Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 359/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75a ust. 3, art. 75i ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 635
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 75j ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm. - dalej także: "Pr.o.a."), utrzymał w mocy uchwałę nr [...] Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką wydaną w dniu [...] września 2014 r., stwierdzająca, iż A. J. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") uzyskała negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy:

Skarżąca A. J. w dniu [...] września 2014 r. przystąpiła do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości w W. (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna" lub "komisja kwalifikacyjna").

W wyniku sprawdzenia testu Komisja Egzaminacyjna, powołując na przepisy art. 75a ust. 1 i ust. 1a, art. 75i ust. 3 i art. 75j ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, wydała w dniu [...] września 2014 r. uchwałę nr [...], na podstawie której stwierdziła, że skarżąca A. J. uzyskała negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

W uzasadnieniu wydanej uchwały Komisja Egzaminacyjna wskazała, że strona skarżąca udzieliła 99 prawidłowych odpowiedzi na pytania testowe na egzaminie, co oznaczało, że uzyskała 99 punktów. W konsekwencji, powołując się na brzmienie przepisu art. 75i ust. 3 Pr.o.a., który stanowi, iż pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Pismem z dnia 28 października 2014 r. skarżąca, działając za pośrednictwem organu pierwszej instancji, wniosła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2014 r.

Wnosząc o zmianę zaskarżonej uchwały i stwierdzenie przez organ odwoławczy, że skarżąca uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez komisję kwalifikacyjną, strona skarżąca zarzuciła spornej uchwale organu pierwszej instancji:

- naruszenie przepisów art. 75 i art. 75i ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - polegające na nieprawidłowym sformułowaniu co najmniej dwóch pytań testowych (pytania nr 46 i nr 121), co w konsekwencji spowodowało

- błędne ustalenie, iż skarżąca udzieliła 99 prawidłowych odpowiedzi i w związku z tym uzyskała z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką 99 punktów, podczas gdy udzieliła co najmniej 101 poprawnych odpowiedzi i uzyskała co najmniej 100 punktów.

W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca zakwestionowała po pierwsze prawidłowość pytania testowego nr 46, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość:

A. dożywocie wygasa,

B. dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa,

C. nabywca nieruchomości może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi, prawidłową odpowiedzią na to pytanie bała odpowiedź "B", oparta na treści przepisu art. 914 k.c., który stanowi, że "Jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa". Strona skarżąca udzieliła odpowiedzi "C".

Uzasadniając w odwołaniu swoje stanowisko, strona skarżąca podniosła, że "w świetle treści art. 913 § 1 k.c., komentarzy do tego artykułu i orzecznictwa Sądu Najwyższego - IV CSK 32/10, wynika, że na podstawie tego artykułu również nabywca nieruchomości może żądać zmiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa". W związku z tym, strona skarżąca uznała, że na wskazane wyżej pytanie testowe nr 46 możliwe były dwie poprawne odpowiedzi, co świadczy o sformułowaniu tego pytania niezgodnie z zasadami wynikającymi z art. 75 i art. 75i Pr.o.a.

Ponadto, strona skarżąca zakwestionowała prawidłowość pytania testowego nr 121, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia:

A. organ pierwszej instancji, za pośrednictwem którego złożono odwołanie lub zażalenie; na postanowienie przysługuje zażalenie,

B. organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia; na postanowienie przysługuje zażalenie,

C. ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi, prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C", oparta na treści przepisu art. 59 § 2 k.p.a., zgodnie z brzmieniem którego: "O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia". Strona skarżąca udzieliła na egzaminie odpowiedzi "B".

