Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 228/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. H. kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 228/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. H. (działającego przez pełnomocnika M. C.) od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej poprzednio jako część działki o nr 7737, stanowiącej obecnie część działki nr 2704/28 o pow. 0,1947 ha, położonej w K. przy ul. P. - utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję.

Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, z późn. zm.).

Z jej uzasadnienia wynika, że na wniosek M. H., który pismem z dnia 4 października 2004r. złożył żądanie zwrotu nieruchomości gruntowej oznaczonej w czasie wywłaszczenia Nr 7737, toczyło się najpierw przed Prezydentem Miasta a następnie przed Starostą [...] postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr: [...].

W decyzji tej Starosta orzekł o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości (stanowiącej poprzednio części działki o nr 7737), obecnie oznaczonej jako część działki nr 2704/28 położonej w K. a będącej własnością Gminy [...] (KW nr [...]).

Kwestia zwrotu działki o nr 2704/26 zostało wyłączona do odrębnego decydowania.

O zwrot nieruchomości M. H. wystąpił jako spadkobierca poprzedniego właściciela nieruchomości F. H., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych osób uprawnionych do zwrotu, które na jego rzecz zrzekły się swych uprawnień a także W.Ś.

Nieruchomość została wywłaszczona na Skarb Państwa decyzją administracyjną Wiceprezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1978r., znak: [...] w celu przekazania terenu Spółdzielni Mieszkaniowej [...] pod realizację spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego przy ul. M. (II-gi etap). Nastąpiło to zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzjami Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] listopada 1977 znak: [...] oraz z dnia [...] stycznia 1978r., znak: [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, iż nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Na podstawie decyzji wywłaszczeniowej oraz planu realizacyjnego wykazano bowiem, iż nieruchomość została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego w K. przy ul. M. (II etap), na której pierwotnie miał powstać parking dwukondygnacyjny z łącznikiem komunikacyjnym (drogą). Parking nie został wybudowany a w jego miejscu powstały garaże. Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowi drogę dojazdową i plac manewrowy, ponadto przez działkę przebiega ciąg komunikacji pieszej łączący osiedle mieszkaniowe z ulicą P. Działania inwestycyjne na działce zostały wykonane przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w 1993r., na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] października 1992r. (znak: [...]) udzielającej spółdzielni pozwolenia na budowę 22 boksów garażowych, zgodnie z przedłożonym aneksem planu realizacyjnego. Jednocześnie dokonano uzbrojenia terenu, tj. wybudowano kanalizację deszczową, linie zasilania elektrycznego oraz drogi dojazdowe. Następnie do istniejących garaży dobudowano 4 nowe boksy garażowe na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 1997r. (znak: [...]). Przejęcie na majątek spółdzielni dobudowanych garaży nastąpiło 29 października 1999r.

Po wywłaszczeniu podjęto więc na spornym gruncie działania zgodne z celem wywłaszczenia. Obecne użytkowanie i zagospodarowanie terenu nie może być traktowane jako zmiana celu wywłaszczenia lecz co najwyżej jako jego modyfikacja zgodna z celem przejęcia.

Od decyzji Starosty [...] odwołał się M. H., działający przez pełnomocnika M. C.

Odwołujący zarzucił, że została ona podjęta niezgodnie z ustawodawstwem i orzecznictwem.

Na wywłaszczonej nieruchomości, zgodnie z dokumentacją zebraną w sprawie, miał powstać łącznik komunikacyjny - droga wraz z parkingiem oraz urządzenie terenu zielonego - placu zabaw dla dzieci. Powstałe obiekty miały służyć nie tylko mieszkańcom osiedla, ale również zaspokajać inne potrzeby np. potrzeby komunikacyjne pozostałych mieszkańców osiedla. Obiekt taki nie powstał a na planowanym miejscu powstały garaże, które zdaniem odwołującego, są budownictwem indywidualnym a nie spółdzielczym. Zarzucił, iż zgodnie z przepisami prawa budowlanego parking, to nie to samo co garaż, bowiem parking jest budowlą a garaż budynkiem. Zaznaczył też, iż Spółdzielnia w dacie wydania pozwoleń na budowę nie była wieczystym użytkownikiem działki a zatem decyzje zezwalające na budowę są nieważne. Nadto wydano je po niedozwolonej zmianie założeń planistycznych i bez powiadomienia o tym byłych właścicieli, co naruszało ustawę o gospodarce gruntami z 1985r.

