Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1416/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędziowie WSA Teresa Randak (spr.),, Krzysztof Winiarski, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi " A" S.A. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. nr [...] nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez "A" S.A. z siedzibą w C. przy ul. [...] w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego odsetki za nieuregulowane w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za okres od miesiąca [...] 2000 r. do miesiąca [...] 2001 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż pełnomocnik Spółki będący radcą prawnym wniósł zarzuty na prowadzone przez organ postępowanie egzekucyjne, opierając je na treści art. 33 pkt 6 i pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm. ). W ocenie pełnomocnika, egzekucja nie mogła być prowadzona przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C., gdyż właściwym zarówno miejscowo, jak rzeczowo do prowadzenia tej egzekucji jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., gdyż Spółka jest jednostką działającą na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi ( Dz. U. Nr 183, poz. 1538 ).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz uznając go za niezasadny, organ wskazał, iż zarzut niedopuszczalności prowadzenia egzekucji należy w rozpatrywanej sprawie ocenić zarówno z punktu widzenia dopuszczalności prowadzenia egzekucji w odniesieniu do określonej kategorii osób, jak i jej dopuszczalności z punktu widzenia przedmiotu postępowania. Jak podniósł organ egzekucyjny, zakres przedmiotowy postępowania egzekucyjnego został określony w treści art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym egzekucji podlegają podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm. ). Przedmiot postępowania egzekucyjnego w rozpatrywanej sprawie stanowi zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych oraz odsetki za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych, a zatem egzekucja ta jest dopuszczalna, obejmuje bowiem należności określone w treści art. 2 w/w ustawy.

Za niezasadny, a w konsekwencji na nie zasługujący na uwzględnienie, uznał organ egzekucyjny, także zarzut naruszenia art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż – zdaniem organu – powołany przez pełnomocnika przepis art. 5 ust. 9 b pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych ( Dz. U. Nr 121, poz. 1267 z 2004 r. z późn. zm. ) dotyczy właściwości miejscowej organu podatkowego, dla niektórych kategorii podatników, w tym dla działających na podstawie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Jak zaznaczył organ egzekucyjny, z przedłożonych przez zobowiązanego sprawozdań finansowych nie wynika, że Spółka jest podmiotem działającym na podstawie tej właśnie ustawy. Spółka jako podmiot, który wprowadził akcje na giełdę i emitent, czyli podmiot emitujący we własnym imieniu papiery wartościowe ( art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzenia instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz spółkach publicznych w związku z art. 3 pkt 11 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi ) zobowiązana jest do przekazywania okresowych raportów Komisji Papierów Wartościowych i Giełd , co nie oznacza że jest podmiotem działającym na podstawie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Dodatkowo organ egzekucyjny podniósł, iż właściwość organu egzekucyjnego określona została w treści art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie na podstawie art. 5 ust. 9 b pkt 4 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, który określa właściwość organu podatkowego. Powołując się na art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, organ skonstatował, iż organem właściwym w rozpatrywanej sprawie do prowadzenia egzekucji jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C., gdyż to na terenie jego działania Spółka ma siedzibę.

