Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 501/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. pkt 4, art. 50 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 22 ust. 4-5, art. 3 pkt 1 i 12, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2017 poz 2187
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: par.9, par. 10, par. 11, par. 12, par. 13, par. 14, par. 15, par. 17
journal: Dz.U. 2011 nr 113 poz 661
law: Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej,  wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi Gminy S. na czynność Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 30 maja 2019 r. znak: [...] w przedmiocie włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 501/19

Uzasadnienie

Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia 30 maja 2019 r. znak: [...], poinformował Wójta Gminy o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków zespołu ruralistycznego wsi i uzdrowiska, pocz. XIV, XIX-XX w. (granica określona w karcie urbanistycznej wojewódzkiej ewidencji zabytków, 2018 r.), wskazując na konieczność aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy poprzez niezwłoczne wykonanie karty adresowej GEZ dla wskazanego zabytku. Orientacyjną granicę obszaru chronionego wskazano w załączniku do niniejszego pisma. Organ także podając miejsce i czas, poinformował o możliwości zapoznania się z kartą ewidencyjną wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ponadto, zgodnie ze stanowiskiem organu, przyjęta praktyka wymaga na etapie aktualizacji GEZ sporządzenia załącznika graficznego do karty adresowej w postaci mapy z wyznaczoną granicą obszaru chronionego na podkładzie katastralnym. Wyznaczona granica uznawana jest za obowiązującą i stanowi podstawę do oceny zasadności wydania opinii (uzgodnienia) pozwolenia przez organ ochrony zabytków. Tym samym organ zwraca się do Gminy o przekazanie kopii mapy zasadniczej z podziałem katastralnym dla wskazanego obszaru chronionego (linia kolorem ciemnoniebieskim), w co najmniej 1 egzemplarzu papierowym (lub w wersji elektronicznej, w formie jpg lub pdf ).

Jednocześnie Wojewódzki Konserwator Zabytków odwołał się do określonego w art. 22 ust. 4 i ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, obowiązku Gminy do prowadzenia Gminnej Ewidencji Zabytków w formie kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, w tym zabytków wpisanych do rejestru, innych zabytków nieruchomych znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz innych zabytków nieruchomych wskazanych przez wójta w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Na opisaną czynność Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej ŚWKZ) skargę wniosła Gmina zarzucając naruszenie przepisów:

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności powodów, dla których wyodrębniono i oznaczono obszar miejscowości (zespół ruralistyczny wsi i uzdrowiska, pocz. XIV, XIX-XX w.), który został uznany za zabytek i wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków;

art. 3 ust. 1, 2 i 12 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez jego zastosowanie i uznanie, że teren miejscowości w granicy określonej w karcie urbanistycznej wojewódzkiej ewidencji zabytków, 2018 r. jest zabytkiem oraz włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków w sytuacji, gdy brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia przyczyn z jakich teren ten został uznany za zabytek i wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków;

- § 15 i § 17 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej, gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granice niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 r., nr 113 poz. 661) przez ich zastosowanie i uznanie, że teren miejscowości w granicy określonej w karcie urbanistycznej wojewódzkiej ewidencji zabytków, 2018 r. jest zabytkiem i zasadnym jest założenie dla niego karty adresowej oraz wpisanie tego terenu do wojewódzkiej ewidencji zabytków w sytuacji gdy podane dane nie są ani wyczerpujące.

Skarżąca wniosła o uznanie bezskuteczności zaskarżonej materialno-technicznej czynności WKZ w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków zabytku: Zespołu Ruralistycznego Wsi i Uzdrowiska, pocz. XIV, XIX-XX w. i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżoną czynność nie poprzedziły jakiekolwiek działania zmierzające do ustalenia zabytkowego charakteru terenu uznanego za zabytek. Bez analizy przyczyn uzasadniających dokonanie wymienionych czynności, jak też udokumentowania ich w należyty sposób, nie można objąć prawie całej miejscowości ochroną konserwatorską poprzez uznanie jej za zabytek. Zgodnie z mpzp w obrębie objętym ochroną przewidziana jest budowa wielokondygnacyjna, jako że są to tereny przewidziane pod pensjonaty dla kuracjuszy oraz generalnie inwestycyjne. Nie charakteryzują się one zabytkowym charakterem, nie ma tam wielu budynków zabytkowych, dominuje nowoczesna zabudowa; dla części tego terenu skarżąca ma przygotowany plan rewitalizacji. Gmina ma więc interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.

