Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1184/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5, 7, 8, 9
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 28, art. 157 § 2, art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3, 105 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi A.K., U.T., L.W. i M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] ; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A.K., U.T., L.W. i M.T .solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A.K., U.T. i L.W. solidarnie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku A. K., M. T., U. T. i L. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] stycznia 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję z [...] stycznia 2013 r. Decyzją tą, po rozpatrzeniu wniosku J. B. stwierdzono, że decyzja z [...] września 1976 r., nr [...] Naczelnika W. o sprzedaży na rzecz dotychczasowego najemcy lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w W. przy ul. [...] została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jej nieważności z powodu wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych oraz umorzono postępowanie z wniosku A. K., M. T., U. T. i L. W.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i ubytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, póz. 279).

Przeddekretowi właściciele tej nieruchomości: W. i A. małżonkowie D. złożyli, w terminie przewidzianym w art. 7 ust. 1 dekretu, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu.

W. D. zmarł w 1949 r., a spadek po nim nabyli: J. G., D. B. i J. B. (postanowienie Sądu Powiatowego [...] z [...].01.1951 r., sygn. akt [...]).

Orzeczeniem administracyjnym z [...] lutego 1952 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło dawnym właścicielom przyznania prawa własności czasowej.

Organ nadzoru wyjaśnił, że [...] stycznia 1955 r. zawarta została umowa pomiędzy A. D. i I. S., na podstawie której A. D. przelała na rzecz I. S. wszystkie swoje prawa do odszkodowania przysługujące jej z mocy art. 7, 8 i 9 dekretu w związku z orzeczeniem administracyjnym z [...] lutego 1952 r. Następnie analogiczne umowy zostały zawarte przez spadkobierców W. D.: w dniu [...] czerwca 1955 r. umowę z I. S. zawarła J. G., w dniu [...] sierpnia 1955 r. umowę zawarła D. B., a w dniu [...] września 1956 r. – D. B., działająca w imieniu i na rzecz małoletniego J. B. (na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z [...].09.1955 r., sygn. akt [...]).

A. D. zmarła, a spadek po niej nabyli: J. B., D. P. (uprzednio B.) i J. G. (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z [...].10.2009 r., sygn. akt [...]). Po śmierci J. G. spadek po niej nabyła córka E. O. (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z [...].04.1997 r., sygn. [...]). W tym stanie rzeczy następcami prawnymi przeddekretowych właścicieli są obecnie: J. B., D. P. i E. O.

I. S. zmarła, a spadek po niej nabyli: A. T. oraz wnuki J. T. i M. T. (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z [...].09.1987 r., sygn. akt [...]).

Po J. T. spadek nabyli: U. T. i M. T. (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z [...].09.2005 r., sygn. [...] oraz postanowienie prostujące z [...].07.2007 r., sygn. [...]).

A. T. zmarła, a spadek po niej nabyły: A. K. i L. W. (postanowienie Sądu Rejonowego w W. z [...].11. 2009 r., sygn. [...]).

Kolegium wskazało, że decyzją z [...] września 1976 r., nr [...] Naczelnik W. orzekł o sprzedaży na rzecz dotychczasowego najemcy lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...], posadowionym na przedmiotowej nieruchomości wraz z udziałem w części budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców oraz udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu pod budynkiem.

Decyzją z [...] września 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że orzeczenie administracyjne z [...] lutego 1952 r., nr [...] w stosunku do gruntu związanego z własnością lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] znajdujących się w budynku położonym przy ul. [...] było wydane z naruszeniem prawa, jednakże wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności w tym zakresie, a w pozostałej części stwierdziło jego nieważność, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2011 r., nr [...].

