Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1179/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Bankowe prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 3 par 1 , art. 145 par 1 , art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 66 ust. 1 pkt 3 , art. 61
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Gminy T. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: PINB), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego mostu drogowego na rzece R. w miejscowości M. , nakazał Gminie T. (dalej: Gmina lub Skarżąca), jako właścicielowi mostu będącego w nieodpowiednim stanie technicznym, wykonanie w terminie do [...] sierpnia 2022 r. opisanych w punktach od 1 do 7 czynności mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Jak wskazał PINB most położony nad rzeką [...] w mieście [...] gmina T. znajduje się na działkach oznaczonych nr ew.: [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, [...] stanowiącej własność Gminy, [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. oraz [...] stanowiącej własność Zakładu Gminny M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. .

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina podnosząc, że według ekspertyzy most nie zagraża bezpieczeństwu dla życia i zdrowia oraz mienia, a ponadto jest w odpowiednim stanie technicznym i nie wymaga natychmiastowej reakcji organów nadzoru budowlanego. W ocenie Skarżącej powyższe powinno stanowić podstawę do umorzenia postępowania w całości. Ponadto Gmina wskazała, że organ I instancji nie wyjaśnił którym wymaganiom wynikającym z obowiązujących przepisów nie odpowiada stan techniczny mostu. Wreszcie, zdaniem Skarżącej, PINB w G. niewłaściwie określił adresata zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego w S. (dalej: ZWINB lub organ odwoławczy) uchylił decyzję organu I instancji w części opisanej w jako pkt 6 sentencji tj. dotyczącej

"dokonania oznakowania mostu drogowego w obustronne tablice informujące o jego nośności" i w to miejsce nakazał Gminie "dokonać oznakowania mostu drogowego w obustronne tablice informujące o jego nośności tzn., że dopuszcza się przejazd pojazdów samochodowych o rzeczywistej masie całkowitej nie przekraczającej 20 ton oraz o dopuszczalnym nacisku na oś nie przekraczającym 10 ton". Natomiast w pozostałej części organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy obszernie przedstawił tok dotychczasowego postępowania toczącego się od 2012 r. W ramach powyższego postępowania była gromadzona dokumentacja, przeprowadzano oględziny mostu.

Ponadto - decyzją ZWINB z dnia [...] marca 2020 r. - nałożono na Gminę obowiązek przeprowadzenia kontroli rocznej mostu, kontroli okresowej wykonywanej oraz ekspertyzy technicznej mostu pod kątem możliwości jego dalszego użytkowania i wykonania prac naprawczych.

Zobowiązana Gmina w dniu [...] czerwca 2020 r. przedłożyła PINB stosowny dokument pt. "Przegląd specjalny mostu na prawach ekspertyzy", z dnia [...] maja 2020 r., opracowany przez osobę wpisaną na listę członków Z. Izby Inżynierów Budownictwa.

PINB w dniu [...] czerwca 2020 r. na podstawie art 66 art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm. – dalej: Prawo budowalne) wydał decyzję, nakładającą na Gminę obowiązek wykonania określonych czynności, mających na celu usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego mostu oraz dojazdów do mostu. Od powyższej decyzji Gmina wniosła odwołanie. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego ZWINB decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Motywując powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał na uchybienia w postępowaniu dowodowym organu I instancji. W ocenie ZWINB ekspertyza będąca podstawą rozstrzygnięcia nie określiła jednoznacznie czy most jest w odpowiednim czy nieodpowiednim stanie technicznym. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, powyższa ekspertyza zawierała nieścisłości, których organ powiatowy nie wyjaśnił.

W dalszym toku postępowania PINB uzyskał wyjaśnienia autora ekspertyzy. Stwierdził on w szczególności, iż most w aktualnym stanie wymaga remontu kapitalnego/przebudowy, jednakże poza pracami utrzymaniowi może być dalej (bez ograniczania nośności) użytkowany do czasu przebudowy przez okres najwyżej 5 lat przy nie zmienionym obciążeniu ruchem lecz przy określeniu nośności 20t. Autor wskazywał także, iż most jest aktualnie w odpowiednim stanie technicznym i nie wymaga natychmiastowej reakcji organów nadzoru budowalnego, natomiast w pkt III opracowania określono konieczność wykonania niezbędnych prac w ramach tzw. bieżącego utrzymania mostu.