Uzasadniając swoje zarzuty dotyczące pytania testowego nr 121, strona skarżąca podniosła w odwołaniu, że sporne pytanie, mając na uwadze konieczność szybkiego udzielania odpowiedzi, nie było sformułowane odpowiednio jednoznacznie. Strona skarżąca wskazała, że przyjęła, iż pytanie dotyczy kwestii przywrócenia terminu, a nie konkretnego postanowienia o przywróceniu terminu. Ponadto, skarżąca podniosła, że przy takim założeniu, które wynikało z treści pytania, w zależności od treści postanowienia (jeżeli jest odmowne) przysługuje zażalenie. W związku z tym, strona skarżąca uznała, że - wbrew stanowisku organu pierwszej instancji - na wspomniane pytanie testowe nr 121 udzieliła prawidłowej odpowiedzi i powinna za to pytanie uzyskać 1 punkt. W związku z powyższym, strona skarżąca zarzuciła, że również, jeśli chodzi o pytanie testowe nr 121, sformułowane ono zostało w sposób nieprecyzyjny i niejednoznaczny, a więc niezgodnie z zasadami wynikającymi z art. 75 i art. 75i Pr.o.a.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 3 Pr.o.a., decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. w sprawie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką uzyskanego przez skarżącą A. J.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Minister Sprawiedliwości, powołując się na stosowne przepisy ustawy - Prawo o adwokaturze, poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także pytań testowych i wykazu prawidłowych odpowiedzi), jak i jego przebiegu. Organ odwoławczy uznał, że egzamin, którego strona skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami cytowanej wyżej ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1214). Minister podniósł, iż ze sporządzonego protokołu podpisanego przez członków komisji kwalifikacyjnej nie wynika, aby w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu uzyskany przez stronę skarżącą. Minister Sprawiedliwości stwierdził również, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Jednocześnie, organ odwoławczy uznał, że pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym, Minister uznał, że sporny test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony został egzamin wstępny na aplikację adwokacką, odpowiadał kryteriom, o których mowa w przepisie art. 75i ust. 1 Pr.o.a.

Minister wskazał, że w wyniku ponownego sprawdzenia karty odpowiedzi udzielonych przez stronę skarżącą i przeliczenia uzyskanych przez nią punktów, organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca prawidłowo odpowiedziała na 99 pytań, uzyskując 99 punktów, a zatem uchwała komisji kwalifikacyjnej co do ustalonego wyniku jej egzaminu jest prawidłowa.

Odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów dotyczących pytania testowego nr 46, Minister wskazał, że przedmiotowe pytanie dotyczyło jednej tylko sytuacji, albowiem chodziło w nim o samodzielne i niezależne od jakichkolwiek innych warunków uprawnienie dożywotnika do żądania zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę w sytuacji zbycia przez właściciela nieruchomości obciążonej prawem dożywocia. Organ odwoławczy zauważył, że uprawnienie to powstaje na podstawie samego zdarzenia polegającego na zmianie właściciela, nie zaś w oparciu o stosunki pomiędzy dożywotnikiem a zobowiązanym z umowy dożywocia. Minister stwierdził, iż z faktu, że nabywca nieruchomości wstępuje z mocy prawa w sytuację prawną poprzedniego właściciela nieruchomości, nie wynika w żadnym razie, aby nabywcy przysługiwało prawo żądania zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Innymi słowy, jak podniósł organ, może się tak zdarzyć, że już po nabyciu nieruchomości dojdzie do takiego pogorszenia się stosunków z dożywotnikiem, że zobowiązany może zwrócić się do sądu o zamianę prawa dożywocia na dożywotnią rentę lub też o rozwiązanie umowy dożywocia (art. 913 k.c.), ale nie może to nastąpić na skutek samego faktu nabycia nieruchomości, do czego odnosiło się sporne pytanie testowe nr 46.

