Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 168/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 1 pkt 12 lit a
journal: Dz.U. 2018 poz 2174
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
article: art. 57a, art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 135 ust. 1 lit. g)
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi "A" Spółka Akcyjna na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Spółka Akcyjna (dalej: Spółka, wnioskodawca, TFI) wnioskiem z dnia [...] października 2018 r. wystąpiła o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 – dalej: "u.p.t.u.").

W opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego wskazano, że Spółka jest polskim rezydentem podatkowym (podlegającym w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu), działającym na podstawie ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1355 - dalej: "u.f.i.") oraz jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT.

Stosownie do art. 45 ust. 1 u.f.i., przedmiotem działalności TFI (będącego organem funduszy inwestycyjnych) jest wyłącznie tworzenie funduszy inwestycyjnych otwartych lub funduszy zagranicznych, zarządzanie nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowanie ich wobec osób trzecich. Na podstawie art. 45 ust. 1a u.f.i., wnioskodawca prowadzi także działalność w zakresie tworzenia specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, zarządzania nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, a także reprezentowanie ich wobec osób trzecich. Wnioskodawca od [...] października 2015 r. prowadzi także działalność, o której mowa w art. 45 ust. 2 pkt 1 u.f.i., tj. w zakresie zarządzania portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba instrumentów finansowych. TFI posiada stosowne zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego na prowadzenie działalności w powyższym zakresie. Ponadto do [...] grudnia 2017 r. TFI prowadziło także działalność w zakresie tworzenia i zarządzania funduszami inwestycyjnymi zamkniętymi. W związku z tym, w celu realizacji przedmiotu działalności jaką jest zarządzanie funduszami inwestycyjnymi, TFI nabywa od profesjonalnej agencji informacyjnej Bloomberg Finance L.P., będącej podmiotem prawa amerykańskiego, nieposiadającej na terytorium Polski ani siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, kompleksowe usługi doradczo-inwestycyjne Bloomberg Professional (dalej: "usługi Bloomberg"), których celem jest wsparcie działalności wnioskodawcy w zakresie zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Dzięki usługom Bloomberg, wnioskodawca uzyskuje aktualne informacje ekonomiczne oraz dane i analizy dotyczące zarówno rynków kapitałowych na całym świecie Jak i mających na nie wpływ informacji politycznych. Przedmiotowe informacje, dane i analizy pozwalają TFI na ich wykorzystanie w procesie zarządzania funduszami inwestycyjnymi.

Dzięki zakupionym usługom Bloomberg, TFI uzyskuje, w szczególności informacje na temat:

- rynku towarów (ropa, gaz, węgiel, produkty rolne, itp.);

- instrumentów pochodnych (instrumentów opartych m.in. o stopy procentowe i kursy walut, obligacji zamiennych, instrumentów strukturyzowanych, itp.);

- rynku akcji (akcji, indeksów, kontraktów terminowych, opcji, funduszy inwestycyjnych);

- instrumentów o stałej stopie zwrotu (np. obligacji);

- rynku walut (np. transakcji spot, FX forward);

- analiz zmienności ceny rynkowej, analiz statystycznych i porównawczych;

- danych właścicielskich poszczególnych spółek;

- prognoz (w tym prognoz dotyczących zysku) i rekomendacji dla poszczególnych spółek;

- zdarzeń korporacyjnych.

Ponadto w ramach usług Bloomberg, TFI uzyskuje profesjonalne narzędzia niezbędne do skutecznego i zgodnego z prawem prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy, w szczególności:

- platformę służącą wprowadzeniu zleceń, ich modyfikacji i alokacji dokonanych transakcji (w przypadku instrumentów dłużnych oraz ETF (Exchange Traded Funds) na poszczególne fundusze, i funkcją zachowania w pamięci sytemu wszelkich kroków i modyfikacji dokonanych przez osoby składające zlecenia;

- platformę pozwalającą na handel instrumentami finansowymi bezpośrednio na platformach obrotu (np. Bloomberg MTF) lub za pośrednictwem banków i biur maklerskich;

- narzędzia służące monitorowaniu składu portfela inwestycyjnego, a także narzędzia pozwalające na porównanie składu portfela z benchmarkiem funduszu wraz z wykazaniem wpływu różnic pomiędzy nimi na wypracowaną stopę zwrotu.

