Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1174/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4, art. 132 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Łódzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 678/17 w sprawie ze skargi H. S., B. P., i innych na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i umorzenia postępowania dotyczącego przyznania nieruchomości zamiennej i zwrotu niezagospodarowanej części nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 8 listopada 2017 r. uchylił zaskarżoną przez H. S., B. P., i innych decyzję Wojewody Łódzkiego z [...] 2017 r. w przedmiocie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzją tą Wojewoda Łódzki uchylił w całości decyzję Starosty P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z [...] 2016 r. orzekającą o waloryzacji i wypłacie odszkodowań za wywłaszczoną nieruchomość wraz z odsetkami oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennych za nieruchomości przejęte w drodze wywłaszczenia, jak również o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości niezagospodarowanej wywłaszczonej i orzekł o:

1. waloryzacji ustalonych decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] 1965 r. odszkodowań w następującej wysokości:

a. w kwocie [...] zł za nieruchomość wywłaszczoną od A. B., oznaczoną na planie geodezyjnym nr [...] o pow. 0,2974 ha,

b. w kwocie [...] zł za nieruchomość wywłaszczoną od S. B., oznaczoną na planie geodezyjnym nr [...] o pow. 0,2601 ha,

2. przyznaniu ustalonej w punkcie la kwoty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz: H. S. w wysokości [...] zł, W. B. w wysokości [...] zł, R. B. w wysokości [...] zł, J. S. w wysokości [...] zł, D. S. w wysokości [...] zł, W. M. w wysokości [...] zł, M. D. w wysokości [...] zł, B. P. w wysokości [...] zł,

3. przyznaniu ustalonej w punkcie 1b kwoty zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz: E. D. w wysokości [...] zł, Z. B. w wysokości [...] zł, M. B. w wysokości [...] zł, W. B. w wysokości [...] zł, M. B. w wysokości [...] zł, S. B. w wysokości [...] zł, A. W. w wysokości [...] zł, E. C. w wysokości [...] zł, M. B. w wysokości [...] zł, B. P. w wysokości [...] zł,

4. ustaleniu odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie odszkodowań ustalonych decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] 1965 r. w następującej wysokości: a) w kwocie [...] zł za opóźnienie w wypłacie odszkodowania ustalonego za nieruchomość wywłaszczoną od A.B., oznaczoną na planie geodezyjnym nr [...] o pow. 0,2974 ha, b) w kwocie [...] zł za opóźnienie w wypłacie odszkodowania ustalonego za nieruchomość wywłaszczoną od S. B., oznaczoną na planie geodezyjnym nr [...] o pow. 0,2601 ha (obecny nr działki [...] o pow. 0,26 ha),

5. przyznaniu ustalonej w punkcie 4a kwoty odsetek za na rzecz: H. S. w wysokości [...] zł, W. B. w wysokości [...] zł, R. B. w wysokości w wysokości [...] zł, J. S. w wysokości [...] zł, D. S. w wysokości [...] zł, W. M. w wysokości [...] zł, M. D. w wysokości [...] zł,

6. przyznaniu ustalonej w punkcie 4b kwoty odsetek na rzecz E. D. w wysokości [...] zł, Z. B. w wysokości [...] zł, M. B. w wysokości [...] zł, W. B. w wysokości [...] zł, M. B. w wysokości [...] zł, S. B. w wysokości [...] zł, A. W. w wysokości [...] zł, E. C. w wysokości [...] zł, M. B. w wysokości [...] zł, B. P. w wysokości [...] zł,

7. zobowiązaniu Starosty P. reprezentującego Skarb Państwa do wypłaty ustalonych kwot w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji,

8. umorzeniu postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennych za nieruchomości przejęte w drodze wywłaszczenia na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] 1965 r. oznaczone jako działki nr [...] o pow. 2974 m2 oraz nr [...] o pow. 2601 m2,

9. umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu niezagospodarowanej części nieruchomości oznaczonych w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...] o pow. 2974 m2 i nr [...] o pow. 2601 m2.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że zastrzeżenia budzi okres waloryzacji, początkowa data, od której organ winien jest odszkodowanie ustalone decyzją z marca 1965 roku. Dokonując waloryzacji kwot odszkodowań za obydwie nieruchomości organ odwoławczy jako pierwszy rok waloryzowania kwoty przyjął rok 1966. Tymczasem, jak ustalił sam organ, decyzja z [...] 1965 r. stała się ostateczna z dniem [...] 1965 roku. W ocenie Sądu, to od tej daty przyznane odszkodowanie powinno zostać zwaloryzowane, a nie jak twierdzi organ - od dnia [...] 1965 r. Zdaniem Sądu, istotne dla ustalenia początkowej daty zasady waloryzacji są unormowania art. 132 ust. 1 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774, ze zm., dalej: u.g.n.) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy, skoro to według tej ustawy dokonujemy waloryzacji świadczenia, nieprzewidzianej w ustawie z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Zgodnie z art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Stosownie zaś do art. 132 ust. 1 u.g.n. zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b (ust. 1), które to dwa unormowania nie mają zastosowania, dotyczą bowiem innego stanu faktycznego. Zgodnie z ogólną zasadą kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja podlega wykonaniu z chwilą uzyskania waloru ostateczności, to jest kiedy orzekł organ odwoławczy, bądź bezskutecznie upłynął termin do złożenia odwołania. Z powyższych uwag wynika, że wypłata odszkodowania winna nastąpić do dnia 20 kwietnia 1965 r., to jest z upływem 14 dni od dnia, w którym organ przyjął, że stała się ona ostateczna. Od tej daty winna rozpocząć się waloryzacja świadczenia, jest ona bowiem niezależna od opóźnienia w wypłacie. Jednocześnie Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy okres do waloryzacji wynosił ponad 8 miesięcy (licząc od 20.04.1965 r.), czy chociaż pół roku (od 6 lipca 1965 r.), organ powinien rozważyć proporcjonalne zastosowanie wskaźnika rocznego. W tej sytuacji Sąd uznał, że uchybienia organu odwoławczego w zakresie mechanizmu waloryzacji naruszają w sposób istotny dyspozycję art. 5 ust.4 u.g.n., prowadząc do nieprawidłowego wyliczenia kwot zwaloryzowanych odszkodowań.

Kolejne zastrzeżenia Sądu I instancji budzi sposób obliczenia odsetek. Przysługują one niezależnie od waloryzacji odszkodowania, co wynika wprost z unormowań art. 132 ust. 2 i ust. 3 u.g.n. Odsetki są pochodną sumy głównej. Suma główna zaś podlega corocznej waloryzacji, należnym odszkodowaniem stało się odszkodowanie waloryzowane, co oznacza, że organ popadał w opóźnienie w stosunku do tej właśnie, waloryzowanej kwoty odszkodowania. Skoro tak, to opóźnienie należy wiązać z należnym, a więc zwaloryzowanym odszkodowaniem. W świetle powyższego Sąd uznał, że naliczenie odsetek od nominalnej kwoty odszkodowania nie znajduje uzasadnienia w świetle regulacji art. 132 ust. 3 u.g.n.

Sąd podkreślił przy tym, że organ II instancji dokonując reformacji decyzji na niekorzyść odwołujących się od orzeczenia pierwszoinstancyjnego, winien był ze szczególną starannością dążyć do przejrzystego i klarownego wyjaśnienia kierujących nim motywów, aby uczynić zadość zasadzie przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.

Powyższe konstatacje stanowiły przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1269, ze zm., dalej: p.p.s.a.).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku Wojewoda Łódzki podniósł następujące zarzuty:

I. naruszenie prawa materialnego, a to:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 132 ust. 1 u.g.n. skutkujące uznaniem, że odszkodowanie ustalone na podstawie przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości powinno być wypłacone w terminie określonym w ustawie o gospodarce nieruchomościami, a nie w terminie określonym w tej ustawie, obowiązującej w dacie orzekania o odszkodowaniu;

2. błędną wykładnię art. 5 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 3 u.g.n. polegającą na mylnym uznaniu, że w przypadku braku publikacji miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, organ orzekający powinien proporcjonalnie zastosować wskaźnik roczny;

