Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 766/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 72 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 z późn. zm., dalej także "p.o.a.") utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia adw. M. B. (dalej "skarżący") z listy adwokatów.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych oraz prawnych.

Jak wynikało z akt sprawy, M. B. w dniu 7 października 2013 r. złożył wniosek o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K., powołując się na zajmowanie stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., do którego dołączył szereg wymaganych dokumentów.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek Okręgowa Rada Adwokacka w K., uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., odmówiła wpisu M. B. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w K. uznając, że nie spełnia warunków określonych w art. 65 pkt 1 p.o.a. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2014 r., a następnie - decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2014 r. Wszystkie powyższe rozstrzygnięcia zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. VI SA/Wa 1773/14.

W dniu 25 stycznia 2016 r M. B. został wpisany na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. na listę adwokatów. Minister Sprawiedliwości nie zgłosił do wpisu sprzeciwu. Następnie adwokat złożył ślubowanie dnia 9 maja 2016 r., oświadczając zarazem, że zamierza pozostać na liście adwokatów nie wykonujących zawodu.

W dniu 5 września 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. wszczęła postępowanie w sprawie skreślenia adw. M. B. z listy adwokatów, wobec stwierdzenia, że nadal wykonuje on zawód komornika, które zakończone zostało wydaniem uchwały z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów. Organ samorządu zawodowego powołał się na art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.o.a., wedle którego skreśla się adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Organ wyjaśnił, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że cechy funkcji komornika pozwalają zaszeregować go do kategorii "organu wymiaru sprawiedliwości". Konsekwencją tego jest uznanie, że art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.o.a. obejmuje swoją dyspozycją nie tylko sytuację objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, ale również wykonywanie zawodu adwokata i jednoczesne piastowanie stanowiska komornika. Przepis ten implikuje zatem obowiązek skreślenia z listy adwokatów we wskazanych w nim sytuacjach.

Organ samorządu zawodowego wskazał także, że nie należy różnicować formalnego pozostawania na liście adwokatów (nie wykonujących zawodu) i czynnego wykonywania zawodu, gdyż ustawa rozróżnienia takiego nie wprowadza. Status adwokata przysługuje osobie wpisanej na listę niezależnie od kwestii wykonywania zawodu. Konkludując uznał, że pozostawanie M. B. na liście adwokatów w sytuacji, gdy nadal wykonuje on zawód komornika, jest niedopuszczalne.

M. B. wniósł od powyższej uchwały odwołanie, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów. Wydanej uchwale zarzucił naruszenie art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, art. 65, 66 ust. 1 pkt. 2 i art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.o.a. W uzasadnieniu wskazał, że żaden przepis nie obliguje do rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata w określonym terminie od uzyskania wpisu, dlatego też nie złożył ślubowania i nie zrezygnował z zawodu komornika. Ponadto nabycie prawa do wykonywania zawodu należy odróżnić od samego prawa wykonywania zawodu, które jest pozostawione woli osoby zainteresowanej, a sam wpis na listę nie uprawnia jeszcze do występowania w roli profesjonalnego pełnomocnika.

Podniósł także, że art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.o.a. dotyczy jedynie wypadków, gdy wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej, niż objęcie stanowiska w wymiarze sprawiedliwości, zatem nie jest dopuszczalne dokonanie wykładni rozszerzającej działanie tego przepisu również na sytuację, gdy chronologia zdarzeń była odmienna.

Skarżoną uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę ORA w K. z dnia [...] grudnia 2016 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej stoi na stanowisku, że rozróżnienie na adwokatów wykonujących i nie wykonujących zawodu ma jedynie charakter wewnątrzorganizacyjny i wpływa jedynie na zakres obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej nie zaś – na całokształt praw i obowiązków w strukturze samorządowej. Organ odwoławczy podkreślił, że Skarżący nigdy nie podjął wykonywania zawodu adwokata, figuruje na liście adwokatów i nie zrezygnował z wykonywania zawodu komornika. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zgodziło się z poglądem, że w identycznym stanie faktycznym doszło najpierw do wpisania czynnego komornika na listę adwokatów, a następnie - na bazie tych samych przesłanek - do jego skreślenia.

W ocenie organu nie budzi wątpliwości, że art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.o.a. stwarza podstawę dla skreślenia z tejże listy uprzednio wpisanej na nią osoby na tej samej podstawie, która nadal pozostaje komornikiem. Dokonując wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej tego przepisu, organ samorządu adwokackiego doszedł do konkluzji, że istotą tego przepisu jest bezwzględny zakaz łączenia stanowiska w wymiarze sprawiedliwości ze statusem adwokata, bez względu na kolejność zdarzeń prowadzących do zaistnienia takiej kolizji interesów.