TFI otrzymuje od Bloomberg Finance L.P. faktury dokumentujące wydatki na nabywane usługi Bloomberg bez wskazania kwoty podatku VAT, które zawierają, w szczególności, następujące tytuły:

- Bloomberg Anywhere (opłata za subskrypcję usługi Bloomberg uzależniona od liczby osób uprawnionych do korzystania z niej oraz okresu subskrypcji);

- Bloomberg Terminal (opłata za subskrypcję usługi Bloomberg uprawniająca do stacjonarnego dostępu do Usługi);

- EFT TAKER (opłata pobierana przez Bloomberg L.P. jako podmiot organizujący rynek tzw. OTF za zawieranie przez TFI transakcji, których przedmiotem są ETF Exchange Traded Funds na OTF należącym do Bloomberg L.P.);

- Warsaw Stock Exchange, Prague Stock Exchange, Euro MTS (opłaty za prezentację w ramach systemu Bloomberg aktualnych cen instrumentów finansowych).

Wnioskodawca po przetworzeniu uzyskanych w ramach usług Bloomberg raportów i analiz odnoszących się do danych inwestycyjnych oraz prognoz dotyczących gospodarki światowej, jej konkretnych sektorów i poszczególnych spółek notowanych na giełdach, a także dzięki przekazywanym w ramach usługi Bloomberg rekomendacjom, podejmuje świadomie konkretne decyzje inwestycyjne.

Podsumowując, omawiana usługa zapewnia specjalistyczne informacje i dane, a także pogłębione analizy ekonomiczne i gospodarcze w zakresie funkcjonowania rynku, które wykorzystywane są bezpośrednio w procesie zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Ponadto, wnioskodawca nabywa od FactSet, podmiotu z branży informatyczno-finansowej dostarczającej kompleksowe informacje finansowe i oprogramowanie analityczne umożliwiające profesjonalnym podmiotom inwestycyjnym podejmowanie kluczowych decyzji inwestycyjnych, system wspierający proces zarządzania ryzykiem, który pozwala TFI na analizę wpływu poszczególnych składników portfela na wyniki osiągane przez zarządzane przez TFI fundusze na bazie danych historycznych (dalej: "usługa FactSet").

Stosownie do art. 28b ust. 1 u.p.t.u. miejscem świadczenia usług Bloomberg i FactSet (dalej łącznie jako: "Usługi") na rzecz wnioskodawcy jest terytorium Polski, a zatem z tytułu ich nabycia TFI rozpoznaje import usług. Zakup usług zapewnia wnioskodawcy informacje i analizy niezbędne do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych oraz pozwala na korzystanie ze wsparcia w zakresie tworzenia portfela inwestycyjnego zgodnego z polityką inwestycyjną danego funduszu oraz dopuszczalnym poziomem ryzyka. Jednocześnie, przedmiotowe usługi obejmują taki rodzaj narzędzi, które wykraczają poza potrzeby indywidualnego inwestora.

Wnioskodawca wskazuje, że z dniem [...] marca 2016 r. nastąpiło połączenie wnioskodawcy ze spółką [...] S.A. (dalej: "AM"), w którego wyniku TFI przejęło AM. Połączenie spółek nastąpiło na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych (połączenie przez przejęcie), poprzez przeniesienie całego majątku AM (spółki przejmowanej) na TFI (spółkę przejmującą).

W konsekwencji, zgodnie z zasadą sukcesji generalnej, o której mowa w art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych, z dniem [...] marca 2016 r. wnioskodawca, jako spółka przejmująca, wstąpił we wszystkie prawa i obowiązki AM jako spółki przejmowanej.

Tym samym, od dnia połączenia, TFI przejęło bezpośrednie zarządzanie portfelami funduszy inwestycyjnych utworzonych przez TFI, którymi do tej pory zarządzało AM, działające na zlecenie wnioskodawcy. W związku z tym, wnioskodawca wskazuje, że do czasu połączenia, to AM było podmiotem faktycznie nabywającym usługi.

W związku z powyższym opisem zadano pytanie: czy opisane usługi podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług, jako usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 12) u.p.t.u.?

Zdaniem wnioskodawcy opisane w stanie faktycznym usługi, jako usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi, podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12) lit. a) u.p.t.u.

Wnioskodawca wskazał, że zakup usług zapewnia wnioskodawcy informacje i analizy niezbędne do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych oraz pozwala na korzystanie ze wsparcia w zakresie tworzenia portfela inwestycyjnego zgodnego z polityką inwestycyjną danego funduszu oraz dopuszczalnym poziomem ryzyka. Jednocześnie przedstawiona w niniejszym stanie faktycznym usługa obejmuje taki rodzaj narzędzi, które wykraczają poza potrzeby indywidualnego inwestora.