3. błędną wykładnię art. 132 ust. 2 u.g.n. w zw. z treścią art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego i art. 132 ust. 3 u.g.n. skutkującą uznaniem, że odsetki za opóźnienie w zapłacie odszkodowania ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu winny być naliczone od zwaloryzowanej kwoty odszkodowania i mają służyć urealnieniu należnego odszkodowania, a nie jak uczynił to organ orzekający w II instancji od kwot ustalonego w decyzji odszkodowania, mając na względzie, iż Skarb Państwa nie opóźnił się z zapłatą waloryzacji.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. przez wadliwe wykonanie obowiązku kontroli działalności organu skarżącego kasacyjnie pod względem zgodności z prawem, polegające na nieuprawnionym zakwestionowaniu waloryzacji i sposobu obliczenia odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania, podczas gdy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym obowiązującym również w dacie orzekania o odszkodowaniu Sąd powinien zastosować art. 151 p.p.s.a. i oddalić skargę w całości;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości pomimo wyraźnego wskazania w uzasadnieniu wyroku, iż w zakresie punktu 8 decyzji i punktu 9 decyzji rozstrzygnięcie Wojewody Łódzkiego jest prawidłowe;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uczynienie nieuprawnionego zarzutu naruszenia przez organ orzekający w II instancji zasady przekonywania wymienionej w tym przepisie, poprzez niedołożenie szczególnej staranności w dążeniu do przejrzystego i klarownego wyjaśnienia motywów, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję administracyjną, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy organ II instancji podjął wszelkie czynności do dokładnego rozpoznania sprawy i wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki, jakimi kierował się wydając zaskarżoną decyzję oraz w sposób czytelny dla każdego przedstawił wyliczenie waloryzacji odszkodowania i wyliczenie odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania;

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadającego wymogom wymienionym w tym przepisie, w szczególności zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania przez organ administracji, które nie mogą doprowadzić do zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, a związanie wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wskazaniami co do dalszego postępowania, które są konsekwencją dokonanej oceny prawnej przebiegu postępowania przed organem II instancji, obliguje organ do wykonania wytycznych Sądu.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o oddalenie tej skargi i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Przede wszystkim należy podkreślić, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi o wywłaszczeniu nieruchomości gruntowych została wydana w dniu [...] 1965 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wraz z wywłaszczeniem w decyzji tej orzeczono o przyznaniu właścicielom należnego odszkodowania, które jednak nie zostało wypłacone. W tym zakresie wniosek o wypłatę odszkodowania złożony przez uprawnionych w 2002 r. podlegał rozpatrzeniu w trybie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, mocą której uchylona została ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W myśl zasady bezpośredniego stosowania ustawy nowej, w art. 233 u.g.n. przewidziano, że do postępowań administracyjnych objętych zakresem przedmiotowym tej ustawy, niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie decyzją ostateczną, tj. do 31 grudnia 1997 r. stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W art. 132 ust. 3 u.g.n. przyjęto, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Podkreślenia wymaga, że waloryzacja oznacza przerachowanie wysokości odszkodowania. Dotyczy ona okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu, kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania. To przerachowanie ma na celu przywrócenie ekonomicznego znaczenia odszkodowania. Warunkiem podstawowym jest jednakże ustalenie ramowych granic czasowych, które wyznaczą punkt odniesienia dla dokonywanych rachunków. W tym zakresie zgodzić się trzeba ze skargą kasacyjną, że Sąd I instancji czyniąc organowi zarzut niewłaściwego wyznaczenia daty początkowej waloryzacji, niejednoznacznie datę tę początkowo określił przyjmując z jednej strony, że "(...) decyzja z dnia [...] 1965 r., stała się ostateczna z dniem [...] kwietnia 1965 r. W ocenie sądu to od tej daty przyznane odszkodowanie winno zostać zwaloryzowane (...)", by dalej wskazać, że "(...) wypłata odszkodowania winna nastąpić do dnia 20 kwietnia 1965 r., to jest z upływem 14 dni od dnia, w którym organ przyjął, że stała się ona ostateczna. Od tej daty winna rozpocząć się waloryzacja świadczenia". Jednocześnie zaś, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 28 października 2009 r., sygn. akt II SA/Po 237/09, wskazuje, że waloryzacja odszkodowania następuje zawsze od momentu ustalenia do dnia zapłaty odszkodowania. Ten początkowy brak precyzji Sądu I instancji w określeniu daty, bądź wytycznych dla organu w tej kwestii, nie może jednak czynić uzasadnionym zarzut naruszenia art. 132 ust. 1 u.g.n. Zauważyć bowiem należy, że w konkluzji poczynionych rozważań Sąd wskazał prawidłowo, że momentem ustalenia odszkodowania jest data ostatecznej decyzji. Wypada w tym miejscu podkreślić, że dla ustalenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania pozostaje bez znaczenia kwestia podstaw prawnych wyznaczających pierwotny termin jego wypłaty zwłaszcza w sytuacji, gdy – jak w niniejszej sprawie – odszkodowanie nie zostało wypłacone.

