Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 297/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.119 pkt 2, art.133 par.1, art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit.a) i c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art.17 ust.1 i ust.1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art.7, art.77 par.1, art.80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z (...), wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. art. 17 ust. 1 pkt 4, ust.l b, art. 20 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity na dzień wydania decyzji: Dz. U. z 2020r. poz. 111 ze zm., dalej jako: u.ś.r.), odmówiono przyznania E. D. (dalej jako: wnioskodawczyni, strona lub skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu podano, że matka wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 września 2008 r., z którego wynika, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Wskazano, że wnioskodawczyni jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podano, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że zakres opieki sprawowanej przez stronę częstokroć odpowiada zwyczajnemu postępowaniu przyjętemu w normalnie funkcjonujących rodzinach, w których dzieci i jak również inni członkowie rodziny pomagają w czynnościach życia codziennego niepełnosprawnym członkom rodziny. W związku z tym, w ocenie organu I instancji, nie ma bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, która jest osobą w miarę samodzielną. Wskazano zaś, że opieka powinna polegać na wyręczaniu osoby niepełnosprawnej w podstawowych czynnościach życia codziennego, musi mieć charakter stały i długotrwały i cechować się tak znaczną intensywnością, która eliminuje opiekunowi jakąkolwiek możliwość podjęcia pracy zarobkowej. Wskazano ponadto, że wątpliwość organu budzi zapis art. 17 ust. 1 b u.o.ś.r, który wyraźnie wskazuje, że dla uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 17 u.o.ś.r. Podano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. o sygn. akt K 38/13 nie może stanowić podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia. Trybunał Konstytucyjny nakazał jedynie ustawodawcy precyzyjnie określić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, ale nie zakwestionował uprawnienia ustawodawcy do ich określenia, a w u.ś.r., mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie doszło do wprowadzenia zmian w ustawie.

Od decyzji tej odwołała się strona zarzucając:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności polegające na nieprawidłowym ustaleniu związku przyczynowego pomiędzy koniecznością sprawowania osobistej opieki przez skarżącą nad matką i tym samym brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;

- naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez dokonanie błędnej subsumcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, że przepis ten może być zastosowany wobec osoby, która rezygnuje z podjęcia zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, w sytuacji, gdy treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że nie jest wykluczone przyznanie świadczenia osobie, która nie tylko nie może podjąć zatrudnienia ale też i rezygnuje z zatrudnienia, z uwagi na konieczność sprawowania opieki, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.;

- mylną ocenę stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, poprzez przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką.

W związku z tym strona o wniosła uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji w kierunku uwzględnienie wniosku skarżącej. Podniosła, że nie sposób podzielić stanowiska organu co do braku możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej. Ponadto wskazała, że pomimo orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS o niezdolności matki strony do samodzielnej egzystencji, organ I instancji uznał, że okoliczność ta nie mogła mieć znaczenia przy ocenie spełnienia przesłanki warunkującej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazanej w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Decyzją z (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: organ odwoławczy lub Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że strona - jako córka osoby niepełnosprawnej - jest podmiotowo uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Podniesiono, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) ukształtowało się jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Natomiast Kolegium stwierdziło, że wprawdzie bezsporne jest to, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, ale w ocenie organu odwoławczego zakres i tryb sprawowania tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podano, że matka wnioskodawczyni jest osobą praktycznie samoobsługową, a czynności wykonywane przez stronę nie wykluczają możliwości podjęcia zatrudnienia. Nie przebywa z matką przez cały czas, a jedynie (jak sama oświadczyła) ok. 5 - 6 godzin dziennie. Podniesiono, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku np. dziecka wobec rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Rozróżnianie przez ustawodawcę opieki stałej i długoterminowej wskazuje, że nie wymaga ona, aby osoba ją sprawująca przebywała bez jakichkolwiek przerw w ciągu dnia w pobliżu osoby, która opieki takiej w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności potrzebuje. Opieka powinna być sprawowana codziennie w taki sposób, który uniemożliwia wykonywanie przez opiekuna pracy zarobkowej. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie więc spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, czyli stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 24 września 2008 r. wydanym przez Lekarza Orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji, że osoba niepełnosprawna pomimo takiego orzeczenia, nie wymaga stałej opieki córki, a co skutkowało nierozpatrzeniem całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;

- naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logiki, wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a przez to ustalenie, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą aktywności zawodowej a sprawowaną nad matką opieką jak również poprzez ustalenie, że zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia jej podjęcia pracy;

- naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie wzbudził u skarżącej zaufania do władzy publicznej, bowiem sprowadzał się do oparcia się jedynie na argumentach podnoszonych przez organ I instancji, a nadto poprzez zaniechanie formułowania kierowanych do skarżącej pism w sposób dla niej zrozumiały;

- naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego i zrozumiałego dla strony wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ wydając swą decyzję oraz stanu faktycznego, jaki przyjął za udowodniony, co nie może znaleźć akceptacji zwłaszcza w świetle złożonego i bardzo trudnego charakteru niniejszej sprawy;

- naruszenie art. 17 ust. l u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie musi sprawować stałej opieki nad matką, co umożliwia jej podjęcie pracy zawodowej i przyjęcie, że w sprawie nie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką;

- sprzeczność poczynionych ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazała, że art. 7 k.p.a. nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek harmonizowania interesu publicznego i interesu indywidualnego. Przy ustalaniu zakresu pojęcia słusznego interesu obywateli należy uwzględniać nie tylko słuszny interes strony (stron) postępowania, ale również jednostek, które mają w sprawie słuszny interes faktyczny - czyli również interes zainteresowanego. Decyzja może bowiem dotyczyć nie tylko stron, lecz również jej skutki mogą rozciągać się i na inne osoby. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § l k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Skarżąca zarzuciła, że jej uzasadniony interes nie został wzięty pod uwagę. Ponadto wskazała na naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. podnosząc, że nie jest w stanie pojąć wywodów przeprowadzonych przez organ, które jawią się jako wewnętrznie sprzeczne i niespójne. Zarzuciła, że skomplikowaną ze swej istoty materię, organ przedstawia w sposób nieprzystępny, przez co skarżąca ma trudności w odnalezieniu w przedmiotowej decyzji kwestii, które organ uznał za decydujące. Podniosła także, że błędne uznanie, że skarżąca nie musi sprawować stałej opieki nad matką, co umożliwia jej podjęcie pracy zawodowej, gdyż matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej opieki drugiej osoby, co zostało potwierdzone przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ. Niektóre czynności z natury rzeczy są czynnościami bardziej lub mniej absorbującymi i czasochłonnymi, inne są konieczne do wykonania bez względu na fakt, czy odnoszą się do osoby niepełnosprawnej, czy też osoby w pełni sprawnej. Jednak nie można z tego powodu pomniejszać, czy odmawiać sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, tym bardziej w sytuacji, w której osoba niepełnosprawna ma problemy z samodzielnym załatwieniem podstawowych życiowych potrzeb. Dokonując oceny zakresu sprawowania opieki organ powinien wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji wobec swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Skarżąca zarzuciła, że organ dokonał błędnej i dowolnej oceny zebranego materiału w kwestii czasookresu opieki, której wymaga niepełnosprawna podopieczna oraz możliwości podjęcia pracy zawodowej przez skarżącą. Podniosła, że orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie wyłącza to możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu, jednak organ może dokonać takiej oceny jedynie po przeprowadzeniu w tym zakresie rzetelnego postępowania dowodowego, zaś stanowisko organu w przedmiotowej sprawie, kwestionujące treść orzeczenia o niepełnosprawności, nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Podniesiono, że przeprowadzający wywiad pracownik socjalny nie wskazał, aby matka skarżącej była samodzielna, wręcz przeciwnie, wyraźnie wskazał, że jest w miarę samodzielna, nie kusząc się o dokładne sprecyzowanie co "owo" "w miarę" ma dokładnie znaczyć i jak znaczenie to dookreślić. Pracownik wskazał, że skarżąca pomaga matce w czynnościach samoobsługowych, matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie opuścić domu, a skarżąca sprawuje opiekę de facto nad matką przez całą dobę. Skarżąca podniosła, że opieka nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej, gdyż za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione wraz z argumentacją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został zawarty w odpowiedzi na skargę, a skarżąca - której doręczono jego odpis wraz ze stosownym pouczeniem – wyraziła zgodę na taki tryb postępowania sądowego.

Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z treści tego przepisu wynika, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Niezbędne jest zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a następnie przeanalizowanie ustalonych okoliczności przy jednoczesnym uwzględnieniu indywidualnej sytuacji życiowej wnioskodawcy oraz osoby wymagającej opieki.

W niniejszej sprawie organy administracji uznały, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach sprawowanej nad matką opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez nią pracy. Wprawdzie organ I instancji jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał ponadto niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jak jednak słusznie wskazało Kolegium, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. W tej sytuacji jedynym powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest brak – zdaniem organów – związku przyczynowego pomiędzy opieką na osobą niepełnosprawną a rezygnacją z zatrudnienia.

