Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1435/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 113, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 70 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1, art. 4 ust. 3, art. 7
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 358 poz 59 art. 3 lit. c
law: Rozporządzenie Rady (WE) NR 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w  ramach wspólnej polityki rybołówstwa.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 223 poz 1 art. 3 lit. b, art. 20 ust. 2, art. 27 ust. 1 lit. d, art. 55 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) NR 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego.
article: par. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 101 poz 840
law: Rozporządzenie MInistra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty  i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w  programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013"

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2056/10 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2056/10, oddalił skargę J. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.

Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

J. M. (dalej: wnioskodawca, skarżący) złożył w dniu [...] listopada 2009 r. w Z. Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o dofinansowanie operacji "Wcześniejsza emerytura" w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" objętego Programem Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007- 2013".

Do wniosku dołączył m.in. świadectwo pracy potwierdzające zatrudnienie w zawodzie rybaka od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] października 2009 r. oraz umowę o pracę zawartą na czas określony od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. oraz wyciągi pływania potwierdzające, że świadczył pracę rybaka nieprzerwanie od dnia [...] lutego 1971 r. do dnia [...] sierpnia 1983 r. i w następnych okresach: od [...] września 1983 r. do [...] czerwca 1984 r., od [...] listopada 1984 r. do [...] października 1985 r., od [...] listopada 1985 r. do [...] marca 1999 r. Z pozostałych danych podanych w Wyciągu pływania przez Urząd Morski w S. wynika, że w okresie od [...] kwietnia 2000 r. do [...] grudnia 2002 r. pływał nieregularnie na własnym statku (oznaczenie Koł-55). Z przedłożonych następnych wyciągów wynika, że pływał również w okresie od [...] maja 2005 r. do [...] lipca 2005 r. (2 miesiące 12 dni) oraz od [...] października 2009 r. do [...] października 2009 r. ( 3 dni). Wnioskodawca ukończył 61 lat .

Po weryfikacji wniosku i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, wskazując między innymi, iż na mocy § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz.U. z 2009 r. Nr 101, poz. 840 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 26 czerwca 2009 r.) pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana w formie rekompensaty rybakowi, który spełnia łącznie przesłanki: 1. trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka; 2. ukończył co najmniej 55 rok życia; 3. pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim co najmniej przez 10 lat. Organ podkreślił, że podstawowym warunkiem udzielenia pomocy jest, aby osoba ubiegająca się o pomoc była rybakiem (wykonywała zawód rybaka). Zdaniem organu wnioskodawca, mimo posiadania zatrudnienia na dzień złożenia wniosku (umowa na czas określony od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r.), nie wykonywał obecnie zawodu rybaka i nie wykonuje już od paru lat. W ocenie organu I instancji wnioskodawca nie może zatem korzystać z pomocy przewidzianej Programem Operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" ponieważ jak wynika z okoliczności ustalonych w sprawie w sposób trwały zaprzestał wykonywania zawodu rybaka zgodnie z przedstawionymi świadectwami pracy w 2005 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...] kwietnia 2010 r., w pełni akceptując argumenty przemawiające za odmową, podniesione w zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy finansowej zgodnie ze złożonym wnioskiem. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie § 21 ww. rozporządzenia, poprzez brak przyznania pomocy finansowej, pomimo spełnienia wszystkich warunków określonych w tym rozporządzeniu i błędne przyjęcie, iż skarżący nie jest rybakiem w rozumieniu powołanych przepisów; subiektywną ocenę intencji skarżącego oraz jego czynności w sytuacji, gdy okoliczności te nie wyłączają zgodnie z powołanymi przepisami możliwości skorzystania z operacji "wcześniejsza emerytura" oraz bezzasadne zastosowanie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1; dalej: rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95).

