wejścia w życie Pgg objęcie takiego stanowiska wymaga posiadania kwalifikacji do wykonywania czynności kierownika odpowiedniego działu w zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 Pgg, ponieważ "B" jest zakładem prowadzącym działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 Pgg. Zatem uzasadnione było rozszerzenie zakazu wykonywania czynności na zakłady prowadzące działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 Pgg.

Dalej Prezes WUG wyjaśnił, że w dniu [...] r.L. Ż. , Kierownik Ruchu "B" , zatwierdził Projekt techniczny i technologię. W pkt 7 Projektu technicznego pt. "Sposób przewietrzania" stwierdzono, że: ""A" posiada połączenie z powierzchnią poprzez udrożnione częściowo szyby "[...] " i " [...] System wentylacyjny sztolni przewietrzany jest za pomocą wentylatorów lutniowych, zabudowanych [w] rejonie przedmiotowych szybów." (dowód: pkt. 7 Projektu technicznego, str. 8). Od momentu zatwierdzenia Projektu technicznego i technologii, wszyscy pracownicy, wykonujący wymienione w tym dokumencie roboty, byli obowiązani do wykonywania tych robót zgodnie z postanowieniami ww. dokumentu. Dokonanie zmian w sposobie prowadzenia robót, w tym w sposobie przewietrzania, wymagało spełnienia dwóch warunków: (1) uprzedniej aktualizacji Projektu technicznego i technologii, oraz (2) zatwierdzenia tej aktualizacji przez Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego. W dniu 21 sierpnia 2012 r., na polecenie Z. N. - kierownika działu gómiczo-wentylacyjnego "B" , w kanale wentylacyjnym przy szybie "[...]" uruchomiono "połówkę" wentylatora ssącego typu [...] . Wentylator był połączony z lutniociągiem doprowadzanym za tamę wentylacyjną w chodniku podstawowym w pokładzie 510. Na zrębie szybu "[...]" zamknięto dotychczas otwarte klapy, których położenia nie określono w Projekcie technicznym.

W dniu 10 grudnia 2012 r. na podstawie umowy zawartej z Zakładem Muzeum Górnictwa Węglowego "B" firma "C" Sp. z o.o. rozpoczęła przy szybie "[...]" prace związane z wykonywaniem obudowy drewnianej chodnika podstawowego w pokładzie 510. W związku z tym, w chodniku podstawowym w pokładzie 510 skrócono lutniociąg, którego koniec zabudowano w odległości około 8 m od szybu "[...]" i otwarto tamę wentylacyjną w tym wyrobisku. Na zrębie szybu "[..." otwarto dotychczas zamknięte klapy (dowód: Orzeczenie). System przewietrzania w "A" zostały zmieniony na polecenie Z. N., a przedmiotowe zmiany nie zostały ujęte w Projekcie technicznym. Fakt wprowadzenia zmian w systemie wentylacji bez ich ujęcia w stosownych dokumentacjach potwierdziła sama strona oraz świadek J. S..

Od chwili dokonania zmian w systemie przewietrzania w "A" , tj. od dnia 21 sierpnia 2012 r., system ten nie odpowiadał postanowieniom Projektu technicznego i technologii i stan ten trwał do dnia 19 kwietnia 2013 r., kiedy w "A" doszło do wypadku zbiorowego i gdy Dyrektor OUG powziął informację o rozbieżnościach pomiędzy stanem faktycznym w systemie przewietrzania a dokumentami dotyczącymi tego systemu.

