Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 792/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 273 ust. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 271 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. sprawy ze skargi G. I. na decyzję Inne z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za odprowadzanie dróg opadowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego W. [...] Dyrektora Zarządu Zlewni w T. na rzecz G. I. kwotę [...](jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w T. (dalej "Dyrektor ZZ PGW WP"), na podstawie m.in. art. 271 ust. 1, pkt 3a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566, ze zm., dalej jako "P.w.") określił skarżącej Gminie Miejskiej I. za okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r., opłatę stałą w wysokości [...] zł, za wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód, płatną w czterech kwartalnych ratach.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy Dyrektor ZZ PGW WP w informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], w związku z pozwoleniem wodnoprawnym [...], ustalił dla skarżącej wysokość ww. opłaty stałej za wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód, podając jednocześnie sposób jej obliczenia.

Po otrzymaniu powyższej informacji, pismem z dnia [...] marca 2018 r., skarżąca wniosła do Dyrektora ZZ PGW WP reklamację na ustaloną opłatę, wskazując iż stanowiące podstawę, ustalonej przez organ opłaty stałej, pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] listopada 2015 r. jest jeszcze "nieaktywne". Skarżąca wyjaśniła, iż owe pozwolenie wydane zostało w trakcie projektowania osiedla mieszkaniowego i jego uzyskanie było konieczne przed złożeniem wniosku o wydanie pozwolenia na budowę na całą inwestycję, w skład której wchodziła kanalizacja sanitarna, deszczowa, siec wodociągowa i oświetlenie. Do tej pory wykonana została jednak jedynie sieć wodociągowa i kanalizacji sanitarnej, natomiast realizacja sieci kanalizacji deszczowej planowana jest w późniejszym terminie. Wobec tego, skarżąca wniosła o anulowanie wyliczonej opłaty i nienaliczanie jej do czasu wybudowania kanalizacji deszczowej oraz rzeczywistego wylotu wód opadowych do odbiornika.

Organ nie uznał reklamacji skarżącej i powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. ustalił skarżącej przedmiotową opłatę stałą.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż reklamacja nie podlegała uwzględnieniu, gdyż wysokość opłaty stałej za wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód została wyliczona zgodnie z obowiązującym pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] listopada 2015 r., wydanym przez Starostę I. , przepisami P.w. oraz Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502, dalej jako "Rozporządzenie"). Ponadto, zdaniem organu wydana przez niego decyzja jest zasadna, gdyż zgodnie z art. 273 ust. 6 P.w., w razie nieuwzględnienia reklamacji, właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Odnośnie kwestii zależności pobierania oplaty stałej od rzeczywistego odprowadzania wód opadowych przez skarżącą, organ wskazał, iż zgodnie z przedmiotowym pozwoleniem wodnoprawnym, wydanym przez Starostę I. , Gmina Miejska I. ma możliwość wprowadzania podczyszczonych wód opadowych i roztopowych podchodzących z terenów po Z. P. Z. do rzeki I. oraz jeziora I. , na zasadach szczegółowo określonych w pozwoleniu. W związku z tym, zgodnie z art. 298 pkt 1 P.w. obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Wskazał, przy tym, iż przepisy prawa nie uzależniają ustalenia i ponoszenia opłaty stałej od etapu realizacji przedsięwzięcia, gdyż jest ona ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym, a wielkości określone w tym pozwoleniu stanowią podstawę do wyliczenia opłaty stałej. Wobec powyższego, organ zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w., § 6 Rozporządzenia oraz na podstawie obowiązującego w przedmiotowej sprawie pozwolenia wodnoprawnego, ustalił skarżącej opłatę stałą za rok 2018 r., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł na dobę, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, wynoszącej [...] m3/s odprowadzanych wód.

Powyższa decyzja Dyrektora stała się przedmiotem skargi wniesionej dnia [...] czerwca 2018 r. przez Gminę Miejską I. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której skarżąca wniosła o uchylenie jej w całości, jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też w przypadku zaistnienia odpowiednich przesłanek o umorzenie postępowania administracyjnego.

Skarżąca organowi wydającemu decyzję zarzuciła naruszenie:

1. art. 268 ust. 1 pkt 3 a) P.w. poprzez pominięcie i niezastosowanie tego przepisu, a w konsekwencji przyjęcie, iż opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód lub ziemi wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, podczas gdy w przedmiotowej sytuacji nie może być mowy o odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, bowiem kanalizacja ta nie jest zrealizowana, tym samym wody opadowe lub roztopowe nie są odprowadzane do wód, zatem z powodu braku podstawy prawnej do uiszczania opłaty za usługi wodne, opłata ta w ogóle nie powinna zostać określona,

