Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2826/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Andrzej Wawrzyniak Sędziowie NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) WSA - Lidia Serwiniowska Protokolant apl. prok. Grzegorz Uciurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi L. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego L. R. kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego; nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c) ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił L. R. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w J. G. decyzją z dnia [...]r. z tytułu: wojny obronnej [...]-[...], służby w Wojsku Polskim [...]-[...] oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie [...]-[...] i [...]-[...].

W uzasadnieniu podał, że L. R. uzyskał uprawnienia kombatanckie z w/w tytułów decyzją ZBoWiD w J. G. z [...]r.

W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że pełnił on zawodową służbę wojskową w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego zaliczonym przez Sąd Najwyższy do aparatu bezpieczeństwa. Jak wynika z akt sprawy brał on bezpośredni udział w walkach z oddziałami polskiego podziemia niepodległościowego: F. O. ps. "[...]", Z. K., E. K. ps. ,. [...]" i innymi ("Informator o antypaństwowych organizacjach ... 1944-l956", Warszawa - MSW 1964, Lublin-Retro 1993r., s.109.43,30, własnoręcznie podpisany życiorys i odpis przebiegu służby z Centralnego Archiwum Wojskowego z [...]r.).

Z powyższego wynika, że L. R. podczas służby w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość Polski. W myśl art. 25 ust. 2 pkt l lit a) w związku z art. 21 ust 2 pkt 4 lit. c) cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osobom tym uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów.

Mając powyższe na uwadze organ orzekł jak w wydanej decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. R. podał, że nie zgadza się z treścią wydanej decyzji. Wyjaśnił, że po szkole oficerskiej został skierowany do służby w KBW. Już w roku [...] złożył podanie o zwolnienie ze służby w związku z chęcią kontynuowania przerwanych przez wojnę studiów. Nie zwolniono go jednak i zagrożono represjami. W toku dalszej służby pracował zgodnie z otrzymywanymi rozkazami. W roku [...] został zwolniony ze służby bez podania przyczyny. Wydaną w spawie decyzję uważa za krzywdzącą.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c) ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wskazał, że L. R. wystąpił do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik Urzędu ustalił, co następuje.

Decyzją ZBoWiD L. R. otrzymał uprawnienia z tytułu: wojny obronnej [...]-[...], służby w Wojsku Polskim [...]-[...] oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie [...]-[...] i [...]-[...].

Do deklaracji ZBoWiD dołączono zaświadczenie WKU J. G. z dn. [...]r. i [...]r. stwierdzające, że pełnił służbę w WP w okresie [...] - [...] i brał udział w Wojnie Obronnej, pełnił służbę w LWP w okresie [...]-[...], w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem [...]-[...],[...]-[...],[...]-[...]i [...]-[...], co wynika z zaświadczenia CAW z dnia [...]r. potwierdzającego okres pełnienia służby wojskowej, w tym w jednostce, która brała udział w walce ze zbrojnym podziemiem [...]-[...].

W dołączonym do deklaracji ZBoWiD życiorysie odwołujący się informuje, że w trakcie pełnienia służby w KBW brał udział w walkach m. in. z oddziałem "Otta". Według Informatora Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach [...] - [...] (Wydawnictwo Retro Lublin 1993r., s. 109) oddział powstał na bazie b. członków AK, działał w lalach [...]-[...]na terenie woj. Ł. i p., liczył ok. 80 osób, dowódcą był F. O. ps. "[...]" i należał do poakowskiego podziemia zbrojnego.

Prowadząc postępowanie wyjaśniające ustalono na podstawie dołączonej do pisma CAW z dnia [...]r. karty ewidencyjnej przebiegu służby wojskowej, że zainteresowany od [...]r. pełnił zawodową służbę wojskową w KBW.

Ponadto jak wynika z dołączonego do w/w pisma CAW wniosku odznaczeniowego w [...]r. będąc jako oficer na operacji w pow. K., K., T. przyczynił się do likwidacji band m. in. "Groźnego" i "Kujawy". Według w/w Informatora Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956 (Wydawnictwo Retro Lublin 1993r., s. 30 i 43) oddz. E. K. ps. "[...]" działał na terenie m. in. woj. P. w latach [...]-[...], liczył ok. 200 osób i należał do poakowskiego podziemia zbrojnego, natomiast oddz. "Wichura" działał w 1945r. na terenie pow. K., był podzielony na 3 grupy. Dowódcą 1 grupy "Orzeł" był Z. K. ps "[...]". W/w oddział również należał do poakowskiego podziemia zbrojnego.

Z powyższego zdaniem organu jednoznacznie wynika, że L. R. pełnił służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturą UB i w jej trakcie wykonywał zadania związane ze zwalczaniem organizacji walczących o suwerenność i niepodległość RP.

W myśl art. 25 ust. 2 pkt1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) obecnie obowiązującej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów osoby, które były zatrudnione, pełniły funkcję lub służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego, poza strukturami UB, w tym również żołnierzy pełniących służbę wojskową w KBW, jeżeli w jej trakcie wykonywali zadania związane ze zwalczaniem organizacji lub osób prowadzących działalność związaną z walką o suwerenność i niepodległość RP, a zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) osobom takim nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu.

