Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 981/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-06-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak- Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2018 r. ( I SA/Wr 981/17). w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego.


UZASADNIENIE

Strona skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 42.906 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata uzasadniając, że obecnie jest zatrudniona w firmie A Sp. z o.o. Jej dochód jest zajęty przez komornika. Poza tym na rachunku bankowym dokonał zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w związku z zobowiązaniem podatkowym określonym zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją. Do dyspozycji strony pozostaje kwota 2.268 zł, która w całości jest przeznaczana na bieżące wydatki czteroosobowej rodziny, to jest na spłatę kredytu hipotecznego, prądu (z powodu braku środków został wyłączony w październiku zeszłego roku), wodę, zakup żywności i leków. Z zasiłku 500+ opłacane jest przedszkole dla dwójki dzieci. Strona nie posiada żadnych oszczędności ani rzeczy materialnych, które mogłaby sprzedać.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z partnerem i dwójką synów (zgodnie z wyjaśnieniem strony - ur. w [...] r.). Nie ma jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Jej partner ze względu na sprawowanie opieki nad dziećmi, może pracować tylko na pół etatu, skarżąca natomiast pracuje w systemie 2-, 3-zmianowym. Synowie również majątku nie posiadają. Dochody rodzina skarżącej uzyskuje z wynagrodzeń za pracę strony i partnera oraz z zasiłku 500+ - łącznie 2.768 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: miesięczne koszty utrzymania mieszkania, w tym kredyt hipoteczny 700 zł, media w kwocie około 1.100 zł oraz opłaty za przedszkole około 400 zł i opłaty związane z edukacją dzieci około 150 zł. Reszta dostępnych środków pieniężnych przeznaczona jest na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości.

Z dokumentów przedłożonych do ww. sprawy oraz ze złożonych oświadczeń wynika, że w 2015 r. skarżąca uzyskała przychód z działalności gospodarczej i ze stosunku pracy łącznie 650.683,32 zł. W 2016 r. ze stosunku pracy oraz z najmu i dzierżawy przychód wyniósł 46.313,10 zł. Partner skarżącej w 2015 r. ze stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście i z innych źródeł uzyskał przychód w wysokości 9.074,19 zł, a 2016 r. przychód ten wyniósł 3.811,20 zł. Obecnie wynagrodzenie skarżącej netto wynosi średnio około 1.500 zł, jej partnera, zatrudnionego w B sp. z o.o. na stanowisku [...], 768 zł. Miesięczne wydatki rodziny skarżącej wynoszą około 2.400 zł. Część wydatków, związanych z leczeniem i wyżywieniem dzieci ponosi matka partnera. Strona i jej partner oświadczyli, że nie posiadają środków transportu. Partner nie posiada własnego rachunku bankowego ani wyciągów rachunków spółki, [...]. Wyjaśnił, iż spółka obecnie jest wykreślona z rejestru VAT i nie prowadzi działalności.

Przedłożony został wydruk rachunku bankowego należącego do skarżącej z historią za okres od sierpnia do grudnia 2017 r., na którym odnotowane są wpływy z tytułu wynagrodzenia i zasiłku 500+ oraz opłaty za przedszkole, telewizję [...] zajęcia egzekucyjne, kredyt i przelewy wychodzące zewnętrzne opisane jako "[...]".

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 2000 zł oraz ustanowienie adwokata, w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy.

Na to postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że nie podziela stanowiska referendarza sądowego. Zaznaczyła, że wysokość dochodów i potrzeby utrzymania rodziny i domu uniemożliwiają poniesienie opłat sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, i nie rozpoznaje wniosku o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając to na uwadze, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej zasady jest określona w rozdziale 3 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy. Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego winna wykazać, że dochowała należytej staranności w próbach przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Podnieść należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów postępowania, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy oraz jej aktualnych możliwości płatniczych. Wskazać również należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z treści uzasadnienia sprzeciwu można wnioskować, że skarżąca stoi na stanowisku, że to co zostało przez nią udokumentowane jest wystarczające do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z takim stanowiskiem strony nie można się jednak zgodzić. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że dane udostępnione przez skarżącą uzasadniają uwzględnienie wniosku w części. Skarżąca, udostępniła dane co do jej możliwości płatniczych w sposób wybiórczy. Strona wykazała, że zatrudniona jest na pełny etat z zarobkami około 1.500 zł miesięcznie, w sposób wiarygodny (bardzo szczegółowy) przedstawiła również zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków przez jej rodzinę. Pominęła natomiast istotne informacje kształtujące sytuację finansową jej partnera. Co do swojego partnera strona podała, że pracuje na pół etatu na stanowisku [...], z wynagrodzeniem 768 zł, co potwierdzone zostało zaświadczeniem pracodawcy, B Sp. z o.o. Z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że partner skarżącej pełni w tej spółce również funkcję [...], a jedynym wspólnikiem spółki jest [...] (co potwierdza zestawienie danych z KRS i przedłożonego zaświadczenia). Nadto partner skarżącej jest [...] w spółce z o.o. C, gdzie posiada osiem udziałów o wartości 4.000 zł oraz [...] w D Sp. z o.o., przy czym – jak oświadczył – spółka ta nie prowadzi działalności. Zgodnie z danymi KRS, wobec spółki prowadzone było postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone. Słusznie przyjął referendarz sądowy, że informacje skarżąca powinna była ujawnić, aby dać pełny obraz sytuacji majątkowej i finansowej swojej rodziny, a co za tym idzie, jej możliwości płatniczych. Wątpliwości, budzą również dane z wydruków historii rachunku bankowego. W historii rachunku nie ma odnotowanych jakichkolwiek zakupów, wypłat gotówki, czy opłat za media (wywóz śmieci, prąd, woda). Jak trafnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu pensja partnera nie jest wystarczająca na pokrycie tych wydatków, skoro tylko media to miesięczny koszt 650 zł, a żywność 700-900 zł. Dochodzą do tego koszty lekarstw, dodatkowych zajęć dla synów, środków higieny. Jednakże udostępnione dane pozwalają na przyjęcie, iż kwota wpisu od skargi w wysokości 40.000 zł może w sposób znaczny przewyższać możliwości finansowe skarżącej i jej rodziny. Sąd podziela stanowisko referendarza, że w związku z tym, że w oparciu o dane udostępnione przez skarżącą nie było możliwe ustalenie, do jakiej kwoty może ona pokryć wartość wpisu, należało przyjąć za wyznacznik zwolnienia od ponoszenia tej opłaty dolną granicę w przedziale, w którym wpis został wyznaczony na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), to jest 2.000 zł. Za referendarzem przyjąć również należy, że mając również świadomość cen usług profesjonalnych pełnomocników, zwłaszcza w sprawach, w który wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi prawie 4.000.000 zł, w ocenie referendarza, i w tym zakresie skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojej rodziny. Co do pozostałych kosztów sądowych, to na obecnym etapie postępowania są to koszty przyszłe i niepewne. Skarżąca może natomiast składać wniosek o przyznanie prawa pomocy w każdym czasie, gdy nałożony zostanie na nią obowiązek poniesienia kosztów swego udziału w sprawie. Na marginesie wskazać należy, że strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie kondycji finansowej skarżącej w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 260 w zw. z 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.