Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1016/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2422
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust.3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 10, art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 357/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego za rok 2020 oddala skargę. a.l.


UZASADNIENIE

Decyzją z 20 sierpnia 2021 r., nr 357/2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10, art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), zwanej dalej "ustawą o ARiMR", art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 182), zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020", § 2, § 12 ust. 2, załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 415 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem PRŚK", art. 4 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 2014 r., s. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", art. 2 ust. 2, art. 37, art. 54 ust. 3 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 2013 r., s. 549), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/213", art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 56 § 1 o.p., art. 7 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L z dnia 31 lipca 2014 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014", art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 1995 r., s. 1 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 2988/95", Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach nr 0093-2021-002621 z 26 maja 2021 r. o ustaleniu J.W. kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w łącznej wysokości 6 552,65 zł uzyskanych na podstawie złożonego wniosku o przyznanie płatności nr 0093-00000026511/20 z 25 maja 2020 r. oraz w związku decyzją nr 00-93-2021-001390 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 z 22 stycznia 2021 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 25 maja 2020 r. do Biura Powiatowego w Skierniewicach wpłynął wniosek J.W. o przyznanie płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego na 2020 r.

16 listopada 2020 r. płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów płatności zaliczkowe.

21 stycznia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach wydał postanowienie o dołączeniu do akt sprawy raportu z czynności kontrolnych.

Decyzją z 22 stycznia 2021 r., nr 0093-2021-00139 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach odmówił J.W. przyznania płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

23 marca 2021 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

26 maja 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020).

14 czerwca 2021 r., z zachowaniem ustawowego terminu, złożono odwołanie od tej decyzji, które zostało podpisane przez H.W.

24 czerwca 2021 r. organ drugiej instancji wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego odwołania w postaci braku pełnomocnictwa dla osoby podpisanej pod odwołaniem.

Z uwagi na brak adresu H.W. na odwołaniu oraz brak danych pełnomocnika w ZSZiK, wezwanie zostało wysłane do skarżącej.

16 lipca 2021 r. J.W. złożyła odwołanie od decyzji z 26 maja 2021 r. Odwołanie zostało przez nią podpisane. Do pisma skarżąca dołączyła pełnomocnictwo dla H.W. udzielone 16 lipca 2021 r.

Organ drugiej instancji podzielił ustalenia organu pierwszej instancji oraz stwierdził, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Organ drugiej instancji podniósł przy tym, że 25 maja 2020 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach został złożony przez J.W. wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 wraz z wymaganymi załącznikami. Skarżąca wnioskowała m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do powierzchni 11,86 ha w ramach wariantu 2.1 Międzyplony.

16 listopada 2020 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącą we wniosku o wpis do ewidencji producentów płatności zaliczkowe w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w wysokości 6 552,65 zł.

4 grudnia 2020 r. przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej. Kontrola została przeprowadzona na prośbę Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z podejrzeniem wystąpienia nieprawidłowości (donos).

Z przeprowadzonej kontroli do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach wpłynął raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W wyniku kontroli stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku o przyznanie płatności a stanem stwierdzonym na polu w wyniku kontroli. Dla działki rolnej D/D1, położonej na działce ewidencyjnej nr 146, o powierzchni 2,00 ha, zgłoszonej do płatności PRŚK w wariancie 2.1 siew międzyplonu, inspektorzy terenowi stwierdzili w czasie kontroli pole zaorane (tabela XI), czyli brak wysiewu międzyplonu (kod M1). Na pozostałych działkach rolnych nie stwierdzono nieprawidłowości.

22 stycznia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach wydał decyzję nr 0093-2021-001390.

Ze względu na zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej o 20,28 %, stosownie do art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, organ odmówił przyznania skarżącej płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego na 2020 r.

Decyzja została doręczona 10 lutego 2021 r.

Skarżąca nie wniosła odwołania od tej decyzji.

Kwota wypłaconych płatności zaliczkowych w wysokości 6 552,65 zł jest zatem kwotą nienależnie pobraną i podlega zwrotowi wraz z odsetkami, stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011.

