Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1010/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19  ust. 1  pkt 5
journal: Dz.U. 2015 poz 640
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity
article: par. 2  pkt 3,  par. 30
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy oddala skargę


UZASADNIENIE

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 640 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji pkt 1, 3 i 4 nakazu inspektora pracy z dnia [...] stycznia 2018 r. nr rej. [...], uchylił w całości decyzję pkt 4 przedmiotowego nakazu inspektora pracy i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie (pkt 1) oraz utrzymał w mocy decyzję pkt 1 i 3 tego nakazu inspektora pracy (pkt 2).

W uzasadnieniu decyzji Okręgowy Inspektor Pracy w [...] wskazał, iż inspektor pracy w wyniku kontroli przeprowadzonej w firmie D. Sp. z o. o. Oddziału w [...] (dalej jako Spółka D. lub pracodawca) wydał w dniu [...] stycznia 2018 r., w trybie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, nakaz nr rej. [...] zawierający 4 decyzje nakazujące pracodawcy:

pkt 1 - zapewnić w pomieszczeniu sortowania przesyłek w [...] temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższą niż 14°C – termin realizacji do [...] lutego 2018 r.;

pkt 2 - wywiesić czytelne informacje o dopuszczalnym obciążeniu podłóg w magazynach i hali sortowania przesyłek w Oddziale w [...] – termin realizacji do [...] marca 2018 r.;

pkt 3 - wyposażyć szatnię podstawową w Oddziale w [...] w dwie szafy pojedyncze lub jedną szafę podwójną dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni - termin realizacji do [...] kwietnia 2018 r.;

pkt 4 - wskazać czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary – termin realizacji do [...] marca 2018 r.

Pracodawca, w imieniu którego działała A. B. - Dyrektora Centrum Usług Wspólnych D. Sp. z o. o., wniósł odwołanie od decyzji pkt 1, 3 i 4 ww. nakazu. W odwołaniu podniesiono m.in., że inspektor pracy pominął wskazywany przez Spółkę D. fakt, iż względy technologiczne nie pozwalają na utrzymanie w pomieszczeniu sortowania przesyłek określonej § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, temperatury (do hali magazynowej prowadzi 35 bram, do których podstawiane są auta kurierskie i ciężarówki w trybie ciągłym). Wobec pozostawania bram, co do zasady ciągle otwartych, hala magazynowa (pomieszczenie do sortowania przesyłek) wychładza się bardzo szybko. Zatem z uwagi na względy technologiczne, przepis nakazujący zapewnienie temperatury nie niższej niż 14oC w pomieszczeniu do sortowania przesyłek, nie znajduje zastosowania. Inspektor pracy nie wziął pod uwagę również wskazywanych w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli okoliczności, tj. przyznania pracownikom odpowiedniej odzieży do pracy w warunkach mikroklimatu chłodnego oraz wydawania pracownikom profilaktycznych napojów i posiłków. Podniesiono również, że inspektor pracy wyniki pomiarów temperatury oparł na wskazaniach termometru zamieszczonego na stałe na ścianie pomieszczenia i nie zweryfikował temperatury przy stałych stanowiskach pracy, które występują w hali magazynowej, a które wyposażone są w promienniki ciepła, zapewniające na danym stanowisku wyższą temperaturę od tej występującej w miejscach bez takich promienników. Nadto podniesiono, że Spółka D. realizuje obowiązek wynikający z § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, tj. w szatni podstawowej znajduje się dla każdego pracownika odrębna szafka na odzież własną oraz odrębna na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej. Sposób urządzenia szatni i szafek zapewnia oddzielne przechowywanie ww. odzieży dla każdego pracownika. Zasygnalizowano również, iż inspektor pracy nie wskazał jakich czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, a dla których wykonuje się badania i pomiary, pracodawca nie uwzględnił w ocenie ryzyka zawodowego.