Tym samym nabywane usługi Bloomberg i usługi Factset podlegają zwolnieniu z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12) lit. a) u.p.t.u., gdyż mieszczą się w katalogu czynności zarządzania wypracowanym przez orzecznictwo TSUE.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia [...] grudnia 2018 r. uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu organ powołał, m.in. art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 15 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 art. 17 ust. 1a, art. 28a-28o, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 1 pkt 12, art. 146a pkt 1 u.p.t.u., art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1a, art. 45 ust. 2 pkt 1) u.f.i., art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 45a ust. 1, art. 46 ust. 1, art. 46 ust. 3, art. 46 ust. 3a u.f.i., art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, s. 1, z późn. zm. – dalej: Dyrektywa 112").

Z uwagi na powyższe przepisy, orzecznictwo TSUE oraz przedstawione okoliczności sprawy organ nie zgodził się z wnioskodawcą, że nabywane usługi mają bezpośrednie znaczenie dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi.

Organ podkreślił, że usługi doradcze, informacyjne i analityczne tworzące odrębną całość oraz dotyczące specyficznych i istotnych elementów związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi objęte są przedmiotowym zwolnieniem. Usługi zarządzania funduszem inwestycyjnym mogą być ponadto powierzone osobom trzecim i powierzenie takie samo w sobie nie ma wpływu na możliwość zastosowania zwolnienia podatkowego nie wyklucza bowiem takiej możliwości.

Jednakże opisane usługi nie stanowią usług tego rodzaju, gdyż nie spełniają powyżej wskazanych kryteriów dla uznania ich za usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Nabywane przez wnioskodawcę usługi stanowią odrębną całość, jednakże trudno uznać, że wypełniają one funkcje specyficzne i istotne dla zarządzania funduszami, mimo że wnioskodawca wykorzystuje je w procesie zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Opisane we wniosku usługi nie mają charakteru usług istotnych i specyficznych wyłącznie dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Takiego rodzaju usługi mogą być wykorzystywane również przez podmioty w innych dziedzinach działalności (np. w branży ubezpieczeniowej, bankowej oraz przez podmioty inne niż wymienione w ustawie o funduszach inwestycyjnych, takie jak gracze giełdowi, prywatni inwestorzy). Są to usługi o charakterze pomocniczym, technicznym, które stanowią jedynie jedno z wielu narzędzi wykorzystywanych do efektywnego świadczenia przez wnioskodawcę usług na rzecz funduszy inwestycyjnych. Są to zatem typowe usługi odpłatnego nabywania informacji, danych i oprogramowania w określonym i pożądanym zakresie w celu praktycznego ich zastosowania w obrocie gospodarczym. Z istoty tych usług wynika, że mają one ogólny, a nie zindywidualizowany charakter, gdyż nie dotyczą tylko działalności zarządzania funduszem inwestycyjnym. Nabywane usługi nie zawierają elementu doradczego do konkretnego procesu inwestycyjnego wnioskodawcy. Usługi te, choć potrzebne, czy wręcz niezbędne jak wskazuje wnioskodawca - dla prawidłowego funkcjonowania danego funduszu poprzez podejmowanie świadomych decyzji, nie stanowią jednak sensu stricte usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, w rozumieniu przepisów u.f.i. Nie można także uznać tych usług za usługi bez których świadczenia nie byłaby możliwa realizacja działalności funduszy inwestycyjnych, w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.f.i.

W konsekwencji organ stwierdził, że nabywane przez wnioskodawcę usługi (Bloomberg i FactSet) mające pomocniczy i techniczny charakter, nie stanowią usług mieszczących się w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do nich zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.

