Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 575/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 55 ust 1
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do renty rodzinnej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej także "Prezes KRUS" albo "Prezes"), po ponownym rozpatrzeniu na wniosek M. Z. (dalej "skarżącej") sprawy zakończonej decyzją Prezesa z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], orzekającej o odmowie przyznania prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich A. Z. (urodzonej [...] stycznia 2003 r.) i J. Z. (urodzonego [...] marca 2006 r.) po zmarłym ojcu M. Z. (zmarłym w dniu [...] listopada 2014 r.), utrzymał własną decyzję w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Prezesa KRUS zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., przedstawia się w następujący sposób:

1. Pismem z dnia 30 lipca 2015 r. skarżąca wniosła do Prezesa o przyznanie w drodze wyjątku, na podstawie art.55 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r. nr 7, poz.25 z późn. zm.), dalej także "ustawy", renty rodzinnej po zmarłym M. Z. na rzecz małoletnich A. Z. oraz J. Z.

We wniosku skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, podnosząc w tym kontekście, co następuje: (-) syn skarżącej J. znajduje się w złym stanie zdrowia; w okresie 9 lat życia przeszedł kilka zabiegów operacyjnych, a w przyszłości będzie musiał być poddany kilku kolejnym; leczenie syna wymaga znacznych nakładów finansowych, (-) na zmarłym M. Z. ciążył względem małoletnich obowiązek alimentacyjny, (-) w następstwie śmierci ojca małoletnie dzieci pozostały bez środków utrzymania, (-) zmarły nie pozostawił dzieciom żadnego majątku, który mógłby być podstawą ich utrzymania w przyszłości, (-) ostatnie alimenty wypłacone przez Fundusz alimentacyjny w wysokości 800 zł na dwoje dzieci skarżąca otrzymała w listopadzie 2014 r., (-) skarżąca mieszka z dziećmi w domu swoich rodziców w jednym pokoju, korzysta ze wspólnej kuchni i łazienki, a utrzymuje się ze świadczeń rodzinnych i pielęgnacyjnych w łącznej wysokości 2.065 zł. We wniosku skarżąca oszacowała wydatki konieczne do pokrycia kosztów utrzymania rodzinny, a do wniosku dołączyła m.in.: (-) zaświadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o wysokości otrzymywanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, (-) opinię tego ośrodka z dnia 8 lipca 2015 r. o rodzinie skarżącej, (-) opinię nauczycieli z Zespołu Szkół z Oddziałami Integracyjnymi o dzieciach skarżącej, (-) orzeczenie o niepełnosprawności J. Z. z dnia 11 lipca 2012 r., (-) karty informacyjne leczenia klinicznego, zaświadczenia lekarskie dotyczące J. Z., (-) decyzję w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego M. Z. z dnia 17 grudnia 2009 r. i na okres do dnia 31 grudnia 2011 r. oraz faktury i rachunki potwierdzające wydatki związane z utrzymaniem rodziny i leczeniem syna.

2. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Prezes KRUS odmówił skarżącej przyznania prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku, stwierdzając niewystąpienie w sprawie szczególnych okoliczności, które uniemożliwiałyby mężowi skarżącej nabycie prawa do świadczenia ustawowego.

3. Pismem z dnia 26 listopada 2015 r. skarżąca wniosła do Prezesa KRUS o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2015 r.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Prezes KRUS rozpatrzył na wniosek skarżącej ponownie sprawę zakończoną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2015 r., utrzymując własną decyzję w mocy.

Uzasadniając wydane orzeczenie, organ wskazał w szczególności, co następuje:

1. Zasady przyznawania na ogólnych zasadach renty rodzinnej członkom rodziny zmarłego reguluje art.29 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 29 ustawy renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny zmarłego: 1) emeryta lub rencisty mającego ustalone prawo do emerytury albo renty rolniczej z ubezpieczenia; 2) ubezpieczonego, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy; przyjmuje się, że był on całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym. Za uprawnionych do renty rodzinnej członków rodziny zmarłego uznaje się m.in. dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione - jeżeli spełniają warunki do uzyskania takiej renty w myśl przepisów emerytalnych. Natomiast renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy - w myśl art. 21 ustawy - przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki: 1) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres (w przypadku osób powyżej 30 lat, okres ten wynosi 5 lat); 2) jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym; 3) całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Prezes KRUS odmówił przyznania renty rodzinnej małoletnim dzieciom skarżącej, ponieważ ojciec dzieci w dacie zgonu nie był uprawniony do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy i nie legitymował się (wymaganym do przyznania tego świadczenia) okresem ubezpieczenia emerytalno- rentowego.

