Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1030/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 61, ust. 6
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2015 r. nr IPPB5/4510-872/15-2/IŚ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

I. sp. z o.o. z/s w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") w dniu 21 września 2015r., złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych.

We wniosku wskazała, że jest członkiem międzynarodowej grupy kapitałowej. Przedmiotem działalności Spółki jest przede wszystkim sprzedaż hurtowa sprzętu elektronicznego, telekomunikacyjnego oraz części zamiennych do tego sprzętu (m.in. telefonów komórkowych, smartphonów, laptopów i innych urządzeń). Działalność prowadzona przez Spółkę charakteryzuje się stosunkowo niską marżą oraz sezonowością. Oba czynniki powodują, że Spółka wykazuje stałe zapotrzebowanie w zakresie krótkoterminowego finansowania oraz zarządzania płynnością.

Dla optymalizacji zarządzania potrzebami finansowymi Spółka przystąpiła do umowy ramowej obowiązującej od 1 lipca 2012r. (dalej: "umowa ramowa"), której podstawowym celem jest dostarczanie krótkoterminowego finansowania oraz poprawa zarządzania płynnością. Oprócz Spółki stronami tej umowy są inne podmioty (dalej: "uczestnicy") należące do grupy kapitałowej I. (dalej: "grupa kapitałowa").

Obecnie podmiotem świadczącym usługi w zakresie udzielania krótkoterminowego finansowania oraz zarządzania płynnością (dalej: "usługi" lub "usługi finansowe") jest spółka I. z/s w Luksemburgu (dalej: "Spółka Finansowa" lub "SF"), spółka należąca do grupy kapitałowej. Zgodnie z aktualną strukturą grupy kapitałowej, Spółka Finansowa nie jest bezpośrednim udziałowcem Spółki (tzn. Spółka Finansowa nie posiada udziałów w kapitale zakładowym Spółki). Pozycję holdingową Spółki Finansowej wobec Skarżącej można określić jako spółkę "ciotkę", tzn. bezpośredni udziałowiec Spółki Finansowej jest jednocześnie pośrednim udziałowcem Skarżącej (tzn. jego spółką "babką").

Do 29 września 2014r. Spółką Finansową była inna spółka z grupy kapitałowej, tzn. I. BVBA z/s w Belgii (dalej "poprzednia Spółka Finansowa"). Na mocy umowy pt. "Umowa przeniesienia praw i nowacji" prawa i obowiązki wynikające z umowy ramowej wskazanej wyżej zostały przeniesione z I. BVBA na Spółkę Finansową, tzn. I S.A.R.L. z/s w Luksemburgu. Relacja holdingowa pomiędzy Skarżącą a poprzednią Spółką Finansową z/s w Belgii była taka, że Skarżąca może być określona jako spółka "ciotka" poprzedniej spółki finansującej, tzn. pośredni udziałowiec Skarżącej, tzn. spółka "babka" była jednocześnie pośrednim udziałowcem poprzedniej spółki finansowej (tzn. jej spółką "prababką").

Zarówno Spółka Finansowa jak i poprzednia Spółka Finansowa posiadają pośrednio ponad 25% udział w kapitale Skarżącej.

Podstawowy zakres usług finansowych wykonywanych przez SF na podstawie umowy obejmuje następujące czynności:

- przyjmowanie depozytów uczestników (tzn. spółek będących stronami umowy) w formie nadwyżki gotówki na Główny Rachunek Bankowy Spółki Finansowej w danej walucie, które ujmowane są jako zmiana debetowa (należność) na Rachunku Bieżącym Uczestnika;

- finansowanie niedoborów gotówki uczestnika, w drodze polecenia przelewu na Indywidualny Rachunek Bankowy uczestnika w danej walucie, co ujmowane jest jako zmiana kredytowa (zobowiązanie) na Rachunku Bieżącym uczestnika;

- spłata na rzecz uczestnika jego długów lub jego zobowiązań płatniczych, niezależnie od ich natury lub waluty, w stosunku do innego uczestnika lub dostawcy (tzn. podmiotu trzeciego niepowiązanego lub powiązanego, ale niebędącego stroną umowy ramowej). Spłata zobowiązań może być dokonywana na kilka sposobów, m.in. na rachunek indywidualny innej spółki z grupy kapitałowej, na rachunek bankowy dostawcy towarów bądź przez zasilanie Rachunku Indywidualnego uczestnika systemu. We wszystkich przypadkach spłaty zobowiązań uczestnika są odzwierciedlane jako zmiana kredytowa (zobowiązanie) na Rachunku Bieżącym uczestnika w walucie płatności;

- poza wyżej opisanymi usługami SF świadczy jeszcze usługi zarządzania ryzykiem kursowym, a także wsparcie w zakresie prognozowania zapotrzebowania na płynność.

Celem realizacji usług finansowych oraz zarządzania płynnością umowa przewiduje wykorzystanie następujących kategorii rachunków bankowych:

- Główny Rachunek Bankowy (Master Bank Account) - oznacza rachunek bankowy w danej walucie posiadany przez Spółkę Finansową,

- Rachunek Bieżący (Current Account) - stanowi relację finansową między każdym uczestnikiem a Spółką Finansową, która odzwierciedla łączne zmiany debetowe (należności) i zmiany kredytowe (zobowiązania) w danej walucie zgodnie z usługami finansowymi, przypisane do danego uczestnika i automatycznie potrącane na bazie dziennej: generalnie, nie jest to rachunek bankowy, ale ewidencyjny: saldo tego rachunku na koniec dnia odzwierciedla stan należności lub zobowiązań między danym uczestnikiem a Spółką Finansową; w przypadku Skarżącej, saldo Rachunku Bieżącego jest co do zasady ujemne, tzn. wskazuje, iż Skarżąca pozostaje dłużnikiem Spółki Finansowej z tytułu udostępnionego finansowania krótkoterminowego,

- Indywidualny Rachunek Bankowy (Individual Bank Account) oznacza indywidualny rachunek bankowy w danej walucie, posiadany przez każdego uczestnika.

Zasada działania powyższego mechanizmu finansowania krótkoterminowego jest następująca:

- nadwyżki środków finansowych z Indywidualnych Rachunków Bankowych poszczególnych spółek są przekazywane w drodze przelewu bankowego na rachunek główny Spółki Finansowej; w ten sposób Spółka Finansowa staje się dłużnikiem spółek uczestniczących w systemie finansowania krótkoterminowego;

- w przypadku kiedy dana spółka z grupy kapitałowej wykazuje deficyt płynności lub zachodzi termin wymagalności jej zadłużenia Spółka Finansowa dokonuje transferu bankowego na indywidualny Rachunek Bankowy uczestnika lub na rachunek bankowy wierzyciela uczestnika (niezależnie od tego czy wierzycielem jest inna spółka powiązana czy też dostawca będący podmiotem trzecim); przez zaspokojenie wierzyciela danego uczestnika Spółka Finansowa staje się jego wierzycielem.

Istnieją dwa źródła finansowania wyżej opisanego systemu krótkoterminowego finansowania:

- nadwyżki płynności na indywidualnych rachunkach bankowych poszczególnych uczestników;

- pożyczki (kredyty) udzielane przez bank.

Co do zasady najistotniejszym źródłem funduszy dla powyższego systemu finansowania krótkoterminowego są kredyty bankowe udzielane w formie overdraftu bądź w innej formie na rzecz Spółki Finansowej.

Z tytułu udzielania finansowania Spółka Finansowa pobiera odsetki od spółek korzystających z finansowania. Z kolei spółki, które dysponują nadwyżkami płynności otrzymują z tego tytułu odsetki.

Generalnie, odsetki z tytułu udzielania uczestnikom finansowania przez Spółkę Finansową są wyższe od odsetek wypłacanych na rzecz uczestników mających dodatnie salda, przekazane na Główny Rachunek Bankowy,

W efekcie Spółka Finansowa zatrzymuje nadwyżkę wynikającą z wyżej stopy procentowej stosowanej do udzielanego finansowania w porównaniu ze stopą stosowaną do sald dodatnich (tzw. spread odsetkowy). Spread odsetkowy staje się dochodem Spółki Finansowej, który stanowi jej trwałe przysporzenie. Może on zostać obniżony o inne koszty ponoszone przez Spółkę Finansową, np.: odsetki płacone do banku z tytułu udzielonego finansowania Spółce Finansowej.

Stosowanie odrębnych stóp procentowych dla udzielanego finansowania oraz dla sald dodatnich wskazuje, iż Spółka Finansowa działa jak typowy pośrednik finansowy, który pożycza środki finansowe od podmiotów mających nadwyżki finansowe oraz udziela finansowania podmiotom mającym zapotrzebowanie na finansowanie krótkoterminowe w danym okresie (tzn. potrzebują pożyczać środki finansowe). Ze względu na wyższe oprocentowanie pobierane od podmiotów mających deficyty płynności Spółka Finansowa jest w stanie wypracować pewną nadwyżkę finansową (tzw. spread odsetkowy), który stanowi wynagrodzenie za świadczone przez nią usługi pośrednictwa finansowego.

Wyżej przedstawiona analizy mechanizmu krótkoterminowego zarządzania płynnością pozwala na sformułowanie następujących konkluzji:

- Spółka Finansowa występuje w roli typowego pośrednika finansowego, tzn. pożycza środki finansowe od spółek mających dodatnie salda finansowe a następnie udziela finansowania spółkom, które mają deficyty płynności finansowej, tzn. są zmuszone pożyczać środki finansowe;

- stosując wyższą stopę oprocentowania do finansowania udostępnianego spółkom mającym deficyty finansowe SF uzyskuje dochód w postaci tzw. spreadu odsetkowego; relacja pomiędzy Spółką Finansową a Skarżącą stanowi relację dwustronną posiadającą wszelkie znamiona umowy pożyczki, w szczególności, zdefiniowane są obie strony pożyczki, zdefiniowane są kwoty udzielanego finansowania. Skarżąca może w pełni dysponować udzielonymi finansowaniem w ramach swojej działalności gospodarczej.

W związku z powyższym opisem zadano m.in. następujące pytania:

1. Czy w odniesieniu do odsetek wypłacanych na rzecz Spółki Finansowej, Spółka może korzystać z obniżonej stawki podatku u źródła w wysokości 5% zgodnie z postanowieniami art. 11 Konwencji z dnia 14 czerwca 1995r. między Rzeczpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zysków majątkowych (Dz. U. z 1996r., Nr 110, poz. 527; zm. Dz. U. z 2013r. poz. 964), zmienionej Protokołem z dnia 7 czerwca 2012r. do tejże Konwencji, dalej: Konwencja?

2. Czy w odniesieniu do odsetek wypłacanych na rzecz poprzedniej Spółki Finansowej, tj. do dnia 29 września 2014 ., Spółka może korzystać z obniżonej stawki podatku u źródła w wysokości 5% zgodnie z postanowieniami art. 11 Konwencji z dnia 20 sierpnia 2001r. między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zysków majątkowych (Dz. U. z 2004r. Nr 211, poz. 2139), dalej Konwencja między Polską a Królestwem Belgii lub umowa polsko-belgijska?

3. Czy do zadłużenia wobec Spółki Finansowej, istniejącego na koniec roku 2014 mają zastosowanie wyłącznie art. 16 ust. 1 pkt 61 oraz ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014r., poz. 851 ze zm.), dalej "u.p.d.o.p.", w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2015r.?