W związku z powyższą argumentacją strona wniosła o uchylenie decyzji pkt 1, 3 i 4 nakazu inspektora pracy z dnia [...] stycznia 2018 r.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] w wyniku rozpatrzenia odwołania rozstrzygnął jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, iż w myśl art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Wzystkie decyzje zawarte w nakazie inspektora pracy z dnia z dnia [...] stycznia 2018 r. wydane zostały w celu zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy.

W protokole z kontroli zawarto następujące zapisy dotyczące stanu faktycznego stanowiącego podstawę do wydania zaskarżonych decyzji:

"W pomieszczeniu sortowania przesyłek, pracodawca nie zapewnił temperatury odpowiedniej do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższej niż 14oC. W dniu [...].01.2018 r. podczas kontroli inspektora pracy temperatura w pomieszczeniu sortowania przesyłek wynosiła tylko 4oC, w dniu [...].01.2018 r. temperatura w tym pomieszczeniu wynosiła ok. 5oC. Pomieszczenie to nie zostało wyposażone w stałe urządzenia grzewcze. Wyjątkiem są miejscowe promienniki ciepła zawieszone nad 6 stanowiskami obsługi monitorów komputerowych przy linii sortowniczej".

"W pomieszczeniu szatni podstawowej dla mężczyzn znajdują się pojedyncze szafy, przeznaczone na odzież, które jeszcze dodatkowo podzielono i przeznaczono dla dwóch pracowników. Należy podkreślić, że pracodawca ma obowiązek wyposażyć szatnię podstawową w dwie szafy pojedyncze lub jedną szafę podwójną dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni. Jedna szafa pojedyncza lub jedna część szafy podwójnej powinna być przeznaczona na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej, zaś druga — na odzież własną pracownika".

"Pracodawca nie wskazał czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary (po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń i natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników)."

Do ustaleń zwartych w protokole z kontroli nr rej. [...], w tym też do powyższych ustaleń zostały wniesione przez pracodawcę zastrzeżenia. W przedmiotowych zastrzeżeniach strona sama stwierdziła, iż "w przypadku części dotyczącej punktu "Obiekty budowlane, pomieszczenia pracy" protokołu - pracodawca zgadza się, iż w pomieszczeniu sortowania przesyłek nie jest zapewniona temperatura nie niższa niż 14oC. Jednak analiza protokołu kolejnych punktów ocenianych w ramach przedmiotowej kontroli wskazuje, iż nie uwzględniła ona specyfiki danego pomieszczenia i procesu technologicznego, który uniemożliwia zapewnienie takiej temperatury".

W ocenie organu odwoławczego, ustalenia dotyczące stanu faktycznego w odniesieniu do decyzji pkt 1 i 3 nakazu, stanowiły uzasadnienie do nałożenia obowiązków określonych w przedmiotowych decyzjach.

Organ II instancji wyjaśnił, iż pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Powinien więc stale podejmować działania zmierzające do zabezpieczenia pracowników przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla ich zdrowia i życia czynników występujących w środowisku pracy oraz zapewniać higieniczne warunki jej wykonywania. Ochrona zdrowia i życia pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, należy do podstawowych obowiązków pracodawcy określonych przepisami prawa pracy. Przepisy prawa w sposób jasny i precyzyjny określają obowiązki jakie spoczywają na pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zgodnie z § 30 zd. pierwsze rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższą niż 14oC (287 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają.

