Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 675/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 3, art. 7, art. 8, art. 26 par. 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 675/17

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej powoływane też jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia [...] r., znak: [...], orzekającą o odmowie przyznania A. G. pomocy społecznej w formie jednorazowej i bezzwrotnej zapomogi finansowej w postaci zasiłku celowego na miesiąc marzec 2017r. w kwocie 417 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji wskazał, co następuje.

Wnioskiem z dnia 6 marca 2017 r. A. G. zwrócił się do Prezydenta Miasta Kielce z prośbą o przyznanie pomocy w formie jednorazowej i bezzwrotnej zapomogi finansowej na miesiąc marzec 2017 r. w wysokości 417 zł, wskazując między innymi, że spełnia wszystkie materialnoprawne warunki określone w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawca zaznaczył również, że pracownicy MOPR-u w Kielcach, po tym jak złożył na nich skargę w 2014 r., celowo odmawiają mu przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłków okresowych i celowych na zakup żywności.

W wyniku rozpatrzenia tego wniosku organ I instancji decyzją z dnia 21 kwietnia 2017 r. odmówił A. G. przyznania pomocy w formie jednorazowej i bezzwrotnej zapomogi finansowej w postaci zasiłku celowego na miesiąc marzec 2017 r. w kwocie 417 zł, w podstawie prawnej decyzji powołując między innymi przepisy ustawy o pomocy społecznej, albowiem organ ds. pomocy społecznej w Kielcach, z uwagi na braku możności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia faktycznej sytuacji bytowej wnioskodawcy, nie miał możliwości rozpatrzenia wniosku o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej.

Od decyzji pierwszoinstancyjnej A. G. złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 24 § 3 i art. 26 § 1 k.p.a. oraz art. 6-8, art. 35 § 1, § 2, § 3 i art. 36 §1 k.p.a. i podkreślił, że we wniosku z dnia 6 marca 2017 r. skierowanym do Prezydenta Miasta Kielce wnioskował o wyłączenie z postępowania w przedmiotowej sprawie pracowników MOPR w Kielcach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, rozpatrując odwołanie, podniosło, że w związku ze złożonym przez odwołującego wnioskiem z dnia 6 marca 2017 r., w dniu 14 marca 2017 r. pracownicy socjalni MOPR w Kielcach udali się do wnioskodawcy celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wnioskodawca był obecny w mieszkaniu, jednakże nie wpuścił pracowników, ponieważ jak poinformował, nie był przygotowany do wywiadu środowiskowego. Sporządzono protokół i na prośbę A. G. ustalono nowy termin wywiadu na dzień 17 marca 2017 r. około godz. 13.00. A. G. zawnioskował wówczas o wykluczenie wskazanych przez niego osób z przeprowadzenia wywiadu, jednakże w wyznaczonym terminie tj. w dniu 17 marca 2017 r. nie wpuścił pracowników socjalnych do mieszkania. W związku z powyższym samorządowy organ ds. pomocy społecznej w Kielcach pismem z dnia 23 marca 2017 r. poinformował A. G., że decyzje w sprawach pomocy społecznej wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, a uniemożliwienie przeprowadzenia w/w wywiadu stanowi o braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W piśmie tym wyjaśniono również, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. wnioskodawca ma prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma. Powyższe pismo A. G. odebrał osobiście w dniu 14 kwietnia 2017 r. We wskazanym terminie nie skontaktował się z pracownikiem Ośrodka. Mając zatem na uwadze bierną postawę wnioskodawcy, organ I instancji uznał, że A. G. nie podjął żadnej próby nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym, uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co w jego przypadku, jako osoby wnioskującej o pomoc społeczną, uniemożliwiło ustalenie jego faktycznej sytuacji bytowej i w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej przyznania pomocy.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, wskazując w szczególności, że z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, iż udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Jednym z aspektów współdziałania jest stosowanie się do zaleceń i propozycji pracownika socjalnego, m.in. respektowanie wspólnie umówionych z pracownikiem socjalnym terminów do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skoro A. G. wskazuje, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, to - w ocenie Kolegium - niezrozumiałe jest, dlaczego nie współpracuje z pracownikiem socjalnym. Gdy ustalony termin jest z jakichś względów nieodpowiedni dla strony, winna ona wykazać inicjatywę w celu ustalenia nowego terminu przeprowadzenia wywiadu, choćby telefonicznie czy pisemnie. Organ II instancji wskazał na przepisy ustawy o pomocy społecznej, m. in. art. 107 ust. 1, 4, 4a, i podniósł, że postawa odwołującego świadczy o tym, że nie jest on zainteresowany uzyskaniem wsparcia ze strony organu pomocy społecznej, bowiem uniemożliwianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego skutkuje wydaniem decyzji negatywnej dla strony, na co kilkakrotnie organ zwracał A. G. uwagę. Strona miała tego świadomość.