Organ zauważył ponadto, że skreślenie z listy adwokatów osoby wykonującej zawód komornika nie nosi znamion naruszenia Konstytucji RP wobec niesłusznie zarzuconego przez M. B. złamania zasady "praw nabytych". Każde prawo nabyte, w przypadku spełnienia określonych przesłanek, może być bowiem uprawnionemu odjęte, a takie przesłanki zaistniały właśnie w nin. sprawie.

Na ww. uchwałę M. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchwały ją poprzedzającej, a także zasądzenie kosztów postępowania. Wydanej uchwale zarzucił naruszenie:

I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 65 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 65 i 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez bezpodstawne skreślenie Skarżącego z listy adwokatów i pozbawienie go nabytego prawa do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o rygorystyczne przesłanki, które nie wynikają wprost z żadnego przepisu prawa, a nadto na podstawie identycznych okoliczności faktycznych i prawnych, które uprzednio stanowiły podstawę do wpisu Skarżącego na listę i przyznania mu uprawnień do wykonywania zawodu adwokata,

2) art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze przez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że stanowi on podstawę do skreślenia z listy adwokatów osoby, która uzyskała jedynie potwierdzenie uprawnienia do wykonywania zawodu (sam wpis na listę adwokatów) i nie podjęła się wykonywania zawodu, podczas gdy przepis ten wprowadza zakaz łączenia czynnie wykonywanego zawodu adwokata z jednoczesnym obejmowaniem stanowisk w organach wymiaru sprawiedliwości i nie odnosi się do sytuacji osoby, która nabyła samo prawo do wykonywania zawodu adwokata,

3) art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze przez błędną - rozszerzającą wykładnię prowadzącą do uznania, że osoba wykonująca zawód komornika sądowego zajmuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości i jako taka podlega (po uzyskaniu wpisu) skreśleniu z listy adwokatów niewykonujących zawodu, podczas gdy z zastosowanego przepisu prawa w żadnym zakresie to nie wynika, a doszukiwanie się przez organ w ustawie podstawy prawnej do działania w sytuacji, gdy nie została ona w normie kompetencyjnej określona w sposób wyraźny (wprost), pozostaje nie do pogodzenia z zasadą państwa prawnego;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w sytuacji, gdy istniały oczywiste podstawy do jej uchylenia.

W uzasadnieniu zarzutów Skarżący wskazał, że poczyniona przez organ wykładnia przepisów prawa i podjęte rozstrzygnięcie godzi w konstytucyjnie gwarantowaną wolność wyboru zawodu adwokata, gdyż został pozbawiony nabytego uprawnienia (potwierdzenia nabycia prawa) do wykonywania zawodu adwokata. Skarżący zwrócił uwagę, iż rozstrzygnięcie o pozbawieniu uprawnienia do wykonywania zawodu adwokata nastąpiło na podstawie tych samych okoliczności faktycznych i prawnych, które stanowiły uprzednio podstawę do wpisu Skarżącego na listę adwokatów i przyznania mu uprawnienia do wykonywania zawodu oraz, co najistotniejsze, z powołaniem się na tożsamą argumentację i z zupełnym pominięciem oceny prawnej poczynionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wiążącym organ wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. VI SA/Wa 1773/14, wydanym w sprawie o odmowie wpisu Skarżącego na listę adwokatów.

W ocenie Skarżącego brak jest w obowiązującym porządku prawnym regulacji, która wprowadzałaby dla komornika sądowego zakaz pozostawania na liście adwokatów niewykonujących tego zawodu. Takiego rygoru nie przewidział bowiem ustawodawca w ustawie Prawo o adwokaturze, a przywołany przez organ art. 72 ust. 1 pkt 4 tej ustawy dotyczy wyłącznie wypadków czynnie wykonywanego zawodu adwokata, a nadto gdy wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska i w żadnym zakresie nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Skarżący wskazał też na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 nie można interpretować w ten sposób, że na jego podstawie jest dopuszczalne skreślenie z listy adwokatów osoby, która po uzyskaniu wpisu dalej pracuje, nie podejmując się wykonywania zawodu adwokata. Oznaczałoby to bowiem, w skrajnym przypadku, że skreślenie takiej osoby z listy adwokatów jest dopuszczalne tuż po wpisie na tę listę". Powołując się na stanowisko doktryny argumentował, że sam wpis na listę adwokatów potwierdza wyłącznie nabycie uprawnienia (prawa) do wykonywania zawodu i nie można go utożsamiać z wykonywaniem zawodu adwokata. Zdaniem Skarżącego organ nie może interpretować w sposób rozszerzający przesłanek prowadzących do pozbawienia prawa nabytego, jeżeli przepis prawa takiej restrykcyjnej sankcji wyraźnie nie wprowadza. Ponadto ustawodawca wyraźnie odróżnia dwie sytuacje dotyczące statusu adwokatów. Pierwsza obejmuje samo nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata, druga - wykonywanie tego zawodu.

