Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 142/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Dorota Pawłowska Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz M. K. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z 19 listopada 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), działając na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 w związku z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, z późn. zm., dalej: "ustawą o świadczeniach") orzekł, że M. K. (dalej: "Strona", "Skarżąca"), nie jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od 2 lipca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że pismem z 30 czerwca 2021 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej: "ZUS") wniósł o wyłączenie Strony z obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od 2 lipca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. ZUS ustalił, że Strona zgłosiła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej od 2 lipca 2020 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, ZUS decyzją z 12 maja 2021 r., nr [...] wyłączył Stronę z ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 lutego 2021 r. Decyzja jest prawomocna. ZUS uznał, że Strona intencyjnie tj. w celu otrzymania świadczeń z ubezpieczeń społecznych w związku z macierzyństwem, poczyniła wyłącznie kroki w celu uprawdopodobnienia rozpoczęcia i prowadzenia prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Prezes NFZ wyjaśnił, że z wyjaśnień Strony dołączonych do wniosku wynika, iż działalność gospodarcza opiera się na modelu dropshippingu. Strona współpracuje wyłącznie z jednym dostawcą firmą [...] i pozyskuje klientów. Strona wskazała, iż nie przeszła żadnego szkolenia z dropshippingu, nie posiada dystrybutorów, nie zatrudnia pracowników. Nie posiada również sklepu internetowego, nie korzysta z żadnej platformy sprzedażowej, do obsługi klientów wykorzystuje wyłącznie telefon i pocztę mailową.

Prezes NFZ wskazał, że w toku postępowania, na podstawie danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ustalił, iż Strona od 2 lipca 2020 r., figuruje w ewidencji jako osoba fizyczna wykonująca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą [...], w przedmiocie "Sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet". Wpis ma status aktywny. Z danych Centralnego Wykazu Ubezpieczonych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, iż Strona w okresach: od 27 sierpnia 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r., od 1 września 2010 r. do 31 lipca 2011 r., od 12 października 2012 r. do 8 czerwca 2015 r., od 10 kwietnia 2018 r. do 9 grudnia 2018 r., była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy w [...]; w okresach: od 5 stycznia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r., od 19 października 2011 r. do 1 grudnia 2011 r., od 16 lipca 2015 r. do 5 sierpnia 2015 r., od 9 grudnia 2015 r. do 9 kwietnia 2016 r., od 2 maja 2016 r. do 9 kwietnia 2018 r., od 3 stycznia 2019 r. - jako członek rodziny osoby ubezpieczonej; zaś w okresie od 5 lipca 2012 r. do 1 sierpnia 2012 r. Strona została zgłoszona przez płatnika [...] SP. Z O.O. do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Od 2 lipca 2020 r. Strona jest zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ wskazał, że pismem doręczonym skutecznie w 7 lipca 2021 r., Strona została poinformowana o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, a pismem z 28 września 2021 wezwana do przesłania korespondencji prowadzonej z kontrahentami, dokumentów kosztowych, historii operacji bankowych oraz do wskazania podstaw współpracy pomiędzy Stroną a M. P. prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą: [...]. Organ zwrócił się również do M. P. o wskazanie charakteru i podstaw współpracy ze Stroną oraz w jakim czasie Strona realizowała zamówienia produkowanych przez M. P. towarów. Pomimo skutecznie doręczonego pisma, M. P. nie zajęła stanowiska w sprawie.

Strona natomiast, w piśmie z 8 października 2021 r. wyjaśniła, iż współpraca jej z firmą [...] opierała się na ustnych ustaleniach. Wskazała, iż niejednokrotnie sprzedawała produkty tej firmy i nie było potrzeby podpisywania umowy celem sfinalizowania transakcji. Strona poszukiwała klientów osobiście. W przypadku opłacenia towaru, firma [...] wysyłała towar bezpośrednio do klienta. Strona przekazała m.in. kopię faktur wystawionych przez firmę [...] z tytułu sprzedaży między innymi: paneli elewacyjnych, paneli akrylowych, desek elewacyjnych, okładziny balkonowo-tarasowej.

Organ wskazał ponadto, że z zeznania PIT-28 wynika, iż Strona wykazała za 2020 r. przychód objęty 3% ryczałtem w wysokości 57 202,11 zł. W styczniu 2021 r. Strona wystawiła jedną fakturę na kwotę 3564,00 zł i w lutym 2021 r. dwie faktury na kwotę łączną 10472,22 zł. Strona pomimo wezwania organu, nie przedstawiła żadnych dokumentów zakupowych, dokumentów potwierdzających operacje bankowe, zawierane transakcje, umów zawieranych z dostawcą oraz kontrahentami, korespondencji mailowej z kontrahentami.

