Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2887/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Joanna Pietraś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006 r. sprawy ze skargi D.O. przy udziale uczestnika postępowania L. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz D. O. kwotę 143,00 zł. (słownie: sto czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu 10 kwietnia 2000 roku na wniosek L. O. i D. O. na podstawie zgłoszenia celnego wg SAD nr [...] procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym objęto importowany z N. samochód osobowy marki [...] o wartości 3.000,00 [...] . Do zgłoszenia dołączono rachunek nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku wystawiony przez sprzedawcę, tj. firmę A., Firma P. GmbH z siedzibą w G., Deklarację Wartości Celnej z dnia [...] kwietnia 2000 roku oraz ocenę techniczną Biura Inżynierskiego Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego A. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku.

W związku z ustaleniami Izby Celnej w W. dokonanymi w oparciu o weryfikację zgłoszeń celnych [...] na sprowadzane do Polski samochody osobowe marek j., z których wynikało, że były one bezpodstawnie odprawiane jako samochody pochodzące z krajów Unii Europejskiej, Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął i przeprowadził postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej stawki celnej pojazdu objętego zgłoszeniem z dnia [...] kwietnia 2000 roku wg SAD nr [...] , a następnie decyzją z dnia [...] marca 2003 roku o nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej i kwoty długu celnego oraz - stosując stawkę celną autonomiczną w wysokości 1.250 eur/szt - ustalił kwotę długu celnego w wysokości 5001,10 złotych oraz wymierzył odsetki wyrównawcze od wysokości różnicy cła naliczonego w decyzji oraz zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku kontroli ustalono, iż importowany samochód nie posiada preferencyjnego pochodzenia z krajów Unii Europejskiej, jak zostało to zadeklarowane przez strony w zgłoszeniu celnym. Jak podniósł organ celny w uzasadnieniu dowodem pochodzenia towaru w obrocie z krajami Unii Europejskiej może być albo dokument EUR.1 albo też deklaracja umieszczona na fakturze przez eksportera w przypadkach określonych w art. 21 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia -produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. W przedmiotowej sprawie organ natomiast ustalił, na podstawie numeru identyfikacyjnego pojazdu, tj. tzw. nr [...] , że pojazd został wyprodukowany w J. Zdaniem organu wskazywała na to pierwsza litera nr [...] -J". Wobec wykluczenia pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej uzasadnione było, zdaniem Naczelnika Urzędu Celnego w P., zastosowanie stawki celnej autonomicznej w wysokości 1250 EUR/szt.