Zdaniem skarżącej, ocena legalności działania organu w przedmiocie sporządzenia karty adresowej zabytku i włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków musi się odbywać się z uwzględnieniem zasad ogólnych wyrażonych w kodeksie, mimo że w postępowaniach, w których podejmuje się takie oraz wszelkie inne czynności materialnotechniczne, zasadniczo nie stosuje się przepisów k.p.a.

Włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków musi zatem wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które - z uwagi na niebudzące wątpliwości okoliczności sprawy - uzasadniają objęcie go szczególną ochroną ze względu na posiadaną przez niego unikalną i z tego powodu wymagającą ochrony, wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tymczasem, w kontrolowanej sprawie organ nie przedstawił praktycznie żadnych okoliczności mających przemawiać za walorami pozwalającymi uznać za zabytek teren miejscowości w granicy określonej w karcie urbanistycznej wojewódzkiej ewidencji zabytków, 2018 r. ani też nie utrwalił ich w odpowiedni sposób. Oznacza to, m.in. że organ nie wywiązał się z wynikającego odpowiednio z zasad ogólnych k.p.a., tj. z zasady prawdy obiektywnej - oczywiście w prawnych ramach i granicach przepisów prawa ochrony zabytków i opieki nad zabytkami - obowiązku uprzedniego udokumentowania, wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających prowadzić do stwierdzenia, że akurat tak duży powierzchniowo obszar miejscowości stanowi świadectwo minionej epoki lub zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, naukową lub artystyczną. Organ tym samym naruszył treść § 15 i § 17 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej, gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granice - przez ich nieprawidłowe zastosowanie; przedwczesne, nieuargumentowane formalnie i materialnie żądanie założenia dla przedmiotowego budynku karty adresowej oraz przez umieszczenie włączenie tego zespołu do wojewódzkiej ewidencji zabytków w sytuacji, kiedy dane ku temu nie są wyczerpujące, a w szczególności nie spełniają przesłanek określonych w § 17 przywołanego rozporządzenia. W sprawie tej brak dokonania przez organ ustaleń wskazujących na potrzebę ujęcia zespołu w ewidencji zabytków, zdaniem skarżącej, sprawia, że czynność ta nie podlega jakiejkolwiek weryfikacji. Nie dokonano w tym względzie żadnych analiz czy badań lub też o nich nie poinformowano.

W odpowiedzi na skargę WKZ wniósł o jej oddalenie, szczegółowo odnosząc się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2018 r., poz. 2107), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało ono lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola działalności obejmuje stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano czynność WKZ z 30 maja 2019 r. polegającą na informacji Wójta Gminy o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków zespołu ruralistycznego wsi i uzdrowiska, pocz. XIV, XIX-XX w. W orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że powyższa czynność należy do czynności podejmowanych z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, wyliczonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wobec tego podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z 18.06.2014 r., sygn. akt II OSK 1521/14, z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 254/15, z 8 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1926/17, z 29 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 2225/18).

Termin przewidziany zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. został zachowany, albowiem skarga została wniesiona w dniu 24 czerwca 2019 r.

