Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1982/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Mienie zabużańskie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2957/14 w sprawie ze skargi I. F., M.W. i W. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji solidarnie na rzecz I. F., M. W. i W. P. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2957/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi I.F., M.W. i W. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] ([...]) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, w pkt 1/ uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt 2/ stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; w pkt 3/ zasądził od Ministra Skarbu Państwa solidarnie na rzecz I. F., M. W. i W. P. kwotę 457 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...] potwierdził W. P. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi E., gmina W., pow. d., województwo w.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły M. W. i I. F. reprezentowane przez W. P.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] ([...]) Minister Skarbu Państwa umorzył postępowanie odwoławcze.

Rozpatrując sprawę organ odwoławczy ustalił, że W. P. w dniu [...] grudnia 2008r. złożył wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez dziadków A. i K. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Spadkobiercami A. i K. P. są córki M. W. i I. F. oraz wnuk W. P.

Minister stwierdził, że M. W. i I. F. nie były stronami prowadzonego przez Wojewodę P. postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, a z akt sprawy wynika, że jedynym wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty był wniosek W. P. złożony w dniu [...] grudnia 2008r. Organ II instancji podniósł, że z treści tego wniosku, ani z akt sprawy nie wynika, aby W. P. występował w imieniu innych spadkobierców K. P., brak jest też w aktach sprawy pełnomocnictwa umocowujących wnioskodawcę do występowania w imieniu pozostałych spadkobierców na etapie postępowania prowadzonego przed Wojewodą P. Ani M. W. ani I. F. nie złożyły we własnym imieniu wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Organ odwoławczy uznał, że M. W. i I. F. nie były stronami postępowania prowadzonego przez organ I instancji w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), dalej zwanej: "k.p.a.", w związku z czym należało umorzyć postępowanie odwoławcze.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. P., M. W. i I. F. zarzucając jej naruszenie:

a) art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1090), zwanej dalej: "ustawą zaburzańską", przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że każdy ze spadkobierców powinien złożyć oddzielny wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty w terminie do dnia 31 grudnia 2008r., a w konsekwencji uznanie za bezskuteczny wniosek złożony przez skarżącego w zakresie prawa do rekompensaty w części należnej pozostałym spadkobiercom;

b) art. 61 § 4 w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 k.p.a. polegające na nieuchyleniu i braku zmiany decyzji w zakresie prawa do rekompensaty w części należnej M. W. i I. F. wobec błędnego uznania, iż wojewoda zasadnie nie wezwał do udziału w sprawie pozostałych spadkobierców z powodu niezłożenia przez nich wniosku w terminie do 31 grudnia 2008r.;

c) art. 7, 9 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy zaburzańskiej, poprzez zaniechanie wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku o oświadczenia pozostałych spadkobierców z podpisem notarialnie poświadczonym, o których mowa w art. 3 ust. 2 ww. ustawy;

d) art. 62 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo zachodzącego współuczestnictwa materialnego w przedmiotowej sprawie i w konsekwencji uznanie, że pozostali spadkobiercy nie mają statusu strony;

e) art. 7, 8 oraz 9 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez organ, że odwołanie z dnia [...] czerwca 2014r. zostało wniesione w imieniu M. W. oraz I. F., pomimo pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2014r., z którego osnowy wynika, że strona uważa się za uprawnioną do rekompensaty, także w części należnej pozostałym spadkobiercom.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę stwierdził, że organ I instancji ustalił, że K. P. pozostawił nieruchomość położoną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi E., gmina W. Po jego smierci, w dniu [...] marca 1988r., a zgodnie z postanowieniem Sadu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2011r. sygn. akt [...] spadek po nim nabyli A. P. – żona , I. F. – córka, M. W. – córka, W.P.– wnuk, po ¼ części każde z nich. Zgodnie z tym postanowieniem spadek po zmarłej w dniu [...] września 1990r. A. P. nabyli I.F. – córka, M. W. – córka i W. P. – wnuk po 1/3 części każde z nich. Z powyższego wynika, że spadkobiercami K. P. – są M. W., I. F. i W. P. , co z kolei oznacza, że wszyscy oni mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym dotyczącym potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez ich poprzednika prawnego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i powinni brać udział w tym postępowaniu. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty złożył tylko W. P., ponieważ rozstrzygnięcie organu w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania prawa do rekompensaty dotyczy uprawnień wszystkich spadkobierców. Rolą zaś organu administracyjnego prowadzącego postępowanie jest prawidłowe ustalenie wszystkich stron postępowania, co wynika z treści art. 61 § 4 k.p.a. (o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.).