Wojewoda [...] nie uwzględnił odwołania i decyzją opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję nim zaskarżoną.

W jej motywach podniósł, że osobą uprawnioną do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej poprzedni właściciel bądź jego spadkobiercy (art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 4 listopada 1978 r. sygn. akt [...], określił krąg spadkobierców po zmarłym M. H. (poprzednim właścicielu przejętego gruntu) i są nimi: S. H., A. H., M. Ś., K. H., A. H., E. B., M. H. oraz S. H. Wszyscy spadkobiercy oprócz zmarłej M. Ś., udzielili notarialnych pełnomocnictw M. H. do występowania w sprawie w ich imieniu a także zrzekli się na jego rzecz swych uprawnień zwrotowych. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 16.06.2005 r. sygn. akt [...] wskazał, iż spadek po M. Ś. nabyli: W. Ś. oraz A. Ś. (obecnie Ż.), którzy również notarialnie upoważnili i zrzekli się swych uprawnień na rzecz odwołującego się. W. Ś. w dniu 16.09.2005 r. cofnął swe notarialne upoważnienie dla M. H.

Art. 137 cyt. ustawy wskazuje w jakich przypadkach następuje zbędność nieruchomości ze względu na cel wywłaszczenia: Ma to miejsce wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy spółdzielczego osiedla mieszkaniowego II etap przy ul. M. w K. Przy analizie zbędności tej działki z uwagi na cel przejęcia, wskazać należy na jej ścisły związek z celem nadrzędnym, jakim była budowa osiedla M. W związku z faktem, iż osiedle to zostało przekazane do eksploatacji protokołem z dnia 22.01.1981 r. a decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna w dniu 11 stycznia 1979 r., zasadne jest stanowisko, że w ciągu ustawowego okresu został zrealizowany cel w postaci budowy osiedla mieszkaniowego.

Na części działki o nr 2704/28 (odpowiadającej części gruntu należącego poprzednio do M. H.), miał powstać parking dwukondygnacyjny oraz łącznik komunikacyjny - droga. Tego typu parking nie powstał, zaś na jego miejscu powstały garaże z placem manewrowym. Czynności związane z wybudowaniem garaży zostały podjęte w 1986 roku, kiedy to ustalono projekt techniczny garaży oraz wystąpiono o wydanie stosownych decyzji administracyjnych zatwierdzających plan realizacyjny pod budowę garaży a następnie pozwolenia na budowę - podjęto więc czynności o charakterze formalnoprawnym, zmierzające do wykonania planowanej inwestycji. Ostateczne działania mające na celu zagospodarowanie spornej działki zakończone zostały w 1993r. (na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] października 1992r. znak: [...]. Do istniejących garaży dobudowano 4 nowe boksy garażowe na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 1997r. (znak: [...]). Przejęcie na majątek spółdzielni dobudowanych garaży nastąpiło 29 października 1999r.

Obecnie od północy część spornego terenu stanowi drogę dojazdową do garaży, która jest utwardzona żwirem i tłuczniem. Następnie droga ta przechodzi w plac manewrowy przed garażami. Przez ten teren przebiega również ciąg komunikacji pieszej, który następnie przechodzi w chodnik i schodki na działce o nr 2704/43, łączy on osiedle z ulicą P. Południowa część działki jest to teren zielony obsiany trawą, wraz z rosnącym tam krzewem. Pozostałą część działki zajmują usytuowane tam garaże, na działce także usytuowano kanalizację deszczową oraz ziemne kable zasilające (treść protokołu z oględzin działki z dn. 09 września 2005 r.). [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wykonała więc szereg czynności uzbrajających teren.