Włączenie zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków, co stanowi przedmiot informacji zawartej w piśmie z dnia 30 maja 2019 r. uzasadnia, zdaniem Sądu, przyjęcie, że Gmina ma interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w zaskarżeniu do Sądu tej czynności. Powoduje bowiem po stronie organów administracji powstanie takich obowiązków jak uwzględnienie ochrony zabytku po umieszczeniu go w gminnej ewidencji zabytków w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w uchwale określającej zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń (art. 19 ust. 1 pkt 2, ust. 1a pkt 2 i ust. 1b pkt 2 ustawy). Niezależnie od tego włączenie zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków i następnie do gminnej ewidencji zabytków powoduje powstanie obowiązku uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – Dz.U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm. oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.).

Zdaniem skarżącej niezasadnie WKZ włączył do wojewódzkiej ewidencji zabytków zespół ruralistyczny wsi i uzdrowiska, pocz. XIV, XIX-XX w, z przyczyn szczegółowo wskazanych w skardze.

Z unormowań mających zastosowanie w niniejszej sprawie wynika, że wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w postaci kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. ( art. 22 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 22 ust. 4 i 5 ustawy Wójt (burmistrz, prezydent) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, w tym zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (pkt 1 ust. 5 art. 22), innych zabytków nieruchomych znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków (pkt 2 ust. 5 art. 22) oraz innych zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wójta (burmistrza, prezydenta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (pkt 3 ust. 5 art. 22). Oznacza to, że wszelkie działania władz samorządowych w sprawach ewidencji zabytków winny prowadzone być w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, jako organem o

właściwych kompetencjach do rozstrzygania w zakresie związanym z ochroną zabytków.

Z wydanego na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej, i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. nr 113, poz. 661 dalej "rozporządzenie") wynika, że karty ewidencyjne są sporządzane odrębnie dla zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (§ 9 rozporządzenia), zabytków nieruchomych niewpisanych do rejestru zabytków (§ 10 rozporządzenia), zabytków ruchomych (§ 11 rozporządzenia), oraz zabytków archeologicznych (§ 12 rozporządzenia). Każdą kartę ewidencyjną sporządza się co najmniej w dwóch egzemplarzach, z których jeden włącza się do wojewódzkiej ewidencji zabytków (§ 13 rozporządzenia), przy czym wcześniej wojewódzki konserwator zabytków sprawdza, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację (§ 14 rozporządzenia). O włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków (§ 15 rozporządzenia). Dane jakie zawiera karta adresowa zabytku nieruchomego określa § 17 rozporządzenia. Niezależnie od tego czy zabytki nieruchome umieszczone w wojewódzkiej ewidencji zabytków zostały wpisane do rejestru zabytków, są także umieszczane w gminnej ewidencji zabytków. (art. 22 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy).

Z przedstawionych przepisów wynika, że opracowanie dla zabytku nieruchomego karty ewidencyjnej i dołączenie jej do prowadzonego zbioru, czyli włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków ma charakter czynności materialnotechnicznej, a nie jest aktem administracyjnym w formie decyzji, postanowienia bądź zarządzenia. Pogląd odnośnie braku podstaw do prowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego zabytku nieruchomego do ewidencji został wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni ten pogląd podziela (por. wyrok NSA z 26.10.2016, sygn. akt II OSK 96/15, WSA w Poznaniu z 3.07.2019 r. syg akt IV SA/Po 299/19). Nie oznacza to oczywiście dowolności organu w zakresie włączenia zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Oceniając legalność tej czynności Sąd bada czy istniały przyczyny uzasadniające jej dokonanie oraz czy zostały w należyty sposób udokumentowane. Przy czym, wspomniane okoliczności nie muszą wprost wynikać z samego pisma informującego o dokonanej czynności. Istotne jest bowiem to, czy właściwy organ zgromadził materiał dowodowy wskazujący z jakich powodów merytorycznych obejmuje obiekt kartą, jako zabytek spełniający wymogi z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w szczególności jakie są przyczyny ochrony konserwatorskiej oraz czy umożliwił stronie zapoznanie się z tym materiałem. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie powyższym wymogom Wojewódzki Konserwator Zabytków sprostał.