W skardze z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy:

1) art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię, gdzie organ niepoprawnie przyjął, że hipoteza tej normy prawnej nie obejmuje kompleksowych usług doradczo-inwestycyjnych świadczonych na rzecz towarzystw funduszy inwestycyjnych. Prawidłowa wykładnia art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. powinna prowadzić do wniosków, że pojęcie "zarządzania funduszami inwestycyjnymi" obejmuje kompleksowe usługi doradczo-inwestycyjne świadczone na rzecz towarzystw funduszy inwestycyjnych wykorzystywane przez nie w procesie zarządzania funduszami inwestycyjnymi,

2) art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania tego przepisu do stanu faktycznego przedstawionego przez TFI (organ wyraził błędną ocenę, że przepis ten nie znajdzie zastosowania do skarżącej). Podczas gdy art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. powinien znaleźć zastosowanie do usług nabywanych przez TFI, w związku z czym powinny one podlegać zwolnieniu z VAT. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna, w której organ wyraził stanowisko, zgodnie z którym nabywane przez wnioskodawcę usługi (Bloomberg i FactSet) mające pomocniczy i techniczny charakter, nie stanowią usług mieszczących się w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do nich zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. Kluczowa kwestia sporna dotyczy zatem ustalenia czy nabywane przez skarżącą usługi (tzw. usługi Bloomberg i FactSet) stanowią usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi, i w konsekwencji, są objęte zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit a u.p.t.u.

Zdaniem skarżącej usługi Bloomberg i FactSet jako spełniające przesłanki konieczne do uznania ich za usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u. podlegają zwolnieniu z VAT. Natomiast w ocenie organu nabywane przez skarżącą usługi nie stanowią usług mieszczących się w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do nich zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.

W związku z tak zarysowanym sporem wskazać należy, że zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u., zwalnia się od podatku usługi zarządzania:

a) funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych – w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych,

b) portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych, o których mowa w lit. a, lub ich częścią,

c) ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej,

d) otwartymi funduszami emerytalnymi oraz dobrowolnymi funduszami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, a także Funduszem Gwarancyjnym utworzonym na podstawie tych przepisów,

e) pracowniczymi programami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o pracowniczych programach emerytalnych,

f) obowiązkowym systemem rekompensat oraz funduszem rozliczeniowym utworzonymi na podstawie przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a także innymi środkami i funduszami, które są gromadzone lub tworzone w celu zabezpieczenia prawidłowego rozliczenia transakcji zawartych w obrocie na rynku regulowanym w rozumieniu tych przepisów albo w obrocie na giełdach towarowych w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, przez partnera centralnego, agenta rozrachunkowego lub izbę rozliczeniową w rozumieniu przepisów o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112, państwa członkowskie zwalniają transakcje zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określonymi przez państwa członkowskie.

Nie ulega wątpliwości i nie jest przedmiotem sporu, że pojęcie "zarządzanie" użyte w ww. przepisie należy interpretować zgodnie z jego wspólnotowym znaczeniem wypracowanym przez orzecznictwo TSUE. W świetle bowiem orzecznictwa TSUE pojęcie "zarządzania" specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, użyte w art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112, stanowi autonomiczne pojęcie prawa wspólnotowego, a zatem jego treść nie może być zmieniana przepisami prawa krajowego poszczególnych państw członkowskich. TSUE stwierdził to wprost w wyroku z 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04 Abbey National plc, Inscape Investment Fund przeciwko Commissioners of Customs & Excise – dalej: "wyrok w sprawie Abbey National" (Lex nr 180606). Takie też stanowisko zajmują sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1466/12 i WSA we Wrocławiu z 21 listopada 2011 r. sygn. akt I Sa/Wr 1370/11; dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z wyroku w sprawie Abbey National wynika przy tym, że wykładnia art. 13 część B lit. d) pkt 6 VI Dyrektywy powinna być dokonywana z uwzględnieniem kontekstu, w jaki się wpisuje, celów oraz układu tej dyrektywy oraz z uwzględnieniem zwłaszcza ratio legis zwolnienia, które przewiduje (pkt 59). Przepis art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112 stanowi odpowiednik ww. przepisu VI Dyrektywy (por. Tabela korelacji, załącznik XII do Dyrektywy 112), a zatem tezy tego orzeczenia pozostają aktualne także na gruncie dyrektywy obecnie obowiązującej. W wyroku tym TSUE wskazał, iż celem zwolnienia z opodatkowania transakcji związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi jest w szczególności ułatwienie małym inwestorom inwestowania w papiery wartościowe za pomocą przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania – zapewnienie neutralności podatkowej wspólnego systemu podatku VAT w kwestii wyboru między inwestowaniem bezpośrednim w papiery wartościowe a inwestowaniem za pośrednictwem przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania (pkt 62-64).