W ocenie organu drugiej instancji zasadne było wszczęcie przez organ pierwszej instancji 23 marca 2021 r. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków wypłaconych skarżącej w formie zaliczki 16 listopada 2020 r., a następnie wydanie 26 maja 2021 r. decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w wysokości wypłaconych płatności zaliczkowych w wysokości 6 552,65 zł.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej przedstawionej w odwołaniu organ drugiej instancji podniósł, że zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej zostało prawidłowo wyliczone przez organ pierwszej instancji w decyzji z 22 stycznia 2021 r. Powierzchnia deklarowana we wniosku wynosi 11,86 ha. Powierzchnia stwierdzona wynosi 9,86 ha, co stanowi zawyżenie procentowe w wysokości 20,2840 %, w zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku wynosi 20,28 %. Za nieznajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym organ drugiej instancji uznał twierdzenie skarżącej, że dokonała wysiewu roślin poplonowych do 15 września 2020 r. Wskazał przy tym, że z raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej 4 grudnia 2020 r. w związku z podejrzeniem wystąpienia nieprawidłowości wynika, że pole było zaorane, nie stwierdzono międzyplonu składającego się z mieszanki: gorczycy, rzepaku jarego, wyki siewnej (jarej). Jednoznacznie potwierdza to dokumentacja fotograficzna wykonana 4 grudnia 2020 r.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że rolnikom, którzy złożyli wnioski o przyznanie pomocy PRŚK na 2020 r. wypłaca się zaliczki na ich poczet, w wysokości iloczynu 85% stawek pomocy finansowej w ramach tego działania oraz obszaru stwierdzonego w ramach kontroli administracyjnych. Kontrola administracyjna przeprowadzona została 11 sierpnia 2020 r., tj. przed wypłatą zaliczki 16 listopada 2020 r. W dacie wypłaty zaliczki organ nie był w posiadaniu wiedzy o tym, że rolnik nie realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce rolnej D/D1. Dopiero w związku z podejrzeniem wystąpienia nieprawidłowości (donos) gospodarstwo zostało wytypowane do kontroli 4 grudnia 2020 r. Z raportu z kontroli na miejscu wynika, że inspektor terenowy 4 grudnia 2020 r., tj. w dniu kontroli osobiście poinformował skarżącą o zamiarze jej przeprowadzenia. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje zarzut skarżącej, że nie mogła w kontroli uczestniczyć. Kontrola została przeprowadzona na skutek donosu. Udział skarżącej w kontroli mógłby zatem kolidować z jej celem lub skutecznością. Prawidłowość przeprowadzenia kontroli na miejscu 4 grudnia 2020 r. i poprawność protokołu z czynności kontrolnych nie zostały przez stronę skutecznie podważone. Z pouczenia zawartego w piśmie z 28 grudnia 2020 r. wynika, że skarżąca mogła zgłośnić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń zawartych w protokole do Dyrektora Oddziału Regionalnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę złożenia wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Skarżąca nie skorzystała z tego uprawnienia. Nie skorzystała również z uprawnienia do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 22 stycznia 2021 r. o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020. Strona/pełnomocnik miała zagwarantowany czynny udział w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, lecz nie skorzystała z przysługującego uprawnienia. Przed przeprowadzeniem kontroli na miejscu nie informowała organu, że na działce D/D1 nie ma międzyplonu. Tylko na działce D/D1 o powierzchni 2,00 ha nie stwierdzono międzyplonu. Na pozostałych działkach rolnych inspektorzy stwierdzili międzyplony, co tym bardziej podważa wiarygodność wyjaśnień skarżącej.

