Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 587/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Odpady
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1 i 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia NSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Moskała, Katarzyna Borońska, Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2018 nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.S. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ nadzoru, DIAS, organ II instancji) z dnia [...] września 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...](dalej: NUS, organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. w sprawie: uznania za nieuzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] i uznania za nieuzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że NUS prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku strony na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] wystawionego przez D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: wierzyciel, DWIOŚ) obejmującego zaległości z tytułu kary pieniężnej wynikającej z decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (nr [...]) utrzymującej w mocy decyzję DWIOŚ z dnia [...] września 2010 r. nr [...]. Ww. decyzją DWIOŚ wymierzył stronie prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A" karę pieniężną w wysokości [...] zł na podstawie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. nr 124, poz. 859 ze zm., dalej u.m.p.o.). Ww. decyzje podlegały kontroli sądów administracyjnych. Wyrokiem z dnia 12 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 2452/13 oddalił skargę strony, a Naczelny Sąd Administracyjny(NSA) wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2919/14 oddalił skargę kasacyjną strony.

Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] września 2017 r.

Pismem z dnia [...] października 2017 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, podnosząc zarzut przedawnienia obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Skarżący wniósł także o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia [...] listopada 2017r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu i zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia wierzyciel DWIOŚ uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. Przedmiotowe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem wierzyciela z dnia [...] czerwca 2018 r.

W konsekwencji postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. NUS uznał za nieuzasadnione zarzuty przedawnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie.

DIAS zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że organ egzekucyjny zobowiązany jest do stosowania procedury z art. 34 u.p.e.a., wyjaśnił także, że organ egzekucyjny i organ nadzoru pozostaje związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie m.in. zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a. Wskazał DIAS, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie uległ przedawnieniu. Powołał się organ na art. 35 u.m.p.o., z którego wynika, że decyzja nakładająca karę pieniężną z chwilą prawomocności uzyskuje przymiot wykonalności, czyli karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. W sprawie decyzja uprawomocniła się z dniem wydania wyroku przez NSA, tj. 18 sierpnia 2016 r. Skarżący we wskazanym terminie nie uiścił należności, co skutkowało uruchomieniem postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 u.p.e.a. i braku doręczenia upomnienia zobowiązanemu, DIAS wskazał, że upomnienie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lipca 2017 r., co potwierdza dołączona do akt kopia dowodu doręczenia upomnienia (karty 62-64 akt).

