Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 623/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi W. W., J. W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2015r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna (dalej PINB lub organ I instancji), działając na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr po/,.229, z późn. zm. - dalej stare p.b.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, (Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm. - dalej p.b.) , oraz na podst. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku, Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2013 roku, nr 267, z późn. zm. dalej k.p.a.), nakazał W. i J. W. zam. w Lesznie przy ulicy [...] rozbiórkę [...] tymczasowych obiektów budowlanych usytuowanych w Lesznie przy ulicy [...], na działce nr [...].

W uzasadnieniu PINB podał, że w wyniku kontroli na działce nr [...] w Lesznie ustalono, iż znajduje się tam [...] obiektów w dwóch szeregach. Jak wskazują okoliczności takie jak: podjazdy betonowe lub z kostki i płyt chodnikowych a także dwuskrzydłowe bramy na szerokość obiektów - obiekty te pełnią funkcje garaży. Cztery garaże mają wymiary [...] x [...]m i wysokość [...] m a w drugim szeregu [...] garaży - [...] x [...] m, wysokość [...]m, jeden o wymiarach [...] x [...]m, o wysokości [...] m i jeden - [...] x [...] m i wysokość [...] m. Mają konstrukcję metalową i obite są blachą. Działka nr [...] jest własnością W. W. a obiekty współwłasnością jej i J. W.. Wezwani do złożenia dokumentów związanych z obiektami właściciele, poprzez swego pełnomocnika wyjaśnili, że brak jest takich dokumentów, a obiekty powstały w pierwszej połowie lat 90 - tych.

PINB podjął własne starania o ustalenie daty powstania przedmiotowych obiektów. Starania te nie przyniosły rezultatu. Wobec braku dowodów przeciwnych, PINB uwzględniając oświadczenie pełnomocnika pp. W. - przyjął, że przedmiotowe obiekty powstały w okresie obowiązywania starego prawa budowlanego, to jest prawa z 1974 roku, oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Z 1975 roku. Nr 8, poz.48).

Organ I instancji ustalił, że powoduje to, iż zgodnie z postanowieniami art. 103 ust. 2 p.b. (nowe prawo budowlane), - przepisu art 48 p.b. nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie nowego prawa budowlanego. Do takich obiektów należy stosować przepisy dotychczasowe, to jest przepisy starego p.b. Dotyczy to zatem obiektów na działce przy ulicy [...]. Ani ustawa Prawo budowlane (stare) ani też wydane z delegacji tej ustawy akty prawne, a w szczególności przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego, określające rodzaje robót zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę - nie wymieniają tego typu obiektów, jak przedmiotowe obiekty na działce nr [...], jako obiekty zwolnione od uzyskania pozwolenia na budowę. Wręcz przeciwnie, wykładnia przepisów, a w szczególności art. 2 ust. 1 i art. 28 starego p.b., a także § 19 i § 44 wskazanego wyżej Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska określającego rodzaje robót zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę - prowadzi do wniosku, że wybudowanie tych obiektów (posadowienie, obudowanie podjazdami, wykonanie wewnątrz posadzek) jako tymczasowych budowli, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Brak pozwolenia (w tym przypadku pozwoleń) na wybudowanie przedmiotowych obiektów prowadzi więc do wniosku, że zostały one wybudowane z naruszeniem art. 28 ustawy stare p.b.

Ponadto, jak ustalił PINB, teren obejmujący działkę [...] przy ulicy [...] objęty jest Planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym Uchwałą Nr XX/224/2000 Rady Miejskiej Leszna z dnia 27 kwietnia 2000r. Dla terenu obejmującego przedmiotową działkę nr [...] Plan ten, posługując się symbolem 1M, przewiduje zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą. Zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna rozumieniu Planu (§ 4 pkt 8) jest to zabudowa budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub zespołami takich budynków w układzie wolnostojącym, bliźniaczym, szeregowym, atrialnym a także zabudowę budynkami mieszkalnymi zawierającymi nie więcej niż 4 mieszkania lub zespołami takich budynków.

