Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 939/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37 ust. 2, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi G.Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej G.Ł. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2017r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB), powołując się na art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm. - dalej jako u.p.b. 1974 r) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm. – dalej jako u.p.b. z 1994 r.) nakazał G.Ł. rozbiórkę samowolnie dobudowanego do istniejącego budynku gospodarczego budynku gospodarczego wraz z wiatą, usytuowanego na działkach o nr ewid. gruntu [...] przy ul. [...], to jest: rozbiórkę dobudowanych trzech ścian z zadaszeniem w tym całość wiaty oraz schodów wejściowych w elewacji tylnej - południowo-zachodniej dobudowanego obiektu, rozbiórkę fundamentów, słupów, stopy pod słupem przyściennym oraz trzech stóp pod słupami wiaty. Jednocześnie w sentencji decyzji organ określił, że rozbiórka pokrycia dachowego musi być wykonana przez jednostki posiadające uprawnienia do usuwania i utylizacji wyrobów zawierających azbest.

W uzasadnieniu decyzji PINB opisał przebieg postępowania wskazując, iż w dniu 1 września 2011 r. do PINB wpłynęło pismo C.D. informujące, że państwo Ł. w [...] wybudowali wiatę bez pozwolenia na budowę. Podczas oględzin, przeprowadzonych [...] października 2011 r. ustalono, że na działkach nr [...] istnieje budynek gospodarczy o konstrukcji częściowo murowanej i częściowo drewnianej o wymiarach około 3,50 x 6,10 m i wysokości około 4,0m z podcieniem - wiatą, o wymiarach 2,25 x 6,10 m i wysokości 1,60 m. Dach budynku jednospadowy o konstrukcji z ceownika 120 mm, kryty płytą azbestową falistą, posadzka z kostki betonowej typu "polbruk". Od strony działki nr [...] w ścianie obiektu istnieje okno o wymiarach 66 x 92cm oraz drzwi drewniane o wymiarach 90 x 195cm. Przedmiotowy obiekt swoją konstrukcją styka się z istniejącym budynkiem gospodarczym na działce nr [...]. Z poczynionych ustaleń wynika, że właścicielką budynków przy ul. [...] stała się w drodze dziedziczenia G.Ł.. PINB wskazał, że podczas przeprowadzonego postępowania nie przedłożono i nie okazano pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku.

Decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r. znak: [...] PINB, powołując się na art. 48 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 2 u.p.b. z 1994 r. nakazał G.Ł. rozbiórkę samowolnie wybudowanego dodatkowego obiektu budowlanego pełniącego funkcję gospodarczą wraz z wiatą usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] WINB uchylił w całości decyzję rozbiórkową PINB nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], PINB powołując się na art. 37 ust. 2 u.p.b. 1974 r. (w związku z art. 103 ust. 2 u.p.b. z 1994 r.), nakazał G.Ł. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz z wiatą, samowolnie dobudowanego do istniejącego budynku gospodarczego, usytuowanego na terenie działek nr [...] przy ul. [...]. Uzasadniając wydanie nakazu rozbiórki organ wskazał na naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 29 ust. 5 u.p.b. z 1974 r., to jest ochrony uzasadnionego interesu osoby trzeciej – C.D., bowiem obiekt znajduje się nie tylko na działce nr [...] będącej współwłasnością Państwa Ł., ale także na działce nr [...], której jest współwłaścicielem. Ponadto C.D. nie wyraził zgody na taką zabudowę. Organ I instancji stwierdził także, że lokalizacja obiektu nie spełnia wymagania § 12 i § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17 poz. 62, dalej jako rozporządzenie MAGTiOŚ), bowiem zgodnie z tymi przepisami budynki mogą być wznoszone w odległości 4m od granicy posesji, jeżeli jednak nie mają otworów okiennych lub drzwiowych od strony granicy posesji, to odległość ta może być zmniejszona do 3m. Lokalizacja obiektu narusza także § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r., nr 75, poz. 690 ze zm.), ponieważ dopuszczalne jest usytuowanie budynków z otworami w ścianie w odległości nie mniejszej niż 4m od granicy działki sąsiedniej.

