Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1386/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 11, 77  par. 1,80, 107  par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 39, 41, 8,3, 4
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G., decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] o przyznaniu specjalnych zasiłków celowych w kwietniu 2015 r. na zakup: środków chemicznych w wysokości 30 zł; żywności w wysokości 100 zł; odzieży w wysokości 70 zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z dnia 30 marca 2015 r. M. G. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o zasiłek na zakup środków higieny osobistej, odzieży, leków oraz bonów żywnościowych.

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] orzekł o przyznaniu: 1. specjalnego zasiłku celowego na zakup środków chemicznych w kwietniu 2015 r. w wysokości 30 zł; 2. specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności w kwietniu 2015 r. w wysokości 100 zł; 3. specjalnego zasiłku celowego na zakup odzieży w kwietniu 2015 r. w wysokości 70 zł.

Od powyższej decyzji M. G. wniósł odwołanie wskazując, że przyznana kwota jest za niska. Podał, że potrzebuje więcej środków finansowych na zakup odzieży, wyżywienie i leki, bo opuścił Zakład Karny po 12 latach. Uważa, że jego potrzeby zaspokoi pomoc w wysokości 1000 zł miesięcznie lub jednorazowo 3000 zł. Kwota ta pozwoli na zakup niezbędnych artykułów, leków i remont domu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) – zwanej dalej "ustawą" celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości przez wspieranie tych osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna winna zapobiegać trudnym sytuacjom życiowym przez działania w celu usamodzielnienia życiowego osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Kolegium wskazało, że M. G. nie spełniał kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy związku § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r. poz. 823) wynoszącego 456 zł na osobę w rodzinie, tj. w przypadku dwuosobowej rodziny - 912,00 zł. Materiał dowodowy wskazuje, że miesięczny dochód rodziny odwołującego się wyniósł [...] zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca w art. 41 ust. 1 ustawy przewidział jednak możliwość przyznania pomocy osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających ustalone kryterium dochodowe. Przepis ten określa, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zawarte w tym przepisie określenie "może" wskazuje, iż ustawodawca pozostawił pewną uznaniowość w tym zakresie organom pomocy społecznej. Przepis ten limituje jedynie maksymalną wysokość tego rodzaju świadczenia.

Na podstawie poczynionych przez organ l instancji ustaleń Kolegium stwierdziło, że sytuacja M. G. była trudna bowiem po opuszczeniu Zakładu Karnego w dniu [...] marca 2015 r. pozostawał bez pracy. Zarejestrował się w PUP w [...] jako osoba bezrobotna. Jak sam podał, z uwagi na stan zdrowia podjął też czynności w kierunku uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i ma zamiar ubiegać się o rentę socjalną. Zdaniem Kolegium, skoro wnioskodawca nie posiada aktualnie własnego źródła dochodu, to pozostaje na utrzymaniu matki, która jest emerytką. Ta przejściowa sytuacja związana z brakiem pracy, a jednocześnie koniecznością zakupu leków, żywności i odzieży, została zakwalifikowana zasadnie przez organ I instancji, jako przemawiająca za przyznaniem pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na kwiecień 2015 r. i udzieleniem wsparcia w ogólnej kwocie 200 zł, z czego: 30 zł na zakup środków chemicznych, 100 zł na zakup żywności, 70 zł na zakup odzieży.

Zdaniem Kolegium, kwota przyznanej pomocy nie była w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb wnioskodawcy, ale stanowiła wsparcie w codziennych wydatkach bytowych. Pozostające w aktach sprawy zaświadczenie lekarskie z dnia 10 kwietnia 2015 r. potwierdza jedynie, że strona wymaga stałego leczenia farmakologicznego.

Kolegium podkreśliło, że wnioskodawcy przy opuszczaniu Aresztu Śledczego w [...] w dniu [...] marca 2015 r. zostały wypłacone z depozytu środki pieniężne w kwocie [...] zł.

M. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]. W skardze wniósł o zajęcie się jego sprawą w związku z odmową przyznania pomocy po opuszczeniu Zakładu Karnego. Skarżący podał, że oba organy uznały jego trudną sytuację, ale nie obchodzi ich jego los. Jedynym powodem odmowy pomocy jest to, że jest we wspólnym gospodarstwie domowym, co jest bzdurą, gdyż matka utrzymuje się z renty, którą w większości wydaje na leki. Dzięki matce ma dach nad głową, lecz nic od niej nie dostaje. Prosi ludzi o pomoc, bo jest chory i potrzebuje na leki, wyżywienie, odzież itp., a GOPS twierdzi, że pozostaje na utrzymaniu matki. M. G. wskazał, że z Zakładu Karnego wyszedł [...] kwietnia 2015 r. i do dnia dzisiejszego pozostaje bez pomocy. Na leki i lekarzy wydał już 1000 zł. Skarżący informuje, że zgłosił sprawę do Strasburga, natomiast do Sądu zwraca się o przyznanie 1000 zł, co miesiąc od daty wyjścia z Zakładu Karnego na 3 miesiące.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało prezentowane w sprawie stanowisko. Dodatkowo organ wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu wszystkich zebranych w sprawie materiałów dowodowych, treści zaskarżonej decyzji oraz skargi, nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia swojej decyzji. Kolegium zauważyło, że M. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką K. G. (str. 6 pkt I.11., pkt lIl.1. i pkt VII. wywiadu rodzinnego). Na dochód dwuosobowej rodziny składała się tylko emerytura matki skarżącego, której wysokość za miesiąc luty 2015 r. wyniosła [...] zł (netto). Ustalony dochód na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł przekraczał więc ustawowe kryterium o [...] zł i nie pozwalał na udzielenie pomocy społecznej na zasadach ogólnych. Organ podał też, że tak na etapie postępowania przed organem l instancji, jak i postępowania odwoławczego M. G., pomimo sygnalizowanych wysokich wydatków na leki i leczenie, nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów w postaci rachunków. Otrzymując zaś z depozytu Aresztu Śledczego kwotę [...] zł w miesiącu złożenia wniosku o pomoc dysponował pewną kwotą pieniędzy na zakup niezbędnej odzieży, czy podstawowych leków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Sąd zwraca uwagę, że sprawa administracyjna w administracyjnym toku instancji musi być dwukrotnie dokładnie i wszechstronnie rozpoznana i rozstrzygnięta, a wydana decyzja starannie uzasadniona, zwłaszcza decyzja wydawana w granicach tzw. uznania administracyjnego. Takie obowiązki ciążące na organie wynikają z przepisów art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa.

Uszło uwadze Kolegium, że Wójt Gminy [...] wydał w sprawie decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów. W treści decyzji organ powołał się na przepis prawa materialnego – art. 39 ustawy, który dotyczy zasiłku celowego. Następnie wskazał, że rozpoznaje wniosek złożony w dniu 9 kwietnia 2015 r., mimo, że w aktach sprawy jest wniosek z prezentatą: 30 marca 2015 r. Dalej organ orzekł o przyznaniu innego rodzaju świadczeń, niż wynikające z art. 39 ustawy, tj. trzech specjalnych zasiłków celowych, a więc orzekł w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy, który przewiduje inne przesłanki przyznania świadczenia, niż art. 39 ustawy. Uzasadnienie decyzji ma charakter szablonowy, nie odnosi się do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy, lecz zawiera dwa zdania powołujące się na przepisy art. 8 i art. 3 ust. 4 ustawy. Zawarty w pierwszym zdaniu uzasadnienia zwrot "ustalono, że spełnia Pan/i kryteria określone w art. 8 powołanej wyżej ustawy o pomocy społecznej" sugeruje, że – zdaniem organu pomocy społecznej - wnioskodawca spełnił tzw. kryterium dochodowe, a nie że je przekroczył, co pozostaje w sprzeczności z przesłankami do przyznania specjalnego zasiłku celowego. W decyzji pierwszoinstancyjnej brak rozstrzygnięcia w zakresie pomocy na leki, a takie żądanie zawierał wniosek M. G. z dnia [...] marca 2015 r. Organ nie wskazał przy tym w treści decyzji, że żądanie skarżącego w zakresie pomocy na leki zostanie rozpoznane odrębna decyzją.