W ocenie Sądu I instancji, Minister Skarbu Państwa w świetle powyższych rozważań w sposób nieuprawniony odmówił M. W. i I. F. przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionej przez ich ojca K. P., przy czym okoliczność, że ww. osoby nie były stronami postępowania prowadzonego przez organ I instancji nie może mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie organu II instancji, który zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. jest zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie i poczynienia własnych ustaleń.. Jak stwierdził ten Sąd, Minister Skarbu Państwa uchylił się od tych obowiązków wydając rozstrzygnięcie z naruszeniem art. 28 k.p.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Ponieważ organ II instancji nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie poprzestając na umorzeniu postępowania odwoławczego, Sąd ten uznał, że jest zwolniony od merytorycznej oceny niniejszego postępowania.

Sąd ten dodał, że z treści odwołania jak i z pisma z dnia 27 lipca 2014r. W. P. wynika, że odwołanie od decyzji Wojewody Pomorskiego zostało złożone przez M. W. i I. F., a W. P. był ich pełnomocnikiem, a więc ustalenia Ministra Skarbu Państwa w tym zakresie są prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej: "p.p.s.a.", uwzględnił skargę, a o kosztach rozstrzygnął na podstawie art. 200 tej ustawy.

Minister Skarbu Państwa wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się o uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy zaburzańskiej, w zw. z art. 61 § 4 k.p.a., poprzez uznanie, iż M. W. oraz I. F. przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, a w konsekwencji uznanie, iż organy rozpoznające sprawę miały obowiązek powiadomienia wyżej wymienionych o toczącym się postępowaniu, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje iż wyżej wymienione osoby stronami w niniejszym postępowaniu być nie mogły;

2/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 oraz 2 w zw. z art. 3 ust. 1 oraz 2 ustawy zaburzańskiej, poprzez ich niezastosowanie, czego skutkiem było uznanie, iż złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców odnosi skutek wobec pozostałych, a tym samym, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty powinno toczyć się z udziałem wszystkich spadkobierców A. oraz K. P.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że stronami postępowania prowadzonego na podstawie ustawy zaburzańskiej, mogą zostać osoby wskazane w jej art. 3 ust 1 oraz 2 w razie złożenia przez nie odpowiedniego wniosku, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1107/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa I SA/Wa 2461/11 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa I SA/Wa 1948/14.

Wskazano, że z przepisów ww. ustawy wynika ponadto, że każdy spadkobierca, po spełnieniu koniecznych wymogów, może uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty w zależności od przysługującego mu udziału spadkowego, niezależnie od tego co postanowią pozostali spadkobiercy (tak m.in. w: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2014 roku, sygn. akt: I OSK 2372/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2011 roku, sygn. akt: I OSK 1988/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 roku, sygn. akt I SA/Wa 497/13).

Podniesiono, że skoro składając 29 grudnia 2008 r. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, W. P. działał wyłącznie we własnym imieniu, a M. W. oraz I. F. nie złożyły wniosku, to nie były one stronami postępowania, w którym Wojewoda P. wydał decyzję z dnia [...] maja 2014 r., więc Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., słusznie umorzył postępowanie odwoławcze. Wskazano, że było to zgodne z prawem, jak również wymogami ukształtowanymi przez orzecznictwo w przedmiotowym zakresie (por. Uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 roku, sygn. akt OPS/16/98).

Dlatego też Sąd I instancji naruszył prawo procesowe, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. art. 5 ust. 1 ustawy zaburzańskiej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż skutkowało uchyleniem decyzji Ministra Skarbu Państwa.