2. art. 271 ust. 1 pkt 3 a), ust. 4 pkt 1 oraz ust. 6 w związku z art. 270 ust. 11 P.w. poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów, co w konsekwencji doprowadziło do określenia przez organ opłaty stałej za wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód wobec skarżącej, która nie jest obowiązana do ponoszenia opłat za usługi wodne, wobec braku podstawy do uiszczania takiej opłaty,

3. § 6 Rozporządzenia poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu polegające na tym, iż organ przyjął jednostkową stawkę opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej w wysokości [...] zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczów służących do odprowadzania opadów atmosferycznych, podczas gdy w przedmiotowej sytuacji nie może być mowy o odprowadzaniu jakiejkolwiek ilości wód opadowych lut roztopowych do wód z uwagi na brak wykonania kanalizacji deszczowej, a w związki z tym nie może być w ogóle mowy o odprowadzaniu do wód,

4. art. 273 ust. 5 i ust. 6 P.w. poprzez nieprawidłowe zastosowanie ust. 6 tego przepisu oraz niezastosowanie ust. 5 i nie uznania reklamacji złożonej przez skarżącą, w sytuacji, gdy winna ona zostać uznana, a w konsekwencji winien mieć zastosowanie ust. 5 tegoż artykułu i skarżąca powinna otrzymać nową informację korygującą informację roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za usługi wodne nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r.,

5. art. 305 P.w. poprzez niezastosowanie tego przepisu, co doprowadziło do ustalenia opłaty za usługi wodne wobec skarżącej nie według stawek tych opłat obowiązujących w okresie, w którym miało miejsce korzystanie z usług wodnych, bowiem takowego korzystania z usług wodnych przez skarżącą w sytuacji braku wykonania kanalizacji deszczowej jeszcze nie było, zatem organ wydając skarżoną decyzję nie zastosował stawek, które winny być zastosowane,

6. art. 552 ust. 2 P.w. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie, podczas gdy z przepisu tego wynika, iż ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy, (czyli od [...] stycznia 2018 r.) do dnia [...] grudnia 2020 r. winno nastąpić na podstawie określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód oraz pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych, a tymczasem w przedmiotowej sytuacji pozwolenie wodnoprawne, czyli decyzja Starosty Powiatu I. z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], jak wynika z jej uzasadnienia, odnosiła się do celu korzystania z wód w postaci wprowadzania do rzeki I. i jeziora I. podczyszczonych wód opadowych i roztopowych z obszaru miasta za pomocą wykonanych odpowiednich wylotów, które jednak nie zostały jeszcze wykonane, zatem w rzeczywistości nie miało miejsce wprowadzanie wód, a jednocześnie nie miały też miejsca pomiary w ramach kontroli gospodarowania wodami, tym samym organ ustalił wysokość opłaty z pominięciem wymogów określonych w powołanych przepisach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał nadto, iż tak długo jak pozwolenie wodnoprawne pozostaje w obrocie prawnym, podmiot zobowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne, gdyż opłata ta stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do przyjęcia wód opadowych i roztopowych w ilościach określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Natomiast okoliczność nieprzystąpienia przez skarżącą do realizacji praw wynikających z przedmiotowego pozwolenia, jest nieistotna dla obowiązku ponoszenia opłaty stałej, gdyż wpływa ona jedynie na obowiązek ponoszenia opłaty zmiennej oraz jej wysokość

Na rozprawie [...] marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej (radca prawny) podtrzymał wnioski i zarzuty skargi i dodatkowo wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) i art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją organ administracji określił skarżącej opłatę stałą w wysokości [...] zł zł za wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód.

Ustalając powyższą opłatę organ oparł się na ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2015 r. udzielającej skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych pochodzących z terenów po Z. P. Z. położonych nad rzeką I. i jeziorem I., przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne, wielorodzinne i usługowe.

Z okoliczności ujawnionych w sprawie, w tym z treści pozwolenia wodnoprawnego, wynika że udzielono go w związku z realizacją inwestycji związanej z wykonaniem urządzeń wodnych w postaci dwóch wylotów kanalizacji deszczowej służących do wprowadzania wód opadowych i roztopowych.

Z wyjaśnień skarżącej z kolei wynika, że inwestycja ta nie została jeszcze zakończona, przy czym w reklamacji podano dodatkowo, że planowana inwestycja obejmuje budowę sieci kanalizacyjnej, sanitarnej, wodociągowej oraz deszczowej, a prace realizacyjne dotyczące tej ostatniej sieci jeszcze się nie rozpoczęły. Nie zaprzeczając tym okolicznościom organ uznał jednak, że zaistniały podstawy do określenia opłaty stałej z tytułu odprowadzania wód opadowych i roztopowych do wód, albowiem jego podstawą jest samo ostateczne pozwolenie wodnoprawne, a takie w niniejszej sprawie zostało udzielone.

Sąd powyższego stanowiska organu nie podzielił, uznając za zasadne zarzuty skargi.