Odnośnie zarzutu przedawnienia zobowiązania i naruszenia art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) DIAS uwzględniając stanowisko wierzyciela, wyjaśnił, że u.m.p.o. nie zawiera przepisów stanowiących podstawę do wygaśnięcia zobowiązania z tytułu kary pieniężnej, ani też nie zawiera odesłania do stosowania w tym celu innych regulacji prawnych, w tym Ordynacji podatkowej czy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2077, dalej: u.f.p.). Argumentował DIAS, że u.m.p.o. jest ustawą zawierającą kompleksową regulację dotyczącą kar pieniężnych, w której nie przewidziano nieefektywnego wygaśnięcia zobowiązania z tytułu kary pieniężnej. Powyższe jest cechą wyróżniającą przedmiotową karę pieniężną spośród innych podobnych instrumentów z zakresu przepisów ochrony środowiska. Należność z tytułu kary nie stanowi niepodatkowej należności budżetowej w rozumieniu art. 60 u.f.p., wykluczone jest zatem stosowanie przepisów o przedawnieniu zobowiązań publicznoprawnych na podstawie przepisów działu III O.p., poprzez odesłanie z art. 67 ust. 1 u.f.p. Za wierzycielem wyjaśnił DIAS, że kara pieniężna wymierzona na podstawie u.m.p.o. nie stanowi niepodatkowej należności budżetowej, ponieważ kara ta jest w różnych częściach dochodem budżetu państwa oraz przychodem państwowej osoby prawnej (Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej). W art. 35 ust. 2 u.m.p.o. uregulowano, że karę wnosi się na rachunek wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, który wydał decyzję w przedmiocie kary. Sposób podziału wpływów na ww. rachunek z tytułu kar pieniężnych określa ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r. poz. 510 ze zm.; dalej: p.o.ś.). Wpływy z tytułu kar pieniężnych, nakładanych w trybie art. 32 i 33 u.m.p.o. stanowią przychody Narodowego Funduszu na podstawie art. 401 ust. 7 pkt 12 p.o.ś. i przekazywane są na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska na po podstawie art. 402 ust. 8a p.o.ś. Kary te są więc przychodami Narodowego Funduszu jako jednostki sektora finansów publicznych, zatem są dochodami publicznymi w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 2 u.f.p. Jednocześnie zgodnie z art. 402 ust. 2 p.o.ś. wojewódzki inspektor ochrony środowiska przed przekazaniem wpływów z kar na rachunki Narodowego Funduszu oraz wojewódzkich funduszy, o których mowa w ust. 1, pomniejsza je o 20%, a kwotę uzyskaną z tytułu pomniejszenia przekazuje na dochody budżetu państwa. A zatem częściowo, w 20%, na podstawie art. 402 ust. 2 p.o.ś., stanowią one bezpośrednio dochód budżetu państwa, a w pozostałej części stanowią dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, który stanowi państwową osobę prawną, należącą do sektora finansów publicznych. Ten podział przychodu pochodzącego z kar wymierzonych m.in. na podstawie u.m.p.o. pomiędzy budżet państwa i przychód Narodowego Funduszu powoduje, że jedna część tego przychodu stanowi niepodatkową należność budżetową, a druga niepodatkową należność pozabudżetową. Ta dwudzielność niepodatkowych należności publicznoprawnych na budżetowe i pozabudżetowe nie ma jednolitego uregulowania w u.f.p. Wobec powyższego wierzyciel stanął na stanowisku, że w odniesieniu do kar pieniężnych nakładanych w trybie przepisów u.m.p.o. nie mają zastosowania przepisy O.p. czy u.f.p., w tym przepisy działu III przepisów O.p.

Wskazał dalej DIAS, za wierzycielem, że w sprawie nie znajdą też zastosowania przepisy działu IVA "Administracyjne kary pieniężne" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako k.p.a.) obowiązujące od dnia 1 czerwca 2017 r., do których odsyła art. 67 ust. 2 u.f.p. Zmiana k.p.a. wprowadzona została na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks Postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), ale jak stwierdził wierzyciel odesłanie z art. 67 ust. 2 u.f.p. nie ma zastosowania do kar pieniężnych orzeczonych przed dniem wejścia w życie przepisów, tj. przed dniem 1 czerwca 2017 r.

Mając powyższe na uwadze oraz fakt związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, organ II instancji uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie nieuznania zarzutów przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz zarzutu braku doręczenia upomnienia i odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze do WSA skarżący wniósł o zmianę zaskarżonych postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości i przekazanie sprawy organowi celem jej ponownego rozpoznania. Wniósł także skarżący o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił skarżący:

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

- art. 15 § 1 u.p.e.a. przez brak przesłania przez wierzyciela na rzecz dłużnika pisemnego upomnienia;

- art. 70 § 1 O.p. przez brak jego zastosowania w sprawie, podczas, gdy obowiązek stanowiący przedmiot postępowania egzekucyjnego uległ przedawnieniu w całości;

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 35 ust. 1 u.m.p.o. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. objawiające się błędną interpretacją oraz niewłaściwym zastosowaniem poprzez przyjęcie, że decyzja Głównego Inspektora Środowiska z dnia 31 lipca 2013 r. nie była decyzją ostateczną nadającą się do wykonania w zakresie nałożonej kary, podczas gdy od decyzji tej nie przysługiwał administracyjny środek zaskarżenia.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organów, że przez czas trwania postępowania sądowego nie biegł termin przedawnienia decyzji stanowiącej podstawę do wydania tytułu wykonawczego. Decyzja ta była ostateczna i wykonalna w administracyjnym toku instancji, jej wykonanie nie zostało wstrzymane przez WSA. Argumentowała strona, że niedopuszczalne jest w demokratycznym państwie prawa, aby wykonalność określonego rodzaju represji karnej nie ulegała nigdy przedawnieniu, bowiem jest to instytucja stanowiąca pewnego rodzaju gwarancję dla obywatela, z drugiej strony realizuje ona dyrektywę pewności prawa oraz jego określoności, tworząc ramy czasowe kiedy i przez jaki czas, w tym przypadku organ publiczny – jest uprawniony do podejmowania działań w przedmiocie przymusowego egzekwowania decyzji. Nie zgodziła się strona z poglądem, że kary nakładane w trybie u.m.p.o. w ogóle się nie przedawniają.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w niniejszej sprawie postanowienia organu egzekucyjnego i postanowień wierzyciela Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności zarzutu skarżącego dotyczącego przedawnienia egzekwowanego obowiązku z tytułu kary pieniężnej nałożonej w trybie przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz braku doręczenia skarżącemu upomnienia.