Zdaniem skarżącego na dzień złożenia wniosku trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, miał ukończone 55 lat oraz pracował w tym zawodzie 10 lat.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 23 lutego 2011 r. oddalił skargę, wskazując, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie. Sąd wyjaśnił, że skarżący ukończył 55 rok życia, a nie osiągnął wieku emerytalnego. W chwili składania wniosku był zatrudniony jako rybak. W 2005 r. otrzymał świadczenia w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego i Uzupełnienia Programu "Rybołówstwo i przetwórstwo ryb 2004-2006", mając wówczas przepracowane w zawodzie rybaka ponad 25 lat. W okresie od otrzymania w 2005 r. przedmiotowych świadczeń skarżący był łącznie zatrudniony 2 miesiące i 3 dni. Problem w rozpatrywanej sprawie powstaje z określeniem trwałości zaprzestania wykonywania zawodu. Zdaniem Sądu, można zaprzestać wykonywania czegoś trwale w sytuacji, gdy dokonujemy jakiś działań w sposób ciągły i z zamiarem długotrwałym, niezmiennym. Natomiast, jeśli nie wykonujemy jakiejś pracy przez pięć lat, po czym zatrudniamy się na czas określony, na bardzo krótki okres (ok. 2 miesiące), to trudno przekonująco twierdzić, iż po tak długim okresie zamierzamy nadal długotrwale pracować w danym zawodzie. W przypadku skarżącego nie można mówić o trwałości wykonywania zawodu rybaka po 2005 r., jak i o trwałości zaprzestania wykonywania tego zawodu, o czym mówi przepis § 21 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2009 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji okres pracy skarżącego (w latach 1971 – 2005, ponad 25 lat) został "wykorzystany" przez skarżącego w pierwszych wnioskach w 2005 r. Zatem do wyczerpania przesłanki 10 lat zatrudnienia wynikających z nowych regulacji skarżący musi nabyć nowe uprawnienia – gdyż w przedmiotowej sprawie strona legitymuje się tylko stażem 2 m-cy i 3 dni (powstałym po 2005 r.).

Sąd stwierdził, że argumentacja skarżącego oparta jest wyłącznie na wykładni językowej przepisu § 21 omawianego rozporządzenia. Sąd stosując jednak wykładnię systemową i celowościową tego przepisu, również pod względem ratio legis całego aktu prawnego dotyczącego określonej pomocy z funduszy europejskich, regulowanych również prawem unijnym (przepisy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. UE. L. 2006.223.1; dalej: rozporządzenie Rady (WE) Nr 1198/2006), które to prawo stanowi wskazanie, w jakim kierunku powinny zmierzać regulacje krajowe, aby osiągnąć założone cele, szczególnie pomocowe, stwierdził, że udzielenie pomocy skarżącemu pozostawałoby w sprzeczności z tymi celami (por. wyrok NSA, sygn. akt II GSK 610/09).

W skardze kasacyjnej J. M. wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Przedmiotowemu wyrokowi zarzucił:

1) na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię:

- § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2009 r. oraz art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) NR 1198/2006, poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia "rybak", nie uwzględniającą wszystkich wersji językowych tłumaczenia pojęcia rybak w świetle art. 3 lit. b) powołanego rozporządzenia, a w konsekwencji niewłaściwą wykładnię § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2009 r., skutkującą uznaniem, że w odniesieniu do skarżącego nie zostały spełnione warunki określone w § 21 ust. 1 powołanego rozporządzenia uzasadniające przyznanie pomocy finansowej w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur;

- art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) NR 1198/2006, poprzez naruszenie reguł wykładni i przyznanie pierwszeństwa wykładni celowościowej przed wykładnią językową, która jako pierwsza umożliwiała prawidłowe wyprowadzenie normy prawnej z art. 3 lit. b) powołanego rozporządzenia, w zw. z § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2009 r. z zastosowaniem innych, niż angielska wersji językowych (francuskiej, niemieckiej);

2) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy; tj.:

- art. 113 p.p.s.a. (rozstrzygnięcie sprawy bez uwzględnienia z urzędu wszelkich naruszeń prawa, orzeczenie sprzecznie z zasadą nie związania sądu granicami skargi, zamknięcie rozprawy bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, nie dokonanie kontroli działalności organu orzekającego zgodnie z zasadą legalności);

- a także naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niespełnienie warunków przewidzianych dla uzasadnienia wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli sądu odwoławczego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Przystępując do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 113 p.p.s.a przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. W doktrynie trafnie podnosi się, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, gdy zostały wyczerpane środki dowodowe przedstawione przez strony albo zaistniał stan zdolności sprawy do dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw by przyjąć, że tak rozumiany stan dostatecznego wyjaśnienia sprawy nie wystąpił. Sprawa została należycie wyjaśniona już na etapie postępowania administracyjnego i Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zakwestionowania ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, podnoszona, przy okazji uzasadniania zarzutu naruszenia prawa materialnego, argumentacja, wskazująca na naruszenie procedury w zakresie ustalania okoliczności zatrudnienia wnioskodawcy i ewentualnego ich wpływu na przyznanie pomocy finansowej, nie wykazała, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza stwierdzeniem w skardze kasacyjnej, że stanowi to naruszenie art. 70 § 1 ustawy z dnia 14 czerwiec 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) wnoszący skargę kasacyjną nie wykazał w istocie tego faktu. Tymczasem zgodnie z art. 176 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator nie tylko ma obowiązek wskazania konkretnego przepisu, ale także wykazania na czym to naruszenie miałoby polegać oraz stopień tego naruszenia.

Wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną, sporządzone przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada również wymogom stawianym przez art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl którego uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania.

Sąd nie ograniczył się jedynie do powołania przepisów prawa, ale wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Z treści uzasadnienia w sposób jednoznaczny wynika, w jakim zakresie stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji została zaaprobowane przez Sąd. Natomiast sam fakt, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem i jego uzasadnieniem nie oznacza jeszcze, że uzasadnienie to nie odpowiada prawu.

Ponadto należy zauważyć, iż sposób, w jaki sformułowany został powyższy zarzut odnosi się w rezultacie do dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oceny zaskarżonej decyzji, co jednak powinno wiązać się z zakwestionowaniem ustaleń faktycznych sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec braku skutecznego zakwestionowania stanu faktycznego sprawy, powołanie się jedynie na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niewystarczające.

Podsumowując, zarzut naruszenia przepisów postępowania należy uznać za niezasadny.

Przystępując do rozpoznania zarzutu naruszenia prawa materialnego należy na wstępie wskazać, iż z dniem przystąpienia naszego kraju do grona państw członkowskich Unii Europejskiej jesteśmy jako państwo zobowiązani do przyjęcia i stosowania od dnia przystąpienia całego prawa Unii Europejskiej.

Prawo wspólnotowe jest swoistym systemem prawa, z jednej strony, jest odrębne od prawa międzynarodowego i od prawa wewnętrznego państw członkowskich, a z drugiej strony, jest z nimi ściśle i wielorako powiązane.

W stanie faktycznym sprawy podstawowym aktem prawnym przyznania pomocy finansowej w ramach wsparcia wspólnotowego na rzecz zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego jest rozporządzenie Rady (WE) Nr 1198/2006. Rozporządzenie to, jako akt prawny organów Wspólnoty, od chwili wejścia w życie obowiązuje w każdej swej części we wszystkich państwach członkowskich, w sposób bezpośredni.

Zgodnie z art. 20 ust. 2 powołanego rozporządzenia dla każdej osi priorytetowej określonej w tytule IV państwo członkowskie ustanawia w ramach swego programu operacyjnego warunki i procedury ich stosowania.

W warunkach krajowych, w zakresie realizacji środka 1.5 Rekompensaty społeczno – gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką, objętego osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej Programu Operacyjnego "Zrównoważenie rozwoju sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", podstawowymi aktami prawnymi są ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619 ze zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie z dnia 26 czerwca 2009 r.

Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż na prawidłową interpretację oraz zastosowanie § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2009 r. ma wpływ prawidłowe rozumienie art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) Nr 1198/2006, którego interpretacja powinna uwzględniać nie tylko polską wersję językową, ale również inne wersje językowe.

Z tym poglądem, co do zasady należy się zgodzić. Przepisy prawa wspólnotowego niewątpliwie winny być interpretowane z uwzględnieniem innych wersji językowych. Wbrew jednak wywodom autora skargi kasacyjnej, nie ma podstaw do twierdzenia, że polska wersja językowa nie oddaje istoty pojęcia "rybak". Zgodnie z definicją legalną podaną w art. 3 lit. b) powołanego rozporządzenia "rybak" to osoba, której zajęciem - uznanym przez państwo członkowskie - jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Z kolei zgodnie z definicją legalną podaną w art. 3 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) NR 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz.U. L 358 z 31.12.2002, ze zm.) "statek rybacki" to jakikolwiek statek wyposażony w narzędzia połowowe do handlowej eksploatacji żywych zasobów wodnych.

