Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 380/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 3 pkt 20, pkt 21
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 12 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M.R., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. znak: [...].

Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił M.R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem D.R., argumentując że D.R. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co wyklucza prawną możliwość przyznania świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji M.R. stwierdziła, że wydana decyzja jest sprzeczna z prawem i wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z rolnictwa i opieki nad niepełnosprawnym mężem rolnikiem D.R. Jej zdaniem za przyznaniem świadczenia przemawia treść orzeczenia lekarskiego ZUS z [...] września 2019 r., z którego wynika, że mąż jest całkowicie niezdolny do pracy.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256), art. 17, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 3a-3d, ust. 4, art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 – dalej w skrócie "u.ś.r."), a następnie stwierdził, że M. R. wnioskiem z 11 grudnia 2019 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem D. R. Z poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń na podstawie elektronicznego krajowego systemu orzekania o niepełnosprawności wynika, że D. R. legitymuje się orzeczeniem z [...] listopada 2019 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zadaniem Kolegium wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 i pkt 3 u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ, ani sąd nie ma bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, że dane schorzenia rzeczywiście uniemożliwiają sprawowanie opieki. Kolegium odnosząc się do przedłożonego przez stronę orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2019 r., stwierdziło, że dokument ten (abstrahując od tego, iż jest to właściwie kserokopia dokumentu) pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia dla przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Wynika z niego, że D.R. jest całkowicie niezdolny do pracy (cyt.: "W oparciu o obowiązujące przepisy ustalono: Jest Pan całkowicie niezdolny do pracy do 30.09.2021 r. Data powstania całkowitej niezdolności do pracy: 05.04.2019 r."). Natomiast warunkiem sine qua non przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest to, aby osoba, nad którą opieka ma być sprawowana legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przedłożone przez M.R. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2019 r. przesłanki powyższej nie spełnia. Kolegium wskazując następnie na regulacje art. 3 pkt 21 u.ś.r. oraz art. 12, art. 13 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 53) stwierdziło, że sam fakt wydania orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy (w sytuacji gdy osoba utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy) automatycznie nie oznacza, iż taka osoba jest również niezdolna do samodzielnej egzystencji, bowiem tą niezdolność orzeka się wyłącznie wówczas, gdy - niezależnie od utraty zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy - w stosunku do danej osoby stwierdzono ponadto naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. D.R. legitymuje się orzeczeniem, w którym stwierdzono, że jest całkowicie niezdolny do pracy bez dodatkowego orzeczenia, iż w stosunku do niego ma miejsce naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, co konsekwentnie oznacza, iż nie jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, a w dalszej konsekwencji nie legitymuje się on znacznym stopniem niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W tym stanie rzeczy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ pierwszej instancji była prawidłowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. R. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z powodu wydania jej z naruszeniem prawa i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z rolnictwa w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem rolnikiem lub w wyniku rezygnacji z rolnictwa. W treści skargi jej autorka powtórzyła argumentację z odwołania od decyzji organu pierwszej instancji i stwierdziła, że nie można podjąć decyzji na podstawie orzeczenia o znacznej niepełnosprawności. Orzeczenie lekarza orzecznika z ZUS stwierdza, że mąż skarżącej jest całkowicie niezdolny do pracy, a tym samym nie może wykonywać żadnych czynności.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na zarządzenie p.o. Przewodniczącego Wydziału II z 29 października 2020 r., pismem z 6 listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odpis powyższego pisma doręczono skarżącej 27 listopada 2020 r., która w terminie 14 dni nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. - w skrócie "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.

Następnie stwierdzić przyjdzie, że sądy administracyjne stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. o odmowie przyznania M.R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem D.R. stwierdził, że zostały one wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wobec czego brak jest jakichkolwiek podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżąca.

W rozpatrywanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy - jak twierdzi skarżąca – przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawnym mężem całkowicie niezdolnym do pracy, czy też - jak twierdzi organ – prawo do spornego świadczenia nie przysługuje skarżącej, ponieważ legitymowanie się przez męża orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy nie oznacza automatycznie, że taka osoba jest również niezdolna do samodzielnej egzystencji, tymczasem oba te warunki muszą zostać spełnione do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Stanowisko organu jest prawidłowe.

Problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy świadczenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111). Świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanym do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce albo ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała pkt 1 - nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub pkt 2 - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Świadczenie pielęgnacyjne według art. 17 ust. 5 nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Z przywołanych unormowań wynika, że ustawodawca ściśle sprecyzował warunki ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które musi spełniać wnioskodawca (osoba sprawująca opiekę) oraz osoba wymagająca opieki, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione expressis verbis w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca rozumie wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 22 u.ś.r.). Dla dokonania prawidłowej wykładni ustawowego zwrotu "nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wskazać trzeba, że zarejestrowanie opiekuna osoby niepełnosprawnej w urzędzie pracy jako osoby poszukującej pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie stanowi okoliczności wykluczającej prawną możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu art. 17 ust. 5 u.ś.r. Zresztą w art. 17 ust. 6 u.ś.r. ustawodawca wprost stwierdził, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem, za osobę nie podejmującą zatrudnienia lub rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy również uznać osobę bezrobotną, która nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na sytuację na rynku pracy. Zarejestrowanie w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy oznacza przecież gotowość do podjęcia zaoferowanego przez urząd zatrudnienia. Wobec tego na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy, jeżeli niepodejmowanie aktualnie zatrudnienia jest spowodowane właśnie koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Gdyby wolą ustawodawcy było pozbawienie osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to z całą pewnością znalazłoby to wyraz wprost w treści przepisu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter świadczenia zasiłkowego, które miało zastąpić instytucję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 – Lex nr 2588317). A zatem, zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok NSA z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19 – Lex nr 2755167).

Drugim warunkiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikającym z lektury art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest konieczność sprawowania przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Innymi słowy, musi zachodzić bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania stałej (długotrwałej) i bezpośredniej opieki nad osobę jej wymagającą.

Zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 21 u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza to:

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,

e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 20 u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - oznacza to:

a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów

Innymi słowy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom osób niepełnosprawnych, w stopniu znacznym, które to osoby niepełnosprawne z uwagi na swój stan zdrowia, potwierdzony stosownym orzeczenie, nie są w stanie samodzielnie egzystować i funkcjonować. Z doświadczenia orzeczniczego Sądu w sprawach z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych wynika, że chodzi głównie o osoby zupełnie niesamodzielne, leżące, wymagające pampersowania, pomocy drugiej osoby w zasadzie we wszystkich czynnościach dnia codziennego (higienie, ubieraniu, karmieniu itp.).

Przenosząc poczynione dotychczas uwagi natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać trzeba, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo ocenionego przez organy orzekające obu instancji wynika, że D.R .legitymuje się orzeczeniem z [...] listopada 2019 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważnym do 12 listopada 2020 r., ze wskazaniami pracy w warunkach chronionych (dowód: elektroniczny krajowy system monitoringu orzekania o niepełnosprawności). Z przedłożonego przez skarżącą orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2019 r. wynika, że D.R. jest całkowicie niezdolny do pracy do 30.09.2021 r., a całkowita niezdolność do pracy datuje się od 05.04.2019 r. Treść wspomnianych dokumentów ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia legalności zaskarżonych decyzji, jako że mają one moc wiążącą zarówno dla organów orzekających w sprawie jak i tutejszego Sądu, choć jak trafnie zauważyło Kolegium, w przypadku ostatniego dokumentu mamy do czynienia jego kserokopią. Jak prawidłowo wywiódł organ odwoławczy warunkiem sine qua non przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia jest więc, aby osoba wymagająca opieki posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Warunek ten w realiach rozpatrywanej sprawy z oczywistych względów nie został spełniony, ponieważ D.R. zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS jest co prawda osobą całkowicie niezdolną do pracy, jednakże nie jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a z całą pewnością taka konkluzja nie wynika z treści przywołanego orzeczenia.

Osobą niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53) jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Jak wynika z art. 13 ust. 5 w/w ustawy w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia: pkt 1 - daty powstania niezdolności do pracy, pkt 2 - trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, pkt 3 - związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami, pkt 4 - trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji, pkt 5 - celowości przekwalifikowania zawodowego - dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej "lekarzem orzecznikiem".

Reasumując, skoro posiadane przez D. R. orzeczenie nie jest wystarczające do ubiegania się przez M.R. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. trafnie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

dc