Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3538/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 132 i art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Skarżący – S. A. - wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") z wnioskiem z [...] marca 2017r. o zastosowanie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016r., poz. 708, ze zm., zwanej dalej u.z.e.f.).

W uzasadnieniu opisał przebieg służby i wskazał, że służbę w Służbie Bezpieczeństwa rozpoczął [...] sierpnia 1985r. w Sekcji [...] Wydziału [...], a zakończył ją w lipcu 1990r. jako [...] Wydziału [...]. W latach 1986 - 1987 był słuchaczem Studium Podyplomowego [...] w [...]. Zgłaszając się do pracy, wyraził chęć służby w Milicji Obywatelskiej w Wydziale [...], ale poinformowano Go podczas kolejnej rozmowy kwalifikacyjnej o braku wolnych etatów w tym wydziale, proponując służbę w Sekcji [...] Wydziału [...], zajmującej się poważniejszymi sprawami gospodarczymi. Skarżący wyraził zgodę na ten rodzaj służby po trzech miesiącach i wskazał, że podczas wykonywania obowiązków służbowych doprowadził do wykrycia dużych nadużyć gospodarczych w sprawie pod kryptonimem "[...]", za co był wielokrotnie wyróżniany. Po pozytywnej weryfikacji podjął służbę w Wydziale [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Był odpowiedzialny za wdrożenie kilku pilotażowych w skali kraju programów informatycznych, usprawniających realizację zadań; instalację i konfigurację serwerów; budowę sieci komputerowej, podłączanie terminali u użytkowników do sieci; instalację aplikacji. Dodatkowo przyczynił się do skomputeryzowania wojewódzkiej kartoteki kryminalnej, co pozwoliło na wykonywanie złożonych analiz i typowanie sprawców przestępstw. Skarżący przedstawił w punktach najważniejsze wykonywane zadania, które realizował. Jego praca wymagała dyspozycyjności, bo aktualizacja systemów komputerowych lub usuwanie awarii odbywało się wielokrotnie w porach nocnych, w czasie ich najmniejszego obciążenia, w dni wolne od pracy. Skarżący wypracował wysługę emerytalną, pełniąc służbę w Policji, a za rzetelną i pełną poświęcenia służbę był wielokrotnie wyróżniany i nagradzany, awansowany na kolejne wyższe stanowiska służbowe oraz przedstawiany do odznaczeń i medali. W pracy w Wydziale [...] nikogo nie skrzywdził. Nikt do dzisiaj nie kierował do Niego żadnych pretensji. Nie był nigdy przesłuchiwany ani oskarżany przez IPN, policję, prokuraturę ani sądy. Powodem, odejścia na emeryturę [...] stycznia 2007r. była poważna choroba małżonki. Po operacji żony musiał zająć się żoną i dziećmi.

2. Minister decyzją z [...] sierpnia 2021r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.

Minister podał, że zgodnie z art. 8a u.z.e.f., minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane przesłanki w tym przepisie musza być spełnione łącznie.

Minister ustalił, że Skarżącego zwolniono ze Służby w Policji [...] stycznia 2007r. i wówczas nabył prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c i 22a u.z.e.f.

Skarżący, zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej "IPN"), stanowiącym informację o przebiegu służby, pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., od [...] września 1985r. do [...] lipca 1990r. – 4 lata, 10 miesięcy i 21 dni. Całkowity okres służby Skarżącego wynosi 21 lat, 4 miesiące i 28 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono okres zasadniczej służby wojskowej - 11 miesięcy i 20 dni.

W ocenie Ministra skoro Skarżący znaczną część służby (około 22%) pełnił na rzecz totalitarnego państwa, nie można tego okresu uznać za krótkotrwały ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, tym samym pierwsza przesłanka z art. 8a u.z.e.f. "krótkotrwałość" służby na rzecz państwa totalitarnego nie została spełniona. W tym zakresie Minister powołał się na wyroki NSA z 14 października 2020r. sygn. akt I OSK 3208/19 i 12 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 2125/19 oraz wyroki WSA w Warszawie z: 19 czerwca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 424/19; 28 września 2018r. sygn. akt II SA/Wa 376/18; 8 października 2018r. II SA/Wa sygn. akt 392/18 i stwierdził, że skoro obie przesłanki muszą być spełnione łącznie, to uprawdopodobnione niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, a zatem zasadnym jest odmówienie zastosowania wobec Skarżącego art. 8 u.z.e.f.

3. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 sierpnia 2021r. wniósł o uchylenie ww. decyzji, zarzucając:

a) rażącą obrazę art. 8a u.z.e.f. - przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że

- krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, gdy w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości, może obejmować okres kilku lat w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby, ale również okres życia jak i przyczyny odejścia ze służby;

- nieustosunkowaniem się do art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. - przez przyjęcie, że brak krótkotrwałości dyskwalifikuje co do rozważań w zakresie rzetelnego wykonywania obowiązków oraz szczególnego przypadku;

b) niewłaściwe zastosowanie art. 7 i art. 77 k.p.a. – przez:

- nieprzeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny informacji Komendanta Policji o przebiegu służby, z której wynika, że Skarżący wykonywał służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem, za co otrzymywał listy pochwalne, gratyfikacje pieniężne a także propozycję pracy w Komendzie Głównej Policji;

- nieuwzględnienie okoliczności otrzymania odznaczeń, uzasadniających spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", a nadto stworzenie "od zera" oprogramowania, które do chwili obecnej jest wykorzystywane przez policję w codziennej pracy;

- nieuwzględnienie utraty zdrowia wskutek służby wskazującej, że Skarżący wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989r. z narażeniem zdrowia i życia, skoro przyznano Mu rentę inwalidzką;

- ustalenie, że okres pełnienia służby w totalitarnym państwie jest okresem długotrwałym, gdy w skali całego życia jak i w skali okresu służby, okres ten wynosi przy ustaleniu organu 22%, przy argumentacji Skarżącego niewiele ponad 19%, a okres służby po weryfikacji 81%;

- brak oceny drugiej przesłanki z art. 8a pkt 2 u.z.e.f., z uwagi na nieuznanie "krótkotrwałości" służby na rzecz państwa totalitarnego;

- brak wskazania, na podstawie jakich dowodów organ przyjął, że okres rzekomej służby na rzecz państwa totalitarnego wynosił 4 lata 10 miesięcy 21 dni, skoro jedynym dowodem jest pismo z IPN, którego nie skonfrontowano z innymi dowodami z akt osobowych, w szczególności z okresem, kiedy Skarżący był słuchaczem w studium podyplomowym Akademii Spraw Wewnętrznych w [...]. Sąd Okręgowy w [...] w wyroku z [...] maja 2021r. sygn. akt [...] wskazał, że okres od [...] października 1986r. do [...] czerwca 1987r., kiedy Skarżący był słuchaczem studium podyplomowego ASW w [...], uznał, że nauka ta nie jest traktowana jako służba na rzecz państwa totalitarnego.

Skarżący w uzasadnieniu skargi podtrzymał stanowisko wyrażone we wniosku z [...] marca 2017r. i szerzej omówił zarzuty skargi, powołując się na wyrok NSA z 14 października 2020r. sygn. akt I OSK 2991/19, zgodnie z którym brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 u.z.e.f. nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej, tj. służby na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji negatywnych lub czy nie wystąpiły inne okoliczności pozwalające na uznanie że nawet wobec kompromitującego charakteru służby funkcjonariusza przed 1989r. - w sprawie nie wystąpiły inne okoliczności pozwalające na wyłączenie wobec niego stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.

Skarżący dodatkowo wskazał, na orzeczenia NSA z 11 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 2015/19, I OSK 2553/19, w których stwierdzono, że dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument ma służyć wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Nie jest natomiast wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy poprzestanie wyłącznie na ustaleniu okresów służby na rzecz totalitarnego państwa.

Skarżący, odnosząc się do twierdzeń Ministra o posiadaniu przez NSA prerogatywy do kształtowania linii orzeczniczej sądów administracyjnych, omówił zakres właściwości rzeczowej NSA i wskazał, że w sprawie będącej przedmiotem skargi nie zapadła żadna uchwała.

4. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. skarga jest zasadna.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r. poz. 329, zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż Skarżący w piśmie z 29 listopada 2021r., a Minister w piśmie z 1 grudnia 2021r. zgłosili wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Sąd wskazuje też, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie decyzję administracyjną, którą zaskarżył Skarżący, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.

3. Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję Ministra w świetle wskazanych wyżej kryteriów uznał, że naruszała ona przede wszystkim przepisy prawa procesowego: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f., przez nierozpatrzenie w sposób wszechstronny, bezstronny i wnikliwy materiału dowodowego sprawy z punktu widzenia wyrażonej w art. 8a u.z.e.f. przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Sąd podkreśla, że uzasadnienie decyzji uznaniowej (a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie) powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno też z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyroki NSA z: 17 marca 2010r. sygn. akt II GSK 491/09; 20 lipca 2011r. sygn. akt I OSK 2006/10 – dostępne na www.nsa.gov.pl). Ze względu na konstytucyjną ochronę wolności i praw jednostki możliwość korzystania przez organ z uznania administracyjnego w takich sprawach podlega szczególnym ograniczeniom (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19 – dostępny na www.nsa.gov.pl). Kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości (z preambuły Konstytucji RP wynika, że obejmuje ona prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości), a wśród nich prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązkiem organu jest - po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i stwierdzeniu, że w stosunku do określonej osoby zaistniała ustawowa przesłanka wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. (przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków") wykazanie kryteriów przyjętego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza kryteriów, którymi kierował się organ, odmawiając wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b u.z.e.f. Kryteriów wyboru konsekwencji dostarczają również zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasada wyważania interesów: indywidualnego i publicznego, wyrażona w art. 7 k.p.a. Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach uznania administracyjnego nie może być więc rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może, to nie musi" (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 września 2021r. sygn. akt II SA/Wa 1898/2, niepublikowany).

Sąd podkreśla, że Minister, uwzględniając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji starsze poglądy prezentowane w judykaturze, pominął ugruntowaną już, zgoła odmienną linię orzeczniczą NSA, która znana jest organowi, gdyż została zapoczątkowana wyrokami NSA z 11, 12 i 13 grudnia 2019r., w zakresie interpretacji u.z.e.f. (por. m.in. wyroki NSA z: 12 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1976/19; 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19, 21 maja 2020r. sygn. akt OSK 1669/19; 19 stycznia 2021r. sygn. akt III OSK 3026/21; 12 maja 2021r. sygn. akt III OSK 2168/21 i III OSK 1895/21; 25 maja 2021r. sygn. akt III OSK 1861/21 i III OSK 3816/21; 26 maja 2021r. sygn. akt III OSK 2174/21 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenia te były cytowane przez Ministra w wielu decyzjach zapadających w analogicznych stanach faktycznych, choć niejednokrotnie w sposób wybiórczy. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wielokrotnie w wyrokach uchylających decyzję Ministra, w analogicznych stanach faktycznych i prawnych do rozpoznawanej sprawy, powoływały się na ww. poglądy NSA, w szczególności na te zaprezentowane w wyroku z 13 grudnia 2019r. o sygn. akt I OSK 1895/19. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 u.z.e.f. należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza, w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. NSA w ww. wyroku stwierdził też, że unormowania art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 u.z.e.f. nie obejmują sytuacji takich osób, wymienionych w art. 13b w zw. z art. 13c u.z.e.f., których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego. Jednocześnie brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 u.z.e.f. nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki", obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Sąd stwierdza ponadto, że z ww. orzeczeń NSA i WSA w Warszawie wynika, że art. 8a u.z.e.f. nie zawiera w sobie trzech odrębnych przesłanek warunkujących wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f., a jedynie jedną tzw. "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważyć z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990r. i rzetelności realizowania zadań służbowych po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem życia. Pominięcie w zaskarżonej decyzji ww., powszechnie znanego, jednolitego i ugruntowanego orzecznictwa Sądów administracyjnych przez Ministra, bez uzasadnionej przyczyny, nie budzi zaufania do organu administracji publicznej, a ponadto wskazuje na nierzetelne rozpatrzenie stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", o której mowa w art. 8a u.z.e.f., jak też pominięcie w ogóle przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy i opisywaniu go w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jakiego rodzaju obowiązki wykonywał Skarżący podczas pełnionej służby.

Minister przyjął jedynie, że okres służby Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa (4 lata, 10 miesięcy i 21 dni) w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby (21 lat, 4 miesiące i 28 dni), który stanowi ok. 22% ogółu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Nie podał natomiast żadnej argumentacji z tego zakresu. Warto natomiast wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19) wynika, że w określonych stanach faktycznych nie ma przeszkód do kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. W tym zakresie warto przypomnieć, że jako pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną wskazywano w trakcie prac nad treścią art. 8a u.z.e.f., że 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby (por. zapis posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Tak więc w sytuacji, gdy okres służby w organach wymienionych w art. 13b u.z.e.f. jest stosunkowo krótki do okresu całej służby Skarżącej można uznać, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust 1 pkt 1 u.z.e.f.

