Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 723/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi I. E. Z. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Komendant Miejski Policji w B., wobec uzasadnionego przypuszczenia popełnienia przewinień dyscyplinarnych, po uprzednim przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, wszczął w dniu [...] marca 2022 r. postępowanie dyscyplinarne wobec sierż. szt. I. E. Z. (dalej powoływana także jako "skarżąca"). Postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, wraz z pouczeniem o uprawnieniach przysługujących z mocy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882), doręczono obwinionej w dniu [...] marca 2022 r.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r., nr[...], przełożony dyscyplinarny dokonał zmiany zarzutów pierwotnie przedstawionych obwinionej, formułując je ostatecznie w sposób wskazany poniżej:

I. będąc funkcjonariuszem Policji zobowiązanym do przestrzegania zasad etyki zawodowej policjanta, a w szczególności do zachowania zasad poprawnego zachowania i kultury osobistej nie sprostała tym obowiązkom, gdyż w dniu [...] listopada 2021 r., w trakcie przeprowadzanej w B. przy ul. [...]interwencji z udziałem S. T., w toku konwersacji użyła w miejscu publicznym zwrotu powszechnie uznawanego za obelżywe, tj. na pytanie mężczyzny "co?'’, odpowiedziała (cyt.) "c. sto", czym popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej policjanta w zakresie nieprzestrzegania zasad poprawnego zachowania i kultury osobistej, tj. o czyn z art 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 1 ust 2 i § 7 zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr[...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta (dalej jako: "zarządzenie nr [...]KGP") w zw. z art 141 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2022 r. poz. 2151 ze zm., dalej jako: "k.w.");

II. będąc funkcjonariuszem Policji zobowiązanym do przestrzegania dyscypliny służbowej, a w szczególności do wykonywania obowiązków policjanta wynikających z przepisów prawa, a w tym do podania stopnia służbowego, imienia i nazwiska podczas przeprowadzania czynności służbowej legitymowania osoby w celu ustalenia jej tożsamości, nie sprostała temu obowiązkowi, gdyż podejmując interwencję wobec ppor. G. R.w dniu [...] grudnia 2021 r., w B., w G. "[...] " przy ul.[...], nie podała mu stopnia, imienia i nazwiska podczas jego legitymowania, czym popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie niedopełnienia obowiązków policjanta wynikających z przepisów prawa, tj. o czyn z art 132 ust. 1, 2 i 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z § 2 ust 1 w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2020 r. w sprawie postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów (Dz. U. z 2020 r. poz. 192 ze zm.);

III. będąc funkcjonariuszem Policji zobowiązanym do przestrzegania zasad etyki zawodowej policjanta, a w szczególności do zachowania zasad poprawnego zachowania i kultury osobistej nie sprostała tym obowiązkom, gdyż w dniu [...] grudnia 2021 r. w trakcie przeprowadzanej w B., w G. "[...]" przy ul[...], interwencji z udziałem ppor. G. R., użyła w miejscu publicznym zwrotu powszechnie uznawanego za obelżywe tj. "nie będziemy się z nim p.", czym popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej policjanta w zakresie nieprzestrzegania zasad poprawnego zachowania i kultury osobistej, tj. o czyn z art 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 1 ust. 2 i § 7 zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr [...] KGP w zw. z art 141 k.w.;

IV. będąc funkcjonariuszem Policji zobowiązanym do przestrzegania dyscypliny służbowej, a w szczególności do postępowania zgodnie z prawem i w jego granicach, w tym do wypełnienia wszystkich obowiązków związanych z użyciem środków przymusu bezpośredniego, nie sprostała temu obowiązkowi, gdyż w dniu [...] grudnia 2021 r., w trakcie przeprowadzanej w B., w G. "[...]" przy ul[...], interwencji z udziałem ppor. G. R. użyła wobec niego środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej bez uprzedniego wezwania mężczyzny do zachowania zgodnego z prawem i uprzedzenia o zamiarze użycia środka przymusu bezpośredniego, czym popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na niedopełnieniu obowiązków policjanta wynikających z przepisów prawa, tj. o czyn z art 132 ust. 1, 2 i 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z § 34 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1416 ze zm.);

V. będąc funkcjonariuszem Policji zobowiązanym do przestrzegania dyscypliny służbowej, a w szczególności do właściwego wykonywania czynności służbowych, w tym do sporządzenia protokołu z zatrzymania osoby na podstawie przepisów kodeksu wykroczeń, nie sprostała tym obowiązkom, gdyż w dniu [...] grudnia 2021 r., w związku z przeprowadzoną interwencją w B. w G. "[...]" przy ul.p[...], z udziałem ppor. G. R., zatrzymując mężczyznę i doprowadzając go do Komisariatu Policji II w B., w związku z brakiem możliwości ustalenia jego tożsamości jako sprawcy wykroczeń z art. 116 § 1a oraz 65 § 2 k.w., nie sporządziła protokołu zatrzymania osoby na podstawie art. 45 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2022 r. poz. 1124 ze zm,, dalej jako: "k.p.o.w."), przez co popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania czynności służbowej, tj. o czyn z art 132 ust 1, 2 i 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art 46 § 2 k.p.o.w.;

VI. będąc funkcjonariuszem Policji zobowiązanym do przestrzegania dyscypliny służbowej, a w szczególności do właściwego wykonywania czynności służbowych, w tym do natychmiastowego poinformowania osoby zatrzymanej o przysługujących jej uprawnieniach, nie sprostała tym obowiązkom, gdyż w dniu [...] grudnia 2021 r., w trakcie przeprowadzanej interwencji w B., w G. "[...]" przy ul[...], zatrzymując ppor. G. R., w związku z brakiem możliwości ustalenia jego tożsamości jako sprawcy wykroczeń z art. 116 § 1a oraz 65 § 2 k.w., nie poinformowała natychmiast mężczyzny o przysługujących mu uprawnieniach, przez co popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania czynności służbowej, tj. o czyn z art 132 ust. 1, 2 i 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art 46 § 1 k.p.o.w.;

VII. będąc funkcjonariuszem Policji zobowiązanym do przestrzegania dyscypliny służbowej, a w szczególności do postępowania zgodnie z prawem i w jego granicach, nie sprostała temu obowiązkowi, gdyż w dniu [...] grudnia 2021 r., w trakcie przeprowadzanej w B., w G. "[...]" przy ul[...], interwencji z udziałem ppor. G. R., dokonała jego zatrzymania w związku z początkowym brakiem możliwości ustalenia jego tożsamości, a pomimo ustania przesłanek uzasadniających jego zatrzymanie, gdyż mężczyzna podał swoje dane osobowe, kontynuowała czynności związane z zatrzymaniem, poprzez doprowadzenie go do Komisariatu Policji II w B., przez co popełniła przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie przekroczenia uprawnień, tj. o czyn art 132 ust. 1, 2 i 3 pkt 4 ustawy o Policji w zw. z art 46 § 5 k.p.o.w.

W trakcie postępowania dowodowego dwukrotnie, w dniach [...] kwietnia 2022 r. oraz [...] maja 2022 r., w ramach przesłuchań w charakterze obwinionej, umożliwiono skarżącej w obecności obrońcy wypowiedzenie się co do przedstawionych jej zarzutów. W obu przypadkach policjantka nie przyznała się do popełnienia zarzucanych jej czynów, prezentując stanowisko, z którego wynika, że objęte zarzutami czynności zrealizowane były w sposób prawidłowy.

Z obszernych wyjaśnień obwinionej wynika, że w dniu [...] listopada 2021 r. przeprowadzała interwencję przy ul.[...], w stosunku do S.T. Wyjaśniła, że wymieniony był nietrzeźwy i sam używał wulgaryzmów, a w chwili otwarcia drzwi nie chciał współpracować, przejawiał postawę lekceważącą, wręcz agresywną. Podkreśliła, że w ogóle nie miała zamiaru użyć niecenzuralnego słowa, a wypowiedzenie tych słów było spowodowane dynamiką całej sytuacji, bez udziału jej świadomości. Jej zdaniem dostosowała swoje zachowanie do zachowania nietrzeźwego mężczyzny, co było zgodne z § 8 " Zasad etyki zawodowej policjanta".

W odniesieniu do drugiego z przedstawionych zarzutów, dotyczącego interwencji przeprowadzanej w dniu [...] grudnia 2021 r., wyjaśniła, że na odtworzonym jej w trakcie przesłuchania nagraniu z interwencji wyraźnie słychać, po trzasku, wypowiadane przez nią słowa: "Komenda Miejska Policji". Zgodnie z twierdzeniem obwinionej, podejmując interwencję, przedstawiła się mówiąc: "Sierżant sztabowy I. Z. z Komendy Miejskiej Policji w B.". Jej zdaniem zarejestrowane na nagraniu trzaski musiały zagłuszyć wypowiadane słowa dotyczące stopnia, imienia i nazwiska.

Trzeci z przedstawionych obwinionej zarzutów ponownie dotyczy użycia w miejscu publicznym, w trakcie interwencji podejmowanej wobec G.R., zwrotu powszechnie uznawanego za obelżywy. Na tą okoliczność policjantka wyjaśniała, że nie chciała wypowiedzieć tego zwrotu, a jego wypowiedzenie było spowodowane dynamiką zdarzenia oraz wyjątkowo naganną postawą G. R. Uważała, że swoje zachowanie dostosowała do sytuacji, jaka wówczas miała miejsce, czyli postępowała zgodnie § 8 "Zasad etyki zawodowej policjanta". W jej ocenie nie można w związku z tym mówić o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego.

W zakresie zarzutu nr IV skarżąca wyjaśniła, że sytuacja rozwijała się gwałtownie, a pan nie wykonywał wydawanych poleceń i odwrócił się w stronę wyjścia. Wobec tego powzięła obawę, że podejmie próbę ucieczki, w związku z tym, że nie podał swoich danych. Obwiniona uważa, że w tej sytuacji ostrzeganie o zamiarze użycia środków przymusu bezpośredniego, a następnie oczekiwanie aż mężczyzna zrealizuje swój zamiar oddalenia się bez podania danych, byłoby całkowicie pozbawione sensu. Jej doświadczenie życiowe i zawodowe, a także względy logicznego rozumowania wskazywały, iż osoba, która nie ma powodu ukrywania swoich danych, tego nie robi. W ocenie policjantki wystąpiły w tej sytuacji przesłanki, o których mowa w art. 34 ust. 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Policjantka wskazuje, że mężczyzna ten stanowił zagrożenie dla niej, jej partnera oraz innych osób z uwagi na brak maseczki i dystansu.