Decyzją z [...] lutego 2016 r., nr [...], WINB – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie WINB z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że przedmiotowy budynek gospodarczy wraz z wiatą, dobudowany do istniejącego budynku gospodarczego, usytuowany na terenie działek nr [...] przy ul. [...], został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. WINB podzielił stanowisko PINB, że brak jest możliwości legalizacji przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z wiatą, samowolnie dobudowanego do istniejącego budynku gospodarczego, usytuowanego na terenie działek nr [...], nr [...] i nr [...] przy ul. [...]. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 in fine u.p.b. z 1974 r. obiekty budowlane powinny być budowane zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami. Aktem wykonawczym określającym warunki techniczno-budowlane dla budynków, ustanowionym na podstawie u.p.b. z 1974 r., która ma zastosowanie w niniejszej sprawie, jest rozporządzenie MAGTiOŚ W ocenie WINB omawiany budynek gospodarczy z wiatą naruszał przepisy tego rozporządzenia w sposób nie dający możliwości naprawy, z dokumentów sprawy wynika bowiem, że obiekt ten usytuowany jest częściowo na terenie sąsiednich działek (działki nr [...] w zakresie schodów oraz działki nr [...] w zakresie wiaty). Taka lokalizacja obiektu narusza przepis § 13 ust. 1 rozporządzenia, który warunkowo dopuszcza sytuowanie budynków gospodarczych bezpośrednio przy granicy działki jedynie w przypadku, gdy budynek posiada ściany z materiałów niepalnych i dach o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych. Ponadto usytuowanie budynku naruszyło przepisy techniczno-budowlane zawarte w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., co wypełniło hipotezę z art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.p.b. z 1974 r. uzasadniającą wydanie nakazu rozbiórki.

Powyższa decyzja WINB stała się przedmiotem skargi G.Ł. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 316/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję WINB z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...].

Sąd wskazał, że dla oceny skutków samowolnego zrealizowania obiektu budowlanego, dla realizacji którego wymagane było pozwolenie na budowę właściwą była ustawa Prawo budowlane z 1974 r. Sąd uznał jednak, że zastosowanie przepisów tej ustawy oraz przepisów wykonawczych do niej, było wadliwe. WSA zauważył, że WINB zajmując stanowisko w sprawie w zakresie podnoszonych przez stronę skarżącą w toku postępowania okoliczności związanych z pierwotnym posadowieniem obiektu na jednej działce (nr [...]) a następnie geodezyjnym wyznaczeniem granic nowo powstałych działek nie poczynił własnych ustaleń, ani nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji. Te ustalenia są natomiast niezbędne w kontekście możliwości zastosowania art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. i § 13 ust. 1 rozporządzenia MAGTiOŚ. Organ odwoławczy z jednej strony przyjął, iż naruszenie przez przedmiotowy obiekt przepisów techniczno-budowlanych (rozporządzenie MAGTiOŚ), wypełnia hipotezę z art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r., co uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki, a z drugiej także hipotezę z art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, bowiem obiekt ze względu na swoje usytuowanie i rodzaj materiału, z którego został wykonany, stwarza zagrożenie i w konsekwencji powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Pomijając już sam fakt, że organ nie wyjaśnił szczegółowo na czym to niebezpieczeństwo polega (organ stosujący art. 37 ust. 1 pkt 2 ma oceniać na ile naruszenie prawa wywołuje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także wykazać niedopuszczalność tego pogorszenia), to –zdaniem Sądu - organ nie może zamiennie stosować przepisu wprowadzającego obligatoryjny obowiązek wydania nakazu rozbiórki obiektu budowanego oraz przepisu wprowadzającego fakultatywną możliwość wydania takiego nakazu.

Ponownie rozpatrując odwołanie, WINB decyzją z dnia [...] września 2016 r. uchylił decyzję PINB z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w dotychczasowym postępowaniu organ I instancji nie ustalił jednoznacznie, w jaki sposób w dacie powstania przedmiotowego obiektu budowlanego przebiegała granica nieruchomości, na terenie której obiekt ten wówczas się znajdował (teren obecnych działek nr [...] przy ul. [...]), ani też czyjej obecny przebieg jest taki sam jak w chwili budowy. Te ustalenia są niezbędne z punktu widzenia przepisu prawa materialnego, zastosowanego przez organ I instancji, bowiem z treści zastosowanego przepisu art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r., wynika, że zasadniczą przesłanką uzasadniającą wydanie nakazu rozbiórki jest niezgodność obiektu budowlanego z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. Dopiero ustalenie przebiegu granicy nieruchomości, na terenie której przedmiotowy obiekt znajdował się w dacie jego realizacji, pozwoli na dokonanie oceny czy obiekt ten spełnia wymogi określone w przepisach regulujących warunki techniczne dotyczące odległości sytuowania obiektu od granicy działki obowiązujących w okresie jego budowy.