Strona nie kwestionuje, iż nie zapewniono wymaganej temperatury, natomiast podnosi to, że dyspozycja przepisu § 30 ww. rozporządzenia wskazuje na możliwość niezapewniania wymaganej temperatury ze względów technologicznych. W analizowanym przypadku nie zachodzi jednak przesłanka względów technologicznych. Bowiem ze względów technologicznych brak jest możliwości zapewnienia temperatury określonej w powyższym przepisie np. w pomieszczeniu komory chłodniczej, komory mroźni czy pomieszczeniu pakowalni mrożonek. W pomieszczeniu sortowania przesyłek nie występują względy technologiczne, które uniemożliwiałby zapewnienie wymaganej temperatury. Wskazany przez stronę proces pracy w pomieszczeniu sortowania przesyłek nie jest procesem technologicznym, tylko organizacją pracy. Wobec tego przedstawiony przez stronę argument nie znajduje zastosowania w niniejszym stanie faktycznym. Zdaniem organu istniejące możliwości techniczne zapewniają osiągnięcie wymaganej temperatury w pomieszczeniu sortowania przesyłek. NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2001 r. sygn. akt SA/Bk 75/01 stwierdził m.in.: "skoro zatem na obecnym poziomie techniki możliwe są do rozwiązania problemy techniczne związane z transportem surowca i eksploatacją tarcicy poza halę, a względy technologiczne nie wymagają aby produkcja tarcicy odbywała się w niskich temperaturach, to zasadne jest zapewnienie warunków pracy w odpowiedniej temperaturze panującej w pomieszczeniach pracy."

W odniesieniu do zarzutów dotyczących decyzji pkt 3 nakazu inspektora pracy organ odwoławczy zwrócił uwage, iż § 14 ust. 3 załącznika nr 3 w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wyraźnie wskazuje, że szatnia, o której mowa w ust. 1 tj. szatnia podstawowa, powinna być wyposażona w dwie szafy pojedyncze lub jedną szafę podwójną dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni. Jedna szafa pojedyncza lub jedna część szafy podwójnej powinna być przeznaczona na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej, zaś druga - na odzież własną pracowników. Strona nie zapewniła pracownikom szaf w szatni podstawowej zgodnie z § 14 ust. 3 załącznika nr 3 tego rozporządzenia. Wbrew podniesionym zarzutom, w treści decyzji pkt 3 nakazu inspektora pracy nie zawarto obowiązku zapewnienia szaf spełniających wymagania Polskiej Normy. W zastrzeżeniach do protokołu w odniesieniu do opisanego stanu faktycznego w zakresie nałożonego obowiązku z decyzji pkt 3 nakazu, pracodawca wskazał, że "pracodawca nie zgadza się z ustaleniami kontroli, iż pracodawca ma obowiązek wyposażyć szatnię podstawową w dwie szafy pojedyncze lub jedną podwójną. Wbrew twierdzeniom strony przepis wskazany w podstawie prawnej decyzji pkt 3 nakazu tj. § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, wyraźnie określa w jakie szafki powinna być wyposażona szatnia podstawowa.

Mając na uwadze powyższe organ II instancji stwierdził w odniesieniu do decyzji pkt 1 i 3 nakazu inspektora pracy, że obowiązki pracodawcy zawarte we wskazanych decyzjach wynikają wprost z przepisów prawa, a argumentacja strony zawarta w odwołaniu nie daje podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji organu I instancji.

Natomiast w odniesieniu do decyzji pkt 4 nakazu inspektora pracy z dnia [...] stycznia 2018 r. Okręgowy Inspektor Pracy w [...] zauważył, iż argumentacja strony zawarta w odwołaniu, a także analiza dokumentacji z kontroli dają podstawy do uchylenia pkt 4 nakazu inspektora pracy i umorzenia postępowania organu I instancji w tym zakresie. Odwołujący się wskazał, że rozpoznany został czynnik szkodliwy w postaci chłodnego mikroklimatu w okresie zimowym, który uwzględniony jest w ocenie ryzyka zawodowego, a pracownicy zapoznani zostali z jego wpływem oraz wyposażeni w odzież o odpowiednich parametrach. We wniesionym odwołaniu podkreślono również, iż "Pracodawca, co wynika z protokołu kontroli, przeprowadził również badania pomiarów natężenia i równomierności oświetlenia elektrycznego pomieszczeń i stanowisk pracy". Z tych też powodów należało w przedmiotowym zakresie uwzględnić odwołanie.