Organ odwoławczy, wskazując na konkretne orzeczenia sądów administracyjnych, podniósł nadto, że orzecznictwo sądowoadministracyjne, ukształtowane na gruncie art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, nie pozostawia wątpliwości, że odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ma miejsce także wówczas, gdy strona uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Przepis ten nie zakłada przy tym konieczności spełnienia innych warunków, a okoliczność ta skutkuje wydaniem przez organ decyzji odmownej. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że pracownicy socjalni podejmowali kilkakrotne próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Kolegium zwróciło uwagę na regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. 2016 r. poz. 1406), wyjaśniając, że rodzinny wywiad środowiskowy, lub jego aktualizacja, jest nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej lub odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Działania strony utrudniające pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w pełni uzasadniają zatem odmowę przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).

Odnosząc się natomiast do zarzutu A. G. wskazującego na okoliczność niewyłączenia z postępowania w przedmiotowej sprawie pracowników MOPR w Kielcach, w tym kierownika i pracowników socjalnych Rejonu Opiekuńczego "[...] " w Kielcach, Kolegium zauważyło, że pismo z dnia 6 marca 2017 r. nie zawiera wniosku o wyłączenie w/w pracowników. W treści tego wniosku odwołujący opisuje w sposób szczegółowy konkretne zdarzenia, trudne relacje z organem ds. pomocy społecznej w Kielcach, jednakże nie wynika z niego, aby domagał się wyłączenia organu od rozpoznawania wniosku z dnia 6 marca 2017r. Jeżeli odwołujący podtrzymuje swoje stanowisko w przedmiocie wyłączenia pracowników MOPR, winien, zdaniem organu odwoławczego, sprecyzować jasno swoje żądanie i złożyć stosowny wniosek w tym przedmiocie. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że wniosek o wyłączenie poszczególnych pracowników MOPR został złożony ustnie do protokołu w dniu 14 marca 2017 r. i dotyczył jedynie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji uwzględnił wniosek strony i na wywiad środowiskowy w dniu 17 marca 2017r. przysłał pracowników socjalnych, o wyłączenie których nie wnioskował odwołujący.

W zakresie zarzutu dotyczącego lekceważenia odwołującego poprzez nieudzielanie odpowiedzi na jego wnioski przez organ I instancji Kolegium uznało, że nie zasługuje on na aprobatę, albowiem organ I instancji w szeregu pismach ustosunkowywał się do twierdzeń strony.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach wywiódł A. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając naruszenie prawa, a to art. 6, 7, 8 i 24 §3 oraz art. 26 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego i wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji – Prezydenta Miasta Kielce.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że w obszernej dokumentacji zgromadzonej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kielcach znajduje się szereg dokumentów potwierdzających że od grudnia 2013 r. do sierpnia 2017 r. dochodzi do celowego działania na jego szkodę kilkunastu pracowników ww. Ośrodka, w tym m. in. M. S., A. G., D. Ł., M. G., M. T., M. M., M. S., S. P., A. S., i A. W.. Z dokumentów tych wynika, zdaniem skarżącego, że wymienione osoby manipulują faktami dotyczącymi sprawy, starają się wytworzyć nieprawdziwe dowody, celowo nie wypełniają swoich obowiązków służbowych, a także ponad rok odmawiały przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w godzinach, gdy jest on w stanie rozumieć kierowane do niego wypowiedzi, oceniać zachowanie pracowników i świadomie podejmować decyzje. Powyższe zachowania są, w ocenie autora skargi, spowodowane wolą zemsty na nim z powodu złożenia w kwietniu 2014 r. skargi na tych pracowników do Prezydenta Miasta Kielce. Z tych przyczyn każdy dokument wydany przez ww. osoby jest wydawany, zdaniem strony, niezgodnie z art. 24 §3 k.p.a. Organ II instancji winien uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i odesłać wniosek do jego adresata, czyli Prezydenta Miasta Kielce. W przeciwnym wypadku Kolegium zalegalizowało bezprawnie wydaną decyzję w pierwszej instancji.

