Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 127/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 156  par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA - Ewa Grochowska - Jung, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant - Katarzyna Ciacharowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z rażącym naruszeniem prawa - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Dowódca [...] Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], działając na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 1997 r. Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.), wypowiedział [...] J. W. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego (w związku z przeformowaniem Wojskowej Komendy Uzupełnień P.) i odmowy wyrażenia pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe.

Ten sam organ rozkazem personalnym z dnia [...] września 2003 r. nr [...], z dniem [...] lutego 2004 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej po upływie skróconego okresu wypowiedzenia.

Wnioskiem z dnia 8 lutego 2007 r., skarżący J. W. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...]. Uzasadniając swoje stanowisko podał, że wręczenie decyzji wypowiadającej stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej było przedwczesne, bowiem rozformowanie macierzystej jednostki wojskowej nastąpiło w dniu 31 października 2003 r., a ponadto wyraził zgodę na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe.

W tej sytuacji, po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] i po odwołaniu skarżącego, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Tym razem Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. stwierdził, że decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w sprawie wypowiedzenia przez organ stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wobec [...] J. W., została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że skarżącemu zaproponowano objęcie niższego stanowiska służbowego, tj. [...] w Wydziale [...], na co wymieniony wyraził zgodę. Zatem dokonanie wypowiedzenia na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej, było w tej sytuacji nieuzasadnione i z tego powodu organ wypowiadający w sposób rażący naruszył prawo. Jednakże – jak wynika z orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], a następnie orzeczenia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] – wobec skarżącego, ze względu na stan zdrowia, orzeczono trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej przyznając mu III grupę inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz w związku ze służbą wojskową. Oznacza to, że brak jest możliwości przywrócenia skarżącego do zawodowej służby wojskowej, co w konsekwencji oznacza, iż mimo wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, nie można stwierdzić jej nieważności ze względu na zaistniałe skutki prawne.

W odwołaniu do Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 sierpnia 2008 r., skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją uważając ją za tendencyjną, nieobiektywną i stronniczą dodając, że w chwili zwalniania go z zawodowej służby wojskowej, był on zdolny do zawodowej służby wojskowej z kategorią zdrowia "A" i w tej sytuacji wydane wobec niego orzeczenie komisji lekarskiej, nie powinno być brane pod uwagę. Wobec powyższego – zdaniem skarżącego – decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], powinna być uznana za nieważną.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] mając za podstawę art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu – powołując się na ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji i na jego argumenty – podał, że w przepisie art. 156 § 2 k.p.a., nie wprowadzono kryteriów pozwalających na odróżnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji od innych przez nią powodowanych. Ponadto wprowadzenie takiego przepisu wskazuje, że decyzja dotknięta nieważnością nie jest aktem pozornym i bezskutecznym, lecz że pozostając w obrocie prawnym może wywołać skutki prawne i niektóre z nich zachować, właśnie z racji ich nieodwracalności, chociażby były dotknięte ułomnościami. W tej zatem sytuacji, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji zarzucając jej naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię oraz nieuzasadnione zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, że doszło do powstania "nieodwracalnych skutków prawnych". W uzasadnieniu natomiast – powołując się na dotychczasowe zarzuty i argumenty oraz zgadzając się ze stanowiskiem organu co do rażącego naruszenia prawa – podał, że zagadnienie nieodwracalności skutków prawnych należy rozpatrywać wyłącznie w sferze obowiązującego prawa, a nie w sferze faktycznej i w tej kwestii powołał się na stanowisko judykatury. Niezależnie od powyższego – jego zdaniem – nawet gdyby zgodzić się z organem co do wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, to zostały one wywołane inna decyzją, aniżeli decyzja o wypowiedzeniu. Ponadto orzeczenie lekarskie o jego niezdolności do służby wojskowej zostało wydane błędnie, ponieważ na dzień jej wydania był żołnierzem rezerwy, a komisja, przed którą stawał, orzeka wobec poborowych i żołnierzy niezawodowych. Stąd też należy przyjąć, że nadal jest on zdolny do zawodowej służby wojskowej. W dalszej części wskazał, abstrahując od powyższego, że jego niezdolność należy oceniać od dnia uprawomocnienia się orzeczenia TWKL i skutkiem stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, powinna być zmiana trybu zwolnienia oraz wypłata świadczeń za okres wadliwego zwolnienia. Na zakończenie zaś stwierdził, że w identycznych stanach prawnych, wydawano wobec innych żołnierzy decyzje stwierdzające nieważność dokonanych wypowiedzeń.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Podstawą materialnoprawną decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], stanowił przepis art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 1997 r. Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w myśl którego dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez organ wojskowy może nastąpić jeżeli żołnierz zawodowy nie wyrazi pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe.