Plan ten nie przewiduje na przedmiotowej działce zabudowy garażowej - zabudowy obiektami takimi jak przedmiotowe obiekty. Istniejąca zabudowa jest więc sprzeczna z prawem. W tym stanie rzeczy, organ stwierdził, że zachodzą przesłanki o których o których mowa w art. 37 ust.1 starego p.b. przepis art.37 ustawy Prawo budowlane (stare) który m. in. stanowi, że obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, albo przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy "terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego" stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W tej sprawie zaistniały przesłanki w/w przepisu. Ten przepis starego prawa budowlanego należało zastosować, ze względu na postanowienia art. 103 ust. 2 ustawy prawo budowlane (nowe), który m. in. stanowi, że do obiektów których budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy (nowego prawa budowlanego) należy stosować przepisy dotychczasowe.

W odwołaniu od tej decyzji W. i J. W. (dalej odwołujący lub skarżący), reprezentowani przez adwokata zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich działań i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, zaniechanie ustalenia stanu prawnego w chwili powstania przedmiotowych obiektów, w tym czy i jaki plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał w tamtym czasie, zaniechanie ustalenia daty powstania obiektów - co doprowadziło do nieuprawnionych ustaleń w tym zakresie. Zarzucili ponadto naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji co uniemożliwia rzeczowe ustosunkowanie się do niej, a także naruszenie prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 starego p.b. poprzez przyjęcie, że przedmiotowe obiekty znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, podczas gdy postawienie garaży nie jest sprzeczne z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe.

Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania względnie uchylenie jej i przekazanie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając odwołanie podnieśli, że PINB nie ustalił jakiego rodzaju obiekty są posadowione na działce nr [...], w sytuacji, gdy właściciele twierdzą, że nie są to garaże, ani inne obiekty budowlane wymagające pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a tym samym nie doszło do samowoli budowlanej - stąd brak podstaw do stwierdzenia sprzeczności z planem zagospodarowania przestrzennego i wydania nakazu rozbiórki. Ponadto podkreślono, iż organ nie ustalił daty powstania przedmiotowych obiektów, czym naruszył art. 7 i 77 k.p.a., które nakładają na organy obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności zmierzających do zebrania kompletnego materiału dowodowego. Nie wyjaśnił też który plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał w czasie powstawania obiektów. Kiedy plan, na który powołuje się PINB ( z dnia [...].04.2000r.) zaczął obowiązywać i jaki obowiązywał wcześniej i jakie były ustalenia planów co do terenu obejmującego działkę odwołujących. Podniesiono na koniec, że prawidłowe zastosowanie art. 37 ust. 1 starego p.b. w myśl którego obiekty samowolnie zrealizowane podlegają obligatoryjnej rozbiórce ale tylko wówczas gdy spełnione zostały przesłanki wskazane w tym przepisie; ich wykluczenie rodzi konieczność legalizacji obiektu.

Decyzją z dnia [...] maja 2015r., nr [...], ( dalej WWINB lub organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uzasadniając WWINB w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na fakt (podnoszony również w odwołaniu) że przedmiotem postępowania jest [...] obiektów budowlanych o konstrukcji stalowej, pełniących jak wskazuje PINB funkcję garaży.

Tymczasem z ustaleń kontrolnych nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości jaką funkcję pełnią obiekty, ponieważ w dniu kontroli były zamknięte i czy są obiektami tymczasowymi ze względu na niepołączenie trwałe z gruntem (art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane) czy też mają fundament i są budynkami (art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Te ustalenia winny być zapisane w protokole kontroli, a na tę okoliczność winna być sporządzona opisana dokumentacja fotograficzna.

Nadto, brak jest w aktach sprawy dokumentów potwierdzających stan własności na działce nr [...], co uniemożliwia odniesienie się do ustaleń dotyczących kręgu stron postępowania.

W ocenie WWINB nie można uznać za bezsporną datę powstania przedmiotowych obiektów. Działanie organu I instancji polegające jedynie na wezwaniu właścicieli garaży do złożenia wyjaśnień jest niewystarczające, PINB nie podjął sam żadnych działań pozwalających ustalić datę budowy obiektów ( np. zdjęcia lotnicze).

W realiach niniejszej sprawy organ nadzoru budowlanego winien też dokonać oceny czy realizacja przedmiotowych obiektów stanowiła w dacie budowy (o ile zostanie udokumentowany rok 1990-1995) samowolę budowlaną. Po ustaleniu daty budowy organ winien zwrócić się z precyzyjnym zapytaniem do organu administracji architektoniczno - budowlanej odnośnie wydanych pozwoleń na budowę bądź skutecznych zgłoszeń.