Skarżący podniósł także, że nie można obciążać jednostki (podmiotu prawa prywatnego) negatywnymi konsekwencjami rozbieżności interpretacyjnych w praktyce organów władzy publicznej lub braku jasności czy też precyzji przepisów prawa, uniemożliwiających realizować mniej lub bardziej czytelny cel ustawodawcy.

W świetle powyższego Skarżący argumentował, iż wobec spełnienia przez niego wszystkich materialnoprawnych przesłanek z art. 65 i 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze do uzyskania wpisu na listę adwokatów i braku podstaw do skreślenia z tejże listy, organ nie miał prawa do zainicjowania postępowania, które w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego skreślenia Skarżącego z listy adwokatów niewykonujących tego zawodu i pozbawienia go potwierdzenia nabycia prawa do wykonywania zawodu adwokata.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wcześniej prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając sprawę w świetle kryteriów, określonych przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona uchwała Prezydium NRA, jak i utrzymana nią w mocy uchwała ORA w K. nie naruszają prawa.

Istota sprawy dotyczyła spornej pomiędzy stronami kwestii dopuszczalności łączenia zawodu adwokata i komornika sądowego.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący pomimo wpisania go na listę adwokatów przez ORA uchwałą z 25 stycznia 2016 r. i złożenia ślubowania nie podjął dalszych czynności zmierzających do wykonywania zawodu adwokata, wykonując nadal zawód komornika sądowego.

Koronnym zarzutem skargi jest naruszenie praw nabytych, a mianowicie naruszenie art. 65 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawo o adwokaturze, poprzez bezpodstawne skreślenie Skarżącego z listy adwokatów i pozbawienie go nabytego prawa do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o rygorystyczne przesłanki, które nie wynikają wprost z żadnego przepisu prawa.

Zdaniem Sądu powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać na wstępie należy, iż ustawa Prawo o adwokaturze reguluje: prawo dostępu do zawodu adwokata oraz formę nabycia przez jednostkę tego prawa; wykonywanie tego prawa (wykonywanie zawodu adwokata) oraz utratę tego prawa. Regulacja utraty prawa do wykonywania zawodu adwokata wiąże się zarówno ze zmianami w stanie faktycznych przesłanek nabycia prawa przez jednostkę, jak i wadliwym realizowaniem tego prawa. Niewątpliwie jednak od regulacji nabycia prawa do wykonywania zawodu należy odróżnić regulację dotyczącą prawa do wykonywania zawodu.

W myśl art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze, Okręgowa Rada Adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca redagując ten przepis użył zwrotu "w wypadku objęcia stanowiska", co mogłoby wskazywać, kierując się wykładnią językową, że skreślenia z listy adwokatów dokonuje się wyłącznie w sytuacji, kiedy wpisany na listę adwokat zostaje prokuratorem bądź sędzią (lub w tym przypadku komornikiem) i przepis ten nie ma zastosowania w przypadkach, kiedy sędzia, prokurator czy komornik zostają w trakcie pełnienia swych obowiązków wpisani na listę adwokatów ale nie zamierzają wykonywać zawodu adwokata. Wykładnia celowościowa, funkcjonalna, jak i systemowa prowadzą do odmiennego wniosku i wskazują na jednoznaczne intencje ustawodawcy odnośnie zakazu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości przy jednoczesnym wpisie na listę adwokatów czy radców prawnych. (vide: wyrok NSA, sygn. akt II GSK 395/11). Podkreślić należy, iż co do zasady stanowisko to zostało zaaprobowane przez doktrynę. W glosie do powyższego wyroku wskazuje się na odmienny status prawny instytucji nabycia prawa do wykonywania zawodu oraz wykonywania tego zawodu w praktyce (vide; Adamiak Barbara, Glosa do wyroku NSA z dnia 20 kwietnia 2012 r., II GSK 395/11 Teza nr 2 , Lex nr 168956/2). Zaakceptowano zatem pogląd, według którego przepisy ustawy Prawo o adwokaturze ustanawiają zakaz połączenia wykonywania zawodu adwokata ze stanowiskiem w organach wymiaru sprawiedliwości lub w organach ścigania.