4. Czy wielkość zadłużenia dla wyliczenia limitu odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodu z tytułu zadłużenia wobec Spółki Finansowej, dotyczącego pożyczek wypłaconych od 1 stycznia 2015r. powinna być wyliczona jako różnica między wielkością zadłużenia wobec Spółki Finansowej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego wypłatę odsetek i kwoty zadłużenia wobec Spółki Finansowej istniejącego na koniec dnia 31 grudnia 2014r.?

5. Czy straty finansowe wynikające z rocznego sprawozdania finansowego Spółki powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika cienkiej kapitalizacji, w szczególności przez obniżenie wartości kapitału własnego określonego w art. 16 ust. 7h u.p.d.o.p.?

Odnośnie pytania nr 1 Skarżąca stwierdziła, że ma prawo korzystać ze stawki 5% podatku u źródła dla opodatkowania odsetek wypłacanych do Spółki Finansowej z siedzibą w Luksemburgu. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że w związku z faktem, iż Spółka Finansowa ma siedzibę w Luksemburgu i jest rezydentem podatkowym tego kraju, Spółka dla określenia stawki podatku u źródła dla odsetek powinna odwołać się do przepisów tej Konwencji między Polską a Luksemburgiem. Konwencja ta w art. 11 przyjmuje, iż preferencyjna stawka podatku u źródła wynosząca 5% ma zastosowanie kiedy odbiorca odsetek jest "właścicielem odsetek", tzn. jest osobą uprawnioną do otrzymania tych odsetek. Przytoczona treść umowy polsko-luksemburskiej odpowiada w powyższym zakresie postanowieniom Modelowej Konwencji OECD w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych. W ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 10 maja 2010r. I SA/Wr 280/10) należy wskazać, iż pojęcie "rzeczywisty właściciel", nie zostało zdefiniowane w Konwencji Modelowej OECD ani w polsko-luksemburskiej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania. Niemniej jednak, pewna charakterystyka pojęcia "beneficial owner", któremu w języku polskim odpowiada pojęcie "rzeczywisty właściciel" zawarta jest w Komentarzu do Konwencji Modelowej OECD. W Komentarzu tym wskazuje się, że określenie "rzeczywisty właściciel" nie jest stosowane w wąskim i technicznym znaczeniu, lecz powinno być rozumiane w jego kontekście i w świetle przedmiotu i celu Konwencji, a mianowicie w celu unikania podwójnego opodatkowania, zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym". Tym samym w doktrynie wskazuje się, iż "rzeczywisty właściciel" w świetle Komentarza do OECD to osoba, której prawo do dysponowania płatnością nie ma wyłącznie formalnego charakteru. Jako spełniające przesłanki osoby uprawnionej do odsetek uważa się m.in. wystąpienie takich cech jak ostateczne czerpanie korzyści z prawa do odsetek, swobodę podejmowania decyzji co do wykorzystania kapitału, czy ogólnie skupienie największej ilości atrybutów właściciela. Obniżona stawka podatku u źródła może znaleźć zastosowanie tylko wówczas, gdy podatnik - tj. "osoba której wypłacane są odsetki" jest jednocześnie "rzeczywistym właścicielem odsetek" według OECD oraz poszczególnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (zawierających klauzulę "beneficial owner"). "Odsetki" zostały w art. 11 Konwencji Modelowej OECD (i umowy polsko-luksemburskiej) zdefiniowane jako "dochody z wszelkiego rodzaju wierzytelności, zarówno zabezpieczonych, jak i niezabezpieczonych hipoteką lub prawem do uczestniczenia w zyskach dłużnika, a w szczególności dochody z pożyczek rządowych oraz dochody z obligacji lub skryptów dłużnych". (...) Tylko zatem, gdy można mówić o przychodach z wierzytelności w przedstawionym powyżej rozumieniu, mógłby mieć zastosowanie art. 11 umowy polsko-luksemburskiej (...).Treść relacji prawnej pomiędzy Spółką Finansową i Skarżącą jako uczestnikiem charakteryzuje się następującymi cechami:

- Spółka Finansowa występuje w roli typowego pośrednika finansowego, tzn. pożycza środki finansowe od spółek mających dodatnie salda finansowe a następnie udziela finansowania spółkom, które mają deficyty płynności finansowej, tzn. są zmuszone pożyczać środki finansowe;

- stosując wyższą stopę oprocentowania do finansowania udostępnianego spółkom mającym deficyty finansowe SF uzyskuje dochód w postaci tzw. spreadu odsetkowego, który stanowi jej trwałe przysporzenie finansowe.

Uwzględniając wyżej przedstawioną charakterystykę pojęcia "rzeczywisty właściciel odsetek", rolę oraz funkcje Spółki Finansowej można wskazać na następujące konkluzje:

- Spółka Finansowa uzyskuje korzyści w postaci spreadu odsetkowego, który stanowi jej przysporzenie majątkowe i którym ma prawo dysponować w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej;

- odsetki, które SF wypłaca uczestnikom mającym nadwyżki finansowe, stanowią koszt wykonywania usług pośrednictwa finansowego dla uczestników systemu finansowania krótkoterminowego, niezbędny dla pozyskania nadwyżki w postaci spreadu odsetkowego.

Konkludując, SF jako podmiot uprawiony do spreadu odsetkowego jest "właścicielem odsetek" w rozumieniu art. 11 ust. 2 Konwencji, gdyż kwoty te stanowią jej trwałe przysporzenie majątkowe, którym ma ona prawo swobodnie dysponować w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W rezultacie, Skarżąca jest uprawniona w przypadku posiadania certyfikatu rezydencji SF zastosować obniżoną stawkę podatku u źródła, wynoszącą 5% (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 10 maja 2010r., I SA/Wr 280/10 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 czerwca 2013r., III SA/Wa 3360/12).

Odnośnie pytania nr 2 Skarżąca stanęła na stanowisku, że miała ona prawo korzystać ze stawki 5% podatku u źródła dla opodatkowania odsetek wypłacanych na rzecz poprzedniej Spółki Finansującej z siedzibą w Belgii do 29 września 2014r. Uzasadniając to stanowisko Skarżąca wskazała, że począwszy od 29 września 2014r. nastąpiła zmiana spółki finansowej. Do 29 września 2014r. Spółką Finansową była spółka I. BVBA z/s w Belgii. Na mocy umowy pt. "Umowa przeniesienia praw i nowacji" prawa i obowiązki wynikające z umowy ramowej zostały przeniesione z I. BVBA na Spółkę Finansową, tzn. I. S.A.R.L. z/s w Luksemburgu. Oznacza to, iż do 29 września 2014r. odsetki wynikające z umowy ramowej były wypłacane na rzecz poprzedniej Spółki Finansowej. W związku z faktem, iż poprzednia Spółka Finansowa miała siedzibę w Belgii i była rezydentem podatkowym tego kraju, Spółka dla określenia stawki podatku u źródła dla odsetek powinna odwołać się do przepisów Konwencji między Polską a Królestwem Belgii. Konwencja ta w art. 11 przyjmuje, iż preferencyjna stawka podatku wynosząca 5% ma zastosowanie kiedy odbiorca odsetek jest "osobą uprawnioną do odsetek".

Przytoczona treść umowy polsko-belgijskiej odpowiada w powyższym zakresie postanowieniom Modelowej Konwencji OECD w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych. W ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych (tak: WSA we Wrocławiu w wyroku z 10 maja 2010r., I SA/Wr 280/10) należy wskazać, iż pojęcie "osoba uprawniona do odsetek", nie zostało zdefiniowane w Konwencji Modelowej OECD ani w polsko-belgijskiej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania. Niemniej jednak, pewna charakterystyka pojęcia "beneficial owner", któremu w języku polskim zgodnie z brzmieniem Konwencji między Polską i Królestwem Belgii, odpowiada pojęcie "osoby uprawnionej do odsetek", zawarta jest w Komentarzu do Konwencji Modelowej OECD. W Komentarzu tym wskazuje się, iż określenie "osoba uprawniona do odsetek" nie jest stosowane w wąskim i technicznym znaczeniu, lecz powinno być rozumiane w jego kontekście i w świetle przedmiotu i celu Konwencji, a mianowicie w celu unikania podwójnego opodatkowania, zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym"'. Tym samym w doktrynie wskazuje się, iż "osoba uprawniona do odsetek" w świetle Komentarza do OECD to osoba, której prawo do dysponowania płatnością nie ma wyłącznie formalnego charakteru. Jako spełniające przesłanki osoby uprawnionej do odsetek uważa się m.in, wystąpienie takich cech jak ostateczne czerpanie korzyści z prawa do odsetek, swobodę podejmowania decyzji co do wykorzystania kapitału czy ogólnie skupienie największej ilości atrybutów właściciela. Obniżona stawka podatku u źródła może znaleźć zastosowanie tylko wówczas, gdy podatnik - tj. "osoba, której wypłacane są odsetki" jest jednocześnie "osobą uprawnioną do odsetek" według OECD oraz poszczególnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (zawierających klauzulę "beneficial owner"). "Odsetki" zostały w art. 11 Konwencji Modelowej OECD (i umowy polsko-belgijskiej) zdefiniowane jako "dochody z wszelkiego rodzaju wierzytelności, zarówno zabezpieczonych, jak i niezabezpieczonych hipoteką lub prawem do uczestniczenia w zyskach dłużnika, a w szczególności dochody z pożyczek rządowych oraz dochody z obligacji lub skryptów dłużnych". (...) Tylko zatem, gdy można mówić o przychodach z wierzytelności w przedstawionym powyżej rozumieniu, mógłby mieć zastosowanie art. 11 umowy polsko-luksemburskiej (...). Treść relacji prawnej między Skarżącą a poprzednią Spółką Finansową jest analogiczna do treści relacji prawnej pomiędzy Skarżącą a Spółką Finansową obecnie. Treść relacji prawnej pomiędzy poprzednią Spółką Finansową i Skarżącą jako uczestnikiem charakteryzowała się więc następującymi cechami:

- poprzednia Spółka Finansowa występowała w roli typowego pośrednika finansowego, tzn. pożyczała środki finansowe od spółek mających dodatnie salda finansowe a następnie udzielała finansowania spółkom, które mają deficyty płynności finansowej, tzn. były zmuszone pożyczać środki finansowe;

- stosując wyższą stopę oprocentowania do finansowania udostępnianego spółkom mającym deficyty finansowe poprzednia Spółka Finansowa uzyskiwała dochód w postaci tzw. spreadu odsetkowego, który stanowił jej trwałe przysporzenie majątkowe.

Uwzględniając wyżej przedstawioną charakterystykę pojęcia "osoba uprawniona do odsetek" oraz rolę oraz funkcję poprzedniej Spółki Finansowej można wskazać na następujące konkluzje:

- poprzednia Spółka Finansowa uzyskiwała korzyści w postaci spreadu odsetkowego, który stanowił jej przysporzenie majątkowe i którym miała prawo dysponować w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej;

- odsetki, które poprzednia Spółka Finansowa wypłacała uczestnikom mającym nadwyżki finansowe stanowiły koszt wykonywania usług pośrednictwa finansowego dla uczestników systemu finansowania krótkoterminowego, niezbędny dla pozyskania nadwyżki w postaci spreadu odsetkowego.

Konkludując, poprzednia Spółka Finansowa jako podmiot uprawiony do spreadu odsetkowego jest "osobą uprawnioną do odsetek" w rozumieniu art. 11 ust. 2 Konwencji między Polską i Królestwem Belgii, W rezultacie do 29 września 2014r. Skarżąca była uprawniona w przypadku posiadania certyfikatu rezydencji poprzedniej Spółki Finansowej zastosować obniżoną stawkę podatku u źródła, wynoszącą 5% (tak: WSA we Wrocławiu w wyroku z 10 maja 2010r., I SA/Wr 280/10 oraz WSA w Warszawie w wyroku z 13 czerwca 2013r. III SA/Wa 3360/12).