Decyzja Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarała się przedmiotem kontroli wniesionej przez Spółkę D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Spółka D. zaskarżając przedmiotową decyzję w części, w zakresie pkt 2 decyzji, na mocy którego utrzymany została w mocy pkt 1 i 3 nakazu inspektora pracy z dnia [...] stycznia 2018 r., zarzuciła kwestionowanej decyzji jej wydanie z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.:

1) § 2 pkt 3 lit b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawić ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez jego pominięcie i zaklasyfikowanie pomieszczenia sortowania przesyłek w [...] jako "pomieszczenia pracy" w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia, w związku z § 30 ww. rozporządzenia, poprzez jego zastosowanie do pomieszczenia niebędącego pomieszczeniem pracy,

ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

2) § 30 zdanie pierwsze rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że "względy technologiczne" określone w ww. przepisie dotyczą wyłączne stanów faktycznych związanych z pracą w chłodniach, mroźniach czy pakowalniach mrożonek, podczas gdy literalna i systemowa wykładnia przepisu nie pozwala na takie ograniczenie znaczenia tego pojęcia, a także poprzez uznanie w sposób bezpodstawny i nie poparty żadnymi dowodami, że opisywany proces technologiczny umożliwia zapewnienie w pomieszczeniu temperatury nie niższej niż 14oC,

3) § 30 zdanie pierwsze powołanego rozporządzenia w zw. z § 44 ust. 1 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia, poprzez brak dokonania ich systemowej wykładni, a w konsekwencji uznanie, że przepisy powszechnie obowiązujące nakładają na stronę bezwzględny obowiązek zapewnienia temperatury przekraczającej 14oC, w sytuacji gdy względy technologiczne nie pozwalają na to, a strona zapewnia pracownikom warunki określone przepisami powszechnie obowiązującymi,

4) art. 21 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak udokumentowania ustaleń kontroli poprzedzającej wydanie nakazu przez organ I instancji oraz zaskarżonej decyzji,

5) art. 31 ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, poprzez jego niezastosowanie.

Spółka D. podniosła także zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.:

1) art. 10 § 1 k.p..a., poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego oraz ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą decyzji sprawy w oparciu o protokół kontroli, a nie w oparciu o dowody zgromadzone w sprawie oraz przyjęcie za własne nieweryfikowalnych twierdzeń zawartych w tym protokole, co do których strona zgłaszała zastrzeżenia - w tym do sposobu pomiaru temperatury oraz co do spełnienia wymagań w zakresie zapewnienia korzystającym z szatni pracownikom wymogów określonych § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ponadto poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zaniechanie obowiązkom organu w zakresie konieczności wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

3) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie przez organ dowodów, na których się oparł oraz brak właściwego uzasadnienia prawnego,

Mając powyższe na uwadze Spółka D. wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji w zaskarżonej części oraz uchylenie nakazu inspektora pracy z dnia [...] stycznia 2018 r. w części dotyczącej pkt 1 i 3 nakazu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki D. zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Spółka D. podkreśliła, iż procesy technologiczne jakie prowadzone są w okresie zimowym w pomieszczeniu do sortowania przesyłek nie pozwalają na zapewnienie odpowiednich warunków przebywania pracowników w celu obsługi tych procesów, w tym temperatury powietrza w wysokości wymaganej § 30 powołanego rozporządzenia. Odpowiednie warunki zapewniane są przez pracodawcę poprzez uznanie, że praca w pomieszczeniu do sortowania przesyłek stanowi pracę w mikroklimacie zimnym, a w konsekwencji zapewniane są pracownikom obsługującym procesy technologiczne załadunku i rozładunku samochodów, a także sortowania przesyłek, środki ochrony indywidualnej (odzież zimowa o odpowiednich parametrach technicznych), zapewniono miejsce do ogrzania się (§ 44 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia) oraz pracodawca realizuje normy rozporządzenia w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. Zwłaszcza w godzinach porannych realizowany jest proces jednoczesnego przeładunku na wszystkich bramach załadunkowych w związku z biznesową potrzebą wyjazdu przesyłek z magazynu, aby umożliwić ich doręczenie w pierwszej części dnia. Z tych też względów i wobec literalnej treści § 2 pkt 3 lit. b tego rozporządzenia, przepis § 30 ww. rozporządzenia nie znajdzie zastosowania niniejszej sprawie. Tym samym subsumcja dokonana przez organ II instancji została dokonana z rażącym naruszeniem prawa materialnego. W niniejszej sprawie względami technologicznymi, które nie pozwalają na zapewnienie wymaganej temperatury są niekwestionowane przez organy okoliczności faktyczne, zgodnie z którymi przedmiotowym pomieszczeniem jest w istocie wielkopowierzchniowa hala magazynowa, wyposażona w 35 bram zajmujących znaczną objętość - bramy te nie są przystosowane są do odbioru i załadunku przesyłek na naczepy ciągników siodłowych (tzw. TIRów). Z uwagi na fakt, iż w ww. pomieszczeniu wykonywana jest praca w zakresie sortowania przesyłek i ich przeładunku między naczepami a busami dostawczymi oczywistym jest, iż ze względów właśnie technologicznych, konieczne jest pozostawienie tych bram w pozycji otwartej.