Mając powyższe na uwadze, Minister Sprawiedliwości uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - pytanie nr 46 zostało skonstruowane w sposób prawidłowy i odpowiadający treści art. 914 k.c. Organ stwierdził natomiast, że wspomniane pytanie nie zawiera się jednocześnie w treści przepisu art. 913 k.c., jak sugerowała to strona skarżąca. W konsekwencji, Minister uznał zatem, że przywołane przez skarżącą komentarze i orzecznictwo do przepisu art. 913 k.c. pozostają poza zakresem pytania testowego nr 46. Tym samym, Minister przyjął, że - wbrew twierdzeniom skarżącej - jedyną prawidłową odpowiedzią, tworzącą wraz z treścią pytania zdanie prawdziwe, jest odpowiedź "B". Zdaniem organu odwoławczego, pozostałe dwie odpowiedzi są jednoznacznie wadliwe, gdyż przewidziane w nich skutki nie zachodzą w sytuacji objętej przedmiotem pytania. W tej sytuacji, skoro skarżąca udzieliła na pytanie nr 46 błędnej odpowiedzi "C", niemożliwe jest przyznanie jej punktu za to pytanie.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutów strony skarżącej dotyczących pytania nr 121, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że pytanie to zostało postawione konkretnie i precyzyjnie, albowiem wyraźnie dotyczyło ono zagadnienia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia. Organ odwoławczy zauważył, że wspomnianą sytuację, objętą zakresem pytania 121, reguluje przepis art. 59 § 2 k.p.a. Minister uznał jednocześnie, że sporne pytanie nie dotyczyło natomiast - jak to sugerowała w odwołaniu skarżąca - instytucji przywrócenia terminu do (dowolnej) czynności procesowej, którą reguluje art. 59 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 121, która zawarta była w propozycji odpowiedzi "C", wynika wprost z treści przepisu art. 59 § 2 k.p.a., zgodnie z którym przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że sporne pytanie testowe nr 121 zostało sformułowane w sposób jasny, precyzyjny i zarazem jednoznaczny. Istota tego pytania, zdaniem organu, dotyczyła kwestii organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia i charakteru wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia. Minister podniósł, iż w przypadku postępowania odwoławczego i zażaleniowego ustawodawca reguluje expressis verbis właściwość organu do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, stanowiąc, iż organem właściwym jest organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, a jego rozstrzygnięcia są ostateczne (art. 59 § 2 k.p.a.). Organ zauważył, że unormowanie to jest odrębne od regulacji przyjętej w przepisie art. 59 § 1 k.p.a., który dotyczy bowiem kwestii przywrócenia terminu do innych czynności, niż wniesienie odwołania lub zażalenia. Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy w tym wypadku zażalenie. W konsekwencji, Minister stwierdził, że regulacja wyrażona w przepisie art. 59 § 1 k.p.a. pozostawała poza zakresem pytania nr 121, gdyż pytanie to odnosiło się wyraźnie do regulacji z art. 59 § 2 k.p.a., zgodnie z którą, o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W tej sytuacji, Minister uznał, że treść pytania i prawidłowej odpowiedzi "C" stanowi literalne odzwierciedlenie brzmienia wspomnianego przepisu art. 59 § 2 k.p.a. Tym samym, jak wskazał organ odwoławczy, znajomość treści art. 59 § 2 k.p.a. gwarantowała udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie. Ponadto, Minister wskazał, że postanowienie wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. jest ostateczne, co wynika wprost z jego brzmienia. Zatem, jak zauważył Minister, na postanowienie wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. nie przysługuje zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 k.p.a., ostateczne są decyzje (postanowienia), od których nie służy odwołanie (zażalenie) w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Mając na względzie powyższe, Minister Sprawiedliwości uznał, że skoro sporne pytanie nr 121 stanowiło odzwierciedlenie brzmienia art. 59 § 2 k.p.a., to uznać należy tym samym, iż na to pytanie należało odpowiedzieć zgodnie z treścią tego pytania i przywołanego przepisu, a nie przyjmować - jak uczyniła skarżąca - że "pytanie dotyczy kwestii przywrócenia terminu, a nie konkretnego postanowienia o przywróceniu terminu", zważywszy, że z treści pytania wynika, iż odnosi się ono do kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia.