Uznać należy, iż nieruchomość nie została zagospodarowana dokładnie tak jak przewidywał to plan realizacyjny. Zdaniem organu II instancji w sprawie nie zachodzi zbędność wywłaszczonej nieruchomości ze względu na cel wywłaszczenia. Po dokonaniu aktu wywłaszczenia na nieruchomości podjęto i zrealizowano działania zgodne z celem, tj. realizacją osiedla mieszkaniowego w postaci budowy garaży, drogi, placu manewrowego i uzbrojenia terenu. Garaże, które wzniesiono w miejsce planowanego parkingu, nie mogą stanowić o odstępstwie od celu przejęcia. Zarówno garaże jak i parkingi są częściami infrastruktury osiedla zaspokajające potrzeby komunikacyjne okolicznych mieszkańców. Taka modyfikacja celu wywłaszczenia nie może stanowić samodzielnej przesłanki skutkującej uznaniem spornej nieruchomości jako zbędnej na cel wywłaszczenia (por. uchwała SN z dn. 27.01.1988 sygn. akt III AZP 11/87 - OSNCP 11/98 poz. 149), gdyż związek między obiektem wzniesionym a planowanym do budowy jest jakościowo i celowościowo jednorodny.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył M. H. domagając się uchylenia decyzji obu instancji i nakazania zwrotu wywłaszczone nieruchomości.

Decyzjom zarzucił naruszenie prawa i orzecznictwa sądowego.

Obszerne uzasadnienie skargi ponawia i rozbudowuje zarzuty odwołania.

W szczególności skarżący zarzuca, że zarówno plan realizacyjny II etapu budowy osiedla przy ul. M. w K., jak i Założenia do Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...] przewidywały budowę parkingu a nie garaży. Podług planu realizacyjnego miała tam być usytuowana budowla składająca się z drogi przejazdowej - łącznika komunikacyjnego z miejscami parkingowymi na dwóch poziomach, z wjazdami i wyjazdami do ulicy P. i M. a także tereny zielone z miejscami zabaw dla dzieci, tereny spacerowe - odpoczynku dla mieszkańców osiedla spółdzielczego i domków jednorodzinnych. Założenia do MPS w konturze 44 KS obejmującym 0,32ha przewidywały - parking projektowany dla potrzeb budownictwa wielorodzinnego od strony zachodniej, 43 MN - pas izolacyjny zieleni, zaś w konturze 44 ZP o pow. 0,40ha -zieleń urządzoną i projektowaną, istniejące obniżenie nie przydatne do zabudowy, miejsce zabaw dziecięcych, w zimie izolacja zabudowy mieszkaniowej od parkingu, istniejący budynek mieszkalny od ulicy do zamrożenia i późniejszej likwidacji.

Szczegółowość ustaleń przytoczonego fragmentu założeń do MPS i planu realizacyjnego i ich zbieżność wykluczaj ą przeznaczenie tego terenu na inny cel, niż droga przejazdowa - łącznik komunikacyjny ze 114 miejscami parkingowymi dla samochodów osobowych na dwu poziomach i urządzenie terenów zielonych miejsca odpoczynku i zabaw dla dzieci.

Droga taka na dzień złożenia wniosku o zwrot nie istniała nie istniał też parking, ani nie było terenów zielonych. Twierdzenia zatem decyzji, że cel wywłaszczenia został osiągnięty przy nieznacznej jego modyfikacji jest nieuprawnione.

O modyfikacji można byłoby mówić, gdyby powstał miast dwupoziomowego parking jednopoziomowy a nie garaże.

Niezgodność ich budowy z założeniami planistycznymi stała się podstawą uchylenia przez Wojewodę [...] - decyzją dnia [...].08.1986r. decyzji Architekta Miast [...] z dnia [...].04.1986r. zatwierdzającej plan realizacyjny ich budowy. Ostatecznie powstały one, bowiem zwyciężyły kumoterstwo i arogancja władz.

Ich powstanie na terenie, który w większości założeń planowych był przeznaczony pod miejsce zabaw dla dzieci jest szczególnie naganne, są to bowiem obiekty silnie degradujące środowisko.

