Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 614/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 zq ust. 7, art. 31 zo
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 614/21 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 28 czerwca 2021 r., sprawy ze skargi W.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 24 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 24 marca 2021r. wydał decyzję o nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję ww. organu z dnia 19 stycznia 2021r., nr [...]/25/2021, odmawiającą W. M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych, Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r.

Podstawę prawną ww. decyzji stanowiły przepisy art. 31zq ust. 7, ust. 8, art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842, ze zm., dalej: "ustawa COVID"), art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r. poz. 266, ze zm., dalej: "u.s.u.s."), art. 42, art. 43 ust. 2, art. 45a ustawy z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020r. poz. 443).

W uzasadnieniu decyzji, ZUS wskazał, że Kod PKD przeważającej działalności, podany na przedmiotowym wniosku nie jest zgodny z rejestrem REGON wg stanu na 30 września 2020r. Na dzień 30 września 2020r. przeważającym kodem PKD działalności strony był kod 47.11.Z, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia. Przy zwolnieniu za listopad 2020r., jednym z warunków jest, aby płatnik prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD wskazanym w ustawie, był zgłoszony jako płatnik składek do 30 czerwca 2020r. oraz przychód uzyskany w listopadzie 2020r. z działalności przeważającej był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego z tej samej działalności w listopadzie 2019r. W tym przypadku ZUS ma obowiązek weryfikowania, czy wskazany kod PKD przeważającej działalności (wskazany we wniosku) oraz prowadzonej w listopadzie 2019r., jest zgodny z rejestrem REGON według stanu na 30 wrzesień 2020r. Jeżeli na 30 wrzesień 2020r. przeważający rodzaj prowadzonej działalności jest wskazany inny kod PKD niż określony w ustawie; to organ nie miał podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie ze składek, również wpisanie kodu PKD numer 5610A w dniu 8 stycznia 2021r., nie uprawnia do uzyskania zwolnienia. Dodano, że Prezes ZUS nie rozpatruje sprawy ze względu na przesłane przez płatnika dokumenty, tylko na podstawie stanu prawnego opisanego w ustawie. W ocenie ZUS, mając na uwadze brzmienie art. 42 ust. 5 ustawy o statystyce publicznej, iż podmioty, mają obowiązek wypełniania i składania wniosku o wpis do rejestru podmiotów oraz informowania o zachodzących zmianach w zakresie danych określonych w ust. 3 pkt 1-6 przywołanego artykułu (m. in. wykonywana działalność, w tym rodzaj przeważającej działalności), w sprawie należało uznać, że strona nie prowadziła działalności uprawniającej do uzyskania zwolnienia oraz nigdzie jej nie ujawniała, (chociażby na dzień wskazany w ustawie), czym nie dopełniła obowiązku, wynikającego z ustawy o statystyce publicznej. Strona również nie wypełniła przesłanki z art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID, gdyż w przedmiotowej sprawie, na dzień na dzień 30 września 2020r. w rejestrze REGON i Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ujawniony był inny kod działalność przeważającej wg PKD 47.11.Z, tj. sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych nieuprawniający do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

Mając na uwadze powyższe, nie znaleziono postanowień przepisów szczególnych, ani okoliczności faktycznych, pozwalających na przyznanie przedmiotowego zwolnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że ZUS odmówił mu prawa do skorzystania ze zwolnienia ze składek ZUS w ramach rządowej tarczy pomimo tego, iż jedynym kodem PKD, jakim się posługuje ww. od 1 kwietnia 2019r. jest kod PKD 5610A. Podano, że od 14 czerwca 2000r. do 1 kwietnia 2019r., ww. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą F..H.. "A." sklep alkoholowy z kodami PKD 47.11.Z, 47.19.Z, 47.21.Z, 47.24.Z, 47.25.Z, 47.73.Z, 47.75.Z., mieścił się on na O. O. nr [...] w K.. W dniu 6 lutego 2019r., ww. założył spółkę cywilną pod nazwą M.&M. s.c. [...], której jest współwłaścicielem do dziś. Spółka działa pod kodami PKD; 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56,30.Z. Jest to restauracja P. L., działająca pod adresem ul. S. [...] w K.. W dniu 1 kwietnia 2019r., składając wniosek do Urzędu Miasta w K. o likwidację działalności F..H.. "A.", lokal w którym wcześniej ww. prowadził tą działalność już nie był przez ww. wynajmowany. Ww. zdecydował się na zawieszenie, a nie likwidację działalności. Jednak myślał, że kody PKD również automatycznie, ulegną zawieszeniu, gdyż zupełnie nie były mu potrzebne w nowej działalności. W nieświadomości błędnych kodów PKD, ww. żył do stycznia 2021r., kiedy to ZUS poinformował go, że nie może być zwolniony z opłacania składek ZUS, gdyż nie posługuje się właściwym kodem PKD. Niezwłocznie więc, ww. udał się do UM K., gdzie dopilnował, żeby w CEIDG wprowadzono stan faktyczny, zgodny z typem prowadzonej działalności. Wpisano również, że ww. działał wyłącznie w formie spółki od 1 kwietnia 2019r. Niestety działania skarżącego nie wpłynęły na stanowisko ZUS, który uznał poprzednie kody PKD za właściwe, a skarżący nie posługuje nimi od kwietnia 2019r. Skarżący nie rozumie takiego działania ZUS, gdyż łatwym do sprawdzenia jest fakt, że działalność gastronomiczna jest jedyną, którą ww. wykonuje od 1 kwietnia 2019r. Podczas pierwszego lockdown, ZUS nie miał wątpliwości o kodzie PKD 56.10., jakim się posługuje skarżący i we wniosku RDZ za marzec-maj 2020, który złożył do ZUS nie zakwestionował go i w całości zaakceptował. W związku z powyższym, skarżący wniósł o zbadanie stanu faktycznego, prowadzonej działalności gospodarczej i używanych w niej kodów PKD.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. Uznano, że skarga nie zawiera nowych dowodów w sprawie, a ponowna analiza akt sprawy, wykazała prawidłowość stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2000r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.) – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarżący zamieszkuje na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 marca 2021r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję ww. organu z dnia 19 stycznia 2021r., nr [...]/25/2021, odmawiającą W. M. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych, Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842, ze zm., dalej: "ustawa o COVID") na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020r. (ust. 11).