Po drugie, odpowiadając na zarzuty skargi dotyczące uzyskania wpisu na listę adwokatów należy przywołać stanowisko zawarte w wyroku NSA z 16 grudnia 2008r., sygn. akt II GSK 594/08. W wyroku tym wskazano, że w regulacji prawnej nabycia prawa do wykonywania zawodu nie została wprowadzona przesłanka ograniczająca prawo wystąpienia o dopuszczenie do zawodu przez osobę zajmującą dotychczas stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości czy w organach ścigania. Stanowiłoby to ograniczenie konstytucyjnego prawa jednostki do wyboru zawodu, ustanowionego w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP: "Każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa". Stanowisko to wyjaśnia kwestię wpisania Skarżącego na listę adwokatów pomimo wykonywania przez niego zawodu komornika sądowego.

Sąd zauważa, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nabył prawo do wykonywania zawodu adwokata czyli został wpisany na listę adwokatów lecz po złożeniu ślubowania do dnia wydania zaskarżonej uchwały nie podjął się wykonywania zawodu adwokata i nadal wykonuje zawód komornika sądowego.

Ustosunkowując się do tej kwestii Sąd podzielił stanowisko zawarte w wyroku NSA z 24 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 302/12, zgodnie z którym;" Usytuowanie komornika przy sądzie rejonowym i prowadzenie przez komornika czynności egzekucyjnych w związku z działalnością wymiaru sprawiedliwości pozwala na zaliczenie zawodu komornika do pomocniczego organu wymiaru sprawiedliwości, pomimo że nie jest on organem władzy sądowniczej i nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości. W rezultacie należy uznać, że skreśleniu z listy adwokatów na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z 26.5.1982 r. - Prawo o adwokaturze (t. jedn.: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058; dalej jako: PrAdw) podlegają osoby, które w chwili wpisu na listę adwokatów zajmowały stanowisko komornika lub asesora komorniczego i nie zrezygnowały z niego po wpisie".

W konsekwencji Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 72 ust 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze przez błędną – rozszerzającą wykładnię.

Zdaniem Sądu, status prawny komornika w świetle art. 72 ust. 1 pkt 4 tej ustawy należy oceniać odwołując się do wykładni celowościowej i systemowej pojęcia "stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości" w kontekście wykonywania zawodu komornika, wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2003 r., sygn. akt K 5/02 i z 20 stycznia 2004 r., sygn. akt SK 26/03, a także wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"): z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1899/11, z 24 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 302/12 oraz z 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 395/11, gdzie wskazano, iż funkcjonalnie status prawny komornika sądowego mieści się w pojęciu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, w rozumieniu art. 72 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. W wyroku z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1899/11 NSA uznał, że komornik działa przy sądzie rejonowym, prezes sądu sprawuje nadzór nad jego działalnością, a sąd nadzoruje czynności judykacyjne. Komornik jest więc "pomocniczym organem wymiaru sprawiedliwości" i działa w strukturze tych organów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie powyższe stanowisko w pełni podziela i akceptuje. Reasumując należy więc uznać, że komornik mieści się w pojęciu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości,

Stanowiący materialnoprawną podstawę podjęcia skarżonych uchwał - art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze nakazuje okręgowej radzie adwokackiej skreślić adwokata z listy w wypadku (m.in.) objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Status adwokata łączy się z wpisem danej osoby na listę adwokatów (wynika z tego wpisu). Aczkolwiek sam wpis nie uprawnia jeszcze do wykonywania czynności adwokackich – niezbędne jest do tego bowiem wyznaczenie siedziby zawodowej (art. 70) oraz złożenie ślubowania (art. 5) ww. ustawy – jednak decyduje o tym statusie, także z tego powodu, że na tym właśnie etapie badane są przesłanki jego uzyskania (art. 65 i nast.). Działania polegające na wyznaczeniu siedziby zawodowej i złożeniu ślubowania są zatem następstwem wpisu – umożliwiają podjęcie wykonywania zawodu adwokata, ale pozostają bez wpływu na status adwokata, który wynika z wpisu na listę.