W ocenie organu drugiej instancji zarzuty podniesione w odwołaniu nie dają podstaw do podważenia wyników kontroli. W związku z tym brak jest podstaw do odstąpienia od dochodzenia kwoty nienależnie pobranych płatności zaliczkowych w wysokości 6 552,65 zł. Płatności zaliczkowe na poczet płatności PRŚK za 2020 r. objęte są Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zatem mamy do czynienia z programem wieloletnim. Z art. 37 rozporządzenia nr 1306/2013, zatytułowanego "Płatność salda i zakończenie programu" wynika, że datą ostatecznego zamknięcia programu PROW 2014-2020 jest 31 grudnia 2023 r. W odniesieniu do płatności w ramach PROW 2014-2020 okres przedawnienia ulega zatem przedłużeniu do dnia zamknięcia programu, a więc co najmniej do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na to, że płatności zaliczkowe za 2020 wypłacono skarżącej w ramach programu PROW 2014-2020 nie doszło do przedawnienia należności, gdyż data zamknięcia programu PROW 2014-2020 nie jest wcześniejsza niż 31 grudnia 2023 r. Rolnik miał obowiązek wysiać międzyplon do 15 września 2020 r. i utrzymywać go, co najmniej do 1 marca 2021 r. Płatności zaliczkowe wypłacone zostały 16 listopada 2020 r. Kontrola na miejscu przeprowadzona 4 grudnia 2020 r. wykazała zaorane pole (bez międzyplonu). Obowiązek zwrotu płatności zaliczkowych, wypłaconych warunkowo, wynika z faktu, że rolnik w 2020 r. na jednej z działek rolnych (D/D1) nie realizował warunku przyznania płatności PRŚK określonego w § 12 ust. 2 rozporządzenia PRŚK, tj. nie utrzymywał międzyplonu, co skutkowało odmową przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2020 r.

W ocenie organu drugiej instancji z tych względów w analizowanej sprawie przyznanie i wypłata płatności zaliczkowych za 2020 r. nie wynikała z pomyłki (błędu) ARiMR. Nie została spełniona pierwsza przesłanka wymieniona art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Nie można również uznać, że została spełniona druga przesłanka wymieniona art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, a mianowicie, że błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Pojęcie zwykłych okoliczności należy powiązać z charakterem prowadzonej przez rolnika działalności zawodowej. Nie można porównać osoby wykonywującej działalność zawodowo i na własny rachunek, z osobą dorywczo zajmującą się rolnictwem. W odniesieniu do aktów staranności wymaganych od producenta rolnego można posiłkować się m.in. art. 355 § 2 k.c. Każdy podmiot zawodowo wykonujący swoją działalność powinien podnosić poziom swojej wiedzy i kwalifikacji zawodowych oraz dokładać należytej staranności przy uzyskiwaniu pomocy wspólnotowej. Występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych dany beneficjent jednocześnie nakłada na siebie obowiązki, których niedochowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. W dziale IX wniosku o przyznanie płatności PRŚK skarżąca oświadczyła, że zna zasady przyznawania tych płatności i jest świadoma skutków prawnych niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego działania. Przede wszystkim jednak zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacenie wnioskowanych płatności do gruntów rolnych, jak również o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętej wnioskiem, powstałej w okresie trwania zobowiązania. Obowiązki strony zostały zatem wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku. Są jasno wyrażone, w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zakresu nawet dla osoby, która nie posiada doświadczenia. Omawiane powinności wynikają z przyjętych uregulowań prawnych w rozporządzeniu PRŚK. W związku z tym skarżąca była świadoma, że realizując program PRŚK jest zobowiązana do przestrzegania obowiązków określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności PRŚK. Błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Nie można zakwalifikować tego przypadku, jako błędu, który w zwykłych okolicznościach nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta. Nie zaistniały łącznie obie przesłanki określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Brak jest zatem podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w trybie powyżej omawianego przepisu.

