Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 11/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 4 ust 1 pkt 2, art 32, par 9 ust. 2 pkt 2 pkt 3 lit.a
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: "Dyrektorem", "organem II instancji") zaskarżoną decyzją z dnia 28 października 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w M. (zwanego dalej: "Kierownikiem", "organem I instancji") z dnia 3 lipca

2014 r. nr [...]

– przyznającą K.Ł. (zwanego dalej: "Producentem rolnym", "Skarżącym") płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości [...] zł,

w tym z tytułu:

1. 2 Rolnictwo ekologiczne kwotę [...] zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej – [...] zł, środki krajowe [...] zł,

1. Wariant 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) kwotę

[...] zł,

2. Wariant 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia)

kwotę 0 zł;

– ustalającą wyżej wymienionemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej w ramach programów rolnośrodowiskowych w łącznej kwocie [...] zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 15 maja 2013 r. wpłynął do organu wniosek Producenta rolnego o przyznanie trzeciej płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok w którym do przyznania płatności za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) zadeklarowano jedną działkę rolną o identyfikatorze B, o powierzchni [...] ha oraz w wariancie 2.1 uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) działkę rolną A o powierzchni [...] ha.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 3 września

2013 r. w gospodarstwie Producenta rolnego przeprowadzono kontrolę w związku

z realizowanym Programem rolnośrodowiskowym. Jej wyniki w odniesieniu

do powierzchni użytków rolnych na poszczególnych działkach rolnych organ przedstawił w formie tabeli. Z tabeli tej wynika, że stwierdzono, iż na działce A, której powierzchnia wynosi [...] ha, granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności, stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania, do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego, zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza niż od powierzchni całkowitej stwierdzonej. Z kolei na działce B, na której stwierdzono, że jej powierzchnia wynosi [...] ha, ustalono, że granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej, ponadto stwierdzono, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, produkcja rolna prowadzona była niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby a także nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów.

Organ dalej wskazał, że A. Sp. z o.o. sporządziła i przekazała organowi wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji

w rolnictwie ekologicznym w roku 2013 (wykaz dotyczył producenta – K. Ł.), w którym wskazano powierzchnię [...] ha dla upraw sadowniczych

i jagodowych oraz [...] ha dla upraw rolniczych.

W dniu 20 lutego 2014 r. Kierownik wydał decyzję nr [...],

na mocy której przyznał Producentowi rolnemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w wysokości [...] zł oraz ustalił wyżej wymienionemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik wskazał, że rozstrzygnięcie takie zapadło w związku z ustaleniami kontroli na miejscu, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości

w stopniu uzasadniającym orzeczenie o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego.

Dyrektor po rozpoznaniu odwołania i zbadania materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, decyzją z dnia 20 maja 2014 r. nr [...] skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na pominięcie

w uzasadnieniu decyzji kwestii zaistnienia bądź braku przesłanek do odstąpienia

od dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności na podstawie stosownych przepisów unijnych i krajowych.

W dniu 3 lipca 2014 r. Kierownik wydał decyzję nr [...]

o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, w której przyznał płatność w łącznej wysokości [...] zł oraz ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazał

na okoliczności, które legły u podstaw wydanego orzeczenia, w tym w szczególności ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu 3 września 2013 r. w gospodarstwie Producenta rolnego, podczas której ustalona obsada drzew jabłoni domowych

na deklarowanej działce rolnej zgłoszonej do płatności za realizację wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) była niższa od minimalnej wymaganej obsady, która w przypadku uprawy jabłoni domowej wynosiła [...] sztuk/ha, jak również odniósł się do nieprawidłowości stwierdzonych w czynnościach kontrolnych w przedmiocie niespełnienia wymogów materiału szkółkarskiego oraz w zakresie prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną

i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, również iż w roku 2013 Producent rolny naruszył wymagania przewidziane dla wariantu 2.10, co skutkuje koniecznością zwrotu płatności uzyskanych w latach poprzednich do działki, na której stwierdzono takie naruszenia. W rozpoznawanej sprawie oznaczało to konieczność zwrotu całości pomocy, jaką Producent otrzymał z tytułu realizacji wskazanego wariantu za lata 2011-12.

W odwołaniu Producent rolny zarzucił naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Strona wskazała na nieprawidłowe postępowanie organu I instancji, który w jej ocenie, w pierwszej kolejności nie podjął czynności niezbędnych do wyczerpującego wyjaśnienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w sposób nieprawidłowy zredagował uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji wpłynęło na naruszenie przez ten organ zasady przekonywania.

Dyrektor po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem Producenta rolnego stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miały ustalenia kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Producenta rolnego w dniu 3 września 2013 r., podczas której weryfikacji poddano działki rolne deklarowane do wariantu Rolnictwa ekologicznego - 2.10 uprawy sadownicze jagodowe (w okresie przestawiania). Wiarygodność tych danych została zweryfikowana i opisana przez Wykonawcę kontroli - Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] .