Z powyższego wynika, że organ I nie załatwił sprawy wnioskodawcy, zgodnie z wymogami powołanymi w wyżej wymienionych przepisach. Organ ten wydał bowiem decyzję, w której są sprzeczne treści, uzasadnienie decyzji nie zawiera indywidualnych motywów rozstrzygnięcia i jest sprzeczne z osnową. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że decyzja pierwszoinstancyjna, mimo, że przyznaje wnioskodawcy świadczenia w określonej kwocie, to nie jest to decyzja w całości uwzględniające żądanie strony, której nie trzeba uzasadniać (art. 107 § 4 Kpa). Organ pomocy społecznej nie wyjaśnił bowiem jakiej wysokości pomocy pieniężnej M. G. oczekuje. Nie wiadomo też z jakich powodów organ przyznał skarżącemu taką, a nie inną, wysokość pomocy pieniężnej - czy jest to uwarunkowane sytuacją osobistą skarżącego, czy możliwościami organu pomocy społecznej ?

Zdaniem Sądu, takiej decyzji Wójta Gminy [...] organ odwoławczy nie mógł zaakceptować. Wbrew temu co twierdzi Kolegium, w sprawie nie została wyjaśniona kwestia prowadzenia przez skarżącego wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Samo stwierdzenie pracownika socjalnego zawarte w wywiadzie środowiskowym, że skarżący nie ma własnych źródeł utrzymania, pozostaje na utrzymaniu matki i że prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe nie jest wystarczające do udowodnienia tej okoliczności. Nie wiadomo z jakich spostrzeżeń pracownik wysnuł wniosek o tym, że skarżący i jego matka wspólnie gospodarują jako rodzina i że skarżący pozostaje na utrzymaniu matki - czy z rozmowy ze skarżącym i jego matką, czy z oceny sposobu urządzenia mieszkania i sposobu organizacji życia codziennego?

Skoro zatem organ odwoławczy nie dostrzegł wskazanych wyżej uchybień, to Sąd uznał, że zarówno decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., jaki i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. należało uchylić jako wydane z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, z tym że decyzję organu odwoławczego dodatkowo także za wydaną z tego rodzaju naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] wyjaśni jakiej wysokości pomocy pieniężnej M. G. oczekuje na potrzeby wskazane we wniosku z dnia 30 marca 2015 r. Organ ustali, czy wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy), czy też tworzy z matką rodzinę wspólnie zamieszkując i gospodarując (art. 6 pkt 14 ustawy). Następnie organ ustali jakie kryterium dochodowe wymienione w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy dotyczy skarżącego i czy skarżący spełnia kryterium dochodowe. Organ wskaże na jakiej podstawie poczynił takie, a nie inne ustalenia. Jeżeli organ uzna wniosek M. G. za zasadny, choćby w części, to w uzasadnieniu decyzji wyjaśni dlaczego przyznał kwotę pomocy w takiej, a nie innej wysokości. Organ będzie miał na uwadze także to, że wnioskodawca we wniosku z dnia 30 marca 2015 r. domagał się przyznania pomocy na leki.

Odnosząc się do wniosku skargi Sąd zwraca uwagę, że nie mógł zobowiązać Wójta Gminy [...] do wydania decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek w żądanej przez niego kwocie, ponieważ kompetencje Sądu wynikające z przepisu art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" nie dotyczą decyzji uznaniowych, a takimi są decyzje przyznające zasiłek celowy, czy zasiłek celowy specjalny.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.