Skoro w myśl cytowanego wyżej art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, skreśla się adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach, o których mowa w tym przepisie (przepis ten dotyczy również komornika, gdyż jak wyżej wskazano mieści się on w szeroko rozumianym pojęciu zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości), to tym bardziej podlega skreśleniu z listy adwokat, który został powołany na stanowisko komornika i z tego stanowiska nie zrezygnował. W obu przypadkach chodzi bowiem o ten sam, jednakowy status – adwokata, który przysługuje osobom wpisanym na listę adwokatów, niezależnie od okoliczności w jakich do tego wpisu doszło. W świetle dyspozycji art. 72 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy oraz na potrzeby stosowania tego przepisu, należy przyjąć, że nie ma różnicy między adwokatem, który objął stanowisko w organach przewidzianych w tym przepisie – przykładowo został komornikiem i nie skreślił się z listy adwokatów (wówczas bezdyskusyjnie podlega skreśleniu) i adwokatem, który będąc (jak w przedmiotowej sprawie) komornikiem, został wpisany na listę adwokatów i nadal wykonuje zawód komornika. Obaj bowiem – mimo że wpisani na listę adwokatów, a więc legitymujący się statusem adwokata, obejmują (zajmują) stanowisko w tych organach, w rozumieniu przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy.

W konsekwencji brak jest powodów, aby różnicować względem nich skutki prawne tego stanu rzeczy (w postaci skreślenia z listy adwokatów). Bez znaczenia jest zatem, czy do objęcia wskazanego stanowiska doszło przed czy po wpisie na listę adwokatów, gdyż w obu sytuacjach mamy do czynienia z adwokatem obejmującym stanowisko w organach, o których mowa w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy (tu jako komornik). Inny sposób rozumienia analizowanego problemu prowadziłby do pytania, dlaczego adwokata, który objął stanowisko komornika (zaprzestając wykonywania zawodu adwokata), należy skreślić z listy adwokatów, a komornika, który wpisał się na listę adwokatów i dalej, mimo tego wpisu, obejmuje stanowisko komornicze, należy na tej liście pozostawić. Trzeba przy tym baczyć na to, że adwokat po objęciu stanowiska komornika, w następstwie skreślenia, przestaje być adwokatem, natomiast komornik, który wpisał się na listę adwokatów i nie zrezygnował następnie ze stanowiska komornika, nie tylko uzyskuje status adwokata, ale nadal jest komornikiem.

Wprawdzie bazując wyłącznie na językowej (literalnej) wykładni art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze można dojść do wniosku, że przepis ten dotyczy tylko przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska, o którym mowa w tym przepisie i nie ma zastosowania do sytuacji odwrotnej, to jest w której osoba pełniąca to stanowisko uzyskała wpis na listę adwokatów, jednak w świetle wcześniejszych wywodów, poprzestanie na tej wykładni prowadziłoby do stosowania tego przepisu w sposób sprzeczny z jego ratio legis. Tymczasem ratio legis omawianego przepisu wydaje się być oczywiste – cel normy prawnej zawartej w tym przepisie sprowadza się do przeciwdziałania sytuacji, w której osoby zatrudnione – a ściślej obejmujące stanowiska – w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości czy organach ścigania, mogłyby równocześnie znajdować się na liście adwokatów. Dlatego odwoływanie się tylko do wykładni językowej art. 72 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy nie jest dla stosowania tego przepisu wystarczające; nie uwzględnia ona bowiem jego ratio legis. Czyni to natomiast wykładnia celowościowo-funkcjonalna i systemowa, prowadząc do wniosku, iż intencją ustawodawcy nie było różnicowanie w tym przepisie sytuacji adwokata, który po wpisaniu na listę adwokatów obejmuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości lub w organach ścigania oraz sytuacji adwokata, który przed wpisaniem na listę adwokatów zajmował stanowisko komornika, jednak po uzyskaniu wpisu, nie zrezygnował z tego stanowiska (tj. tak jak w niniejszej sprawie: dalej zajmuje stanowisko komornika i nie podejmuje się wykonywania zawodu adwokata). Z punktu widzenia prawidłowego pojmowania i działania instytucji komornika sądowego i adwokatury taka sytuacja jest niedopuszczalna, gdyż w praktyce skutkuje tym, że oto komornik wykonujący funkcję egzekutora uzyskuje w tym samym czasie, niejako równolegle, prawo posługiwania się tytułem zawodowym "adwokat". Wykładnia celowościowo-funkcjonalna omawianego przepisu – użyta pomocniczo, pozwala uniknąć tych niewątpliwie trudnych do zaakceptowania konsekwencji jego stosowania, determinowanych wyłącznie wykładnią językową.