Po przytoczeniu treści stosownych przepisów prawnych regulujących kwestie związane z przyznawaniem płatności rolnośrodowiskowej, Dyrektor wskazał,

że inspektorzy terenowi w dniu 3 września 2013 r. przeprowadzili kontrolę gruntów

w gospodarstwie producenta rolnego, stwierdzając, że na działce rolnej zagospodarowanej uprawą jabłoni część sadzonek nie spełnia warunków określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), a cała działka rolna - wymogu, o którym mowa w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia, dotyczącego utrzymywania minimalnej obsady drzew. Dodatkowo, w trakcie kontroli ustalono, iż na części działki B, nie prowadzono produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Jak wynika z Raportu z kontroli stwierdzone nieprawidłowości oznaczono symbolami E2, E6 i E7 z zaznaczeniem, iż stwierdzona w trakcie kontroli obsada na ww. działce (obejmująca drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności, a nie obejmująca drzewek suchych bądź nie spełniających wymagań jakościowych) wynosiła odpowiednio: [...] sztuk na stwierdzonej powierzchni działki B – [...] ha, podczas gdy minimalna obsada wymagana dla tego obszaru wynosi [...] drzewek.

Dyrektor wskazał, że kontrola przeprowadzona w gospodarstwie odbyła się zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia. Powierzchnie zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej działek A i B określone zostały za pomocą środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne, w tym urządzenie pomiarowe typu GPS, przy pomocy którego inspektorzy terenowi określili powierzchnię stwierdzoną każdej z kontrolowanych działek, a organ po przeanalizowaniu szkicu pomiarowego nie odnalazł przesłanek do podważenia wyników tego pomiaru. Ponadto z analizy raportu z czynności kontrolnych wynika, że został on sporządzony zgodnie z przepisami obowiązującymi w kampanii kontrolnej 2013 i nie zawierał błędów formalnych świadczących o niewłaściwie przeprowadzonych czynnościach kontrolnych na działkach rolnych. Wszystkie stwierdzone nieprawidłowości zostały szczegółowo opisane w miejscu przeznaczonym na adnotacje inspektorów terenowych oraz udokumentowane materiałem dowodowym w postaci szkiców polowych z pomiaru działek rolnych i zdjęć fotograficznych. Na każdej fotografii umieszczono tablicę informacyjną wypełnioną danymi pozwalającymi na dokładną identyfikację sfotografowanej działki rolnej. Zdjęcia zostały wykonane w poprawnej rozdzielczości, która zapewnia jednoznaczną ocenę przedstawionej na nich nieprawidłowości.

Po zakończeniu kontroli przeprowadzony został proces weryfikacji ustaleń inspektorów przeprowadzających kontrolę, polegający na formalnej kontroli dokumentacji, w tym szkiców pomiarowych i zasadności zastosowania poszczególnych kodów nieprawidłowości, który nie wykazał błędów w dokumentacji.

Organ II instancji podkreślił, że Producent rolny miał możliwość zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w tym raporcie w terminie 7 dni od dnia otrzymania dokumentu, lecz przed jego podpisaniem. Skoro Wnioskodawca, który podpisał raport bezpośrednio przy kontroli, nie zgłosił uwag dotyczących nieprawidłowości stwierdzonych w kontroli, organ uznał, że zapoznał się z treścią raportu, w tym także ze znaczeniem każdego z zastosowanych kodów nieprawidłowości (również kodów E2, E6 i E7, których zastosowanie w sposób bezpośredni wpłynęło na rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za wariant 2.10). Zarzut podnoszony w odwołaniu, a dotyczący nieobecności Producenta rolnego podczas kontroli jest bezzasadny, albowiem na protokole widnieje podpis Producenta rolnego potwierdzający jego obecność przy kontroli.

Ponadto, organ zwrócił uwagę, że na podstawie starannie wyrysowanych szkiców z pomiaru działek rolnych, stanowiących załączniki do raportu, czy obszernej dokumentacji fotograficznej kontrolowanych obszarów, organ stwierdził, iż wymagana obsada drzewek na działce rolnej nie została zachowana, bowiem część drzewek była sucha bądź nie spełniała wymagań jakościowych co do wysokości i grubości pnia. W ocenie organu inspektorzy terenowi w sposób właściwy dokonali kwalifikacji drzewek uwzględnionych do wyliczeń obsady, wśród których znalazły się wyłącznie sadzonki żywe, o wysokości nie mniejszej niż 80 cm i średnicy pnia nie mniejszej niż 8 mm, mierzonej na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia.

Organ dodał, że jedynie spełnienie przez wszystkie drzewka jabłoni wymagań elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego co do ich wysokości i grubości, stanowi podstawę do przyznania płatności za realizację wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w pakiecie 2. Rolnictwa ekologicznego. Ze zgromadzonego podczas kontroli materiału dowodowego wynika,

że znacząca część drzewek stwierdzonych na działce rolnej B nie spełniała wymagań, co oznaczało, że drzewko nieposiadające w trzecim roku realizacji Programu wymaganej wysokości, od początku jego realizacji nie spełniało warunku, o którym mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a ww rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Na kontrolowanej działce stwierdzono drzewka suche bądź o wysokości poniżej 80 cm i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm. Ich ilość, stanowiąca łącznie [...] drzewek ([...] suchych i [...] niespełniających ww. wymogów) stanowi tę część uprawy, która nie została zakwalifikowana do obsady działek obejmującej drzewka wykazujące cechy żywotności, o określonych parametrach. Potwierdzenie dla wyłączenia części drzewek jabłoni z liczby sadzonek uwzględnionych do obsady, którą inspektorzy terenowi obowiązani byli obliczyć podczas kontroli, organ uzyskał w sporządzonej dokumentacji fotograficznej.