W dalszym toku postępowania, w dniu [...] stycznia 2021 r., zapadła decyzja organu I instancji będąca przedmiotem odwołania do ZWINB.

W odwołaniu Skarżąca podnosiła, że skoro według wyjaśnień autora ekspertyzy mostu, nie zagraża on bezpieczeństwu dla życia i zdrowia oraz dla mienia, a ponadto jest w odpowiednim stanie technicznym i nie wymaga natychmiastowej reakcji organów nadzoru budowlanej, powinno to stanowić podstawę do umorzenia postępowania w całości. Ponadto Skarżąca wskazywała, że organ I instancji nie wyjaśnił, którym wymaganiom, wynikającym z obowiązujących przepisów, nie odpowiada stan techniczny mostu. Jednocześnie, zdaniem Skarżącej, PINB w G. niewłaściwie określił adresata zaskarżonej decyzji W ocenie Gminy właścicielem dróg wewnętrznych, w ciągu których znajduje się sporny most, jest Skarb Państwa, zatem Gmina nie powinna być adresatem nakazów wynikających z zaskarżonej decyzji. Drogi powyższe znajdują się aktualnie w posiadaniu Powiatu G. .

Rozpatrując powyższe odwołanie organ odwoławczy przywołał art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowalnego, w brzmieniu mającym zastosowanie w badanej sprawie i wyjaśnił, że przepis ten znajduje się w rozdziale 6 zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Z tego względu przepis powyższy ma zastosowanie do przypadków nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego, a więc związanych z niewłaściwym jego użytkowaniem lub doprowadzeniem do znacznego zużycia technicznego poprzez brak remontów i konserwacji, spowodowanych biernością, niedbalstwem lub brakiem kontroli właściciela lub zarządcy. Z istoty działań podejmowanych przez organ nadzoru budowlanego w trybie art 66 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, iż zmierzają one do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu odpowiadającego wymogom bezpieczeństwa (pkt 1 i 2) a także normom technicznym (pkt 3) i estetycznym (pkt 4). Zatem przepis art. 66 ustawy Prawo budowalne wiąże się z koniecznością podjęcia niezwłocznych działań naprawczych, głównie w przypadkach zaniedbania obowiązków przez właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych w zakresie stanu technicznego bądź w zakresie użytkowania obiektu.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, iż w dotychczasowym toku postępowania ustalono, że dalsza eksploatacja mostu - przez okres 5 lat, licząc od daty sporządzenia ekspertyzy - nie zagraża bezpieczeństwu zdrowia i życia ludzkiego oraz bezpieczeństwu mienia. W tym czasie zarządca mostu zobowiązany jest zaprojektować i wykonać remont kapitalny mostu oraz jego przebudowę, co jednakże nie wymaga nakazu organu nadzoru budowlanego (wymaga natomiast uzyskania pozwolenia na budowę od organu administracji architektoniczno-budowlanej). Ponadto warunkiem dalszej eksploatacji mostu jest niezwiększanie obciążenia ruchem tego obiektu, co oznacza, iż należy go oznakować w zakresie dopuszczalnej nośności do 20 ton oraz w zakresie dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu do 10 ton.

Wyjaśniono ponadto, że wprawdzie pozostałe czynności i roboty objęte nakazem są dotyczą bieżącego utrzymania, jednakże należy mieć na względzie, że przez długi czas powyższy obiekt budowlany nie był remontowany i utrzymywany przez żadnego zarządcę wobec okresu planowanej jego dalszej eksploatacji przez pięć lat stwierdzono, że w powyższej spawie objęte nakazem czynności i roboty są niezbędne do usunięcia nieprawidłowego stanu technicznego mostu.