Orzekając w sprawie na skutek odwołania wniesionego tylko przez D. O., Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 roku o nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej D. O. i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałym zakresie decyzja - jak stwierdził organ - pozostała bez zmian. Organ celny II instancji w pełni podzielił uzasadnienie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. w części dotyczącej ustalenia pochodzenia towaru i zastosowania stawki celnej autonomicznej. Organ odwoławczy podniósł jednakże, iż jak wynika z akt, w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania jednej ze stron, tj. D. O. O ile w aktach znajduje się potwierdzenie doręczenia postanowienia drugiej stronie, tj. L. O., o tyle w przypadku D. O. przesyłka została zwrócona przez pocztę z adnotacją "mieszkanie zamknięte". W związku z nieskutecznym wszczęciem postępowania w stosunku do D. O. Dyrektor Izby Celnej postanowił postępowanie wobec niego umorzyć.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organom celnym naruszenie art. 210 §4 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uzasadnienie, art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia -produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej oraz przepisu §1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 roku w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. Skarżący podniósł także, że organ niesłusznie uchylił decyzję i umorzył postępowanie w stosunku do niego, utrzymując jednocześnie w mocy decyzję w odniesieniu do L. O., ponieważ jako współwłaściciele pojazdu byli stroną postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. argumentując jak w uzasadnieniu decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Organ celny II instancji wskazał nadto, że niesłuszny jest zarzut skarżącego, iż uznał ,że ma do czynienia z jednym podmiotem, zamiast dwoma, połączonymi współwłasnością", albowiem cały czas organy celne uznawały, że w sprawie występują dwa podmioty, odrębnie oznaczone jako strony postępowania, solidarnie odpowiedzialne za istniejące zobowiązanie wynikające z długu celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z 30.08.2002r. (Dz. U. 153 poz. 1271 z późn. zm.) - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrokiem z dnia 29 listopada 2004 r., sygn. akt V SA 3802/03 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] sierpnia 2003 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polska z innymi państwami bądź grupami państw. Stawki te są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towar importowany spełnia warunki ich zastosowania. W omawianym przypadku właściwe będą, obowiązujące do 1 maja 2004 roku porozumienia zawarte ze Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi. Art 13 i 16 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia -produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217) uzależniały możność zastosowania obniżonych stawek celnych od wystąpienia następujących przesłanek: importowany towar pochodzi z obszaru Wspólnot Europejskich, pochodzenie to zostało udokumentowane w przewidziany sposób i został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Zgodnie z art. 16 Protokołu nr 4 produkty pochodzące ze Wspólnot Europejskich korzystały przed 1 maja 2004 roku w imporcie do Polski (i odwrotnie) z obniżonych stawek celnych pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia świadectwa przewozowego EUR 1 albo deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. Stosownie do postanowień art. 21 protokołu nr 4 deklaracja na fakturze, o której mowa w artykule 16 może zostać sporządzona przez upoważnionego eksportera lub przez każdego eksportera dla każdej przesyłki składającej się z jednego lub wielu opakowań zawierających produkty pochodzące, których łączna wartość nie przekracza 6.000 ECU. Deklaracja taka może być złożona przez eksportera w formie pisma maszynowego, stempla bądź nadruku na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. Deklaracja, której tekst zamieszczony został w załączniku IV, musi zostać sporządzona w jednej z wersji językowych określonych w tym załączniku oraz zgodnie z przepisami prawa krajowego państwa eksportu. Jeżeli deklaracja jest napisana ręcznie, to powinna być napisana atramentem i drukowanymi literami.

W omawianej sprawie, jak zauważył Sąd, wraz ze zgłoszeniem celnym przedłożony został wystawiony przez sprzedawcę, firmę A., Firma P. GmbH, rachunek o numerze [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku na którym, zgodnie z wymogami określonymi w art. 21, zamieszczono deklarację o pochodzeniu towaru, tj. objętego zgłoszeniem celnym samochodu marki [...] . Zgodnie z deklaracją samochód stanowił towar o preferencyjnym pochodzeniu z krajów Unii Europejskiej. Protokół nr 4 w artykule 32 ustanowił też właściwy tryb weryfikacji dowodów pochodzenia. Zgodnie z art. 32 dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. W tym celu władze celne kraju importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 i fakturę, jeśli była przedłożona, deklarację na fakturze lub fotokopie tych dokumentów władzom celnym kraju eksportu, podając w razie potrzeby przyczyny wnioskowania o weryfikację. Każdy dokument i każda informacja zawierające sugestię, że informacje podane w świadectwie przewozowym EUR.1 lub deklaracji na fakturze są nieprawidłowe, dostarczone zostaną wraz z wnioskiem o weryfikację. Weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą. Władze celne, które wystąpiły z wnioskiem o weryfikację powinny być poinformowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe, a wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub z innego kraju wymienionego w artykule 4 i czy spełniają inne wymogi Protokołu. Art. 32 ust 6 przewiduje odpowiednią sankcję w przypadku bezczynności organów celnych kraju eksportu, w przypadkach bowiem uzasadnionej wątpliwości, jeżeli brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, władze celne kraju importu mają prawo odmówić importowanym towarom wszelkich preferencji.