Zwłoka w wypłacie ustalonego odszkodowania, a tym samym określenie daty w jakiej świadczenie powinno być spełnione, jest natomiast kwestią istotną dla ustalenia wysokości odsetek. W tym zakresie Sąd I instancji stwierdził, że opóźnienie należy wiązać ze zwaloryzowanym, a nie nominalnym odszkodowaniem. Konstatacji tej Naczelny Sąd Administracyjny jednak nie podzielił, co jednakże nie rzutuje ostatecznie na prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji całościowej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, że obowiązek zapłaty odsetek jest pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej. W myśl art. 132 ust. 2 u.g.n. do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. W doktrynie (zob. Ciszewski Jerzy (red.), Nazaruk Piotr (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, WKP 2019) podkreśla się, że obowiązek zapłaty odsetek powstaje w chwili opóźnienia, bez względu na przyczynę opóźnienia i chociażby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody. Dlatego też dochodząc odsetek na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego, nie musi on wykazywać swej szkody. Odsetki należą się wierzycielowi za cały czas opóźnienia, począwszy od dnia wymagalności świadczenia. Warto wskazać, że odsetki mają jednak charakter autonomiczny wobec świadczenia głównego. Uzasadnieniem tej tezy jest fakt, że po swoim powstaniu mają charakter samodzielny wobec roszczenia głównego. Wynika to z ich charakteru jako świadczenia okresowego (zob. uzasadnienie postanowienia SN z 5.2.2015 r., V CSK 231/14, LEX nr 1652407). W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że w przypadku gdy ustalenie odszkodowania nastąpiło według cen z chwili wyrokowania, trzeba uznać, że należy się ono w tej wysokości, jeżeli ceny te były wyższe od występujących wcześniej, dopiero od tej chwili. Zatem od chwili ustalenia odszkodowania można mówić o opóźnieniu się dłużnika w zapłacie odszkodowania ustalonego według tych cen i w konsekwencji dopiero od tej chwili można zasądzić od niego odsetki za opóźnienie (wyrok SN z 7.07.2011 r., II CSK 635/10, LEX nr 1001288). W opracowaniach z zakresu prawa cywilnego, którymi można się posiłkować wobec odesłania do stosowania Kodeksu cywilnego do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, podyktowanych temu zagadnieniu (system Lex) podkreśla się, że w judykaturze niejednolicie rozstrzygana jest kwestia określenia początku terminu naliczania odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia polegającego m.in. na zapłacie odszkodowania. Wyróżnia się trzy daty, od jakich nalicza się wyżej wymienione odsetki. Według jednego poglądu powinny być one naliczane od dnia wezwania do naprawienia szkody. W innych orzeczeniach postuluje się ich naliczanie od dnia orzeczenia o wysokości odszkodowania przez sąd. Wreszcie trzeci pogląd odwołuje się do chwili, na którą ustalone zostały ceny, stanowiące punkt odniesienia przy obliczaniu wysokości odszkodowania. Ta ujawniona niejednolitość poglądów w zbiegu z okolicznościami faktycznymi niniejszej sprawy, uzasadnia przychylenie się do tezy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt III CSK 89/12, LEX nr 1293967, w której postuluje się zachowanie daleko idącej elastyczności oraz unikanie szablonowości przy stosowaniu mierników równoważących skutki siły nabywczej pieniądza. Z tych względów, w przypadku wyliczania odsetek trudno mówić o rażącym naruszeniu prawa, stanowiącym wyjątek od zasady zakazu reformationis in peius, zawartej w art. 139 k.p.a. W myśl tego przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W doktrynie (patrz: B.Adamiak, J.Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 16 wydanie, Warszawa 2019, s. 794) zauważa się, że pojęciu rażącego naruszenia prawa w decyzji organu I instancji należy nadać szerszy zakres, obejmując nim kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione wyczerpująco w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 156 § 1 k.p.a. Jednocześnie podkreśla się, że zakaz ten wiąże organ odwoławczy przy rozstrzygnięciu sprawy zarówno merytorycznie, jak i kasacyjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2. W przypadku jednak odstąpienia przez organ odwoławczy od powyższego zakazu, organ ten obowiązany jest w uzasadnieniu rozstrzygnięcia szczegółowo wykazać wystąpienie w decyzji organu I instancji rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Analiza treści kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji nie pozwala na uznanie, by organ odwoławczy uczynił zadość powyższemu obowiązkowi. Orzekając bowiem na niekorzyść strony odwołującej się przy wyliczaniu odsetek nie wykazał, by w sprawie zachodziły warunki do odstąpienia od zasady ujętej w art. 139 k.p.a. Potwierdza to prawidłowość uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W zakresie natomiast merytorycznej oceny występującego w tej sprawie zagadnienia obliczania odsetek, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęcie przez Sąd I instancji, że opóźnienie należy wiązać z należnym, a więc zwaloryzowanym odszkodowaniem, nie znajduje usprawiedliwienia. Wobec upływu czasu od dokonanego wywłaszczenia, z którym wiązał się obowiązek odszkodowawczy i ustaleniem pierwotnej kwoty odszkodowania, która nie została wypłacona, możliwym było ustalenie odsetek za czas opóźnienia mając na uwadze termin na dokonanie zapłaty ustalony w art. 12 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W tym wąskim zakresie argumentacja Sądu I instancji podlegała zatem korekcie, co winien będzie organ odwoławczy uwzględnić przy ponownym rozstrzyganiu sprawy.