W piśmie informującym o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków zespołu ruralistycznego wsi i uzdrowiska, pocz. XIV, XIX-XX w. organ poinformował Wójta Gminy o możliwości zapoznania się z kartą ewidencyjną wojewódzkiej ewidencji zabytków tego zabytku, ze wskazaniem czasu i miejsca, w którym to może nastąpić. Okoliczność, że Gmina nie skorzystała z danego jej uprawnienia nie uzasadnia stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności powodów, dla których wyodrębniono i oznaczono obszar miejscowości , który został uznany za zabytek i wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy, zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Art. 3 pkt 12 określa zaś historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny jako przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic, lub sieci dróg.

Zdaniem Sądu, wbrew opinii Gminy , sporządzona karta ewidencji wojewódzkiej, opracowania i analizy własne WKZ , stanowią należyte udokumentowanie wartości zabytkowych obszaru wskazanego do ochrony jako układ ruralistyczny wsi i uzdrowiska . Zebrano informację na temat historii, rozwoju przestrzennego i wzajemnych powiązań poszczególnych elementów składowych układu ruralistycznego. Karta ewidencyjna wskazuje wyniki analizy lokalizacji, warunków naturalnych, komunikacji i rozwoju przestrzennego miejscowości, jej panoramy i wnętrza obszaru chronionego. Kompletnej analizie poddana została zabudowa – w tym zabytkowa, dla której przeprowadzono analizę funkcji, stanu zachowania oraz waloryzację. Na tej podstawie opracowano wskazania ochrony oraz wnioski konserwatorskie, w których określono granice obszaru chronionego.

Prawidłowość opracowania karty ewidencyjnej zabytku potwierdza protokół z dnia 27 listopada 2018 r. Należy wskazać, że wspomniana karta została sporządzona przez K. M. - osobę wykwalifikowaną, posiadającą wykształcenie w zakresie historii sztuki oraz doświadczenie w sporządzaniu dokumentacji ewidencyjnej. Zgodnie z umową o dzieło wykonawca zobowiązany został do opracowania karty ewidencyjnej zabytku według wzoru obowiązującego dla zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków. W tym przypadku zakres danych określa § 9 rozporządzenia, stanowiąc, że karta ewidencyjna zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zawiera następujące rubryki: 1) nazwa; 2) czas powstania; 3) miejscowość; 4) adres; 5) przynależność administracyjna; 6) współrzędne geograficzne; 7) poprzednie nazwy miejscowości; 8) właściciel i jego adres; 9) użytkownik i jego adres; 10) formy ochrony; 11) materiały graficzne; 12) historia; 13) opis; 14) kubatura; 15) powierzchnia użytkowa; 16) przeznaczenie pierwotne; 17) użytkowanie obecne; 18) stan zachowania; 19) istniejące zagrożenia; 20) akta archiwalne; 21) uwagi; 22) adnotacje o inspekcjach, informacje o zmianach; 23) bibliografia; 24) opracowanie karty ewidencyjnej; 25) źródła ikonograficzne i miejsce przechowywania; 26) załączniki. Nie można zatem przyjąć, jak zarzuca skarżąca, że opracowana według obowiązującego wzoru karta ewidencyjna nie zawierała wystarczających danych do włączenia przedmiotowego zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Z karty ewidencyjnej wynika, że zabytek stanowi niewielką miejscowość powstałą w XIV w., której kształt i układ przestrzenno-funkcjonalny formował się w oparciu o lokalną sieć dróg oraz ukształtowanie terenu. Rozwój wsi determinowany był od połowy XIX w. przez rozwój zakładu uzdrowiskowego w południowej jej części, w pobliżu kościoła parafialnego oraz cmentarza. Podkreślono, że historyczne komponenty zespołu ruralistycznego pozostały niezmienione: funkcja i lokalizacja uzdrowiska, kościoła i cmentarza, główna siec dróg formująca układ przestrzenny wsi (obecnie ul. K. w kierunku kościoła, ul. M. w kierunku Z. oraz ul. K. w kierunku południowym - trakt na K.). Wzdłuż głównych historycznych ulic w kierunku kościoła i Z., zachowały się nawet relikty pierwotnych szpalerów drzew, pochodzące zapewne z czasu formowania się uzdrowiska (obecnie przywracane przez Gminę w ramach rewitalizacji centrum miejscowości).