Odnośnie rozbieżności w zarzutach stawianych stronie organ wyjaśnił, że obejmują one okres od dnia 21 sierpnia 2012 r., w którym strona, jako kierownik działu gómiczo-wentylacyjnego "B" , wprowadziła zmiany sposobu przewietrzania i zezwoliła na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w tym zakresie Projektu technicznego, do dnia 19 kwietnia 2013 r., w którym Dyrektor OUG uzyskał informację o ww. czynnościach strony. Natomiast zarzuty te nie obejmują związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zachowaniem strony a zaistnieniem w dniu 19 kwietnia 2013 r. wypadku zbiorowego w "A" . Prezes WUG dokonał oceny przedstawionego więc stanu faktycznego w "A" w świetle przepisów prawa geologicznego i górniczego, w szczególności art. 105 ust. 1 Pgg oraz § 9 ust. 1 w związku z zakresem czynności Z. N. z dnia 16 kwietnia 2012 r., § 10 pkt 1, § 40 ust. 1 w związku z § 42 ust. 4 pkt 6 oraz § 222 RMG stwierdzając ich naruszenie. Odnośnie działań Strony podejmowanych przez nią w związku z zaburzeniami w sieci wentylacyjnej "A" , o których strona została poinformowana przez Pana M. N., wskazano, że były prawidłowe w chwili otrzymania informacji o zdarzeniu, jednakże w późniejszym czasie należało dokonać szczegółowej analizy przyczyn i okoliczności zdarzenia wraz z określeniem, czy była to sytuacja incydentalna, czy należy podjąć działania (i określić jakie) w celu niedopuszczenia do powtórzenia się jej w przyszłości. Takich długofalowych działań zabrakło w tym przypadku.

Dlatego też Prezes WUG uznał, iż Z. N. - kierownik działu górniczo-wentylacyjnego "B" naruszył art. 105 ust. 1 Pgg poprzez nieprowadzenie ruchu zakładu górniczego w sposób zgodny z zasadą techniki górniczej nakazującą przewietrzanie podziemnych wyrobisk prądami powietrza, które mają określony kierunek i nie są wrażliwe na zmianę ciśnienia barometrycznego oraz na depresję naturalną. Poza tym uznał, iż niedoprowadzenie do uzupełnienia dokumentacji, tj. aktualizacji Projektu technicznego w zakresie sposobu przewietrzania stanowiło rażące naruszenie § 40 ust. 1 w związku z § 42 ust. 4 pkt 6 RMG. Projekt techniczny, który stosownie do § 42 ust. 4 pkt 6 RMG określa sposób przewietrzania w "A" , stanowi część dokumentacji, o której mowa w § 40 ust. 1 RMG. Skutkiem zmiany sposobu przewietrzania w "A" i braku aktualizacji Projektu technicznego i technologii było prowadzenie robót w "A" na podstawie dokumentacji nieodzwierciedlającej w sposób szczegółowy sytuacji górniczej w zakresie sposobu przewietrzania. Rażące naruszenie ww. przepisu wynika z faktu, iż braki w dokumentacji, która z założenia ma określać w sposób szczegółowy aktualną sytuację górniczą pod ziemią, stwarza niebezpieczeństwo dla pracowników, wykonujących tam swoją pracę, ponieważ w krytycznym momencie nieaktualna dokumentacja może uniemożliwić ocenę sytuacji górniczej lub prowadzić do fałszywych wniosków. W konsekwencji zachowanie to stanowiło również rażące naruszenie § 10 pkt 1 RMG, jako że Z. N. - kierownik działu górniczo-wentylacyjnego "B" , będąc osobą kierownictwa ruchu zakładu obowiązaną do organizowania i prowadzenia pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, dopuścił do sytuacji, w której pracownicy wykonywali roboty na podstawie dokumentacji nieodzwierciedlającej w sposób szczegółowy sytuacji górniczej w zakresie sposobu przewietrzania. Mając na uwadze § 4 pkt II [w Dziale Górniczym] ppkt 2 zakresu czynności Pana Z. N. z dnia 16 kwietnia 2012 r. wskazano, iż naruszenie § 40 ust. 1 w związku z § 42 ust. 4 pkt 6 RMG miało charakter rażący - pomimo obowiązku kontroli zgodności prowadzenia robót górniczych z zatwierdzonym planem ruchu, dokumentacją techniczną oraz obowiązującymi przepisami i zarządzeniami, strona, która doprowadziła do istnienia rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a dokumentacją, o której mowa w § 40 ust. 1 w związku z § 42 ust. 4 pkt 6 RMG, tolerowała brak zgodności prowadzonych robót z tą dokumentacją.

W odniesieniu do § 222 RMG Prezes WUG dokonał ponownej analizy materiału dowodowego i uznał brak uzupełnienia dokumentacji dotyczącej sposobu przewietrzania w sposób określony w powołanym przepisie za rażące naruszenie tego przepisu, gdyż stosownie do § 222 RMG zmiana w systemie przewietrzania powinna być naniesiona na mapy i schematy organizacyjne w ciągu doby. "Tymczasowy" charakter zmiany w systemie przewietrzania w "A" , na jaki wskazała strona nie usprawiedliwia niezastosowania się strony do postanowień RMG. W ocenie organu rażące naruszenie powołanego przepisu także wiąże się z brakiem aktualnej dokumentacji i narażaniem pracowników na niebezpieczeństwo przez osobę kierownictwa zakładu.