Odpowiadając na zarzut odwołania, iż PINB w niewłaściwy sposób określił adresata decyzji, organ odwoławczy stwierdził, iż obowiązujący w sprawie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wskazuje, że droga, w ciągu której znajduje się most, powinna zostać zaliczona do dróg publicznych klasy zbiorczej. Zgodnie zaś z §4 ust 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 2016 r., poz. 124) droga klasy zbiorczej, to droga powiatowa lub draga gminna. Z powyższego wynika, że droga, w ciągu której znajduje most - obecnie składająca się z działek o różnym przeznaczeniu, w tym z działek drogowych, powinna zostać zaliczona do dróg gminnych lub powiatowych.

W ocenie ZWINB dotychczas Gmina nie wykazała, że droga - ul. [...] służy na cele ponadlokalne i powinna być objęta kategorią drogi powiatowej.

Stanowisko Gminy, prezentowane w toku postępowania wskazuje, że działki przylegające do mostu od strony wschodniej oraz od strony zachodniej Skarżąca uważa za drogi wewnętrzne, zaś odpowiedzialnym za stan spornego mostu jest Skarb Państwa, albowiem obecnie drogi powyższe znajdują się w posiadaniu Powiatu G. . W ocenie organu odwoławczego takie stanowisko jest jednak nieprawidłowe a przedłożone przez Gminę dokumenty w postaci umowy dzierżawy czy pozwolenia na budowę ścieżki rowerowej nie potwierdzają, iż Powiat G. należy uznać za posiadacza drogi ulicy [...]. W ocenie organu dokument dzierżawy nieruchomości potwierdza fakt przeciwny tj. nieuregulowany status tej drogi.

Natomiast stanowisko Ministerstwa Obrony Narodowej - zawarte w przekazanym organowi piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., oceniono jako nie mające wpływu na rozstrzygnięcie. Z powyższego pisma wynika, że sporny most jest wprawdzie istotnym elementem systemu obronnego, jednakże MON nie wskazało na konieczność przejęcia mostu na cele wojskowe zaś poruszone w piśmie zagadnienie finansowania remontu i przebudowy mostu nie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego.

Powołując się na zacytowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wywiódł, iż w rozpoznawanej sprawie należy przyjąć, że właścicielem/zarządcą spornego mostu jest właściciel lub zarządca drogi, w ciągu której znajduje się most. Z postępowania organów nadzoru budowlanego w wynika jednoznacznie, że droga - ulica [...] w tym sporny most służy ruchowi lokalnemu przede wszystkim jako dojazd do osiedla mieszkaniowego oraz turystycznych miejsc noclegowych, lewobrzeżnej części M. a tym samym jest drogą ogólnodostępną, z której może korzystać każdy. Dodano także, że w orzecznictwie powszechnie akceptowany jest pogląd, iż na gruntach o statusie miasta ulice, którym nadano nazwy, mają charakter ogólnodostępny. Przedmiotowa droga pełni zatem funkcję drogi publicznej, w myśl artykułu 1 ustawy o drogach publicznych. Ponadto pełni funkcję drogi gminnej, zgodnie z artykułem 7 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom.

W rozpoznawanej sprawie jeden z przyczółków mostu znajduje się na terenie gminnym - dz. [...] (Bi), drugi zaś z przyczółków mostu znajduje się na użytku drogowym Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Starostę Powiatu G. ) - dz. [...] (dr) oraz w części na użytku oznaczonym jako pastwisko - dz. [...] (Ps V), stanowiącym własność Zakładu Gminnego "M. " Sp. z.o.o. w M. . Działka nr [...] (Bi) łączy się z drogą w [...] (dr), której właścicielem jest Skarb Państwa, zaś zarządcą jest PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. . Droga, w ciągu której znajduje się sporny most, ma zatem nieuregulowany stan prawny, składa się z działek gruntu należących do różnych właścicieli i nie posiada ustalonej kategorii oraz zarządcy.

