Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 110/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18 i art. 19
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 520/13 w zakresie odmowy wyłączenia referendarza sądowego w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. , nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na pismo w sprawie dotyczącej płatności do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wyłączenia referendarza sądowego Sebastiana Michalskiego od rozpoznania sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na pismo w sprawie wniosku o przyznanie płatności.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r. Sebastian Michalski referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił skarżącemu [...] przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie od powyższego orzeczenia wnioskodawca zażądał wyłączenia referendarza Sebastiana Michalskiego. Uzasadniając to żądanie wnioskodawca wskazał, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i samodzielności.

Do akt niniejszej sprawy dołączono oświadczenie referendarza Sebastiana Michalskiego z dnia 30 grudnia 2013 r., w którym wskazał, że brak jest podstaw do jego wyłączenia z rozpoznawania tej sprawy w oparciu o art. 18 § 1 – 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oraz art. 19 p.p.s.a.

Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu, iż w świetle art. 19 p.p.s.a. nie może stanowić przesłanki wyłączenia referendarza od udziału w sprawie samo stwierdzenie wnioskodawcy, że – w jego ocenie – zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i samodzielności, bez wskazania przez skarżącego na okoliczności, w których stanowisko to znajdowałoby uzasadnienie. Wyjaśniono, że wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn skarżący nie powołał. Sąd I instancji stwierdził, że nie zachodziły również przyczyny powodujące wyłączenie referendarza z mocy ustawy zgodnie z art. 18 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...] wnosząc o jego uchylenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia instytucja wyłączenia referendarza ukształtowana jest poprzez odesłanie do przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 24 § 1 p.p.s.a.) i ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, tzn. ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Powołana ustawa przewiduje dwie grupy przyczyn wyłączenia referendarza, tj. z mocy prawa oraz na wniosek strony (czy też żądanie referendarza).

Stosownie do art. 18 § 1 p.p.s.a. z mocy ustawy referendarz jest wyłączony w sprawach: 1) w których jest stroną bądź pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia oraz powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego sporządzonego z jego udziałem lub rozpoznanego przez niego, a także w sprawach, w których występował jako prokurator, 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Zgodnie natomiast z art. 19 p.p.s.a. (określającym tzw. względne przesłanki wyłączenia), niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia z mocy samej ustawy, sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

W każdym ze wskazanych wypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności referendarza i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04). Ratio legis przepisów o wyłączeniu referendarza sądowego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02).

W przedmiotowej sprawie podnoszone przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem referendarza od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy oraz nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia referendarza stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Samo twierdzenie skarżącego, iż w stosunku do referendarza zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i samodzielności, jest subiektywnym odczuciem, które nie może stanowić podstawy do wyłączenia referendarza od orzekania. Należy również podnieść, że skarżący w rozpatrywanym zażaleniu nie przedstawił żadnych dowodów stanowiących poparcie podnoszonych przez niego zarzutów.

Ponadto zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, zatem Sąd I instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 i 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.