Odnośnie do powierzchni stwierdzonych wszystkich działek rolnych skontrolowanych Dyrektor wskazał, że ostatecznie stwierdzony obszar działek rolnych obejmował wyłącznie grunty zgłoszone we wniosku, tj. wchodzące w skład zadeklarowanych we wniosku działek rolnych położonych na wskazanych przez Producenta działkach ewidencyjnych, co w przypadku części z nich spowodowało,

że ich stwierdzona powierzchnia (uwzględniająca zgłoszoną do płatności uprawę położoną wyłącznie na gruntach wskazanych we wniosku o przyznanie płatności) była mniejsza od zadeklarowanej przez producenta. Sytuacja taka wystąpiła w stosunku do działek o identyfikatorach: A, B, dla których wskazane w decyzji powierzchnie stwierdzone w kontroli, zostały pomniejszone z uwagi na fakt, iż organ uwzględnił wyłącznie te obszary działek i położonych na nich upraw, które były położone na zadeklarowanej we wniosku działce ewidencyjnej o nr: [...] z obrębu Rusinowo (działka A, B). Dalej organ wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie dowodu w postaci tabelarycznego zestawienia stwierdzonych w toku kontroli na miejscu powierzchni upraw zlokalizowanych - poza gruntem działki ewidencyjnej zadeklarowanej we wniosku jako położenie konkretnych działek rolnych - również na gruntach działek ewidencyjnych sąsiadujących bezpośrednio z gruntami zgłoszonymi we wniosku, w przypadku:

– mieszanki wieloletnich traw z motylkowatymi drobnonasiennymi na działce A, inspektorzy terenowi ustalili, iż uprawa ta w dniu kontroli znajdowała się również na działkach ewidencyjnych o nr [...] (obszar [...] ha), [...] (obszar [...] ha). Powierzchnia uprawy położona na zadeklarowanej we wniosku działce [...] wyniosła natomiast [...] ha, stąd też taki właśnie obszar podlegał weryfikacji spełnienia wymogów określonych dla upraw zadeklarowanych

w wariancie 2.1,

– jabłoni położonej na działce B, w toku kontroli ustalono, iż uprawa ta położona była również na niedeklarowanej we wniosku działce ewidencyjnej [...] (obszar [...] ha), [...] (obszar [...] ha), [...] (obszar [...] ha). Powierzchnia uprawy położona na zgłoszonej we wniosku działce [...] ha ustalona w toku kontroli wyniosła [...] ha.

Dyrektor wskazał, że Producent rolny wiedział, że działki rolne zgłoszone

do przyznania płatności za realizację Programu rolnośrodowiskowego, mogą zostać skontrolowane. Składając wniosek o przyznanie płatności, oświadczył, że znane mu

są zasady i tryb realizacji Programu, jak również, iż świadomy jest skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji. Dodatkowo zobowiązał się

do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz warunków uczestnictwa w programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Ponadto, decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej podpisał zawarte

w formularzu wniosku zobowiązanie.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzone w sprawie dowody zostały wyczerpująco rozpatrzone i wyjaśnione. Wszystkie kontrole wniosku przewidziane przepisami prawa unijnego i krajowego zostały w sprawie przeprowadzone, o czym świadczy rozstrzygnięcie i uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Dyrektora organ I instancji w sposób wyczerpujący wyraził swoje stanowisko w uzasadnieniu decyzji, w sposób uprawniony przyznał największą moc dowodową dokumentom z kontroli gospodarstwa.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ wskazał,

że za nietrafny uznał zarzut, iż zastosowanie kodu E6 nie było zasadne. Dyrektor nie kwestionował wykonania zabiegów agrotechnicznych polegających choćby na koszeniu trawy na uprawie sadowniczej, tych samych wątpliwości nie mieli inspektorzy terenowi, którzy takich nieprawidłowości nie stwierdzili. Natomiast powodem uznania, że plantacja jabłoni była prowadzona niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niedochowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin, wskutek czego zastosowano kod E6 - była ustalona ilość [...] sztuk sadzonek nie wykazujących cech żywotności, tj. uschniętych, co w przeliczeniu na powierzchnię stanowiło [...] ha. Organ zauważył, że na żadnym etapie prowadzonego postępowania Producent rolny nie dołożył należytej staranności, aby poinformować organ o okolicznościach wystąpienia na gruntach niekorzystnych warunków powodujących utratę częściową prowadzonej uprawy jabłoni domowej.

Dyrektor zwrócił również uwagę, że widoczne na zdjęciach zabezpieczenia polegające na wykorzystaniu osłonek na łodygę sadzonki, przynajmniej po części

nie były dostosowane do zagrożeń, jakim podlega plantacja, zlokalizowana na terenach zalesionych. Osłonki tego rodzaju zabezpieczają co najwyżej przed zajęczakami i gryzoniami, natomiast nie stanowią przeszkody dla zwierzyny płowej.