Zauważyć zatem należy, że przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki. Jednakże z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że musi to być opieka stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, dostępny w Internecie). Jednakże nie należy rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Gdańsku z 2 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 482/20; wyrok WSA w Krakowie z 29 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 640/21, dostępne w Internecie). Stała opieka winna być zatem rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok WSA w Gliwicach z 23 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 598/21, dostępny w Internecie). Co więcej w orzecznictwie prezentowany jest także pogląd, że nie można utożsamiać sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad inną osobą z koniecznością zamieszkiwania z tą osobą (por. wyroki NSA z 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18 oraz z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4023/18, dostępne w Internecie).

Należy także podnieść, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 1854/19, dostępny w Internecie) wyjaśnił, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Tym samym, jeżeli osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki, to rozważeniu przez organy może podlegać tylko to, czy wnioskodawca tę opiekę zapewnia w wymiarze uniemożliwiającym mu podjęcie zatrudnienia.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, że bezsporną jest okoliczność, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 24 września 2008 r., z którego wynika, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Z ustaleń organu wynika, że osoba niepełnosprawna cierpi na szereg schorzeń, lecz jest osobą samodzielna i kontaktową. Poza miejscem zamieszkania porusza się przy pomocy kuli. Ustalono ponadto, że skarżąca zapewnia matce niezbędną pomoc i opiekę w czynnościach życia codziennego. W tych okolicznościach, zdaniem organu, zakres opieki zapewnionej przez skarżącą nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Wskazać jednak należy, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może być ograniczone wyłącznie do sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki jest osobą leżącą. Stała opieka ma bowiem miejsce także wówczas, gdy niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka, na tyle ogranicza możliwości jej samodzielnego funkcjonowania, że wymaga stałej pomocy w czynnościach dnia codziennego. Ponadto opiekun nie musi wykonywać czynności opiekuńczych bez przerwy i przez całą dobę. Należy zaś podnieść, że wprawdzie skarżącą sama podała, że opieka przez nią sprawowana zajmuje jej średnio 5 – 6 godzina dziennie, ale oświadczyła także, że w razie potrzeby sprawuje opiekę przez 24 godziny na dobę. Z akt nie wynika, czy takie sytuacje mają miejsce często, czy tylko sporadycznie. Ponadto z wyjaśnień złożonych przez skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego wynika, że oprócz pomocy w zwykłych czynnościach domowych, skarżąca pomaga osobie niepełnosprawnej także przy dojazdach do lekarza, czy na rehabilitację. W tym zakresie też brak jest informacji, jak często taka pomoc jest przez skarżącą świadczona. Ustalono także, że osoba niepełnosprawna ma ograniczoną możliwość poruszania się, gdyż poza miejscem zamieszkania porusza się przy pomocy kuli. Nie wiadomo jednak, czy w związku z tym opuszcza swoje mieszkanie jedynie w towarzystwie skarżącej, czy też jest w stanie przemieszczać się na zewnątrz samodzielnie. Wskazać ponadto należy, że matka skarżącej jest nie tylko osobą schorowaną, ale także w podeszłym wieku. W związku z tym nawet wykonywanie najprostszych czynności dnia codziennego może nie tylko wymagać pomocy drugiej osoby, ale zajmować nieporównanie większą ilość czasu. Nie można zatem utożsamiać sytuacji takiej osoby z sytuacją osoby zdrowej i porównywać zakresu obowiązków skarżącej, wynikających z konieczności pomocy w czynnościach dnia codziennego czy obowiązkach domowych, z czynnościami wykonywanymi w każdym innym gospodarstwie domowym.

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że postępowanie organów nie tylko nie wykazało w sposób bezsporny, że skarżąca jest w stanie pogodzić zatrudnienie z koniecznością zapewnienia matce stałej i długotrwałej opieki, ale także organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia rzeczywistych potrzeb osoby wymagającej opieki i nakładu pracy oraz czasu wymaganego dla ich zaspokojenia, a tym samym ciężaru oraz zakresu obowiązków, jaki spoczywa na skarżącej. Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ nie zostały wyjaśnione i właściwie ocenione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co mogło mieć istotny wpływ na jej ostateczny wynik.

Rozpoznając ponownie sprawę, orzekające w sprawie organy uwzględnią powyższe rozważania i wytyczne Sądu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.