Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 580/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 1 i art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 10,  art. 61 § 4 ,art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 8 , art. 24 ust. 2b i 2c
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty L. z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz A. L. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., nr [...] L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego w L., po rozpatrzeniu zażalenia A. L., utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy;

Pismem z dnia [...] października 2013 r. A. L. (dalej jako: "skarżący") złożył do Starosty [...] (dalej jako: "organ I instancji") wniosek o zmianę wpisu w rejestrze gruntów i budynków w stosunku do działki nr [...], położonej w obrębie [...], gdyż jest on niezgodny ze stanem prawnym.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. organ I instancji odmówił skarżącemu dokonania zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działki [...], poprzez wpisanie:

- na 1 miejscu A. L. c. J. i M. udziału 1/2;

- na 2 miejscu G. C. c. S. i J. udziału 1/2.

Po rozpatrzeniu odwołania A. L., decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L. (dalej jako: "organ odwoławczy") uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji dopuścił się uchybień w zakresie prowadzonego postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji podjął działania zmierzające do ustalenia danych adresowych spadkobierców po M. i J. L., A. C. i J. L. s. J. i zobowiązał wnioskodawcę do ich dostarczenia, ale nie wyegzekwował tego obowiązku. Pomimo nieustalenia stron postępowania wydano decyzję. Organ odwoławczy wskazał, ż ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji powinien ustalić strony postępowania, a następnie zaktualizować operat ewidencyjny w oparciu o istniejące w sprawie dokumenty. Podkreślono, że celem ustalenia stron postępowania można było przeprowadzić rozprawę administracyjną.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji ustalił, że akta postępowania o sygn. akt [...], prowadzonego przed Sądem Powiatowym w R. i zakończonego postanowieniem z dnia [...] grudnia 1958 r., w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po M. L., J. L., A. C., J. L. s. J., zostały zniszczone.

Organ I instancji wystąpił do wnioskodawcy o przedłożenie oryginału powyższego postanowienia z dnia [...] grudnia 1958 r. bądź jego kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem oraz danych adresowych spadkobierców wymienionych w tym postanowieniu, oraz współwłaścicielki (1/3 udziału) A. N. zd. C.. Skarżący wyjaśnił, że złożył wniosek do Sądu Rejonowego w R. P. o przesłanie mu prawomocnego postanowienia, a jeżeli go nie otrzyma, wystąpi o odtworzenie akt oraz przedłożył dane adresowe spadkobierców.

Pismem z dnia [...] marca 2015 r. Starosta zwrócił się do ustalonych w postanowieniu z dnia [...] grudnia 1958 r. spadkobierców o przedłożenie oryginału tego dokumentu bądź jego kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem oraz danych adresowych ich następców prawnych (w przypadku śmierci którejkolwiek z tych osób). Na podstawie adnotacji urzędów pocztowych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek listowych nie doręczonych adresatom organ I instancji ustalił, że wskazani spadkobiercy nie żyją lub ich adres nie jest znany.

Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ I instancji zawiesił postępowanie w przedmiocie wnioskowanej przez skarżącego zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. organ odwoławczy uchylił postanowienie organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2015 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do zawieszenia postępowania. Organ I instancji powinien dokonać analizy złożonych przez skarżącego dokumentów i wprowadzić żądaną zmianę lub odmówić jej wprowadzenia.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. organ I instancji odmówił skarżącemu zawieszenia postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. organ I instancji odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków z uwagi na nie przedłożenie przez skarżącego odpowiednich dokumentów mogących stanowić podstawę do jej dokonania.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2017 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego stanowisko organu I instancji, w zakresie ustalenia stron postępowania było nieprawidłowe (jako strony wskazano skarżącego oraz H. F.). Organ I instancji prowadził postępowanie z udziałem osób, które nie legitymowały się tytułem prawnym do działki nr [...]. Ich prawo do udziału w postępowaniu wynikało jedynie z okoliczności bycia następcami prawnymi osób ujawnionych w ewidencji gruntów jako współwłaściciele.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. organ I instancji orzekł o zawieszeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącego z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie zmiany wpisu w rejestrze gruntów i budynków w stosunku do działki nr [...]. W przeprowadzonym postępowaniu ustalono, że do momentu złożenia wniosku, w rejestrze gruntów jako samoistni posiadacze wpisane były: G. C. c. S. i J. (udział 1/2) i A. L. c. J. i M. (udział 1/2). Skarżący przedłożył dokumenty, na podstawie których organ I instancji ustalił, że współwłaścicielami działki nr [...] są: A. N. c. [...] (udział 1/3) i J. i M. L. (udział 2/3). Wobec tego w dniu [...] grudnia 2014 r. w drodze czynności materialno-technicznej dokonano zmiany zapisu w operacie ewidencyjnym. Organ I instancji ustalił, że J. i M. L. oraz ich spadkobiercy nie żyją. Wyjaśniono, że ustalenie spadkobierców zmarłych współwłaścicieli jest niezbędne, ponieważ bez ich udziału niniejsze postępowanie nie może się toczyć. Jako podstawę prawną zawieszenia postępowania wskazano art 97 § 1 pkt 4, art. 101 § 1 i 3 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.) dalej jako: "k.p.a.". Postępowanie zostało zawieszone do czasu ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie (pkt 1 postanowienia). Organ I instancji zobowiązał skarżącego do przeprowadzenia we właściwym sądzie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po J. i M. L. oraz A. N. (pkt 2 postanowienia).