Dodatkowo Sąd podkreślił, że Protokół nr 4 dotyczący definicji pojęcia -produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej jako załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 roku (Dz.U. z 1999 roku nr 11, poz. 38), jako umowa międzynarodowa ratyfikowana na mocy przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie Konstytucji i opublikowana w Dzienniku Ustaw, jest umową, która z mocy art. 241 ust. 1 w zw. z art. 91 Konstytucji stanowi część krajowego porządku prawnego a jej postanowienia są bezpośrednio stosowane, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Nadto umowa ta, ponieważ z mocy powołanych przepisów konstytucyjnych wywołuje skutki takie jak umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Powoduje to zdaniem Sądu, że organy celne są zobligowane podejmować działania na podstawie jej postanowień, między innymi zaś nie mogą dowolnie kwestionować pochodzenia towaru, o ile przedłożone zostały dowody pochodzenia określone w art. 16 Protokołu nr 4. Wynika to jednoznacznie z brzmienia tego artykułu, który stanowi, że -produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy", o ile przedłożone zostały przewidziane protokołem dokumenty. Jeżeli organy podważają czy to pochodzenie towaru, czy to autentyczność dokumentów, muszą skorzystać z trybu weryfikacji określonego w art. 21 protokołu. W opinii Sądu przemawia za tym nie tylko ranga przepisów, ich brzmienie, lecz również cel dla którego zostały ustanowione.

Te względy zresztą powodują, że w sytuacji odwrotnej, kiedy w trybie określonym w protokole podważone zostaną czy to pochodzenie towaru, czy to autentyczność załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów, weryfikacja przeprowadzona w trybie art. 21 ma dla organów celnych charakter wiążący a uzyskane informacje i ustalenia władz celnych państwa eksportu nie wymagają przeprowadzania dodatkowych dowodów. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2000 roku o sygn. I SA/Ka 1082/99, w którym podkreślono, że środki dowodowe określające pochodzenie towaru ze Wspólnot Europejskich zostały ograniczone do form przewidzianych w Układzie Europejskim a ich wiarygodność może być zakwestionowana wyłącznie w trybie tamże przewidzianym, tj. w drodze urzędowej weryfikacji dokumentu. Także NSA w wyroku z dnia 3 marca 2000 roku o w sprawie I SA/Lu 1330/98 stwierdził, że podczas oceny wiarygodności i autentyczności świadectwa pochodzenia jedynymi wiarygodnymi dla władz celnych kraju importera są informacje uzyskane od administracji celnej kraju eksportu.

W ocenie Sądu ustalenia organu celnego, szczególnie na podstawie nr [...] pojazdu, uzasadniały wątpliwości co do autentyczności statusu pochodzenia i stanowiły podstawę wszczęcia postępowania weryfikacyjnego w trybie art. 32 Protokołu nr 4, nie mogły natomiast stanowić podstawy do samodzielnego zakwestionowania pochodzenia towaru. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, ani nie powołał się na ustalenia n. władz celnych, ani nie podniósł, że nie otrzymał odpowiedzi w ciągu dziewięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia, ani nie wskazał, że odpowiedź ta nie zawierała wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów.

Zdaniem Sądu wobec okoliczności, iż w sprawie organ ani nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, ani nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przy czym uchybienia te w opinii Sądu mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, Dyrektor Izby Celnej w W., rozpatrując sprawę, powinien uzupełnić braki w tym zakresie i wyjaśnić w szczególności, czy odmowa przyznania importowanemu pojazdowi wszelkich preferencji była zgodna z art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 roku. Ustalenia te dopiero pozwolą na ocenę, czy decyzja organu I instancji podjęta została z naruszeniem prawa, a jeśli tak się stało pozwolą także na ocenę charakteru tych naruszeń, także w świetle przepisu art. 247 Ordynacji podatkowej.