Należy mieć także na uwadze, że ustawa Prawo o adwokaturze, stanowiąc w art. 4b ust. 1 pkt 1, iż adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy, a w art. 8a ust. 1 i 2 zwalniając adwokatów niewykonujących zawodu z obowiązku podlegania ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej, pozwala na odróżnienie dwóch odrębnych sytuacji prawnych dotyczących statusu adwokata, to jednak w sytuacji obejmującej nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata oraz sytuacji polegającej na jego wykonywaniu, nie ma to istotnego znaczenia dla wykładni i stosowania art. 72 ust. 1 pkt 4. Z przepisu tego nie wynika bowiem, aby uzależniał rygor skreślenia z listy adwokatów od wykonywania bądź niewykonywania zawodu adwokata przez adwokata, który objął stanowisko w organach przewidzianych w tym przepisie bądź już po jego objęciu - jak w niniejszej sprawie - uzyskał wpis na listę adwokatów i mimo tego pozostał na tym stanowisku. W obu przypadkach mamy do czynienia z osobą, która legitymując się statusem adwokata jednocześnie objęła/dalej obejmuje stanowisko w tych organach. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze łączy natomiast z tą sytuacją sankcję skreślenia adwokata z listy adwokatów. W tym sensie Sąd nie dostrzega związku między dyspozycją tego przepisu a kwestią wykonywania/niewykonywania zawodu adwokata.

Wskazać ponadto trzeba, iż inaczej niż przepisy ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (por. art. 28 ust. 1 pkt 2 tego aktu), ustawa Prawo o adwokaturze nie przewiduje zawieszenia prawa do wykonywania zawodu adwokata w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości i organach ścigania (ustawa o radcach prawnych posługuje się sformułowaniem "podjęcia pracy" w tych organach). W sytuacji, gdy adwokat obejmuje takie stanowisko, bądź na skutek wpisu na listę adwokatów uzyskuje status adwokata w trakcie obejmowania (zajmowania) stanowiska komornika sądowego i po wpisie nie rezygnuje z tego stanowiska w odpowiednim – możliwym do zaakceptowania (rozsądnym) - czasie, to podlega skreśleniu z listy adwokatów w trybie art. 72 ust. 1 pkt 4. W nawiązaniu do powyższego należy zgodzić się, że nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata (co wynika z wpisu na listę) nie powoduje automatycznie obowiązku jego wykonywania, jednak – zdaniem Sądu – w świetle tego przepisu uniemożliwia, pod rygorem skreślenia z listy, obejmowanie (zajmowanie) stanowiska w organach, o których w tym przepisie mowa.

Reasumując negatywna przesłanka wpisowa, wywiedziona z art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawo o adwokaturze z zastosowaniem wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej, zachodzi w każdej sytuacji deklarowanego wykonywania zawodu komornika po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów.

Zatem zaskarżona uchwała NRA (i uchwała pierwszoinstancyjna) o skreśleniu Skarżącego z listy adwokatów nie może być postrzegana w tych warunkach jako przejaw ograniczenia dostępu do zawodu adwokata, czy naruszenia zasady równości wobec prawa, skoro będąc wpisany na listę adwokatów i - mając ku temu odpowiedni czas - nie zrezygnował ze stanowiska komornika i nie podjął działań, żeby zrealizować swoje prawo i zacząć wykonywać zawód adwokata. Nie można zatem organom adwokatury zarzucić, że uniemożliwiły Skarżącemu wykonywanie zawodu adwokata.

Z drugiej strony należy mieć też na uwadze treść art. 73 ww. ustawy, zgodnie z którym adwokat skreślony z listy adwokatów z przyczyn wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 2 i 4-5 podlega na swój wniosek ponownemu wpisowi na listę, chyba że przestał odpowiadać warunkom przewidzianym w art. 65 pkt 1 i 2. Zatem w sytuacji, gdy odpadną przyczyny skreślenia, Skarżący będzie miał możliwość uzyskania ponownego wpisu na listę adwokatów.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i które ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić. W szczególności Sąd nie był w tej sprawie związany prawomocnym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r. o sygn. akt: VI SA/Wa 1773/14, który dotyczył odrębnych przesłanek uzyskania przez Skarżącego wpisu na listę adwokatów.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.