Zatem, obiektywnie rzecz ujmując, pojęcie "rybak" nie powinno budzić wątpliwości interpretacyjnych. Ma to być osoba, która wykonuje zawód rybaka, w sposób profesjonalny. Przytoczone przez kasatora definicje pojęcia "rybak", przetłumaczone z języka angielskiego, francuskiego i niemieckiego również nie dają podstaw do odmiennego twierdzenia. Co ważniejsze, znaczenie, jakie zostało nadane temu pojęciu odpowiada również celom przedmiotowej regulacji. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Rady (WE) Nr 1198/2006, celem Europejskiego Funduszu Rybackiego, jest wspieranie finansowe środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują wcześniejsze odejście z sektora rybackiego, w tym wcześniejsze emerytury. Tak więc uzyskanie wsparcia w ramach programu jest konsekwencją utraty możliwości wykonywania zawodu rybaka w związku ze zmianami, jakie zachodzą w zakresie sektora rybackiego. Stąd też, w stanie faktycznym sprawy istota problemu, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, sprowadza się do wyjaśnienia czy wnoszący skargę kasacyjną zaprzestał na trwałe wykonywanie zawodu rybaka, w okolicznościach uzasadniających przyznanie rekompensaty. Sąd przyjął, że podjęcie przez wnioskodawcę pracy, na czas określony i to bardzo krótki, bo zaledwie około dwóch miesięcy, po długoletnim niewykonywaniu zawodu rybaka, nie nosi znamion trwałości wykonywania zawodu rybaka. Pogląd ten wydaje się być słuszny, bowiem istotą umowy zawartej na czas określony jest jej zakończenie po upływie terminu, na jaki została zawarta. Innymi słowy jej byt, co do zasady nie zależy od uwarunkowań zewnętrznych, np. takich jak reorganizacja sektora rybackiego, a jedynie od woli stron tej umowy. To z kolei prowadzi do wniosku, że wnioskodawca powinien być zatrudniony zarówno na moment składania wniosku jak i wydania decyzji. Zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka winno bowiem nastąpić wskutek przyznania wcześniejszej emerytury

Z dotychczasowego orzecznictwa wynika bowiem, że uprawnionym do złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowej emerytury jest rybak czynny zawodowo co najmniej w dacie złożenia wniosku, a w zasadzie w czasie wydania decyzji, gdyż organ winien wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Stanowisko to znajduje oparcie w wykazie załączników do rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2009 r., które należy dołączyć do wniosku o dofinansowanie. Zgodnie z pkt 5 ppkt 3 wykazu załączników, w przypadku środka rekompensaty społeczno-gospodarczej do wniosku należy dołączyć pisemne zobowiązanie ubiegającego się o dofinansowanie do zaprzestania wykonywania zawodu rybaka. (por. wyroki NSA: z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 231/11; z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1485/10).

Przechodząc do dalszych rozważań wypada zauważyć, że nie wystarczy wykazanie przez wnioskodawcę, że zaprzestał on wykonywania zawodu rybaka, ale, że do zaprzestania wykonywania zawodu rybaka doszło w następstwie dokonywanych zmian w zakresie sektora rybactwa, w związku z którymi przepisy prawa przewidują pomoc finansową.

Jak wcześniej zostało wywiedzione określenie warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej zostało pozostawione ustawodawcy krajowemu.

Stosownie do § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2009 r., w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku, pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty, rybakowi, który:

1) trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka;

2) ukończył co najmniej 55 rok życia;

3) pracował w zawodzie rybaka na statkach rybackich co najmniej przez 10 lat.

Zatem, osoba ubiegająca się o pomoc w ramach omawianego programu musi spełnić łącznie wymienione powyżej przesłanki, w tym musi wykazać, iż trwale zaprzestała wykonywanie zawodu rybaka oraz, że pracowała w tym zawodzie na statku rybackim co najmniej przez 10 lat.

Ocena istnienia wskazanych przesłanek musi być dokonana, wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną, z uwzględnieniem celu, na jaki pomoc ta została ustanowiona, tj. ochrony socjalnej czynnych zawodowo pracowników sektora rybołówstwa dotkniętego skutkami realizacji programu operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013".

Tak więc, o ile w przypadku definicji pojęcia "rybak" można poprzestać na wykładni językowej, to w przypadku badania spełnienia przesłanek udzielenia pomocy należy uwzględnić również celowość tej pomocy. Dlatego też nie można podzielić poglądu wnoszącego skargę kasacyjną, że Sąd naruszył reguły wykładni przyznając prym wykładni celowościowej nad wykładnią językową. Przeciw takiemu rozumowaniu świadczy chociażby fakt, na który powołuje się sam kasator, a mianowicie to, że brzmienie przepisu jest w pewnym stopniu uzależnione od wersji językowej, przyjętej za podstawę tłumaczenia. Poza tym podkreślenia wymaga też to, że prawodawca wspólnotowy przywiązuje dość dużą wagę do wykładni celowościowej, czego dowodem na to może być chociażby treść podejmowanych przez niego aktów prawnych. Każdy z nich zawiera preambułę, w której są zawarte najistotniejsze cele wprowadzanej regulacji, co niewątpliwie jest wyrazem dążenia do zapewnienia jednolitego pojmowania prawa wspólnotowego, przez wszystkie państwa członkowskie bez względu na obowiązujące w nich języki urzędowe.