Nadto organ dokonał analizy zakresu czynności strony stwierdzając, że stosownie do § 9 ust. 1 RMG Z. N. , zatrudniony na stanowisku Zastępcy Kierownika Ruchu Zakładu, Kierownika Działu Górniczo-Wentylacyjnego w "B", w okresie objętym sentencją niniejszej decyzji był obowiązany przestrzegać ustalonego dla niego "Zakresu czynności pracownika (obowiązki, uprawnienia i odpowiedzialności)" z dnia 16 kwietnia 2012 r. Zgodnie z § 3 ww. zakresu czynności, podstawowym obowiązkiem pracownika było przestrzeganie przepisów i zasad z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, a w szczególności pracownik był obowiązany znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 3 pkt 1 zakresu czynności) i wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 3 pkt 2 zakresu czynności).

W § 4 zakresu czynności zostały określone zadania (obowiązki) ogólne (§ 4 pkt I zakresu czynności) oraz odpowiedzialność (§ 4 pkt II zakresu czynności). Pośród zadań ogólnych zostały wymienione: znajomość swojego zakresu czynności, sumienne, staranne wykonywanie obowiązków służbowych wynikających z zakresu czynności i obowiązujących przepisów oraz stosowanie się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy (§ 4 pkt I ppkt 2 zakresu czynności); znajomość i przestrzeganie obowiązujących przepisów związanych z wyznaczonym zakresem czynności (§ 4 pkt I ppkt 3 zakresu czynności); posiadanie wiedzy specjalistycznej niezbędnej dla wykonywania obowiązków oraz jej systematyczne pogłębianie, dążenie do uzyskania w pracy jak najlepszych wyników i przejawianie w tym celu odpowiedniej inicjatywy i operatywności (§ 4 pkt I ppkt 4 zakresu czynności); znajomość i przestrzeganie przepisów i zasad z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych (§ 4 pkt I ppkt 6 zakresu czynności).

Zgodnie z § 4 zakresu czynności, jako Kierownik Działu Górniczo-Wentylacyjnego, Pan Z. N. był odpowiedzialny za m.in.:

- w Dziale Górniczym: kontrolowanie zgodności prowadzenia robót górniczych z zatwierdzonym planem ruchu, dokumentacją techniczną oraz obowiązującym przepisami i zarządzeniami (§ 4 pkt II [Dział Górniczy] ppkt 2 zakresu czynności); prowadzenie nadzoru górniczego i współpracę z osobami kierownictwa i dozoru firm obcych wykonujących usługi na rzecz kopalni (§ 4 pkt II [Dział Górniczy] ppkt 4 zakresu czynności); sprawowanie nadzoru i kontroli w zakresie przestrzegania przepisów, instrukcji, zarządzeń i poleceń odnoszących się do bezpiecznego prowadzenia robót górniczych (§ 4 pkt II [Dział Górniczy] ppkt 5 zakresu czynności); sporządzanie i uzupełnianie niezbędnej dokumentacji prowadzenia ruchu zakładu (§4 pkt II [Dział Górniczy] ppkt 6 zakresu czynności);

- w Dziale Wentylacji: sprawowanie kontroli nad prawidłowym rozpływem i rozdziałem powietrza na dole kopalni (§ 4 pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 1 zakresu czynności); kontrolowanie stanu dróg i urządzeń wentylacyjnych (§ 4 pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 2 zakresu czynności); dokonywanie analizy zagrożeń naturalnych, ustalanie środków zapobiegawczych (§ 4 pkt II [Dział Wentylacji] ppkt 3 zakresu czynności).

