Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 731/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 128, art. 129, art. 135, art. 140
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

|Dnia 14 października 2022 r. | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 17 lutego 2022 r. nr SKO-NP-4115-756/21 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 lutego 2022 r. znak: SKO-NP.-4115-756/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i § 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Biecza z dnia 12 listopada 2021 r. znak: ŚRFA.001407.5212.24.2021 o odmowie przyznania E. J. (dalej: skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką Ł. J.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Z przedłożonego Orzeczenia o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 26 lutego 2020 r., wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. wynika, że matka skarżącej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności wydanym na stałe, niepełnosprawność istnieje u niej od 70. roku życia, natomiast ustalony stopień istnieje od 3 lutego 2020 r.

W obszernym uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przytoczył treść regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujących uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wskazał, że z zebranego materiału dowodowego, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca nie podejmuje zatrudniania lub innej pracy zarobkowej i faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, która z racji wieku i stanu zdrowia wymaga pomocy i wsparcia. Zakres opieki obejmuje pomoc w takich czynnościach jak: kąpiel, mycie głowy, przygotowanie posiłków, podawanie leków, mierzenie poziomu cukru i ciśnienia, w zależności od samopoczucia wymaga pomocy przy ubieraniu się. Nadto nie jest zdolna do prowadzenia gospodarstwa domowego i wykonywania takich czynności jak: sprzątanie, pranie, robienie zakupów gotowanie, ogrzewanie domu. Wskazaną opiekę i pomoc świadczy skarżąca, która, jak ustalił organ, nie jest jedyna osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz matki. Ma ona jeszcze troje rodzeństwa – brata S. J., który mieszka w K., pracuje dorywczo, utrzymuje kontakt telefoniczny, T. J., który mieszka W., Z., który pracuje dorywczo, K. M., która mieszka w B. i pomaga córce w wychowaniu dzieci. Z wskazanych względów osoby te nie uczestniczą w opiece nad matką i nie wspomagają ją finansowo.

W ocenie organu l instancji, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, bowiem część czynności podejmowanych przez skarżącą nie ma bezpośredniego związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Czynności związane z prowadzeniem domu takie: jak robienie zakupów, pranie, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych, przygotowanie posiłków czy ogrzewanie domu skarżąca wykonuje nie tylko dla matki, ale dla siebie i syna z racji wspólnego zamieszkania. Z kolei załatwienie spraw urzędowych, kupowanie lekarstw, pranie, przygotowanie posiłków, są czynnościami, które wykonują również osoby aktywne zawodowo i opiekujące się starszymi rodzicami. Natomiast podane czynności typowo opiekuńcze jak: kąpiel czy mycie włosów nie są czynnościami wykonywanymi każdego dnia i mogą być wykonywane wieczorem po zakończeniu pracy. W ocenie organu zakres czynności wykonywanych w ramach opieki nad matką, nie determinuje konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W ocenie organu, w tym stanie faktycznym pomoc i opieka, jaką świadczy skarżąca, dają jej możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy chociażby w ograniczonym zakresie. Nadto organ wskazał, że gdyby pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, pomimo własnych sytuacji rodzinnych, zdrowotnych i finansowych, w sposób zgodny, solidarny zorganizowały opiekę nad matką, w zakresie jakim jej wymaga, to znacznie odciążyłoby skarżącą w opiece nad matką, a jednocześnie, jak twierdzi, nie byłaby zmuszona do rezygnacji z podjęcia zatrudnienia.

Wobec powyższego organ uznał, że w sprawie nie występuje związek przyczynowy między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki, bowiem skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a jedynie w dniu 1 stycznia 2021 r. utraciła prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na syna, wskutek utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności syna, a nowe orzeczenie nie uprawniało ją do korzystania z tego świadczenia.

Poza tymi okolicznościami, organ uznał, że w sprawie nie została spełniona również przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., albowiem z dokumentacji wynika, że niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki nie powstała w okresie wskazanym w tym przepisie. Organ zaznaczył, że znany jest mu wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13, z którego wynika, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Niemniej jednak organ realizujący ustawę o świadczeniach rodzinnych, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 6 k.p.a. obowiązany jest do dosłownego realizowania art. 17 ust. 1b ww. ustawy jako nadal obowiązującego i aktualnego przepisu prawa.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, Burmistrz Biecza w decyzji z dnia 12 listopada 2021 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu wniesionym od tej decyzji skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez: a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; b) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczonej przez skarżącą, nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy opieka świadczona przez odwołującą się jest stała i długotrwała. 2) Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało wniesione odwołanie za bezzasadne i decyzją z dnia 17 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że odmowa przyznania prawa do świadczenia przez organ pierwszej instancji, z powołaniem się na przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1b u.ś.r., była nieprawidłowa. Wskazany przepis był bowiem przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, stwierdził że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej. Skutkiem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Kolegium przyjęło, że w istniejącym stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, miał obowiązek zbadać, czy skarżąca, jako wnioskodawca, spełniała warunki do przyznania tego świadczenia, określone w art. 17 u.ś.r, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną, a więc art. 17 ust. 1b ustawy. Przekładając powyższe na stan faktyczny niniejszej sprawy Kolegium wskazało, że okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku 70 lat, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium wskazało następnie, że w sprawie niniejszej ustaleniu podlega jednak także i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie.