Mając powyższe na uwadze orzekł jak w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję L. R. podtrzymał zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto dodał, że po ukończeniu Oficerskiej Szkoły Piechoty WP został skierowany do służby w organizującym się pułku KBW w P. Tu został przydzielony do samodzielnego baonu operacyjnego początkowo jako dowódca plutonu łączności a następnie jako pomocnik szefa sztabu baonu. Zajmował się wyłącznie pracą sztabową polegającą na pisaniu rozkazów, meldunków operacyjnych i innych prac biurowych oraz organizacji szkolenia baonu. W roku [...] został przeniesiony na stanowisko szefa wyszkolenia bojowego brygady, na którym pozostawał do końca służby wojskowej, to jest do [...]r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), mającej zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Ustawa ta w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i w § 3, a także na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 omawianej ustawy. Kontrola ta obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Takie wady i uchybienia, zdaniem Sądu, występują w niniejszej sprawie. Skarga zatem podlegała uwzględnieniu.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j. t. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.).

Na mocy art. 25 ust. 1 owej ustawy wprowadzony został tryb weryfikacji uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie przepisów dotychczasowych.

W myśl przepisu art. 25 ust. 1 powołanej ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie zaś z treścią ust. 2 pkt 2 owego przepisu prawa "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947 r." W myśl jednak art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy "Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3". Przepis zaś art. 21 ust. 2 w pkt 4 lit. c) stanowi, że uprawnienia określone w ustawie "nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej."

W wydanych w sprawie decyzjach powołano przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego jako materialnoprawną podstawę pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że jak wynika z zaświadczenia WKU J. G. z dn. [...]r. i [...]r. L. R. pełnił służbę w WP [...]-[...] i brał udział w Wojnie Obronnej, pełnił służbę w LWP [...]-[...], w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem [...]-[...],[...]-[...],[...]-[...]i [...]-[...]. W aktach sprawy brak jest zaświadczenia CAW z dnia [...]r. potwierdzającego okres pełnienia służby wojskowej, w tym w jednostce, która brała udział w walce ze zbrojnym podziemiem od [...]-[...], na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji.

Prowadząc postępowanie wyjaśniające ustalono na podstawie dołączonej do pisma CAW z dnia [...]r. karty ewidencyjnej przebiegu służby wojskowej, że zainteresowany od [...]r. pełnił zawodową służbę wojskową w KBW. W toku postępowania weryfikacyjnego organ ustalił z jakimi oddziałami skarżący walczył w czasie wykonywania służby i w oparciu o źródła historyczne ustalił, że oddziały te należały do poakowskiego podziemia zbrojnego. Z powyższego wywiódł, że L. R. pełnił służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturą UB i w jej trakcie wykonywał zadania związane ze zwalczaniem organizacji walczących o suwerenność i niepodległość RP, co zdaniem organu daje podstawę, w świetle przepisów prawa materialnego powołanych w podstawie prawnej wydanych w sprawie decyzji , to jest przepisu art. 25 ust. 2 pkt1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach, do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że służba w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego odpowiada wymienionej w przepisie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach służbie w "aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej", jak stanowi ów przepis prawa. Zważyć jednak należy, że w przepisie tym ustawodawca w sposób jednoznaczny, a więc w sposób wyłączający możliwość interpretacji, przez użycie koniunkcji, ustalił warunek stosowania owego przepisu tylko do osób, które zarówno wykonywały zadania śledcze, jak i operacyjne, co uszło uwagi organu rozpatrującego sprawę. Na taką konstrukcję przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) i ustawowy wymóg wykonywania przez osoby, których dotyczy omawiany przepis prawa, zarówno zadań śledczych, jak i operacyjnych zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 6.10.1998r., sygn. II SA/Po 2045/97, z dnia 23.03.2000r., sygn. V SA 1708/99 oraz z dnia 9.02.2001r., sygn. II SA/Łd 2615/98.

Rozpoznając niniejszą sprawę, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa, organ decyzyjny nie wyjaśnił, czy w okresie pełnienia służby w KBW skarżący wykonywał zadania śledcze i operacyjne

związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, jak tego wymaga przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach.

W świetle ostatnio wymienionego przepisu prawa decyzje zaskarżonej treści uznać należy za przedwczesne bowiem przed ich wydaniem organ decyzyjny, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, nie wyjaśnił w sposób należyty istnienia przesłanek wskazanych w owym przepisie do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, w szczególności wykonywania przez skarżącego zadań śledczych i operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Skoro zatem organ rozpoznający niniejszą sprawę z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa nie wyjaśnił w sposób należyty istnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu podlegała uchyleniu, co orzeczono na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) wyżej wskazanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający, mając na względzie to, co powiedziano odnośnie meritum, wyjaśni istnienie przesłanek z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich i dopiero wówczas wyda w sprawie właściwą decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzeczenie zawarte w pkt III wyroku oparto na przepisie art. 152 owej ustawy w związku z brzmieniem art. 26 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.