W ocenie organu drugiej instancji w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na podstawie art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 907/2014, art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020, art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, gdyż kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 6 552,65 zł i przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w odniesieniu do płatności PRŚK, nie jest wymagany częściowy lub całkowity zwrot wcześniej, wypłaconego wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. Dowodem potwierdzającym wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, np. dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględzin. Przypadek taki należy zgłosić na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Na gruncie analizowanej sprawy warunkiem zastosowania odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności jest wykazanie przez rolnika w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym jest w stanie dokonać tej czynności, że brak międzyplonu na działce rolnej D/D1, objętej zobowiązaniem pięcioletnim w zakresie pakietu 2.1 był następstwem zdarzeń o charakterze siły wyższej, czy okoliczności nadzwyczajnych. Skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia tego rodzaju zdarzeń/okoliczności. Nie przedstawiła dowodów. Nie dokonała zgłoszenia w terminie 15 dni. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w związku z powyższym nie znajduje podstaw do zwolnienia producenta rolnego z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności zgodnie art. 4 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 640/2014, tym bardziej, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku określonego w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.W. wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego w całości.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wniosek o przyznanie płatności jest personalizowany z urzędu przez ARiMR bez udziału rolnika. Rolnik otrzymuje wypełniony wniosek o płatności obszarowej rolno-środowiskowo-klimatycznej. Deklarowana powierzchnia 11,84 ha w 2017 r. Nikt nie może zmienić planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej Przeprowadzone 4 grudnia 2020 r. pomiary, bez udziału rolnika, były niedokładne. Przyjęty błąd tolerancyjny 1/3 setnej procenta [20,28 %] – nie podano, jaką powierzchnię gruntu przekroczono, podano przekroczenie o 0,28 % nieprawidłowość na deklarowanej działce nr 146 w rzeczywistości nie stanowi nieprawidłowości całości powierzchni 11,84 ha. Zdaniem skarżącej zgromadzony przez organy materiał dowodowy stanowi podstawę do przyjęcia, że istnieją podstawy prawne do przyznania jej w całości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 r. We wniosku o przyznanie płatności za rok 2020 skarżąca zadeklarowała kwalifikującą powierzchnię 11,84 ha. Decyzje wydane zostały z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa procesowego i naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W dokumentach są pozmieniane oznaczenia działek rolnych. Podane zostały inne kody zadeklarowanych działek. W każdym dokumencie jest inny, a powinien być taki sam jak w 2017 r. Wyniki pomiaru działek mogą się różnić, dlatego że nie są podawane całkowite powierzchnie podawane z ewidencji gruntów i budynków, a podane są zadeklarowane powierzchnie jak w programie rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020. Zdaniem skarżącej w sprawie jest niska szkodliwość społeczna, bo przekracza "poniżej 1/3 setnej procenta 20,28% przekroczenie 0,28% lub poniżej 1/3 tysięcznej procenta 20,2840%".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie, m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest, m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia z 20 października 2022 r. o rozprawie zdalnej poinformowano skarżącą o tym, że sąd przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zwrócono się także do skarżącej o udzielenie informacji, czy posiada możliwości techniczne uczestnictwa w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji informując, że uczestnictwo w rozprawie zdalnej wymaga wskazania sądowi w terminie 7 dni adresu elektronicznego na platformie ePUAP zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." (zawiadomienie o rozprawie zdalnej, zwrotne potwierdzenie odbioru k. 88-89, 98).

W piśmie z 3 listopada 2022 r. skarżąca oświadczyła, że nie posiada możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji.

W związku z tą informacją zarządzeniem z 7 listopada 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym skarżąca i organ administracji zostali zawiadomieni.

Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony nie skorzystały.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała jednak, aby wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Podkreślić należy, że zaskarżona nie została wydana w ramach postępowania dotyczącego przyznania płatności, lecz w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności.

Są to dwa odrębne postępowania.

Celem postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest zbadanie, czy pobrana przez rolnika dana kwota płatności stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków, czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR).

Okoliczności dotyczące realizacji podjętego przez skarżącą zobowiązania były już wyjaśniane w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 r., zakończonym ostateczną i prawomocną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach z 22 stycznia 2021 r. o odmowie jej przyznania skarżącej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 2.1 Międzyplon objętych zobowiązaniem podjętym 15 marca 2017 r.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji z 22 stycznia 2021 r., w ramach tego postępowania ustalono, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach Wariantu 2.1 Międzyplon wynosiła 11,86 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wynosił 9,86 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. 4 grudnia 2020 r. została przeprowadzona w gospodarstwie kontrola zasadnicza metodą inspekcji terenowej, czego potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W wyniku kontroli stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi we wniosku o przyznanie płatności a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli. Dla działki rolnej D1 zgłoszonej do płatności z tytułu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego wariant 2.1 uprawa w plonie głównym owies, zadeklarowanej na działce o nr ewid. 146, na powierzchni 2,00 ha stwierdzono pole zaorane (tabela XI. Działka rolna D1 pole nr 10 Uwagi). Z uwagi na to, że we wniosku na działce rolnej D1 zadeklarowano poplon w kontroli administracyjnej został zastosowany kod błędu M1 – na działce rolnej nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw (dotyczy wariantu 2.1.). Zgodnie z załącznikiem nr 2 część II Pakiet 2. Ochrona gleb i wód ust. 1 rozporządzenia PRŚK wymaganiami dla Wariantu 2.1 Międzyplon między innymi są: 1) siew roślin międzyplonowych w terminie do 15 września, 2) zakaz wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed 1 marca. Z uwagi na to, że kontrola została przeprowadzona 4 grudnia 2020 r. poplon zadeklarowany we wniosku na działce D1 powinien znajdować się na polu. Łączna powierzchnia wykluczona z płatności wynosi 2 ha. W uzasadnieniu decyzji z 22 stycznia 2021 r. stwierdzono także, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach Wariantu 2.1 Międzyplon a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi 20,28%. Z tego względu organ administracji powołując się na art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 odmówił skarżącej przyznania płatności.