Na gruncie badanej sprawy, w ocenie ZUS, Kod PKD przeważającej działalności, podany we wniosku przez skarżącego nie jest zgodny z rejestrem REGON według stanu na 30 września 2020r. Na dzień 30 września 2020r. przeważającym kodem PKD działalności strony był kod 47.11.Z, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia.

Z kolei skarżący, kwestionując decyzję ZUS wskazał, że jedynym kodem PKD, jakim się posługuje od 1 kwietnia 2019r. jest kod PKD 56.10.A, a działalność gastronomiczna jest jedyną, którą wykonuje on od ww. daty.

W świetle powyższego, w kontrolowanej sprawie, istotne jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził działalność.

Wprawdzie oceny spełnienia warunku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020r. (ust. 11), lecz danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie.

Wskazać trzeba, że w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEDIG/REGON, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać, rzeczywiście wykonywanej działalności.

Według Sądu, decydujące znaczenie w takiej sytuacji, powinien mieć kod PKD faktycznie (rzeczywiście) wykonywanej działalności.

Przyjęty przez ZUS sposób wykładni ww. regulacji, a co za tym idzie, sposób weryfikacji spełnienia wymogu do przyznania ulgi na gruncie ustawy o COVID jest nieproporcjonalny do skutków, jakie wywołuje.

Co więcej, przyjęty sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych, nie może w efekcie prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek spełniają i co mogą wykazać w inny sposób. Uproszczenie procedur nie może powodować, że wnioskodawcy nie będą mieli jednakowej możliwości skorzystania ze wsparcia.

Sposób ustalenia spełnienia kryterium "przeważającej działalności gospodarczej", sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce rejestru REGON, może prowadzić w skutkach do nierównego dostępu do pomocy (naruszenie zasady równości wobec prawa z art. 32 Konstytucji RP). A w konsekwencji nie realizuje głównego celu przyjętej regulacji prawnej.

Wskazać należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID-19, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015r. poz. 2009). W § 9 ww. rozporządzenia, nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.

O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji, określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot, składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji ww. regulacji, nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w ww. ustawie, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach, jako przeważająca.

Pomocy nie można przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej, jako przeważającego rodzaju działalności, jeżeli rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że w sytuacji pandemii, gdzie byt i dalsza działalność gospodarcza, może zależeć od skorzystania przez przedsiębiorcę ze zwolnienia z opłacania składek, szczególnie gdy została zgłoszona sygnalizacja o rozbieżności pomiędzy wpisem, a prowadzoną działalnością, powinno być przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie. Przepisy ustawy o COVID mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami, mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to, doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia, należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców, stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza, że ustawodawca, zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego, nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w powyższym zakresie jest nieprawidłowa, bowiem przedwcześnie przyjęto, że strona, podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów, mogących ubiegać się o przedmiotową ulgę. Takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, niezasadnie pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy o COVID.

Rozpatrując ponownie sprawę, ZUS zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, stanowisko Sądu. W ponownym postępowaniu obowiązkiem ZUS będzie dokonanie ponownej oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek zwolnienia, a wydana w tym zakresie decyzja będzie zawierać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.