Błędne ustalenia faktyczne miały też wpływ na utrzymanie w mocy decyzji z pkt 3 nakazu z dnia [...] stycznia 2018 r., tj. w zakresie szaf pracowniczych w szatni podstawowej. Jak wynika protokołu kontroli szatnia podstawowa była wyposażona w podwójne szafy (jak to zostało określone w protokole "pojedyncze szafy (...) dodatkowo podzielono"). W związku z brakiem norm szczegółowych co do technicznych warunków, jakim odpowiadać powinny szafy na ubrania w szatni podstawowej, stwierdzić należy, że istniejące w zakładzie pracy szafy spełniają wymogi stawiane przepisami załącznika nr 3 do rozporządzenia, umożliwiają oddzielne przechowywanie odzieży własnej i odzieży roboczej. Z niewyjaśnionych względów Inspektor Pracy wydający nakaz uznał, że szafy te nie są szafami podwójnymi oraz uznał, że są przeznaczone dla dwóch pracowników, podczas gdy tak rzeczywistości nie było. Być może organ I instancji przez dwóch pracowników miał na myśli dwóch pracowników z różnych zmian (co nie stanowiłoby o naruszeniu norm w zakresie BHP, które nakazują zapewnienie szaf dla "korzystających" z nich pracowników, tj. pracowników aktualnie obecnych w pracy).

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Prawy w [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Kontrolując postępowanie organów i wydane w jego wyniku decyzje sąd administracyjny związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest kwestia kompetencji organów Okręgowej Inspekcji Pracy i Państwowej Inspekcji Pracy wynikającej z art. 11 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy ( powołanej na wstępie).

Spornym i zarazem kluczowym elementem rozstrzygnięcia sprawy jest stwierdzenie, czy pomieszczenie sortowania przesyłek w [...] powinno być kwalifikowane jako pomieszczenie pracy w rozumieniu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) i czy względy technologiczne nie pozwalają na zapewnienie w tym pomieszczeniu temperatury nie niższej niż 14oC.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż przepisy bezpieczeństwa i higieny prawy stanowią podstawowy zespół norm ochrony pracy. Mają na celu przeciwdziałanie wszelkim niebezpieczeństwom dla zdrowia i życia ludzkiego, powstającym w trakcie wykonywania pracy. Chodzi o usunięcie zagrożeń związanych z urządzeniem i utrzymaniem we właściwym stanie pomieszczeń pracy, narzędzi i środków pracy, organizacji pracy i zagrożeń tkwiących w samych pracownikach, w ich właściwościach psychofizycznych, stanie zdrowia, nieprzystosowaniu do danego rodzaju robót. Z tej też przyczyny przepisy bezpieczeństwa i higieny prawy stanowią normy prawne bezwzględnie wiążące - ius cogens. Normy prawne bezwzględnie obowiązujące znamionuje to, że ich zastosowanie nie może być wolą stron wyłączone lub ograniczone. Zatem nie mogą one podlegać wykładni rozszerzającej.