Jak ocenił organ odwoławczy, w sytuacji nieuregulowania stanu prawnego drogi ma zastosowanie art. 6 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. W szczególności zgodnie z art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy, zadania własne gminy obejmują sprawy gminnych dróg, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego a zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy także porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli. Organ odwoławczy zgodził się przy tym ze stwierdzeniem Gminy, iż przepisy powyższe organ nadzoru budowlanego może zastosować wyjątkowo w przypadku, gdy zawiodły inne sposoby ustalenia właściciela obiektu budowlanego. Uznał jednak, że taka właśnie wyjątkowa sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Pismem z [...] października 2021 r. Gmina wniosła skargę na decyzję ZWINB domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania w całości "ewentualnie wobec Gminy" oraz zasądzenia od organu odwoławczego na rzecz Gminy zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

Skarżonej decyzji Gmina zarzuciła naruszenie:

1) art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 Prawa budowalnego poprzez:

a) stwierdzenie, że most jest w nieodpowiednim stanie technicznym, pomimo, iż:

- organ nie wskazał, jakim wymaganiom, wynikającym z obowiązujących przepisów prawa lub jakim normom nie odpowiada stan techniczny mostu,

- z opracowanej na żądanie organu ekspertyzy wynika, że most jest w odpowiednim stanie technicznym i nie wymaga natychmiastowej reakcji organów nadzoru budowlanego,

b) nałożenie na Gminę nakazu doprowadzenia mostu do należytego stanu technicznego, pomimo iż Gmina nie jest ani właścicielem, ani zarządcą żadnej z dróg, w ciągu których leży most;

2) art. 2a ust.2, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy o drogach publicznych poprzez uznanie, że droga, w ciągu której leży most ma nieuregulowany stan prawny, nie posiada ustalonej kategorii, zarządcy ani właściciela;

3) art. 2a ust.2 ustawy o drogach publicznych, art. 6 i art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym poprzez uznanie, że do zadań gminy należą także sprawy dróg, które stanowią własność innych podmiotów;

II. naruszenie prawa procesowego, tj.

4) art. 77, art. 80 i art. 107§3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

a) sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym materiałem dowodowym,

b) niewskazanie w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji, w oparciu o jakie przepisy prawa organ uznał, iż most jest w nieodpowiednim stanie technicznym.

Gmina wniosła także o przeprowadzenie dowodu z:

1) pisma Starosty G. z dnia [...] lipca 2018 r.,

2) mapy obrazującej przebieg drogi wewnętrznej, w ciągu której leży most na okoliczność potwierdzenia, że droga wewnętrzna w ciągu której leży most ma charakter ponadlokalny, stanowi ważny element w planach rozwoju sieci dróg powiatowych i usprawnienia komunikacji pomiędzy Gminą T. a Gminą R. .

Jak wskazano w uzasadnieniu skargi, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. A contrario - ustalenie, iż obiekt budowlany znajduje się w odpowiednim stanie technicznym powoduje brak podstaw i jednocześnie potrzeby wydania przez organ nadzoru budowlanego nakazu usunięcia nieprawidłowości (nie ma nieprawidłowości). Skoro bowiem celem art. 66 jest utrzymanie obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym, decyzja powinna ograniczać się wyłącznie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Tymczasem z "Przeglądu specjalnego mostu na prawach ekspertyzy", a ponadto z dodatkowych wyjaśnień autora ekspertyzy stanu mostu, złożonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r., wynika jednoznacznie, że most w aktualnym stanie technicznym: nie zagraża bezpieczeństwu zdrowia i życia ani mienia, jest w odpowiednim stanie technicznym i nie wymaga natychmiastowej reakcji organów nadzoru budowalnego. Zdaniem Gminy, w sytuacji, gdy z niekwestionowanych ustaleń przeprowadzonego postępowania wynika jednoznacznie, że obiekt budowlany znajduje się w odpowiednim stanie technicznym i nie wymaga natychmiastowej reakcji organów nadzoru budowlanego, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Pełnomocnik Gminy wskazał także, iż żaden z organów w swojej decyzji nie wyjaśnił, którym wymaganiom wynikającym z obowiązujących przepisów lub normom nie odpowiada stan techniczny mostu.