Organ dodał, że z akt sprawy wynika, że Strona prowadzi działalność gospodarczą w modelu dropshippingu. Jest to model logistyczny wykorzystywany w sprzedaży przez Internet, polegający na przeniesieniu procesu wysyłki towaru na dostawcę. Podstawę w tym modelu stanowi sklep internetowy, którego rola sprowadza się do zbierania zamówień i przesyłania ich do dostawcy, który realizuje wysyłkę towaru do klienta. Sprzedawca osiąga zysk z różnicy pomiędzy ceną hurtową a detaliczną, podobnie jak w całym handlu detalicznym. Strona takiego sklepu internetowego nie prowadziła. Poza własnymi twierdzeniami, nie przedłożyła żadnych wiarygodnych dowodów, w oparciu o które można by odtworzyć czynności wykonywane w ramach prowadzonej działalności. Z akt sprawy wynika, że Strona nie posiada umowy z dostawcą oraz kontrahentami oraz strony internetowej, pod którą prowadzi działalność. W toku prowadzonego przez organ postępowania dostarczyła wprawdzie dokumenty sprzedaży, pomimo jednak wezwania organu, nie udokumentowała zakupów towarów od dostawy. Brak jest również dowodów potwierdzających zakup przez Stronę kasy fiskalnej, platformy sprzedażowej, poczynionych nakładów na reklamę, zakup ulotek, wizytówek, co dla osoby wchodzącej na rynek klienta, na początkowych etapie prowadzenia działalności jest bardzo istotne. Strona nie przekazała również wydruków bankowych oraz potwierdzenia przelewów, prócz dokonanych opłat tytułem podatków i składek. Rozmiar działań jakie Strona podjęła po zarejestrowaniu działalności, a raczej ich brak, nie może zdaniem organu dać podstawy do przyjęcia, iż Strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, nie wykazała bowiem aby poczyniła realne starania celem pozyskiwania klientów. Nie zdecydowała się na zamieszczenie ogłoszeń w prasie, czy na internetowych portalach ogłoszeniowych, ani w mediach społecznościowych.

Zdaniem organu, takie działanie osoby rozpoczynającej działalność gospodarczą, jest zupełnie nieracjonalne, niezależnie od branży prowadzonej działalności.

Prezes NFZ stwierdził, że podejmowanie czynności zmierzających do stworzenia pozoru prowadzenia działalności gospodarczej nie może stanowić podstawy do uzyskania tytułu ubezpieczenia, który powiązany jest z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej, w sposób zorganizowany, ciągły, ekonomicznie racjonalny i zorientowany na uzyskiwanie dochodu. W związku z tym uznał, iż w okresie od 2 lipca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Strona nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej i nie podlega z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W skardze z 13 grudnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z 19 listopada 2021 r., wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 107 ust. 5 pkt 16 w związku z art. 109 ustawy o świadczeniach, poprzez niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że Skarżąca nie jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od 2 lipca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

Wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: faktur VAT za okres od lipca 2020 r. do stycznia 2021 r. wraz z potwierdzeniami zapłaty na fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą,

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację popierającą zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

W przedmiotowej sprawie Prezes NFZ uznał, że Skarżąca pomimo zgłoszenia prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej od 2 lipca 2020 r., nie jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od 2 lipca 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. ponieważ w okresie tym nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej.

Analizując przepisy prawne mająca zastosowanie w niniejszej sprawie należy podkreślić, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje z mocy prawa w stosunku do osób spełniających warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi z tytułów ubezpieczenia określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a-i ustawy o świadczeniach, w tym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej , z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach). Obowiązek ten, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jak wynika natomiast z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021r., poz.423, dalej: "u.s.u.s."), obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności. Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych. W myśl definicji działalności gospodarczej zamieszczone w art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 650, dalej: "P.p."), działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