Odnośnie pytania nr 3 Skarżąca stanęła na stanowisku, że środki finansowe otrzymane przez Spółkę w drodze bezpośredniego transferu bankowego na jej Indywidualny Rachunek Bankowy oraz środki finansowe przetransferowane celem spłaty zadłużenia Spółki w stosunku do osób trzecich stanowią pożyczkę, której kwota została Spółce faktycznie przekazana przez Spółkę Finansową. Suma kwot zadłużenia, wynikająca z kwot przekazanych na Indywidualny Rachunek Bankowy oraz kwot finansowania przekazanych bezpośrednio na rzecz wierzycieli Spółki wg stanu na koniec 31 grudnia 2014r., stanowi zadłużenie, do którego mają zastosowanie przepisy o niedostatecznej kapitalizacji, tzn. art. 16 ust. 1 pkt 61 oraz ust. 6 u.p.d.o.p., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2015r. Całkowite saldo zadłużenia z tytułu finansowania udzielonego Skarżącej przez Spółkę Finansową jest ujmowane na Rachunku Bieżącym na koniec każdego dnia. Także na koniec dnia 31 grudnia 2014r. całkowite saldo tego zadłużenia było ujęte na Rachunku Bieżącym Skarżącej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014r. (Dz. U. z 2014r., poz. 1328) nowelizującej przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych począwszy od 1 stycznia 2015r. (dalej "Nowela CIT"): "Do odsetek od pożyczek (kredytów), w przypadku których kwota udzielonej podatnikowi pożyczki (kredytu) została temu podatnikowi faktycznie przekazana przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 oraz ust. 6 ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2015r. ". Zgodnie z wyżej przedstawionymi informacjami na koniec roku 2014 Spółka była dłużnikiem Spółki Finansowej z tytułu finansowania uzyskanego w ramach systemu finansowania krótkoterminowego. Zadłużenie z tego tytułu powstało na dwa sposoby: przez uzyskanie finansowania na Indywidualny Rachunek Bankowy Spółki oraz przez spłatę zadłużenia Spółki dokonywaną bezpośrednio z rachunku głównego Spółki Finansowej na rachunki bankowe wierzycieli Spółki. W tym drugim przypadku spłata zadłużenia Spółki w stosunku do jej wierzycieli powodowała powstanie zadłużenia pomiędzy Spółką a Spółką Finansującą, analogicznie jak w przypadku bezpośredniego otrzymania środków finansowych od Spółki Finansującej. Z tego powodu, spłata wierzycieli Spółki przez Spółkę Finansującą powinna być traktowana analogicznie jak transfer środków pieniężnych na Indywidualny Rachunek Bankowy Spółki. Obie ww. formy udostępnienia finansowania były ujmowane na Rachunku Bieżącym Skarżącej jako jej zobowiązania wobec Spółki Finansowej.

Podsumowując, środki finansowe otrzymane przez Spółkę w drodze bezpośredniego transferu bankowego na jej Indywidualny Rachunek Bankowy oraz środki finansowe przetransferowane celem spłaty zadłużenia Spółki w stosunku do osób trzecich stanowią pożyczkę (lub pożyczki), której kwota została Spółce faktycznie przekazana przez Spółkę Finansową. Dlatego, do kwoty zadłużenia Spółki w stosunku do Spółki Finansującej, istniejącego na koniec dnia 31 grudnia 2014r. zastosowanie będą miały art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 oraz ust. 6 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym do końca 2014r.

W zakresie pytania nr 4 Skarżąca wskazała, że finansowanie dostarczane przez Spółkę Finansową jest ewidencjonowane na Rachunku Bieżącym. Stąd, każdego dnia zachodzi zmienność zadłużenia wynikająca z tego, że zadłużenie jest zwiększane w wyniku dokonywania rozchodów środków finansowych, jak również jest zmniejszane w wyniku otrzymywania spłat należności Spółki przez jej dłużników.

Spółka stanęła na stanowisku, że wielkość zadłużenia dla potrzeb wyliczenia odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodu powinna być wyliczona jako różnica między wielkością zadłużenia wobec Spółki Finansowej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego wypłatę odsetek i kwoty zadłużenia wobec Spółki Finansowej istniejącego na koniec 31 grudnia 2014r.

Spółka wskazała, że pozycję holdingową Spółki Finansowej wobec Skarżącej można określić jako spółkę "ciotkę", tzn. bezpośredni udziałowiec Spółki Finansowej jest jednocześnie pośrednim udziałowcem Skarżącej (tzn. jego spółką "babką").

Ze względu na to, że jeden podmiot ma udział pośredni w spółce-dłużniku (tzn. Skarżącej) i bezpośredni w spółce-wierzycielu (tzn. w Spółce Finansowej), do odsetek stanowiących przedmiot niniejszego wniosku zastosowanie będzie miał art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. w brzmieniu od 1 stycznia 2015r. "nie uważa się za koszt uzyskania przychodów, odsetek od pożyczek udzielonych spółce przez inną spółkę, jeżeli w obu tych spółkach ten sam podmiot bezpośrednio lub pośrednio posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji), a wartość zadłużenia spółki otrzymującej pożyczkę wobec spółki udzielającej pożyczki oraz wobec podmiotów posiadających bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) spółki otrzymującej pożyczkę, uwzględniającego również zadłużenie z tytułu pożyczek, przekroczy łącznie wartość kapitału własnego spółki otrzymującej pożyczkę - w proporcji, w jakiej wartość zadłużenia przekraczająca wartość kapitału własnego spółki pozostaje do całkowitej kwoty tego zadłużenia, określonej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu własnego takiej spółdzielni". Ograniczenie wynikające z powyższego przepisu w zakresie zaliczalności do kosztów podatkowych odsetek można przedstawić używając następujące formuły: Odsetki NKUP = ODSETKI od pożyczek kwalifikowanych x (ZADŁUŻENIE - KAPITAŁ WŁASNY)/ZADŁUŻENIE. Czynniki które wpływają na ograniczenie zaliczalności odsetek do kosztów podatkowych są następujące: pożyczki kwalifikowane, wartość zadłużenia kwalifikowanego, kapitał własny.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. zadłużenie kwalifikowane do wyliczenia odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodu jest ustalane na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek, co wprost wynika z brzmienia art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p.

Jednocześnie, zgodnie z art. 7 ust. 1 Noweli CIT: "Do odsetek od pożyczek (kredytów), w przypadku których kwota udzielonej podatnikowi pożyczki (kredytu) została temu podatnikowi faktycznie przekazana przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 oraz ust. 6 ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2015r."

Ten ostatni przepis wskazuje, że zadłużenie z tytułu pożyczek faktycznie przekazanych przed dniem wejścia w życie zmienionych przepisów w zakresie tzw. niedostatecznej kapitalizacji nie powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu kwoty odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodów dla pożyczek wypłaconych od 1 stycznia 2015r.

Uwzględniając wyżej powołane przepisy, tzn. art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. oraz art. 7 ust. 1 Noweli CIT Spółka jest zdania, iż wielkość zadłużenia dla potrzeb wyliczenia odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodu, dla pożyczek wypłaconych od 1 stycznia 2015r., powinna być wyliczona jako różnica między wielkością zadłużenia wobec Spółki Finansowej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego wypłatę odsetek i kwoty zadłużenia wobec Spółki Finansowej istniejącego na koniec 31 grudnia 2014r.

Odnośnie pytania nr 5 Skarżąca wskazała, że generalnie kapitał własny Spółki obejmuje dwie pozycje: kapitał zakładowy oraz kapitał zapasowy wynikający z tzw. agio, tzn. nadwyżki wartości rynkowej wkładu niepieniężnego ponad wartość nominalną wydanych przez Spółkę udziałów. Jednocześnie Spółka od kilku lat wykazuje w sprawozdaniu finansowym straty księgowe. Spółka stoi na stanowisku, iż straty księgowe wykazane w sprawozdaniach finansowych za poszczególne lata nie powinny zmniejszać wartości kapitału własnego dla potrzeb liczenia odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodu z tytułu niedostatecznej kapitalizacji. Za takim stanowiskiem przemawiają następujące argumenty.

Zgodnie z art. 16 ust. 7h u.p.d.o.p.: "Wartość kapitału własnego, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61, określa się na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek, o których mowa w tych przepisach, bez uwzględnienia kapitałów z aktualizacji wyceny oraz części kapitału własnego pochodzącego z otrzymanych pożyczek podporządkowanych. Wartość tę pomniejsza się o wartość kapitału zakładowego spółki lub funduszu udziałowego w spółdzielni, jaka nie została na ten kapitał lub fundusz faktycznie przekazana lub jaka została pokryta wierzytelnościami z tytułu pożyczek oraz z tytułu odsetek od tych pożyczek, przysługującymi wspólnikom wobec tej spółki lub członkom wobec tej spółdzielni, a także wartościami niematerialnymi lub prawnymi, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 16a-16m". Zgodnie powyższym przepisem w ramach kapitału własnego nie uwzględnia się następujących pozycji:

- kapitałów z aktualizacji wyceny, (np.: kapitał z przeszacowania środków trwałych, skutki przeszacowania aktywów finansowych zakwalifikowanych do kategorii dostępne do sprzedaży),

- części kapitału pochodzącego z otrzymanych pożyczek podporządkowanych.

Ponadto, wartość kapitału własnego pomniejsza się o wartość kapitału zakładowego, jaka:

- na ten kapitał lub fundusz faktycznie nie została przekazana,

- została pokryta wierzytelnościami z tytułu pożyczek oraz z tytułu odsetek od tych pożyczek, przysługującymi wspólnikom wobec tej spółki, a także wartościami niematerialnymi lub prawnymi, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 16a-16m u.p.d.o.p.

Przepis powyższy nie wskazuje wprost, że straty księgowe także pomniejszają wartość kapitału własnego ustalanego dla celów wyliczenia odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodu z tytułu tzw. niedostatecznej kapitalizacji.

Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP: "Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy". Z powyższego przepisu Konstytucji wynika m.in. obowiązek władzy ustawodawczej, aby przedmiot opodatkowania był określany w drodze ustawy. Z punktu widzenia podatku dochodowego od osób prawnych przedmiotem opodatkowania jest dochód, na który składają się m.in. koszty uzyskania przychodów, innymi słowy, przepisy ustaw podatkowych powinny precyzyjnie określać jak należy ustalać wartość kosztów stanowiących koszt uzyskania przychodów, gdyż ma to bezpośredni wpływ na ustalenie przedmiotu opodatkowania. Skoro art. 16 ust. 7h nie wyłącza z zakresu kapitału własnego strat finansowych wykazanych w sprawozdaniu finansowych, to oznacza to, iż Spółka nie ma obowiązku wyłączania tych strat z kapitałów własnych przy kalkulacji wartości odsetek nie stanowiących kosztu podatkowego.