Wnioskiem z 28 lutego 2012 r. A. K., M. T., U. T. i L. W. wnieśli o stwierdzenie, że decyzja z [...] września 1976 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Wnioskiem z 25 maja 2012 r. J. B. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1976 r.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] stycznia 2013 r. umorzono postępowanie z wniosku A. K., M. T., U. T. i L. W. Uzasadniając tę część rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że nabyte przez poprzedników prawnych tych osób roszczenia, nie obejmowały wszelkich roszczeń byłych właścicieli nieruchomości, ale wyłącznie roszczenia o zrekompensowanie przez organy administracji publicznej strat poniesionych przez właściciela nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, co z kolei było konsekwencją wydania negatywnego orzeczenia administracyjnego z 1952 r. Wskazuje na to jednoznacznie treść umów, daty ich zawarcia, jak też zastosowana przy ich sporządzeniu zwykła forma pisemna (opatrzona jedynie podpisami notarialnie poświadczonymi). Byt tych roszczeń (i ich konkretyzacja) związany był z istnieniem negatywnego orzeczenia administracyjnego wydanego w przedmiocie złożonego przez byłych właścicieli wniosku dekretowego. Z chwilą zatem wyeliminowania z obrotu prawnego z mocą wsteczną tego orzeczenia istnienie tych umów w żaden sposób nie ograniczało praw dawnych właścicieli nieruchomości (ich spadkobierców) do uzyskania na zasadzie określonej w art. 7 ust. 2 dekretu użytkowania wieczystego gruntu, jak też przywróconego (na skutek restytucji stanu prawnego sprzed wydania ww. orzeczenia) prawa własności do posadowionego na gruncie budynku (art. 5 dekretu). Tych praw umowy bowiem nie przenosiły.

Z tej przyczyny Kolegium uznało, że następcy prawni I. S., tj. A. K., M. T., U. T. i L. W. nie mają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży na rzecz dotychczasowego najemcy lokalu mieszkalnego nr [...]. Dlatego na podstawie art. 105 § 1 kpa organ umorzył postępowanie z wniosku złożonego przez A. K., M. T., U. T. i L. W.

Tą samą decyzją Kolegium, działając z wniosku J. B., stwierdziło, że decyzja z [...] września 1976 r. o sprzedaży na rzecz dotychczasowego najemcy lokalu mieszkalnego nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jej nieważności z powodu wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. Kolegium wskazało, że decyzja została wprawdzie wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 4 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe oraz art. 10 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ale ponieważ wskutek jej wydania dokonane zostały czynności na podstawie przepisów prawa cywilnego, to w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne i nie można stwierdzić jej nieważności.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli A. K., M. T., U. T. i L. W. Zarzucili naruszenie przepisów art. 6, 7, 9, 11, 77, 80, 107 § 3 kpa oraz art. 157 § 2 w zw. z art. 28 kpa. We wniosku podniesiono, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2012 r., sygn. I SA/Wa 2398/11 wiąże wyłącznie w sprawie, w której został wydany. Ponadto składający wniosek powołali wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 7/12, w którym, zdaniem skarżących, dokonano odmiennej oceny prawnej stanu własnościowego budynku przy ul. [...] w W.

Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium podniosło, że przedmiotem sporu jest wyłącznie kwestia, komu w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1976 r. o sprzedaży na rzecz dotychczasowego najemcy lokalu mieszkalnego nr [...] przysługuje przymiot strony i kto miał legitymację do skutecznego domagania się wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Kolegium podzieliło w całości pogląd zaprezentowany w wyroku tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2398/11. Kolegium wskazało, że w wyroku tym Sąd dokonał oceny treści umowy zawartej między przeddekretowymi właścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...]. Sąd uznał, że: "(...) nabyte wówczas roszczenia, nie obejmowały wszelkich roszczeń byłych właścicieli nieruchomości [...], ale wyłącznie roszczenia o zrekompensowanie przez organy administracji publicznej strat poniesionych przez właściciela nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, co z kolei było konsekwencją wydania negatywnego orzeczenia administracyjnego z 1952 r. Wskazuje na to jednoznacznie treść umów, daty ich zawarcia, jak też zastosowana przy ich sporządzeniu zwykła forma pisemna (opatrzona jedynie podpisami notarialnie poświadczonymi). Byt tych roszczeń (i ich konkretyzacja) związany był z istnieniem negatywnego orzeczenia administracyjnego wydanego w przedmiocie złożonego przez byłych właścicieli wniosku dekretowego. Z chwilą zatem wyeliminowania z obrotu prawnego z mocą wsteczną tego orzeczenia (skutek ex tunc decyzji nieważnościowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego), istnienie tych umów w żaden sposób nie ograniczało praw dawnych właścicieli nieruchomości (ich spadkobierców) do uzyskania na zasadzie określonej w art. 7 ust. 2 dekretu użytkowania wieczystego gruntu, jak też przywróconego (na skutek restytucji stanu prawnego sprzed wydania ww. orzeczenia) prawa własności do posadowionego na gruncie budynku (art. 5 dekretu). Tych praw umowy te bowiem nie przenosiły".

W ocenie Kolegium dopiero po wydaniu rozstrzygnięć, z których ewentualnie wynikać będą roszczenia odszkodowawcze, następcy prawni I. S. będą mogli skorzystać z praw wynikających z umowy zawartej przez ich poprzedniczkę prawną z A. D. i spadkobiercami W. D.