Wreszcie Skarżąca nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją w części ustalającej, że Gmina jest właścicielem mostu i zobowiązana jest do wykonania wszystkich, określonych w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nakazów. Zdaniem Skarżącej ze zgromadzonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że most leży w ciągu dróg wewnętrznych, których jedynym właścicielem jest Skarb Państwa. Skoro zatem most leży w ciągu drogi wewnętrznej, której właścicielem jest Skarb Państwa, i stanowi tym samym część tej drogi, to nie ma żadnych podstaw faktycznych i prawnych do nakładania na Gminę T. nakazów w zakresie utrzymania mostu.

Nadmieniono, iż każda z nieruchomości, przez którą przebiega droga wewnętrzna, wbrew odmiennemu ustaleniu organu II instancji, należy do jednego właściciela tj. do Skarbu Państwa. Nie może być zatem mowy o nieuregulowanym stanie prawnym powyższej drogi czy też nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę ZWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stawisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZWINB, na mocy której nakazano Gminie dokonanie czynności mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości występujących w moście drogowym takich jak:

- naprawa betonowego ścieku skarpowego oraz przełożenia zdeformowanych płyt betonowych na styku nabrzeża,

- odnowienie białej linii szerokości 20 cm wymalowanej na nawierzchni jezdni — odgrodzenie jednostronnego ruchu pieszego,

- oczyszczenie z rdzy i zabezpieczenie powłokami antykorozyjnymi balustrad stalowych,

- oczyszczenie i pokrycie powłokami ochronnymi betonowych murków poręczowych w strefach skrzydeł,

- oczyszczenie pobocza w strefach skrzydeł z zalegającego piasku wzdłuż betonowych murków poręczowych,

- oznakowanie mostu drogowego w obustronne tablice informujące o jego nośności, informujące o nazwie rzeki, nad którą wybudowano most, wygrodzenia ruchu dla pieszych przechodzących przez most,

- uzupełnienie asfaltem ubytków w nakładce bitumicznej w strefach skrzydeł.

W ocenie Sądu w pierwszej kolejności rozpatrzenia wymaga zarzut skargi dotyczący nieprawidłowego adresata powyższych obowiązków nałożonych przez organ nadzoru budowalnego. W tym zakresie Gmina wskazuje, iż takim adresatem powinien być Skarb Państwa (reprezentowany przez Powiat G. ). Powyższe ma wynikać z faktu, iż most leży od strony wschodniej w ciągu drogi oznaczonej jako działka nr [...], której właścicielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez Starostę Powiatu G. , natomiast od strony zachodniej - w ciągu drogi nr [...], której właścicielem jest Skarb Państwa i która jest w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. .

Powyższe stanowisko, jakkolwiek oparte na prawidłowym ustaleniu sposobu władania działkami nr [...] i nr [...], pomija kluczową dla sprawy okoliczność, iż powyższe działki drogowe nie stykają się. Od wschodu działka nr [...] kończy się na działce nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. (część nadwodna mostu). Natomiast po stronie zachodniej ulica [...] przebiegając przez działkę nr [...] kończy się na działce nr [...] stanowiącej własność Gminy.

Nie jest przy tym sporne, iż wschodni wjazd na most znajduje się na gruncie Skarbu Państwa (działka oznaczona - dr) natomiast zachodni na gruncie należącym do Gminy (działka oznaczona – Bi). W tym stanie rzeczy nie jest uprawnione twierdzenie Gminy jakoby most znajdował się "w ciągu dróg" Skarbu Państwa, albowiem działka nr [...] będąca własnością Gminy wyraźnie rozdziela działki należące do Skarbu Państwa. W powyższym zakresie nie można też nie dostrzegać, iż działka [...] nie jest działką drogową jest bowiem oznaczona w ewidencji symbolem Bi – "inne tereny zabudowane" przy czym również jej kształt nie jest typowym dla działki drogowej.

Nie jest przy tym sporne, iż przez powyższe działki oraz przez część nadwodną mostu przebiega ogólnodostępna ulica - Wojska Polskiego, która u nie została zaliczona do żadnej kategorii dróg publicznych.