Przystępując do rozważań nad legalnością zaskarżonego postanowienia wskazać w pierwszej kolejności należy na treść art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a., który zawiera enumeratywne wyliczenie przyczyn, mogących stanowić podstawę prawną zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. I tak zgłoszony przez skarżącą zarzut przedawnienia obowiązku mieści się w punkcie 1 art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. A zarzut braku doręczenia upomnienia mieści się w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Natomiast art. 34 § 1 u.p.e.a. reguluje, w jakich przypadkach organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela i kiedy wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 tejże ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. przekazał zgłoszone zarzuty wierzycielowi celem zajęcia stanowiska w sprawie. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. uznał zarzuty przedawnienia obowiązku i braku doręczenia upomnienia za nieuzasadnione. Na to postanowienie wierzyciela skarżąca wniosła zażalenie, po którego rozpatrzeniu wierzyciel ostatecznym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] grudnia 2017 r.

Należy w tym miejscu podkreślić, że organ egzekucyjny będąc związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1–5 i 7 u.p.e.a., nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do zakwestionowania w tym trybie stanowiska wierzyciela.

Jednocześnie jednak legalność postanowień wierzyciela dotyczących zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega kontroli sądu administracyjnego. Pomimo, iż aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza możliwość wniesienia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Sąd dokonał zatem oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu nadzoru i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, ale także postanowień wierzyciela, uznających wniesione przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione.

W tych ramach wskazać trzeba, że w ocenie Sądu postanowienia wierzyciela wydane w niniejszej sprawie nie naruszają prawa, co z kolei powoduje brak wadliwości postanowienia organu egzekucyjnego i następnie wydanego postanowienia organu nadzoru, które zapadły z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

Niezasadny jest po pierwsze zarzut zobowiązanego dotyczący braku doręczenia upomnienia. Jak słusznie wskazał organ nadzoru upomnienie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lipca 2017 r., co potwierdzają akta sprawy.

Odnośnie natomiast zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. przedawnienia dochodzonego obowiązku, to Sąd zgadza się ze stanowiskiem, że do takiego przedawnienia w sprawie nie doszło, przy czym nie w pełni podziela Sąd argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i w postanowieniu wierzyciela. W ocenie Sądu w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy Działu IVA k.p.a. Administracyjne kary pieniężne. Powyższy brak akceptacji dla stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu i postanowieniu wierzyciela pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy i tym samym nie powodował konieczności ich uchylenia.

Zgadza się Sąd, że ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w rozdziale 9 Kary pieniężne zawiera uregulowania dotyczące nakładania kar pieniężnych (art. 32-33), ustalania wysokości kar pieniężnych (art. 34) oraz wykonalności, uiszczania kar pieniężnych, ich dochodzenia (art. 35). Kwestią budzącą rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych pozostaje natomiast to, czy jest to ustawa zawierająca kompleksowe rozwiązania, wykluczająca możliwość stosowania przepisów O.p. czy u.f.p. w zakresie przedawnienia kar (ich nakładania czy dochodzenia), umarzania kar czy rozkładania na raty. Część orzecznictwa stoi na stanowisku, że do kar pieniężnych nakładanych w trybie u.m.p.o. w powyższym zakresie winna mieć zastosowanie ustawa Ordynacja podatkowa (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2473/16, wyrok NSA sygn. akt II OSK 740/14, dostępne w CBOSA), prezentowane są także poglądy, że ustawa stanowi rozwiązanie kompleksowe i nie ma podstaw do sięgania do innych regulacji (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2018 r. sygn. akt I GSK 1945/18, dostępny w CBOSA)

Niezależnie od ww. poglądów, dla oceny niniejszej sprawy, zdaniem Sadu, decydujące znaczenie będzie miała zmiana przepisów k.p.a obowiązująca od 1 czerwca 2017 r. i regulacje Działu IVA Administracyjne kary pieniężne, a dokładnie przepisy dotyczące możliwości przymusowego dochodzenia kary - przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej (art. 189g § 3 i art. 189j k.p.a.).