Dodatkowo wskazano, że wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w sytuacji gdy brak jest wniosku złożonego w terminie wynikającym z art. 5 ust. 1 ustawy zaburzańskiej, stanowi rażące naruszenie prawa, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2014 roku, sygn. akt: I SA/Wa 1948/14.

Argumentowano, że błędny jest pogląd zaprezentowany w zaskarżonym wyroku, wskazujący, iż organy administracji, zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. miały obowiązek zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące stronami w sprawie w tym M. W. i I. F., albowiem postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest postępowaniem o charakterze skargowym, inicjowanym wnioskiem strony. Zgodnie zaś z zasadą skargowości, wynikającą z art. 61 k.p.a., każda osoba jest wyłącznym dysponentem swoich praw i tylko od jej woli i zakresu żądania zależy czy i jakiego działania będzie się domagała od organu administracji publicznej. Oznacza to, iż stroną takiego postępowania staje się wyłącznie podmiot, który złożył wniosek w formie przewidzianej przepisami prawa.

Odnośnie naruszeń prawa materialnego, wskazano, że postępowanie w zakresie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest postępowaniem wnioskowym, poniewaz przepisy stawy nie nakładają jakichkolwiek obowiązków, lecz przyznają wyłącznie uprawniania w postaci rekompensaty, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zaburzańskiej.

W. P., M. W. i I. F. złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną, stwierdzono, że słusznie zauważył Sąd I instancji, że skoro Minister jako organ odwoławczy stanął na stanowisku, że odwołanie zostało wniesione wyłącznie w imieniu i na rzecz M. W. i I. F., nie miał podstaw do umorzenia postępowania w tym zakresie. Ponadto, Organ II instancji powinien był zauważyć naruszenie przez Wojewodę P. również art. 61 § 4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie wszystkich spadkobierców o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Organ administracji państwowej obowiązane były zatem z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek uczestniczenia w sprawie.

Argumentowano, że w przedmiotowej sprawie zachodzi jedność stosunku materialnoprawnego, o której mowa w art. 62 k.p.a., co przesądza o tym, że toczy się jedno postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia określonego mienia poza obecnymi granicami państwa polskiego i przez określonego właściciela. W postępowaniu tym konieczne jest dokonanie szeregu ustaleń faktycznych, takich jak np. skład majątku pozostawionego, jego wartość, okoliczności w jakich doszło do pozostawienia mienia, miejsce zamieszkania (i to w określonym czasie) byłego właściciela majątku, ewentualna data jego zgonu i ustalenie spadkobierców. Nie sposób zatem twierdzić, że czynienie tego rodzaju ustaleń nie dotyczy tej samej sprawy pod względem materialnoprawnym, chociaż wnioskodawcami są osoby różne. Podniesiono, że choć początkowo orzecznictwo sądów administracyjnych nie było w tym przedmiocie jednolite, jednak obecnie przeważa zdecydowanie pogląd który skład orzekający podzielił, iż w sprawach zabużańskich zachodzi jedność materialnoprawna wniosku (vide: wyroki z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 642/11, z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1209/11 i I OSK 1494/11, z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12 oraz z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt I OSK 977/12).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., to jest zarówno naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1), jak i przepisów postępowania (art. 174 pkt 2). Rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, co do zasady poprzedzać winno rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia norm prawa materialnego.

Dla prawidłowego jednak ustosunkowania się do zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego należy na wstępie objąć analizą zarzuty naruszenia norm prawa materialnego, albowiem wpłynie to na właściwą ocenę podniesionych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, odnoszących się w przedmiotowej sprawie do naruszenia materialnoprawnej normy art. 28 k.p.a., jak i art. 5 ust. 1 oraz 2 w zw. z art. 3 ust. 1 oraz 2 ustawy zaburzańskiej.

Przechodząc do rozpoznania zarzutów prawa materialnego, należy stwierdzić, że w myśl art. 2 pkt 1 i 2 ustawy zabużańskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi - był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy (posiadają obywatelstwo polskie). Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Stosownie natomiast do treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.

Wykładnia przytoczonych przepisów prowadzi do następujących wniosków:

Po pierwsze, przepis art. 3 ust. 2 ww. ustawy wyraźnie stanowi, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli posiadają obywatelstwo polskie.