Warto też podkreślić, że NSA, o czym mowa wyżej, wielokrotnie wskazywał, a Sąd rozpoznający sprawę stanowisko to podziela, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 u.z.e.f. nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych.

Minister przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, powinien w związku z tym, że zobligowany jest w trybie art. 8a u.z.e.f. wydać decyzję uznaniową, zastanowić się - choć uznał, że w sprawie nie zachodziła przesłanka "krótkotrwałości", o której mowa w art. 8a u.z.e.f. – czy w odniesieniu do Skarżącego nie zaszła przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". Minister powinien w związku z tym zastanowić się, jaki rodzaj czynności wykonywał Skarżący po 12 września 1989r. i w związku z tym zbadać okoliczności dotyczące charakteru i specyfiki służby Skarżącego oraz wziąć pod rozwagę powołane wyżej wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i ocenić czy choć w sprawie nie można mówić o kryterium wskazanym w punkcie 1 art. 8a ust. 1 u.z.e.f., to czy służba Skarżącego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. NSA wskazywał bowiem, że w takim właśnie przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki", obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Brak ww. ustaleń i wiążących się z nimi ocen stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również reguły przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., jak również zasady zaufania do organów administracji państwowej, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a.

Minister będzie zobowiązany wadliwości te naprawić, uwzględniając też uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z 16 września 2020r. sygn. akt III UZP 1/20. W orzeczeniu tym, podobnie, jak w ww. wyrokach NSA, uznano, że samo formalne kryterium przynależności do jednostek wyróżnionych w art. 13b u.z.e.f., to za mało. Ocena służby na rzecz totalitarnego państwa powinna uwzględniać wszystkie okoliczności i indywidualne czyny. Zdaniem Sądu Najwyższego warunkiem utraty świadczenia emerytalnego przez funkcjonariusza pełniącego służbę w tzw. okresie państwa totalitarnego jest wykazanie, że funkcjonariusz w służbie naruszył podstawowe prawa i wolności innych osób, zwłaszcza walczących o niepodległość, suwerenność i wolną Polskę. Tych ustaleń próżno szukać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co nie może być zaakceptowane przez Sąd, z uwagi na art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a., który ma obowiązek uwzględnić organ, w szczególności, gdy wydaje decyzję uznaniową w rozumieniu art. 8a u.z.e.f.

Warto też wskazać, że Skarżący w swoim wniosku z [...] marca 2017r. o wyłączenie stosowania przez Ministra art. 15c, art. 22a, art. 24a u.z.e.f., co nie zostało wzięte w ogóle pod rozwagę przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, którą wydano po ponad 4 latach od złożenia ww. wniosku, wnosił o podjęcie służby w Milicji Obywatelskiej, a nie w SB. Skarżący wskazywał dodatkowo, że podjął skuteczne starania związane z przeniesieniem i od 12 września 1989r. wykonywał zadania na rzecz Milicji Obywatelskiej. Skarżący podnosił również, że pełniąc służbę w Wydziale [...] nikogo nie skrzywdził i nikt nie kierował do Niego pretensji; nie był przesłuchiwany ani oskarżany przez IPN, policję prokuraturę ani Sądy. Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w kontekście przesłanki wynikającej z art. 8a u.z.e.f. "szczególnie uzasadnionego przypadku", nie rozważył także tych okoliczności, jak również nie wziął pod rozwagę opisanych na stronach 2-6 w ww. wniosku z [...] marca 2017r., szczególnych osiągnięć Skarżącego w zakresie m.in.: wdrożenia kilku pilotażowych w skali kraju programów informatycznych, usprawniających realizację zadań, instalację i konfigurację serwerów; budowy sieci komputerowej; podłączania terminali u użytkowników do sieci; instalacji aplikacji; skomputeryzowania wojewódzkiej kartoteki kryminalnej, co pozwoliło na wykonywanie złożonych analiz i typowanie sprawców przestępstw.

Zdaniem Sądu było to naganne i naruszało zasadę prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i zasadę zaufania do organów administracyjnych, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 8a u.z.e.f. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwość tę należy naprawić przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, uwzględniając wszystkie ww. okoliczności, o których mowa w ww. wniosku Skarżącego, jak również te, które wynikają z całokształtu materiału dowodowego sprawy. Należy to uczynić z uwzględnieniem zasady szybkości postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 12 i art. 35 k.p.a.

4. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister, na mocy art. 153 P.p.s.a., uwzględni oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.

5. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 132 i art. 119 pkt 2 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.