Uzasadniając powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] PINB wskazał, że obecne posadowienie przedwojennego budynku gospodarczego na działce o nr ewid. [...], jest zgodne z jego pierwotnym posadowieniem na działce o nr ewid. [...], pomimo geodezyjnego wyznaczenia granic nowo powstałych działek. Przebieg granicy działki o nr ewid. [...] (pierwotnie [...]) i posadowienie budynku gospodarczego nie zmieniło się co najmniej od 1973r. do dnia dzisiejszego. Wobec czego należy stwierdzić, iż przedwojenny budynek gospodarczy wraz z szopami był posadowiony na granicy z działką o nr ewid. [...] (obecnie [...]) i właściciel (inwestor) nie miał prawa nic więcej do niego dobudowywać, a stało się tak, że szopki zostały rozebrane i na nowo został dobudowany, do przedwojennego budynku gospodarczego, nowy obiekt przy czym został on wzniesiony, w warunkach samowoli budowlanej, na działce o nr ewid. [...], co spowodowało naruszenie przepisów § 13 ust. 1 rozporządzenia MAGiTOŚ.

Od powyższej decyzji G.Ł. wniosła odwołanie wskazując, że dobudowany budynek pierwotnie znajdował się w granicach działki o nr ewid. [...], zaś w sprawie winien mieć zastosowanie art. 40 u.p.b. z 1974r. dopuszczający legalizację obiektu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak [...] WINB utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] maja 2017 r.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia PINB odnośnie daty budowy przedmiotowego budynku gospodarczego wraz (z wiatą wskazujące na okres przed 1995r. - a mianowicie na lata 80- te XX wieku. WINB stwierdził, że przedmiotowy budynek gospodarczy wraz z wiatą został wybudowany bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę właściwego organu administracji publicznej.

W ocenie WINB, w wyniku postępowania prowadzonego po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z dnia [...] września 2016 r., organ I instancji wyjaśnił okoliczności związane z pierwotnym posadowieniem obiektu na jednej działce (nr [...]), a następnie geodezyjnym wyznaczeniem granic nowo powstałych działek. Przy czym ustalenia te wskazują, że rozpatrywany obiekt w momencie jego budowy nie spełniał wymogów określonych w przepisach regulujących warunki techniczne dotyczące odległości sytuowania obiektu od granicy działki obowiązujących w okresie jego budowy, a mianowicie § 13 ust. 1 rozporządzenia MAGTiOŚ. Rozpatrywany budynek nie mieści się bowiem w granicach jednej działki i ją przekracza. Takie zaś położenie powoduje niedopuszczalne naruszenie przepisów techniczno-budowlanych. Nadto przedmiotowy obiekt budowlany posiada częściowo konstrukcję, jak i pokrycie dachu, z materiałów palnych (z treści protokołów z oględzin oraz projektu budowlanego powykonawczego z 2012 r. wynika, że obiekt posiada częściowo drewnianą konstrukcję i ściany).

W związku z powyższym, zdaniem WINB, organ powiatowy prawidłowo zastosował przepis art. 37 ust. 2 u.p.b. 1974 r. Zdaniem organu odwoławczego wykluczona jest możliwość legalizacji obiektu gospodarczego poprzez wydanie orzeczenia w trybie art. 40 u.p.b. z 1974 r. nakazującego skarżącej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Zamiany określone w takiej decyzji zmierzać by musiały do zmiany lokalizacji tego budynku, a więc de facto do rozbiórki dotychczasowego budynku i jego postawienie w innym miejscu , przy czym organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do wydania decyzji w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. G.Ł. zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 37 ust. 1 i 2 u.p.b w zw. z art. 82 ust. 3 u.p.b. z 1994 r. poprzez błędne zastosowanie i niewłaściwą interpretację w odniesieniu do prawdziwych okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, zwłaszcza nienależyte wyjaśnienie istnienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy spełnienia dyspozycji /przesłanek/ tych przepisów - w tym brak prawidłowego i wszechstronnego ustalenia, czy naruszenie prawa spowodowało pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i nie uwzględnienie przy tym faktu, że w postępowaniu cywilnym - prowadzonym przed Sądem Rejonowym w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości z wniosku C.D. sygn. akt [...] doszło do wypracowania konsensus stron co do przebiegu granicy działki na posesji przy ul. [...] w sposób wykluczający istotę sporu stron (w trakcie oględzin miejsca - wizji lokalnej przeprowadzonej przez Sąd w dniu [...].07.2017 r.);