Podstawę prawną ustalonej opłaty stałej stanowił przepis art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. oraz przepis § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502). Przedmiotem zarzutów rozpoznawanej skargi ani też wcześniej przedmiotem reklamacji nie była kwestia prawidłowości wyliczenia opłaty stałej, sąd zatem pominie w rozważaniach kwestię związaną z przyjętym przez organ wskaźnikiem maksymalnej ilości wód, która może być odprowadzana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, jako podstawy ustalenia wysokości opłaty.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy bowiem zasadności ustalenia stałej opłaty. Sprowadza się w istocie do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do jej ustalenia.

Przepisy ustawy stanowiącej podstawę wydania zaskarżonej decyzji nie określają wprost momentu powstania obowiązku uiszczenia opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych. Weryfikacja stanowiska zajętego w niniejszej sprawie przez organ wymaga w tej sytuacji szerszego przeanalizowania przepisów tej ustawy odnoszących się do powyższych kwestii także w świetle uwarunkowań prawodawstwa unijnego.

Wejście w życie, z dniem 1 stycznia 2018 r., ustawy - Prawo wodne z 2017 r. było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. - Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275), zwanej dalej "Ramową Dyrektywą Wodną". W uzasadnieniu do projektu tej ustawy wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5 i art. 9 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności o zasadę "zanieczyszczający płaci"/"użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych. Ponadto państwa członkowskie mają zapewnić, że polityka opłat za wodę przewiduje odpowiednie działania zachęcające użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych i w ten sposób przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych tej dyrektywy (Druk nr 1529 Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne z 2017 r.). Ta zasada określona w Ramowej Dyrektywie Wodnej została zrealizowana w art. 9 ust. 3 P.w., zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Jej uszczegółowienie zawierają dalsze przepisy ustawy. Wskazać tu należy na art. 267 pkt 1 P.w., który określa katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami – a wśród nich wymienia opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3). Stosownie zaś do art. 270 ust. 11 P.w. opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.

W przepisie art. 35 ust. 3 P.w. skatalogowano różne usługi wodne, wskazując w pkt 7, że jedną z nich jest również odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Natomiast w art. 35 ust. 1 P.w. przewidziano, że usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza powszechne korzystanie z wód, zwykłe korzystanie z wód oraz szczególne korzystanie z wód. Definicja ta, w odniesieniu do celu usług wodnych, odpowiada definicji zawartej w art. 2 pkt 38 Ramowej Dyrektywy Wodnej, zgodnie z którą usługi wodne oznaczają wszystkie usługi, które gospodarstwom domowym, instytucjom publicznym lub każdej działalności gospodarczej umożliwiają korzystanie z wód w określony sposób. W świetle powyższych przepisów wskazać należy, że definicja usług wodnych, z której nie wynikają wyraźnie kryteria pozwalające na zakwalifikowanie określonego korzystania z wód jako usługi wodnej, wymaga każdorazowego sprawdzenia, czy spełnione są kryteria określone w art. 35 ust. 1 P.w. - czyli cel usług wodnych, oraz czy dane korzystanie można zaliczyć do katalogu usług z art. 35 ust. 3.

W ocenie sądu z treści art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. wynika, że usługa w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych jest związana z istnieniem otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo istnieniem systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Konsekwentnie - z art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. wynika, że obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej. Oznacza to, że o ile rzeczywiście opłata ta wiąże się ze skutkami opadów atmosferycznych, o tyle obowiązek jej ponoszenia dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Wynika z tego, że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku ponoszenia opłat do sytuacji odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje już potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41), jak i w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 11 lipca 2018r. wydany w sprawie II SA/Gd 325/18, wyrok WSA w Olsztynie z 22 sierpnia 2018 r., II SA/ Ol 414/18 – dostępne na stronie http//orzeczenia.nsa.gov.pl - baza CBOSA).

Z tego też wynika, że organy uprawione do ustalenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, albowiem możliwość korzystania z takiej usługi aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, tzn. otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. Tylko wówczas bowiem istnieje możliwość realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. rzeczywiste korzystanie z usług wodnych obliguje do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty. Dlatego też istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jest niezbędne dla możliwości ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Musi to się zatem odbywać nie powierzchniowo, ale przy pomocy urządzeń kanalizacyjnych, co czyni z ich istnienia warunek niezbędny dla ustalenia opłaty. O ile pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, o tyle samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do ziszczenia się przesłanek do określenia tej opłaty.

Taka wykładnia przepisów ustawy odnoszących się do odpłatności za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód jest w pełni zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z tej ustawy, a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci". Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w sytuacji braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową.

Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia również charakter opłat za usługi wodne, które są daninami publicznymi. Za daniny publiczne, zgodnie z poglądami doktryny i z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08). Opłaty za usługi wodne, chociaż nie są tak powszechną daniną publiczną jak podatki, to jednak należy zaliczyć je do tej samej grupy ciężarów i świadczeń publicznych stanowiących źródła dochodów państwa.