Po drugie, z przepisu art. 5 ust. 2 tej ustawy wynika, że kiedy uprawnienie do realizacji prawa do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom (lub niektórym wskazanym przez pozostałych uprawnionych), wniosek składa spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. To, że ustawodawca użył liczby pojedynczej określając podmiot uprawniony do wystąpienia z wnioskiem – "spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty" - nie oznacza, że dla zachowania prawa do potwierdzenia prawa do rekompensaty każda z tych osób musi złożyć stosowny wniosek w terminie wskazanym w ustępie 1 art. 5. Z konstrukcji powołanych przepisów wynika, że złożenie w terminie wniosku przez jednego z legitymowanych podmiotów wszczyna postępowanie administracyjne co do wszystkich uprawnionych. Wystarczy zatem, że jeden ze spadkobierców złożył wniosek przed 31 grudnia 2008 r., aby pozostali uprawnieni, którzy takich wniosków nie złożyli zachowali swoje roszczenia, stosownie do posiadanych udziałów w spadku.

Po trzecie, od zasady, że w przypadku śmierci właściciela, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom posiadającym polskie obywatelstwo, ustawodawca wprowadził tylko jedno odstępstwo. Mianowicie w art. 3 ust. 2 ustawy zaburzańskiej, przewidział możliwość zrzeczenia się przez spadkobierców swoich roszczeń na rzecz pozostałych spadkobierców. Następuje to poprzez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Należy w tym miejscu zauważyć, że termin, o którym mowa w art. 5 ust. 1 określa jedynie datę końcową na złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Nie odnosi się zaś do wskazania osób uprawnionych do rekompensaty. Zatem oświadczenie o przeniesieniu swoich praw na pozostałych spadkobierców w tym zakresie nie jest ograniczone datą 31 grudnia 2008 r. Osoby uprawnione do rekompensaty, które chcą zrzec się swoich uprawnień na rzecz pozostałych mogą więc tego dokonać po wszczęciu postępowania na wniosek jednego ze spadkobierców złożony do 31 grudnia 2008 r. Natomiast w przypadku braku takich oświadczeń - jak w przedmiotowej sprawie - wszyscy współuprawnieni spadkobiercy powinni brać udział w postępowaniu w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W takiej sytuacji obowiązkiem organu administracji jest w pierwszej kolejności prawidłowe ustalenie wszystkich stron postępowania, a następnie, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 kp.a., zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazać w tym miejscu trzeba ponadto na treść art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy zabużańskiej, który przewiduje, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP do wniosku należy dołączyć: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku oraz oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2 tej ustawy. Niedołączenie wskazanego oświadczenia stanowi natomiast brak formalny wniosku, który podlega usunięciu na stosowane wezwanie organu w trybie art. 6 ust. 6 cytowanej ustawy. Z powołanego przepisu wynika, że co do zasady już od momentu złożenia wniosku przez jedną z uprawnionych osób, znani są organowi pozostali spadkobiercy, którzy również posiadają uprawnienie do żądania potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Zaprezentowana wykładnia znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego., a przede wszystkim w uchwale 7 sędziów z dnia 9 października 2017 r., w której Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy".

Nie ulega wątpliwości, że w świetle tej uchwały zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zostać uwzględnione. Dotyczy to zarzutów tyczących się naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 1 oraz 2 w zw. z art. 3 ust. 1 oraz 2 ustawy zaburzańskiej, jak i naruszenia norm procesowych, albowiem przesądzone zostało, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w niniejszym postępowaniu, przymiot strony przysługuje M. W. oraz I. F. i dlatego też nie naruszono przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ww. ustawy, w zw. z art. 61 § 4 k.p.a.

Przytoczona wyżej uchwała ma w sprawie charakter wiążący. Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Tym samym nieprzedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia w drodze kolejnej uchwały składowi całej izby oznacza nie tylko, że Sąd ów powinien mieć na względzie pogląd wyrażony w powołanej uchwale z dnia 9 października 2017 r., ale także to, że jest on tym poglądem związany. Przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala wszak żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 254/07 LEX nr 453451).

Biorąc więc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a.