Kolegium podkreśliło, że wyrok z 27 lutego 2012 r., sygn. I SA/Wa 2398/11 jest prawomocny, a dotyczył ona kwestii, komu w sprawach tej nieruchomości przysługuje przymiot strony. Natomiast wyrok w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 7/12 jest nieprawomocny.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2013 r. skargę wnieśli A. K., M. T., U. T. i L. W., zaskarżając w całości decyzję z [...] marca 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] stycznia 2013 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 6, 7, 9 i 11 kpa, poprzez nie wyjaśnienie kwestii legitymacji skarżących i oparcie zaskarżonej decyzji wyłącznie na treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11, w sytuacji, gdy ocena faktyczna i prawna zawarta w ww. uzasadnieniu nie ma mocy wiążącej dla rozpatrzenia przedmiotowej kwestii, a organ jest zobligowany do wszechstronnego zbadania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym; natomiast w wyroku z 9 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 7/12 tutejszy Sąd orzekł, iż udział J. B. w prawach i roszczeniach do gruntu nieruchomości przy ul. [...] został zbyty na rzecz I. S. - poprzedniczki prawnej skarżących,

- art. 107 § 3 kpa, poprzez niewyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia i dowodów na których oparł się organ, jak też dowodów którym organ odmówił wiarygodności, w tym pominięcie mocy dowodowej znajdujących się w aktach umów przelewu oraz złożonych wraz z zawarciem przedmiotowych umów oświadczeń oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2010 r., nr [...] oraz z [...] kwietnia 2011 r., nr [...]

- art. 7, 77 i 80 kpa, poprzez niezebranie całego materiału dowodowego oraz brak dokonania oceny dowodów znajdujących się w aktach postępowania;

- art. 157 § 2 w zw. z art. 28 kpa, poprzez przyjęcie, iż to J. B., a nie skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w nieruchomości przy ul. [...], w sytuacji, gdy A. K., M. T., U. T., L. W. legitymują się przymiotem strony postępowania wskutek zawarcia umów przelewu praw, które to umowy są ważne, skuteczne i dotyczą wszelkich praw do nieruchomości powstałych także w razie uchylenia orzeczenia dekretowego, a nadto sam organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji uznał, że ww. umowy przelewu nie przenosiły jedynie prawa do uzyskania użytkowania wieczystego gruntu oraz przywróconego prawa własności posadowionego na gruncie budynku, które to prawa nie są przedmiotem niniejszego postępowania;

- art. 101 kpa, poprzez nierozpatrzenie wniosku skarżących o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie i art. 109 § 1 kpa w zw. z art. 107 § kpa, poprzez doręczenie kserokopii a nie oryginału decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli wyżej wskazane zarzuty.

Skarżący wnieśli o: uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2013 r. oraz decyzji tego organu z [...] stycznia 2013 r. i o zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W dniu rozprawy wpłynęły pisma zawierające wnioski formalne:

- J. B. o: odroczenie rozprawy z uwagi na stan zdrowia (załączono zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że uczestnik nie powinien wychodzić z domu z powodów zdrowotnych do 1.11.17 r.), nie poinformowanie go o terminie rozprawy, ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zawieszenie postępowania, wyłączenie sędziów orzekających w sprawie;

- K. B. o odroczenie rozprawy z uwagi na stan zdrowia - nagłą niedyspozycję, nie otrzymania informacji o terminie rozprawy, ustanowienie pełnomocnika z urzędu;

- M. B. o odroczenie rozprawy i ustanowienie pełnomocnika z urzędu,

- B. B. i K. B. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu

- M. J. o odroczenie rozprawy.

Powyższe wnioski wymagają omówienia na wstępie, celem wykazania zachowania przez Sąd prawidłowości w procedowaniu.

Wobec wniosku J. B. o wyłączenie sędziów orzekających w dniu 26 października 2017 r. Przewodnicząca składu zarządziła przerwę i wniosek został przekazany do rozpoznania. Postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym Sąd oddalił wniosek o wyłączenie sędziów. Umożliwiało to Sądowi, w składzie wyznaczonym na 26 października 2017 r. przeprowadzenie rozprawy.