Tym samym nie można odnieść się prawidłowości zastosowanej procedury. Z tych powodów konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Niezależnie od powyższego WWINB podniósł, że PINB niewyczerpująco wskazał podstawę prawną (art. 37 ust. 1 ustawy Prawo Budowlane z 1974r.). Dany stan faktyczny nie musi wypełniać łącznie dwóch wskazanych w nim przesłanek. Powyższe wynika z dyrektyw wykładni sformułowanych między innymi w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.06.2002 r. w sprawie "zasad techniki prawodawczej" ( Dz. U z 2002 r. Nr 100 poz. 908 ze zm., zwanym dalej z.t.p.). W § 7 z.t.p. ustanowiono zasadę, iż: "zdania w ustawie redaguje się zgodnie z powszechnie przyjętymi regułami składni języka polskiego, unikając zdań wielokrotnie złożonych". Zgodnie z regułami logiki i składni języka polskiego spójnik "lub" oznacza alternatywę łączną, co powoduje, że połączone nim człony zdania mogą być prawdziwe łącznie lub każdy z nich z osobna. Zatem PINB winien precyzyjnie wskazać która przesłanka (pkt 1, 2 ust. 1 ) zachodzi w sprawie.

Dalej, odnosząc się do zastosowanego trybu postępowania organ podniósł, że ocena zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym została dokonana przez organ w oparciu o obowiązujące w dacie wydania tej decyzji postanowienia obowiązującego miejscowego planu przestrzennego. Stanowisko to nie jest prawidłowe, w świetle przytoczonej przez WWINB uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.12.2013 r. (II OPS 2/13; LEX nr 1404021), który wprost stwierdził, że "Przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji (...)" Sąd zastrzegł przy tym jednak, iż, "(...) w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty ich jego budowy". W sytuacji gdy na danym terenie dopuszczalna była zabudowa i dopiero "zakaz zabudowy wprowadzono po latach", a "organy nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji samowolnie wybudowanych tam obiektów", to te okoliczności należy rozważyć przy podejmowaniu decyzji o rozbiórce, bo orzekanie w tego typu przypadkach w oparciu o postanowienia obowiązującego w dacie wydania decyzji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego naruszałoby szereg - wyszczególnionych przez Sąd - zasad konstytucyjnych. Sąd podkreślił wyraźnie, że: "O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę".

Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy WWINB stwierdził, że niedopuszczalne było orzeczenie nakazu rozbiórki [...] obiektów bez uwzględnienia przeznaczenia terenu, na którym on powstał, począwszy od daty ich budowy. Jeśli zaś organ I instancji nakazał rozbiórkę wyłącznie z uwagi na treść obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w toku postępowania w ogóle nie wyjaśnił przeznaczenia działki od daty budowy obiektów, to także z tego powodu konieczne było zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 Kpa tj. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, ponieważ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Nadto organ II Instancji, przypomniał, że zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Jednocześnie WWINB wskazał, że swą decyzję doręcza stronie bowiem zakres znajdującego się w aktach sprawy PINB pełnomocnictwa z dnia [...].10.2014r., W. i J. W. dla adwokata J. P. został ograniczony do postępowania przed organem I instancji.

Formułując zalecenia dla organu I instancji WWINB stwierdził, że powinien on w pierwszej kolejności ustalić precyzyjnie czy obiekty są trwale połączone z gruntem, jaka jest ich funkcja, kiedy obiekty zostały posadowione, czy w dacie budowy wymagały pozwolenia na budowę a następnie przeprowadzić odpowiednia procedurę . Przy czym prowadząc postępowanie w trybie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. winien ustalić przeznaczenie terenu, na którym istnieją, od daty ich powstania, pamiętając , o cytowanej wyżej zasadzie wynikającej z cytowanej uchwały .