Odnośnie do kolejnego zarzutu Dyrektor wskazał, że Jednostka Certyfikująca, która przeprowadzała kontrolę w gospodarstwie Producenta, weryfikowała sposób prowadzenia produkcji pod kątem zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami stosownych unijnych rozporządzeń. Jednostka wykonując działania kontrolne, o którym mowa w ustawie z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, nie weryfikowała prowadzonej działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów Programu rolnośrodowiskowego określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym, choć dostrzegła brak wymaganej obsady. Informację w tym zakresie Jednostka przekazała w piśmie z dnia 6 lutego 2014 r., precyzując informacje o jakości drzewek stwierdzonych na obszarze kontrolowanym (tj. uszkodzonych, zgryzionych przez zwierzynę oraz, że plantacja wymaga wymiany materiału szkółkarskiego drzewek nie rokujących dalszej uprawy). Dodatkowo przeprowadzona kontrola przez Jednostkę Certyfikującą w dniu 25 października 2014 r. potwierdziła ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 3 września 2013 r. w sprawie braku obsady, albowiem kontrolujący inspektorzy jednostki certyfikującej dostrzegli konieczność uzupełnienie nasadzenia w ilości przynajmniej 1000 sztuk. Zauważyli również zniszczenia spowodowane przez zwierzynę łowną oraz dostrzegli, że uprawa założona została na bardzo słabej glebie nie rokującej utrzymania uprawy w dalszej perspektywie.

Reasumując Dyrektor wskazał, że z uwagi na niespełnienie przez Producenta rolnego ww. wymogów uzasadnione było zmniejszenie wysokości tej płatności

o 100% w odniesieniu do działek rolnych, na których zostało stwierdzone uchybienie tych wymogów. Organ II instancji uznał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności

za realizację Programu rolnośrodowiskowego, Kierownik rozstrzygając o odmowie przyznania płatności do działki rolnej B, wydał decyzję zgodną z obowiązującym prawem.

Przechodząc do drugiej części decyzji, w której ustalona została Producentowi rolnemu kwota [...] zł nienależnie pobranych płatności za poprzednie lata zobowiązania, Dyrektor wskazał, że w odniesieniu do nienależnych płatności przepis wspólnotowy przewiduje konieczność zwrotu uzyskanych kwot, powiększonych

o odsetki. Następnie organ II instancji z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym regulacji przewidujących - w przypadku zaistnienia szczególnych okoliczności

- obowiązek odstąpienia od dochodzenia zwrotu kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, rozstrzygnął, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od dochodzenia zwrotu płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2012. Płatności zostały wypłacone na podstawie wniosków złożonych przez Producenta rolnego, które pozostają w bezpośrednim z nimi związku. Wsparcie przyznane i przekazane Wnioskodawcy za każdy rok odpowiada w pełni roszczeniu, zawartemu w kolejnych wnioskach. Poszczególne decyzje nie zawierają nieprawidłowości, które mogłyby wpłynąć na zakres przyznawanego świadczenia. W związku z czym nie można w żadnej mierze stwierdzić, iż w którejkolwiek z tych spraw doszło do wypłaty środków w wyniku pomyłki organu. Zatem, zdaniem Dyrektora, brak jest podstaw do odstąpienia od dochodzenia zwrotu kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, wypłaconych za lata 2011-2012.

Następnie organ stwierdził, że Producent rolny nie dołożył staranności w celu poinformowania organów, iż jego grunty zostały dotknięte działaniem siły wyższej

w postaci szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę. Zważywszy na fakt, że w aktach sprawy nie ma żadnych informacji świadczących o występowaniu jakichkolwiek trudności w prowadzeniu uprawy sadowniczej jaki i również pojawiających się przeszkód uniemożliwiających zachowanie wymaganej obsady, zdaniem organu II instancji powoływanie się przez wnioskodawcę na zaistnienie przejawów siły wyższej i/lub nadzwyczajnych okoliczności w postaci destrukcyjnej działalności dzikich zwierząt nie może zostać uznane za skuteczne.

Ponadto organ ten po przeanalizowaniu materiałów graficznych oraz ortofotomapy działki ewidencyjnej, na której położona jest działka rolna

z zadeklarowaną uprawą sadowniczą, wskazał, że założenie uprawy sadowniczej

w bezpośrednim sąsiedztwie kompleksów leśnych, nie może stanowić okoliczności, której nie można było przewidzieć przed rozpoczęciem Programu rolnośrodowiskowego. W ocenie organu bezpośrednie sąsiedztwo obszarów leśnych

i żyjących w nich zwierząt stanowić powinno podstawowy powód do podjęcia działań zmierzających do zabezpieczenia zakładanej plantacji, w najbardziej adekwatny

do zagrożenia sposób (na przykład poprzez ogrodzenie uprawy siatką uniemożliwiającą bądź istotnie utrudniającą zwierzętom wtargnięcie na plantację). W zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym licznych fotografiach działki rolnej B, organ nie odnalazł dowodu potwierdzającego wykonanie jakiegokolwiek zabezpieczenia uprawy.