W piśmie z dnia 25 października 2017 r. A. G. wniósł o zmianę kwalifikacji przedmiotu sprawy z zasiłku celowego w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej na zapomogę w rozumieniu słownikowym tego słowa, a także o nieuwzględnienie argumentacji organu przedstawionej w Odpowiedzi na skargę, albowiem w niniejszej sprawie nie wnioskował o zasiłek celowy lub zasiłek okresowy, ani jakikolwiek inny zasiłek przyznawany przez samorządowy organ do spraw pomocy społecznej. Również ten argument przemawia, w ocenie strony, za uwzględnieniem skargi. Nadto skarżący podniósł, że Odpowiedź na skargę zawiera szereg nieprawdziwych informacji. Wskazał na przykłady zachowań pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach, podkreślając, że mają one na celu pozbawienie go pomocy społecznej. W każdym piśmie, które kieruje do Prezydenta Miasta Kielce, opisuje dokładnie i podaje powód, dla którego pismo o przyznanie zapomogi kieruje do tego organu, nie zaś do MOPR w Kielcach. W sprawie, zdaniem skarżącego, nie powinny znaleźć zastosowania przepisy ustawy o pomocy społecznej, skoro nie wnioskował on o pomoc socjalną w postaci zasiłku w trybie tej ustawy. Zaskarżona decyzja wykracza poza granice sprawy, nie znajduje potwierdzenia w dowodach, co powoduje, że powinna zostać uchylona. W niniejszej sprawie, w ocenie strony, powinna mieć zastosowanie ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego, w tym art. 24 § 3 tej ustawy, a Prezydent Miasta Kielce powinien wyłączyć pracowników MOPR w Kielcach od rozpoznania przedmiotowego wniosku z dnia 6 marca 2017 r. Nadto strona szczegółowo opisała przebieg wydarzeń w dniu 26 czerwca 2017 r. dotyczących wizyty u skarżącego pracowników socjalnych MOPR w Kielcach w celu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga A. G. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 24 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., powoływanego dalej jako "k.p.a."), na wstępie zauważyć należy, że jednymi z podstawowych zasad postępowania administracyjnego są uregulowane na gruncie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, których obowiązywanie ogranicza zakres swobody działania organu administracji publicznej. Jednym ze środków służących realizacji tych zasad jest instytucja wyłączenia (art. 24 k.p.a. i art. 25 k.p.a.), która ma na celu eliminowanie wszelkich przyczyn skutkujących pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy. Jak stanowi art. 24 § 3 k.p.a., bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.

Przy czym instytucja wyłączenia, w tym instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej na podstawie art. 24 k.p.a., jest realizowana w trybie określonym przez właściwe przepisy, co oznacza, że zgłoszenie tego rodzaju wniosku rodzi za sobą konieczność rozpoznania go według stosownej i właściwej procedury. Zgłoszenie wniosku o wyłączenie, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, rodzi obowiązek po stronie właściwych organów administracji do jego rozpoznania (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 383/07, Lex nr 372671, wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 października 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 591/09, Lex nr 573759).

W niniejszej sprawie, we wniosku z dnia 6 marca 2017 r. o przyznanie pomocy w formie jednorazowej i bezzwrotnej zapomogi finansowej na miesiąc marzec 2017r., który zainicjował postępowanie przed organem I instancji, A. G. sformułował szereg zarzutów pod adresem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. i pracowników socjalnych Rejonu Opiekuńczego "[...]" Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. Skarżący we wniosku adresowanym do Prezydenta Miasta Kielce (w jego przekonaniu jako do organu przełożonego), obszernie przedstawił zachowanie pracowników biorących udział w uprzednio prowadzonych przez MOPR w Kielcach postępowaniach administracyjnych w przedmiocie przyznania skarżącemu pomocy społecznej. Wnioskodawca wskazał imiona i nazwiska pracowników, co do których stawiane są zarzuty, opisał zachowania pracowników, które ocenił jako negatywne, wskazał na konkretne sytuacje z udziałem tych pracowników, podając ich miejsca i daty. Wyraził opinię o bezprawności prowadzonych postępowań i podejmowanych decyzji przez wskazanych we wniosku pracowników socjalnych z uwagi na ich uprzedzenie do strony. Zarzucił wykorzystywanie jego złego stanu zdrowia w postępowaniach w przedmiocie przyznania świadczeń z pomocy społecznej, wskazał na wolę "zemsty" ze strony wymienionych we wniosku osób za składane przez stronę skargi i bezkarność tych osób.