Odnosząc się do zarzutu nr V, skarżąca wyjaśniła, że jej zamiarem było dopełnienie wszelkich formalności po przewiezieniu zatrzymanego do komisariatu, w warunkach ku temu sprzyjających. Jednakże w trakcie wykonywanych już w komisariacie czynności została znieważona, co zdeterminowało dalsze działania. Poza tym wskazała, iż pełniąc służbę w patrolu pieszym, policjanci nie dysponują możliwościami bieżącego sporządzania dokumentacji procesowej. Sytuację taką przewiduje także druk protokołu zawierający odpowiednie rubryki przeznaczone na wpisanie daty i godziny faktycznego zatrzymania osoby oraz sporządzenia protokołu.

Odnośnie zarzutu nr VI wyjaśniła, że to zachowanie G.R. uniemożliwiło pouczenie go o przysługujących mu prawach osoby zatrzymanej. Wymieniony był bowiem ordynarny i ciągle krzyczał.

Jeżeli chodzi o zarzut nr VII, to w ocenie skarżącej, w momencie, w którym G.R., będąc jeszcze na ul. [...] w B., podał ustnie swoje personalia, nie ustała przesłanka do jego zatrzymania, ponieważ mężczyzna ten nie okazał jej dokumentu, na podstawie którego mogłaby potwierdzić jego dane. Uczynił to w komisariacie, co dowodzi, że jej decyzja była właściwa. Zatem dopiero w komisariacie zaistniała możliwość ustalenia tożsamości tej osoby, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie, wskazanymi przez obwinioną, przepisami prawa.

Wobec uznania przez rzecznika dyscyplinarnego, że w sprawie wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności, w dniu [...]maja 2022 r. obwiniona oraz jej obrońca zapoznani zostali z aktami postępowania dyscyplinarnego w trybie art. 135i ust. 1 ustawy o Policji.

W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej wniósł o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego poprzez włączenie do nich informacji oraz dokumentacji związanej z tym, czy obwiniona deklarowała kiedykolwiek w formalny sposób zamiar przejścia na emeryturę.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. rzecznik dyscyplinarny, działając z uwzględnieniem treści art. 135f ust. 7 pkt 1 ustawy o Policji, odmówił uwzględnienia powyższego wniosku, wskazując w jego uzasadnieniu, że okoliczność, która ma być udowodniona, jest już udowodniona w aktach sprawy, gdyż była przedmiotem procedowania w ramach rozpatrywania wniosku w tym samym zakresie, wniesionego w dniu [...] maja 2022 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r., rzecznik dyscyplinarny zakończył czynności dowodowe w tej sprawie, uznając tym samym, że zostały wyjaśnione w ich ramach wszystkie istotne okoliczności zarzucanych deliktów dyscyplinarnych. Dnia [...] czerwca 2022 r. sporządził sprawozdanie, w którym zaprezentował ustalenia postępowania dowodowego i wniósł o uznanie skarżącej za winną wszystkich zarzucanych jej czynów i wymierzenie kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

Komendant Miejski Policji w B., podzieliwszy stanowisko rzecznika dyscyplinarnego, w oparciu o ustalenia postępowania dowodowego, wydał orzeczenie z dnia [...] czerwca 2022 r., nr[...], uznając, że zawinienie skarżącej w zakresie zarzucanych jej deliktów dyscyplinarnych nie budzi wątpliwości i wymierzył wnioskowaną przez rzecznika dyscyplinarnego karę dyscyplinarną. W obszernym uzasadnieniu przytoczono ustalenia postępowania dowodowego, na podstawie których przełożony dyscyplinarny uznał, że w okolicznościach wskazanych w zarzutach doszło do zawinionego popełnienia przewinień dyscyplinarnych. KMP uznał tym samym, że zachowanie skarżącej naruszyło zasady etyki zawodowej policjanta oraz dyscyplinę służbową, wskazując w uzasadnieniu przesłanki swojej decyzji. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie mógł on przejść obojętnie wobec przewinień dyscyplinarnych popełnionych przez skarżącą i nie znalazł podstaw, aby odstąpić od wymierzenia jej kary dyscyplinarnej lub wymierzyć karę mniej dotkliwą w postaci upomnienia czy nagany. Sposób zachowania obwinionej w czasie popełnienia przewinień dyscyplinarnych, jak i po ich popełnieniu, świadczy o tym, że wymierzenie kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku jest w pełni uzasadnione w ustalonych okolicznościach i powinno zmotywować obwinioną do przestrzegania dyscypliny służbowej w przyszłości, a także skłonić ją do refleksji nad swoim postępowaniem. W ocenie przełożonego dyscyplinarnego ustalenia czynności dowodowych uzasadniają wymierzenie kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, jako wystarczającej w danych okolicznościach do zmotywowania obwinionej do rzetelnego wykonywania powinności służbowych oraz poprawnego zachowywania się, zwłaszcza w trakcie pełnienia służby, a tym samym przestrzegania w przyszłości zasad etyki zawodowej policjanta oraz dyscypliny służbowej.

Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B.Zaskarżając je w całości, autor odwołania zawnioskował o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i uniewinnienie obwinionej od zarzucanych jej przewinień, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego i - z ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania w zakresie przewinień określonych w zarzutach nr I i III, a w pozostałym zakresie uniewinnienie obwinionej. Zaskarżonemu orzeczeniu, przedstawiając jednocześnie swoją interpretację stanu faktycznego i prawnego ustalonych w sprawie przez pryzmat analizy dowodów, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów prawa, które miało, jego zdaniem, wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:

1) w odniesieniu do zarzutów nr I i III:

a) art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 7 zarządzenia nr [...] KGP, poprzez ustalenie, że w trakcie interwencji z udziałem S.T. i G. R. wypowiedziane nieprzyzwoite słowa przez obwinioną godzą w dobre imię i honor Policji, przez co swoim zachowaniem wypełniła znamiona przewinienia dyscyplinarnego, w sytuacji gdy obwiniona, wykonując zadania służbowe, dostosowała swoje zachowanie do sytuacji i cech osób uczestniczących w zdarzeniu, które było dynamiczne, zaś zachowanie S. T. i G. R.charakteryzowało się lekceważącym podejściem do obwinionej, będącej funkcjonariuszem publicznym, zaś twierdzenia jakoby obwiniona popełniła przewinienia dyscyplinarne na skutek niezachowania należytej staranności są bezpodstawne, gdyż zebrany materiał wskazuje, że obwinionej nie można w ogóle przypisać niezawinionego przewinienia dyscyplinarnego z uwagi na zachowanie osób, wobec których podejmowała interwencję;

b) art. 132 ust. 4a ustawy o Policji, poprzez nieumorzenie postępowania w zakresie tych czynów, w sytuacji jednoczesnego wypełnienia przez czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne znamion wykroczenia i końcowo niezakwalifikowanie zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego jako przypadku mniejszej wagi, z uwagi na okoliczności towarzyszące obwinionej w trakcie podjętych interwencji, które uzasadniały takie zakwalifikowanie;

2) w zakresie zarzutu nr II:

- art. 134ha ust. 1-2 ustawy o Policji, poprzez poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie dowodów ocenionych dowolnie, w szczególności nagrania z kamerki nasobnej, z którego jasno wynika, że obwiniona podała swoje imię i nazwisko, a także stopień służbowy w trakcie czynności służbowej podejmowanej wobec G. R., zaś twierdzenia zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia, jakoby w momencie komunikatu kamery o treści: "Nagrywam", niemożliwym było, jakoby obwiniona mogła przedstawić się ze stopnia, imienia i nazwiska, zaś wypowiadane wówczas sformułowania nie wskazują, aby takie dane miały zostać wypowiedziane, są dowolne, a twierdzeń świadków G. R. i B. A., które miały wykazać, że obwiniona miała nie podać swoich danych, nie mogą być uznane za wiarygodne, gdyż świadek G.R., wobec którego podjęto interwencję w dniu [...] grudnia 2021 r. mógł nie pamiętać, że doszło do podania takich danych z uwagi na dynamikę sytuacji w jakiej się znalazł, tzn. zatrzymania i doprowadzenia go do komisariatu Policji, zaś w zakresie zeznań B. A.brak jest wskazania, czy świadek ten w sposób należyty i dokładny zapoznał się z nagraniami z kamery nasobnej obwinionej;

3) w zakresie zarzutu nr IV:

- art. 132 ust. 1-3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 34 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej i w zw. z art. 134ha ust. 1-2 ustawy o Policji, poprzez ustalenie, że żadna z przesłanek z art. 34 ust. 2 ustawy o środkach przymusu, umożliwiająca odstąpienie od wezwania osoby do zachowania się zgodnego z prawem oraz od uprzedzenia jej o zamiarze użycia tych środków, nie zaistniała, w sytuacji gdy zwłoka w zastosowaniu środka przymusu bezpośredniego groziłaby niebezpieczeństwem dla dobra chronionego prawem, tzn. respektowania przez obywateli obowiązku noszenia maseczek zakrywających nos i usta w miejscach publicznych, które uniemożliwiają transmisję wirusa COVID-19, przyczyniających się do spadku osób zakażonych, zaś środek przymusu jaki został zastosowany przez obwinioną wobec G. R. miał charakter prewencyjny, co nie zostało w ogóle wzięte pod uwagę, gdyż ustalenia poczynione w tym zakresie wybiórczo były skupione na ocenie zachowania G.R. (stosowaniu przez niego przemocy czy podjęcia próby ucieczki);

4) w zakresie zarzutów nr V i VI:

- art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, poprzez błędne dokonanie zmiany/uzupełnienia zarzutów, na mocy postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...]maja 2022 r., nr[...], w ten sposób, że zastąpiono poprzedni zarzut nr VI, wynikający z postanowienia nr [...]Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] marca 2022 r., nr[...], o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, dwoma odrębnymi czynami, tj. V i VI, co nie stanowiło zmiany czy też uzupełnienia zarzutów, gdyż nie ujawniło się nowe przewinienie dyscyplinarne nieobjęte postanowieniem[...], a także nie doszło do istotnej zmiany dotychczasowego opisu przewinienia dyscyplinarnego;

5) w zakresie czynu określonego w zarzucie nr VII:

- art. 134ha ust. 1-2 ustawy o Policji, poprzez poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie dowodów ocenionych dowolnie i wybiórczo, w szczególności w zakresie nagrania z kamerki nasobnej, z którego jasno wynika, że G. R. swoich danych osobowych nie podawał w kierunku obwinionej, a tak powinien uczynić, zaś pozostali policjanci, w tym nieumundurowani biorący udział w tej interwencji, pomimo powyższego, w dalszym ciągu kontynuowali czynności z G. R.