Zgodnie z § 2 pkt 3 powołanego rozporządzenia przez pojęcie "pomieszczenie pracy" rozumie się pomieszczenie przeznaczone na pobyt pracowników, w którym wykonywana jest praca. Nie uważa się za przeznaczone na pobyt pracowników pomieszczeń, w których: a) łączny czas przebywania tych samych pracowników w ciągu jednej zmiany roboczej jest krótszy niż 2 godziny, a wykonywane czynności mają charakter dorywczy bądź praca polega na krótkotrwałym przebywaniu związanym z dozorem albo konserwacją urządzeń lub utrzymaniem czystości i porządku, b) mają miejsce procesy technologiczne niepozwalające na zapewnienie odpowiednich warunków przebywania pracowników w celu ich obsługi, bez zastosowania środków ochrony indywidualnej i zachowania specjalnego reżimu organizacji pracy, c) jest prowadzona hodowla roślin lub zwierząt, niezależnie od czasu przebywania w nich pracowników zajmujących się obsługą.

Stosownie do brzmienia § 30 zd. pierwsze powołanego rozporządzenia, w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższą niż 14 °C (287 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają.

Jak wynika z ustaleń kontrolnych, w pomieszczeniu sortowni przesyłek w [...] pracodawca nie zapewnił temperatury nie niższej niż 14oC (w dniu [...] stycznia 2018 r. odnotowano temperaturę 4oC, zaś [...] stycznia 2018 r. – 5oC). Tych ustaleń przedstawiciel pracodawcy w istocie nie zakwestionował przyznając, iż zapewnienie wymaganej temperatury w tym pomieszczeniu nie jest możliwe ze względu na specyfikę prowadzonego procesu rozładunku i załadunku przesyłek. Ponadto w ocenie ryzyka zawodowego przy wykonywanych pracach rozpoznano w powyższym pomieszczeniu mikroklimat chłody w okresie zimowym. Powyższe oznacza, iż nie można inspektorowi pracy dokonującemu kontroli zakładu w [...] zarzucić błędu w ustaleniach faktycznych, choćby poprzez przyjęcie niewłaściwej metody pomiaru temperatury w pomieszczeniu pracy, skoro ustalenia przezeń poczynione potwierdzają jedynie istniejący i niekwestionowany stan rzeczy.

W ocenie Sądu błędne jest założenie pracodawcy, iż pomieszczenia sortowni, ze względu na proces technologiczny, nie należy kwalifikować jako pomieszczenia pracy. Prawodawca wprowadzając wyłączenie spod pojęcia "pomieszczenia pracy" określonych pomieszczeń (niekorzystnych z punktu widzenia środowiska pracy) wskazał m.in. na takie pomieszczenia, w których nie jest możliwe przebywanie ludzi w celu obsługi procesu technologicznego bez konieczności zastosowania środków ochrony indywidualnej i zachowania specjalnego reżimu organizacji pracy. Z taką sytuacją niewątpliwie nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku, albowiem proces technologiczny związany z rozładowaniem pojazdów, sortowaniem przesyłek i ponownym załadunkiem przesyłek nie musi się dokonywać w mikroklimacie chłodnym, co też obecnie ma miejsce jedynie czasowo w okresie jesiennowiosennym. Nie jest wolą ustawodawcy, aby praca wykonywana przez pracowników przez cały rok w tych samych pomieszczeniach, była ze względu na pory roku kwalifikowana jako praca w pomieszczeniach pracy (latem) lub w pomieszczeniach nie posiadających takiego statusu (zimą). Ponadto nie sposób zaakceptować poglądu, iż w sortowni przesyłek występują czynniki niebezpieczne lub szkodliwe w środowisku pracy, przed których narażeniem pracownik powinien się zabezpieczać stosując środki ochrony indywidulanej oraz określony reżim pracy. Chłód do takich czynników nie należy bowiem jest czynnikiem uciążliwym, a nie szkodliwym dla zdrowia. Pracodawca także nie wykazał, aby ze względu na technologie sortowania przesyłek była potrzeba wprowadzenia szczególnych wymogów co do organizacji pracy.