Zdaniem Spółki, straty księgowe wykazane w jej sprawozdaniach finansowych za poszczególne lata nie powinny zmniejszać wartości kapitału własnego dla potrzeb liczenia odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodu z tytułu niedostatecznej kapitalizacji.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 21 grudnia 2015r. odpowiedział na zagadnienia dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych. W zakresie zaś podatku od towarów i usług oraz w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych - wniosek w każdym z tych podatków rozpatrzono odrębnie. Minister Finansów stanowisko Skarżącej w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego w zakresie opodatkowania odsetek wypłacanych w ramach rozliczeń w systemie wzajemnego finansowania się przez członków międzynarodowej grupy kapitałowej (umowa ramowa):

w części dotyczącej preferencyjnej stawki "podatku u źródła" (pyt. nr 1 i nr 2) w sytuacji, gdy poprzednia Spółka Finansowa i Spółka Finansowa:

- nie są rzeczywistym odbiorcą odsetek – uznał za nieprawidłowe,

- są rzeczywistym odbiorcą odsetek – uznał za prawidłowe;

w części dotyczącej "niedostatecznej kapitalizacji:

- przepisy przejściowe względem Spółki Finansowej (pyt. nr 3) - uznał za nieprawidłowe;

- sposób wyliczenia limitu zadłużenia (pyt. nr 4) - uznał za nieprawidłowe;

- pominięcie straty finansowej przy ustalaniu współczynnika cienkiej kapitalizacji (pyt. nr 5) - uznał za nieprawidłowe.

Odpowiadając na pytanie nr 1 i 2 – "podatek u źródła" Minister Finansów wskazał, że pytania te dotyczą możliwości zastosowania - na podstawie Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga oraz Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania - obniżonej stawki opodatkowania do odsetek wypłacanych przez Spółkę w związku z uczestnictwem w systemie wdrożonym w międzynarodowej grupie kapitałowej, którego celem jest dostarczanie krótkoterminowego finansowania oraz poprawa zarządzania płynnością finansową (umowa ramowa obowiązującą od 1 lipca 2012r.) w sytuacji, gdy Spółka uzyska certyfikat rezydencji od podmiotu świadczącego usługi finansowe (poprzednia Spółka Finansowa z Belgii i obecna Spółka Finansowa z Luksemburga). W ocenie Spółki, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym poprzednia Spółka Finansowa i Spółka Finansowa są rzeczywistymi odbiorcami (beneficial owner) odsetek wypłacanych przez Spółkę, co uzasadnia zastosowanie 5% stawki ich opodatkowania wynikającej z polsko-luksemburskiej i polsko-belgijskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Minister Finansów stwierdził, że 5% stawka podatku od odsetek wynikająca z przepisów polsko-luksemburskiej i polsko-belgijskiej konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, znajdzie zastosowanie jedynie w odniesieniu do podmiotów będących faktycznymi odbiorcami odsetek. Warunkiem zastosowania obniżonej stawki podatkowej jest bowiem, aby podmiot otrzymujący odsetki był ich właścicielem. Organ podatkowy nie zgodził się ze Skarżącą, że Spółka Finansowa i poprzednia Spółka Finansowa mogą być traktowane jako podmiot uprawniony do wszystkich odsetek wypłacanych przez Spółkę, oraz że finansowanie w opisanym zdarzeniu przyszłym jest/było udzielane wyłącznie przez Spółkę Finansową i czy też poprzednią Spółkę Finansową. Przepisy prawa podatkowego nie odnoszą się wprost do zdarzeń tego rodzaju, zatem ewentualne konsekwencje podatkowe należałoby oceniać z punktu widzenia ogólnych zasad opodatkowania obowiązujących w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych.

Odnosząc powyższe uregulowania prawne do opisanego zdarzenia przyszłego Minister Finansów wskazał, że w sytuacji gdy rzeczywistym odbiorcą odsetek będzie/była Spółka Finansowa i czy też poprzednia Spółka Finansowa (tj. środki finansowe na pokrycie niedoboru środków pieniężnych w danej strukturze umowy o wspólnym zarządzaniu były/będą pochodzić ze środków własnych tych Spółek Finansowych), wówczas należności wypłacane Skarżącej z tytułu odsetek mieszczą się zarówno w zakresie przedmiotowym art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., jak i w pojęciu odsetek zdefiniowanym w art. 11 ust. 5 konwencji polsko-luksemburskiej i konwencji polsko-belgijskiej. Zatem do niniejszych odsetek znajdzie zastosowanie 5% stawka podatku u źródła wynikająca z art. 11 ust. 2 obu tych konwencji. Warunkiem jest posiadanie przez Spółkę certyfikatu rezydencji Spółki Finansowej i poprzedniej Spółki Finansowej. Z kolei w przypadku, gdy środki finansowe na pokrycie niedoboru środków pieniężnych Spółki będą pochodzić z nadwyżek finansowych innych uczestników umowy ramowej, Spółka Finansowa i poprzednia Spółka Finansowa nie będą podmiotami uprawnionymi do tych odsetek, gdyż będą tylko ich odbiorcą, a nie ich właścicielem (tj. podmiotem uprawnionym). W tym przypadku Spółka Finansowa i poprzednia Spółka Finansowa realizują jedynie funkcję pośrednika, tzn. nie są ostatecznym właścicielem odsetek. Natomiast ich właścicielami (podmiotami uprawnionymi do odsetek) pozostają poszczególne spółki uczestniczące w systemie wzajemnego finansowania objętego umowa ramową.

W ocenie Ministra Finansów błędem jest więc utożsamianie, jak czyni to Spółka, właściciela odsetek wyłącznie z podmiotem dysponującym roszczeniem o ich wypłatę i posiadającym prawo do dysponowania nimi. Status osoby uprawnionej przysługuje tylko ekonomicznemu właścicielowi udostępnionego kapitału (a nie ekonomicznemu dysponentowi samych odsetek). Uprawnionym właścicielem może być zatem podmiot posiadający prawo do kapitału, z tytułu którego udostępnienia należne będą odsetki, jak i prawo do zagospodarowania tych odsetek jako ich właściciel, a nie podmiot posiadający prawo tylko do ich otrzymania. Tytuł prawny do odsetek posiadają wówczas poszczególne spółki biorące udział w umowie o wspólnym zarządzaniu, co oznacza, że to one uzyskują przychód podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w postaci należnych im odsetek. Niezależnie od tego należy wskazać, że Spółka będzie mogła zastosować - zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 2 u.p.d.o.p. - stosowne postanowienia odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania obowiązującej między Polską a państwem rezydencji podatkowej podmiotu uprawnionego, uzyskującego dochód z tytułu odsetek, a więc poszczególnych spółek z grupy, które biorą udział w systemie wzajemnych rozliczeń. Warunkiem zastosowania stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania jest jednak posiadanie certyfikatu rezydencji podmiotu uprawnionego.

Podsumowując Minister Finansów stwierdził, że w przypadku, gdy Spółka Finansowa i poprzednia Spółka Finansowa będzie rzeczywistym odbiorcą wypłacanych temu podmiotowi odsetek, Spółka będzie uprawniona do pobrania podatku u źródła według 5% stawki wynikającej z zapisów odpowiednio konwencji polsko-luksemburskiej i konwencji polsko belgijskiej. Z kolei w sytuacji, gdy rzeczywistymi odbiorcami należności odsetkowych będą spółki uczestniczące w umowie ramowej, Spółka w pierwszej kolejności powinna ustalić osobę podatnika, na rzecz którego przekazywane będą odsetki, a dopiero później kierując się miejscem jego zamieszkania lub siedziby zastosować postanowienia odpowiedniej umowy międzynarodowej, tak aby określić właściwą stawkę podatkową.

Odpowiadając na pytania 3, 4 i 5 – "niedostateczna kapitalizacja" Minister Finansów stwierdził, że umowa opisana we wniosku - mimo że w przedstawionym zdarzeniu przyszłym takiego określenia nie wskazano - ma charakter zbliżony do umowy cash poolingu. Umowa "cash poolingu" jest formą efektywnego zarządzania środkami finansowymi, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Sprowadza się ona do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne z podmiotów z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem, tzw. Pool leadera (Agenta), którym może być wyspecjalizowany bank, jak również jednostka z grupy. Zarządzający systemem w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników to na jego rachunek trafiają środki finansowe. Cechą takiej umowy jest to, że jeden z podmiotów (uczestnik umowy) przekazuje własne środki finansowe innemu podmiotowi (innemu uczestnikowi umowy), celem pokrycia przez ten inny podmiot zobowiązań pieniężnych. Otrzymane przez podmiot środki finansowe podlegają zwrotowi wraz z wynagrodzeniem za korzystanie z tych środków, określonym w formie odsetek.

Odnosząc powołane wyżej normy prawne - obowiązujące zarówno do 31 grudnia 2014r., jak również począwszy od 1 stycznia 2015r. – Minister Finansów stwierdził, że uprawnienie Spółki do korzystania ze środków finansowych w ramach opisanej we wniosku struktury cash poolingu upoważnia do stwierdzenia, że w przedstawionym stanie faktycznym będziemy mieli do czynienia z pożyczką w rozumieniu definicji zawartej w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. Z ekonomicznego punktu widzenia finansowanie to ma cechy pożyczki, gdyż w wyniku sfinansowania ujemnego salda wykazanego przez danego uczestnika umowy nadwyżką środków zgromadzonych przez innych uczestników, uczestnik ten nie jest zobowiązany do zapłaty odsetek na rzecz banku z tytułu debetu na jego rachunku, który by wystąpił w sytuacji, gdyby niedoboru tego nie pokrył inny uczestnik umowy. W miejsce zatem dłużnego kredytowania debetu, jaki występuje na rachunku prowadzonym na rzecz danego uczestnika, w następstwie umowy cash poolingu kredytowanie takie nie jest realizowane ze środków banku, lecz innego bądź innych uczestników umowy, w zamian za wynagrodzenie wypłacane w postaci odsetek tym uczestnikom, którzy wykazywali saldo dodatnie, i którzy tym samym finansowali także saldo ujemne innych uczestników. Uzyskiwane zatem przez uczestników umowy wynagrodzenie w postaci odsetek jest uzyskane z tytułu czasowego finansowania debetu innych uczestników umowy. Tym samym nie powinno budzić wątpliwości, że w przypadku środków finansowych, które posłużą pokryciu niedoborów finansowych innych uczestników umowy, można mówić o ich udzieleniu innym uczestnikom umowy w formie pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. Tym samym, w sytuacji gdy Spółka będzie wykazywała saldo debetowe, a także łączna wartość zadłużenia wobec podmiotów wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. przekroczy wartości w nich wymienione, wówczas w odniesieniu do odsetek płaconych w związku z uczestnictwem w umowie cash poolingu znajdą zastosowanie ograniczenia w zakresie niedostatecznej kapitalizacji. Ograniczenia te będą miały zastosowanie nie tylko do Spółki Finansowej, która świadczy usługi w zakresie udzielania krótkoterminowego kredytowania i zarządzania płynnością finansową w grupie, ale także do innych uczestników systemu, którzy są faktycznymi pożyczkodawcami a jednocześnie spełniają kryteria podmiotów kwalifikowanych w rozumieniu art. 16 ust 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. Jednocześnie Minister Finansów wskazał, że stosownie do art. 7 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 sierpnia 2014r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, w stosunku do pożyczek udzielonych przed 1 stycznia 2015r., których środki zostały pożyczkobiorcy faktycznie przekazane przed tą datą, kontynuuje się stosowanie przepisów art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 oraz ust. 6 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2015r. Przepis ten ma za zadanie ochronę praw nabytych u tych podatników, którzy faktycznie otrzymali kwoty pożyczek z tytułu umów pożyczek zawartych z podmiotami powiązanymi, przed wejściem w życie tej ustawy. Spółka uczestniczy w rozliczeniach w ramach umowy ramowej. Oznacza to, że każdego dnia otrzymuje lub udziela pożyczek innym podmiotom (spółkom), które także uczestniczą w tym systemie rozliczeń.