2. Stosownie do art. 55 ust. 1 ustawy Prezes KRUS może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia.

Wymienione powyżej przesłanki, które warunkują przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, a mianowicie:

1) niespełnienie, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie,

2) brak niezbędnych środków utrzymania,

3) niemożność uzyskania niezbędnych środków utrzymania ze względu na wiek lub stan zdrowia,

muszą wystąpić łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

Zgodnie z wyrokiem NSA z 11 września 2001 r. SA 1717/01 renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Również przesłanka braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym na skutek szczególnych okoliczności odnosi się do osoby zmarłej. Jednym z koniecznych warunków niezbędnych do uzyskania świadczenia wyjątkowego jest niemożność uzyskania przez ubezpieczonego prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności. Niespełnienie przez ojca dzieci powyższego warunku powoduje, że nie można skutecznie domagać się renty rodzinnej po ojcu, jako że prawo do tego świadczenia jest pochodną prawa przysługującego ubezpieczonemu.

Jednocześnie podkreślić należy, że ciężar dowodu istnienia przesłanek do przyznania prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku, co do zasady, spoczywa na wnioskodawcy, zaś organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń.

3. Wbrew żądaniom skarżącej zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy niecelowym byłoby występowanie przez Prezesa KRUS do Starostwa Powiatowego w [...] oraz do MOPS w [...] o wyjaśnienie, czy po 2009 r. zmarły mąż skarżącej był uznany za osobę niepełnosprawną, albowiem z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy istotnym jest to, czy za życia męża wystąpiły szczególne okoliczności, uniemożliwiające podleganie ubezpieczeniu społecznemu przed listopadem 2009 r., tj. przed pogorszeniem się stanu zdrowia męża w stopniu uzasadniającym uznanie go za niezdolnego do pracy.

4. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że:

(-) mąż skarżącej podlegał rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu w okresie od 14 sierpnia 2009 r. do 1 lutego 2010 r., tj. przez 5 miesięcy i 18 dni,

(-) orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r. mąż został uznany za niepełnosprawnego w stopniu znacznym na okres od 17 listopada 2009 r. do 31 grudnia 2011 r., a z wniosku skarżącej wynika, że po tej dacie nie odzyskał już zdolności do pracy,

(-) wcześniej, tj. w okresie od 19 lipca 1984 r. do 25 grudnia 1997 r. (z przerwami) mąż podlegał przez 6 lat, 10 miesięcy i 20 dni ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia, odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych,

(-) od 26 grudnia 1997 r. (tj. od 30 - roku życia) przez ponad 11 lat, mąż nie podlegał już żadnemu ubezpieczeniu społecznemu,

(-) o objęcie ubezpieczeniem rolniczym wystąpił dopiero w sierpniu 2009 r.,

(-) gospodarstwo rolne mąż otrzymał od matki aktem notarialnym w dniu 7 października 2005 r., jednak w złożonym oświadczeniu poinformował, że nie uprawia tego gospodarstwa i nie czerpie z niego żadnych korzyści, potwierdził też, że został poinformowany o zasadach ubezpieczenia rolniczego.

W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że mąż skarżącej podlegał emerytalno - rentowemu ubezpieczeniu rolniczemu przez niespełna pół roku i brak jest podstaw do uznania, że przed listopadem 2009 r. (tj. przed uznaniem męża za osobę niepełnosprawną) w życiu męża zaszły szczególne okoliczności, które uniemożliwiały mu podjęcie jakiejkolwiek pracy, z tytułu której mógłby podlegać ubezpieczeniu społecznemu (w tym również np. ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym matki, a następnie we własnym), a w konsekwencji uzyskanie prawa do świadczenia z mocy ustawy.