Minister Sprawiedliwości zauważył jednocześnie, że w pouczeniu dla zdających egzamin na aplikację na pierwszej stronie zestawu pytań testowych stwierdzono, iż: "Niedopuszczalne jest dokonywanie dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania". Ponadto, Minister podniósł, iż na niedopuszczalność czynienia przez zdających dodatkowych założeń, nieobjętych treścią pytania, wielokrotnie wskazywały w swych orzeczeniach sądy administracyjne. Organ odwoławczy przywołał, jako przykład wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2009 r., wydany w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 791 /09, Lex nr 553560, w którym WSA wskazał, że: "Jeżeli stawia się pytanie w sposób ogólny, nie podając sytuacji szczególnej regulowanej danym aktem, odpowiedź musi być dostosowana do pytania i odnosić się do takiej sytuacji ogólnej bez czynienia dodatkowych założeń. Poprawna odpowiedź na pytanie testowe musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Należy więc odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi, poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa. Odpada też w takiej sytuacji zarzut opracowania testu wyboru z naruszeniem przepisów ustawy".

W kontekście wyżej przedstawionych argumentów, Minister uznał, że nie ulega wątpliwości, iż w świetle przepisu art. 59 § 2 k.p.a. propozycje odpowiedzi "A" i "B" dotyczące pytania nr 121 są oczywiście błędne. W tej sytuacji, Minister stwierdził, że sporne pytanie nr 121 było zatem prawidłowo sformułowane i wobec udzielenia przez skarżącą odpowiedzi błędnej ("B"), brak jest podstaw do przyznania stronie punktu za to pytanie.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości odniósł się również do podnoszonej przez stronę skarżącą okoliczności dotyczącej ilości czasu przypadającej na udzielenie jednej odpowiedzi na pytanie. Minister stwierdził, że zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego, czas na rozwiązanie zestawu pytań testowych wynosi 150 minut. Tym samym, jak zauważył organ, strona skarżąca, przygotowując się do egzaminu, uświadamiała sobie, że na rozwiązanie zestawu pytań testowych, składającego się ze 150 pytań, będzie potrzebowała 150 minut. Zatem, jak uznał organ, skarżąca mogła właściwie przygotować się do egzaminu, uwzględniając czas jego trwania i liczbę pytań testowych. Ponadto, Minister Sprawiedliwości zwrócił uwagę, iż zasady przeprowadzonego egzaminu, w tym odnoszące się do czasu jego trwania, były takie same dla wszystkich zdających. Z racji tego, organ odwoławczy uznał, że przyznanie punktu skarżącej naruszałoby także określoną w art. 32 Konstytucji RP zasadę równości, gdyż oznaczałoby odmienne potraktowanie skarżącej, niż pozostałych zdających. Na marginesie, organ odwoławczy zauważył, że z protokołu z przebiegu egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przeprowadzonego w dniu [...] września 2014 r. przed komisją kwalifikacyjną, w którym uczestniczyła strona skarżąca, wynika, że rozwiązywanie zestawów pytań testowych zakończyło się o godzinie 14.08. Natomiast z protokołu z czynności odbioru zestawu pytań testowych wraz z kartą odpowiedzi wynika, że skarżąca oddała te dokumenty o godzinie 13.15, a więc 53 minuty przed zakończeniem egzaminu. Zatem, jak uznał organ, strona skarżąca posiadała dość czasu na to, aby zapoznać się z treścią pytań i udzielić na nie prawidłowe odpowiedzi.

Wobec powyższego, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia, czy też zmiany zaskarżonej uchwały komisji kwalifikacyjnej i uznania wyniku egzaminu skarżącej za pozytywny.

W piśmie z dnia 7 stycznia 2015 r. strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2014 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją uchwały nr [...] z dnia [...] września 2014 r. wydanej przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W., a także o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, strona zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów art. 77 i art. 80 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie sprawy i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 75 i art. 75i ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez sformułowanie pytań egzaminacyjnych w sposób niejasny, nieprecyzyjny, niejednoznaczny i wątpliwy.