Rozpatrując, ponownie (po uchyleniu decyzji przez Sąd) odwołanie strony, od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] .03.2003 r., Dyrektor Izby Celnej w W., decyzją z [...] .10.2005 r., nr [...] , uchylił zaskarżoną decyzję odnośnie Pana D. O. i w tym zakresie umorzył postępowanie przed organem I instancji, stwierdził również, że w pozostałym zakresie decyzja pozostaje bez zmian.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że strona do zgłoszenia celnego dołączyła przewidziany w Protokole 4 do Układu Europejskiego dowód w postaci deklaracji eksportera o preferencyjnym unijnym pochodzeniu samochodu, zawartej na rachunku nr [...] . W sprawie przeprowadzona została weryfikacja deklaracji w trybie art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, która wykazała, że deklaracja ta nie została wystawiona przez eksportera oraz, że naniesiono ją po wystawieniu rachunku - co wynika z pisma n. władz celnych z [...] .08.2004 r. Oznacza to, że towar objęty zgłoszeniem celnym nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego zatem towar ten nie może korzystać z preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej. Powołując się na wymienione w uzasadnieniu decyzji wyroki NSA organ podkreślił wiążący charakter weryfikacji dokonywanych w trybie art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego.

Uzasadniając umorzenie postępowania wobec D. O. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że postępowanie celne wobec tej strony nie zostało skutecznie wszczęte gdyż przesyłka z postanowieniem o wszczęciu postępowania nie została, pomimo dwukrotnego awizowania, odebrana przez tą stronę.

Jednocześnie organ II instancji podkreślił, iż sytuacja prawna Pana L. O. nie była badana w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ odwoławczy, ponieważ L. O. nie wniósł odwołania od decyzji organu I instancji. Tym samym, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, decyzja organu I instancji, po upływie terminu do wniesienia, stała się w stosunku do Pana L. O. ostateczna.

W skardze na powyższą decyzję D. O. podniósł zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 a Ordynacji podatkowej w związku z art. 230 § 4 Kodeksu celnego i w związku z art. 32 ust. 2 i 3 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi D. O. wskazał, że dopiero w dniu [...] .05.2003 r. Ministerstwo Finansów zwróciło się do n. władz celnych o weryfikację pochodzenia towaru celnego w trybie art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Próba tej weryfikacji nastąpiła po upływie 3 lat od powstania długu celnego co stoi w sprzeczności z przepisem art. 230 § 4 Kodeksu celnego a decyzja Naczelnika Urzędu Celnego mogła być wydana po przeprowadzeniu weryfikacji pochodzenia towaru w terminie do 10.04.2003 r. Dyrektor Izby Celnej powinien, zdaniem skarżącego, uchylić w całości decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie z powodu przedawnienia orzekania o cle.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw uznał, iż jest ona wadliwa a skarga uzasadniona chociaż z innych powodów niż wskazane w skardze.

Na wstępie należy zaznaczyć, że Dyrektor Izby Celnej, będąc związany oceną prawną i wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania - zawartymi w wyroku z dnia 29 listopada 2004 r. sygn. akt V SA 3802/03 - wykonał te zalecenia. Przeprowadzone przez organ odwoławczy postępowanie weryfikacyjne, przeprowadzone zostało w zgodzie z wymogami określonymi w Protokole nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1999 r. nr 11, poz. 38).

Odnosząc się do zarzut skargi dotyczącego przeprowadzenia weryfikacji pochodzenia towaru, po upływie trzech lat od powstania długu celnego (daty zgłoszenia celnego w dniu [...] .04.2000 r.) stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Zgodnie bowiem z art. 65 § 5 Kodeksu celnego decyzja korygująca zgłoszenie celne w trybie art. 65 § 4 tej ustawy nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Decyzja organu celnego pierwszej instancji korygująca zgłoszenie celne z [...] kwietnia 2000 r. wydana została [...] marca 2003 r. i doręczona skarżącemu w dniu 7 kwietnia 2003 r. (co sam przyznaje w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P.), a więc z zachowaniem powyższego trzyletniego terminu. Natomiast decyzja organu odwoławczego z [...] października 2005 r., która była wyrazem instancyjnej kontroli legalności decyzji i nie zmieniła wyliczeń organu I instancji w zakresie długu celnego. W konsekwencji jej wydanie nie podlegało czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Decyzja organu I instancji stanowiła jednocześnie powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych w związku z czym 3- letni termin na dokonanie tej czynności, liczony od dnia powstania długu celnego, określony w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, został zachowany.