Skoro tak, to nałożenie obowiązku świadczeń tego rodzaju oznacza ingerencję w prawo dysponowania środkami pieniężnymi należącymi do majątku osoby obciążonej tym obowiązkiem. Dlatego przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie musi być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do nadmiernego fiskalizmu. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga w tej sytuacji od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Powyższa zasada powinna być uwzględniona w okolicznościach, które zaistniały w rozpoznawanej sprawie - zwłaszcza, że (co należy podkreślić) organ ustalając opłatę stałą oparł się wyłącznie pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w oparciu o przepisy nieobowiązującej już ustawy z 18 lipca 2001r. Prawo wodne z 2001 r., która nie przewidywała opłat za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych za pomocą urządzeń kanalizacji deszczowej lub kanalizacji zbiorczej.

Odnosząc przedstawione rozważania do niniejszej sprawy sąd podkreśla, że skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie wód opadowych i roztopowych. Z treści pozwolenia wodnoprawnego wynika, że ściśle określone urządzenia wodne (wyloty kanalizacyjne, wyposażenie sieci w urządzenia oczyszczające) miały dopiero powstać. Natomiast z reklamacji oraz z treści skargi wynika, że inwestycja związana ze wskazanym pozwoleniem wodnoprawnym nie została wykonana, tj. nie zrealizowano budowy sieci kanalizacji deszczowej i nie wybudowano wylotów objętych pozwoleniem.

Okolicznościom tym nie zaprzeczył organ. Nie podjął również żadnych czynności mających na celu weryfikację, czy istnieją urządzenia objęte pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 19 listopada 2015 r. wchodzące w skład systemu kanalizacji deszczowej otwartej bądź zamkniętej, które można było uznać za pełniące funkcję, o której mowa w art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. Organ poprzestał bowiem na ustaleniu, że skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych. Przyjął tym samym, że skarżąca ma możliwość korzystania z usług wodnych, a w konsekwencji, że jest to okoliczność wystarczająca do ustalenia opłaty rocznej. Tymczasem dla zastosowania konsekwencji prawnych w postaci nałożenia obowiązku opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód konieczne było ustalenie, czy odprowadzane wody ujęte są w urządzenia wodne tworzące system kanalizacji deszczowej.

Tych kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności organ nie wyjaśnił. Z akt sprawy nie wynika, czy skarżąca faktycznie korzysta z usług wodnych (czy faktycznie odprowadza z terenu po Z. P. Z. wody opadowe i roztopowe) – tj. czy planowana przez skarżącą inwestycja jest zrealizowana w całości, czy wybudowane zostały urządzenia kanalizacji deszczowej zbierające wody opadowe lub roztopowe objęte pozwoleniem wodnoprawny albo czy istnieją już urządzenia kanalizacji zdatne do przechwytywania wód opadowych lub roztopowych (oraz ich przekazywania do rzeki I. i jeziora I. ), podlegające ewentualnie jedynie przebudowie bądź rozbudowie o dodatkowe elementy kanalizacji – co potwierdzałoby twierdzenie organu o możliwości korzystania przez skarżącą z usług wodnych.

W konsekwencji, zdaniem sądu, organ procedując w niniejszej sprawie w ten sposób, że ustalenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia ograniczył w zasadzie do istnienia pozwolenia wodnoprawnego, nawet bez analizy okoliczności wynikających z jego treści, nie rozpoznał istoty sprawy naruszając przepisy postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Pomimo tego bowiem, że nie ustalił okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak określił opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. Naruszył tym samym przepisy art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. - przedwcześnie stosując tę normę do stanu faktycznego, który nie odpowiadał okolicznościom kształtującym hipotezę tego przepisu.

Uchybienia powyższe miały istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

W następstwie tego ponownie zaktualizuje się potrzeba rozpoznania reklamacji wniesionej przez skarżącą. Organ ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ powinien wyjaśnić, czy w związku z inwestycją objętą pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 19 listopada 2015 r. dopiero powstać miała kanalizacja deszczowa i czy zgodnie ze stanowiskiem skarżącej w rzeczywistości nie powstała, czy jednak inwestycja ta polegała tylko na rozbudowie już istniejącej kanalizacji deszczowej o kolejne elementy, co skłaniałoby do wniosku, że urządzenia wodne istnieją i służą odprowadzaniu wód. Dopiero poczynienie takich ustaleń, na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, umożliwi organowi ocenę, czy spełniona została przesłanka w postaci istnienia urządzeń kanalizacji deszczowej ujmujących wody opadowe lub roztopowe i umożliwi prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie opłaty stałej za usługę wodną określoną w art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. Tylko jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Wyniki oceny materiału dowodowego muszą mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika ustalone w oparciu o § 2 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).