2) § 13 rozporządzenia MAGTiOŚ;

3) błędy w ustaleniach faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a zwłaszcza :

- aprioryczne i nieuzasadnione przyjęcie przez organy orzekające w sprawie, że budynek będący przedmiotem postępowania został wzniesiony z naruszeniem przepisów budowlanych obowiązujących w okresie jego budowy /z pewnością przed 1994 r./ - zwłaszcza w kontekście, że zawiadomienie o rzekomej samowoli budowlanej C.D. złożył 30.08.2011 r. - i to niewątpliwie w warunkach działania mającego charakter odwetu - zemsty za zainicjowanie przez Panią G.Ł. postępowania zmierzającego do wzruszenia wydanej na rzecz C.D. decyzji w sprawie budowy garażu,

- pominięcie przez organy orzekające, iż rozpoczęcie procesu inwestycyjnego i kontynuowanie budowy kwestionowanego budynku gospodarczego działo się "na oczach" właściciela sąsiedniej nieruchomości - czyli C.D. lub jego poprzedników prawnych co oznacza, iż co najmniej konkludentnie była wyrażona zgoda na realizację tego zadania inwestycyjnego oraz faktyczne przyzwolenie na funkcjonowanie "obiektu" wzniesionego - rzekomo - z naruszeniem prawa, skłania do zasadnej konkluzji, iż czynienie zarzutu - podnoszenie pretensji po ponad 20 latach (jak należy oceniać okoliczności tej sprawy) od zrealizowania inwestycji nie zasługuje na społeczną akceptację, albowiem jest przejawem nieuprawnionego korzystania z prawa , które nie powinno korzystać z ochrony przewidzianej powszechnie obowiązującymi przepisami,

- bezzasadne przyjęcie przez organ orzekający, iż w dacie realizacji inwestycji była ona wykonywana na dwóch działkach - co nie znajduje nie budzącego wątpliwość ustalenia w okolicznościach przedmiotowej sprawy,

- nieuprawnione obdarzenie atrybutem pełnej mocy dowodowej operatowi szacunkowemu sporządzonemu przez C.S. - z dnia [...].09.1973 r. - bez uwzględnienia, bez poddania analizie stanowiska wyrażanego w odniesieniu do tego dokumentu przez stronę postępowania – G.Ł. należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków - w szczególności nie poinformowanie, iż wynik postępowania cywilnego o zniesienie współwłasności nieruchomości, zwłaszcza w części dotyczącej działki gruntu może uczynić, a wręcz zdeterminuje bezzasadność administracyjnego orzekania w tej sprawie,

- zaniechanie przeprowadzenia przez organy administracji prowadzących postępowanie rozprawy w przedmiotowej sprawie, co mogłoby przyśpieszyć i uprościć postępowanie, a przez to naruszenie przepisu art. 89 § 1 k.p.a.;

- uchybienie wymogowi art. 77§ 1 i art. 81 k.p.a. na skutek nienależytego zebrania materiału dowodowego na skutek nienależytego rozważenia materiału dowodowego oraz nie zadbanie o to, aby strona mogła się odnieść czy też wypowiedzieć się co do wszystkich przeprowadzonych dowodów, a także na skutek nie umożliwienia stronie wypowiedzenia co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez organ II instancji (z dnia [...].08.2017 r.)