Na postanowienie organu egzekucyjnego, pełnomocnik Spółki wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K., podnosząc, iż egzekucja prowadzona jest przez organ niewłaściwy, gdyż organem właściwym miejscowo dla Spółki jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., gdyż zobowiązana działa na podstawie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm. ) w dalszej części uzasadnienia określaną skrótem "Kpa" zaskarżone postanowienie w mocy, uznając za w pełni zasadną prawną argumentację zawartą w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. W szczególności Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż przepis art. 5 ust. 9 b pkt 4 ustawy o urzędach i izbach skarbowych – na który powołał się pełnomocnik – nie wskazuje na naruszenie przez organ egzekucyjny właściwości miejscowej. Przepis ten bowiem dotyczy zasad ustalania właściwości miejscowej organu podatkowego dla niektórych kategorii podatników, w tym dla działających na podstawie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Jak wskazał organ nadzorczy, Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów, czy dokumentów potwierdzających jej działalność na podstawie tego właśnie aktu. Wskazano także, iż z dniem 1 stycznia 2006 r. na podstawie art. 5 ust. 9 b pkt 7 ustawy o urzędach i izbach skarbowych nastąpiła zmiana kategorii podatnika "A" S.A., bowiem podlegała od tego dnia na właściwemu miejscowo Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w C.. Dyrektor Izby Skarbowej, podzielił stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie właściwości organów egzekucyjnych, wskazując że jest ona określana na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie na podstawie ustawy o urzędach i izbach skarbowych. W zakresie właściwości miejscowej, właściwość organów egzekucyjnych uregulowana została w treści art. 22 § 2 tej ustawy, zgodnie z którym właściwość miejscową w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Reasumując, organ nadzoru stwierdził, iż siedziba zobowiązanej Spółki znajduje się na terenie objętym właściwością miejscową Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C., a skoro tak, to organ ten jest właściwy w sprawie.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., pełnomocnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 22 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych poprzez przyjęcie, iż właściwym miejscowo organem egzekucyjnym do egzekucji należności pieniężnych za 2001 r. jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C.. Uzasadniając skargę, pełnomocnik podniósł, iż przyjęcie za trafne stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, w konsekwencji oznaczałoby, że Naczelnicy tzw. "dużych urzędów skarbowych" nigdy nie mogłyby być organami egzekucyjnymi. Błędność tej tezy wynika, zdaniem pełnomocnika, chociażby z takiego faktu istnienie Działu Egzekucji w strukturze [...] Urzędu Skarbowego w S., jak i faktu prowadzenia przez ten organ egzekucji w sprawach innych zobowiązań podatkowych zobowiązanej Spółki. Kontynuując, pełnomocnik podniósł, iż właściwym miejscowo organem egzekucyjnym dla skarżącej jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., a wynika to z faktu, że skarżąca jest jednostką działającą na podstawie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a jednostki te umieszczone są w kręgu podmiotów, dla których właściwy terytorialnie jest wyłącznie urząd utworzony na podstawie art. 5 ust. 9b pkt 4 ustawy o izbach i urzędach skarbowych. Za niezasadny uznał pełnomocnik pogląd organu nadzoru, dotyczący zmiany z dniem 1 stycznia 2006 kategorii podatnika, gdyż jak zauważył uzyskanie statusu podatnika dla którego właściwy jest "duży urząd skarbowy" na podstawie art. 5 ust. 9 b pkt 4 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, wyłącza utracenie tego statusu na podstawie art. 5 ust. 9 b pkt 7 lit a ustawy, czyli poprzez nieosiągnięci określonego w ustawie przychodu netto.

Pełnomocnik wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia,

2) zasądzenie na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje.

Skarga zasadna nie jest.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem.

W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja lub postanowienie narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla rozstrzygnięcie w części lub całości. Uchylenie następuje w przypadku, gdy doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać jego uchylenie.

Konstatacja taka oparta została na treści art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca".

W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem zarzutu były okoliczności określone w treści art. 33 pkt 6 oraz pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego oraz prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Wierzyciel, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C., rozpatrując w/w zarzuty nie uwzględnił ich z przyczyn szczegółowo opisanych w pierwszej części uzasadnienia, a rozstrzygnięcie wierzyciela utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej w K.. Na etapie skargi zarzut obejmował tylko niewłaściwość organu egzekucyjnego, a więc naruszenie art. 22 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych poprzez przyjęcie, iż właściwym miejscowo organem egzekucyjnym do egzekucji należności pieniężnych za 2000 r. jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C..