Niezależnie od powyższego Sąd działając na podstawie art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wychodząc poza zakres skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja nie może się ostać. Decyzja ta wydana została bowiem z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego a także z naruszeniem innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy {(art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)}.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż wynik analizy akt administracyjnych sprawy wskazuje jednoznacznie, że Dyrektor Izby Celnej w W. rozpatrując odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] marca 2003 r., wniesione przez jedną ze stron postępowania celnego tj. D.O. pominął udział w tym postępowaniu drugiej strony - L. O. W rozpatrywanej sprawie importerami samochodu osobowego m-ki [...], zgłoszonego do odprawy celnej w dniu [...] kwietnia 2000 r., następnie stronami postępowania prowadzonego przez organ I instancji (dłużnikami celnymi wymienionymi w decyzji tego organu, solidarnie zobowiązanymi do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego.) byli zarówno L. O. jak i D. O. Tymczasem organ odwoławczy błędnie przyjął, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w odniesieniu do L. O. stała się ostateczna, ponieważ nie wniósł on odwołania od tej decyzji. Obowiązkiem organu w sytuacji gdy tylko jedna ze stron wnosi odwołanie od decyzji jest poinformowanie o tym drugiej ze stron oraz dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 123 Ordynacji podatkowej mającym zastosowanie, na podstawie art. 262 kodeksu celnego, do postępowania celnego obowiązkiem organu jest zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pozbawienie strony udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania, określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którego brzmieniem: w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W nauce prawa administracyjnego oraz orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd prawny, iż przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu jak i gdy nie brała udziału w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy a także, że naruszenie przepisów dotyczących udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania niezależnie od tego czy miało wpływ na wynik sprawy i treść rozstrzygnięcia, czy też nie, sam bowiem brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu lub jego stadium stanowi dostateczną formalną podstawę do wznowienia. Fakt pozbawienia strony udziału w postępowaniu potwierdza wprost Dyrektor Izby Celnej, który w uzasadnieniu decyzji stwierdza: ,,Należy jednocześnie podkreślić, iż sytuacja prawna Pana L. O. nie była badana w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ odwoławczy, ponieważ L. O. nie wniósł odwołania do decyzji I instancji.-- (k- 73 akt administracyjnych). W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie może więc budzić wątpliwości brak winy strony (L. O.) w nie uczestniczeniu w prowadzonym postępowaniu celnym.

Art. 233 Ordynacji podatkowej zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć, do wydania których uprawniony jest organ odwoławczy, w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W.. Zgodnie z § 1 tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której

1. utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo

2. uchyla decyzję organu pierwszej instancji:

a) w całości lub w części- i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie,

b) w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo

3. umarza postępowanie odwoławcze.

Stosownie natomiast do § 2 art. 233 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.

Oceniając w omawianym zakresie rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej należy podkreślić, że jest ono wadliwe ponieważ nie mieści się w katalogu przewidzianym w art. 233 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Nie sposób bowiem za prawidłową uznać decyzję Dyrektora w której organ ten: ,,uchyla zaskarżoną decyzję odnośnie Pana D. O. i w tym zakresie umarza postępowanie przed organem I instancji W pozostałym zakresie decyzja pozostaje bez zmian.-- (k-75 akt administracyjnych). Przede wszystkim należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie może wydać rozstrzygnięcia niezgodnego ze swymi ustawowymi kompetencjami. Dodatkowo wskazać należy, co jest również istotne, że utrzymanie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym skutkowałoby - wobec umorzenia wobec D. O. postępowania tylko przed organem I instancji - niezakończeniem postępowania odwoławczego wobec tej strony, pomimo wydania decyzji przez organ odwoławczy. Poza tym, odnosząc się do drugiego zdania rozstrzygnięcia Sąd stwierdza, że jest ono niezrozumiałe, także w kontekście twierdzenia organu o pominięciu L. O. jako strony w postępowaniu przed organem odwoławczym. Uchybienia te mają istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - w oparciu o przepisy art. 145 § 1 lit b i c, art. 152 i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.