Na koniec Dyrektor stwierdził, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Skoro naruszenie wymogów w zakresie wariantu 2.10 dotyczy jedynej działki rolnej, jaka w okresie 2011-2012 była deklarowana do płatności tego rodzaju, konieczne jest odzyskanie całości kwot wypłaconych do tej działki za wskazany okres. Skoro pomniejszenia płatności z tytułu niespełniania wymogów wynoszą 100%, niezbędne jest zastosowanie analogicznego pomniejszenia płatności za lata 2011 i 2012, co jest równoznaczne z uznaniem całości pomocy wypłaconej Producentowi rolnemu za ten okres za płatności nienależne. Ze stwierdzonym naruszeniem wymogu prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin wiąże zastosowanie analogicznego pomniejszenia należnych płatności, tj. o 100%. Organ stwierdził, że całość środków, wypłaconych Producentowi rolnemu z tytułu realizacji wariantu 2.10 za lata 2011-12, tj. [...] zł (odpowiednio po [...] zł każdego roku) stanowi kwotę płatności nienależnych,

w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

K.ł. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie w całości decyzję organu II instancji, zarzucając jej obrazę przepisów:

– § 35 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie;

– art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 - poprzez jego nieuwzględnienie;

– art. 107 K.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie zaskarżonej decyzji,

w szczególności w zakresie podstaw stwierdzonych przez organ nieprawidłowości opisanych kodami E6 i E2;

– art. 80 K.p.a. - poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów w wyniku którego organ nie uwzględnił faktu wystąpienia na plantacji skarżącego szkód wywołanych przez zwierzynę pomimo dysponowania wyczerpującym materiałem dowodowym w tym względzie (dokumentacja fotograficzna).

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie bowiem do brzmienia § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia

26 lutego 2009 r." w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy

z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości

i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. W załączniku Nr 4

do ww. rozporządzenia wskazano, że rolnictwo ekologiczne obejmuje m.in. wariant

2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), a punkcie 6 tego załącznika wymieniono jabłoń domową.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów zawiera Załącznik Nr 3 do ww. rozporządzenia. W pkt. II. Pakiet 2. pkt 1 podpunkt 2 lit. b Rolnictwo ekologiczne uregulowano wymogi dla wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), wskazując, że należy utrzymywać minimalną obsadę drzew i krzewów określonych w tabeli. W tabeli zaś podano, że minimalna obsada drzew jabłoni domowej wynosi [...] sztuk na 1 ha. Natomiast w podpunkcie 3 Załącznika Nr 3 ustanowiono wymóg prowadzenia produkcji zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin

i ochronę gleby dla wszystkich wariantów.

Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe może być realizowane w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. W odniesieniu do tego pakietu płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których uprawiane są jabłonie domowe, jednakże ustawodawca zaznaczył, że pod warunkiem, iż wszystkie te drzewa są ukorzenione

i spełniają określone wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego

i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, które zostały określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Ww. wymagania określone zostały

w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego

(Dz. U. Nr 29, poz. 189 ze zm.), zgodnie z którym sadzonka jabłoni powinna spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej, a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc

na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania.

Ponadto, przyznanie płatności rolnośrodowiskowej ustawodawca uzależnił

od spełnienia określonych wymogów dla Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), tj. od wymogu minimalnej obsady jabłoni domowej w ilości [...] sztuk na 1 ha przez cały rok (a zatem producent rolny może dla zabezpieczenia wymaganej ilości roślin, zasadzić więcej drzew na 1 ha, lecz nie mniej niż [...] sztuk na 1 ha) oraz wymogu prowadzenia produkcji zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby dla wszystkich wariantów.

W rozpoznawanej sprawie z przeprowadzonej przez inspektorów terenowych kontroli wynika, że uprawy na deklarowanych działkach rolnych A i B obejmowały swym zasięgiem obszar większy niż zadeklarował Skarżący we wniosku, ponadto ustalono, że Skarżący nie utrzymywał wymaganej przepisami ww. rozporządzenia obsady drzew na działce B, tj. [...] sztuk na 1 ha powierzchni działki rolnej (ewentualnie [...] sztuk - z granicą błędu do 5%) przez cały 2013 rok, bowiem ustalona ilość sadzonek obejmująca drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności wynosiła [...] sztuk na powierzchni działki B, podczas gdy minimalna obsada wymagana dla tego obszaru wynosiła [...] drzewek. Ponadto stwierdzono, że na części działki B Skarżący nie prowadził produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz nie zachował należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (stwierdzone nieprawidłowości oznaczono symbolami E2, E6 i E7).

Na działce B stwierdzono drzewka suche bądź o wysokości poniżej 80 cm

i średnicy pnia nieprzekraczającej 8 mm. Ich ilość, stanowiąca łącznie [...] drzewek ([...] suchych i [...] niespełniających ww. wymogów) stanowiła tę część uprawy, która nie została zakwalifikowana do obsady działek obejmującej drzewka wykazujące cechy żywotności, o odpowiednich parametrach – podkreślić należy, że ustalenia inspektorów terenowych potwierdza dokumentacja fotograficznej utrwalona na płycie CD, załączonej do raportu z czynności kontrolnych, która została włączona w poczet materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wobec poczynionych przez organ powyżej opisanych ustaleń w ocenie Sądu słusznie organ zastosował kod E2 i E7, stwierdzając, że Skarżący nie spełnił wymogów, od których uzależnione jest przyjmowanie płatności.