Orzeczeniem z [...] sierpnia 2022 r., nr[...], Komendant Wojewódzki Policji w B. (dalej wskazywany także jako KWP) orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia, w tym w zakresie wymierzonej kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

W uzasadnieniu KWP wskazał, wbrew argumentacji odwołania, że nie budzi wątpliwości zawinienie skarżącej w zakresie zarzucanych jej deliktów dyscyplinarnych. Tym samym wyższy przełożony dyscyplinarny podziela odnoszące się do poszczególnych zarzutów ustalenia stanu faktycznego zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

KWP zauważył, że w przedmiotowym postępowaniu zasadniczymi dowodami są w szczególności: zeznania przesłuchanych w sprawie świadków; nagrania z kamery nasobnej Systemu Rejestracji Audio-Wideo (RAW), będącej na wyposażeniu obwinionej; nagranie z systemu monitoringu funkcjonujący na terenie Komisariatu Policji II w B. oraz G."[...]" wraz z ich protokolarnymi oględzinami; dokumentacja dotycząca przebiegu służby obwinionej w dniach objętych zarzutami, w tym zapisy w notatnikach służbowych; rozstrzygnięcia zapadłe przed innymi organami co do zasadności czynności podejmowanych w dniu [...] grudnia 2021 r. przez obwinioną oraz jej znieważenia przez G. R.; rozstrzygnięcia zapadłe w sprawach o wykroczenia popełnione tylko przez S. T. i G. R., ale i obwinioną oraz wyjaśnienia samej obwinionej, wskazujące na brak po jej stronie poczucia naganności zarzucanych jej czynów i jakiejkolwiek refleksji. Zebrany w ten sposób materiał dowodowy oddaje pełny obraz sprawy, pozwala na ustalenie stanu faktycznego dotyczącego każdego z zarzucanych obwinionej przewinień dyscyplinarnych oraz obowiązującego w tym zakresie stanu prawnego, a przede wszystkim pozwala na dokonanie obiektywnej oceny czynów zarzucanych skarżącej, w sposób zgodny z wymogami określonymi w art. 134ha ust. 2 ustawy o Policji.

Komendant nie podzielił stanowiska wyrażonego w odwołaniu, że objęte zarzutami czynności służbowe były przez obwinioną przeprowadzane prawidłowo. Nie znajduje także podstaw twierdzenie odwołującej, prowadzące do wniosku, że używanie przez nią wulgaryzmów w trakcie wykonywania obowiązków służbowych stanowi przejaw poprawnego zachowania, gdyż było usprawiedliwione okolicznościami ich użycia.

W okolicznościach faktycznych dotyczących zarzutu nr I nie może zdaniem KWP umknąć uwadze fakt, że zachowanie obwinionej miało miejsce w obecności małżonki S.T.. Używanie przez skarżącą nieprzyzwoitych słów w istocie spotęgowało agresję mężczyzny. Podobnie rzecz ma się w przypadku zarzutu nr III. Organ dyscyplinarny drugiej instancji podkreślił, że dostrzega naganne i prowokacyjne zachowanie G. R., nie może ono jednak usprawiedliwiać braku panowania nad sobą przez obwinioną. Z zapisu przebiegu interwencji z kamery nasobnej obwinionej wynika, że na żadnym jej etapie G. R. nie odmówił wprost podania danych osobowych czy okazania dokumentu. Mimo że nic nie wskazywało, że G.R.chciał oddalić się z miejsca interwencji, obwiniona poleciła st. sierż. B.A.założenie mężczyźnie kajdanek. G. R. poinformował policjantów, że jest żołnierzem zawodowym i próbował oswobodzić przedramiona, za które jest trzymany; skarżąca poleciła koledze z patrolu użycie ręcznego miotacza gazu, używając przy tym niecenzuralnych słów. Policjantka nie zważała przy tym, że jest w miejscu publicznym, dostępnym dla nieograniczonej liczby osób.

Użycie przez obwinioną wulgaryzmów, zdaniem KWP, można określić mianem niepoprawnego zachowania, zgodnie z panującym w społeczeństwie rozumieniem tego rodzaju słów, wypowiadanych w danym czasie i miejscu. Zachowanie tego rodzaju, zdaniem organów dyscyplinarnych, jest niezgodne z panującymi normami obyczajowymi, a w szczególności ze wzorcem etycznym funkcjonariusza Policji, określonym w zarządzeniu nr [...] KGP. W kontekście dowodów zebranych w sprawie nie ulega wątpliwości, że obwiniona posłużyła się wulgaryzmami, przez co wypełniła znamiona przewinienia dyscyplinarnego, gdyż zachowanie takie nie jest przejawem poprawnego zachowania i kultury osobistej. Na marginesie organ zauważył, że fakt popełnienia omawianych przewinień potwierdzony został także wyrokiem Sądu Rejonowego w B. [...]Wydział Karny z dnia [...]czerwca 2022 r., sygn.[...], o czym organ odwoławczy powziął wiedzę z urzędu, już po wpłynięciu odwołania. Nie oznacza to jednak, że fakt ukarania za wykroczenie obliguje organ dyscyplinarny drugiej instancji do umorzenia postępowania dyscyplinarnego, w sytuacji gdy w kontekście całości ustalonych okoliczności sprawy, zachowania obwinionej nie można określić mianem przypadku mniejszej wagi. Poza tym, jak już wspomniano, prerogatywa w tym zakresie przysługuje wyłącznie przełożonemu dyscyplinarnemu, co wynika wprost z treści art. 132 ust. 4a ustawy o Policji.

Powołując się na § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2020 r. w sprawie postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów, KWP wskazał, że funkcjonariusz, który przystępuje do czynności służbowej legitymowania, a to jest początkiem większości interwencji, w tym powinno być także tej przeprowadzonej przez obwinioną w dniu [...] grudnia 2021 r., zobowiązany jest podać swój stopień, imię i nazwisko, w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych. Z kluczowego w tym zakresie dowodu w postaci zapisu przebiegu interwencji, zarejestrowanej kamerą nasobną będącą na wyposażeniu obwinionej, nie można wysnuć wniosku, jakoby skarżąca przedstawiła się w wymagany prawem sposób. Kamera nie zarejestrowała faktu wypowiadania personaliów przez obwinioną, a więc dopełnienia ciążącego na niej obowiązku. Do takiego wniosku doszedł nie tylko przełożony dyscyplinarny, ale także prokurator prowadzący postępowanie przygotowawcze związane z przedmiotowym zdarzeniem, co wynika z wydanego w dniu [...] marca 2022 r., w Prokuraturze Rejonowej w B.postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa, sygn.[...], w sprawie przekroczenia uprawnień przez policjantów w dniu [...] grudnia 2022 r. Poza tym naruszenie dyscypliny służbowej w tym zakresie znajduje potwierdzenie w zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków, tj. st. sierż. B. A. oraz G.R.

Zdaniem organu potwierdzony został także zarzut nr IV. KWP wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, środków przymusu bezpośredniego można użyć po uprzednim bezskutecznym wezwaniu osoby do zachowania się zgodnego z prawem oraz po uprzedzeniu o zamiarze użycia tych środków. Obowiązku w tym zakresie skarżąca nie dopełniła, gdyż po stwierdzeniu G. R., że zastanowi się czy okaże dowód osobisty, od razu poinformowała go, że jest zatrzymany, po czym użyła w stosunku do niego siły fizycznej, przytrzymując za ramię i wyprowadzając ze sklepu, po czym założone mu zostały kajdanki na ręce odwiedzione do tyłu. W ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego w ustalonych w sprawie okolicznościach nie istniały żadne okoliczności, w tym wskazane w art. 34 ust. 2 ww. ustawy, usprawiedliwiające odstąpienie od tego obowiązku i to pomimo dostrzegalnego, wyraźnego zdenerwowania G. R. i jego aroganckiej wobec obwinionej, niewspółpracującej postawy, zmierzającej do sprowokowania funkcjonariuszy, co w przypadku obwinionej mu się udało. Zauważono, że nawet prewencyjne użycie środków przymusu bezpośredniego nie zwalnia z obowiązku uprzedzenia o ich użyciu.

