Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 379/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par.1. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, 152, 200, 257,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 27 par. 1 pkt 9, 29 par. 1, 32
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 121 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.),, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 czerwca 2008r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku zawierającego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. określa, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz K. W. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z [...] znak: [...] w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku z dnia 15 lipca 2005r. zawierającego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W dniu 13 czerwca 2006r. K. W. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w K. zażalenie na postanowienie z dnia [...] znak: [...], którym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek K. W. z dnia 15 lipca 2005r. zawierający zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Powyższe postanowienie organ I instancji wydał w trybie art. 34§4 oraz art. 27 §1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r. poz. 1954 ze zm.).

Organ II instancji zważył, iż zgodnie z obowiązującym w 2000r. przepisem art. 32 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 199 Ir. Nr 36, poz. 161 ze zm.), którego odpowiednikiem jest obecnie art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.)- zobowiązanemu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zaopatrzonego w klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej służy prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. Stosownie do przepisu art. 27 § 1 pkt 9 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji K. W. został prawidłowo pouczony w tytule wykonawczym o przysługującym mu prawie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni. Odpis tytułu wykonawczego został dłużnikowi skutecznie doręczony w dniu 14 czerwca 2002r. jako załącznik do zawiadomienia o dokonanej czynności egzekucyjnej.

Postępowanie egzekucyjne wobec K. W. prowadzone jest w oparciu o tytuł wykonawczy [...], dotyczący zaległości za lata 1996-1997 z tytułu zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 4 [...] znak: [...] dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności Pana K. W. jako wspólnika s.c. "D." za nienależnie pobrane dotacje do nawozów sztucznych. Na powyższe należności organ egzekucyjny tj. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. dokonał zajęcia świadczenia rentowego nr [...] w 2002r. Zawiadomienie o dokonanej czynności egzekucyjnej skutecznie doręczono dłużnikowi w dniu 14 czerwca 2002r..

Za bezzasadne, zdaniem organu odwoławczego, należy zatem uznać argumenty K. W. dotyczące braku pouczenia o przysługujących mu uprawnieniach jak i braku doręczenia tytułu wykonawczego. Termin do wniesienia zarzutów, o których mowa w w/w przepisie art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upłynął bowiem w dniu 21 czerwca 2002r., podczas gdy zobowiązany zarzuty wniósł dopiero w dniu 15 lipca 2005r., a więc ponad 3 lata od upływu przysługującego mu terminu. Nadto, jak wskazał organ II instancji, zobowiązany wraz z powyższą czynnością, dla której określony był termin, nie wniósł prośby o przywrócenie terminu do złożenia zarzutu. Prośbę tą K. W. zawarł dopiero w złożonym zażaleniu na w/w postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K..

Wniosek zobowiązanego zawarty w zażaleniu o przywrócenie terminu do złożenia zarzutu został załatwiony przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. odmownie postanowieniem z dnia [...] znak: [...].

Skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w dniu 30 lipca 2007r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł K. W., wnosząc o zmianę w/w postanowienia poprzez rozpatrzenie wniosku w zawierającego zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Na uzasadnienie skargi K. W. wskazał, iż ze względu na swój stan zdrowia - przewlekły zespół depresyjno-lękowy oraz podejrzenie psychozy maniakalno-depresyjnej- nie jest w stanie świadomie dokonywać wiążących czynności prawnych, takich jak w tym przypadku odbiór i zapoznanie się z treścią pisma i pouczeniem dotyczącym terminu wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne i zastosowanie go w praktyce. Ponadto od wniesienia przez skarżącego wniosku w sprawie zarzutów na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne - 15 lipca 2007 r. - do wydania przez organ I instancji decyzji - 31 maj 2006 r. upłynęło ponad 10 miesięcy. Organ ten zaniedbał również dostarczenia skarżącemu pisemnej decyzji odnośnie odpowiedzialności za pobrane dotacje oraz upomnienia, które powinno być stronie dostarczone, a które powinno poprzedzać wydanie tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 15 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 §1 w/w ustawy.

Nadto skarżący zarzucił, iż organ nie poinformował strony i nie doręczył jej decyzji odnośnie tytułu wykonawczego, choć jak twierdzi dostarczył go jako załącznik do zawiadomienia o dokonanej czynności egzekucyjnej. Na dowód tego organ winien więc przedstawić wszelkie dokumenty wraz z dowodem dostarczenia ich skarżącemu: decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za pobrane dotacje, pisemnego upomnienia poprzedzającego tytuł wykonawczy, tytułu wykonawczego oraz tytułu egzekucyjnego.

W odpowiedzi na powyższą skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Tytułem uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, organ odwoławczy dodał, iż twierdzenie strony skarżącej, iż K. W. nie otrzymał decyzji orzekającej o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki "D." z tytułu nadebranej dotacji za 1998 rok i za 1997 rok, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie znajduje potwierdzenia. Z akt sprawy wynika bowiem, iż decyzja ta została odebrana przez zobowiązanego w dniu 7 lipca 2000r. Argument natomiast, że K. W. jest chory, zdaniem organu II instancji, nie może przemawiać za innym rozpatrzeniem sprawy niż w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy zakres kognicji Sądu wyznacza przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. Kontrola sądowoadministracyjna, której przedmiotem stała się także niniejsza sprawa, sprowadza się tym samym, a jednocześnie ogranicza, do zbadania, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Oceniając na powyższych zasadach zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., stwierdzić należy, iż nie odpowiada ono prawu, podobnie jak poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K.. Organy orzekające w sprawie uznały, że stosownie do przepisu art. 27 § 1 pkt. 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji K. W. został prawidłowo pouczony w tytule wykonawczym o przysługującym mu prawie do wniesienia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odpis tytułu wykonawczego został zaś dłużnikowi skutecznie doręczony w dniu 14 czerwca 2002r. jako załącznik do zawiadomienia o dokonanej czynności egzekucyjnej.