W ocenie Prezesa WUG postępowanie Z. a N. naruszało następujące postanowienia zakresu czynności:

§ 4 pkt II [w Dziale Górniczym] ppkt 2 zakresu czynności - należy podkreślić, iż Z. N. , odpowiedzialny w Dziale Górniczym za kontrolowanie zgodności prowadzenia robót górniczych z zatwierdzonym planem ruchu, dokumentacją techniczną oraz obowiązującym przepisami i zarządzeniami, sam doprowadził do rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a dokumentacją techniczną, na podstawie której były prowadzone roboty w "A" , poprzez dokonywanie zmian w systemie przewietrzania i zezwolenie na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w tym zakresie Projektu technicznego i technologii;

§ 4 pkt II [w Dziale Górniczym] ppkt 4 zakresu czynności - jako brak współpracy z osobami kierownictwa i dozoru firm obcych wykonujących usługi na rzecz kopalni należy potraktować dokonywanie zmian w systemie przewietrzania i zezwolenie na prowadzenie prac w "A" przez pracowników "C" " Sp. z o.o. bez zaktualizowania w tym zakresie Projektu technicznego i technologii, a także brak aktualizacji map i schematów wentylacyjnych;

§ 4 pkt II [w Dziale Górniczym] ppkt 6 zakresu czynności - brak naniesienia zmian w systemie przewietrzania na mapy i schematy wentylacyjne stanowi niewątpliwie naruszenie odpowiedzialności za sporządzanie i uzupełnianie niezbędnej dokumentacji prowadzenia ruchu zakładu oraz naruszenie § 222 RMG;

§ 4 pkt II [w Dziale Wentylacji] ppkt 1 zakresu czynności - poprzez nieskuteczne sprawowanie kontroli nad prawidłowym rozpływem i rozdziałem powietrza na dole kopalni, w tym również poprzez niezastosowanie opisanej wcześniej zasady techniki górniczej dotyczącej przewietrzania.

W kontekście naruszenia § 222 RMG rozważono także naruszenia § 4 pkt I ppkt 3 zakresu czynności, tj. obowiązku znajomości i przestrzegania obowiązujących przepisów związanych z wyznaczonym zakresem czynności, a biorąc pod uwagę niezastosowanie zasady techniki górniczej - naruszenia § 4 pkt I ppkt 4 zakresu czynności, tj. posiadanie wiedzy specjalistycznej niezbędnej dla wykonywania obowiązków oraz jej systematyczne pogłębianie. W świetle powyższego Prezes WUG uznał, iż Z. N. jako kierownik działu górniczo-wentylacyjnego w "B" rażąco naruszył § 9 ust. 1 RMG w związku z § 4 pkt II [w Dziale Górniczym] ppkt 2, 4 i 6 oraz § 4 pkt II [w Dziale Wentylacji] ppkt 1 zakresu czynności z dnia 16 kwietnia 2012 r. Rażące naruszenie powołanego przepisu wyraża się w tym, iż osoba kierownictwa, która powinna dawać przykład swoim zachowaniem, sama dokonywała naruszeń, lekceważyła przepisy, zezwalała na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w tym zakresie Projektu technicznego, a także nie prowadziła ruchu zakładu górniczego zgodnie z określoną wcześniej zasadą techniki górniczej. Ponadto ustalenia zakresu czynności zmierzają do realizacji m.in. postanowienia § 10 pkt 1 RMG, zgodnie z którym osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska. Brak przestrzegania zakresu czynności w odniesieniu do organizacji i prowadzenia pracy skutkował niezapewnieniem bezpieczeństwa pracowników, w szczególności poprzez zezwolenie na prowadzenie prac w "A" przez pracowników bez zaktualizowania w tym zakresie Projektu technicznego.

W odniesieniu do § 42 ust. 2 RMG Prezes WUG dokonał ponownej analizy materiału dowodowego w świetle § 42 ust. 2 RMG i treści Projektu technicznego w kontekście § 40 ust. 1 w związku z § 42 ust. 4 pkt 6 RMG, a wyniki tej analizy odniósł do zakresu odpowiedzialności strony jako kierownika działu gómiczo-wentylacyjnego "B" . Zatem stosownie do § 4 pkt II [w Dziale Górniczym] ppkt 2 zakresu czynności, stwierdzono, że Z. N. odpowiadał za kontrolowanie zgodności prowadzenia robót górniczych z zatwierdzonym planem ruchu, dokumentacją techniczną oraz obowiązującym przepisami i zarządzeniami. Poprzez wprowadzenie zmian w sposobie przewietrzania "A" i zezwolenie na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w tym zakresie Projektu technicznego strona doprowadziła do istnienia rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a dokumentacją, a pomimo ww. obowiązku kontroli - tolerowała brak zgodności prowadzonych robót z dokumentacją.