W ocenie Sądu, treść analizowanego wniosku wskazuje, że A. G. wyraził wątpliwość co do bezstronności wskazanych w nim pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach. W istocie zatem wniosek ten stanowi wniosek o wyłączenie pracowników organu w rozumieniu art. 24 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie odmowa przyznania A. G. zasiłku celowego organy uzasadniły brakiem jego współpracy z pracownikiem socjalnym, a w konsekwencji uniemożliwieniem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pozwalającego na ustalenie sytuacji faktycznej i bytowej wnioskodawcy.

Jednakże brak zaufania do pracownika socjalnego może powodować odmowę udziału w przeprowadzeniu wywiadu. Wywiad środowiskowy obejmuje szczególnie chronione w Konstytucji RP dobro osobiste, które w art. 47 stanowi o prawie każdego do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia. Przedstawienie takich danych może nastąpić tylko wobec pracownika, co do którego strona ma pełne zaufanie do bezstronności (por. cyt. wyżej wyrok NSA sygn. akt I OSK 281/07). Odmowa współpracy osoby wnioskującej o przyznanie pomocy społecznej może być podyktowana uzasadnioną obawą tej osoby o stronniczość w ocenie jej sytuacji finansowej, objawiając się odmową (brakiem kontaktu) w zakresie uczestnictwa w mającym się odbyć wywiadzie. Zatem złożenie przez wnioskodawcę w okolicznościach niniejszej sprawie wniosku o wyłączenie pracowników ośrodka pomocy społecznej w sposób szczególny uzasadniało jego rozpoznanie na etapie postępowania przed organem I instancji.

W konkluzji stwierdzić należy, że skutkiem złożenia wniosku, o którym mowa w art. 24 § 3 k.p.a., jest możliwość wydania decyzji w sprawie dopiero po uprzednim rozstrzygnięciu tego wniosku. Rozstrzygnięcie sprawy co do istoty w drodze decyzji wydanej bez rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika organu administracji publicznej jest dotknięte wadą procesową mającą istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, w kontekście sformułowanego w odwołaniu zarzutu nierozpoznania przez organ I instancji wniosku strony o wyłączenie pracowników MOPR w Kielcach, w szczególności Dyrektora tego Ośrodka i pracowników socjalnych Rejonu Opiekuńczego "[...]", podniosło, że nie zasługuje on na uwzględnienie, albowiem wnioskodawca winien sformułować jasno swoje żądanie i złożyć stosowny wniosek w tym przedmiocie.

Nie sposób jednak zaaprobować powyższej argumentacji organu odwoławczego. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 281/07, Lex nr 500666), że zgłoszenie wniosku o wyłączenie rodzi obowiązek jego rozpoznania, pozytywnie lub negatywnie. Nie można z powodu sformułowania wniosku, który w pełni nie odpowiada konstrukcji prawnej instytucji wyłączenia regulowanej przepisami prawa procesowego, pozostawić wniosku bez rozpoznania. Brak podstaw prawnych do zastosowania instytucji wyłączenia w danym zakresie wnioskowanym przez stronę jest podstawą do odmowy wyłączenia. Nie można jednak pozostawić tego rodzaju wniosku bez rozpoznania z powodu sformułowania go w sposób nieodpowiadający konstrukcji dla niego przewidzianej i regulowanej przepisami prawa procesowego. O tym, czy wniosek strony o wyłączenie pracownika organu mieści się w zakresie regulowanym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, musi rozstrzygnąć organ właściwy do jego rozpoznania. Ponadto zauważyć należy, że jeśli organ ma jakiekolwiek wątpliwości w tej kwestii, powinien wezwać wnioskodawcę do wyjaśnienia, czy - w związku z zarzutami pod adresem pracowników i żądaniem rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy społecznej bezpośrednio przez Prezydenta Miasta Kielce - domaga się on wyłączenia wskazanych we wniosku pracowników.