Odnosząc powołane wyżej normy prawne do sytuacji opisanej we wniosku Minister Finansów stwierdził, że:

- ad. pyt. 3 - na podstawie wskazanego powyżej przepisu przejściowego (art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej) w stosunku do odsetek od pożyczek otrzymanych przed dniem 1 stycznia 2015r. będą miały zastosowanie przepisy dotyczące "niedostatecznej kapitalizacji" w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2015r. Natomiast przepisy dotyczące tzw. "niedostatecznej kapitalizacji" w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą będą miały zastosowanie do odsetek od pożyczek faktycznie otrzymanych po 31 grudnia 2015r. Wskazane zasady należy odnieść do faktycznych pożyczkodawców, a więc nie tylko do Spółki Finansowej, lecz także do pozostałych uczestników systemu określonego umową ramową;

- ad. pyt. 4 - konsekwentnie, wielkość zadłużenia dla wyliczenia limitu odsetek niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, dotyczącego pożyczek wypłaconych od 1 stycznia 2015r., powinna być wyliczona wobec wszystkich kwalifikowanych pożyczkodawców, a nie tylko wobec Spółki Finansowej;

- ad pyt. 5 - straty finansowe są wielkością rzutującą na kapitał własny, a to oznacza, że powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika "cienkiej kapitalizacji".

Po wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa Skarżąca pismem z 19 lutego 2016r. wniosła skargę na powyższą interpretację, zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, tj.:

a) art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej "O.p.") - poprzez brak odpowiedzi na pytanie nr 4 i nie wskazanie w jaki sposób należy obliczyć wielkość zadłużenia;

b) zasady przekonywania wyrażonej w art. 124 O.p. - poprzez brak jakiegokolwiek uzasadnienia braku podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej;

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 11 Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania - poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w związku z uznaniem, że Spółka Finansowa nie jest uprawniona do całości odsetek należnych od Spółki i że Spółka Finansowa nie jest jedynym podmiotem udzielającym pożyczek;

b) art. 11 Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania - poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w związku z uznaniem, że poprzednia Spółka Finansowa nie jest uprawniona do całości odsetek należnych od Spółki i że poprzednia Spółka Finansowa nie była jedynym podmiotem udzielającym pożyczek;

c) art. 16 ust. 1 pkt 61 oraz ust. 6 u.p.d.o.p. - poprzez udzielenie odpowiedzi niezgodnej z pytaniem Spółki oraz sprzeczność między rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem;

d) art. 16 ust. 1 pkt 61 oraz ust. 7h u.p.d.o.p. - poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w związku z uznaniem, iż strata z lat ubiegłych pomniejsza wartość kapitału własnego ustalanego dla celów wyliczenia odsetek niestanowiących kosztu uzyskania przychodu.

Z uwagi na powyższe, Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w przypadkach pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydana w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazany przepis wyznacza granice rozpoznania skargi na interpretację indywidualną. Sąd bada więc prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego, uchyla taką interpretację. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej interpretacji indywidualnej pod kątem wskazanych powyżej kryteriów, Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Na wstępie należy przede wszystkim podkreślić, że postępowanie dotyczące wydania indywidualnej interpretacji prawa podatkowego jest postępowaniem specyficznym. Orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowało standardy dla wydania prawidłowej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wynika z nich, że zakres interpretacji indywidualnej zdeterminowany jest przedstawionym przez stronę stanem faktycznym oraz stanowiskiem wnioskodawcy (porównaj wyrok NSA z 12 lutego 2009r., sygn. akt I FSK 157/08, publ. CBOSA). W tego rodzaju sprawach organ podatkowy nie przeprowadza postępowania dowodowego, lecz zobowiązany jest do dokonania wyczerpującej analizy prawnej stanu faktycznego, przedstawionego mu przez podatnika (por. wyrok NSA z 13 maja 2008r., sygn. akt I FSK 566/07, publ. CBOSA). Postępowanie o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wszczynane jest tylko na wniosek, co wynika z art. 14b § 1 O.p. Treść wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wyznacza zatem przedmiotowy zakres postępowania interpretacyjnego. Wnioskowy charakter postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej oraz systemowe odczytanie art. 14b-14h O.p. prowadzą do konkluzji, że organ wydający interpretację jest niejako "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku (por. wyroki NSA: z 7 lipca 2011r., I FSK 1135/10 oraz z 1 października 2015r. I FSK 530/15, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca przedstawiając stan faktyczny we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej wskazała, że jest członkiem międzynarodowej grupy kapitałowej. Spółka wykazuje stałe zapotrzebowanie w zakresie krótkoterminowego finansowania oraz zarządzania płynnością. Dla optymalizacji zarządzania potrzebami finansowymi przystąpiła do umowy ramowej, której podstawowym celem jest dostarczanie krótkoterminowego finansowania oraz poprawa zarządzania płynnością. Oprócz Spółki stronami tej umowy są inne podmioty ("uczestnicy") należące do grupy kapitałowej. Obecnie podmiotem świadczącym usługi w zakresie udzielania krótkoterminowego finansowania oraz zarządzania płynnością jest Spółka Finansowa z/s w Luksemburgu (do 29 września 2014r. poprzednia Spółka Finansowa z/s w Belgii), należąca do grupy kapitałowej. Zgodnie z aktualną strukturą grupy kapitałowej, Spółka Finansowa nie jest bezpośrednim udziałowcem Spółki (tzn. Spółka Finansowa nie posiada udziałów w kapitale zakładowym Spółki). Pozycję holdingową Spółki Finansowej wobec Skarżącej można określić jako spółkę "ciotkę", tzn. bezpośredni udziałowiec Spółki Finansowej jest jednocześnie pośrednim udziałowcem Skarżącej (tzn. jego spółką "babką"). Z kolei relacja holdingowa pomiędzy Skarżącą a poprzednią Spółką Finansową z/s w Belgii była taka, że Skarżąca może być określona jako spółka "ciotka" poprzedniej spółki finansującej, tzn. pośredni udziałowiec Skarżącej, tzn. spółka "babka" była jednocześnie pośrednim udziałowcem poprzedniej spółki finansowej (tzn. jej spółką "prababką"). Zarówno Spółka Finansowa jak i poprzednia Spółka Finansowa posiadają pośrednio ponad 25% udział w kapitale Skarżącej.

Podstawowy zakres usług wykonywanych przez Spółkę Finansową na podstawie umowy obejmuje następujące czynności:

- przyjmowanie depozytów uczestników (spółek będących stronami umowy) w formie nadwyżki gotówki na Główny Rachunek Bankowy Spółki Finansowej, które ujmowane są jako zmiana debetowa (należność) na Rachunku Bieżącym uczestnika;

- finansowanie niedoborów gotówki uczestnika, w drodze polecenia przelewu na Indywidualny Rachunek Bankowy uczestnika, co ujmowane jest jako zmiana kredytowa (zobowiązanie) na Rachunku Bieżącym uczestnika;

- spłata na rzecz uczestnika jego długów lub jego zobowiązań płatniczych, niezależnie od ich natury lub waluty, w stosunku do innego uczestnika lub dostawcy (tzn. podmiotu trzeciego niepowiązanego lub powiązanego, ale niebędącego stroną umowy ramowej). Spłata zobowiązań może być dokonywana na kilka sposobów, m.in. na rachunek indywidualny innej spółki z grupy kapitałowej, na rachunek bankowy dostawcy towarów bądź przez zasilanie Rachunku Indywidualnego uczestnika systemu. We wszystkich przypadkach spłaty zobowiązań uczestnika są odzwierciedlane jako zmiana kredytowa (zobowiązanie) na Rachunku Bieżącym uczestnika w walucie płatności;

- poza wyżej opisanymi usługami Spółka Finansowa świadczy jeszcze usługi zarządzania ryzykiem kursowym, a także wsparcie w zakresie prognozowania zapotrzebowania na płynność.

Celem realizacji usług finansowych oraz zarządzania płynnością umowa przewiduje wykorzystanie następujących kategorii rachunków bankowych:

- Główny Rachunek Bankowy (Master Bank Account) - oznacza rachunek bankowy w danej walucie posiadany przez Spółkę Finansową,

- Rachunek Bieżący (Current Account) - stanowi relację finansową między każdym uczestnikiem a Spółką Finansową, która odzwierciedla łączne zmiany debetowe (należności) i zmiany kredytowe (zobowiązania) w danej walucie zgodnie z usługami finansowymi, przypisane do danego uczestnika i automatycznie potrącane na bazie dziennej: generalnie, nie jest to rachunek bankowy, ale ewidencyjny: saldo tego rachunku na koniec dnia odzwierciedla stan należności lub zobowiązań między danym uczestnikiem a Spółką Finansową; w przypadku Skarżącej, saldo Rachunku Bieżącego jest co do zasady ujemne, tzn. wskazuje, iż Skarżąca pozostaje dłużnikiem Spółki Finansowej z tytułu udostępnionego finansowania krótkoterminowego,

- Indywidualny Rachunek Bankowy (Individual Bank Account) oznacza indywidualny rachunek bankowy w danej walucie, posiadany przez każdego uczestnika.

Zasada działania powyższego mechanizmu finansowania krótkoterminowego jest następująca:

- nadwyżki środków finansowych z Indywidualnych Rachunków Bankowych poszczególnych spółek są przekazywane w drodze przelewu bankowego na rachunek główny Spółki Finansowej; w ten sposób Spółka Finansowa staje się dłużnikiem spółek uczestniczących w systemie finansowania krótkoterminowego;

- w przypadku kiedy dana spółka z grupy kapitałowej wykazuje deficyt płynności lub zachodzi termin wymagalności jej zadłużenia Spółka Finansowa dokonuje transferu bankowego na indywidualny Rachunek Bankowy uczestnika lub na rachunek bankowy wierzyciela uczestnika (niezależnie od tego czy wierzycielem jest inna spółka powiązana czy też dostawca będący podmiotem trzecim); przez zaspokojenie wierzyciela danego uczestnika Spółka Finansowa staje się jego wierzycielem.

Istnieją dwa źródła finansowania wyżej opisanego systemu krótkoterminowego finansowania: nadwyżki płynności na indywidualnych rachunkach bankowych poszczególnych uczestników oraz pożyczki (kredyty) udzielane przez bank.

Co do zasady najistotniejszym źródłem funduszy dla powyższego systemu finansowania krótkoterminowego są kredyty bankowe udzielane w formie overdraftu bądź w innej formie na rzecz Spółki Finansowej.

Z tytułu udzielania finansowania Spółka Finansowa pobiera odsetki od spółek korzystających z finansowania. Z kolei spółki, które dysponują nadwyżkami płynności otrzymują z tego tytułu odsetki.

Generalnie, odsetki z tytułu udzielania uczestnikom finansowania przez Spółkę Finansową są wyższe od odsetek wypłacanych na rzecz uczestników mających dodatnie salda, przekazane na Główny Rachunek Bankowy,

W efekcie Spółka Finansowa zatrzymuje nadwyżkę wynikającą z wyższej stopy procentowej stosowanej do udzielanego finansowania w porównaniu ze stopą stosowaną do sald dodatnich (tzw. spread odsetkowy). Spread odsetkowy staje się dochodem Spółki Finansowej, który stanowi jej trwałe przysporzenie. Może on zostać obniżony o inne koszty ponoszone przez Spółkę Finansową, np.: odsetki płacone do banku z tytułu udzielonego finansowania Spółce Finansowej.