Pamiętać trzeba, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia PRŚK płatność przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu;

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W świetle art. 28 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1305/2013, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych udziela się rolnikom, grupom rolników lub grupom rolników i innych zarządców gruntów, którzy dobrowolnie podejmują się przeprowadzenia operacji obejmujących jedno lub większą liczbę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych dotyczących gruntów rolnych, które mają zostać określone przez państwa członkowskie, w tym dotyczących, ale nie tylko, użytków rolnych określonych w art. 2 rozporządzenia. W należycie uzasadnionych przypadkach, aby osiągnąć cele środowiskowe płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne mogą być udzielane innym zarządcom gruntów lub grupom takich osób.

Jak wskazał organ skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 zobowiązała się do realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w zakresie wariantu 2.1 Międzyplony na powierzchni łącznie 11,86 ha. Warunek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej odnoszący się do tego pakietu i wariantu określa § 2 ust. 1 pkt 3 w związku z § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia PRŚK. Zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 1, w przypadku Pakietu 2. Ochrona gleb i wód, Wariantu 2.1. Międzyplony płatność jest przyznawana do gruntów ornych, na których po plonie głównym lub po ugorowaniu są uprawiane międzyplony. Stosownie załącznika nr 2 do rozporządzenia PRŚK "Wymogi dla poszczególnych pakietów", dla II Pakietu 2. Ochrona gleb i wód wymogami dla Wariantu 2.1. Międzyplony są, m.in. siew roślin międzyplonowych w terminie do dnia 15 września (ust. 1 pkt 1) oraz zakaz wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed dniem 1 marca (ust. 1 pkt 2).

W myśl § 34 ust. 1 rozporządzenia PRŚK płatność podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu.

Mając na uwadze wskazane regulacje oraz ustalony stan faktyczny uznać należy, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego bez poinformowania Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje – co do zasady – podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu.

Podstawa taka odnosi się w analizowanym przypadku do zaliczek wypłaconych skarżącej w związku z wnioskiem kontynuacyjnym złożonym w 2020 r.

W związku z tym, że decyzją z 22 stycznia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach odmówił skarżącej przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o którą ubiegała się we wniosku na rok 2020, wysokość przekazanych na jej rachunek płatności zaliczkowych jest nadmierna. Różnica między wypłaconą kwotą zaliczki a kwotą wynikającą z decyzji z 22 stycznia 2021 r. jest płatnością nienależnie pobraną. Podkreślić trzeba, że program rolno-środowiskowo-klimatyczny ma wieloletni charakter i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach.

Płatności pobrane nadmiernie, nienależnie podlegają zwrotowi, niezależnie od tego czy rolnik, który je otrzymał miał świadomość, że mu się nie należą czy też takiej świadomości nie miał. Ustalenie nadmiernie, nienależnie pobranych płatności nie jest uzależnione od zamiaru czy winy beneficjenta w pobraniu płatności, które mu się nie należały. Bez wpływu na ustalenie kwoty nadmiernie, nienależnie pobranych płatności pozostaje sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej, czy też niska szkodliwość społeczna stwierdzonej nieprawidłowości, na którą powołała się w skardze.

Argumenty przedstawiane przez skarżącą w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, a następnie w skardze, nie dają podstaw do zmiany oceny, że doszło do nieprawidłowości skutkujących obowiązkiem zwrotu nadmiernie, nienależnie pobranych płatności.

Podkreślić należy, że sposób przeprowadzenia kontroli, jej wyniki, wyliczenie procentowej różnicy między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach Wariantu 2.1 Międzyplony a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu skarżąca mogła kwestionować wnosząc zastrzeżenia do protokołu z czynności kontrolnych, a następnie w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną i prawomocną decyzją z 22 stycznia 2021 r. Z możliwości tej skarżąca jednakże nie skorzystała i nie wniosła odwołania od tej decyzji pomimo zawarcia w niej stosownego pouczenia. Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne (art. 16 § 3 k.p.a.).