W uzasadnieniu skargi strona, podnosząc argumenty mające potwierdzać zasadność zarzutów dotyczących pytania testowego nr 46, stwierdziła, że w związku z tym, iż w świetle zarówno treści art. 913 § 1 k.c., jak i komentarzy do tego artykułu oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (np. wyrok w sprawie sygn. akt IV CSK 32/10), wynika, że na podstawie tego artykułu nabywca nieruchomości może żądać zmiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa, uznać trzeba zatem, iż skarżąca udzieliła na to pytanie prawidłowej odpowiedzi, a więc powinna uzyskać 1 punkt. Skarżąca uznała, że w związku z tymi, iż na pytanie nr 46 możliwe były dwie poprawne odpowiedzi, pytanie to nie zostało sformułowane zgodnie z zasadami wynikającym z art. 75 i 75i Prawa o adwokaturze, a zatem ocena dokona przez Ministra Sprawiedliwości, że pytanie to zostało sformułowane prawidłowo i jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B" - jest oceną błędną.

Uzasadniając z kolei zarzuty dotyczące wadliwości pytania testowego nr 121, skarżąca podniosła, iż mając na uwadze konieczność szybkiego udzielania odpowiedzi, uznać należy, iż sporne pytanie nie było sformułowane odpowiednio jednoznacznie. Skarżąca wskazała, iż przyjęła, że pytanie nr 121 dotyczy kwestii przywrócenia terminu, a nie konkretnego postanowienia o przywróceniu terminu. Skarżąca zauważyła, że zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem przyjmuje się, iż pytania egzaminacyjne winny być konstruowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i niewątpliwy zarazem. W tej sytuacji, skarżąca uznała, że sporne pytanie nr 121 nie było w taki sposób sformułowane, co świadczy o naruszeniu art. 75 i art. 75i Prawa o adwokaturze W związku z tym, skarżąca uznała, iż można przyjąć, że udzielona przez nią odpowiedź na pytanie 121 była prawidłową, co w konsekwencji oznacza, że powinna ona uzyskać 1 pkt za tę odpowiedź. Zdaniem strony skarżącej, Minister Sprawiedliwości błędnie uznał zatem, że pytanie to zostało sformułowane prawidłowo i jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "C".

Mając na względzie powyższe, strona skarżąca uznała, że - wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości - co najmniej dwa pytania (wymienione powyżej) spośród pytań egzaminacyjnych zostały sformułowane nieprawidłowo, albowiem na te pytania istniała możliwość udzielenia dwu prawidłowych odpowiedzi. Strona skarżąca uznała, że taki sposób sformułowania pytań narusza regułę testu jednokrotnego wyboru, wynikającą z przepisu art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, która wyklucza zamieszczanie w pytaniach propozycji odpowiedzi, z których więcej niż jedna jest prawidłowa. W konsekwencji, skarżąca zarzuciła, iż poniosła konsekwencje nieprawidłowego sformułowania pytań, co pozostaje w sprzeczności z powołanymi wyżej przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze. Według strony skarżącej, naruszenie to, przy brakującym jednym punkcie, miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

Rozpatrując sprawę w świetle powyżej wskazanych kryteriów, należy - zdaniem Sądu - stwierdzić, że skarga A. J. nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się zarówno istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w szczególności przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., jak również nie naruszył norm prawa materialnego wyrażonych w przepisach ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w tym w szczególności art. 75a ust. 3 i art. 75i ust. 1 i ust. 1a Pr.o.a., w sposób, który mógłby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, wydając sporną decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymującą w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. z dnia [...] września 2014 r. ustalającą wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką nie naruszył również przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego.

Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze, egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak stanowi przepis art. 75i ust. 1 Pr.o.a., egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

Zgodnie z art. 75i ust. 1a Pr.o.a., wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C).