WKZ zidentyfikował wartości będące podstawą do objęcia zespołu ruralistycznego ewidencją zabytków (wojewódzką i gminną) prezentując cechy zespołu wsi i uzdrowiska, które zachowały w swym rozplanowaniu i charakterze wiele z autentycznej, historycznej formy. Wartości historyczne zabytku mają odzwierciedlenie w autentycznej substancji, funkcji, rozplanowaniu miejscowości jak również w poszczególnych elementach jej zabudowy. Wykaz obiektów ujętych w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy obejmuje 36 pozycji znajdujących się na terenie oraz okolicznych sołectw. Wartości artystyczne dostrzegalne są w cennych elementach zabudowy zdrojowej i kościelnej, w tym tej decydującej o zabytkowym charakterze centrum wsi, jak Sanatorium-Pensjonat "J." i Sanatorium "Ś." oraz kościół i cmentarz parafialny. Wartości naukowe dotyczą zwłaszcza historycznej zabudowy miejskiej -drewnianej i murowanej z końca XIX i 1 poł. XX w. Dla oceny zasadności dokonanej czynności znacząca jest również opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 2017 r. wprawdzie sporządzona dla potrzeb zespołu uzdrowiska, ale z której wynika postulat rozszerzenia ochrony konserwatorskiej na jego otoczenie (poprzez wpis do rejestru zabytków) oraz weryfikację wartości zabytkowej zabudowy miejscowości i objęcie jej ochroną poprzez indywidualne ujęcie w ewidencji lub wpis do rejestru zabytków.

WKZ stwierdził, że objęcie ewidencją (wojewódzką i gminną) terenu wsi oraz terenów sąsiadujących bezpośrednio z uzdrowiskiem, ma zapanować nad zmianami estetycznymi i zagospodarowania centrum wsi, w kontekście powstawania nowej, współczesnej i intensywnej zabudowy. Bez tego, inwestycje mające wpływ na zmianę historycznych układów przestrzennych i kompozycyjnych oraz ewidentnie negatywnie wpływające na estetykę centrum wsi pozostają poza możliwością interwencji konserwatorskiej. Zasługuje na uwzględnienie argumentacja z której wynika, że wprowadzona forma ochrony poprzez ujęcie w ewidencji zabytków, ma na celu nie ograniczenie inwestycji, ale takie ich ukierunkowanie, by stanowiły wsparcie i kontynuację zabudowy i funkcji historycznej. Jak wskazał organ, bezsprzeczne wartości zabytkowe uzdrowiska oraz układu ruralistycznego wsi są bezcennym kapitałem lokalnego dziedzictwa, który służyć może zarówno rozwoju społeczno- gospodarczemu lokalnej społeczności jak i oczywistemu interesowi publicznemu, związanemu z ochroną cennego dziedzictwa historycznego.

W ocenie Sądu, stwierdzenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków , że zespół ruralistyczny wsi i uzdrowiska, pocz. XIV, XIX-XX w. posiada wartości historyczne, artystyczne i naukowe zostało wykazane i udokumentowane w zebranym materiale dowodowym. Wspomniany obiekt spełnia zatem definicję zabytku, będącego zabytkiem nieruchomym wymienionym w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit, b ustawy, co kwalifikuje go do objęcia ochroną poprzez ujęcie w ewidencji zabytków (wojewódzkiej i gminnej).

Mając powyższe na uwadze skarga okazała się niezasadna, a jej zarzuty nie podważyły prawidłowości dokonania czynności materialnotechnicznej włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytku zespołu ruralistycznego wsi i uzdrowiska, pocz. XIV, XIX-XX w.

W tym stanie faktycznym i prawnym skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w wyroku.