Kontrowersyjne działania władz w kwestii budowy garaży są szczególnie widoczne innej sprawie o zwrot działek Nr 7735 i 7736 ze skargi M. C. opatrzonej syg. akt II SA/Rz 92/05.

Budowa garaży nie była skutkiem modyfikacji celu wywłaszczenia a następstwem braku pieniędzy po stronie Spółdzielni na realizację celu wywłaszczenia. Dowodzi tego dołączona do skargi odpowiedź udzielona M. C. przez Urząd Miejski [...] w kwestii zwrotu działek 7735 /1 i 7736/1. Garaże zostały wzniesione z indywidualnych środków finansowych członków Spółdzielni nie jest to więc budownictwo spółdzielcze przewidziane jako cel wywłaszczenia.

Nadto skarżący zwraca uwagę, iż w decyzji wywłaszczeniowej zawarto sformułowanie, że nieruchomości są niezbędne wnioskodawcy wywłaszczenia celem przekazania ich Spółdzielni Mieszkaniowej w użytkowanie wieczyste dla planowej realizacji zorganizowanego spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego. Cel w postaci przekazania w użytkowanie wieczyste Spółdzielni nigdy nie został zrealizowany, ani przed zabudowaniem nieruchomości garażami, ani obecnie, czego dowodzi brak stosownych wpisów w księdze wieczystej. Czyni to zabudowę nielegalną, jako że Spółdzielnia nie dysponowała prawem do gruntu. Do roku 1992 nieruchomość będąca przedmiotem wniosku była niezabudowana. Po 5 latach utraciły moc decyzje lokalizacyjne inwestycji powołanych w planie realizacyjnym budowy osiedla. Garaże zostały zbudowane w oparciu o odrębną decyzję i plany realizacyjne, stąd nie można utożsamiać ich budowy z realizacją celu wywłaszczenia. Skarżący, jako byli właściciele nie zostali powiadomieni o zamiarze ich wybudowania, choć wymóg taki wynikał z ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z roku 1985.

Generalnie wszystkie tereny przylegające do działki nr 2704/28 a wywłaszczone w latach siedemdziesiątych nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia. Działki te zostały zwrócone ich właścicielom.

Skarżący twierdzi, że o odmowie zwrotu współdecydowali ci sami ludzie, którzy decydowali o podjęciu decyzji wywłaszczeniowej w latach 70-tych, o bezprawnej zabudowie działki garażami w latach 80-tych i dlatego z taką zaciekłością bronią popełnionych błędów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podług z art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) , zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach.

Dokonawszy w sprawie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Instytucja ta podlega regulacjom przewidzianym w rozdziale 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2004, nr 261, poz. 2603, ze zm.), zwanej dalej ustawą o g.n.

Stosownie do art. 136 ust. l tej ustawy, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 tejże ustawy, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 2 w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W myśl art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli - stosownie do przepisu art. 137 tejże ustawy - stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości wyłącznie na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest podstawową zasadą prawa wywłaszczeniowego. Gwarantuje ona, że instytucja wywłaszczenia nie będzie wykorzystywana dla celów sprzecznych z jej ratio legis (por. T. Woś, "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" W-wa 2004, s. 171). Zasada ta zapobiega nadużywaniu instytucji wywłaszczenia. Ściśle z nią związany jest obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej.

Problematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w aspekcie konstytucyjnym była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 24 października 2001 r., SK 22/01 (OTK ZU 7/2001, poz. 216) Trybunał stwierdził między innymi, że po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który to przepis - dopuszczając wywłaszczenie, jedynie na cele publiczne - tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką j ej wywłaszczenia.

Prawo do żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w przypadku ich zbędności na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu jest zatem nie tylko zasadą ustawową ale ma swoje źródło w Konstytucji RP (ochrona własności - art. 21 i 64 ust. l i 2).

Prawo własności nie ma oczywiście charakteru absolutnego. Jego ograniczenie jest jednak możliwe na podstawie ustawy i tylko w takim zakresie jakim nie narusza to jego istoty.

