Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2633/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) września 2011 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego T. Sp. z o.o. w S. kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt VII SA/Wa 2633/11

UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków we W. postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. na podstawie art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. nr 162 poz. 1568 ze zm.) oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156 poz. 1118 ze zm.), w trybie art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) dalej zw. k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Starostwa Powiatowego w S., z dnia [...] sierpnia 2010 r., odmówił uzgodnienia zamierzenia budowlanego polegającego na zmianie sposobu zagospodarowania terenu poprzez rozbiórkę budynku gospodarczego, położonego na dz. nr [...] we wsi K., gmina K.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy prawo budowlane w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Inwestycja w niniejszej sprawie zlokalizowana jest na terenie historycznego układu ruralistycznego wsi K., na terenie dawnego zespołu folwarcznego usytuowanego w północnej części wsi i dotyczy obiektu ujętego w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, pochodzącego z przełomu XIX i XX w., będącego zabytkiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 i pkt 12 ustawy o ochronie i opiece nad zabytkami i z tego tytułu podlegającego ochronie i opiece na podstawie art. 6 ust. 1 ww. ustawy.

Organ nadmienił, że budynek odznacza się walorami zabytkowymi i stanowi integralny element krajobrazu kulturowego miejscowości. Ochronie podlegają jego usytuowanie, forma, bryła budynku, typ i rodzaj dachu, pokrycia dachowego oraz opracowanie elewacji. Zachował on większość cech stanowiących o jego wartości zabytkowej. Przedstawiony w przedłożonej dokumentacji uproszczony opis stanu technicznego oraz materiał zdjęciowy nie stanowi podstawy do stwierdzenia zasadności rozbiórki zabytkowego budynku. W związku z tym zasadne jest utrzymanie i poddanie zachowawczym pracom remontowym całego obiektu - jako reliktu dawnego zespołu folwarcznego i przykładu tradycyjnej, historycznej zabudowy miejscowości K. Nienajlepszy stan techniczny, trudności w wykonaniu remontu czy nieopłacalność adaptacji budynku nie może stanowić podstawy do likwidacji historycznego obiektu lub jego części.

Wobec powyższego stwierdził, iż przedmiotowe zamierzenie narusza zasady ochrony zabytków oraz jest niezgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Na ww. postanowienie zażalenie złożył inwestor - "[...]"Sp. z o.o. w S.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...] na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, art. 39 ust. 3 ustawy prawo budowlane oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 7 października 2010 r., o czym świadczy data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tego postanowienia. Zatem termin do złożenia zażalenia na ww. postanowienie upłynął w dniu 14 października 2010 r. Tymczasem, zażalenie zostało przez skarżącego nadane w urzędzie pocztowym w dniu 21 października 2010 r.

Organ powołał się na przepis art. 134 k.p.a. zgodnie z którym, gdy skarżący złożył zażalenie z uchybieniem 7-dniowego terminu, organ nie ma innej możliwości jak stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Nie jest to zależne od swobodnego i znania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

W dniu 23 marca 2011 r. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wpłynęło pismo "[...]"Sp. z o.o. w S. z dnia 28 lutego 2011 r., zawierające prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu tej prośby Spółka wskazała, iż ww. postanowienie zostało omyłkowo doręczone do mieszczącego się pod tym samym adresem Biura Rachunkowego "[...]" R. G., a nie do spółki "[...]" Sp. z o.o. w S.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. znak [...] po rozpatrzeniu wniosku spółki "[...]", z dnia 28 lutego 2011 r. o przywrócenie terminu do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2010 r., na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 17 pkt 2 i art. 59 § 2 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin, o czym stanowi przepis § 2 tego artykułu, zaś, w myśl przepisu § 3 cyt. artykułu, przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w przepisie § 2 jest niedopuszczalne. O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, o czym stanowi art. 59 § 1 k.p.a., zaś od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Zgodnie z przepisem § 2 cyt. artykułu, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] października 2010 r., przeznaczone dla "[...]" Sp. z o.o. z w S., zostało odebrane przez pracownika mieszczącego się pod tym samym adresem Biura Rachunkowego "[...]" R. G. w dniu 7 października 2010 r., i zostało przekazane żalącej się w dniu 14 października 2010 r. Organ uznał, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia ustała w dniu 14 października 2010 r. Od tego dnia należy więc liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin ten upłynął zatem w dniu 21 października 2010 r. Pismo, zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostało natomiast nadane w urzędzie pocztowym w dniu 28 lutego 2011 r., o czym świadczy data stempla pocztowego, a więc po upływie 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.

W związku z powyższymi ustaleniami, w obliczu przekroczenia terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2010 r., odmawiające uzgodnienia zamierzenia budowlanego, organ orzekł, jak w sentencji.