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach prowadząc postępowanie w rozpoznawanej sprawie był więc związany decyzją własną z 22 stycznia 2021 r. z mocy art. 16 § 1 i 3 oraz art. 110 § 1 k.p.a.

Jednocześnie zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśniono skarżącej – wraz ze szczegółowym odniesieniem się do obowiązujących przepisów prawa – z jakich powodów poszczególne przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nie znajdują zastosowania w rozpatrywanym przypadku.

Nie ulega zatem wątpliwości, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020. Ustalona kwota nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za rok 2020 w wysokości 6 552,65 zł przekracza bowiem kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia nr 907/2014.

W sprawie nie ziściły się też przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranej przez skarżącej płatności, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Poza sporem jest, że 16 listopada 2020 r. w oparciu o złożony wniosek wypłacono skarżącej zaliczkę. Jej przekazanie nie nastąpiło zatem wskutek pomyłki ARiMR. Informację o fakcie niedotrzymania przez skarżącą zobowiązania w zakresie dotyczącym realizacji Wariantu 2.1 Międzyplon na działce rolnej D/D1 organ pierwszej instancji powziął dopiero w wyniku przeprowadzonej 4 grudnia 2020 r. kontroli na miejscu. Nie można też uznać, że została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, gdyż błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Skarżąca miała możliwość wykrycia błędu, bowiem składając wniosek na rok 2020 za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus w części IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania poświadczyła, że znane jej były zasady przyznawania płatności. Skarżąca była zatem świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Skarżący posiadała wiedzę o warunkach i trybie przyznawania pomocy. Trafnie więc wskazał organ, że błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Organy rozważyły także sprawę pod względem wystąpienia kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany. Przepis art. 4 ust. 1 akapit trzeci, art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr640/2014 oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, wskazują okoliczności mogące być uznane za siłę wyższą i nadzwyczajne okoliczności oraz mement i sposób, w jaki należy je zgłosić właściwemu organowi (na piśmie wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez organ w ciągu piętnastu dni od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawił w terminie dowodów wystąpienia siły wyższej, jak też nadzwyczajnych okoliczności. Dopiero w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z 26 maja 2022 r. skarżąca stwierdziła, że wysiewu międzyplonu dokonano w terminie do 15 września 2020 r., przyczyną był słabe wschody roślin poplonowych, susza, brak wilgoci w glebie, niskie temperatury jesienią. Powołanie się na tego rodzaju okoliczności było jednak spóźnione i nie zostało w żaden sposób udokumentowane. Z tego względu zasadnie organ drugiej instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie przedstawiła dowodów. Nie dokonała stosownego zgłoszenia w terminie 15 dni.

Przepisy regulujące prawo przyznawania płatności do gruntów rolnych, sankcje oraz odnoszące się do ustalania nienależnie lub nadmiernie pobieranych płatności są niewątpliwie rygorystyczne i muszą być przestrzegane ściśle. Organ ma obowiązek ich zastosowania przy zaistnieniu określonych przesłanek – ich stosowanie nie jest zatem zależne od uznania organu, co ma zagwarantować wszystkim producentom równe traktowanie w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

W związku z powyższym, w ocenie sądu, organy administracji zasadnie ustaliły skarżącej kwotę nadmiernie pobranych płatności w wysokości odpowiadającej wypłaconej 16 listopada 2020 r. zaliczki. Zarzuty skargi kwestionujące taki stan rzeczy nie są zatem zasadne.

Zdaniem sądu organy prawidłowo uznały ponadto, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. W niniejszym przypadku skarżąca dopuściła się nieprawidłowości w 2020 r. O stwierdzeniu nieprawidłowości została zawiadomiona w momencie doręczenia raportu z kontroli. Fakt stwierdzenia nieprawidłowości został następnie potwierdzony w ostatecznej i prawomocnej decyzji z 22 stycznia 2021 r. odmowie przyznania płatności. W odniesieniu do płatności w ramach PROW 2014-2020 okres przedawnienia został przedłużony do dnia zamknięcia programu (31 grudnia 2023 r.).

Z tych względów sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

d.j.