Nie mogła również doprowadzić do oddalenia skargi okoliczność, że organ I instancji uwzględnił wniosek strony o wyłączenie poszczególnych pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej złożony ustnie do protokołu w dniu 14 marca 2017 r. i w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 17 marca 2017 r. stawili się pracownicy socjalni, o wyłączenie których nie wnioskował odwołujący. Jak bowiem wynika z treści decyzji pierwszoinstacyjnej, została ona wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce przez M. G., której dotyczyły także zarzuty zawarte w przedmiotowym wniosku z dnia 6 marca 2017 r., co, mając na względzie powyższe rozważania, dyskwalifikuje zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia.

W kontekście powyższych rozważań konieczne było zatem rozpoznanie przez organ I instancji wniosku skarżącego o wyłączenie wskazanych pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach, a w sytuacji jego nierozpoznania przez ten organ, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, zwłaszcza wobec zarzutów odwołania, powinno wydać rozstrzygnięcie skutkujące wyeliminowaniem decyzji I instancji jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w przeciwnym wypadku wydana w II instancji decyzja także narusza art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a.

Zgodnie z przyjętym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem, postanowienie w przedmiocie wyłączenia pracownika w oparciu o art. 24 § 3 k.p.a. ma charakter konstytutywny, a zatem jest skuteczne dopiero w razie wydania przez bezpośredniego przełożonego stosownego postanowienia. Przyjmuje się, że do czasu wydania takiego postanowienia pracownik może brać udział w sprawie. Z tej przyczyny Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy art. 26 §1 k.p.a.

Mając na względzie przedstawioną powyżej argumentację, jako przedwczesną należy uznać ocenę zasadności odmowy udzielenia pomocy społecznej skarżącemu we wnioskowanym zakresie na marzec 2017 r. w świetle powołanych w decyzji przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. 2016 r. poz. 1406), skoro w niniejszej sprawie nie można ocenić, czy z uzasadnionych przyczyn strona nie wzięła udziału w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego.

Wytyczne co do kierunku ponownego postępowania wynikają wprost z powyżej przedstawionej argumentacji, którą organy winne są uwzględnić, ponownie rozpoznając niniejszą sprawę.

Odnośnie zarzutów skarżącego wyartykułowanych w piśmie z dnia 25 października 2017 r., dotyczących skierowania wniosku o przyznanie pomocy społecznej do Prezydenta Miasta Kielce, nie zaś do organu pomocy społecznej (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kielcach), podnieść należy, że treść art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wskazuje, że wójt udziela upoważnienia do wydawania decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do zadań własnych gminy kierownikowi ośrodka pomocy społecznej. Analiza tego przepisu pozwala dojść do wniosku, że w tym przypadku wójt (prezydent) nie podejmuje oceny co do dekoncentracji swoich kompetencji, lecz stosownie do brzmienia tej normy, która nakazuje dekoncentrację, upoważnia kierownika ośrodka pomocy społecznej do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej (zob. cyt. wyżej wyrok NSA, sygn. akt I OSK 383/07). Z powyższego wynika, że prezydent miasta nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia ewentualnej pomocy w tym względzie. Niemniej jednak rozpoznanie wniosku o wyłączenie Dyrektora i pracowników socjalnych MOPR w Kielcach wskazanych przez skarżącego według stosownej i właściwej procedury zapewni stronie rozpoznanie jego sprawy z zachowaniem gwarancji procesowych określonych w art. 7 i 8 k.p.a.

Natomiast kwalifikacja żądania strony w aspekcie rodzaju określonych ustawą świadczeń z pomocy społecznej jest determinowana obowiązującymi przepisami prawa oraz precyzją jego sformułowania przez stronę we wniosku kierowanym do podmiotów realizujących zadania pomocy społecznej. Ponadto podnieść należy, że kwestię wszelkiego rodzaju pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, której nieznane jest pojęcie "zapomogi". Dlatego też skoro skarżący domaga się przyznania pieniędzy z uwagi na swoją chorobę, trudną sytuację życiową i materialną, podstawę prawną przyznania takiej pomocy stanowić powinny przepisy tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zatem skargę za zasadną oraz z podanych powyżej przyczyn uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a.