Skargę do sądu administracyjnego na ww. postanowienie złożyła spółka "[...]" w S. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § 2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie, wskutek przyjęcia, że siedmiodniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz z samym zażaleniem upłynął stronie w dniu 21 października 2010 r., gdy tymczasem strona aż do dnia doręczenia jej postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozostawała w usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu, że w terminie wniosła zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i dopiero na skutek postanowienia Ministra powzięła informację o uchybieniu terminu i wniosła prośbę o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu od doręczenia postanowienia Ministra.

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 §1 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie w sprawie, gdy tymczasem zachodziły przesłanki do jego zastosowania.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia z dnia [...] września 2011 r. znak [...] mocą którego organ, po rozpatrzeniu wniosku spółki "[...]", z dnia 28 lutego 2011 r. o przywrócenie terminu do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2010 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2010 r., przeznaczone dla spółki "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. P. w S. zostało odebrane przez pracownika mieszczącego się pod tym samym adresem Biura Rachunkowego "[...]" R. G., w dniu 7 października 2010 r. Postanowienie to zostało przekazane skarżącej w dniu 14 października 2010 r. Z tego powodu organ uznał, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia ustała w dniu 14 października 2010 r. Od tego dnia należy więc liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin ten upłynął zatem w dniu 21 października 2010 r. Pismo, zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostało natomiast nadane w urzędzie pocztowym w dniu 28 lutego 2011 r., o czym świadczy data stempla, a więc po upływie 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Z tego względu organ uznał, że wniosek strony jest spóźniony.

Ze stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. Na wstępie należy wskazać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 45 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, że spółka "[...]" prowadzi działalność gospodarczą pod adresem, pod którym ma siedzibę również inna firma. Należy jednak zauważyć, że doręczenie pisma, zgodnie z ww. przepisem, powinno być dokonane w lokalu ich siedziby. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że postanowienie z [...] października 2010 r. zostało odebrane przez pracownika Biura Rachunkowego "[...]" R. G. w S. Z akt sprawy wynika, że ww. Biuro Rachunkowe ma siedzibę pod tym samym adresem, co spółka "[...]", nie wynika jednak, czy Spółka i Biuro prowadzą działalność w tym samym lokalu. Jest to o tyle istotne, że przepis art. 45 k.p.a. wskazuje na doręczenie pisma jednostce organizacyjnej w jej lokalu, a nie tylko pod wskazanym adresem, a ponadto do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjęło się, iż za osobę uprawnioną do odbioru pisma adresowanego do jednostki organizacyjnej, można uznać osobę, która z racji podziału czynności w jednostce organizacyjnej wykonuje te czynności, ale dotyczy to tylko pracownika tej jednostki. Nie można natomiast uznać za osobę uprawnioną osoby, która nie była pracownikiem adresata, a ponadto nie posiadała pisemnego upoważnienia do odbioru pism dla skarżącej, a uznana została za taką osobę jedynie przez pracownika poczty tylko na tej podstawie, iż odbierała korespondencję dla swojej firmy, której adres był identyczny jak adres skarżącej.

Z tej definicji wynika, że odebrać pismo może osoba będąca pracownikiem jednostki, a wiec osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (art. 22 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. z 1994 r. Nr 1998, poz. 21 ze zm.). Z akt niniejszej sprawy nie wynika, by postanowienie doręczono osobie, która spełnia ww. wymogi. Już ta okoliczność przesądza o naruszeniu art. 45 k.p.a., czego organ nie dostrzegł.

Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 346/10, w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, że doręczenie pisma osobie prawnej jest skuteczne, jeżeli pismo odebrał jej pracownik poświadczając odbiór własnoręcznym podopisem i pieczątką firmową. Nie jest istotne, czy pracownik miał do tego pełnomocnictwo. To strona odpowiada za winę osób, którymi się posługuje (LEX nr 676083). W niniejszej sprawie z akt sprawy nie wynika, by pismo zostało odebrane przez pracownika firmy, który przystawiłby firmową pieczątkę Spółki. Pieczątka została wprawdzie przybita na zwrotnym poświadczeniu odbioru, ale jest to pieczątka innej firmy niż adresat.

Z tego względu nie ma wątpliwości, że postanowienie z dnia [...] października 2010 r. nie zostało prawidłowo doręczone – nie zostało odebrane przez pracownika spółki "[...]", a przez pracownika Biura Rachunkowego "[...]" R. G. Na okoliczność, iż postanowienie nie zostało doręczone pracownikowi Spółki, a zupełnie odrębnemu podmiotowi, który wprawdzie prowadzi działalność gospodarczą pod tym samym adresem, ale jest odrębną jednostką organizacyjną, skarżący wskazywał zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze do Sądu, pomimo tego Minister nie odniósł się do tej okoliczności i fakt ten pominął przyjmując, iż doręczenie było prawidłowe, a skutkiem tego pominięcia było niezasadne przyjęcie, że decyzja została doręczona prawidłowo. Co więcej okoliczność ta miała wpływ na wynik sprawy. Organ w niniejszej sprawie w ogóle pominął ten fakt w uzasadnieniu postanowienia.