5. Sytuacja materialna skarżącej jest trudna, niemniej zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2014r. (I OSK 1771/14) świadczenie wyjątkowe jest świadczeniem przyznawanym w szczególnym trybie i w szczególnych sytuacjach. Nie jest to świadczenie socjalne, przyznawane wyłącznie wg potrzeb, ze względu na trudną sytuację materialną i życiową wnioskodawcy, lecz jest to świadczenie, które może zostać przyznane w sytuacji niedopełnienia, z powodu szczególnych okoliczności warunków do świadczenia przyznawanego na ogólnych zasadach. Również w myśl wyroku II SA/Wa 851/12 w Warszawie pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb, niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie, ale zaistnienia w sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niemożność uzyskania świadczenia z mocy ustawy.

IV. Pismem z dnia 1 lutego 2016 r. skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2016 r., zarzucając organowi naruszenie art.55 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Uzasadniając zarzut skargi, skarżąca wskazała na wadliwe przyjęcie przez organ, że z punktu widzenia oceny tego, czy nienabycie przez zmarłego męża za życia uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników (do których byłyby następnie uprawnione jego dzieci) było następstwem szczególnych okoliczności, czy też nie, nie mają znaczenia te okoliczności, które miały miejsce po uzyskaniu przez męża orzeczenia z dnia 15 grudnia 2009 r. o niepełnosprawności. Skarżąca konsekwentnie podtrzymuje stanowisko, że po zgłoszeniu się do ubezpieczenia społecznego w dniu 14 sierpnia 2009 r., będącego wynikiem przystąpienia do prowadzenia gospodarstwa rolnego, mąż skarżącej utracił możliwość dalszego prowadzenia tej działalności (z czego wyniknęła konieczność wydzierżawienia gospodarstwa innej osobie), a tym samym możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu, tylko i wyłącznie z racji utraty zdolności do pracy, wynikającej z choroby. Tym samym organ wadliwie zaniechał zgromadzenia i przeprowadzenia dowodów z dokumentacji, potwierdzającej niezdolność męża skarżącej do pracy do dnia śmierci (orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 15 grudnia 2009 r. obowiązywało do dnia 31 grudnia 2011 r., a po tej dacie wydano orzeczenie kolejne). Skarżąca podnosi zatem, że wbrew ocenie organu w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka z art.55 ust.1 ustawy ubezpieczeniowej w postaci wystąpienia szczególnych okoliczności (powstanie pod dniu objęcia ubezpieczeniem społecznym niezdolności do pracy wskutek choroby), uniemożliwiających zmarłemu małżonkowi skarżącej nabycie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego na zasadach ogólnych.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 25 lutego 2016 r., Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę należało uwzględnić, albowiem obie wydane w sprawie decyzje Prezesa KRUS zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie, czy niesporne w sprawie nienabycie przez zmarłego męża skarżącej przed śmiercią uprawnień do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, z którym to faktem łączy się brak możliwości uzyskania przez członków rodziny tej osoby renty rodzinnej na ogólnych zasadach, przewidzianych w przepisach ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. na podstawie jej art.29 ust.1 pkt 2, nastąpiło na skutek okoliczności szczególnych w rozumieniu art.55 ust.1 ustawy, skutkujących (przy jednoczesnym spełnieniu się przesłanki pozostawania osób zainteresowanych w niedostatku) możliwością przyznania na podstawie tego przepisu renty rodzinnej w drodze wyjątku dzieciom zmarłego męża skarżącej. Z racji tego, że wskazane wyżej naruszenie mogło w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, obie wydane w sprawie decyzje Prezesa KRUS należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2016 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym dwukrotnie orzekł Prezes KRUS, było rozstrzygnięcie, czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do przyznania na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników renty rodzinnej w drodze wyjątku dzieciom skarżącej po ich zmarłym ojcu. W ocenie organu przyznanie takiego świadczenia dzieciom zmarłego męża skarżącej nie jest dopuszczalne, albowiem w stanie faktycznym sprawy nie można dopatrzeć się spełnienia jednej z dwóch obligatoryjnych przesłanek do uwzględnienia wniosku, tj. tego, aby nienabycie przez zmarłego męża skarżącej uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy, stanowiącego niezbędną przesłankę do uzyskania przez jego dzieci renty rodzinnej na zasadach ogólnych, nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Ocenę taką Sąd uznaje za zdecydowanie przedwczesną.

2. Zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Użyty przez ustawodawcę zwrot "może przyznać" wskazuje, że decyzja w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pozostawiona została uznaniu organu administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że Prezes KRUS ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę przy rozpatrywaniu wniosku o świadczenie. Zgodnie z art. 55a wymienionej wyżej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w art. 55 stosuje się odpowiednio przepisy o przyznawaniu i wypłacie świadczeń z ubezpieczenia. Artykuł 52 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi zaś, że do przyznawania świadczeń z ubezpieczenia i do ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy regulujące przyznawanie i wypłatę odpowiednich świadczeń przysługujących pracownikom i członkom ich rodzin. W sprawie znajduje zatem zastosowanie art. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zgodnie z którym w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 28 stycznia 2004 r., II UK 196/2003, OSNP 2004/18 poz. 321, dotyczący podstawy prawnej wstrzymania wypłaty emerytury rolniczej). Ponadto, zgodnie z art. 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Prezes KRUS, podejmując decyzję administracyjną w sprawie świadczenia w drodze wyjątku, jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania.

3. Odnosząc powyższe uwarunkowania do niniejszej sprawy, należy stwierdzić, co następuje:

1) Mąż skarżącej podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w dwóch odległych od siebie okresach, tj.:

(-) pomiędzy 19 lipca 1984 r. a 25 grudnia 1997 r. (z przerwami) ubezpieczenie objęło okres 6 lat, 10 miesięcy i 20 dni (ubezpieczenie z tytułu zatrudnienia, odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych),

(-) w okresie od 14 sierpnia 2009 r. do 1 lutego 2010 r. ubezpieczenie objęło okres 5 miesięcy i 18 dni.

Z powyższego wynika, że: (-) mąż skarżącej podlegał ubezpieczeniu społecznemu łącznie przez okres 7 lat, 4 miesięcy i 8 dni, (-) przerwa pomiędzy pierwszym a drugim okresem ubezpieczenia trwała blisko 12 lat (w latach 1997 - 2009), (-) drugi okres ubezpieczenia trwał zaledwie kilka miesięcy (od 14 sierpnia 2009 r. do 1 lutego 2010 r.), (-) od dnia 2 lutego 2010 r. do dnia swojej śmierci w dniu 9 listopada 2014 r. skarżący nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników.

2) W trakcie drugiego z wymienionych wyżej okresów podlegania ubezpieczeniu rolników, mąż skarżącej został uznany orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r. za niepełnosprawnego w stopniu znacznym na okres od 17 listopada 2009 r. do 31 grudnia 2011 r. Następnie w dniu 27 stycznia 2010 r. zawarł umowę, na mocy której wydzierżawił prowadzone przez siebie gospodarstwo rolne osobie trzeciej. W konsekwencji powyższego zdarzenia, z którym łączyło się zaprzestanie prowadzenia przez męża skarżącej gospodarstwa rolnego Prezes KRUS, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., stwierdził ustanie w stosunku do męża skarżącej od dnia [...] lutego 2010 r. ubezpieczenia społecznego rolników w szczególności w zakresie ubezpieczenia emerytalno – rentowego.