Odnośnie wniosków o prawo pomocy w zakresie ustanowienie pełnomocnika z urzędu, to wnioski te zostały przekazane do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podnieść należy, że samo złożenie wniosków nie może mieć wpływu na możliwość dalszego procedowania, a brak odroczenia rozprawy z uwagi na te wnioski nie narusza praw uczestników postępowania. Nie rozstrzygnięta została bowiem w tej dacie kwestia zasadności wniosków, a w przypadku ich korzystnego rozstrzygnięcia uczestnikom służy prawo podejmowania dalszych czynności w sprawie już przy pomocy wyznaczonego radcy prawnego lub adwokata. Należy zważyć, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter incydentalny, bowiem rozpoznanie tego wniosku pozostaje bez wpływu na inne czynności procesowe podejmowane w sprawie (m.in. orzeczenia NSA z 5.04.2007 r., syn. akt II OZ 288/07, z 14.06.2011r. sygn. akt II OSK 874/11, z 8.01.2009 r., sygn. akt I OZ 946/08, z 20.01.2009 r., sygn. akt I OZ 939/08). Zdaniem Sądu wszczęcie postępowania incydentalnego w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie powinno zatem powodować wstrzymania postępowania w sprawie.

Wnioski B. B. i K. B. zostały rozpoznane na rozprawie odrębnymi postanowieniami. Z kolei wniosek M. J. o odroczenie rozprawy i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jako nie pochodzący od strony postępowania nie mógł być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

Sąd nie uwzględnił wniosków uczestników postępowania o odroczenie rozprawy, gdyż nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 109 ppsa.

Odnośnie stanowiska J. B. i K. B. o braku informacji o terminie rozprawy, wskazać należy, że jak wynika z pisma z 25 października 2017 r. Kierownika zmiany Poczty Polskiej SA - Urzędu Pocztowego [...], przesyłka polecona adresowana do K. B. została odebrana 13 października 2017 r. K. B. jest także pełnomocnikiem swojego ojca J. B., wobec tego zgodnie z art. 67 § 5 ppsa pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. Kwestia braku wiedzy strony o terminie rozprawy, w sytuacji gdy prawidłowo powiadomiono pełnomocnika o terminie, pozostaje poza oceną Sądu. Ponadto wskazać należy, że K. B. w dniach 9 i 19 października 2017 r. zapoznawała się z aktami sprawy, w których znajdowało się zarządzenie z 21 września 2017 r. o wyznaczeniu rozprawy na 26 października 2017 r. Natomiast przesyłka polecona dla J. B., który jest pełnomocnikiem D. P. została wydana adresatowi 13 października 2017 r. Uczestnicy byli więc prawidłowo powiadomieni o terminie rozprawy wyznaczonej na 26 października 2017 r.

Zgodnie z treścią art. 109 ppsa rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 107 ppsa nieobecność na rozprawie zarówno stron, jak i ich pełnomocników, nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że ewentualne pozbawienie strony możności obrony swych praw należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie wolno go łączyć tylko i wyłącznie z sytuacją, kiedy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu (por. wyroki SN z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt III CKN 416/98; z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt IV CSK 84/10). Należy wskazać, że z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wynika nakaz rozpatrywania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. W celu realizacji tej konstytucyjnej zasady art. 7 ppsa wymaga, by sąd administracyjny podejmował czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążył do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Jedną z najczęstszych przyczyn uniemożliwiających rozpatrzenie spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, jest odraczanie rozpraw z powodu nieobecności strony wywołanej chorobą. Powołanie się na tę przyczynę jest niewątpliwie uprawnieniem procesowym strony, co jednak nie wyłącza możliwości dokonania przez sąd kontroli w kontekście całościowej postawy strony w postępowaniu. W orzecznictwie sądowym uznaje się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony lub pełnomocnika, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie jest "znaną sądowi przeszkodą" i może pociągać za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Jednak zgodnie z treścią przepisu ta "znana sądowi przeszkoda" musi być jednocześnie przeszkodą, "której nie można przezwyciężyć". W każdym przypadku istotne znaczenie ma to, czy korzystanie z tej przyczyny odroczenia następuje dla realizacji celu, jakiemu przepis ten służy oraz czy nieodroczenie rozprawy w takiej sytuacji procesowej spowoduje naruszenie prawa strony. Jeżeli choroba strony stanęła na przeszkodzie jedynie jej obecności na rozprawie, a nie ograniczyła aktywności w postępowaniu, wyrażającej się w składaniu pism przedstawiających stanowisko w sprawie, w zgłaszaniu wniosków i dowodów oraz wypowiadaniu się co do twierdzeń i dowodów drugiej strony, to można zasadnie twierdzić, że jej prawo do wysłuchania zostało zrealizowane. (por. wyroki NSA: z 24 IX 2015 r., I OSK 370/14; z 10 I 2014 r., II FSK 417/12; z 22 III 2013 r., I OSK 1723/11; z 11 III 2009 r., II GSK 782/08; z 27 X 2006 r., II OSK 745/05). W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Uczestnicy J. B., K. B. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnicy brali aktywny udział w postępowaniu składając szereg pism, wniosków i środków odwoławczych. Podsumowując podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie żadna z ustawowych przesłanek odroczenia rozprawy nie zaistniała.

Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w piśmie J. B. z 26 października 2017 r. (data prezentaty) odnośnie dopuszczenia dowodów z wyroków zapadłych w tutejszym sądzie na okoliczność związania składu orzekającego zapadłymi wyrokami. Sąd nie jest związany oceną prawną dokonaną w tamtych sprawach. Przepis art. 170 ppsa stanowi o związaniu orzeczeniem prawomocnym strony, sądy, organy, a więc reguluje znaczenie erga omnes prawomocnych orzeczeń sądowych. Znaczenie ma tylko treść sentencji, zatem nie podzielenie stanowiska zawartego w uzasadnieniu przez inny sąd nie narusza tego przepisu.

Sąd nie uwzględnił również wniosków o zawieszenie postępowania sądowego. W ocenie Sądu nie wystąpiły bowiem ani obligatoryjne, ani fakultatywne przesłanki zawieszenia postępowania sądowego określone w art. 123-125 ppsa. Wobec tego Sąd oddalił wnioski dowodowe o załączenie akt innych postępowań toczących się przed sądami powszechnymi na okoliczność zawieszenia postępowania. Sąd dokonuje oceny legalności decyzji na datę jej wydania przez organ. W tej dacie umowy nie zostały podważone w postępowaniach przed sądem powszechnym. Odnośnie natomiast wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi, jak wskazał J. B., na czynności sprawdzające oraz postępowanie rozpoznawcze wszczęte przez Komisję Weryfikacyjną na podstawie przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. poz. 718), to wskazać należy, że z żadnego dowodu, w tym załączonego do wniosku pisma z 17 sierpnia 2017 r. Dyrektora Departamentu Prawa Administracyjnego w Ministerstwie Sprawiedliwości nie wynika, aby toczyło się postępowanie przed Komisją dotyczące nieruchomości przy ul. [...]. Przy czym zgodnie z art. 26 ust.1 in fine powołanej ustawy z 9 marca 2017 r., to Komisja powiadamia sąd o wszczęciu postępowania. Taka sytuacja na datę orzekania przez Sąd nie miała miejsca. Dlatego brak było podstaw do zawieszenia postępowania.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że skarga jest zasadna. Przedmiotem sporu jest komu przysługują uprawnienia do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w budynku położonym na działce przy ulicy [...]. Nieruchomość ta objęta została działaniem dekretu warszawskiego. Spór powstał na tle zawartych w latach 1955-1956 umów pomiędzy A. D. i spadkobiercami W. D., a I. S. w związku z orzeczeniem administracyjnym z [...] lutego 1952 r. oraz w związku z przejęciem przez Skarb Państwa nieruchomości nr hip. [...]. Umowom tym towarzyszyły oświadczenia, że zbywający nie będą rościć żadnych pretensji ani praw do spornej nieruchomości w przypadku uchylenia orzeczenia dekretowego, uznając I. S. jako właścicielkę odpowiednich części nieruchomości.

Wskazać należy, że zarówno organy administracyjne, jak i sądy administracyjne w toku licznych postępowań odmiennie rozstrzygały tę sporną kwestię, raz uznając rację jednej, raz drugiej strony (np. wyroki WSA w Warszawie: z 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2397/11 oraz sygn. akt I SA/Wa 2398/11; z 9 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 7/12 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 736/13).

W niniejszej sprawie jest to spór dotyczący legitymacji czynnej wynikającej z przepisu art. 28 kpa w zw. z art. 5, 7, 8 i 9 dekretu z 26 października 1945 r., a także przepisów art. 10 ust.1 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach i art. 4 ust. ustawy z 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe - do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu.

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 736/13 w kwestii oceny umów zawartych pomiędzy A. D. a I. S. oraz spadkobiercami W. D., tj. I. G., D. B. działającą w imieniu własnym i małoletniego wówczas J. B., a I. S. Stanowisko przedstawione w uzasadnieniu tego wyroku i wywody w nim zawarte w wyżej wskazanej kwestii Sąd przyjmuje jako własne.