Według art. 75i ust. 1d cyt. ustawy, prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego.

Przepis art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi z kolei, iż pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Mając na względzie wskazane powyżej przepisy regulujące zasady dotyczące przebiegu oraz sposobu oceny egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, Sąd uznał, po przeprowadzeniu analizy zarzutów strony skarżącej, iż całkowicie nietrafne są wszelkie argumenty zdającej A. J., mające - jej zdaniem - świadczyć o rzekomo wadliwej konstrukcji pytań testowych nr 46 i nr 121.

Jeśli chodzi o zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 46, które dotyczyło problematyki z zakresu prawa cywilnego (pytanie z Kodeksu cywilnego dotyczące umowy o dożywocie), należy z całą stanowczością wskazać, iż jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "B", która oparta została na jednoznacznie treści przepisu art. 914 k.c., zgodnie z którym, "Jeżeli zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa".

Ustosunkowując się do podniesionych przez skarżącą zarzutów dotyczących powyższego pytania testowego, wskazać należy, iż - wbrew sugestiom skarżącej - pytanie nr 46 dotyczyło wyłącznie jednej tylko sytuacji, albowiem chodziło w nim o samodzielne i niezależne od jakichkolwiek innych warunków uprawnienie dożywotnika do żądania zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę w sytuacji zbycia przez właściciela nieruchomości obciążonej prawem dożywocia. Nie ulega wątpliwości, że uprawnienie to powstaje na podstawie samego zdarzenia polegającego na zmianie właściciela, nie zaś - jak podnosiła skarżąca - w oparciu o stosunki pomiędzy dożywotnikiem a zobowiązanym z umowy dożywocia. Organ odwoławczy słusznie wskazał, iż z faktu, że nabywca nieruchomości wstępuje z mocy prawa w sytuację prawną poprzedniego właściciela nieruchomości nie wynika w żadnym razie, aby nabywcy przysługiwało prawo żądania zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Zauważyć należy, iż może się tak zdarzyć, że już po nabyciu nieruchomości dojdzie do takiego pogorszenia się stosunków z dożywotnikiem, że zobowiązany może zwrócić się do sądu o zamianę prawa dożywocia na dożywotnią rentę lub też o rozwiązanie umowy dożywocia (vide: art. 913 k.c.), ale nie może to nastąpić na skutek samego faktu nabycia nieruchomości, do czego odnosiło się sporne pytanie testowe nr 46.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - pytanie nr 46 zostało skonstruowane w sposób prawidłowy i odpowiadający treści art. 914 k.c. Nie ulega wątpliwości, że wspomniane pytanie pozostawało poza zakresem objętym treścią przepisu art. 913 k.c., jak mylnie przyjęła strona skarżąca. W tej sytuacji, przywołane przez stronę skarżącą poglądy doktryny, jak również orzeczenie Sądu Najwyższego obejmujące stanowisko odnoszące się do art. 913 k.c., pozostają poza zakresem pytania testowego nr 46. Tym samym, uznać trzeba, iż - wbrew twierdzeniom skarżącej - jedyną prawidłową odpowiedzią, tworzącą wraz z treścią pytania nr 46 zdanie prawdziwe - jest odpowiedź "B".

Ponadto, Sąd uznał, że niezasadne są również zarzuty strony skarżącej dotyczące pytania testowego nr 121 z zakresu procedury administracyjnej, które dotyczyło instytucji przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia.

W przypadku tego pytania, nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości Sądu, iż jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 121 jest odpowiedź "C", oparta wprost na jednoznacznej treści przepisu art. 59 § 2 k.p.a., stanowiącego, iż "O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia".