Pojęcie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia definiuje wspomniany art. 137 ust. 1 ustawy o g.n., podług którego nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Ust. 2 tego przepisu dopuszcza zwrot części nieruchomości wywłaszczonej w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości. W takiej sytuacji zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

Konstytucyjne źródło prawa do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej nakazuje w sposób ścisły interpretować pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie również pojęcie celu wywłaszczenia (patrz; wyrok NSA IS.A. z dnia 22 sierpnia 2003r. I S.A. 2622/01 System Komputerowy Orzecznictwa LEXnr 149521).

Cel ów określa decyzja (umowa) wywłaszczeniowa. Ogólne jego określenie w decyzji i to w sposób nieostry obliguje organ podejmujący decyzję w sprawie zwrotu do jego doprecyzowania przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów. Określenie go w sposób precyzyjny, nawet jeśli następuje to poprzez odesłanie do innych decyzji i dokumentów jest wiążące dla organu orzekającego w sprawie zwrotu.

W sprawie jest niesporne, że nieruchomość o zwrot której ubiega się skarżący i uczestnik W. Ś. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją administracyjną Wiceprezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1978r., znak: [...], wraz z innymi wymienionymi w niej nieruchomościami, w celu przekazania ich w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...] dla planowej realizacji zorganizowanego spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego przy ul. M. (II-gi etap), zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] listopada 1977 znak: [...] oraz z dnia [...] stycznia 1978r., znak: [...].

Pierwsza z tych decyzji ustala miejsce i warunki realizacji inwestycji oznaczone w załączniku graficznym Nr l w konturze 1-71 ( pkt 1) i zatwierdza plan realizacyjny z poprawkami dokonanymi kolorem czerwonym i zielonym, w celu uruchomienia budynków mieszkalnych od rozbiórek na terenie położonym przy ulicy M. /II etap/ stanowiącym własność prywatną.

Druga zmienia decyzję pierwszą poprzez pozostawienie budynku mieszkalnego wielorodzinnego oznaczonego nr 10 na planie realizacyjnym zgodnie ze stanem pierwotnym, tj. bez przesunięcia w kierunku północnym oraz zachowaniem trzech segmentów. W dalszej kolejności zawiera ona zapis "Budynek jednorodzinny Nr 52 przeznaczyć do rozbiórki. Pozostałe warunki jak w decyzji z dnia [...].XI. 1977r."

W aktach sprawy znajdują się także dwie kserokopie Ogólnego Realizacyjnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Terenu [...] Osiedle M. II Plansza podstawowa w skali 1:500. , którym widniej pieczęć i zapis , że stanowi on załącznik do decyzji wydanej dnia [...]. XI. 1977r. znak [...].

W opisie zawartym w tych dokumentach pod pozycją 5 widnieje zapis "parking samochodowy dwukondygnacyjny". Takie też przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości przyjęto w zaskarżonej decyzji. Skarżący również wskazuje na taki cel wywłaszczenia, powołując się dodatkowo na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla konturu, w którym znajduje się wnioskowana do zwrotu nieruchomość.

W toku postępowania w trakcie oględzin z udziałem pełnomocnika stron wskazano tę nieruchomość, opisując w protokole z tej czynności jej obecny sposób zagospodarowania , jako drogi dojazdowej do garaży, placu manewrowego ze studzienką kanalizacyjną, ciągu komunikacji pieszej przechodzącego w chodnik i schodki na działce 2704/3 i skarpę porośniętą trawą. Pozostałą część terenu zajmuje 26 boksów garażowych.

Organy prowadzące postępowanie ustaliły również, że takie wykorzystanie działki (zabudowa garażami) zostało zrealizowane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę pochodzącej z dnia [...] października 1992r.znak: [...] i decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 1997r. znak: [...]. Garaże majątek Spółdzielni Mieszkaniowej zostały przejęte 31 maja 1994r. (22) i 29 października 1999r. (4).