W niniejszej sprawie Prezes NFZ uznał, że Skarżąca nie prowadziła w spornym okresie działalności gospodarczej, a więc zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły, ponieważ Skarżąca deklarując prowadzenie działalności gospodarczej w modelu dropshippingu wykorzystywanym w sprzedaży przez Internet, nie prowadzi sklepu internetowego, nie posiada umowy z dostawcą oraz kontrahentami oraz strony internetowej, pod którą prowadzi działalność, nie przedstawiła dowodów potwierdzających zakup kasy fiskalnej, platformy sprzedażowej, poczynionych nakładów na reklamę, zakup ulotek, wizytówek, nie udokumentowała zakupów towarów od dostawcy, nie przekazała również wydruków bankowych oraz potwierdzenia przelewów, prócz dokonanych opłat tytułem podatków i składek, nie wykazała aby poczyniła realne starania celem pozyskiwania klientów, nie zdecydowała się na zamieszczenie ogłoszeń w prasie, czy na internetowych portalach ogłoszeniowych, ani w mediach społecznościowych.

Powyższe okoliczności przesądziły o stanowisku organu, że Skarżąca nie prowadziła w spornym okresie działalności gospodarczej pomimo, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się, na co zresztą wskazał organ w zaskarżonej decyzji, kopie faktur wystawionych przez firmę [...] z tytułu sprzedaży między innymi: paneli elewacyjnych, paneli akrylowych, desek elewacyjnych, okładziny balkonowo-tarasowej oraz zeznanie PIT-28, z którego wynika, że Skarżąca wykazała za 2020 r. przychód objęty 3% ryczałtem w wysokości 57 202,11 zł. Podkreślenia wymaga, że Prezes NFZ nie poddał żadnej analizie powyższych dokumentów wskazujących w sposób bezpośredni na prowadzoną przez Skarżącą działalności gospodarczej. Organ nie podważył wiarygodności licznych faktur wystawionych przez Skarżącą pod firmą [...] w spornym okresie w 2020 r., zauważył natomiast, że Skarżąca wystawiła tylko jedną fakturę w styczniu 2021 r. i dwie w lutym tego roku, choć miesiąc ten nie jest już objęty zaskarżoną decyzją. Uznał przy tym, nie kwestionując wiarygodności przedłożonych przez Skarżącą kopii ww. licznych faktur, że Skarżąca nie wykazała aby poczyniła realne starania celem pozyskiwania klientów. Organ stwierdził także, że rozmiar działań jakie Strona podjęła po zarejestrowaniu działalności, a raczej ich brak, nie może dać podstawy do przyjęcia, iż Strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, nie wyjaśniając i nie wskazując żadnej podstawy prawnej określającej jaki rozmiar działań podjętych po zarejestrowaniu działalności może dać podstawy do przyjęcia, iż Strona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą.

W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że Prezes NFZ naruszył w niniejszej sprawie przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ w żaden sposób nie odniósł się do kluczowych w sprawie dowodów, świadczących na korzyść Skarżącej – kopii faktur wystawionych przez firmę [...] oraz zeznania PIT-28 za 2020 r. Organ wskazał na ich istnienie jednak nie poddał ich analizie i ocenie prawnej, pomijając je w istocie rzeczy milczeniem. Rozstrzygnięcie swoje natomiast oparł na szeregu pośrednich okoliczności – takich jak brak strony internetowej, umowy z dostawcą oraz kontrahentami, brak dowodów potwierdzających zakup kasy fiskalnej przy jednoczesnym nie wyjaśnieniu czy Skarżąca w okolicznościach sprawy miała taki obowiązek, brak nakładów na reklamę, na zakup ulotek, wizytówek, brak udokumentowania zakupów towarów od dostawcy, brak wydruków bankowych oraz potwierdzenia przelewów, brak zamieszczenia ogłoszeń w prasie, czy na internetowych portalach ogłoszeniowych, bądź w mediach społecznościowych – które mogą choć nie muszą świadczyć o nieprowadzeniu przez Skarżącą zgłoszonej działalności gospodarczej.

Prezes NFZ zatem nie wyjaśnił w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu Skarżącej, nie rozpatrzył bowiem w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji w sposób dowolny, a nie swobodny doszedł do wniosku, że Skarżąca nie prowadziła w spornym okresie zgłoszonej działalności gospodarczej, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, Prezes NFZ uwzględni powyższe stanowisko Sądu, i ocenie cały materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy.

Sąd oddalił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "P.p.s.a."), wnioski dowodowe zawarte w skardze, ponieważ wnioskowane faktury znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, potwierdzenia zapłaty Skarżąca mogła natomiast przedłożyć w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego zamiast organu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 tej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).