Dalej KWP wskazał, że z dowodów zebranych w sprawie wynika, że obwiniona dokonała w dniu [...]grudnia 2021 r. faktycznego zatrzymania G.R.w celu ustalenia jego tożsamości, w związku z popełnionym przez niego wykroczeniem z art. 116 § 1a oraz art. 65 § 2 k.w., o czym poinformowała zatrzymanego o godz. 15:15 (zgodnie z czasem zarejestrowanym przez kamerę nasobną). Sekwencja następujących po tym zdarzeń, a więc użycie siły fizycznej w celu wyprowadzenia mężczyzny ze sklepu, założenie mu kajdanek na ręce trzymane z tyłu, poinformowanie o fakcie zatrzymania dyżurnego KMP w B., wezwanie patroli zmotoryzowanych do pomocy i w końcu przewiezienie zatrzymanego do Komisariatu Policji II w B., nie pozostawia wątpliwości, że w tych okolicznościach mamy do czynienia z faktycznym zatrzymaniem sprawcy wykroczenia, a nie "potocznym" użyciem przez obwinioną zwrotu: "jest pan zatrzymany’’, tym bardziej, że słowa te wypowiada funkcjonariusz publiczny, dysponujący, zgodnie z art. 45 § 1 pkt 2 k.p.o.w., uprawnieniem do zatrzymania osoby ujętej na gorącym uczynku popełnienia wykroczenia, jeżeli nie można ustalić jej tożsamości. W początkowej fazie tej interwencji faktycznie nie była znana tożsamość sprawcy wykroczenia. Zgodnie z art. 46 § 2 k.p.o.w. z zatrzymania sporządza się protokół, którego odpis doręcza się zatrzymanemu za pokwitowaniem. W protokole należy podać imię i nazwisko oraz funkcję osoby dokonującej zatrzymania, imię i nazwisko zatrzymanego, a w razie niemożności ustalenia tożsamości - rysopis tej osoby, a ponadto dzień, godzinę, miejsce i przyczynę zatrzymania, z określeniem wykroczenia, w związku z którym została zatrzymana. Należy również zapisać złożone przez zatrzymanego oświadczenia i zaznaczyć udzielenie mu informacji o przysługujących prawach. Nie ulega wątpliwości, że w trakcie czynności realizowanych w komisariacie obwiniona poczuła się znieważona uwagami zatrzymanego, kierowanymi pod jej adresem, co stanowiło podstawę do jego zatrzymania w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego i co znajduje potwierdzenie w "Protokole zatrzymania osoby", w którym wskazano, że zatrzymanie nastąpiło o godz. 16:15, na podstawie art. 244 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 ze zm., dalej jako: "k.p.k."), w związku zaistniałym o wskazanej godzinie znieważeniem funkcjonariusza, a więc w związku z podejrzeniem przestępstwa spenalizowanego w art. 226 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 ze zm., dalej jako: "k.k."). W protokole tym, mimo istniejących ku temu możliwości, ani też w żadnym innym protokole, próżno szukać informacji o zatrzymaniu G. R.już o godz. 15:15, w związku z popełnionym wykroczeniem w celu ustalenia tożsamości, a taka była faktyczna i pierwotna przyczyna zatrzymania wymienionego. Tym samym nie ulega wątpliwości, że obowiązku w tym zakresie, wynikającego z ustawy, obwiniona nie dopełniła. W ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego zarzut nr V również znajduje potwierdzenie w zgromadzonych dowodach.

Następnie wskazano, że o ile z zapisu przebiegu interwencji i jego oględzin wynika, że obwiniona poinformowała zatrzymanego około godz. 15:15 o przyczynie zatrzymania, czyli że jest on zatrzymany do ustalenia tożsamości w związku z popełnionym wykroczeniem, o tyle próżno szukać jakiejkolwiek formy natychmiastowego pouczenia o uprawnieniach, w tym w szczególności o prawie do niezwłocznego kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym i bezpośredniej z nim rozmowy, prawie do zawiadomienia osoby najbliższej lub innej wskazanej osoby, jak również dowódcy jednostki, w której służy, gdyż zatrzymany nie ukrywał, że jest żołnierzem zawodowym, prawie do wniesienia do sądu zażalenia na zatrzymanie, w terminie 7 dni od dnia zatrzymania, prawie do natychmiastowego zwolnienia, jeżeli przyczyny zatrzymania przestały istnieć, prawie dostępu do niezbędnej pomocy medycznej. Nic nie stało na przeszkodzie, aby pouczenie o prawach zatrzymanego doręczyć G. R.bezpośrednio po przewiezieniu go do komisariatu. Możliwe było także wcześniejsze, wstępne ustne pouczenie już w miejscu zatrzymania. Tymczasem formalne pouczenie o uprawnieniach przysługujących zatrzymanemu nastąpiło dopiero w komisariacie, ale tylko dlatego, że uwagę na jego brak zwrócił, o godz. 17:04 (zgodnie z czasem kamery nasobnej obwinionej), przybyły do jednostki asp. szt. D. G., pełniący tego dnia służbę nadzorczą nad służbą patrolową. Wymieniony policjant, przesłuchany w charakterze świadka potwierdził ów fakt. W tych okolicznościach nie można przyjąć, że obwiniona ciążącego na niej obowiązku w postaci pouczenia osoby przez nią zatrzymanej w dniu [...]grudnia 2022 r. o przysługujących uprawnieniach dopełniła natychmiast, bez zbędnej z zwłoki i z własnej inicjatywy, i to niezależnie od faktu, że G. R. został zwolniony tego samego dnia, już o godz. 20:20, po wykonaniu z jego udziałem czynności procesowych. Niemniej jednak przez blisko dwie godziny od momentu zatrzymania nie został poinformowany o przysługujących mu prawach, co w ocenie organu odwoławczego, w kontekście czasu trwania całego zatrzymania, nie może prowadzić do stwierdzenia, skarżąca obowiązku w tym zakresie dopełniła natychmiast. Tym samym przypisanie zawinienia w zakresie zarzutu nr VI również jest zasadne.

Potwierdzenie w zgromadzonych dowodach znajduje także zarzut nr VII. Dyspozycja art. 46 ust. 5 k.p.o.w. jest zdaniem organu jednoznaczna. Obwiniona utrzymuje, że G. R. odmówił podania personaliów oraz okazania dokumentu tożsamości i twierdzenie to polega na prawdzie, gdyż stanowiło faktyczną podstawę zatrzymania, około godz. 15:15. Miało to jednak miejsce we wczesnej fazie interwencji. Jednak już po przybyciu na miejsce, około godz. 15:21 (według czasu kamery nasobnej), skierowanego do pomocy trzyosobowego patrolu w składzie: asp. szt. J. K., st. sierż. M.B. i st. sierż. M. G., przesłanki do zatrzymania G.R. ustały, gdyż była możliwość ustalenia jego danych personalnych bez doprowadzania do jednostki Policji, z czego - ze znanych jedynie obwinionej powodów - skarżąca nie chciała skorzystać, utrzymując, w tym także w trakcie realizacji przekazywanej przybyłemu do komisariatu patrolowi z nadzoru, że zatrzymany odmówił podania personaliów i na żadnym etapie interwencji ich nie podawał – co jest nieprawdą. Jak wynika z kluczowego w tym zakresie dowodu w postaci nagrania z kamery nasobnej obwinionej, ale także i z zeznań przesłuchanych w tym zakresie świadków, o godz. 15:21:30, na pytanie skierowane przez asp. szt. J. K., G. R. odpowiada, że posiada przy sobie dokumenty i poda je, niezwłocznie po tym jak zostaną uwolnione jego ręce, które w tym momencie są trzymane przez niego z tyłu, za plecami i są zapięte w kajdanki. Deklarację zatrzymanego, i to niezależnie od tego, co twierdzą członkowie patrolu dokonującego zatrzymania, musiały być przez nich słyszalne, gdyż stali tuż obok niego, przytrzymując go za ramiona. O godz. 15:21:37 zatrzymany przedstawił się, mówiąc: "Podporucznik R. G.". Personalia powtarza jeszcze kilkukrotnie, na pytania członków patrolu przybyłego do pomocy, wskazując jednocześnie na prawidłową pisownię jego nazwiska. Ustalenie personaliów zatrzymanego było możliwe w ten sposób już przy ul. [...]w B., bez potrzeby kontynuowania zatrzymania. Według wyższego przełożonego dyscyplinarnego obwiniona nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 46 § 5 k.p.o.w., a co za tym idzie przekroczyła nadane jej uprawnienia, wynikające z przepisów prawa, w rozumieniu dyspozycji art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy o Policji. Poglądu tego nie zmienia fakt, iż prawomocnym postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. prokurator odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy podejmujących interwencję w dniu [...] grudnia 2021 r. Wynika to głównie z faktu, że odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna od odpowiedzialności karnej (art. 132 ust. 4 ustawy o Policji), a przełożeni dyscyplinami rozstrzygają samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne, na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów i ustaleń faktycznych, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowych wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz nie są związani w ocenie rozumowania oraz rozstrzygnięciem sądu lub innego organu (art. 134ha ustawy o Policji).

W tej sytuacji, zdaniem KWP, należało podzielić ocenę prawną zachowania skarżącej zarówno w zakresie przypisanej jej winy za wszystkie przewinienia dyscyplinarne, jak i co do dokonanej w zaskarżonej decyzji oceny szkodliwości tych zachowań oraz wszystkich innych okoliczności, które ujmowane łącznie złożyły się na trafne rozstrzygnięcie o ukaraniu skarżącej karą dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, biorąc w szczególności pod uwagę fakt postrzegania Policji, jako formacji, przez pryzmat jakości, a przede wszystkim zgodności z prawem podejmowanych przez funkcjonariuszy czynności służbowych, a zwłaszcza ingerujących w podstawowe prawa i wolności obywateli. W zasady etyki zawodowej godzą także zachowanie policjanta, które polegają na używaniu wulgaryzmów w przestrzeni publicznej, a więc popełnianie wykroczeń w trakcie służby, za co z resztą skarżąca została prawomocnie ukarana przez Sąd Rejonowy w B.[...] Wydział Karny, po uprzednim przyznaniu się do popełnienia wykroczeń z art. 141 k.w. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, przy mnogości zarzutów i ich randze, w ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego wymierzona kara dyscyplinarna musi zostać uznana za adekwatną do rangi i rodzaju popełnionych przez odwołującą się czynów. Wymierzona kara nie stanowi przejawu nadmiernej represji. Przełożony dyscyplinarny, w oparciu o dotychczasowy przebieg służby obwinionej oraz postawę w jej trakcie, odzwierciedloną dostatecznie w aktach sprawy oraz aktach osobowych, nie znalazł podstaw do złagodzenia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Podstaw ku temu nie znajduje również wyższy przełożony dyscyplinarny, zważywszy także na fakt, że z akt sprawy wynika brak poczucia naganności popełnionych przez obwinioną czynów. Do popełnienia deliktów dyscyplinarnych doszło w okolicznościach, które obwiniona mogła i powinna przewidzieć, a popełniając je musiała godzić się z ewentualną odpowiedzialnością dyscyplinarną. Organ odwoławczy jest zdania, że gdyby nie świadome i z premedytacją ignorowanie przez obwinioną podawania przez zatrzymanego personaliów i jego deklaracji co do posiadania dokumentu tożsamości, w opisanych powyżej okolicznościach dotyczących zarzutu nr VII, do wszczęcia postępowania w ogóle mogłoby nie dojść, a z pewnością zasługiwałaby ona na łagodniejsze potraktowanie.

Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając rozstrzygnięcie w całości, zarzuciła naruszenie:

I. art. 135n ust. 4 pkt. 1 ustawy o Policji, poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...]czerwca 2022 r., nr[...], w sytuacji:

1. w zakresie czynów z pkt I i III (1 i 3):

- gdy skarżąca, wykonując zadania służbowe, dostosowała swoje zachowanie do sytuacji i cech osób uczestniczących w zdarzeniu, które było dynamiczne, zaś zachowanie S.T. i G. R. charakteryzowało się lekceważącym podejściem do skarżącej będącej funkcjonariuszem publicznym, o czym organ sam stwierdza w skarżonym orzeczeniu, zaś twierdzenia jakoby skarżąca popełniła przewinienia dyscyplinarne na skutek niezachowania należytej staranności są bezpodstawne, gdyż zebrany materiał wskazuje że skarżącej nie można w ogóle przypisać niezawinionego przewinienia dyscyplinarnego z uwagi na zachowanie ww. mężczyzn, zaś przeciwstawne twierdzenia w tym zakresie organu opierają się wyłącznie na ogólnych stwierdzeniach wyrywkowo dopasowanych celem poparcia bezpodstawnego stanowiska Komendanta Miejskiego Policji w B., przez co doszło do naruszenia art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 7 zarządzenia nr [...] KGP;

- jednoczesnego wypełnienia przez czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne znamion wykroczenia i końcowo niezakwalifikowanie zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego jako przypadku mniejszej wagi, z uwagi na okoliczności towarzyszące skarżącej w trakcie podjętych interwencji, które uzasadniały takie zakwalifikowanie, czyniąc tym samym umorzenie postępowania jako obligatoryjne zgodnie z art. 132 ust. 4a ustawy o Policji w zw. z art. 135n ust. 4 pkt. 2 ustawy o Policji;

2. w zakresie czynu z pkt II (2):

- gdy ustalenia faktyczne zostały poczynione na podstawie dowodów ocenionych dowolnie, w szczególności nagrania z kamerki nasobnej z którego jasno wynika, że obwiniona podała swoje imię i nazwisko, a także stopień służbowy w trakcie tzw. trzasku słyszanego w trakcie nagrania z kamerki nasobnej, zaś twierdzenia świadków G. R. i B. A., które miały wykazać, że obwiniona nie miała podać swoich danych, nie można uznać za wiarygodne, gdyż świadek G. R., wobec którego podjęto interwencje w dniu [...] grudnia 2021 r. mógł nie pamiętać, że doszło do podania takich danych z uwagi na dynamikę sytuacji w jakiej się znalazł, tzn. zatrzymania i doprowadzania go na Komisariat Policji, zaś w zakresie zeznań B. A. brak jest wskazania, czy świadek ten w sposób należyty i dokładny zapoznał się nagraniami kamery nasobnej obwinionej, przez co doszło do naruszenia art. 134ha ust. 1-2 ustawy o Policji;

3. w zakresie czynu z pkt IV (4):

- gdy zwłoka w zastosowaniu środka przymusu bezpośredniego groziłaby niebezpieczeństwem dla dobra chronionego prawem, tzn. respektowania przez obywateli obowiązku noszenia maseczek zakrywających nos i usta w miejscach publicznych, które uniemożliwiają transmisję wirusa COVID-19 przyczyniających się do spadku osób zakażonych, zaś twierdzenia organu jakoby podnoszona argumentacja w tym zakresie stanowi linię obrony i nie wytrzymuje konfrontacji z dowodami zebranymi w sprawie są gołosłowne, gdyż organ ten nie wykazał z jakimi to dowodami twierdzenia te nie wytrzymują konfrontacji, co końcowo spowodowało naruszenie art. 132 ust. l-3pkt. 1 i art. 134 ha ust. 1-2 ustawy o Policji w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej;

4. w zakresie czynów z pkt V-VI (5-6):

- gdy zastąpienie zarzutu z pkt 6 wynikającego z postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w B.z dnia [...] marca 2022 r., nr[...], o czyny z pkt 5 i 6 na mocy postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] maja 2022 r., nr[...], nie stanowiło zmiany czy też uzupełnienia zarzutów, gdyż nie ujawniło się nowe przewinienie dyscyplinarne nieobjęte postanowieniem[...], a także nie doszło do istotnej zmiany dotychczasowego opisu przewinienia dyscyplinarnego, przez co doszło do naruszenia art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, tym bardziej, że postanowienie nr [...]samo w swojej treści poprzez brak dokonania skreślenia słów "zmiana zarzutu lub uzupełnienie zarzutu" wykazuje na fakt, że organ go wydający nie posiadał wiedzy, czy dochodzi w tej sytuacji do zmiany zarzutu czy też uzupełnienia zarzutu;

5. w zakresie czynu z pkt. VII (7):

- gdy ustalenia faktyczne poczynione zostały na podstawie dowodów ocenionych dowolnie i wybiórczo, w szczególności w zakresie nagrania z kamerki nasobnej funkcjonariuszy, z której jasno wynika, że G.R. swoich danych osobowych nie podawał w kierunku skarżącej, a tak powinien uczynić, zaś pozostali policjanci, w tym nieumundurowani biorący udział w tej interwencji, pomimo powyższego, kontynuowali czynności z G.R., co naruszyło art. 134ha ust. 1-2 ustawy o Policji.

Mając na uwadze powyższe, autor skargi wniósł o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia; zasądzenie od Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w B. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia w części w zakresie przewinień z pkt I i III i umorzenie postępowania, w pozostałym zakresie uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia i zasądzenie od Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w B. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę KWP w B. wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z dnia 28 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dołączonych dokumentów w postaci:

a) decyzji KWP z dnia [...] października 2022 r., nr[...], uchylającej w całości decyzję KMP w B.z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr[...], i umarzającą w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie potrącenia uposażenia za okres wykorzystania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z przeznaczeniem, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, gdyż KWP w B. wydał rozkaz personalny nr [...]w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji z dniem [...] września 2022 r., któremu nadano rygor natychmiastowej wykonalności i utracenia przez nią statusu funkcjonariusza Policji, a tylko wobec niego może być prowadzone postępowanie dotyczące uposażenia i dodatków do uposażenia, na fakt utraty przez skarżącą statutu policjanta, a tylko wobec niego może być prowadzone postępowanie dyscyplinarne, co może spowodować uchylenie przez sąd zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia KMP w B. z dnia [...] czerwca 2022 r., nr[...], i umorzenie postępowania administracyjnego;

b) pisma Komendy Głównej Policji z dnia [...] listopada 2022 r., nr[...], wskazujące na termin zakończenia sprawy dotyczącej odwołania skarżącej od rozkazu personalnego, o którym mowa w pkt 1 przedmiotowego pisma do dnia [...] grudnia 2022 r. wraz z rozkazem personalnym, na fakt toczącego się postępowania odwoławczego w sprawie rozkazu personalnego, o którym mowa w pkt 1 przedmiotowego pisma;

c) pisma KMP w B.z dnia [...] września 2022 r., nr[...], na fakt wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie ustalenia prawa do nagrody rocznej za 2022 r. w trybie przepisów art. 110 ustawy o Policji.

Nadto pełnomocnik wniósł o zwrócenie się do:

d) Komendy Głównej Policji w W. o przesłanie całości akt sprawy[...], dotyczącej postępowania w sprawie rozkazu personalnego nr [...]w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji z dniem [...] września 2022 r., któremu nadano rygor natychmiastowej wykonalności i załączenie ich w akta przedmiotowego postępowania na fakt toczącego się postępowania o zwolnienie skarżącej ze służby w Policji i utracenia przez nią statusu policjanta, a tylko wobec niego może być prowadzonego postępowanie dyscyplinarne, co może spowodować uchylenie przez sąd zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia KMP w B. z dnia [...] czerwca 2022 r., nr[...], i umorzenie postępowania administracyjnego;

e) KMP w B. o przesłanie całości akt sprawy[...], na fakt toczącego się postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie ustalenia prawa do nagrody rocznej za rok 2022 w trybie przepisów art. 110 ustawy o Policji i zawieszenia tego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez KGP w W. dot. rozkazu personalnego nr [...]w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji z dniem [...] września 2022 r., któremu nadano rygor natychmiastowej wykonalności i załączenie ich w akta przedmiotowego postępowania, na ww. fakt.

W związku z pismem z pkt b i wnioskiem z pkt d i e, pełnomocnik wniósł o odroczenie przedmiotowego postępowania z uwagi na okoliczności wskazane w przedmiotowym piśmie w zakresie tych punktów.

Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2022 r., pełnomocnik skarżącej cofnął wniosek o odroczenie rozprawy, jednocześnie złożył do akt rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] listopada 2022 r. o utrzymaniu w mocy rozkazu personalnego KWP w B. nr [...]w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji z dniem [...] września 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie KWP w B. w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary dyscyplinarnej jest zgodne z prawem.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zaskarżonego orzeczenia, wyjaśnić należy, że podnoszone przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 28 listopada 2022 r. oraz na rozprawie w dniu 6 grudnia 2022 r. okoliczności związane ze zwolnieniem skarżącej z dniem [...] września 2022 r. ze służby w Policji nie miały wpływu na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne, jak również zakończone ostatecznym orzeczeniem KWP w B.z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...]postępowanie dyscyplinarne. Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia (tu na dzień [...] sierpnia 2022 r.), a w tymże dniu nie budzi wątpliwości, że skarżąca p. I. Z. była funkcjonariuszem Policji. Oznacza to, że oceniając legalność kwestionowanego orzeczenia sąd nie może brać pod uwagę zdarzeń, zarówno natury faktycznej jak i prawnej, które zaistniały po wydaniu tegoż orzeczenia, nie wynikające z przesłanych sądowi akt sprawy. Na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia skarżąca podlegała orzecznictwu dyscyplinarnemu jako funkcjonariusz Policji, a zatem nie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości, zarówno postępowania dyscyplinarnego (art. 135ja ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji) jak również postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie (art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, sąd za nieuzasadnione i jednocześnie zbędne uznał wnioski pełnomocnika skarżącej zawarte w piśmie z dnia 28 listopada 2022 r., bowiem w żadnym zakresie nie mogły one mieć wpływu na toczące się postępowanie, zarówno sądowoadministracyjne jak i dyscyplinarne.