W tak ustalonym stanie faktycznym, który nie budzi kontrowersji między stronami co do faktów, organy obu instancji przyjęły, że nie zachodzą przesłanki do zwrotu, bowiem Spółdzielnia przed upływem 7 lat od daty uzyskania waloru ostateczności przez decyzję o wywłaszczeniu zrealizowała główny cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego). Zrealizowała także cel wywłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości objętej żądaniem zwrotu z dopuszczalną w ocenie organu modyfikacją. Dopuszczalność owa wynika z tożsamości celu jakiemu służą garaże i parkingi oraz z faktu, że oba rodzaje zabudowy mieszczą się w pojęciu infrastruktury osiedla mieszkaniowego.

Zdaniem Sądu budowa garaży w miejsce parkingów mogłaby być uznana za realizację celu wywłaszczenia z przyczyn wskazanych przez organ, bowiem istotnie zarówno garaże wielopoziomowe jak i miejsca parkingowe służą postojowi samochodów i oba te rodzaje zabudowy określane jako miejsca postojowe dla samochodów podlegaj ą regulacjom rozdziału 3 "Miejsca postojowe dla samochodów osobowych" zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690), jednak ocena ta traci na znaczeniu, gdy zważy się, że sporne garaże zostały zbudowane po upływie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.

Decyzja wywłaszczeniowa walor ostateczności uzyskała w dniu 11 stycznia 1979r., co oznacza, że przewidziane art. 137 ust. l pkt 2 ustawy o g.n. 10 lat na realizację tego celu wywłaszczenia lat minęło w dniu 11 stycznia 1989r.

Okoliczność, że już wcześniej uzyskano pozwolenie na budowę garaży nie wpływa w żaden sposób na tę ocenę, bowiem powołany przepis - w odróżnieniu od art. 137 ust 1 pkt 1 - wskazuje na realizację celu wywłaszczenia a nie na rozpoczęcie prac związanych z jego realizacją. Ten ostatni termin w poglądach judykatury nie odnosi się też zresztą do uzyskania pozwolenia na budowę, co jest okolicznością prawną a do okoliczności faktycznej, jaką jest rozpoczęcie prac budowlanych (patrz; wyrok WSA I SA 1685/03 "LEX" 165906).

Precyzyjne określenie celu wywłaszczenia spornej nieruchomości poprzez odesłanie do wymienionych w decyzji wywłaszczeniowej decyzji o zatwierdzeniu planów realizacyjnych i wskazanie w tychże planach parkingu dwupoziomowego wyklucza - przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej wykładni art. 136 stawy i konstytucyjnego źródła uprawnienia do zwrotu nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia - uznanie za prawidłowy poglądu zaskarżonej decyzji, że okoliczność rozpoczęcia i zakończenia budowy Osiedla Mieszkaniowego II etap przy ulicy M. w K. przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna stanowi o osiągnięciu celu wywłaszczenia w stosunku do nieruchomości objętej w sprawie żądaniem zwrotu.

Ubocznie Sąd zauważa niekonsekwencję organów w tej kwestii, jako że w aktach organu I instancji str. 35 znajduje się pismo adresowane o do pełnomocnika skarżącego i uczestniczki A. Ż. wzywające do przedłożenia opinii o możliwości zagospodarowania między innymi tej nieruchomości zgodnie z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, co wskazuje że organ rozważał możliwość zwrotu części nieruchomości.

Wykazane wyżej naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 136 ust. 1 i 3 ustawy o g.n. miało wpływ na wynik sprawy, co obliguje Sąd do uwzględnienia skargi.

W postępowaniu ponownym należy dokonać oceny ustalonego stanu faktycznego w kontekście obowiązujących przepisów i poglądów prawnych wyrażonych w wyroku, mając przy tym na uwadze okoliczność, iż art. 229 a ustawy o g.n., którego zastosowanie winno być rozważane w każdym przypadku zwrotu nieruchomości wykorzystanej przed 1 stycznia 1998r. na inny cel publiczny, niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu a nie spełniającej przesłanek przewidzianych w art. 229 tej ustawy został zakwestionowany skargą Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego i spór w tej kwestii zawisł pod sygn. akt K 6/05.

Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję organu I instancji.

Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O obowiązku zwrotu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a.