Przy ocenie podmiotu, któremu można aktualnie przypisać odpowiedzialność za stan mostu i jego bieżące utrzymanie, a w konsekwencji na który mogą być nałożone obowiązki na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowalnego, warto zauważyć, iż zgodnie z obowiązującym planem miejscowym zarówno przez most jak i przylegające do niego działki zaplanowano przebieg drogi publicznej drogi klasy zbiorczej. Aktualnie jednak droga taka jest na etapie planowania, przy czym na odcinku działki nr [...] nie spełnia ona parametrów drogi powiatowej. Natomiast z działki nr [...] dotychczas nie wydzielono działki drogowej.

Warto również w tym miejscu zauważyć, iż wobec zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Gmina jako właściciel działki nr [...], była uprawniona do jej podziału ze skutkiem opisanym w art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.). Taki podział doprowadziłby do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za planowaną drogę klasy zbiorczej. Jakkolwiek w świetle przedkładanych przez Gminę pism można przyjąć, że Powiat jest zainteresowany powstawaniem drogi o parametrach drogi powiatowej w przebiegu ulicy [...], to dotychczas, między innymi z uwagi na brak rozstrzygnięcia w powyższym zakresie, stanowisko Powiatu można uznać co najwyżej za artykulację jego planów, nie mającą jednak odzwierciedlenia w istniejącym stanie prawnym.

Opisany powyżej stan działek, na których znajduje się most, w tym w szczególności stan prawny działki nr [...], nie daje podstaw do przyjmowania odpowiedzialności Skarbu Państwa za stan mostu. Wbrew twierdzeniom Skarżącej most nie znajduje w ciągu należących do Skarbu Państwa dróg wewnętrznych. Brak jest też podstaw przypisywania istniejącej ulicy charakteru ponadlokalnego w sytuacji, gdy na odcinku przylegającym do mostu, jak i w jego przebiegu, droga ta nie spełnia parametrów wymaganych od dróg powiatowych i nie została zaliczona do kategorii dróg powiatowych. Z okoliczności sprawy wynika przy tym, iż aktualnie most przede wszystkim służy mieszkańcom miejscowości miasta M. , stanowiąc istotny element w jego rozwoju i bieżącym funkcjonowaniu. Co więcej, Gmina umożliwiając przejście i przejazd przez swoją nieruchomość oraz nadając przebiegającej przez most ulicy nazwę, niewątpliwie godziła się na takie jego wykorzystanie. Powyższe wiąże się z przejęciem przez ten podmiot odpowiedzialności za stan obiektu.

W ocenie Sądu organy nadzoru budowalnego zasadnie uczyniły zatem adresatem decyzji nakładającej obowiązki Gminę. Brak jest bowiem innego podmiotu, na który można by nałożyć obowiązek przewidziany w art. 66 ust. 1 Prawa budowalnego. Obowiązki Gminy w powyższym zakresie wynikają z art. 6 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 i pkt 14 powyższej ustawy. Przy czym zaznaczyć należy, iż powyższe przepisy nie dawały podstaw do opisywania Gminy w decyzji jako "właściciela" mostu - tak jak to uczynił organ I instancji a czego nie zakwestionował organ odwoławczy - niemniej jednak takiego wadliwego opisu praw adresata decyzji nie sposób uznać za uchybienie uzasadniające uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Sąd nie uznał też za uzasadniony zarzutu naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane z uwagi na stwierdzenie, że most jest w nieodpowiednim stanie technicznym, bez wskazania przepisów lub norm, którym nie odpowiada stan techniczny mostu. Trafnie w tym zakresie organ wywiódł, że z istoty działań podejmowanych przez organ nadzoru budowlanego w trybie art 66 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, iż zmierzają one do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu odpowiadającego wymogom bezpieczeństwa (pkt 1 i 2) a także normom technicznym (pkt 3) i estetycznym (pkt 4). Zatem przepis art. 66 ustawy Prawo budowalne wiąże się z koniecznością podjęcia niezwłocznych działań naprawczych, głównie w przypadkach zaniedbania obowiązków przez właścicieli lab zarządców obiektów budowlanych w zakresie stanu technicznego bądź w zakresie użytkowania obiektu. Skoro objęte obowiązkiem czynności mają znacznie dla zapewnienia bezpieczeństwa w toku planowanego dalszego korzystania z mostu do czasu jego remontu czy przebudowy, mogły one także dotyczyć czynności i robót dotyczących bieżącego utrzymania. Brak powyższych czynności, jawiłby się jako grążący naruszeniem zasad eksploatacji mostu. Trafnie też organ odwoławczy zauważył, że przez długi okres powyższy obiekt budowlany nie był remontowany i utrzymywany przez żadnego zarządcę, zatem takie czynności i roboty są niezbędne do usunięcia nieprawidłowego stanu technicznego mostu.