Możliwość zastosowania w sprawie przepisów działu IVA k.p.a dotyczących przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, w ocenie Sądu wywodzić należy z treści przepisów wprowadzających zmiany do k.p.a. Ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017, poz. 935) zmieniono k.p.a. poprzez m.in. dodanie do ustawy k.p.a. Działu IVA Administracyjne kary pieniężne. Jednocześnie ustawa zmieniająca k.p.a zawiera przepisy przejściowe, w tym art. 16, który stanowi, że: do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1" (to ostatnie zastrzeżenie nie ma dla sprawy znaczenia).

Z brzmienia ww. przepisu art. 16 ustawy zmieniającej a contrario wynika, że każde "nowe" postępowanie, tj. postępowanie wszczęte po wejściu w życie zmian do k.p.a., każda nowa sprawa dotycząca administracyjnej kary pieniężnej winna być oceniana z uwzględnieniem istnienia regulacji zmienionego k.p.a. - działu IVA (poddawana ocenie co do zastosowania k.p.a. i zakresu tego zastosowania bądź też braku zastosowania tych przepisów zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a.).

Zwraca Sąd uwagę, że w dziale IVA k.p.a. zawarte zostały regulacje dotyczące m.in. definicji administracyjnej kary pieniężnej, zasad nakładania kar pieniężnych i przedawnienia prawa do nałożenia kary, ulg w wykonaniu kar pieniężnych, jak również uregulowano przedawnienie egzekucji kar pieniężnych. Regulacje k.p.a. powodują odmienne podejście do kwestii przedawnienia kar pieniężnych, ponieważ odnoszą się nie do przedawnienia samej kary (należności), ale wskazują na niemożność/przedawnienie nałożenia kary po upływie określnego czasu (art. 189g § 1 i 2 k.p.a.) i normują przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia nałożenia kary (art. 189h), jak również wskazują na niemożność/przedawnienie egzekucyjnego dochodzenia kar po upływie określonego czasu (art. 189g § 3) i normują przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej (art. 189j).

Rozróżnienie na przedawnienie nałożenia kary, przedawnienie kary i przedawnienie egzekucji kary może budzić wątpliwości co do kwalifikacji zarzutu egzekucyjnego (przedawnienie egzekucji może być obecnie kwalifikowane jako zarzut niedopuszczalności egzekucji). Jednak na gruncie niniejszej sprawy Sąd przyjmie, tak jak uczynił to organ, że zarzut sformułowany przez stronę mieści się w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Strona zarzuciła przedawnienie obowiązku, z którego wywodzi także niemożność jego wykonalności.

W ocenie Sądu zakres regulacji Działu IVA k.p.a. oraz brzmienie art. 16 przepisów zmieniających k.p.a. daje podstawę do stwierdzenia, że jako odrębne postępowanie należy traktować postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej (orzeczenia kary), odrębnym postepowaniem jest postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi i odrębnym postępowaniem jest postępowaniem egzekucyjne dotyczące danej kary. Nie podziela Sąd tym samym stanowiska wierzyciela, że zmienione przepisy k.p.a. mają zastosowanie wyłącznie do kar orzeczonych po dniu 31 maja 2017 r. Zdaniem Sądu każda sprawa dotycząca nałożenia kary, udzielenia ulgi czy postępowanie egzekucyjne należy traktować jako odrębne postępowanie i jeżeli zostało wszczęte po wejściu w życie zmienionych przepisów k.p.a. winno być rozpatrywane z uwzględnieniem zmian do k.p.a.

W sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że przedmiotowa kara jest administracyjną karą pieniężną i że postępowanie w przedmiocie jej nałożenia zostało zakończone przed wejściem w życie zmian do k.p.a. (zmiany do k.p.a. nie mają do niej zastosowania) i kwestia wymiaru kary (prawidłowości jej nałożenia) została przesądzona wyrokami sądów administracyjnych, które dokonały kontroli legalności decyzji nakładających na skarżącego karę pieniężną, a zatem nie podlega już ocenie. Jak wynika z akt sprawy DWIOŚ wymierzył stronie prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A" karę pieniężną w wysokości [...]zł na podstawie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 34 u.m.p.o. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2013 r. Ww. decyzje podlegały kontroli sądów administracyjnych. Wyrokiem z dnia 12 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 2452/13 oddalił skargę strony, a Naczelny Sąd Administracyjny(NSA) wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2919/14 oddalił skargę kasacyjną strony.

Do czasu wejścia w życie zmian do k.p.a nie zostało natomiast wszczęte postępowanie dotyczące egzekucji ww. kary pieniężnej. Tytuł wykonawczy w sprawie został wystawiony dopiero w dniu [...] sierpnia 2017 r.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.m.p.o. wykonanie kary pieniężnej nałożonej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska ulega zawieszeniu do czasu uprawomocnienia się decyzji. Z kolei art. 35 ust. 3 u.m.p.o. stanowi, że karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. A według art. 35 ust. 4 u.m.p.o. w przypadku bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w ust. 3, kara pieniężna podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jak wynika z powołanych przepisów w zakresie kar pieniężnych nakładanych w trybie u.m.p.o. ustawodawca zdecydował, że podlegają one wykonaniu dopiero po uzyskaniu przymiotu prawomocności (a nie jak błędnie twierdzi strona w skardze decyzje, które są ostateczne). W sprawie decyzja stała się prawomocna i podlegała wykonaniu z dniem 18 sierpnia 2016 r. – z dniem wydania wyroku przez NSA. Od tej daty biegł 14 dniowy termin na zapłatę przez stronę kary pieniężnej. Strona należności nie uiściła, a postępowanie egzekucyjne zostało uruchomione dopiero w sierpniu 2017r.

A zatem postępowanie egzekucyjne dotyczące przedmiotowej kary zostało wszczęte już od rządami zmienionych przepisów k.p.a., które regulują m.in. instytucję przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej. W przepisach u.m.p.o. brak jest regulacji dotyczących przedawnienia egzekucji. Tym samym możliwość egzekucji, prowadzenie postępowania egzekucyjnego należy oceniać zgodnie z art. 189g § 3 k.p.a. (w zw. z art. 16 ustawy zmieniającej), który stanowi, że administracyjna kara pieniężna nie podlega egzekucji, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia, w którym kara powinna być wykonana.

Skoro, jak wyżej wskazano kara powinna być wykonana w terminie 14 dni od dnia 18 sierpnia 2016 r., to od upływu tego terminu należy liczyć termin 5 lat na egzekucję z art. 189g § 3 k.p.a. Termin ten jeszcze nie upłynął.

Nie ma zatem podstaw do uznania zarzutów egzekucyjnych podnoszonych przez stronę. Stronie zostało doręczone upomnienie. A kara pieniężna została na stronę nałożona w sposób prawidłowy i dopuszczalny, co potwierdza wyrok NSA, wykonalność kary do czasu prawomocności decyzji, tj. 18 sierpnia 2016 r. była zawieszona zgodnie z art. 35 ust. 1 u.m.p.o., od dnia 18 sierpnia 2016 r. strona miała 14 dni na zapłatę kary (art. 35 ust. 3 u.m.p.o.), po bezskutecznym upływie tego terminu kara podlegała ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 35 ust. 4 u.m.p.o.), postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte po zmianie przepisów k.p.a., tj. po 1 czerwca 2017 r. i możliwość egzekucji nie uległa przedawnieniu (nie upłynęło 5 lat od dnia, w którym kara powinna być wykonana art. 189g § 3 k.p.a.).

Kierując się przedstawioną argumentacją, WSA we W., działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. wniesioną w sprawie skargę oddalił.