Analizując określenie "rażące" podkreślono, że istotny jest duży rozmiar naruszenia, bezsporność i oczywistość oraz jego wyjątkowo negatywna ocena. W tym zakresie w ocenie Prezesa WUG istniała oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisów prawa, w tym ustaleń Projektu technicznego, a działaniem strony, wobec czego działanie to można zaliczyć jako niewątpliwe rażące naruszenie ww. przepisów i ustaleń.

Natomiast odnośnie odpowiedniego stosowania przepisów Pgg w "A" oraz w "B" wyjaśniono, że z dniem 1 stycznia 2015 r. nastąpiła kolejna zmiana stanu prawnego i na podstawie znowelizowanego art. 2 ust. 1 pkt 2 Pgg, od dnia 1 stycznia 2015 r. przepisy Pgg, z wyjątkiem działu III, stosuje się odpowiednio do robót prowadzonych w wyrobiskach zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych w celach innych niż określone Pgg, w szczególności turystycznych, leczniczych i rekreacyjnych z mocy ustawy. Art. 2 ust. 2 Pgg został uchylony, a w związku z nim również rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie określenia zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych. Powyższa zmiana wskazuje na ogromną wagę, jaką ustawodawca przywiązuje do robót prowadzonych w wyrobiskach zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych, w szczególności w świetle rezygnacji ze wskazanych powyżej wytycznych w art. 2 ust. 2 Pgg. Zatem odpowiednie stosowanie Pgg do prowadzenia robót w "A" oraz w "B" polega na stosowaniu bez zmian przepisów Pgg w zakresach podobnych do tych, które występują w czynnych podziemnych zakładach górniczych.

Nadto w ocenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego wymierzona kara jest adekwatna do przewinienia i jego skutków, jakim jest naruszenie art. 105 ust. 1 Pgg i rażące naruszenie ww. przepisów RMG.

Na powyższą decyzję ostateczną strona złożyła ponownie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o jej uchylenie i odstąpienie od ukarania, w całości podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu podkreślił brak zawinienia, prawidłowe wykonywanie powierzonych obowiązków, lakoniczność zapisów w projekcie technicznym, a kierunki przepływu powietrz były podane na schemacie dróg ucieczkowych, schemacie rozmieszczenia urządzeń łączności i alarmowych. Podkreślił, iż kontrola z dnia 17 kwietnia 2013 r. nie wykazała nieprawidłowości. Wydanie aparatów ucieczkowych i ich używanie było sprawdzane, a CHPRG było zobowiązane do prowadzenia tablicy wraz ze znaczkami i zgłaszania wejścia pracowników do wyrobiska. Wszystkie te okoliczności świadczą o braku zawinienia po stronie skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie, a odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, iż są one niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływana jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U.z 2014 r., poz. 63, ze zm., dalej Pgg) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożar-rowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz.U. 2010r., nr 126, poz. 855), które to pozostają w mocy do czasu wydania nowych aktów wykonawczych, a to w oparciu o art. 224 Pgg. W zaskarżonej decyzji, będącej przedmiotem niniejszego orzekania, organ zastosował przede wszystkim:

- art. 2 ust. 1 Pgg, który stanowi, że przepisy ustawy, z wyjątkiem działu III p.n. Koncesje, stosuje się odpowiednio do: pkt 2) robót prowadzonych w wyrobiskach zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych w celach innych niż określone ustawą, w szczególności turystycznych, leczniczych i rekreacyjnych; pkt 5) likwidacji obiektów, urządzeń oraz instalacji, o których mowa w pkt 1-4;

- art. 77 ust. 1 Pgg, z mocy którego w stosunku do osoby, która czynności określone w rozdziałach 1 i 2 wykonuje z rażącym niedbalstwem, z naruszeniem ustawy lub rażącym naruszeniem wydanych na jej podstawie przepisów, można orzec, w drodze decyzji, zakaz ich wykonywania, na okres do 2 lat;

- art. 105 ust. 1 Pgg tj. ruch zakładu górniczego prowadzi się w sposób zgodny z przepisami prawa, w szczególności na podstawie planu ruchu zakładu górniczego, a także zgodnie z zasadami techniki górniczej.