Z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy.

Jak wynika z ustaleń wywiadu środowiskowego, osoba wymagająca opieki wymaga pomocy w utrzymaniu higieny osobistej - kąpieli, myciu głowy, przygotowaniu posiłków, podaniu leków, mierzeniu poziomu cukru i ciśnienia, w zależności od samopoczucia pomocy w ubieraniu się, organizowaniu wizyt lekarskich. Nadto nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa domowego tj. wykonywać takich czynności jak sprzątanie, pranie, robienie zakupów gotowanie, ogrzewanie domu. Pomoc w wykonywaniu powyższych czynności i opiekę nad nią sprawuje skarżąca, która obecnie nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a w okresie do 31 stycznia 2021 r., była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad synem.

W ocenie Kolegium, z zaprezentowanych wyżej ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie nie można wnioskować, aby faktycznie zakres opieki, jakiej wymaga matka skarżącej, był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to podjęcie przez skarżącą jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym.

Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, umawianie wizyt lekarskich, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie.

Z akt sprawy nie wynika, żeby osoba wymagająca opieki była osobą obłożnie chorą, niekontaktową, wymagającą pampersowania, niezdolną do samodzielnego załatwiania swoich potrzeb fizjologicznych. W wywiadzie wskazano, że skarżąca stale przybywa z matką, przy czym z przedłożonego materiału dowodowego (medycznego jak i wywiadu środowiskowego), nie wynika aby ze względu na stan zdrowia, matka wymagała stałego nadzoru ze strony opiekuna, nie była w stanie sama spożyć posiłku.

Zdaniem Kolegium, czynności wykonywane przez skarżącą w związku ze sprawowaną opieką, nie absorbują ją na tyle, aby zachodziła konieczność definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej. Nadto organ zwrócił uwagę, że w opiece tej skarżąca może uzyskać wsparcie, bowiem w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo, realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą, po to aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym. Organ wskazał na możliwość skorzystania z opieki w ramach działania Dziennego Ośrodka Wsparcia i Aktywizacji Osób Starszych w L., gdzie osoby korzystające z tej formy wsparcia, mają zapewniony bezpłatny dowóz, a ośrodek działa przez pięć dni w tygodniu.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że oprócz skarżącej zobowiązanymi do alimentacji matki (w równym stopniu co skarżąca) jest troje jej rodzeństwa. Jak wskazują zasady doświadczenia życiowego - w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie.

Okoliczność, że osoby zobowiązane do opieki mieszkają poza miejscem zamieszkania osoby wymagającej opieki, pracują i wykonywane przez nich obowiązki zawodowe w ich ocenie nie pozwalają na sprawowanie opieki nad osobą w stosunku do której ciążą na nich zobowiązania alimentacyjne, nie możne zostać uznana za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Kategoria wykonywania pracy zawodowej nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym - zawsze jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji.

Niezależnie od powyższego, Kolegium zaznaczyło, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, Kolegium stwierdziło, że przyznanie skarżącej świadczenia, byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach. Fakt posiadania przez matkę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt sprawowania przez skarżącą opieki, nie powodują automatycznie powstania po jej stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.: a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą, nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej; b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r., polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu, a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów, dzieci te nie sprawują nad nią opieki.

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto organ w sposób dowolny, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, uznał że skoro wymagająca opieki ma inne dzieci nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Tym samym organ odgórnie przesądził o braku spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności niemożności sprawowania faktycznej opieki przez ww. osoby oraz brak możliwości zapewnienia przez nie środków na sfinansowanie opieki nad niepełnosprawną matką.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia.

Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej posiada orzeczenie o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 26 lutego 2020 r., wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G., z którego wynika, że matka skarżącej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności wydanym na stałe, niepełnosprawność istnieje u niej od 70. roku życia, natomiast ustalony stopień istnieje od 3 lutego 2020 r.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca w ramach opieki nad matką wykonuje takie czynności, jak pomoc w kąpieli, mycie głowy, przygotowanie posiłków, podawanie leków, mierzenie poziomu cukru i ciśnienia, w zależności od samopoczucia matka skarżącej wymaga pomocy przy ubieraniu się. Nadto nie jest ona zdolna do prowadzenia gospodarstwa domowego i wykonywania takich czynności jak: sprzątanie, pranie, robienie zakupów gotowanie, ogrzewanie domu, a pomoc tę świadczy skarżąca.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby matka skarżącej była osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji.

Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką, ograniczają się zaś do pomocy w czynnościach takich jak pomoc w kąpieli, mycie głowy, przygotowanie posiłków, podawanie leków, mierzenie poziomu cukru i ciśnienia, w zależności od samopoczucia matka skarżącej wymaga pomocy przy ubieraniu się. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy.

Ponadto, stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. III SA/Kr 372/22, z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 39/22 czy z dnia 13 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 409/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może, ale nie musi, polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie skarżąca ma rodzeństwo i skarżąca działająca w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazała aby nie było one w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżąca nie była w stanie uzyskać od rodzeństwa, zwrotu przypadającej na nich części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełniła je wobec matki w części obciążającej rodzeństwo, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie (zob. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 699/22 czy z dnia 12 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 335/22, opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.