Dodatkowo należy wskazać, że na zwrotnym poświadczeniu odbioru postanowienia z dnia [...] października 2010 r. widnieje pieczątka ww. Biura Rachunkowego. Także ten fakt wskazuje na okoliczność, że osobę kwitującą odbiór postanowienia, nie łączył ze spółką żaden stosunek pracowniczy.

Zdaniem Sądu Minister przyjmując prawidłowość doręczenia powinien wyraźnie w uzasadnieniu wskazać dlaczego uznał, że pracownik innego podmiotu gospodarczego może być uznany, za pracownika odrębnej firmy, w sytuacji gdy mają ten sam adres swojej siedziby, a dodatkowo w sytuacji gdy osoba, która odbiera przesyłkę w imieniu własnej firmy (nie będącej adresatem), a nie we własnym imieniu (jako osoba fizyczna). Nie uzasadniając swojego stanowiska Minister naruszył przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że doręczenie postanowienia z [...] października 2010 r. było wadliwe. Nawet jeżeliby uznać, że doręczenie nastąpiło w lokalu skarżącej, to na bazie zgromadzonego w aktach materiału nie sposób przyjąć że została doręczona pracownikowi spółki.

Zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2008 r. Nr 189 poz. 1159 ze zm.) przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie uprawnionej do odbioru przesyłek w podmiotach będących osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, jeżeli adresatem przesyłki jest:

a) dana osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej,

b) niebędąca członkiem organu zarządzającego albo pracownikiem danej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej osoba fizyczna w niej przebywająca.

W tym kontekście należy również stwierdzić, że Minister naruszył art. 58 § 2 k.p.a. Zgodnie tym przepisem prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść te terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Jak wyżej wskazano organ uznał, że przyczyna uchybienia ustąpiła z dniem faktycznego doręczenia postanowienia z dnia [...] października 2010 r., czyli w dniu 14 października 2010 r. Minister uznał zatem, iż w tym dniu spółka posiadała wiedzę, że jest w zwłoce. Sąd nie zgadza się z tym stanowiskiem, gdyż nie można bezspornie przyjąć, iż spółka w tym dniu posiadała taką wiedzę. Faktyczne doręczenie Spółce postanowienia z dnia [...] października 2010 r. nastąpiło w dniu 14 października 2010 r. Jednakże doręczenie to nastąpiło w tym terminie, na skutek błędnego doręczenia postanowienia przez pracownika poczty. Błąd w prawidłowym doręczeniu postanowienia, który niewątpliwie w sprawie wystąpił, na co Sąd powyżej wskazał, nie może negatywnymi skutkami obciążać Spółki w sytuacji niezawinionego uchybienia terminu. Spółka w terminie 7 dni od dnia faktycznego otrzymania postanowienia z [...] października 2010 r. złożyła zażalenie w sprawie (zatytułowane odwołaniem). Nie będąc świadoma pozostawania w zwłoce dokonała prawidłowej czynności procesowej – złożenia zażalenia. Sąd zgodził się ze stanowiskiem spółki, że przyczyna uchybienia ustała dopiero po odbiorze postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, gdyż dopiero w tym dniu spółka nabyła wiedzę, że była w zwłoce. I od tej daty można mówić, że Spółka była świadoma uchybienia terminu, a zatem termin od którego należałoby liczyć początek ustania przyczyny uchybienia terminu, należy liczyć od tej daty. Prawidłowym było zatem działanie spółki związane z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu.

Reasumując należy wskazać, że spółka "[...]" faktycznie niedokonała czynności w terminie, jednak nastąpiło to na skutek niewłaściwego doręczenia, naruszającego art. 45 k.p.a. Organ jednocześnie naruszył art. 58 § 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe przyjęcie, że siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zaczął biec w dniu 14 października 2010 r. W sprawie doszło także do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. wobec niepodjącia ustaleń na temat okoliczności czy pomiędzy pracownikiem odbierającym postanowienie, a spółką "[...]", ew. Biurem Rachunkowym istnieje jakiś stosunek pracy oraz do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie sprawy związane z pominięciem istotnych w sprawie okoliczności.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany będzie przede wszystkim dodatkowo zbadać, czy skarżącą łączy jakiś stosunek pracy z osobą która odbierała postanowienie, ew. z Biurem Rachunkowym, gdyż z akt administracyjnych nie wynika by taki stosunek w jakikolwiek sposób łączył te podmioty oraz uwzględnić zdanie Sądu na temat art. 58 § 2 k.p.a. tj. kiedy można przyjąć, że Spółce zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

Z powyższych powodów zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. Pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy o p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.