Przechodząc do merytorycznej oceny legalności kwestionowanego orzeczenia, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W myśl art. 132 ust. 2 tej ustawy naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. W pojęciu naruszenia dyscypliny służbowej mieści się wiele różnych czynów, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 132 ust. 3 ustawy. I tak według art. 132 ust. 3 pkt 3 tej ustawy naruszeniem dyscypliny służbowej jest między innymi zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy.

W tym miejscu należy podkreślić, że zacytowany art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji jest przepisem o charakterze ogólnym właśnie po to, aby objął swoim zakresem wszystkie możliwe formy zaniechania wykonania obowiązków przez policjanta, a nie tylko te, które wynikają z wyraźnych przepisów szczególnych kreujących określone czynności służbowe. Co więcej, zawarty w tym przepisie katalog zachowań i zaniechań, które mogą skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariusza, jest katalogiem otwartym, na co wskazuje użyta w tej normie formuła "w szczególności" (por. też wyrok NSA z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1170/16 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 lipca 2020r., sygn. akt III SA/Kr 278/20, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA).

W myśl postanowień art. 132a ustawy o Policji, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Wina określona w powołanym przepisie związana jest zarówno z umyślnym, jak i nieumyślnym przewinieniem dyscyplinarnym przy czym ustalenie umyślności bądź nieumyślności przewinienia dyscyplinarnego, warunkuje wystąpienie winy przy jego popełnieniu. Stopień winy powinien mieć wpływ na wymiar kary, albowiem zgodnie z art. 134h ust. 1 ww. ustawy, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Karami dyscyplinarnymi są natomiast kary wymienione w art. 134 ustawy. Przy czym wymierzona w przedmiotowej sprawie kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku jest trzecią w hierarchii kar i stosownie do art. 134c tej ustawy, oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, zostanie wyznaczony na niższe stanowisko służbowe lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną.

W świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego przewinienie dyscyplinarne może polegać zarówno na naruszeniu dyscypliny służbowej, jak i na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącej oparte zostało na obu przesłankach – naruszeniu zasad etyki zawodowej – czyny z pkt I i III oraz naruszeniu dyscypliny służbowej – czyny z pkt II, IV, V, VI i VII.

Przechodząc do oceny podniesionych zarzutów, zdaniem sądu, analiza akt postępowania dyscyplinarnego prowadzi do wniosku, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był kompletny, organ podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy, do czego obliguje rzecznika dyscyplinarnego przepis art. 135e ust. 1 i art. 135g ust. 1 ustawy o Policji. Zgromadzony materiał dowodowy oddaje pełny obraz sprawy i pozwala na dokonanie obiektywnej oceny wszystkich czynów zarzucanych skarżącej, zarówno w zakresie naruszenia zasad etyki zawodowej jak i dyscypliny służbowej.

Odnośnie zarzutów nr I i III wskazać należy, że ustawodawca nie określił definicji zasad etyki zawodowej funkcjonariusza Policji ani przykładowego katalogu zachowań, które należy uznać za niezgodne z nimi. Zasady etyki zawodowej policjantów, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o Policji, określane są przez Komendanta Głównego Policji. Zawarte zostały one w zarządzeniu nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (dalej powoływane jako: "z.e.z.p."). Zarządzenie to zawiera ogólne dyrektywy wykonywania zawodu policjanta, które stanowią przejaw przestrzegania zasad praworządności i prowadzą do pogłębienia społecznego zaufania do Policji. Jednocześnie nie zawiera ono znamiona zachowań uznawanych za przewinienia dyscyplinarne, a jedynie pewne wzorce, których funkcjonariusz powinien przestrzegać i których naruszenie może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną (por. Z. Gądzik [w:] Ł. Czebotar, Z. Gądzik, A. Łyżwa, A. Michałek, A. Świerczewska-Gąsiorowska, M. Tokarski, Ustawa o Policji. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2015, str. 654-655 wraz z powołanymi tam publikacjami). Jak stanowi § 1 ust. 1 z.e.z.p., omawiane zasady wynikają z ogólnych wartości i norm moralnych uwzględniających specyfikę zawodu policjanta. Oznacza to, że nie zawierają one co do zasady standardów moralnych odmiennych od powszechnie akceptowanych społecznie, mogą natomiast, ze względu na rodzaj i przedmiot służby, pewne wartości preferować, a obowiązki wysuwać na pierwszy plan, kosztem sfery prywatnej funkcjonariusza. Zawody, w których ze względu na ich doniosłość społeczną, istnieje uzasadnienie do tworzenia etyki zawodowej – a takim z pewnością jest zawód policjanta - cechują się zwiększonym rygoryzmem etycznym i podwyższeniem standardów zachowań dla osób ten zawód wykonujących (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt I OSK 2494/17 – dostępny na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query).

Zaznaczyć także należy, że przed podjęciem służby policjant składa ślubowanie wedle roty ustalonej w art. 27 ust. 1 ustawy o Policji. Zgodnie z tą rotą zobowiązuje się m.in. do tego, aby strzec honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Zobowiązanie to nie jest tylko deklaracją, ale oznacza, że "policjant zobowiązany jest dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania". Funkcjonariusz Policji ma zatem obowiązek dochowania wierności deklaracjom, które złożył składając ślubowanie. Tekst ślubowania oznacza, że policjant, z chwilą jego złożenia, zna zasady etyki zawodowej i jednocześnie zobowiązuje się do samodzielnego pogłębienia wiedzy na ich temat (por. wyroki NSA: z dnia 24 stycznia 2007 r., I OSK 664/06; z dnia 10 lutego 2012 r., I OSK 1056/11). Osoba wstępująca do służby przyjmuje zatem na siebie szereg obowiązków związanych z jej charakterem, w tym obowiązek godnego zachowania się na służbie i poza nią, troski o prawidłową realizację zadań oraz dbałości o kształtowanie autorytetu formacji Policji i zaufania do jej funkcjonariuszy. W zamian otrzymuje gwarancję stabilności zatrudnienia i liczne uprawnienia związane ze służbą.

Ograniczenia, w tym zakazy wynikające z treści stosunku służbowego są ważne dla jakości funkcjonowania Policji, a co za tym idzie - postrzegania Państwa przez obywateli. Dlatego też przepisy pragmatyki służbowej, dotyczące ograniczeń w zakresie działalności funkcjonariuszy, powinny być ściśle przestrzegane zarówno przez samych funkcjonariuszy, jak i organy administracji publicznej (wyroki NSA: z dnia 10 lutego 2012 roku, I OSK 1056/11; z dnia 31 stycznia 2014 roku, I OSK 2687/12).

Obowiązkiem policjanta jest przestrzeganie zasad etyki zawodowej. Stosownie do § 2 z.e.z.p. w sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w niniejszych zasadach etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji. Zgodnie zaś z § 7 tych zasad policjant powinien przestrzegać zasad poprawnego zachowania, kultury osobistej i dbać o schludny wygląd.

Normy wyrażone w § 2 i 7 z.e.z.p. mają charakter generalnych zasad, których należy przestrzegać, a których naruszenie, może skutkować oceną zachowania policjanta na płaszczyźnie dyscyplinarnej. W tym miejscu należy raz jeszcze podkreślić, że szczególny charakter służby publicznej funkcjonariuszy Policji umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w wypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym także odpowiedzialności dyscyplinarnej. Dotyczy to także naruszenia zasad etyki zawodowej, które – jak należy także zauważyć – w stosunku do tej grupy zawodowej są sformułowane na wyższym poziomie oczekiwań tak w zakresie zasad współżycia społecznego, jak i zachowań, co winno zmierzać do realizacji zasady pogłębienia społecznego zaufania do Policji.

Podzielić zatem należy stanowisko organu, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zachowanie skarżącej w dniu [...]listopada 2021 r., w trakcie interwencji z udziałem S. T. oraz w dniu [...] grudnia 2021 r. w trakcie interwencji z udziałem G. R. (zarzut I i III) naruszało opisane w § 2 i § 7 zasady etyki. Na nagraniu z kamery nasobnej zostały zarejestrowane wypowiedzi skarżącej odnoszące się do uczestników interwencji, w tym wulgaryzmy, zacytowane w treści zarzutów. Używanie tego rodzaju słownictwa w trakcie służby, w stosunku do osoby legitymowanej, nie może być, wbrew wywodom skargi, uznane za mieszczące się w kategoriach poprawnego etycznie zachowania, wymaganego od każdego policjanta, a w szczególności będącego w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Przepisy prawa regulujące przebieg służby w Policji nie wskazują w żadnym przypadku, na fakt, że silne emocje towarzyszące służbie, nietrzeźwość czy też prowokacyjne zachowanie osób biorących udział w interwencji, zwalniają z przestrzegania zasad etyki zawodowej. Ponadto, jak trafnie podkreślono w zaskarżonym orzeczeniu, nic nie usprawiedliwia odpowiadania na agresję (w tym słowną), agresją, zwłaszcza w miejscu publicznym czy też w obecności członków rodziny osoby wobec której przeprowadza się interwencję. Tego rodzaju prowokacyjne zachowania słowne potęgują jedynie agresję osób, w stosunku do których policjanci realizują czynności służbowe. Poza tym, autorytet i społeczne zaufanie do Policji budowane są przez pryzmat postaw i zachowań, także etycznych, poszczególnych policjantów. Tym samym przypisanie skarżącej umyślności w popełnieniu opisanych powyżej deliktów dyscyplinarnych jest zasadne, albowiem każda osoba, bez względu na stan w jakim się znajduje, wobec której funkcjonariusz Policji podejmuje interwencję zasługuje na szacunek. W żadnym zaś razie, co próbuje przeforsować pełnomocnik skarżącej, zachowanie policjantów nie może być zależne od zachowania osoby legitymowanej, nawet jeżeli ta dopuszcza się agresji słownej. Jednocześnie podkreślić należy, co wynika z zapisów kamery nasobnej skarżącej, że G. R. nie zachowywał się agresywnie wobec interweniujących funkcjonariuszy, a co najwyżej w sposób lekceważący, odpowiadając, że się "zastanowi" czy odpowiedzieć na żądanie funkcjonariuszy o podanie danych osobowych.