TSUE wywiódł następnie, że pojęcie "zarządzania funduszami powierniczymi" obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy, świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli – gdy oceniać je globalnie – tworzą one odrębną całość oraz są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami. Świadczone usługi powinny zatem dotyczyć specyficznych i istotnych elementów związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi. Samo świadczenie usług o charakterze materialnym czy też technicznym, takie jak udostępnienie systemu informatycznego, nie jest objęte zakresem art. 13 część B lit. d) pkt 6 VI Dyrektywy.

Na takie rozumienie usług zarządzania świadczonych przez osobę trzecią TSUE powołał się także w wyroku z 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11 GfBk Gesellschaft für Börsenkommunikation mbH przeciwko Finanzamt Bayreuth – pkt 20 i 28 – dalej: "wyrok w sprawie GfBk" (Lex nr 1341793).

W punktach 22, 23, 24 i 25 tego wyroku TSUE wskazał również, że poza czynnościami polegającymi na zarządzaniu portfelem, do szczególnych funkcji przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania należą funkcje administrowania samymi przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania, takie jak te wymienione w załączniku II do Dyrektywy 85/611 zmienionej Dyrektywą 2001/107 w rubryce "Administracja" (zob. ww. wyrok w sprawie Abbey National, pkt 64). Z powyższego wynika, że w celu ustalenia, czy usługi doradztwa inwestycyjnego w zakresie inwestowania w zbywalne papiery wartościowe świadczone przez osobę trzecią na rzecz TFI mieszczą się w zakresie pojęcia "zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi" do celów zwolnienia ustanowionego w art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy, należy, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 27 i 31 opinii, zbadać, czy doradztwo inwestycyjne w zakresie inwestowania w zbywalne papiery wartościowe świadczone przez osobę trzecią jest nierozerwalnie związane z działalnością właściwą dla TFI, tak że jego skutkiem jest spełnianie szczególnych i istotnych funkcji zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym. W tym względzie TSUE zauważył, że usługi polegające na udzielaniu TFI zaleceń w sprawie kupna i sprzedaży aktywów (takich jak opisane sprawie rozpatrywanej przez TSUE czyli w sprawie spółki GfBk – przyp. Sądu) są nierozerwalnie związane z jego szczególną działalnością. Okoliczność, że usługi doradcze i informacyjne nie zostały wymienione w załączniku II do Dyrektywy 85/611 zmienionej Dyrektywą 2001/107, nie stanowi przeszkody w zaliczeniu ich do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy, ponieważ art. 5 ust. 2 Dyrektywy 85/611 zmienionej Dyrektywą 2001/107 sam wskazuje, że wyliczenie w omawianym załączniku nie jest wyczerpujące".

W orzeczeniu z 21 października 2004 r. w sprawie C-8/03 (Banque Bruxelles Lambert SA (BBL) v. Państwo Belgijskie), definiującym pojęcie zarządzania, Rzecznik Generalny podkreślił: "Otóż cel ten wymaga takiego zakreślenia zwolnienia, aby nie naruszało ono zasady powszechności podatku, bez czynienia go jednak bezprzedmiotowym. Z tego punktu widzenia dopuszczalne jest objęcie zwolnieniem wszystkich transakcji bezpośrednio związanych z systemem zarządzania funduszami powierniczymi. Tym samym nie można ograniczać zwolnienia tylko do podejmowania decyzji. Niemniej jednak nie można rozciągnąć go na wszystkie usługi świadczone na rzecz przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, które znajdują się w takiej sytuacji, jak fundusze powiernicze". Zdaniem pełnomocnika "transakcje, które obejmują zwolnienie, winny ograniczać się do tych, które są ściśle związane z prowadzeniem funduszu, to znaczy do określania polityki inwestycyjnej, kupna i sprzedaży aktywów. O ile zwolnione transakcje nie ograniczają się do podejmowania decyzji, o tyle jednak muszą one bezpośrednio dotyczyć transakcji handlowych papierami wartościowymi. Aby móc zastosować zwolnienie, należy ustalić, że dane świadczenia są nierozerwalnie związane z transakcjami bezpośrednio zwolnionymi przez szóstą dyrektywę. Z kolei świadczenia, które można łatwo oddzielić od zarządzania funduszem w ścisłym tego słowa znaczeniu, należy uznać za podlegające podatkowi VAT".

To właśnie na podstawie tez płynących z ww. orzeczeń, usług opisanych we wniosku nie można uznać za ściśle związane z prowadzeniem funduszu.

Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę w pełni podziela powyższe stanowisko. Nie ulega bowiem wątpliwości, że to usługi doradcze tworzące odrębną całość oraz dotyczące specyficznych i istotnych elementów związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi objęte są przedmiotowym zwolnieniem (usługi dedykowane). Usługi tego typu - zarządzania funduszem inwestycyjnym - mogą być ponadto powierzone osobom trzecim i powierzenie takie samo w sobie nie ma wpływu na możliwość zastosowania zwolnienia podatkowego – nie wyklucza bowiem takiej możliwości. Jednakże usługa opisana we wniosku o interpretację nie jest tego rodzaju usługą dedykowaną, gdyż nie spełnia powyżej wskazanych kryteriów dla jej uznania za usługę zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Usługi o charakterze technicznym, jak zasadnie wskazał organ, stanowią jedynie jedno z narzędzi wykorzystywanych do efektywnego świadczenia przez Skarżącego usług na rzecz funduszy inwestycyjnych. Jest to zatem typowa usługa odpłatnego nabywania informacji w określonym i pożądanym zakresie oraz praktycznego ich zastosowania w obrocie gospodarczym. Z istoty tej usługi wynika, że ma ona ogólny, a nie zindywidualizowany charakter, gdyż nie dotyczy tylko działalności zarządzania funduszem inwestycyjnym. Otrzymywana przez skarżącą usługa może bowiem być przydatna nie tylko dla jego działalności, gdyż taką usługę mogą nabywać także inne podmioty, dla innego profilu działalności, którym informacje mieszczące się w opisanej usłudze mogą być przydatne, przykładowo prywatni inwestorzy, gracze giełdowi, ubezpieczyciele itp.

Z uwagi na powyższe, opisana we wniosku o interpretację usługa nie spełnia podstawowego kryterium wynikającego z przywołanego powyżej orzecznictwa TSUE, a mianowicie kryterium bycia specyficzną i istotną dla zarządzania tymi funduszami.

Nabywane usługi, jak prawidłowo zauważył organ, nie zawierają elementu doradczego do konkretnego procesu inwestycyjnego skarżącego. Usługi te, choć potrzebne, czy wręcz niezbędne jak wskazuje Wnioskodawca - dla prawidłowego funkcjonowania danego funduszu poprzez podejmowanie świadomych decyzji, nie stanowią jednak sensu stricte usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, w rozumieniu przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych.

Za niezasadny uznać zatem należy sformułowany przez skarżącą zarzut w zakresie prawa materialnego, dotyczący naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię, gdzie organ przyjął, że hipoteza tej normy prawnej nie obejmuje kompleksowych usług doradczo-inwestycyjnych świadczonych na rzecz towarzystw funduszy inwestycyjnych, oraz zarzut naruszenia tego artykułu poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania tego przepisu do stanu faktycznego przedstawionego przez TFI. W zaskarżonej interpretacji prawidłowo organ stwierdził, że zakupione usługi są jednym z narzędzi wykorzystywanych przez skarżącą, do efektywniejszego świadczenia usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, lecz opisane we wniosku usługi nie wypełniają funkcji specyficznych i istotnych dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi. W ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Nabywane przez skarżącą usługi stanowią odrębną całość, jednakże trudno uznać, że wypełniają funkcje specyficzne i istotne dla zarządzania funduszami, mimo że strona wykorzystuje je w procesie zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Opisane we wniosku usługi nie mają charakteru usług istotnych i specyficznych wyłącznie dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Takiego rodzaju usługi mogą być wykorzystywane również przez podmioty w innych dziedzinach działalności (np. w branży ubezpieczeniowej, bankowej oraz przez podmioty inne niż wymienione w ustawie o funduszach inwestycyjnych, takie jak gracze giełdowi, prywatni inwestorzy). Są to usługi o charakterze pomocniczym, technicznym, które stanowią jedynie jedno z narzędzi wykorzystywanych do efektywnego świadczenia przez stronę usług na rzecz funduszy inwestycyjnych. Jest to zatem typowa usługa odpłatnego nabywania informacji w określonym i pożądanym zakresie w celu praktycznego ich zastosowania w obrocie gospodarczym. Z istoty tych usług wynika, że mają one ogólny, a nie zindywidualizowany charakter, gdyż nie dotyczą tylko działalności zarządzania funduszem inwestycyjnym. Nabywane usługi nie zawierają elementu doradczego do konkretnego procesu inwestycyjnego Spółki. Usługi te, choć potrzebne, czy wręcz niezbędne jak wskazuje strona - dla prawidłowego funkcjonowania danego funduszu poprzez podejmowanie świadomych decyzji, nie stanowią jednak sensu stricte usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, w rozumieniu przepisów u.f.i.