4) naruszenie przez organy obu instancji, ale zwłaszcza przez organ II instancji wymogu zebrania wszelkich możliwych dowodów w sprawie - na skutek zaniechania skorzystania z dokumentów sprawy sądowej o zniesienie współwłasności nieruchomości prowadzonej przez Sąd Rejonowy sygn. akt [...][...].10.2011 nie było ani ostateczne, ani prawomocne oraz nie ustalenie tego , że w formie i czasie prawem przewidzianym owo postanowienie SR zostało zaskarżone do Sądu Okręgowego ;

5) naruszenie przepisów proceduralnych w zakresie sporządzenia należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego, a także obrazę przepisów postępowania dowodowego w stopniu mającym wpływ na treść orzeczenia - mianowicie nie wykazanie przez organ II instancji jaki materiał dowodowy został poddany wnikliwej analizie , na czym polegała wnikliwa analiza i jakie przesłanki zostały uznane przez WINB za mające decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - zwłaszcza w kontekście dyspozycji art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r.;

6) naruszenie przepisów postępowania poprzez prowadzenie na skutek wyroku WSA z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 313/16 także postępowania przez organ I instancji oraz wydanie decyzji z dnia [...] maja 2017 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. 2016. 1066 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2017. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uchylenia wcześniejszej decyzji WINB z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 316/16.

W związku z powyższym, w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 r., II FSK 2523/12, Lex nr 1588086).

Oceniając czy przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podporządkowały się wskazaniom Sądu i jego ocenie prawnej, a tym samym czy nie doszło do zarzuconego w skardze naruszenia art. 153 p.p.s.a. przytoczyć należy w tym miejscu stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 316/16, odnoszące się do uchybień jakich dopuścił się organ przy poprzednim rozpoznaniu sprawy. Otóż w ocenie Sądu WINB "nie poczynił własnych ustaleń, a w każdym razie nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji, w zakresie podnoszonych przez stronę skarżącą w toku postępowania okoliczności związanych z pierwotnym posadowieniem obiektu na jednej działce (nr [...]) a następnie geodezyjnym wyznaczeniem granic nowo powstałych działek. Te ustalenia są niezbędne w kontekście możliwości zastosowania art. 37 ust. 2 Pr. bud. z 1974 r. i § 13 ust. 1 rozp. MAGTiOŚ." Ponadto organ odwoławczy z jednej strony przyjął, iż naruszenie przez przedmiotowy obiekt przepisów techniczno-budowlanych (rozp. MAGTiOŚ), wypełnia hipotezę z art. 37 ust. 2 Pr. bud. z 1974 r., co uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki, a z drugiej także hipotezę z art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, przy czym organ stosujący art. 37 ust. 1 pkt 2 ma oceniać na ile naruszenie prawa wywołuje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także wykazać niedopuszczalność tego pogorszenia.

Co do kwestii pierwotnego posadowienia obiektu na jednej działce (nr [...]) to organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy przyjął, że na działce nr [...] istniał budynek gospodarczy murowany z fundamentami o wymiarach 6,00x9,02 m, przy którym istniała jakaś dodatkowa zabudowa może "szopa", czy jakieś zadaszenie (bez fundamentów) od strony działki [...] (obecnie nr [...]), która również znajdowała się w granicy działki o nr [...] (obecnie nr [...]) i jej nie przekraczała. Z opisu i mapy z [...] lutego 1980 r. wynika już, że geodezyjnie wyznaczone zostały nowe działki, z nową numeracją, która obowiązuje do dnia dzisiejszego, a mianowicie zamiast działki o nr ewid. [...] powstała działka o nr ewid. [...], która powierzchniowo jest mniejsza tj. przed 1978 r. powierzchnia tej działki wynosiła 5 arów 95 m2, natomiast po zmianie numeracji wynosi 5 arów 64 m2. Widocznie zmienił się przebieg granic tej działki ale od strony działki o nr ewid. [...], z której ok 1980 r. wydzielone zostały działki o nr ewid. [...]. Reasumując organ stwierdził, że przebieg granicy działki o nr ewid. [...] (pierwotnie [...]) i posadowienie budynku gospodarczego nie zmieniło się co najmniej od 1973 r. Przedwojenny budynek gospodarczy wraz z szopami był posadowiony na granicy z działką o nr ewid. [...] (obecnie [...]) i właściciel (inwestor) nie miał prawa nic więcej do niego dobudowywać, a stało się tak, że szopki zostały rozebrane i na nowo został dobudowany, do przedwojennego budynku gospodarczego, nowy obiekt przy czym został on wzniesiony, w warunkach samowoli budowlanej, na działce o nr ewid. [...].