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że jest posiadaczem dziedzicznym połowy działki nr [...]. W jego ocenie zobowiązanie do przeprowadzenia postępowania spadkowego jest niezasadne z uwagi na jego zakończenie postanowieniem z dnia [...] grudnia 1958 r. Treść tego postanowienia nie została ujawniona w ewidencji geodezyjnej. Skarżący wyjaśnił, że jego matka widniała od 1960 r. w protokołach granicznych (po ojcu J. L.) jako posiadacz 1/2 działki. Została wykreślona dopiero w trakcie trwających postępowań i dlatego nie jest on wpisany do ewidencji. Skarżący twierdzi, że niezbędne jest wydanie komputerowego wydruku z elektronicznego rejestru katastru opatrzonego "klauzulą wiarygodności" na potwierdzenie, że obecnymi właścicielami nieruchomości są A. N. i J. i M. L..

Organ odwoławczy nie uwzględnił zażalenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono, że skarżący domagał się zmiany wpisu w ewidencji gruntów i budynków w zakresie właścicieli działki nr [...], na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów, w tym wpisania go jako władającego 1/2 części działki. W ocenie organu odwoławczego zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca rozpoznanie sprawy. Osoby wykazane w ewidencji gruntów i budynków jako współwłaściciele działki nr [...] oraz ich następcy prawni zmarli i nie mają statusu strony postępowania. Skarżący nie przedłożył postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych właścicielach nieruchomości. Okoliczność nabycia działki nr [...] w drodze spadku, zarówno przez skarżącego, jak i inne osoby, stanowi zagadnienie wstępne. Mając to na uwadze zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ustalenie kręgu spadkobierców współwłaścicieli nieruchomości nie jest obowiązkiem organu. Organy nie mają legitymacji procesowej do wystąpienia z takim wnioskiem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. W jego ocenie G. C. i H. F. powinny zostać wykreślone z ewidencji gruntów i budynków, jako właściciele posesji na działce nr [...]. Skarżący podniósł, że złożył w dniu [...] stycznia 2016 r. wniosek o wpisanie go jako posiadacza samoistnego ("faktycznego dziedzicznego posiadacza") 1/2 działki. Wskazał, że na ˝ działki mieszkali jego rodzice, a skarżący mieszka tam od urodzenia. Skarżący podkreślił, że do akt sprawy nie zostały dołączone pierwsze rejestry ewidencji gruntów i budynków uznane jako stan zastany, pochodzące z 1963 r. oraz protokoły graniczne z 1960 r., z których wynika, że A. L. posiada 1/2 działki (po mężu J. L.), zaś S. M. posiada 1/2 działki (po żonie J. L.). A. L. została wykreślona z ewidencji, ponieważ na całość działki wpisano H. F.. Z tego też powodu, zdaniem skarżącego, nie został on wpisany jako posiadacz samoistny 1/2 działki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, zatem bazuje na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym. Rolą sądu administracyjnego jest jedynie kontrola legalności działania organów administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu (art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd zobligowany jest badać z urzędu całokształt danej sprawy na dzień orzekania przez organ administracji publicznej.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i Kartograficznego z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji w rejestrze ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki o nr ewidencyjnym [...], położonej w obrębie [...] z uwagi na wyłonienie się w sprawie zagadnienia wstępnego tj. konieczności ustalenia spadkobierców współwłaścicieli nieruchomości, której dotyczy wniosek o dokonanie zmian w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. W ocenie organu wezwanie spadkobierców zmarłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości do udziału w postępowaniu nie jest możliwe z powodu braku prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Zawieszenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową przerywającą tok postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie zawieszenie postępowania nastąpiło na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuację, w której rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy administracyjnej uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które ze swej istoty należy do kompetencji innego organu lub sądu. Oznacza to, że zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej, a treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu jest koniecznym elementem rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji. Zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki wydania decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej, bez czego nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w postępowaniu "głównym", które z tego powodu musi ulec zawieszeniu. Zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. uzależnione jest od łącznego wystąpienia trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Kluczowe dla przyjęcia, że zaistniała sytuacja wymieniona w tym przepisie jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaniem konkretnej sprawy a wcześniejszym wyjaśnieniem określonej kwestii prawnej; brak jej wyjaśnienia stanowi bezwzględną przeszkodę dla wydania decyzji w prowadzonym przez organ postępowaniu.

Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, syg. akt I OSK 419/17).

Zdaniem Sadu w sprawie nie wyłoniło się żadne zagadnienie wstępne wymagające zawieszenia postępowania.

Przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 z późn. zm.) dalej jako: "p.g.i.k." oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393 z późn. zm.) dalej jako: "rozporządzenie", wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji, na podstawie której właściwy organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego, musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym. Podkreślić należy, że stosownie do § 12 ust. 1, § 46 ust. 2 rozporządzenia, wpisów oraz zmian podmiotowych i przedmiotowych dokonuje się w ewidencji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej i opracowań geodezyjno-kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, czyli dokumentów, które zawierają informacje objęte ewidencją gruntów i budynków i stanowią samodzielną podstawę do ujawnienia zmiany w sposób bezsporny wynikający wprost z ich treści. Ewidencja gruntów i budynków ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, nie rozstrzyga o prawach do gruntów, lecz jedynie je rejestruje.

W przedmiotowej sprawie właściciele działki ewidencyjnej, której dotyczy postepowanie aktualizacyjne operatu ewidencji gruntów i budynków, zostali ustaleni na podstawie dokumentów dostarczonych przez skarżącego. Współwłaściciele tej nieruchomości zmarli, natomiast posiadaczem samoistnym udziału wynoszącego1/2 części tego budynku jest skarżący. Spadkobiercy współwłaścicieli tej nieruchomości nie są znani, gdyż z przeprowadzonego w 1958 roku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie zachowały akta sądowe oraz dokumenty. Przedstawiona przez skarżącego kserokopia postanowienia z dnia [...] grudnia 1958 r., sygn. akt [...] bez klauzuli prawomocności nie stanowi dokumentu stanowiącego podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków a także dowodu na podstawie którego należy ustalić spadkobierców współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem zawartym w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. (sygn. akt: VI SA/Wa 2031/10). WSA w Warszawie wskazał, że sama odbitka ksero nie jest dokumentem w rozumieniu przepisów k.p.a. i nie może dokumentu zastąpić. Nie zawiera ona bowiem oryginalnego podpisu wystawcy, który stanowi conditio sine qua non istnienia dokumentu. Zwykła odbitka ksero (tj. odbitka niepoświadczona, niestanowiąca dokumentu) nie zastąpi nigdy dokumentu, na bazie którego powstała. Jest tylko znakiem istnienia oryginału. Pogląd, że niepoświadczona kserokopia dokumentu nie może być uznana za dowód w sprawie został również wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 20 maja 2003 r., wydanym w sprawie sygn. akt: III SA 110/03.

Niewskazanie i nieustalenie spadkobierców do przedmiotowej nieruchomości nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest aktualizacja ewidencji gruntów i budynków.

W dalszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe ustalenie przedmiotu postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego ma istotne znaczeni. W sprawie niniejszej strona w licznych pismach kierowanych do organu podnosiła, że jest "posiadaczem dziedzicznym" przedmiotowej nieruchomości. Organ nie ustalił jednak czy skarżący domaga się dokonania wpisu jego prawa własności do tej nieruchomości w 1/2 części, czy też domaga się wpisania jego samoistnego posiadania. Ustalenie przedmiotu postępowania pozostaje obowiązkiem organu administracji publicznej w następstwie którego określony zostaje krąg podmiotów posiadających interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku ustalenia w toku postępowania śmierci strony, organ powinien rozważyć, czy uprawnienia lub obowiązki, których postępowanie dotyczy, mają charakter osobisty, czy też zbywalny bądź dziedziczny. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Na zasadzie tego przepisu organ zobowiązany jest do wezwania w toczącym się postępowaniu następców prawnych zmarłej strony, a w przypadku trudności w ich ustaleniu lub wezwaniu do postępowania należy zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednakże w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Poprzednicy prawni skarżącego zmarli na długo przed wszczęciem niniejszego postępowania. Nie ma więc skarżący obowiązku ustalania spadkobierców właścicieli działki nr [...].