Analiza § 30 powołanego rozporządzenia prowadzi do wniosku, że aby odstąpić od wymogu zapewnienia w pomieszczeniu pracy temperatury nie niższej niż 14oC musi taką sytuację determinować proces technologiczny. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu jednolicie przyjmuję się, iż "w zakładach produkcyjnych sytuacja taka ma miejsce, gdy niska temperatura w miejscu produkcji stanowi warunek prawidłowo przeprowadzonego procesu produkcyjnego, np. w przypadku chłodni spożywczych (przetwórstwo mięsa, warzyw, owoców). Nie można natomiast mówić o wystąpieniu przesłanki względów technologicznych w sytuacji, gdy proces produkcyjny może zostać przeprowadzony prawidłowo bez względu na panującą w miejscu produkcji temperaturę powietrza, a niska temperatura w pomieszczeniu pracy jest wyłącznie niepożądanym, możliwym do wyeliminowania, skutkiem stosowanej metody produkcji, przyjętej organizacji pracy czy też wynika z parametrów technicznych i specyficznych cech tego pomieszczenia. Pracodawca obowiązany jest w takiej sytuacji do zastosowania rozwiązań technicznych, a także do wprowadzenia odpowiednich zmian w organizacji pracy, które umożliwią utrzymanie w hali produkcyjnej temperatury powietrza zgodnej z wymogami określonymi w rozporządzeniu" – patrz D. Döre-Kolasa Komentarz do § 30 powołanego rozporządzenia. Odstąpienie przez pracodawcę od wykonania obowiązku zapewnienia pracownikom odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach pracy może być usprawiedliwione względami technologicznymi, a nie jego sytuacją ekonomiczną – tak NSA w wyroku z dnia 20 września 2001 r. sygn. akt SA/Bk 75/01 (publik. Pr. Pracy 2002/3/35). Jak już wcześniej zasygnalizowano, sortowanie przesyłek nie musi się odbywać w szczególnych warunkach klimatycznych, a to oznacza, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej, względy technologiczne nie wymagają akceptowania niekorzystnego dla pracownika środowiska pracy.

Co zaś się tyczy nałożonego na pracodawcę obowiązku zapewnienia każdemu pracownikowi korzystającemu z szatni podstawowej dwóch szafek pojedynczych lub jednej szafy podwójnej, stwierdzić należy, iż wymóg taki przewidują przepisy określające wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych (załącznik nr 3 do rozporządzania w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy). Zgodnie z § 14 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia, szatnia podstawowa może być urządzona zamiast osobnych szatni odzieży własnej pracowników oraz szatni odzieży roboczej i ochronnej dla zatrudnionych przy pracach, podczas których zabrudzenie odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej występuje w tak małym stopniu, że nie stwarza ryzyka zanieczyszczenia odzieży własnej pracowników. Szatnia ta powinna mieć bezpośrednie połączenie z umywalnią. Szatnia, o której mowa w ust. 1, powinna być wyposażona w dwie szafy pojedyncze lub jedną szafę podwójną dla każdego pracownika korzystającego z tej szatni. Jedna szafa pojedyncza lub jedna część szafy podwójnej powinna być przeznaczona na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej, zaś druga - na odzież własną pracowników (ust. 3).