Według Sądu na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut co do nieuprawnionego zastosowania przez inspektorów kodu E6, wobec dołożenia przez Skarżącego wszelkich niezbędnych starań w celu utrzymania plantacji,

a wszystkie działania były zgodne z przepisami rolnośrodowiskowymi i najlepszą wiedzą i kulturą rolną. Zauważyć należy, że organ nie kwestionował tego, że Skarżący wykonywał zabiegi agrotechniczne (podlewanie i "okoszulkowanie" drzewek czy mulczowanie gleby) jednakże wobec stwierdzenia, że [...] sztuk sadzonek nie wykazywała cech żywotności, gdyż były uschnięte (co w przeliczeniu na powierzchnię stanowiło [...] ha), organ słusznie uznał, że uprawa jabłoni nie była prowadzona zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i stwierdzono niedochowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin, wskutek czego zastosowano kod E6.

Ponadto, w ocenie Sądu wyjaśnień Skarżącego co do podejmowania wszelkich niezbędnych starań w celu utrzymania plantacji w jak najlepszym stanie nie można uznać za w pełni wiarygodne, bowiem – jak przyznał sam Skarżący w skardze – dopiero z protokołu kontroli dowiedział się o uszkodzonych przez zwierzęta drzewkach. Okoliczność ta świadczy o tym, że Skarżący nie dba należycie o plantację, czy to z powodu niezbyt częstej obecności w sadzie czy też ze względu na brak dostatecznie wnikliwej obserwacji prowadzonej plantacji choćby pod kątem powstałych zniszczeń, konieczności nawożenia i nawodnienia gleby. Dowodzi to braku należytego zainteresowania stanem jabłoni domowej, warunków w jakich wzrasta i braku staranności w dbaniu o plantację.

Sąd podziela również stanowisko Dyrektora co do tego, że ze względu

na położenie sadu wśród lasów, konieczne było otoczenie uprawy odpowiednim ogrodzeniem, to jest takim, które uniemożliwiłoby zwierzynie płowej wtargnięcie

na te grunty. Tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika,

że Skarżący w żaden sposób nie odgrodził sadu od lasu. Słusznie również wskazał organ, że osłonki na łodygę sadzonki, przynajmniej po części nie były dostosowane

do zagrożeń, na jakie była narażona plantacja znajdująca się na terenach zalesionych. Osłonki założone przez Skarżącego mogły chronić drzewka jedynie przed niewielkimi zwierzętami (zajęczakami i gryzoniami), a nie przed silną zwierzyną łowną. Takie postępowanie również świadczy o braku odpowiedniej dbałości o plantację, co uzasadnia zastosowanie kodu E6.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organu co do braku solidnego

i właściwego zabezpieczenia plantacji przed wtargnięciem na nią zwierzyny leśnej, nie można zgodzić się ze Skarżącym, który twierdzi, że szkoda spowodowana przez zwierzęta stanowi inną okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającą wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącą wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, wobec czego stanowi przesłankę zwolnienia Skarżącego z obowiązku zwrotu środków na podstawie § 35 pkt 8 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. Zdaniem Sądu szkody spowodowanej przez leśne zwierzęta niesposób uznać za okoliczność, której nie można było przewidzieć i będącą wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, bowiem rolnik powinien odgrodzić sad od lasu, a skoro tego nie uczynił, to powinien liczyć się z możliwością spowodowania szkód przez leśne zwierzęta. Ponadto w aktach sprawy nie ma żadnych informacji, zgłoszenia pochodzących od Producent świadczących o występowaniu jakichkolwiek trudności w prowadzeniu uprawy sadowniczej jaki i również pojawiających się przeszkód uniemożliwiających zachowanie wymaganej obsady.

W ocenie Sądu nie można się zgodzić ze Skarżącym co do tego, że kontrola gospodarstwa przez Jednostkę Certyfikującą nie wykazała nieprawidłowości w uprawie sadowniczej. Jednostka Certyfikująca, która przeprowadzała kontrolę weryfikowała sposób prowadzenia produkcji pod kątem zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami unijnych rozporządzeń: Rady (WE) Nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91 (Dz. U. UE L 189 z dnia 20 lipca 2007 r.) i przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia (w szczególności w zakresie uprawy roślin) oraz rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. Urz. UE L 250, z 18 września 2008 r., str. 1). Jednostka wykonując działania kontrolne, o których mowa w ustawie z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, nie weryfikowała prowadzonej działalności rolniczej pod względem spełnienia wymogów Programu rolnośrodowiskowego określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym, aczkolwiek i ona dostrzegła brak wymaganej obsady. Stosowną informację przekazała w piśmie z dnia 6 lutego 2014 r., precyzując informacje o jakości drzewek stwierdzonych na obszarze kontrolowanym (tj. uszkodzonych, zgryzionych przez zwierzynę oraz, że plantacja wymagała wymiany materiału szkółkarskiego drzewek nie rokujących dalszej uprawy). Ponadto kontrola przeprowadzona przez Jednostkę Certyfikującą Agro Bio Test w dniu 25 października 2014 r. potwierdziła ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 3 września 2013 r. w sprawie braku obsady, albowiem kontrolujący inspektorzy jednostki certyfikującej dostrzegli konieczność uzupełnienie nasadzenia w ilości przynajmniej 1000 sztuk. Zauważyli również zniszczenia spowodowane przez zwierzyną łowną oraz dostrzegli, że uprawa założona została na bardzo słabej glebie, nie rokującej utrzymania uprawy.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut braku rzetelnego pomiaru działki, która według pomiarów wykonanych przez Skarżącego wynosiła [...] ha. Ustosunkowując się do tego zarzutu w pierwszej kolejności wskazać należy,