Stosowanie odrębnych stóp procentowych dla udzielanego finansowania oraz dla sald dodatnich wskazuje, iż Spółka Finansowa działa jak typowy pośrednik finansowy, który pożycza środki finansowe od podmiotów mających nadwyżki finansowe oraz udziela finansowania podmiotom mającym zapotrzebowanie na finansowanie krótkoterminowe w danym okresie (tzn. potrzebują pożyczać środki finansowe). Ze względu na wyższe oprocentowanie pobierane od podmiotów mających deficyty płynności Spółka Finansowa jest w stanie wypracować pewną nadwyżkę finansową (tzw. spread odsetkowy), który stanowi wynagrodzenie za świadczone przez nią usługi pośrednictwa finansowego.

Spółka Finansowa występuje zatem w roli typowego pośrednika finansowego, tzn. pożycza środki finansowe od spółek mających dodatnie salda finansowe a następnie udziela finansowania spółkom, które mają deficyty płynności finansowej, tzn. są zmuszone pożyczać środki finansowe;

- stosując wyższą stopę oprocentowania do finansowania udostępnianego spółkom mającym deficyty finansowe Spółka Finansowa uzyskuje dochód w postaci tzw. spreadu odsetkowego; relacja pomiędzy Spółką Finansową a Skarżącą stanowi relację dwustronną posiadającą wszelkie znamiona umowy pożyczki, w szczególności, zdefiniowane są obie strony pożyczki, zdefiniowane są kwoty udzielanego finansowania. Skarżąca może w pełni dysponować udzielonymi finansowaniem w ramach swojej działalności gospodarczej.

Z powyższego opisu stanu faktycznego wynika zatem, że umowa ramowa jest umową wielostronną. Poza Skarżącą do umowy tej przystąpiły inne spółki z międzynarodowej grupy kapitałowej – rezydenci dla celów podatku dochodowego w innych krajach. Nie jest to zatem umowa dwustronna pomiędzy Skarżącą a Spółką Finansową (poprzednią Spółką Finansową). W opisanej umowie uczestniczy wiele podmiotów. Umowa ta przewiduje, że przejściowe nadwyżki środków u jednych członków grupy kapitałowej (uczestników) zostaną wykorzystane na finansowanie przejściowych niedoborów innych członków tej grupy. Przy czym nadwyżki środków finansowych z Indywidualnych Rachunków Bankowych poszczególnych spółek są przekazywane w drodze przelewu bankowego na rachunek główny Spółki Finansowej (poprzedniej Spółki Finansowej); w przypadku kiedy dana spółka z grupy kapitałowej wykazuje deficyt płynności lub zachodzi termin wymagalności jej zadłużenia Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) dokonuje transferu bankowego na Indywidualny Rachunek Bankowy uczestnika lub na rachunek bankowy wierzyciela uczestnika (niezależnie od tego czy wierzycielem jest inna spółka powiązana czy też dostawca będący podmiotem trzecim). Zatem nadwyżki uczestników (stron umowy ramowej) - wpływać będą na rachunek główny należący do Spółki Finansowej (poprzedniej Spółki Finansowej). Skoro nadwyżki środków uczestników wpływają na rachunek główny oznacza to, że nadal to uczestnicy są właścicielami środków. Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) nie staje się w żaden sposób właścicielem tych środków. Ponadto Skarżąca wprost wskazała, że Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) działa jak typowy pośrednik finansowy. Ze względu na wyższe oprocentowanie pobierane od podmiotów mających deficyty płynności Spółka Finansowa jest w stanie wypracować pewną nadwyżkę finansową (tzw. spread odsetkowy), który stanowi wynagrodzenie za świadczone przez nią usługi pośrednictwa finansowego. Skoro Skarżąca wprost we wniosku wskazała, że Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) jest pośrednikiem świadczącym usługi pośrednictwa finansowego, to organ interpretacyjny był obowiązany tę okoliczność uwzględnić, co też uczynił.

Zauważyć należy, że pojęcie "pośrednictwa" obejmuje działalność wykonywaną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy dotyczącej produktu finansowego i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez strony tych umów. W istocie pośrednictwo stanowi usługę świadczoną na rzecz strony umowy, za którą wypłaca ona wynagrodzenie jako za odrębną działalność pośrednictwa. Działalność pośrednictwa stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy (zob. wyrok TSUE z 21 czerwca 2007 r. w sprawie C-453/05 Volker Ludwig przeciwko Finanzamt Luckenwalde). Celem pośrednictwa jest uczynienie wszystkiego co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę (zob. wyrok TSUE z 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 CSC Financial Services Ltd.).

Przez pośrednictwo należy rozumieć działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron. Równorzędnie, przez pośrednictwo rozumie się kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych, a więc załatwianie dla zarobku różnego rodzaju transakcji handlowych między dwiema stronami, uczestniczenie w zawieraniu takich transakcji. W tym zakresie stwierdzić należy, że wykonywane przez podmiot wszelkie czynności zmierzające do zawarcia między dwiema różnymi stronami transakcji handlowych można uznać za pośrednictwo. Z kolei z doktrynalnego punktu widzenia cechą charakterystyczną pośrednictwa odróżniającą ten stosunek od innych umów jest fakt, iż bezpośrednią przyczyną zawarcia bezpośrednio lub pośrednio umowy są działania pośrednika. Innymi słowy przez umowę o pośrednictwo należałoby rozumieć taki stosunek prawny istniejący pomiędzy dwiema osobami, z których jedna (pośrednik) otrzymuje zlecenie od drugiej, aby doprowadzić do wymiany gospodarczej świadczeń z osobą trzecią, przy czym znalezienie kontrahenta ma stanowić bezpośredni i decydujący rezultat starań pośrednika. Bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią.

W związku z argumentacją zawartą w skardze wskazać także należy, że w świetle przepisów prawa bankowego w sytuacji gdy banki przyjmują depozyty od swoich klientów oraz udzielają kredytów (pożyczek), to świadczą one usługi finansowe, a nie usługi pośrednictwa finansowego. Celem banku nie jest dążenie do zawarcia umowy pomiędzy depozytariuszem i kredytobiorcą, ponadto wymienionych stron nie łączy żadna umowa, za którą bank jako podmiot pośredniczący otrzymywałby wynagrodzenie. Bank zawiera bowiem dwie odrębne, niezależne od siebie umowy: umowę wkładu pieniężnego oraz umowę kredytu (pożyczki). Sam fakt, że środki pieniężne na udzielenie kredytu (pożyczki) mogą pochodzić z pieniędzy od klientów lokujących w banku swoje wolne środki pieniężne, nie świadczy o tym, że bank pośredniczy pomiędzy wymienionymi podmiotami w przekazaniu tych środków pieniężnych. W wyniku działań podejmowanych przez bank w żaden sposób nie dochodzi do skojarzenia klienta udostępniającego środki finansowe z klientem chcącym pozyskać środki finansowe w formie kredytu.

Natomiast w rozpoznawanej sprawie Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) oraz Skarżąca są stronami umowy ramowej, której stronami są inni uczestnicy, którzy zgodzili się na jej warunki, w tym na kredytowanie swoimi nadwyżkami niedoborów innych uczestników oraz na różnicę pomiędzy wielkością odsetek jakie są należne w przypadku przekazania nadwyżek a wielkością odsetek należnych za pokrywanie sald ujemnych. Ta różnica pomiędzy wielkością odsetek jakie są należne w przypadku przekazania nadwyżek a wielkością odsetek należnych za pokrywanie sald ujemnych, stanowi wynagrodzenie Spółki Finansowej (poprzedniej Spółki Finansowej) za świadczone przez nią usługi pośrednictwa finansowego. Tym wynagrodzeniem Spółka Finansowa niewątpliwie może swobodnie dysponować. Ta różnica pomiędzy wielkością odsetek jakie są należne w przypadku przekazania nadwyżek a wielkością odsetek należnych za pokrywanie sald ujemnych, jest trwałym przysporzeniem Spółki Finansowej (poprzedniej Spółki Finansowej). Nie wykluczone przy tym jest, że Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) swoje nadwyżki środków (choćby te z tytułu wynagrodzenia za usługi pośrednictwa finansowego) także będzie przekazywać na pokrywanie sald ujemnych uczestników umowy ramowej (w tym Skarżącej).

W związku z powyższym, wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p. podatnicy jeżeli nie mają na terytorium Polski siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Polski. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., w istotnym dla sprawy zakresie stanowi natomiast, że podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, przychodów z odsetek ustala się w wysokości 20% tych przychodów, z uwzględnieniem, jak stanowi ust. 2 art. 21, postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska.

Z przywołanych przepisów, w kontekście ustanowionej na gruncie art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p. zasady ograniczonego obowiązku podatkowego oraz konsekwencji jej obowiązywania określonej w art. 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 26 ust. 1 u.p.d.o.p. (osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz będące przedsiębiorcami osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 są obowiązane, jako płatnicy, pobierać zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat), jednoznacznie wynika, że punktem wyjścia przy opodatkowywaniu przychodów uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2 jest ustalenie osoby podatnika, a więc ustalenie wobec kogo powstał obowiązek podatkowy, a dopiero następnie w kontekście ustaleń dotyczących jego rezydencji, zastosowanie właściwej umowy międzynarodowej w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu, a to dla określenia prawidłowej stawki podatku albo odstąpienia od opodatkowania, w sytuacji, gdy Polska, jako państwo źródła, zrezygnowała z opodatkowania odsetek (przychodów) wobec rezydentów państwa, z którym dana bilateralna umowa została zawarta (por. wyroki: WSA w Warszawie z 12 czerwca 2007r., III SA/Wa 508/07 oraz z 10 marca 2008r., III SA/Wa 2230/07; WSA we Wrocławiu z 10 maja 2010r., I SA/Wr 280/10; WSA w Lublinie z 18 lutego 2011r., I SA/Lu 736/10; CBOSA).

Tak więc odstąpienie od opodatkowania dochodów z tytułu odsetek, na podstawie art. 11 ust. 1 konwencji polsko-luksemburskiej (konwencji polsko-belgijskiej) w związku z art. 21 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p., nastąpi o tyle, o ile podmiot mający miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim umawiającym się państwie będzie mógł być uznany za podatnika, o którym mowa w art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p.

Z istoty umowy ramowej, jak i wskazanych we wniosku interpretacyjnym elementów stanu faktycznego wynika, że w sytuacji gdy Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) działa jako pośrednik, to odsetki, do zapłaty których Spółka będzie zobowiązana, z tytułu wynagrodzenia za skorzystanie z kapitału innych uczestników tej umowy ramowej na pokrycie własnych sald ujemnych, są jako roszczenie akcesoryjne związane z istnieniem roszczenia głównego, tj. istnieniem konkretnej wierzytelności. Wobec spółki (jako dłużnika) mogą mieć ją inni uczestnicy umowy ramowej z tytułu udostępnienia Spółce ich własnych nadwyżek środków, na pokrycie ujemnych sald. Wierzytelność ta istnieje więc pomiędzy Spółką a innymi uczestnikami umowy ramowej, a nie pomiędzy Spółką i Spółką Finansową (poprzednią Spółką Finansową), która jest w tych relacjach wyłącznie pośrednikiem. Odsetki wpłacane przez Skarżącą na rachunek Spółki Finansowej (poprzedniej Spółki Finansowej) będą w tym przypadku odsetkami należnymi za udostępnienie Skarżącej środków przez uczestników umowy ramowej. Na podstawie umowy ramowej Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) będzie zobowiązana do rozliczenia się z uczestnikami umowy ramowej. W konsekwencji, to poszczególne podmioty uczestniczące w opisanej we wniosku umowie ramowej, mające siedzibę za granicą, uzyskują przychód podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w postaci otrzymanych od Spółki odsetek.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, podatkowy organ interpretacyjny prawidłowo uznał, że Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) nie jest podmiotem uprawnionym do wszystkich odsetek (beneficial owner), gdyż w części jest tylko ich odbiorcą, a nie jest ich właścicielem (tj. podmiotem uprawnionym). Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) jest właścicielem jedynie tej części odsetek, które jej przypadają z tytułu pokrycia salda debetowego Skarżącej swoimi nadwyżkami finansowymi.

Zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 2 konwencji polsko-luksemburskiej (polsko-belgijskiej), jego zastosowanie uzależnione jest od możliwości przypisania konkretnemu podmiotowi - osobie odbierającej odsetki - cechy ich właściciela (podmiotu uprawnionego do odsetek). Jest to więc warunek sine qua non skorzystania z preferencyjnej – 5% stawki podatku. Konwencja nie zawiera jednakże definicji pojęcia "właściciel odsetek" (podmiotu uprawnionego do odsetek), co rodzi pewne problemy interpretacyjne z zastosowaniem wyżej wymienionego przepisu. W ocenie Sądu właściciel odsetek (podmiot uprawniony do odsetek), to taki podmiot, który ma prawo samodzielnie w znaczeniu prawnym we własnym imieniu nimi dysponować. Nie będzie właścicielem odsetek (podmiotem uprawnionym do odsetek) podmiot, który zobowiązany jest do przekazania ich na rzecz innego podmiotu, a będzie nim podmiot, który będzie mógł we własnym imieniu nimi zadysponować. Rację należy przyznać organowi interpretacyjnemu co do tego, że istotną wskazówkę interpretacyjną w tym względzie zawiera Konwencja Modelowa oraz oficjalny Komentarz do tego aktu, ponieważ stanowiła ona pierwowzór konwencji polsko-luksemburskiej (polsko-belgijskiej), znajdującej zastosowanie w przedmiotowej sprawie. W oparciu o te wskazówki należy więc przyjąć, że przez właściciela odsetek (podmiot uprawniony do odsetek), o którym traktuje art. 11 ust. 2 konwencji polsko-luksemburskiej (polsko-belgijskiej), należy rozumieć podmiot mający prawo do dysponowania nimi (beneficial owner), przy czym chodzi tu o rzeczywiste dysponowanie odsetkami, a nie dysponowanie nimi jedynie w znaczeniu formalnym.

Za właściciela (podmiot uprawniony do odsetek) nie można uznać więc pośrednika czy też przedstawiciela, który nie dysponuje realnym prawem do nich, nie posiada bowiem prawa do rozporządzania nimi według własnego uznania, gdyż nie działa na swój rachunek.

Skarżąca nie kwestionuje, że w art. 11 ust. 2 konwencji polsko-luksemburskiej (polsko-belgijskiej) chodzi właśnie o właściciela odsetek (podmiot uprawniony do odsetek), utrzymuje jednak, że Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) spełnia wszelkie kryteria pozwalające na przypisanie jej takiego właśnie przymiotu, wskazując jednocześnie, że działa ona jak typowy pośrednik i świadczy usługi pośrednictwa finansowego.

W tej kwestii wskazać należy, że Minister Finansów wskazał w zaskarżonej interpretacji, że odsetki płacone przez Spółkę na rzecz Spółki Finansowej (poprzedniej Spółki Finansowej) będą podlegały opodatkowaniu "u źródła" według stawki 5% wynikającej z konwencji polsko-luksemburskiej (polsko-belgijskiej) pod warunkiem, iż Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) będzie rzeczywistym właścicielem wypłacanej należności odsetkowej oraz udokumentuje ona swoją siedzibę dla celów podatkowych właściwym certyfikatem rezydencji. Zatem organ podzielił stanowisko Spółki jedynie co do sytuacji, gdy Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) będzie rzeczywistym właścicielem odsetek, czyli takim, któremu przysługuje uprawnienie do dysponowania nimi według własnej woli.

Jak już wskazano, odmiennie sytuacja będzie się przedstawiała, gdy funkcjonując w ramach systemu wynikającego z umowy ramowej Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa), będzie jedynie faktycznym odbiorcą odsetek (to jej mają być jedynie przekazywane odsetki przez uczestników, którzy otrzymali środki na pokrycie sald ujemnych na swoich rachunkach), wówczas nie działa ona jako podmiot samodzielny i niezależny, który realizuje we własnym imieniu i na własny rachunek swoje interesy gospodarcze. Zakres jej uprawnień i obowiązków jest bowiem ściśle związany z funkcjonowaniem całego systemu, tworzonego przez wszystkich jego uczestników i im, oraz ich interesom podporządkowany. W tym miejscu wskazać należy, że pełnienie roli Spółki Finansowej nie byłoby możliwe w oderwaniu od powiązań i relacji łączących poszczególnych uczestników umowy ramowej, wobec których Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa) pełni w rzeczywistości rolę służebną, podejmując jedynie te czynności, które zostały wcześniej uzgodnione w umowie przez jej strony.

W związku z tym za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 11 konwencji polsko-luksemburskiej i art. 11 konwencji polsko-belgijskiej.

Dodać należy, że podnoszony w skardze fakt trudności w zidentyfikowaniu podmiotów, które ostatecznie uzyskują wypłacone odsetki, nie może przesądzać o sposobie opodatkowania. Biorąc pod uwagę opisany model funkcjonowania systemu wynikającego z umowy ramowej można stwierdzić, że stosowne informacje w tym zakresie posiada Spółka Finansowa (poprzednia Spółka Finansowa), która –zgodnie z opisem Skarżącej - dokonuje przekazania środków pomiędzy kontami poszczególnych uczestników systemu i ma z tego tytułu wiedzę o podmiotach korzystających z nadwyżek i wielkości przekazywanych kwot oraz która dokonuje naliczenia należnych odsetek od spółek korzystających z nadwyżek. Tak więc kwestia uzyskania informacji koniecznych do prawidłowego opodatkowania wypłacanych odsetek leży w zakresie organizacji funkcjonowania umowy ramowej i nie stanowi nieusuwalnej przeszkody dla prawidłowego stosowania przepisów podatkowych, w tym także przepisów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Zdaniem Sądu, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 61 i ust. 6 u.p.d.o.p.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

Przepis art. 16 ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014r.) stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej wspólnika posiadającego nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo wspólników posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec wspólników tej spółki posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego wspólnika osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni.

Natomiast art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014r.) stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych przez spółkę innej spółce, jeżeli w obu tych podmiotach ten sam wspólnik posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji), a wartość zadłużenia spółki otrzymującej pożyczkę (kredyt) wobec wspólników tej spółki posiadających co najmniej 25% jej udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale tych wspólników oraz wobec spółki udzielającej pożyczki (kredytu) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni.

W myśl art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014r.), przez pożyczkę, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61 oraz w ust. 7, rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy; przez pożyczkę tę rozumie się także emisję papierów wartościowych o charakterze dłużnym, depozyt nieprawidłowy lub lokatę.

Ustawą z dnia 29 sierpnia 2014r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014r., poz. 1328), wprowadzono zmiany do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, m.in. dotyczące niedostatecznej kapitalizacji, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2015r.

I tak zgodnie z brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 nadanym ww. ustawą, do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się:

- odsetek od pożyczek udzielonych spółce przez podmiot posiadający bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo udzielonych łącznie przez podmioty posiadające łącznie bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec podmiotów posiadających bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, uwzględniającego również zadłużenie z tytułu pożyczek, przekroczy łącznie wartość kapitału własnego spółki - w proporcji, w jakiej wartość zadłużenia przekraczająca wartość kapitału własnego spółki pozostaje do całkowitej kwoty tego zadłużenia wobec tych podmiotów, określonej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu własnego takiej spółdzielni;

- odsetek od pożyczek udzielonych spółce przez inną spółkę, jeżeli w obu tych spółkach ten sam podmiot bezpośrednio lub pośrednio posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji), a wartość zadłużenia spółki otrzymującej pożyczkę wobec spółki udzielającej pożyczki oraz wobec podmiotów posiadających bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) spółki otrzymującej pożyczkę, uwzględniającego również zadłużenie z tytułu pożyczek, przekroczy łącznie wartość kapitału własnego spółki otrzymującej pożyczkę - w proporcji, w jakiej wartość zadłużenia przekraczająca wartość kapitału własnego spółki pozostaje do całkowitej kwoty tego zadłużenia, określonej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu własnego takiej spółdzielni.

W myśl art. 16 ust. 6 u.p.d.o.p. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015r.), wskaźnik procentowy, o którym mowa w ust. 1 pkt 60 i 61, posiadanych udziałów (akcji) w spółce określa się na podstawie liczby praw głosu, jakie w związku z posiadanymi udziałami (akcjami) przysługują danemu podmiotowi; przepis art. 11 ust. 5b stosuje się odpowiednio. W przypadku wspólnika spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3, niebędącego akcjonariuszem uważa się. że ten wskaźnik procentowy pozostaje spełniony bez względu na wielkość jego udziału w tej spółce.

Przez pożyczkę, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61 oraz art. 15c u.p.d.o.p., rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy; przez pożyczkę tę rozumie się także kredyt, emisję papierów wartościowych o charakterze dłużnym, depozyt nieprawidłowy lub lokatę; pochodnych instrumentów finansowych nie uważa się za pożyczkę w rozumieniu tego przepisu (art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015r.).

Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 7g (dodanym ustawą zmieniającą), wartość zadłużenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 60 i 61, pomniejsza się o wartość pożyczek udzielonych podmiotom powiązanym, wskazanym w tych przepisach.

Z kolei w myśl art. 16 ust. 7h (dodanym ustawą zmieniającą), wartość kapitału własnego, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61, określa się na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek, o których mowa w tych przepisach, bez uwzględnienia kapitałów z aktualizacji wyceny oraz części kapitału własnego pochodzącego z otrzymanych pożyczek podporządkowanych. Wartość tę pomniejsza się o wartość kapitału zakładowego spółki lub funduszu udziałowego w spółdzielni, jaka nie została na ten kapitał lub fundusz faktycznie przekazana lub jaka została pokryta wierzytelnościami z tytułu pożyczek oraz z tytułu odsetek od tych pożyczek, przysługującymi wspólnikom wobec tej spółki lub członkom wobec tej spółdzielni, a także wartościami niematerialnymi lub prawnymi, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 16a-16m.

Odnosząc powołane wyżej normy prawne - obowiązujące zarówno do 31 grudnia 2014r., jak również począwszy od 1 stycznia 2015r. - należy stwierdzić, że uprawnienie Spółki do korzystania ze środków finansowych w ramach opisanej we wniosku umowy ramowej upoważnia do stwierdzenia, że w przedstawionym stanie faktycznym występuje pożyczka w rozumieniu definicji zawartej w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p.