Podnoszona w skarze okoliczność jednoczesnego wypełnienia przez czyny skarżącej opisane w pkt I i III przewinienia dyscyplinarnego oraz wykroczeń, a w konsekwencji nie uznanie przez organy dyscyplinarne czynów skarżącej jako przypadku mniejszej wagi, w żaden sposób nie podważa legalności zaskarżonego orzeczenia.

Z mocy art. 132 ust. 4 ustawy o Policji czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej. Oznacza to, że policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną niezależnie od odpowiedzialności karnej, czy tak jak w niniejszej sprawie, odpowiedzialności za wykroczenia. Tym samym, uznanie skarżącej winną zarzuconych jej wykroczeń – wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w B. [...]Wydziału Karnego z dnia[...]czerwca 2022 r. sygn. akt [...](k. 381 akt adm.) i ukaranie karą nagany w żadnej mierze nie wpływa na ocenę winy funkcjonariusza w postępowaniu dyscyplinarnym.

Z powyższym poglądem koresponduje art. 132 ust. 4a ustawy o Policji, zgodnie z którym, w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne, wypełniającego jednocześnie znamiona wykroczenia, w przypadku mniejszej wagi lub ukarania grzywną, przełożony dyscyplinarny może nie wszczynać postępowania dyscyplinarnego, a wszczęte umorzyć. Zgodzić się należało z organem, że powyższy przepis jest adresowany przede wszystkim do przełożonego dyscyplinarnego i od jego uznania oraz stwierdzenia wystąpienia przypadku mniejszej wagi lub ukarania grzywną, jest uzależnione czy zasadnym byłoby nie wszczynanie lub umorzenie postępowania dyscyplinarnego. W rozpatrywanej sprawie wyższy przełożony dyscyplinarny skarżącej nie dopatrzył się takiej możliwości i zdaniem sądu, choćby z uwagi na liczbę przewinień, nie ma podstaw do zakwestionowania tego stanowiska.

Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty skargi dotyczące zarzuconego skarżącej czynu nr II. Wbrew twierdzeniom skargi, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza ustalenia organów dyscyplinarnych, że skarżąca w trakcie interwencji w dniu [...] grudnia 2021 r. wobec G. R.nie podała swojego stopnia służbowego oraz imienia i nazwiska. Nie budzi wątpliwości, że stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2020 r. w sprawie postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów (Dz.U. z 2020 r., poz. 192) policjant, który przystępuje do czynności służbowych (w tym legitymowania), zobowiązany jest podać swój stopień, imię i nazwisko w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych, przyczynę podjęcia czynności służbowych, a na żądanie osoby, wobec której jest prowadzona czynność, podaje podstawę prawną podjęcia tej czynności. Z zapisów zarejestrowanych przez kamerę nasobną skarżącej wynika, że skarżąca poinformowała G. R. jedynie o tym, że jest z Komendy Miejskiej Policji w B., natomiast nie wypowiada żadnych personaliów. Także przesłuchani w charakterze świadków – p. G. R. oraz st. sierż. B. A. potwierdzili, że skarżąca nie podała względem osoby legitymowanej swojego imienia i nazwiska oraz stopnia służbowego. Twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że słowa te skarżąca wypowiedziała w trakcie "trzasku" zapisanego na nagraniu z kamery, należy uznać jedynie za linię obrony skarżącej, bowiem twierdzenia te nie wytrzymują konfrontacji nie tylko z zeznaniami ww. świadków, ale także z dalszymi zapisami zarejestrowanymi przez kamerę nasobną skarżącej. Z tegoż zapisu wynika, że p. G. R. kilkukrotnie zwracał uwagę, zarówno skarżącej jak i później przybyłym funkcjonariuszom, że skarżąca nie przedstawiła się wbrew ciążącemu obowiązkowi. Gdyby rzeczywiście skarżąca podała swoje dane oraz stopień służbowy zatrzymanemu G. R., podnoszenie przez zatrzymanego powyższej kwestii byłoby bezcelowe. Zgodzić się również należało z organem, że sugerowanie przez skarżącą, że świadek st. sierż. B. A. – funkcjonariusz Policji towarzyszący skarżącej przy interwencji - w sposób niedokładny zapoznał się z zapisem przebiegu interwencji zarejestrowanym na kamerze nasobnej skarżącej, nie jest poparte żadnymi dowodami, a zatem stanowi wyłącznie przyjętą przez skarżącą linię obrony.

Nie można zgodzić się także z zarzutami skargi dotyczącymi czynu nr IV – użycia środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej bez uprzedniego wezwania osoby do zachowania zgodnego z prawem i uprzedzenia o zamiarze użycia środka przymusu bezpośredniego. Art. 11 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz.U. z 2022 r., poz. 1416 ze zm.) zawiera zamknięty katalog działań, które umożliwiają zastosowanie środków przymusu bezpośredniego, wśród nich jest m.in. wyegzekwowanie wymaganego prawem zachowania zgodnie z wydanym poleceniem, zatrzymania osoby bądź też pokonania biernego oporu. Siły fizycznej można użyć w każdym ze wskazanych przypadków – art. 14 ust. 1 ww. ustawy. Tym niemniej, ustawodawca stwierdził, że środków przymusu bezpośredniego można użyć po uprzednim bezskutecznym wezwaniu osoby do zachowania się zgodnego z prawem oraz po uprzedzeniu jej o zamiarze użycia tych środków – art. 34 ust. 1 ww. ustawy.

Nie ulega wątpliwości, czego nie kwestionuje sama skarżąca, że względem zatrzymanego p. G. R.skarżąca użyła środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej oraz nie wezwała go do zachowania zgodnego z prawem oraz nie uprzedziła o zamiarze użycia tych środków. Jednakże zdaniem skarżącej, nie miała obowiązku wzywania p. G. R. do zachowania zgodnego z prawem oraz uprzedzania o zamiarze użycia środków przymusu bezpośredniego, z uwagi na występuje bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia zaś zwłoka groziłaby niebezpieczeństwem dla dobra chronionego prawem w postaci respektowania obowiązku noszenia maseczek zakrywających usta i nos w miejscach publicznych.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela ww. stanowiska skarżącej. Z poczynionych w sprawie ustaleń, w tym wyjaśnień skarżącej wynika, że skarżąca widziała p. G. R.przechadzającego się po galerii handlowej z założoną na nadgarstku maseczką (a nie na ustach i nosie), a mimo to nie podjęła natychmiast interwencji wobec jego osoby. Dopiero przy kolejnym napotkaniu p. G. R. postanowiła zainterweniować, aby wyegzekwować prawny obowiązek zasłaniania ust i nosa w miejscach publicznych, w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2. Tym samym trudno jest zgodzić się ze skarżącą, że zwłoka w wezwaniu p. G. R. do zachowania zgodnego z prawem i uprzedzenia o zamierza użycia siły fizycznej groziłaby niebezpieczeństwem dla dobra chronionego prawem, czyli ochrony zdrowia i życia ludzi przebywających w galerii handlowej, przed ewentualnym zarażeniem się wirusem SARS-COV-2. Podkreślić należy, że prawidłowe wykonanie ciążących na skarżącej obowiązków wynikających z art. 34 ust. 1 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej zajęłoby skarżącej maksymalnie kilkanaście sekund, przez który to czas w żadnym zakresie nie wzrosłoby zagrożenie dla życia czy zdrowia osób przebywających w galerii handlowej. Zgodzić się zatem należało z wyższym przełożonym dyscyplinarnym skarżącej, że w realiach zarzuconego skarżącej czynu nie może być mowy o jakimkolwiek realnym bezpośrednim zagrożeniu dla życia lub zdrowia albo dobra chronionego prawem. Zaznaczyć także należy, że nawet prewencyjne użycie środka przymusu bezpośredniego (np. siły fizycznej) w celu zapobieżenia ucieczki osoby zatrzymanej nie zwalnia funkcjonariusza z obowiązków uprzedzania go o zamiarze użycia tych środków.

Podobnie należało ocenić zarzuty skargi dotyczące zarzutu nr V i VI czyli naruszeniem przez skarżącą dyscypliny służbowej polegającej na tym, że mimo zatrzymania p. G. R. w związku z brakiem możliwości ustalenia jego tożsamości czyli popełnienia przez niego wykroczeń z art. 116 § 1a oraz 65 § 2 k.w., nie sporządziła protokołu zatrzymania jego osoby na podstawie art. 45 § 1 pkt 2 k.p.o.w. oraz brakiem natychmiastowego poinformowania zatrzymanego o przysługujących mu uprawnieniach. Poczynione w tym zakresie ustalenia sąd uznaje za prawidłowe. Z akt sprawy wynika, że skarżąca dokonała zatrzymania p. G. R. w związku z popełnionym przez niego wkroczeniem z art. 116 § 1a i art. 65 § 2 k.w. (o czym poinformowała skarżącego o godz. 15:15), wyprowadziła go z galerii handlowej, poinformowała o powyższym zatrzymaniu dyżurnego Komendy Miejskiej Policji w B., a następnie przy pomocy wezwanego patrolu, zatrzymany został przewieziony na Komisariat II Policji w B., przy ul.[...]. Mimo dokonania ww. zatrzymania, fakt ten nie znalazł odzwierciedlenia w żadnym protokole, który skarżąca była zobowiązana sporządzić stosownie do art. 46 § 2 k.p.o.w. Dopiero z uwagi na zachowanie zatrzymanego w trakcie wykonywania czynności z jego udziałem na Komisariacie II Policji w B.i podejrzeniu popełnienia przez zatrzymanego przestępstwa z art. 226 § 1 kodeksu karnego został sporządzony protokół z zatrzymania jego osoby, ale wskazano w nim, że zatrzymanie nastąpiło o godz. 16:15, a zatem już w trakcie jego pobytu na komisariacie. W powyższym dokumencie brak jest jakiejkolwiek wzmianki o pierwotnej przyczynie zatrzymania p. G. R. o godz. 15:15 w galerii handlowej (ustalenie tożsamości), dlatego też zgodzić się należało z organami, że skarżąca nie sporządziła wymaganego prawem protokołu z zatrzymania p. G. R. jakie miało miejsce o godz. 15:15 w galerii handlowej. Podkreślić należy, że nikt nie oczekiwał, aby skarżąca tenże protokół sporządziła w galerii handlowej, jednakże bezpośrednio po przewiezieniu zatrzymanego na komisariat, skarżąca powinna niezwłocznie taki protokół sporządzić i doręczyć go zatrzymanemu. Nie budzi także wątpliwości sądu, że skarżąca, wbrew ciążącemu obowiązku z art. 46 § 1 k.p.o.w., nie pouczyła zatrzymanego o przysługujących mu uprawnieniach związanych z zatrzymaniem.