Natomiast zgodnie z art. 224 Pgg oparto się na przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych - tj.:

- § 9 ust. 1 nakazującego, że osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna przestrzegać ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego zakresu czynności, określającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności;

- § 10 stanowiącego, że osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny – pkt 1 organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska;

- § 40 ust. 1 stwierdzającego, że roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą;

- § 42 ust. 1 nakazującego, że dla wszystkich robót, przed rozpoczęciem: drążenia, eksploatacji, zbrojenia, likwidacji, robót wiertniczych - otworów o długości powyżej 10 m - opracowuje się projekty techniczne wraz z technologią wykonywania robót. Zaś projekt techniczny zawiera w szczególności – pkt 6) sposób przewietrzania (ust. 4);

- § 222 nakładający obowiązek, że kierownik działu wentylacji, za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, wprowadza zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, które nanosi się na mapy i schematy wentylacyjne w ciągu doby.

W oparciu o powyższe normy, których naruszenie zarzucono Skarżącemu, Prezes WUG zaskarżoną decyzją uchylił swoje pierwszo-instancyjne rozstrzygnięcie i zakazał Z. N. wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny i zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 5 Pgg na okres 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, w związku z tym, że w okresie od dnia 21 sierpnia 2012 r. do dnia 19 kwietnia 2013 r. jako kierownik działu górniczo - wentylacyjnego "B" wprowadził zmiany sposobu przewietrzania "A" i zezwolił na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w tym zakresie "Projektu technicznego i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia "A" " .

Po przeanalizowaniu, uzupełnionego w związku z pierwotnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 27 listopada 2014r. o sygn. akt III SA/Gl 1096/14, materiału dowodowego skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził rozbieżności między poczynionymi przez organ ustaleniami a stwierdzeniami i konkluzjami zawartymi w zaskarżonej decyzji.

Przede wszystkim zauważyć trzeba, że sporna sankcja została nałożona na Skarżącego w związku z tym, że okresie od dnia 21 sierpnia 2012 r. do dnia 19 kwietnia 2013 r. Strona wprowadziła zmiany sposobu przewietrzania "A" i zezwoliła na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w tym zakresie Projektu technicznego. Natomiast z akt wynika, że Projekt został zatwierdzony 18 czerwca 2012r., a prace, których przebiegu dotyczył, rozpoczęto dopiero 22 grudnia 2012r. Zatem brak jest podstaw do obciążania Strony zarzutem, że w okresie od 21 sierpnia do 21 grudnia 2012r. zezwoliła na prowadzenie prac w "A" bez zaktualizowania w Projekcie wprowadzonych zmian przewietrzania. Skoro bowiem prace rozpoczęto 22 grudnia 2012r. to nie może okres wcześniejszy być objęty postawionym Stronie zarzutem. Tym bardziej, że zawiera on podwójne przesłanki zaniedbania – braku aktualizacji zmian i zezwolenia na prowadzenie prac w "A" .

Również – zdaniem składu orzekającego – zasadna jest argumentacja Skarżącego o zbyt ogólnym charakterze zapisów Projektu technicznego i niemożności umieszczenia w nim spornych zmian. Sposób przewietrzania ujęty został w pkt. 7 Projektu technicznego poprzez zapis, że "A" posiada połączenia z powierzchnią poprzez udrożnione częściowo szyby, a system wentylacyjny przewietrzany jest za pomocą wentylatorów lutniowych, zabudowanych w rejonie przedmiotowych szybów.

Natomiast zgodnie z wyż. cyt. § 222 aktu wykonawczego kierownik działu wentylacji, za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, wprowadza zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, które nanosi się na mapy i schematy wentylacyjne w ciągu doby. W przedmiotowym zaś projekcie technicznym nie ma załączników w postaci jakichkolwiek map czy schematów zawierających sieć wentylacji, na których należało dokonać aktualizacji wprowadzonych zmian. Kwestia ta w ogóle nie została wyjaśniona w zaskarżonej decyzji.