W ocenie Sądu, argumenty skarżącej mające świadczyć o rzekomej wadliwości sformułowania pytania testowego nr 121 są całkowicie błędne i nie znajdują jakiegokolwiek uzasadnienia w treści przepisów k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że prawidłowa odpowiedź "C" na pytanie nr 121 wynika wprost z art. 59 § 2 k.p.a., a treść pytania i odpowiedzi "C" stanowi literalne odzwierciedlenie brzmienia tego przepisu.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości, powołując się na stanowisko przedstawicieli doktryny, słusznie przyjął, iż w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia organ właściwy do rozpatrzenia tych środków prawnych wydaje postanowienie ostateczne (art. 59 § 2 k.p.a.), które jest jednym z nielicznych, na gruncie k.p.a., postanowień ostatecznych, czyli niezaskarżalnych w trybie zażaleń.

W tej sytuacji, skoro pytanie testowe nr 121 odnosiło się wprost do rozwiązania przyjętego w przepisie art. 59 § 2 k.p.a., a postanowienie wydane na podstawie tego przepisu jest ostateczne, co wynika z jego treści, uznać należy, iż niewątpliwie, w świetle przepisu art. 59 § 2 k.p.a., propozycje odpowiedzi "A" i "B" są oczywiście błędne, zaś pytanie nr 121 zostało skonstruowane w sposób zgodny z ustawowymi wymogami przewidzianymi w art. 75i ust. 1 Pr.o.a.

W tej sytuacji, uznać należy, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - wszystkie pytania testowe, w tym negowane przez skarżącą pytania nr 46 i nr 121, zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Jednocześnie, organ odwoławczy słusznie przyjął, że pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie.

W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że sporny test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony został egzamin wstępny na aplikację adwokacką, odpowiadał kryteriom, o których mowa w przepisie art. 75i ust. 1 i ust. 1a Pr.o.a.

Niezależnie od powyżej wskazanej oceny, należy uznać, iż Minister Sprawiedliwości, wydając sporną decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r., przeprowadził wszechstronną analizę nie tylko prawidłowości przygotowania egzaminu (w tym pytań testowych i wykazu prawidłowych odpowiedzi), ale również prawidłowości samego przebiegu tego egzaminu. Organ odwoławczy słusznie przyjął, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, należy stwierdzić, iż egzamin wstępny na aplikację adwokacką, którego strona skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami ustawy - Prawo o adwokaturze oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego.

Sąd uznał, że brak jest jakichkolwiek dowodów, z których wynikałoby, iż w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu uzyskany przez stronę skarżącą.

Jak słusznie zauważył Minister Sprawiedliwości, decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką nie jest decyzją uznaniową, w której organ ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem, przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Bezsporne jest, że skarżąca A. J. udzieliła prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań, uzyskując 99 punktów, a zatem ustalenie przez komisję kwalifikacyjną negatywnego wyniku egzaminu jest prawidłowe. Zdająca nie uzyskała wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowo progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji - wbrew zarzutom strony skarżącej - wskazuje, dlaczego ponowna ocena udzielonych w ramach testu egzaminacyjnego odpowiedzi na pytania nr 46 i nr 121 została dokonana nie tylko z zachowaniem stosownych wymogów formalnych, lecz przede wszystkim prawidłowości zastosowanych przepisów prawa. Ocena ta została dokonana zatem z uwzględnieniem kryteriów przewidzianych przez ustawodawcę w przepisach art. 75a ust. 3 oraz art. 75i ust. 1 i ust. 1a ustawy - Prawo o adwokaturze. W konsekwencji, nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, jakoby organ odwoławczy nie uzasadnił w sposób jednoznaczny, dlaczego przyjął, że argumenty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.

Według Sądu, ocena przeprowadzona zarówno przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej, jak również przez Ministra Sprawiedliwości, nie nosi znamion dowolności.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości wynika, że organ ten wyczerpująco oceniając pracę strony skarżącej, odniósł się szczegółowo do zasadniczych argumentów odwołania.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania zaskarżonej decyzji ustalającej negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za bezzasadną i na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.