Zgodnie z art. 32 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.), obecnie art. 27 § 1 pkt 9 w brzmieniu obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, tj. w 2000r., organ egzekucyjny, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, zaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz poucza zobowiązanego, że służy mu w terminie siedmiu dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy ten normują zagadnienia związane z wszczęciem egzekucji, przewidując określone obowiązki organu egzekucyjnego. Jednym z tych obowiązków przystępując do czynności egzekucyjnych jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego z klauzulą organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Drugim elementem koniecznym do wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest pouczenie o prawie zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów.

W rozstrzyganej sprawie organy egzekucyjne nie dopełniły obowiązków związanych z wszczęciem egzekucji. W aktach sprawy brak dowodu doręczenia tytułu wykonawczego, nie wynika z nich też, iż zobowiązany został poinformowany o prawie zgłoszenia zarzutów. Wywodzenie doręczenia tytułu wykonawczego z faktu, iż co do zasady jest on wysyłany razem z zawiadomieniem w sprawie zajęcia świadczenia dłużnika, stanowi wyłącznie domniemanie, które nie może zastąpić dowodu doręczenia, szczególnie wobec konsekwentnego zaprzeczenia przez skarżącego słuszności takiego twierdzenia. Nie można przecież w takiej sytuacji wykluczyć, że tytuł wykonawczy nie został włożony do koperty razem z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia. W aktach administracyjnych znajduje się koperta, z opisu której wynika, że doręczono skarżącemu w dniu 14 czerwca 2002r. pismo opisane na tej kopercie, a mianowicie ,,zawiadomienie w sprawie zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego [...]". Brak jest natomiast na kopercie opisu tytułu wykonawczego, który by potwierdzał fakt, że organ również tą samą przesyłką doręczył dłużnikowi tytuł wykonawczy. Twierdzenia organu podtrzymywane konsekwentnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w świetle dokumentów zgromadzonych w postępowaniu egzekucyjnym są zatem bezpodstawne. W związku z powyższym nie ma podstaw by twierdzeniom skarżącego odmówić wiarygodności. W tym miejscu wskazać należy na treści art. 27 § 1 pkt 9 i art. 32 ustawy z których wynika uprawnienie organu do jednokrotnego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, zatem gdyby przyjąć za organem, iż doręczenie to nastąpiło w dniu 14 czerwca 2002r., należało by poddać ocenie czynność organu stwierdzoną, co prawda kserokopią protokołu z czynności egzekucyjnych w miejscu zamieszkania dłużnika w dniu 23 stycznia 2003r., jednakże dołączoną do akt administracyjnych z inicjatywy organu. Z ww. dokumentu wynika bowiem, że w tym właśnie dniu pracownik organu I instancji wykonując czynności egzekucyjne w stosunku do skarżącego doręczył odpis tytułu wykonawczego S. W. – bratu dłużnika, który nie jest uczestnikiem postępowania, ani też pełnomocnikiem skarżącego. W tej dacie również w ocenie Sądu nie nastąpiło doręczenie odpisu tytułu wykonawczego stronie skarżącej, a to oznacza, że w ogóle takiej czynności organ egzekucyjny nie wykonał.

W takiej sytuacji nie można mówić o prawidłowym wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a wręcz stwierdzić należy, iż zostało ono wszczęte z naruszeniem wyżej wskazanego art. 27 § 1 pkt 9 i art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niedochowanie przez organy egzekucyjne obowiązków wynikających z przytoczonych przepisów ustawy egzekucyjnej doprowadziło do pozbawienia zobowiązanego prawa do wniesienia zarzutów w terminie. Poza tym art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakłada na organ egzekucyjny obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, zaś skoro w ramach tych czynności badana jest prawidłowość tytułu wykonawczego, to tym bardziej należy sprawdzić, czy tytuł wykonawczy został doręczony. Czynność ta powinna być bezwzględnie wykonana.

Niedopełnienie wyżej wskazanych obowiązków jest ewidentnym naruszeniem jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, która jest wyrażona w art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) zasada zaufania do organów państwa. Organy podatkowe, egzekwując obowiązki nałożone przepisami prawa, same nie tylko nie dopełniły obowiązków nałożonych na nie przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale pozbawiły skarżącego możliwości skorzystania ze środka ochronnego, tj. prawa do wniesienia zarzutów.

Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie w świetle powyższych rozważań Sądu, gdyż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa, pozostaje w oczywistej sprzeczności z faktami wynikającymi z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi skierowanych przeciwko zasadności prowadzonej egzekucji w stosunku do skarżącego, stwierdzić należy, że z przyczyn wyżej wskazanych nie mogą być one przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu również treść rozstrzygnięcia organów o ,,pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku z dnia 15 lipca 2005r. zawierającego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne" jest nieprawidłowa albowiem może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy strona nie uzupełniła w zakreślonym przez sąd terminie braków wniosku, np. pozostawiła niewypełnione rubryki, uniemożliwiając tym samym ocenę jej wniosku. (art. 257 p.p.s.a). Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, mogło natomiast skutkować ,,nieuwzględnieniem zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ‘’. (art. 27 § 1 pkt. 9 powołanej ustawy egzekucyjnej).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powyższe okoliczności winny zostać dokładnie wyjaśnione i ocenione w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku; na podstawie art. 152 p.p.s.a. postanowiono o nie niewykonaniu uchylonych orzeczeń w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; o kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.