Wobec zatem przedstawionych powyżej okoliczności konkludując należy odnieść się do uzasadnienia zaskarżonej, uznaniowej decyzji sankcyjnej i stwierdzić, że powyższe uwarunkowania i rozbieżności zostały zupełnie pominięte przez organ, co z kolei skutkuje niepełnym rozważeniem przedmiotowej sprawy w świetle postanowień art. 7 i art. 77 Kpa. W myśl tych przepisów bowiem w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenianym zaś postępowaniu organy pominęły w/w wymogi podczas gdy zastosowanie wspomnianego wyżej przepisu art. 77 Pgg winno być poprzedzone wyczerpującym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności i dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, czego - jak wskazano w powyższych rozważaniach Sądu - nie uczyniono.

Ponad to zauważyć także należy, że na str. 5 zaskarżonej decyzji organ zawarł stwierdzenie, że: od chwili dokonania zmian w systemie przewietrzania w "A" , tj. od dnia 21 sierpnia 2012 r., system ten nie odpowiadał postanowieniom Projektu technicznego i technologii i stan ten trwał do dnia 19 kwietnia 2013 r., kiedy w "A" doszło do wypadku zbiorowego i gdy organ nadzoru górniczego (Dyrektor OUG) powziął informację o rozbieżnościach pomiędzy stanem faktycznym w systemie przewietrzania a dokumentami dotyczącymi tego systemu. Wskazał jednocześnie, iż zarzuty stawiane stronie nie obejmują związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy zachowaniem strony a zaistnieniem w dniu 19 kwietnia 2013 r. wypadku zbiorowego w "A" . Pomimo tego ustalenia organ zastosował sankcję 12 miesięczną taką jaką nałożono w decyzji pierwszo-instancyjnej, w której zaś stwierdzono, że nie podjęcie działań przez Z. N. w związku ze zmianą kierunków przepływu powietrza stanowi naruszenie § 10 ust. 1 tj. dopuszczenie do prowadzenia prac w sposób nie zapewniający bezpieczeństwa pracowników.

Wobec takiej zmiany przez organ oceny zachowania działania Skarżącego i zmniejszenia zakresu jego zawinienia nałożona kara zdaje się być nieadekwatna do stwierdzonego przewinienia tj. braku aktualizacji i dopuszczenia do prowadzenia prac w "A" .

Zaakcentować należy, że norma z wyż. cyt. art. 77 Pgg ma charakter fakultatywny i decyzje wydawane w tych sprawach mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne odnosi się do ostatniego etapu stosowania prawa, jakim jest ustalenie konsekwencji prawnych udowodnionych faktów sprawy na podstawie stosowanego przepisu prawa materialnego. Decyzja taka posiada tzw. luz decyzyjny w postaci szeregu konsekwencji prawnych możliwych do wyboru, przy czym wybranie jednej z tych konsekwencji wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wybór zaś danego rozstrzygnięcia winien być poprzedzony wszechstronnym rozważeniem interesu strony i słusznego interesu społecznego.

Dlatego też organ II instancji po uchyleniu rozstrzygnięcia pierwszo-instancyjnego, czyli usunięcia go z obrotu prawnego, powinien był szczegółowo i jednoznacznie uzasadnić dlaczego zastosował sankcję w orzeczonej wysokości – zwłaszcza, że podtrzymał pierwotny wymiar kary przy zmniejszonym stopniu zarzucanego Stronie zawinienia. Natomiast w tym zakresie brak jest jakiejkolwiek argumentacji.

Podkreślić należy, że pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia przez Prezesa WUG powyższych okoliczności stanowiło naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu naruszenie takie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej; stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu ad ministra-cyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie sankcji z art. 77 Pgg, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć; a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. (vide: Wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2008r. o sygn. akt V SA/Wa 2429/07).

Konkludując zatem omówione powyżej uchybienia Sąd stwierdził konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem całości zebranego materiału dowodowego i przedstawionej oceny prawnej Sądu; dokładnego przeanalizowania stwierdzonych okoliczności i rozbieżności sprawy w kontekście wagi zarzucanego Skarżącemu zaniechania i zastosowanej wobec niego sankcji.

Reasumując wskazane uchybienia Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił. W związku z wnioskiem strony o zwrot kosztów postępowania stosownie do art. 200 i art. 205 §2 cyt. ustawy Sąd orzekł o kosztach.