Nie można także uznać tych usług za usługi, bez których świadczenia nie byłaby możliwa realizacja działalności funduszy inwestycyjnych, w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.f.i. Skarżąca uiszcza opłatę za korzystanie z określonych narzędzi oraz dostęp do danych wykorzystywanych następnie przez stronę, a nie za konkretne usługi związane z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi.

W konsekwencji, nabywane przez wnioskodawcę usługi, mające pomocniczy i techniczny charakter, nie stanowią usług mieszczących się w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do nich zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 12 u.p.t.u.

Okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że skarżąca ponosi opłaty m.in. za stały dostęp do usług Bloomberg. Skarżąca otrzymuje opracowane przez wykonawcę usługi: raporty, prognozy, analizy. Strona ponosi opłaty za dostęp do danych z poszczególnych rynków giełdowych. Strona w opisie sprawy jednoznacznie wskazała, że takie analizy, raporty, prognozy są przekazywane klientom usługi Bloomberg na całym świecie. Ponadto, skarżąca nabywa od FactSet, podmiotu z branży informatyczno-finansowej dostarczającej kompleksowe informacje finansowe i oprogramowanie analityczne umożliwiające profesjonalnym podmiotom inwestycyjnym podejmowanie kluczowych decyzji inwestycyjnych, system wspierający proces zarządzania ryzykiem, który pozwala TFI na analizę wpływu poszczególnych składników portfela na wyniki osiągane przez zarządzane przez TFI fundusze na bazie danych historycznych.

W świetle powyższego trudno zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że nabywane usługi są specyficzne, charakterystyczne i ściśle związane z procesem inwestycyjnym prowadzonym przez TFI, jak również z argumentem, że nabywane w związku w ww. usługami dane mogą być przydatne także w innych rodzajach działalności, i że taka okoliczność nie powinna zmieniać konkluzji, że nabywane usługi spełniają szczególne i istotne funkcje w procesie zarządzania funduszami.

Organ w uzasadnieniu interpretacji nie negował, że tego rodzaju usługi mają znaczenie dla zarządzania funduszem inwestycyjnym, to z uwagi na brak cech istotnych i specyficznych dla usług zarządzania w rozumieniu wykładni unijnej stwierdził, że są one wyłączone ze zwolnienia z VAT. Należy zauważyć, że choć skarżąca nabywa usługi w postaci m.in. raportów, analiz, prognoz ogólnych, oprogramowania - to nie są opracowania dotyczące stricte skarżącej. Takie dane otrzymują wszyscy klienci usług Bloomberg i FactSet, tj. każdy podmiot, który uzna, że są mu niezbędne do wykorzystania dla jego potrzeb i je zakupi/subskrybuje.

Skarżąca we wniosku wyraźnie wskazuje, że po otrzymaniu tychże informacji i narzędzi (raportów i analiz) przetwarza je i następnie podejmuje świadome konkretne decyzje inwestycyjne. Zatem skarżąca płaci za dostęp do przygotowanych "ogólnie" informacji i ma możliwość przetwarzania ich za pomocą różnorodnych technicznych narzędzi. Wykonawcy usług nie świadczą na rzecz skarżącej żadnych zleconych czynności, udostępniają jedynie pewne określone pakiety (w zakresie będącym w zainteresowaniu wnioskodawcy), dostępne dla każdego, kto opłaci subskrypcję. Przyjęcie stanowiska skarżącej prowadziłoby do niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji, że każdy rodzaj usług, który ma jakiekolwiek znaczenie dla zarządzania funduszem należy uznać za istotny i specyficzny tylko dla tego sektora działalności i objąć zwolnieniem z podatku od towarów i usług.

Zdaniem Sądu, zarządzanie funduszami inwestycyjnymi, bez względu na to jak szerokie znaczenie nadać temu pojęciu, ze swej istoty wymaga bieżącego uczestniczenia w działalności specyficznej, typowej dla tego funduszu. Opisana we wniosku usługa, mająca pomocniczy i techniczny charakter, nie stanowi usługi mieszczącej się w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do niej zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 12 u.p.t.u. Brak jest zatem w tym zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego.

Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona interpretacja odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.