3) W konsekwencji powyższych okoliczności w chwili śmierci mąż skarżącej nie spełniał ustawowych przesłanek do uzyskania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, wynikających z art.21 ustawy (brak pięcioletniego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu w okresie 10 lat poprzedzających śmierć), co z kolei uniemożliwiło jego dzieciom nabycie praw do renty rodzinnej na podstawie art.29 ustawy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela co do zasady stanowisko skargi, że dokonywana na potrzeby postępowania o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, ocena historii ubezpieczeniowej męża skarżącej pod kątem ustalenia, czy nienabycie przez niego przed śmiercią uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia rolników wyniknęło z przyczyn szczególnych, nie może koncentrować się wyłącznie na okresie 1997 – 2009 r., w których to latach mąż skarżącej ubezpieczeniu nie podlegał, albowiem winna również uwzględniać okres 2009 – 2014 r. Uznać bowiem należy, że co do zasady sytuacja, w której po objęciu danego rolnika ubezpieczeniem społecznym w związku z przystąpieniem przez niego do prowadzenia gospodarstwa rolnego, rolnik ten zostaje uznany za niezdolnego do pracy, w następstwie czego wydzierżawia gospodarstwo osobie trzeciej, co z kolei powoduje ustanie podlegania rolnika ubezpieczeniu społecznemu, a następnie do dnia śmierci rolnik ten pozostaje w nieprzerwany sposób niezdolny do pracy, jest sytuacją, o której mowa w art.55 ust.1 ustawy, tj. sytuacją, w której nabyciu przez rolnika uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia stanęły na drodze okoliczności szczególne. Tego rodzaju sytuacja może mieć miejsce w niniejszej sprawie, w której po objęciu ubezpieczeniem społecznym w dniu 14 sierpnia 2009 r. mąż skarżącej popadł w stan niezdolności do wykonywania pracy, stwierdzonej stosownym orzeczeniem z 15 grudnia 2009 r. (obowiązującym do 31 grudnia 2011 r.), który to stan najprawdopodobniej utrzymywał się aż do jego śmierci w listopadzie 2014 r. (czego organ wbrew żądaniom skarżącej nie ustalił). W międzyczasie mąż skarżącej wydzierżawił gospodarstwo osobie trzeciej, co w ocenie Sądu należy interpretować jako następstwo utraty możliwości jego samodzielnego prowadzenia, wynikającego ze stanu zdrowia męża skarżącej. Na marginesie należy zauważyć, że w sytuacji, w której zostałoby wykazane, że do dnia śmierci mąż skarżącej był niezdolny do pracy, uprawnionym byłoby przyjęcie (postrzegając zaprzestanie prowadzenia przez wyżej wymienionego gospodarstwa rolnego w dniu 27 stycznia 2010 r. jako wyłączne następstwo utraty zdolności do pracy), że gdyby nie niezdolność do pracy, to do dnia śmierci skarżący zdołałby wypracować pięcioletni okres objęcia ubezpieczeniem, wymagany do uzyskania prawa do renty na zasadzie art.21 ust.2 pkt 5 ustawy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża ponadto pogląd, że gdyby w toku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie zostało wykazane, że z formalnego punktu widzenia stan niezdolności do pracy męża skarżącej trwał ściśle aż do samego dnia jego śmierci (skarżąca bowiem nie powołała się na pewność co do tego, że począwszy od 15 grudnia 2009 r. jej mąż uzyskiwał kolejne prolongaty orzeczenia o niepełnoprawności, wskazując jedynie ogólnie, że po 31 grudnia 2011 r., tj. po utracie ważności pierwszego orzeczenia w tej kwestii, jej mąż uzyskał orzeczenie kolejne), to okoliczność ta nie przesądzałaby automatycznie o konieczności uznania rozpatrywanej przesłanki z art.55 ust.1 za niespełnioną. O spełnieniu tej przesłanki będzie zatem można mówić również wtedy, gdy wprawdzie z formalnego punktu widzenia okres niezdolności do pracy nie będzie obejmował całego okresu od 15 grudnia 2009 r. do dnia 9 listopada 2014 r., niemniej będzie obejmował jego znaczną część.

4. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Prezes KRUS ponownie rozpatrzy wniosek skarżącej o przyznanie dzieciom męża skarżącej renty rodzinnej w drodze wyjątku, przeprowadzając postępowanie wyjaśniające na okoliczność tego, w jakim okresie po 15 grudnia 2009 r. mąż skarżącej pozostawał osobą niezdolną do pracy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.