W bardzo obszernym odwołaniu G.Ł. wskazała na dowody, które powoływała w toku postępowania, dotyczące powstania działki nr [...], pierwotnie działki nr [...] o powierzchni 595 m2, która została wytyczona w 1973 r. i na której według odwołującej w całości miał znajdować się budynek gospodarczy objęty postępowaniem. W treści odwołania zawarto ponad 30 rysunków obejmujących mapy, szkice, fotografie i symulacje na podstawie aplikacji geoportal, które to rysunki precyzyjnie opisane miały dowodzić twierdzeń odwołującej. W szczególności odwołująca wywodziła, że zmiana granic działki o nr ewid. [...] (pierwotnie [...]) nie dotyczy zmiany od strony działki o nr ew. [...], jak przyjął to organ I instancji, ale od strony działki o nr ewid. [...].

Organ II Instancji w żaden sposób nie odniósł się do tych twierdzeń zawartych w odwołaniu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bardzo ogólnikowo stwierdzono jedynie, że organ I instancji wyjaśnił okoliczności związane z pierwotnym posadowieniem obiektu na jednej działce (nr [...]), a następnie geodezyjnym wyznaczeniem granic nowo powstałych działek.

W związku z powyższym wskazać należy, że organ II instancji jest zobowiązany rozpoznać i ustalić we własnym zakresie prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie. Do realizacji tej zasady nie wystarczy przytoczenie przepisów prawa i opisanie przebiegu przeprowadzonego dotychczas postępowania, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji do tego właściwie się sprowadza. Analizując treść tego uzasadnienia nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy dokonał merytorycznej i prawnej oceny decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów odwołania i pominął w całości zawartą w nim argumentację dotyczącą wskazanej w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 316/16, kwestii pierwotnego posadowienia obiektu na jednej działce (nr [...]). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera żadnych danych pozwalających na zweryfikowanie udokumentowanych w odwołaniu twierdzeń skarżącej w tym zakresie. Brak ustosunkowania się przez organ II instancji do podnoszonych w odwołaniu kwestii jest uchybieniem noszącym cechę uchybienia rażącego.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 316/16 wytknięto, że organ nie wyjaśnił dostatecznie podstawy prawnej wydania nakazu rozbiórki, a mianowicie zastosowania art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. i jednocześnie art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji w ogóle nie odniosły się do tych uwag Sądu. W obu decyzjach nie powołano już jednak art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.b. z 1974 r., co wskazuje, że organy nie przyjmują już, że przedmiotowy obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (przesłanka z pkt 2 art. 37 ust. 1).

W tej sytuacji ocena prawna co do istnienia podstaw do nakazania rozbiórki możliwa była wyłącznie w kontekście art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. Zgodnie ze wskazanym przepisem nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy jest możliwy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Jak wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji organy uznały, iż ową "inną ważną przyczynę" stanowi fakt, iż przedmiotowy obiekt w momencie jego budowy nie spełniał wymogów określonych w przepisach regulujących warunki techniczne dotyczące odległości sytuowania obiektu od granicy działki obowiązujących w okresie jego budowy, a mianowicie § 13 ust. 1 rozporządzenia MAGTiOŚ, albowiem budynek ten nie mieścił się w granicach jednej działki i ją przekraczał.