Ponownie Sąd zwraca uwagę, że ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji i nie może być źródłem praw. Rejestr ewidencji gruntów stanowi jedynie odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (wyrok NSA z dnia 17 lutego 1993 r., sygn. akt II SA 1155/92, wyrok z dnia 4 marca 1999 r. sygn. akt II SA 17/99, baza LEX nr 46214). Operat ewidencji gruntów i budynków ma być odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie przez starostę, czy na chwilę złożenia przez stronę wniosku, istnieje dokumentacja pozwalająca na dokonanie żądanej przez nią zmiany. Przyszłe rozstrzygnięcie w przedmiocie zmian prawa własności bądź innych praw (w tym m.in. orzeczenie zapadłe w postępowaniu o nabyciu spadku), nie może mieć wpływu na aktualną treść operatu ewidencji gruntów. (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 182/18 - publ.http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie sądu ewentualne wszczęcie postępowania mającego na celu uporządkowanie stanu prawnego działki i ustalenie jej współwłaścicieli w przyszłości, nie może stanowić zagadnienia wstępnego w postępowaniu w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, która jak wskazano powyżej obejmuje swoim zakresem aktualny stan prawny. Ewentualnie gdy organ ustali, że skarżący domaga się wpisania jego posiadania to prowadząc postępowanie powinien mieć na uwadze pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 11 października 2017 r sygn. akt I OSK 3069/15, (dostępnym w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych), a który to pogląd skład orzekający w pełni podziela, że w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne nie wprowadzono odrębnego trybu stwierdzania lub potwierdzania przez organ administracji samoistnego posiadania gruntów o nieokreślonym stanie prawnym. Oznacza to, że istnienie samoistnego posiadania, jako okoliczność faktyczna dotycząca określonej nieruchomości, musi być ustalona przez organ ewidencyjny w toku prowadzonego postępowania (np. dotyczącego aktualizacji ewidencji gruntów). Z brzmienia między innymi art. 24 ust. 2a omawianej ustawy wynika także, że aby w postępowaniu ewidencyjnym samoistny posiadacz mógł powoływać się na samoistne posiadanie, nie jest konieczne wcześniejsze przeprowadzanie odrębnego postępowania w celu ujawnienia tego stanu w ewidencji gruntów. Ustawa posługuje się bowiem pojęciem "władający gruntami na zasadach samoistnego posiadania", a nie "władający gruntami na zasadach samoistnego posiadania, wpisany do ewidencji gruntów". Wpis do ewidencji gruntów samoistnego posiadania, a tym samym też jego wykreślenie, ma bowiem charakter rejestracji w ewidencji gruntów jedynie stanu faktycznego. Nie kreuje on ani nie "potwierdza urzędowo" samoistnego posiadania, służy jedynie wskazaniu osoby aktualnie zarządzającej nieruchomością o nieustalonym stanie prawnym. Jeśli w toku postępowania ewidencyjnego istnieje konieczność ustalenia osoby samoistnego posiadacza (czy to w celu weryfikacji jego przymiotu strony, czy to w celu wpisania jego danych do ewidencji gruntów) organ ewidencyjny zobowiązany jest ustalić odpowiedni stan prawny i faktyczny nieruchomości. Musi zatem, co należy wyraźnie podkreślić, zweryfikować na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, czy faktycznie stan prawny nieruchomości nie może być ustalony w sposób wskazany w art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b i czy grunt ten znajduje się w samoistnym posiadaniu oraz czyim.

W niniejszej sprawie organ powinien zatem stosownie do dokonanej oceny zebranego materiału dowodowego dokonać aktualizacji ewidencji gruntów i budynków lub wydać decyzję odmawiającą aktualizacji (art. 24 ust. 2a, 2b i 2c p.g.i.k.).

Odnosząc się do zarzutów skarżącego związanych z ujawnieniem w ewidencji gruntów i budynków osób wskazanych w skardze tj. H. F. wyjaśnić należy, że zgodnie z dokumentacją znajdującą się w aktach administracyjnych jako właściciele nieruchomości - działki ewidencyjnej nr [...] – wpisani w ewidencji gruntów i budynków są: A. N. z udziałem 1/3 i J. i M. L. z udziałem 2/3 (k. 420-421 akt adm. tom II). Właściciele zostali wpisani w miejsce samoistnych posiadaczy A. L. i G. C.. Zarzut skarżącego nie znajduje zatem oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.. Na koszty te, składał się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie [...]zł.