Jak wynika z zacytowanych regulacji prawnych prawodawca dość precyzyjnie określił wyposażenie szatni podstawowej zaznaczając przy tym, iż dwie szafy pojedyncze lub jedna podwójna powinna przypadać na "każdego pracownika korzystającego z szatni". Z protokołu z kontroli z dnia [...] stycznia 2018 r. natomiast wynika, iż "w pomieszczeniu szatni podstawowej dla mężczyzn znajdują się pojedyncze szafy, przeznaczone na odzież, które jeszcze dodatkowo podzielono i przeznaczono dla dwóch pracowników". Z ustaleń kontrolnych wynikają więc rozbieżności pomiędzy stwierdzonym stanem faktycznym, a wymogami określonymi przepisami bhp. Pracodawca, inaczej niż to czyni inspektor pracy, uznaje, iż wymogi zapewnienia odpowiedniej ilości szaf pracownikom są spełnione wówczas, gdy odpowiednia ilość szaf przypada nie na każdego pracownika, lecz na pracownika zmiany, tj. aktualnie obecnego w pracy. Oznacza to, że z jednej szafki mogą korzystać pracownicy różnych zmian. W ocenie Sądu jest to pogląd błędny, bowiem nie można pojęcia korzystania przez pracownika z szatni zawężać do sytuacji wykorzystywania szafki tylko podczas jednej zmiany. W wymiarze praktycznym powoduje to konieczność opróżnienia szafy przez pracownika kończącego zmianę i zabrania ze sobą odzieży roboczej, lub pozostawienia jej w szafie pracownika, który rozpoczyna pracę na kolejną zmianę. Tego typu zabiegi organizacyjne pozostają w opozycji do treści § 14 ust. 3 złącznika nr 3 do rozporządzenia. Tym samym wskazana praktyka słusznie została zanegowana przez inspektora pracy i stała się przedmiotem regulacji nakazowej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że wydanie zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w przepisach powołanego rozporządzenia bhp i w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, w którym to wyjaśniono wszelkie istotne dla sprawy okoliczności jak i w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, na który to składał się m.in. protokół kontroli oraz przedłożone przez stronę zastrzeżenia do protokołu z kontroli, jak też stanowisko inspektora pracy w tej kwestii. Z ustaleń faktycznych opisanych w zaskarżonej decyzji, wynikają okoliczności uzasadniające wydanie w przedmiotowej sprawie kwestionowanych pkt 1 i 3 nakazu, zaś Spółka D. zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. nie wskazała jakie to konkretne dowody miałby zostać jeszcze przeprowadzone. Przy czym, wbrew twierdzeniom skargi organ odwoławczy dokonując oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, w treści uzasadnienia zawarł wyjaśnienie podstawy prawnej nakazu inspektora pracy, jak również odniósł się szczegółowo do twierdzeń strony kwestionującej tę podstawę i wyjaśnił, w odniesieniu do konkretnych dowodów, dlaczego należało wydać nakaz zobowiązujący do usunięcia stwierdzonych uchybień z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, czym wypełnił dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. Z kolei brak uzasadnienia decyzji zawartych w nakazie organu I instancji nie stanowi o naruszeniu prawa, skoro w art. 34 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, który to przepis ma pierwszeństwo przed unormowaniami zamieszonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, wśród elementów decyzji wydanych w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli nie wskazano uzasadnienia. W konsekwencji oznacza to, że decyzja organu inspekcji pracy nie musi zawierać uzasadnienia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 listopada 20010 r. sygn. akt IV SA/Gl 348/10, publik. LEX nr 688036).

Podsumowując, zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem organ odwoławczy utrzymując w mocy nakaz inspektora pracy nie uchybił w sposób istotny przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Ministra Płacy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wprawdzie zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., poprzez niezawiadamianie strony o stanie sprawy i uniemożliwienie stronie zapoznania się z zebranym w toku postępowania materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, nie jest zupełnie pozbawiony podstaw. Niemniej naruszenie to pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jak trafnie bowiem wskazano w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 965/15 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. W sprawie zaś niniejszej, oprócz podniesienia przedmiotowego zarzutu, skarżąca Spółka w żadnej mierze nie wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie dokonanie jakichś konkretnych czynności procesowych, które by miały wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.