W skardze na tę decyzję skarżący, reprezentowani przez adwokata, zarzucili naruszenie przepisów o postępowaniu, które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia tj. art. 138 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji kasacyjnej, podczas gdy istniały podstawy do wydania decyzji merytorycznej i orzeczenia co do istoty sprawy, skoro na podstawie zebranego materiału dowodowego brak jest podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki wobec niespełnienia przesłanek wskazanych w art. 37 ust. 1 starego p.b. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem, że brak jest podstaw do orzekania nakazu rozbiórki. Wnieśli też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przytoczył argumenty podobne do tych podniesionych w odwołaniu, a ponadto wskazał, że i konieczny do wyjaśnienia i istotny dla rozpatrzenia zakres zagadnień nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie; decyzję merytoryczną można bowiem wydać bez ponawiania tych ustaleń. Podkreślił, że przedmiotowe obiekty nie są garażami ani też budynkami czy budowlami a więc nie podlegają regulacjom prawa budowlanego, a organ winien rozważyć możliwość umorzenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości. Przede wszystkim zaś, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 217, ze zm., dalej p.p.s.a.).

Zaskarżoną decyzją WWINB uchylił decyzję PINB dla Miasta Leszna z dnia [...].03.2015r. nakazującą rozbiórkę [...] tymczasowych obiektów budowlanych usytuowanych w Lesznie, ul. [...], na działce nr [...].

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Sąd podziela stanowisko organu II instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ I instancji przyjął, że przedmiotowe obiekty są garażami, że pobudowane zostały w latach 1990 - 1995 i że stanowią samowolę budowlaną. W aktach brak jest jednak jakichkolwiek dokumentów, które świadczyłyby o tych faktach. Organ w tym zakresie nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego i oparł się jedynie na mało dokładnym protokole oględzin i twierdzeniach (a raczej przypuszczeniach) skarżących co do czasu wzniesienia obiektów. Organ nie ustalił ponad wszelka wątpliwość czy obiekty są garażami, czy są trwale związane z gruntem, czyją stanowią własność, jak są wykorzystywane, przez kogo zostały wzniesione i kiedy. Ponadto organ nie analizował stanu prawnego działki przy ul. [...] w Lesznie pod kątem: jej przeznaczenia w czasie wznoszenia obiektów oraz w czasie obecnym (porównanie), czy w tym czasie wymagało to pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

Jak wynika z analizy akt, orzeczenie organu II instancji, podjęte na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - było uzasadnione, ponieważ konieczny do wyjaśnienia w niniejszej sprawie zakres sprawy będzie miał istotny wpływ na jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie. W obecnym stanie, przy braku podstawowych informacji, nie jest możliwa jakakolwiek ocena stanu faktycznego i prawnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd zwraca uwagę, że jeżeli przedmiotowe obiekty zostały wzniesione przed wejściem w życie ustawy prawo budowlane z 1994r. (tj. przed 1.01.1995r.) i są garażami postawionymi bez pozwolenia na budowę (co winno być ustalone) to zgodnie z art. 2. ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa budowlanego z 1974 r., inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych winien legitymować się pozwoleniem na budowę obiektu objętego zamiarem jej realizacji. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r., do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, stosuje się przepisy dotychczasowe prawa budowlanego z 1974 r., w tym także przepisy określające warunki techniczno-budowlane wydane w oparciu o delegację zawartą w tej ustawie.

Wskazana ustawa przewiduje dwa sposoby usunięcia skutków samowoli budowlanej: poprzez nakaz przymusowej rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu, albo jego legalizację. Zgodnie z art. 37 starego p.b., obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (ust. 1 pkt 1), bądź powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (ust. 1 pkt 2). Z kolei zgodnie z art. 40 tej ustawy, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

Samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 starego p.b. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1989 r., IV SA 83/89, publ. w ONSA 1989/1/38). Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność.

W pierwszej kolejności zatem organ nadzoru budowlanego bada zgodność spornego obiektu z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przy czym sąd podziela tę linię orzecznictwa, która przyjmuje, iż należy badać zgodność samowoli z obecnie (w dacie orzekania) obowiązującym stanem prawnym, z planami zagospodarowania, jeżeli taki istnieje w dacie wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie II OSK 234/09, lex 597505; WSA w Łodzi w wyroku z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie II SA/Łd 750/11).

W podobnym duchu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 uznając, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Przytoczona uchwała składu siedmiu sędziów NSA ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, dopóty sądy administracyjne stanowisko to powinny respektować. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy analogicznej do tej, w której podjęto uchwałę, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA.

W niniejszej spawie stanowi to też wskazanie co do dalszego postępowania dla organów administracji publicznej. Rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę zamieszczone wyżej uwagi i wskazania co do dalszego postępowania.