Odnośnie powyższych czynów, skarżąca zarzuciła w skardze naruszenie art. art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, podkreślając że początkowo względem skarżącej został sformułowany jednej zarzut (nr 6 w postanowieniu z dnia [...] marca 2022 r.) by następnie postawić jej dwa zarzuty (nr 5 i 6 w postanowieniu z dnia [...] maja 2022 r.) co nie może być uznane zarówno za zmianę czy też uzupełnienie zarzutów.

W ocenie sądu powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 135e ust. 9a ustawy o Policji wynika, że rzecznik dyscyplinarny, w razie ustalenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, że zachodzi potrzeba istotnej zmiany opisu czynu lub jego kwalifikacji prawnej, występuje do przełożonego dyscyplinarnego z wnioskiem o zmianę lub uzupełnienie zarzutów. Jeżeli zaś zebrany materiał dowodowy to uzasadnia, przełożony dyscyplinarny wydaje postanowienie o zmianie lub uzupełnieniu zarzutów (art. 135e ust. 10). Przełożony dyscyplinarny ma także prawną możliwością dokonania zmiany opisu czynu lub jego kwalifikacji prawnej, jednakże wyłącznie w granicach czynu zarzucanego obwinionemu i jego kwalifikacji prawnej (art. 135j ust. 1a ustawy). Rzecznik dyscyplinarny miał zatem możliwość dokonania zmiany pierwotnie postawionego zarzutu nr 6 na zarzuty nr 5 i 6, szczególnie że nastąpiło to w wyniku wyjaśnień złożonych przez skarżącą, która oświadczyła, że nie rozumienie pierwotnie postawionego zarzutu. Samo rozbicie pierwotnie postawionego zarzutu nr 6 na zarzuty nr 5 i 6 należy poczytywać jako doprecyzowanie opisanych zaniechań skarżącej i podzielenie ich na brak spisania wymaganego przepisami protokołu z zatrzymania osoby oraz brak poinformowania zatrzymanego o przysługujących mu uprawieniach. Powyższa zmiana mieściła się w granicach pierwotnie zarzuconego skarżącej czynu. Zaznaczyć także należy, że w ramach odpowiedzialności dyscyplinarnej nie obowiązuje wymagana w prawie karnym zasada dokładnej, precyzyjnej określoności przewinienia dyscyplinarnego, także ewentualna niewłaściwa bądź niepełna kwalifikacja prawna przypisanego obwinionej przewinienia nie dyskwalifikuje wydanego w danej sprawie orzeczenia dyscyplinarnego, gdyż – inaczej, niż w prawie karnym – naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym prawa materialnego wymaga uwzględnienia tylko o tyle, o ile naruszenie to wywarło wpływ na wynik sprawy (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 maja 2012 r. sygn. IV SA/Po 206/12, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 maja 2019 r. sygn. II SA/Bk 175/19, CBOSA). W niniejszej sprawie o takim naruszenie nie może być mowy. Z treści zarówno postawionych zarzutów jak i sentencji i uzasadnień orzeczeń obu instancji jednoznacznie bowiem wynika, jakie postawiono skarżącej zarzuty oraz w jakim zakresie uznano zawinienie skarżącej.

Wbrew zarzutom skargi, także zarzut nr VII – kontynuowanie zatrzymania p. G. R. mimo ustania przesłanek uzasadniających jego zatrzymanie (podanie danych osobowych), znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z akt sprawy w sposób niewątpliwy wynika, że zatrzymany p. G. R., po wyprowadzeniu z galerii handlowej oraz przybyciu kolejnych funkcjonariuszy Policji – asp. szt. J.K., st. sierż. M.B. i st. sierż. M. G. o godz. 15:21 poinformował funkcjonariuszy, że posiada przy sobie dokumenty i jest w stanie je okazać, niezwłocznie po oswobodzeniu mu rąk (miał założone z tyłu kajdanki) a następnie przedstawił się zwrotem "podporucznik R. G". Swoje dane zatrzymany powtórzył kilkukrotnie, a zatem wbrew czynnościom podjętym przez skarżącą – kontynuowaniem zatrzymania i przewiezieniem zatrzymanego na Komisariat II Policji celem ustalenia jego tożsamości – ustały przesłanki do jego zatrzymania. Skoro skarżący podał swoje dane osobowe, zadeklarował chęć okazania posiadanych dokumentów niezwłocznie po oswobodzeniu rąk, ustała przesłanka jego zatrzymania – w celu ustalenia tożsamości. Podnoszone w skardze okoliczności, że zatrzymany swoje dane osobowe nie kierował do skarżącej ale innych funkcjonariuszy nie miały jakiegokolwiek znaczenia dla przypisania skarżącej popełnienia zarzuconego jej czynu. To skarżąca była dowódcą patrolu, z zapisu kamery nasobnej wynika, że podkreśliła, że zatrzymany jest w jej wyłącznej dyspozycji i to ona będzie decydowała o przebiegu dalszych czynności, a zatem to skarżąca ponosi pełną odpowiedzialność za to, że mimo ustania przesłanek do zatrzymania p. G. R.w dalszym ciągu kontynuowała zatrzymanie, w tym na jej polecenie, zatrzymany został przewieziony na Komisariat II Policji w B. Art. 46 ust. 5 k.p.o.w. wprost stanowi, że zatrzymanego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania. Skoro istniała możliwość ustalenia tożsamości zatrzymanego w trakcie interwencji w galerii handlowej (lub też przed nią), zatrzymany wyrażał wolę okazania posiadanego dokumentu tożsamości, zgodzić się należało z organami dyscyplinarnymi, że skarżąca przekroczyła przysługujące jej uprawnienia, gdyż kontynuowała czynności zatrzymania mimo braku ku temu podstaw.

Podsumowując należy dojść do wniosku, że ustalenia co do faktu popełnienia przez skarżącą zarzuconych jej czynów – nie budzą wątpliwości. Sąd nie stwierdził też uchybień w zakresie zbierania dowodów i ich oceny, ani nie dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonane przez organ ustalenia znajdują pełne potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach, tj. zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków, nagraniu z kamery nasobnej Systemu Rejestracji Audio-Wideo (RAW), będącej na wyposażeniu obwinionej czy też nagrań z monitoringu istniejącego na Komisariacie II Policji w B. i G.Handlowej "[...]" w B., protokolarnych oględzin wymienionych nagrań, jak również dokumentacji dotyczącej przebiegu służby skarżącej w dniach objętych zarzutami, czyli [...] listopada 2021 r. i [...] grudnia 2021 r., w tym notatnikach służbowych. Biorąc pod uwagę przytoczone regulacje prawa oraz ustalony stan faktyczny sprawy należało zatem stwierdzić, że Komendant Wojewódzki Policji zasadnie i bez naruszenia prawa uznał skarżącą za winną popełnienia zarzuconych jej w pkt I-VII przewinień dyscyplinarnych.

Odnosząc się z kolei do adekwatności nałożonej na skarżącą kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134h ust. 1, 2 i 3 ustawy o Policji, kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Kontrola uznaniowości organów w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny, czy organ badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W ramach przysługujących uprawnień sąd ma prawo do oceny, czy kara dyscyplinarna została wymierzona słusznie, czy znajduje się w katalogu kar przewidzianych ustawą, czy jest współmierna do popełnionego czynu oraz oceny czy wymierzenie kary nastąpiło z zachowaniem reguł określonych ustawą o Policji. Dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy o Policji. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się zatem wyłącznie do oceny, czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości, czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 926/16, CBOSA).

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, wymierzona kara dyscyplinarna, mimo, iż nie należy do najłagodniejszych z możliwych, prawidłowo została uznana przez wyższego przełożonego za adekwatną do rangi i rodzaju popełnionych przez skarżącą czynów. Nie stanowi ona przejawu nadmiernej represji. Zgodzić się należało z wyższym przełożonym dyscyplinarnym, że brak poczucia naganności w popełnionych przez skarżącą czynach nie pozwalał na zastosowanie łagodniejszej sankcji. Przełożony dyscyplinarny, w oparciu o dotychczasowy przebieg służby obwinionej oraz jej postawę, odzwierciedloną dostatecznie w aktach sprawy, nie znalazł podstaw do skorzystania przy orzekaniu z dyspozycji art. 135j ust. 5 ustawy o Policji, stanowiącej że może on odstąpić od ukarania, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste policjanta oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej.

Zdaniem sądu, organy dyscyplinarne w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie dyscyplinarne, zebrały materiał dowodowy i właściwie zakwalifikowały zachowania skarżącej. W sposób nie budzący wątpliwości wykazano kwestię zawinienia skarżącej w popełnieniu zarzucanych jej przewinień dyscyplinarnych. Nie budzi również wątpliwości sądu, że skarżącej zagwarantowano udział w toczącym się postępowaniu w granicach wynikających z art. 135f ustawy o Policji.

Uwzględniając powyższe sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone zgodnie z regułami przewidzianymi w ustawie o Policji, a wymierzona kara jest adekwatna do zarzucanych skarżącej deliktów dyscyplinarnych oraz okoliczności ich popełnienia.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), należało orzec jak w sentencji.