W rozpoznawanej zaś sprawie bezspornym jest, że skarżący wyraził pisemną zgodę na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe i w tej sytuacji przyznać należy rację organowi, że powyższa decyzja został wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednakże w myśl art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji m.in. z tego powodu, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.

Tymczasem nie budzi również wątpliwości w sprawie fakt, że na mocy orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], skarżący został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kat. "N") i trwale niezdolnego do służby w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (kat. "E"). Stosownie zaś do treści § 3 pkt 1a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422), do terenowych wojskowych komisji lekarskich, stosownie do ich właściwości miejscowej, należy – wbrew stanowisku skarżącego – orzekanie o zdolności do zawodowej służby wojskowej żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego kapitana (kapitana marynarki). Podobne w swej treści orzeczenie nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. wydała Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w L., w którym uznała skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z kategorią "N".

Zgodnie zaś z art. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zatem osoba niezdolna do służby wojskowej, nie może jej pełnić i stwierdzenie nieważności powyższej decyzji spowodowałby sytuację, w której J. W. uznany za trwale niezdolnego do służby wojskowej, stałby się żołnierzem zawodowym, mimo że pozostawałoby to w sprzeczności z wymienionym wyżej przepisem.

Zatem w ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1428/06, którego pogląd Sąd w niniejszym składzie w pełni akceptuje, stwierdzić należy, że: "Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych, jakkolwiek niewyjaśnione szczegółowo w kodeksie postępowania administracyjnego, było interpretowane w orzecznictwie sądowym oraz piśmiennictwie prawniczym. Na tej podstawie można przyjąć, iż pojęcie to winno być oceniane w kontekście możliwości działania, jakie organ administracji posiada na podstawie przepisów obowiązujących w momencie rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2006, str. 732; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1050/96, Lex nr 45938; wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 1796/00, Lex nr 81755). Możliwości te uzależnione są nie tylko od przepisów prawa materialnego, ale również od stanu faktycznego istniejącego w chwili rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Ponieważ zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, nie można przyjąć, że mają one możliwość odwrócenia zaistniałych skutków prawnych, jeżeli eliminacja decyzji z obrotu prawnego stwarzałaby sytuację sprzeczną z obowiązującymi przepisami, z uwagi na istniejące w chwili badania przesłanek nieważności okoliczności faktyczne. Chodzi przy tym o prawną możliwość powrotu do stanu sprzed wydania decyzji, którą pewne zdarzenia faktyczne mogą uniemożliwić. Powyższy pogląd nie stoi zatem w sprzeczności z wypracowanym w doktrynie stanowiskiem, iż dla stwierdzenia nieważności decyzji nie mają znaczenia faktyczne możliwości odwrócenia następstw przez nią spowodowanych. Jak słusznie wskazał Minister Obrony Narodowej zdarzeniem powodującym nieodwracalność skutków prawnych decyzji jest utrata przez podmiot, któremu prawo przysługiwało, zdolności do zachowania tego prawa. Podobnie, o nieodwracalności skutków prawnych można mówić również wówczas, gdy przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub nastąpiła zmiana stanu prawnego (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 982).(...) Nie ma także znaczenia fakt, iż utrata zdrowia nie miała związku z wykonaniem decyzji (...). Istotne jest natomiast, iż z uwagi na okoliczność faktyczną, jaką była utrata zdrowia, stwierdzona orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej, nie istnieje w chwili obecnej prawna możliwość wyeliminowania z obrotu decyzji (...), mimo stwierdzonego przy jej wydawaniu rażącego naruszenia prawa."

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.