Należy podnieść, że umowy z 1955 r. i z [...] września 1956 r. zostały sporządzone we właściwej formie i objęły całość roszczeń i uprawnień dekretowych służących pierwotnym współwłaścicielom. Działająca w imieniu małoletniego J.B. D.B. przelała zatem skutecznie w jego imieniu całość wówczas należących doń uprawnień z tego tytułu, a co więcej, również ewentualnych roszczeń przyszłych. Treść umów (przelanie praw do odszkodowania oraz uprawnień z art. 7, art. 8 i art. 9 dekretu), jak i treść oświadczenia D. B. z [...] sierpnia 1955 r. i A. D. z [...] stycznia 1955 r. (zrzeczenie się pretensji do części nieruchomości na wypadek uchylenia orzeczenia z [...] lutego 1952 r.) pozwalają na ustalenie intencji strony umowy. Treść umowy należy badać zgodnie z art. 65 § 2 k.c., który stanowi, że w umowach należy badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Przepis ten stanowi więc o pierwszeństwie zamiaru i celu stron przed dosłownym brzmieniem umowy. Jeżeli zatem w dacie zawarcia umowy zbywcom służyło wyłącznie prawo do odszkodowania, to do tego należało literalnie zawęzić przedmiot umowy. Nie oznacza to jednak ograniczenia zakresu rzeczywistego zbycia, gdyż strona nie mogła przekazać więcej praw niż posiadała. Tym bardziej, że z tego tytułu otrzymała należność (pokwitowała w treści umowy) i stwierdziła, że żadnych pretensji do gruntu i nabywcy nie będzie rościć również w przyszłości. Zatem nie do obrony jest stanowisko, według, którego nabyte przez I. S. roszczenia nie obejmowały wszelkich roszczeń dekretowych, a jedynie, jak wskazało Kolegium, roszczenie o zrekompensowanie strat poniesionych przez właściciela nieruchomości. Umowy nie wymagały formy aktu notarialnego, gdyż zgodnie z art. 46 dekretu z 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe jedynie umowa przenosząca własność nieruchomości wymagała takiej formy. Umowy te nie przenosiły prawa własności, bo zbywca nie był wówczas właścicielem spornej nieruchomości, a przenosiły roszczenia i uprawnienia, które jemu wówczas przysługiwały.

Wobec skutecznego zbycia wszelkich praw i roszczeń dekretowych przez byłą współwłaścicielkę – A. D. i spadkobierców współwłaściciela – W. D. na rzecz I. S., to jej spadkobiercy (skarżący), a nie J. B. byli uprawnieni do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu. Wobec powyższego słuszny jest zarzut skargi odnośnie naruszenia przez organ nadzoru przepisu art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 28 kpa, poprzez przyjęcie, że to J. B. i spadkobiercom małżonków D., a nie skarżącym przysługuje przymiot strony. Zgodnie z treścią art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Elementem kwalifikującym podmiot jako stronę postępowania, tj. podmiot, który ma pełny zakres uprawnień procesowych i który będzie adresatem decyzji administracyjnej, jest pojęcie interesu prawnego i obowiązku. O tym zaś, czy interes będący treścią żądania ma charakter prawny czy faktyczny stanowi treść obowiązujących przepisów prawa materialnego. Skoro żądanie J. B. dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w budynku położonym na gruncie objętym działaniem dekretu [...], to wobec zbycia wszelkich praw i roszczeń dekretowych nie można uznać, że J. B. przysługiwało prawo do skutecznego złożenia tego żądania. Żądanie jego nie wynika z przepisów dekretu z 26 października 1945 r. ( w tym art. 5 dekretu).

Organ naruszył także przepis art. 105 § 1 kpa umarzając postępowanie z wniosku skarżących. Natomiast wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył także przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymując w mocy wadliwą decyzję.

Mają rację skarżący, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi związanie oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11.

Organ nadzoru nie dokonał prawidłowej i samodzielnej analizy legitymacji skarżących w rozumieniu przepisu art. 28 kpa w odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy i przepisów prawa materialnego. Nie dokonał własnej oceny zawartych umów i nie odniósł się do oświadczeń A. D. z [...] stycznia 1955 r. i D. B. z [...] sierpnia 1955 r., czym naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ze wszystkich przyczyn wyżej omówionych.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu i przeprowadzi postępowanie z udziałem właściwych stron.