Niezależnie od powyższego wypada także zauważyć, iż przedmiotem dofinansowania nie mogą być operacje zakończone przed datą, od której kwalifikują się one do dofinansowania.

Zgodnie z art. 55 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1198/2006 wydatki kwalifikują się do uzyskania wsparcia z Europejskiego Funduszu Rybactwa, jeżeli zostały faktycznie poniesione przez beneficjentów pomiędzy datą przedłożenia Komisji programu operacyjnego lub dniem 1 stycznia 2007 r. – zależnie od tego, która data przypada wcześniej a dniem 31 grudnia 2013 r.

Innymi słowy zdarzenie polegające na zaprzestaniu wykonywania zawodu rybaka nie powinno więc nastąpić przed 1 stycznia 2007 r. Wnoszący skargę kasacyjną, jak przyjął Sąd pierwszej instancji, a co nie zostało skutecznie zakwestionowane w skardze kasacyjnej, zaprzestał wykonywania zawodu rybaka de facto w 2005 r. po otrzymaniu pomocy z funduszu europejskiego mającego na celu restrukturyzację rynku połowowego w Polsce w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego i Uzupełnienia Programu "Rybołówstwo i przetwórstwo ryb 2004 – 2006".

Wprawdzie w 2009 r. skarżący zatrudnił się dwa razy: na 3 dni w okresie od [...] października do [...] października 2009 r. oraz na 2 miesiące w okresie od [...] listopada do [...] grudnia 2009 r., lecz jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji nie miało to charakteru trwałego zatrudnienia i zmierzało jedynie do uzyskania rekompensaty.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela bowiem stanowiska autora skargi kasacyjnej, iż art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 ma wyłącznie zastosowanie do podmiotów gospodarczych.

Zgodnie z art. 1 powołanego rozporządzenia w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego (ust. 1). Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (ust. 2).

Według powołanego przepisu prawodawca unijny w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poddał kontroli działania lub zaniechania podmiotów gospodarczych, co z uwagi na treść art. 7 tego rozporządzenia nie odpowiada w ścisłym tego słowa znaczeniu pojęciu podmiotu gospodarczego, o jakim mowa w ustawie z dnia 2 lipca o swobodzie działalności gospodarczej (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.).

Stosownie do art. 7 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 środki administracyjne i kary Wspólnoty mogą być stosowane nie tylko wobec podmiotów gospodarczych wymienionych w art. 1, tzn. wobec osób fizycznych lub prawnych i innych jednostek posiadających zdolność prawną według prawa krajowego, które popełniły nieprawidłowość, ale także wobec osób, które uczestniczyły w nieprawidłowości oraz wobec tych osób, na których ciąży obowiązek poniesienia odpowiedzialności za nieprawidłowości lub obowiązek zapobiegania im.

Jak z powyższego wynika krąg podmiotów jest bardzo szeroki i dotyczyć może każdej osoby, która doprowadzi swoimi działaniami do powstania nieprawidłowości, które mogą przynieść szkodę interesom finansowym Wspólnoty.

W stanie sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie więc przyjął, że przyznanie wnioskowanej rekompensaty osobie fizycznej, która nie jest podmiotem gospodarczym, naruszałoby postanowienia rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Z akt sprawy wynika bowiem, że wnioskodawca podjął działania – zatrudnił się na czas określony około dwóch miesięcy, oraz złożył ponowny wniosek o rekompensatę, mające na celu stworzenie "sztucznych" warunków, po tym jak organ odmówił mu przyznania pomocy z uwagi na brak pozostawania w zatrudnieniu w sektorze rybactwa na dzień złożenia wniosku. Podjęte przez wnioskodawcę działania nie powinny więc budzić wątpliwości, że były jedynie nakierowane na uzyskanie korzyści finansowej z Europejskiego Funduszy Rybactwa, wbrew postanowieniom rozporządzenia Rady (WE) Nr 1198/2006. Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Innymi słowy przepis ten miał w sprawie zastosowanie, ponieważ przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, że wnioskodawca faktycznie nie spełnił przesłanki, o jakiej mowa w § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie z dnia 26 czerwca 2009 r., a jedynie stworzył pozory zatrudnienia w celu uzyskania rekompensaty.

Końcowo, odnosząc się do wyrażonej w skardze kasacyjnej opinii o niekonstytucyjności "regulacji prawnej, stanowiącej podstawę materialnoprawną wydania kwestionowanej decyzji", należy stwierdzić, iż wysoki poziom ogólnikowości nie pozwala na merytoryczne odniesienie się do poruszonego problemu.

Podsumowując, skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.