Z ekonomicznego punktu widzenia finansowanie to ma cechy pożyczki, gdyż w wyniku sfinansowania ujemnego salda wykazanego przez danego uczestnika umowy nadwyżką środków zgromadzonych przez innych uczestników, uczestnik ten nie jest zobowiązany do zapłaty odsetek na rzecz banku z tytułu debetu na jego rachunku, który by wystąpił w sytuacji, gdyby niedoboru tego nie pokrył inny uczestnik umowy. W miejsce zatem dłużnego kredytowania debetu, jaki występuje na rachunku prowadzonym na rzecz danego uczestnika, w następstwie umowy ramowej kredytowanie takie nie jest realizowane ze środków banku, lecz innego bądź innych uczestników umowy, w zamian za wynagrodzenie wypłacane w postaci odsetek tym uczestnikom, którzy wykazywali saldo dodatnie, i którzy tym samym finansowali także saldo ujemne innych uczestników.

Uzyskiwane zatem przez uczestników umowy wynagrodzenie w postaci odsetek jest uzyskane z tytułu czasowego finansowania debetu innych uczestników umowy. Tym samym nie powinno budzić wątpliwości, że w przypadku środków finansowych, które posłużą pokryciu niedoborów finansowych innych uczestników umowy, można mówić o ich udzieleniu innym uczestnikom umowy w formie pożyczki w rozumieniu wyżej powołanego art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p.

Tym samym, w sytuacji gdy Spółka będzie wykazywała saldo debetowe, a także łączna wartość zadłużenia wobec podmiotów wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. przekroczy wartości w nich wymienione, wówczas w odniesieniu do odsetek płaconych w związku z uczestnictwem w umowie ramowej znajdą zastosowanie ograniczenia w zakresie niedostatecznej kapitalizacji.

Co istotne w rozpatrywanej sprawie ograniczenia te będą miały zastosowanie nie tylko do Spółki Finansowej, ale także do innych uczestników systemu wynikającego z umowy ramowej, którzy są faktycznymi pożyczkodawcami a jednocześnie spełniają kryteria podmiotów kwalifikowanych w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej z 2014r., w stosunku do pożyczek udzielonych przed 1 stycznia 2015r., których środki zostały pożyczkobiorcy faktycznie przekazane przed tą datą, kontynuuje się stosowanie przepisów art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 oraz ust. 6 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2015r. Przepis ten ma za zadanie ochronę praw nabytych u tych podatników, którzy faktycznie otrzymali kwoty pożyczek z tytułu umów pożyczek zawartych z podmiotami powiązanymi, przed wejściem w życie tej ustawy.

Spółka uczestniczy w rozliczeniach w ramach umowy ramowej. Oznacza to, że każdego dnia otrzymuje lub udziela pożyczek innym podmiotom (spółkom), które także uczestniczą w tym systemie rozliczeń.

Zatem na podstawie wskazanego powyżej przepisu przejściowego (art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej) w stosunku do odsetek od pożyczek otrzymanych przed dniem 1 stycznia 2015r. będą miały zastosowanie przepisy dotyczące "niedostatecznej kapitalizacji" w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2015r. Natomiast przepisy dotyczące tzw. "niedostatecznej kapitalizacji" w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą będą miały zastosowanie do odsetek od pożyczek faktycznie otrzymanych po 31 grudnia 2015r. Wskazane zasady należy odnieść do faktycznych pożyczkodawców, a więc nie tylko do Spółki Finansowej, lecz także do pozostałych uczestników systemu określonego umową ramową.

W konsekwencji, wielkość zadłużenia dla wyliczenia limitu odsetek niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, dotyczącego pożyczek wypłaconych od 1 stycznia 2015r., powinna być wyliczona wobec wszystkich kwalifikowanych pożyczkodawców, a nie tylko wobec Spółki Finansowej.

Mają powyższe na uwadze oraz okoliczność, że Skarżąca we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej twierdziła, iż wielkość zadłużenia dla wyliczenia limitu odsetek niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, dotyczącego pożyczek wypłaconych od 1 stycznia 2015r., powinna być wyliczona wyłącznie wobec Spółki Finansowej, prawidłowo organ uznał to stanowisko jako nieprawidłowe, wskazując iż wielkość zadłużenia powinna być wyliczona wobec wszystkich kwalifikowanych pożyczkodawców. Podkreślenia wymaga, że Skarżąca wyrażając swoje stanowisko wychodziła z błędnego założenia, iż wyłącznym pożyczkodawcą na jej rzecz jest Spółka Finansowa. Jak już wskazano powyżej założenie to jest błędne, a w konsekwencji stanowisko Skarżącej odnośnie wyliczenia wielkości zadłużenia nie mogło zostać uznane za prawidłowe. Stąd też nie ma sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem. Podkreślenia ponadto wymaga, że organ interpretacyjny wskazał jednocześnie, iż w stosunku do pożyczek udzielonych przed 1 stycznia 2015r., których środki zostały pożyczkobiorcy faktycznie przekazane przed tą datą, kontynuuje się stosowanie przepisów art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 oraz ust. 6 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2015r. Co przecież oznacza, że do pożyczek udzielonych począwszy od 1 stycznia 2015r. zastosowanie będą miały przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015r. Przy czym organ przytoczył treść tych przepisów w brzmieniu od 1 stycznia 2015r. wyróżniając w tekście tę część tych przepisów, z której wynika na jaki dzień winna być ustalana "proporcja, w jakiej wartość zadłużenia przekraczająca wartość kapitału własnego spółki pozostaje do całkowitej kwoty tego zadłużenia wobec tych podmiotów", tj.: "określonej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek". Organ wskazał też, że wielkość zadłużenia dla wyliczenia limitu odsetek niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, dotyczącego pożyczek wypłaconych od 1 stycznia 2015r., powinna być wyliczona wobec wszystkich kwalifikowanych pożyczkodawców, a nie tylko wobec Spółki Finansowej. Stąd w ocenie Sądu, za niezasadny należało uznać również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 O.p. poprzez brak odpowiedzi na pytanie nr 4.

Niezależnie od powyższego, nadto zauważyć należy, w przypadku podnoszenia zarzutu wystąpienia w danym orzeczeniu (akcie) sprzeczności rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, należy wskazać przepisy prawa procesowego, które w wyniku tego zostały naruszone.

W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 61 i ust. 7h u.p.d.o.p.

W myśl art. 16 ust. 7h u.p.d.o.p. wartość kapitału własnego, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61, określa się na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek, o których mowa w tych przepisach, bez uwzględnienia kapitałów z aktualizacji wyceny oraz części kapitału własnego pochodzącego z otrzymanych pożyczek podporządkowanych. Wartość tę pomniejsza się o wartość kapitału zakładowego spółki lub funduszu udziałowego w spółdzielni, jaka nie została na ten kapitał lub fundusz faktycznie przekazana lub jaka została pokryta wierzytelnościami z tytułu pożyczek oraz z tytułu odsetek od tych pożyczek, przysługującymi wspólnikom wobec tej spółki lub członkom wobec tej spółdzielni, a także wartościami niematerialnymi lub prawnymi, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 16a-16m.

Kapitał własny - to wartości wniesione do przedsiębiorstwa przez jej właścicieli oraz środki uzyskane w trakcie jego działalności. Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 10 ustawy o rachunkowości na dzień bilansowy kapitały własne, z wyjątkiem udziałów (akcji) własnych, wycenia się w wartości nominalnej. Na kapitał własny składa się: kapitał podstawowy; należne wpłaty na kapitał podstawowy; udziały własne; kapitał zapasowy; kapitał z aktualizacji wyceny; pozostałe kapitały rezerwowe; zysk (strata) z lat ubiegłych; zysk (strata) netto; odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego.

Z treści art. 28 ust. 1 pkt 10 ustawy o rachunkowości jednoznacznie zatem wynika, że straty finansowe są wielkością rzutującą na kapitał własny, a to oznacza, ze powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika "cienkiej kapitalizacji". Dodać należy, że skoro przepisy ustawy podatkowej (u.p.d.o.p.) nie definiują pojęcia "kapitału własnego", to zasadnym jest uwzględnienie przepisów prawnych, które to pojęcie definiują. Definicję "kapitału własnego" zawiera ustawa o rachunkowości, a tym samym zasadnym było odniesienie się do tych regulacji, zwłaszcza, że w powołanym art. 16 ust. 7h u.p.d.o.p. ustawodawca powołuje się również na inne pojęcia, do których odnosi się również ustawa o rachunkowości (np. kapitały z aktualizacji wyceny – art. 28 ust. 1 pkt 10 ustawy o rachunkowości). Zważyć należy, że przepis art. 28 ust. 1 pkt 10 ustawy o rachunkowości wskazuje co należy brać pod uwagę określając wartość kapitału własnego (wskazuje m.in. straty finansowe). Z kolei przepis art. 16 ust. 7h u.p.d.o.p. wskazuje co nie powinno być brane pod uwagę (uwzględniane) przy określaniu wartości kapitału własnego ("bez uwzględnienia kapitałów z aktualizacji wyceny oraz części kapitału własnego pochodzącego z otrzymanych pożyczek podporządkowanych"). Wskazuje ponadto, o co wartość kapitału własnego winna być pomniejszona: "Wartość tę pomniejsza się o wartość kapitału zakładowego spółki lub funduszu udziałowego w spółdzielni, jaka nie została na ten kapitał lub fundusz faktycznie przekazana lub jaka została pokryta wierzytelnościami z tytułu pożyczek oraz z tytułu odsetek od tych pożyczek, przysługującymi wspólnikom wobec tej spółki lub członkom wobec tej spółdzielni, a także wartościami niematerialnymi lub prawnymi, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 16a-16m." Zauważyć w tym miejscu należy, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 pkt 10 ustawy o rachunkowości na kapitał własny składają się m.in. "należne wpłaty na kapitał podstawowy". Dla celów zaś określenia współczynnika tzw. "cienkiej kapitalizacji" należy wartość kapitału własnego pomniejszyć m.in. o wartość kapitału zakładowego spółki, jaka nie została na ten kapitał faktycznie przekazana. Innymi słowy uwzględnia się tylko tę wartość kapitału zakładowego jaka faktycznie została na ten kapitał wniesiona. Zdaniem Sądu, z treści art. 16 ust. 7h u.p.d.o.p. nie wynika, aby przy ustalaniu wartości kapitału własnego, należało nie uwzględniać strat finansowych. Przepis ten wyraźnie wskazuje jakie wartości nie powinny być brane pod uwagę (poprzez wskazanie czego nie uwzględniać oraz poprzez wskazanie o co pomniejszyć).

Za całkowicie bezpodstawny należało uznać zarzut naruszenia art. 124 O.p. Zarzut ten Skarżąca podniosła bowiem wobec odpowiedzi organu interpretacyjnego na jej wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Odpowiedź na wezwanie jest czynnością wynikającą z dochowania procedury związanej ze skutecznym wniesieniem skargi do sądu. Od otrzymania odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bowiem bieg 30 dniowy termin do zaskarżenia aktu bądź czynności podlegających kontroli sądów administracyjnych (art. 53 § 2 P.p.s.a.). Dodać można, że Minister Finansów nie miał obowiązku odniesienia się do zarzutów podniesionych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Z art. 53 § 2 P.p.s.a. wynika, że reakcją organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa może być albo odpowiedź na to wezwanie, albo pozostanie biernym w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na wezwanie. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi generalnie o negatywnym stanowisku organu w zakresie zgłoszonych wobec aktu uchybień prawnych. Udzielenie tej odpowiedzi ma takie znaczenie, iż organ informuje stronę, że nie stwierdził zarzucanego przez nią naruszenia prawa, a zatem brak jest podstaw do zmiany interpretacji. Odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest kolejną interpretacją, ani rozstrzygnięciem drugoinstancyjnym i nie podlega zaskarżeniu.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.