Nie sposób przy tym uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 5 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 3 u.g.n. W myśl art. 5 ust. 4 u.g.n. w przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że proporcjonalne zastosowanie wskaźnika rocznego odpowiada potrzebie urealnienia kwoty przyznawanego odszkodowania. Postulowane zatem przez Wojewodę operowanie pełnymi wskaźnikami rocznymi mogłoby pozbawić ochrony interesów ekonomicznych wywłaszczonych.

Odmawiając słuszności zarzutom naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że stwierdzone wady w zakresie okresu waloryzacji kwot odszkodowań, jak i sposobu obliczania odsetek, nie mogły skutkować uznaniem przez Sąd zgodności z prawem kontrolowanej decyzji. Brak było zatem podstaw uzasadniających przyjęcie, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. Nie zdołały też skutecznie podważyć zaskarżonego wyroku argumenty dotyczące możliwości częściowego oddalenia skargi. Podkreślić wypada, że choć elementy decyzji organu odwoławczego ujęte w pkt 8 i 9, jako rozstrzygnięcia samodzielne i uznane przez Sąd za prawidłowe, mogły stanowić o częściowym w tym zakresie oddaleniu skargi, tym niemniej zostały przez Sąd potraktowane jako pozostające w granicach sprawy, która wymaga całościowego ujęcia w jednym akcie. Daleko posunięta dbałość o zamknięcie sprawy w jednej decyzji wynika z wielowątkowej materii, która na przestrzeni lat poddawana była kompleksowej ocenie. Z tych względów podniesiona argumentacja nie pozwoliła na uznanie, by zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Odmawiając słuszności podniesionemu zarzutowi naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. podkreślić trzeba, że zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie wyroku należy przede wszystkim tak sporządzać, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Zarzut naruszenia tego przepisu jest skuteczny wówczas, gdyby sąd nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tej normy, dlaczego nie stwierdził (lub stwierdził) naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego albo przepisów procedury w stopniu, który motywowałby określonej treści rozstrzygnięcie, jak też wtedy, kiedy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich wymaganych elementów. Z tego też względu z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy motywy wyroku nie odpowiadają wymogom tego przepisu, przy czym nie każde uchybienie temu przepisowi może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Objęty skargą kasacyjną wyrok zawiera uzasadnienie, które spełnia wszystkie wymogi określone art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uchyla się spod kontroli instancyjnej. Z tego też względu zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za nieusprawiedliwiony. Mając natomiast na uwadze art. 153 p.p.s.a. stanowiący o związaniu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, Naczelny Sąd Administracyjny w niewielkiej części zastąpił nieprawidłowy wywód Sądu I instancji właściwą wykładnią przepisów prawa. Wyjaśnienia przedstawione w zakresie ustalania wysokości odsetek, przy stwierdzonej prawidłowości pozostałej argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pozwalają uznać za prawidłowe wytyczenie kierunku działalności organu odwoławczego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.