że Skarżący czyniąc organowi zarzut braku dokładnego pomiaru działki oraz kwestionując rzetelność odbiornika GPS (przy czym w raporcie z czynności kontrolnych z dnia 3 września 2013 r., który Skarżący podpisał, nie wnosząc zastrzeżeń, podano nazwę i model odbiornika GPS, tj. "TRIMBLE GEO XM"), nie wykazał jakim przyrządem dokonywał pomiary, ani w jaki sposób to czynił. Należy zauważyć, że stosownie do postanowień art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), na stronie oraz innych osobach uczestniczących w postępowaniu, ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Natomiast – jak słusznie podniósł organ – w toku postępowania Skarżący nie przedstawił dowodów na obalenie ustaleń poczynionych w wyniku kontroli. Ponadto, z akt sprawy wynika, że Skarżący był obecny podczas kontroli, o czym świadczy nie tylko podpis złożony pod protokołem, ale także udostępnienie dokumentów (planu działalności rolnośrodowiskowej, rejestru działań agrotechnicznych, certyfikatu zgodności). Podczas kontroli Skarżący miał możliwość bezpośredniej obserwacji i weryfikacji czynności kontrolerów, wnoszenia uwag czy uzyskania wyjaśnień co do metodologii kontroli i jej wyników. Skarżący po zakończeniu kontroli miał możliwość zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie z czynności kontrolnych w terminie 7 dni od dnia otrzymania dokumentu, lecz przed jego podpisaniem. Jednakże Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa i przed podpisaniem raportu z czynności kontrolnych nie zgłosił uwag dotyczących nieprawidłowości stwierdzonych w kontroli. Zatem zasadnie organ uznał, że Skarżący zapoznał się z treścią raportu, w tym także ze znaczeniem każdego

z zastosowanych kodów nieprawidłowości (również kodów E2, E6 i E7).

Odnosząc się do uzupełnienia plantacji przez Skarżącego poprzez nasadzenie nowych drzewek Sąd również w tej kwestii zgadza się ze stanowiskiem organu,

że uzupełnienie brakujących nasadzeń drzew nie pozwala na stwierdzenie, że była utrzymywana obsada przez cały rok zobowiązania i wynosiła [...] sztuk na hektar powierzchni uprawy. Należy mieć na uwadze, że w przepisach wskazano minimalną wymaganą liczbę drzew, która powinna być utrzymywana przez cały czas uczestniczenia w Programie.

Odnosząc się do ostatniego podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego niezastosowania art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 w zakresie istnienia podstaw do odzyskiwania wsparcia lub nie przyznawania go czy też poprzez określenie zmniejszenia wsparcia ustalonej nieprawidłowości na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości, należy zgodzić się z Dyrektorem, który wskazał, że płatności rolnośrodowiskowe stanowią pomoc finansową objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, co wynika z treści art. 36 pkt a ppkt iv rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE z 2005 r. L 277, s. 1), których udziela się rolnikom podejmującym zobowiązanie rolnośrodowiskowe (art. 39 ust. 2), przy czym obejmują one jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie (art. 39 ust. 3). Ponadto, zgodnie z art. 50a ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 beneficjent otrzymujący płatność przestrzega w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska - zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu roku kalendarzowego nie są przestrzegane ww. podstawowe wymogi lub zasady, o ile jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można przypisać bezpośrednio beneficjentowi składającemu wniosek o płatność wówczas zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia, na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 tegoż przepisu, redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy

lub wyklucza się z niej beneficjenta. Natomiast szczegółowe zasady dotyczące redukcji i wyłączeń ustanawia się - według ust. 4 - zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2, uwzględniając rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności, jak też kryteria dopuszczające - w przypadku zaniedbania - wielkość procentową redukcji nieprzekraczającą 5 %, a w przypadku powtarzających się niezgodności -15 %. W należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu redukcji, gdy z uwagi na swój rozmiar, wagę, zasięg i trwałość przypadek niezgodności może być uważany za drobny.

Zasady powyższe zostały implementowane w ustawie z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173). Ustawa przewiduje w art. 5 ust. 1 pkt 14 program rolnośrodowiskowy. W przepisie art. 10 ust. 2 stanowi, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 oraz w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Natomiast w art. 18a stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest spełnienie w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, przez te wymogi i normy rozumie się wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W przepisie art. 28c ustawy znajduje się z kolei regulacja przewidująca, że w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności,

o której mowa w art. 51 ust. 4 lit. a ww. rozporządzenia, zmniejszenia nie dokonuje się. Jak wynika z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., stanowiącego wykonanie tej delegacji, płatność rolnośrodowiskowa była przyznawana rolnikowi, który m.in. realizował 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, a także na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej

i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pierwszym roku i w kolejnych latach uczestnictwa w programie, rolnik, zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., zobowiązywał się do:

1) zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej;