W związku z powyższym rozważenia wymaga czy uwzględniona przez organy "inna ważna przyczyna" leży w kompetencji ustalenia i oceny prawnej organów nadzoru budowlanego, a w szczególności czy organy te są właściwe do badania zagadnienia własności nieruchomości, czy przebiegu granic w sytuacji istniejących w tym zakresie rozbieżności wynikających z różnej interpretacji zgromadzonych w sprawie dokumentów. Należy w związku z tym przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2192/12, gdzie wskazano, że przez określenie "inna przyczyna" w rozumieniu art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. należy rozumieć taką przyczynę, której ustalenie i jej ocena prawna mieści się w zakresie działania organu administracji państwowej właściwego w sprawach nadzoru nad budownictwem. Trudno doszukiwać się w ustawie Prawo budowlane z 1974 r. kompetencji do kształtowania sfery własnościowej, która dodatkowo w badanej sprawie okazuje się być sporna. Względem rodzaju nakładanych obowiązków w trybie Prawa budowlanego z 1974 r. wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt II OSK 112/14, stwierdzając, że "żaden z przepisów art. 37 oraz art. 40 u.p.b. z 1974 r. nie nakłada na organy obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ani też nie uzależnia wydania decyzji na podstawie art. 37 lub art. 40 u.p.b. z 1974 r. od tego, czy obiekt został usytuowany w całości albo z przekroczeniem granicy działki stanowiącej własność inwestora. Nie można więc domniemać takiego obowiązku, skoro nie wynika wprost z przepisów prawa". Podobnie wskazując na odmienne niż obecnie obowiązujące regulacje w ustawie z 1974 r. odnośnie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane orzekł NSA w wyroku z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2231/12, gdzie odnośnie zgody współwłaściciela nieruchomości na wykonanie robót budowlanych stwierdził, że jest to "zagadnienie o charakterze cywilnym i nie ma wpływu na możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 37 i 40 u.p.b. z 1974 r. W tym przypadku możliwe jest dochodzenie ochrony prawnej przez współwłaścicieli na drodze powództwa cywilnego". Można też w tym kontekście przytoczyć stanowisko WSA w Poznaniu, który w wyroku z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II SA/Po 394/11, wskazał, że "obiekt budowlany wzniesiony w wyniku samowoli budowlanej, nie spełniający przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 u.p.b. z 1974 r. podlega wyłącznie rygorom przewidzianym w art. 40 tej ustawy, które umożliwiają legalizację niezależnie od tego, czy został zrealizowany na gruncie w całości pozostającym w dyspozycji inwestora, czy też częściowo na cudzej nieruchomości".

Przytoczone powyżej poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych powinny być wzięte pod uwagę przez organy orzekające w niniejszej sprawie, przy ocenie wystąpienia "innej ważnej przyczyny" w okolicznościach tej sprawy. Przepis art. 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. ma charakter ocenny i należy go stosować wyłącznie z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, przy czym jak należy zauważyć przedmiotowa inwestycja istnieje w niezmienionym kształcie od lat 1980 – tych, a legalność budowy została zakwestionowana dopiero w 2011 r. - a więc po ponad 20 latach.

Trzeba poza tym pamiętać, iż ustawodawca w art. 40 u.p.b. z 1974 r. wyraźnie wskazuje, iż w zasadzie obiekty budowlane wzniesione samowolnie powinny być legalizowane, chyba że zachodzą przesłanki rozbiórki z art. 37 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Tym samym wspomnianych podstaw nie należy interpretować w sposób rozszerzający, poprzez formułowanie dodatkowych wymogów legalizacji. Przepis art. 37 ust. 2 u.p.b. 1974 r. ma charakter wyjątkowy i uznaniowy zarazem. Ustawodawca posługuje się nadto w jego treści pojęciem nieostrym, tj. "innymi ważnymi przyczynami". W konsekwencji organ administracji publicznej, który chce się skutecznie powołać na ten przepis, powinien również w sposób niebudzący wątpliwości przedstawić i uzasadnić powody, które w jego ocenie przemawiają za zastosowaniem właśnie tego przepisu. Warunek nie został spełniony w uzasadnieniu decyzji organu II instancji.

Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. A zatem prawidłowe uzasadnienie, to takie które zawiera ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazuje, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia. Organ powinien zatem należycie uzasadnić, jak rozumie przepisy mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i dlaczego należy je zastosować do konkretnych warunków stanu faktycznego danej sprawy.

Brak w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji ustosunkowania się do stawianych przez skarżącą w odwołaniu zarzutów w zakresie wskazanym w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 316/16 oraz brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji w zakresie zastosowania 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r. stanowi naruszenie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów w kwocie 997 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.

Rozstrzygając ponownie sprawę organ powinien wydać decyzję eliminującą wskazane uchybienia tj. ustosunkować się do stawianych przez skarżącą w odwołaniu zarzutów oraz rozważyć zastosowanie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przepisów art. 40 i 37 ust. 2 u.p.b. z 1974 r., mając na uwadze przytoczone powyżej wskazania.