Co do oświadczeń Gminy opartych na twierdzeniu autora ekspertyzy, iż "most nie wymaga natychmiastowej reakcji organów nadzoru budowlanego", nie sposób uznać, aby taka teza zwalniała organy administracji z weryfikacji innych ujętych w opracowaniu postulatów, które opisano jako istotne dla jego dalszej bezpiecznej eksploatacji. Co najwyżej można uznać, iż reakcja organów w tym zakresie nie musiała być "natychmiastowa" a powinna następować w zwykłych terminach. Nie sposób bowiem nie dostrzegać, iż w przeglądzie specjalnym mostu, autor opisał nieprawidłowości dotyczące jego stanu wskazując na uszkodzenia stanowiące zagrożenie bezpieczeństwa ruchu pojazdów i pieszych. Wskazywano na potrzebę wydzielenia białą linią jezdni o szerokości 20 cm dla strefy, ruchu pieszych oraz na brak oznakowania nośności mostu czy tabliczek z nazwą rzeki. Ponadto autor opracowania opisywał niedostateczny stan chodników, całkowite skorodowanie balustrad, niedostateczny stan dojazdów do mostu oraz zły stan nakładki bitumicznej z asfaltobetonu ułożonej na kostce brukowej. Wreszcie wyraźnie wskazano, że most w stanie aktualnym wymaga remontu kapitalnego i może być dalej użytkowany do czasu przebudowy lub remontu przez okres najwyżej 5 lat przy niezmienionym obciążeniu ruchem przy określeniu aktualnej nośności 20t. Nie sposób zatem przyjmować, jak zdaje się twierdzić Gmina, iżby z ekspertyzy wynikało, że aktualny stan mostu i jego oznakowanie są prawidłowe i nie wymagają żadnych działań dla zapewnienia jego dalszej bezpiecznej i prawidłowej eksploatacji przez okres pięciu lat.

W ocenie Sądu treść powyższego specjalistycznego opracowania oraz dalszych wyjaśnień autora stanowiła wiarygodny dowód w sprawie a jego wszechstronna ocena dokonana przez organy administracji uprawniała je do przyjęcia, iż konieczne jest podjęcie czynności w zakresie bieżącego utrzymania mostu i oznakowania jego nośności, które ostatecznie znalazły wyraz w poszczególnych obowiązkach nałożonych decyzją organu nadzoru budowalnego. Podjęcie działań opisanych w decyzji mieści się tym samym w dyspozycji art. 66 ust. 1 Prawa budowanego. Obowiązków podmiotu odpowiedzialnego za stan mostu należy też upatrywać w treści art. 61 Prawa budowalnego w myśl którego:

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami tj. przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.

2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów dotyczących dróg publicznych, albowiem wobec opisanych wyżej okoliczności brak jest innego niż Gmina podmiotu, któremu aktualnie można przypisać odpowiedzialność za stan mostu. Przez most nie przebiega droga publiczna a działki, przez które przebiega ulica [...] mając różnych właścicieli.

Podstaw do odmiennej oceny odpowiedzialności Gminy za stan mostu nie daje ogólne stanowisko Ministerstwa Obrony Narodowej co do jego znaczenia dla realizacji zadań strategicznych. Aktualnie most łączy przedzielone rzeką R. dwie części M. miejską po stronie wschodniej z letniskową (wcześniej koszarową) po stronie zachodniej. Oceny tej nie mogą zmienić plany Ministra czy też Powiatu, które dotychczas nie zostały dotychczas zrealizowane.

Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów dotyczących toku postępowania, albowiem organy prawidłowo zgromadziły i należycie oceniły materiał dowodowy.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.