3) przestrzegania innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Przy czym, stosownie do § 4 ust. 3, wymogi dla poszczególnych pakietów

i wariantów określone zostały w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Przepis art. 24 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 reguluje szczegółowe zasady dotyczące zmniejszeń lub wykluczeń w przypadku nieprzestrzegania przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności. Zgodnie z jego dyspozycją w przypadku zaniedbania, wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5 %, a w przypadku powtarzających się niezgodności - 15 %, zaś w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu zmniejszenia, gdy z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, przypadek niezgodności może być uważany za drobny. Ustawodawca z przewidzianego w art. 24 ust. 2 upoważnienia skorzystał, normując w § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., iż przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 1, (a zatem odnoszących się do wymogów i norm z zakresu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), są określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie do ust. 2 ww. przepisu, za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, nie uznaje się niezgodności w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 2 (dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r.). Zgodnie z § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. podstawowe wymagania dotyczą wyłącznie wymogów i norm składających się na tzw. system wzajemnej zgodności stanowiący instrument Wspólnej Polityki Rolnej. Odnosząc się w dalszej kolejności do przepisów tytułu II rozdział 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, normujących zasadę wzajemnej zgodności, wskazać należy, iż w art. 4 przewidziano, że rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie spełnia wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II (tj. wymogi dotyczące środowiska, zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, identyfikacji i rejestracji zwierząt, zdrowia roślin, zgłaszania chorób i dobrostanu zwierząt) oraz przestrzega zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, o której mowa w art. 6. Stosownie do tego przepisu państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III. Zgodnie z kolei z art. 5 przepisy wspólnotowe ustanawiają wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II w następujących obszarach:

a) zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin,

b) środowisko,

c) dobrostan zwierząt.

Krajowy prawodawca definiując w art. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) pojęcia "wzajemnej zgodności", "wymogu" oraz "normy" odsyła

do przepisów art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada

2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)

nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65), na mocy "zasada wzajemnej zgodności" oznacza wymogi w zakresie zarządzania oraz dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami art. 5 oraz art. 6 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (art. 2 pkt 31), "normy" oznaczają normy określone przez państwa członkowskie zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 oraz załącznikiem III do tego rozporządzenia, jak również zobowiązania odnośnie do trwałych użytków zielonych określone w art. 4 wymienionego rozporządzenia (art. 2 pkt 34), zaś "wymóg" w kontekście zasady wzajemnej zgodności oznacza każdy z wymogów w zakresie zarządzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 73/2009 w ramach danego aktu, i którego charakter różni się od innych wymogów zawartych w tym samym akcie (art. 2 pkt 35).

Uznać zatem należy, że przewidziana w § 32 ust. 1 rozporządzenia drobna niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 odnosi się wyłącznie do naruszeń wymogów i norm składających się na przedstawiony powyżej system wzajemnej zgodności. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 nie znajduje zastosowania, wobec uznania, że stwierdzone niedobory w obsadzie dotyczyły wymogu wykraczającego ponad podstawowe wymagania, o których mowa w § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Stąd zarzutu Skarżącego, odnośnie braku ze strony organu rozważenia rozmiaru, wagi, zasięgu i trwałości niezgodności tj. wobec stwierdzenia, że w całości uprawa ta nie spełnia wymogów, nie sposób jest podzielić. Tylko wtedy gdyby niezgodności lub nieprawidłowości nieprzekraczały odpowiednio 15%, 5% organ, miałby obowiązek czynić stosowne rozważania na które wskazuje w skardze Skarżący.

Reasumując, wskazać należy, że z przytoczonej na wstępie regulacji prawnej wynika, iż przyznanie płatności rolnośrodowiskowej możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego. Przeprowadzona w dniu 3 września 2013 r. kontrola w gospodarstwie Skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości wykazała, iż warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. wskazujący na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości jak i wymogi określone w Załączniku Nr 3 do ww. rozporządzenia dotyczące określonej minimalnej obsady drzew i prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby nie zostały spełnione.

W ocenie Sądu na podstawie zgromadzonego w toku kontroli materiału dowodowego słusznie organ uznał, że znacząca część drzewek stwierdzonych

na działce rolnej B nie spełniała ww. wymagań, co oznaczało, że drzewko nieposiadające w trzecim roku realizacji Programu rolnośrodowiskowego wymaganej wysokości i średnicy pnia, od początku jego realizacji nie spełniało warunku, określonego dla wszystkich drzewek znajdujących się w sadach zadeklarowanych

do płatności rolnośrodowiskowej.

Wobec powyższego za uzasadnione należy uznać zmniejszenie wysokości płatności o 100% w odniesieniu do działek rolnych (B), na których zostało stwierdzone uchybienie tych wymogów - co w istocie sprowadziło się do odmowy przyznania tej płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej do płatności w ramach wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania).

Zdaniem Sądu za niezasadne należy także uznać zarzuty naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 K.p.a. Zauważyć należy, że według Sądu organ podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżoną decyzję wydał na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego (m.in. przeprowadzono kontrolę w gospodarstwie rolnika, do akt sprawy załączone stosowne wnioski, oświadczenia, pisma jednostek certyfikujących, a także w poczet materiału dowodowego włączono dokumentację fotograficzną). Ustalając istotne dla sprawy okoliczności, organ brał pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzasadniając powody dla których dał wiarę poszczególnym dowodom, a innym odmówił.

Dodać należy, że poczynione przez organ ustalenia organ przedstawił

w zaskarżonej decyzji, która została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny zarówno co do stanu faktycznego jak i prawnego sprawy. W ocenie Sądu prawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji umożliwia stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia w sposób szczegółowy prezentuje tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazuje i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ, podejmując swoje rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji zawiera także szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Wobec powyższego za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 107 K.p.a.

Nie znajdując w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji wyroku.