Tak sformułowany zarzut w ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługuje. Pierwszy bowiem z wymienionych przepisów stanowi, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie – poza sporem – pozostaje miejsce położenia siedziby skarżącej Spółki tj. teren działania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C.. Należy podkreślić, że jest to jedyny obowiązujący przepis, który określa właściwość miejscową organu egzekucyjnego. Działania tego przepisu nie wyłącza ustawa o urzędach i izbach skarbowych w żadnym zakresie. Według postanowień art. 5 ust. 6 pkt 7 tej ustawy do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Przepis ten określa kompetencje rzeczowe naczelników urzędów skarbowych, nie rozstrzyga natomiast o kompetencji miejscowej tych organów. Zważywszy, iż w niniejszej sprawie spór dotyczy właściwości tzw. "dużego urzędu skarbowego" jako organu egzekucyjnego, niezbędne jest rozważenie, czy przepisy normujące zadania tego urzędu przyznają mu uprawnienie do prowadzenia egzekucji, wyłączając w ten sposób działanie art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Istotne znaczenie dla tych rozważań ma treść art. 9a pkt 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, który stanowi, iż terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6 może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Użyte w tym przepisie sformułowanie "wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6" oznacza, że nie wszystkie zadania wymienione w art. 5 ust. 6 ww. ustawy przechodzą do kompetencji "dużych urzędów skarbowych". Ustawodawca nie określił, które z tych zadań nie należą do właściwości dużych urzędów skarbowych, w związku z tym należy mieć na względzie przepisy innych ustaw, do stosowania których zobowiązane są organy podatkowe. Jak już wcześniej powiedziano, takim przepisem jest art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określający właściwość organu egzekucyjnego. Dodać trzeba, że działanie danego przepisu w randze ustawy wykluczyć może jedynie inny przepis ustawowy i to w sposób wyraźny, a jak wywiedziono, z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia.

Zestawiając unormowania zawarte art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z zawartymi w art. 9a pkt 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych i biorąc pod uwagę kryterium siedziby Spółki należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie, w pełni aprobuje tezę wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 września 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1178/05 zgodnie z którą "Art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest obowiązującym przepisem, który określa właściwość organu egzekucyjnego. Działania tego przepisu nie wyłącza ustawa o urzędach i izbach skarbowych w żadnym zakresie".

Oceniając natomiast zarzut naruszenia przez wierzyciela § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych należy podzielić pogląd wyrażony przez Dyrektora Izby Skarbowej, iż przepis ten określa terytorialny zasięg działania poszczególnych organów podatkowych nie reguluje natomiast właściwości rzeczowej tych organów. Kompetencje organów zostały określone, na co wcześniej zwrócono uwagę, w przepisach regulujących zakres ich działania. Jednym z tych przepisów jest ustawa o urzędach i izbach skarbowych, która w art. 5 ust. 6 określa zakres działania naczelników urzędów skarbowych. W pkt 7 tego przepisu wskazano, że należy do nich m.in. wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest treść art. 5 ust. 9a ustawy, który stanowi, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego, ale tylko w odniesieniu do niektórych kategorii podatników i wykonywania niektórych zadań określonych właśnie we wskazanym art. 5 ust. 6 ustawy może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Ustawa ta uregulowała kategorie podatników, dla których właściwy jest urząd obejmujący swym zasięgiem działania inne urzędy skarbowe, nie określił jednak kompetencji ( wymienionych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych ), które przechodzą do tych organów. W ust. 9c art. 5 w/w ustawy zawarta została delegacja, zgodnie z którą "Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej określa, w drodze rozporządzenia, terytorialny zasięg działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych, uwzględniając zasady określone w ust. 9a i 9b oraz potrzeby właściwego zorganizowania wykonywania zadań, zwłaszcza z zakresu poboru podatków oraz sprawnej obsługi podatnika." Wydane na jej podstawie rozporządzenie, nie mogło, na co wcześniej zwrócono już uwagę – w ocenie Sądu – zmienić właściwości miejscowej organów egzekucyjnych, określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż zmiany takiej nie mógł dokonać akt niższy rangą, a takim jest rozporządzenie, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust. 9c ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Za takim stanowiskiem, zdaniem Sądu, przemawia także analiza przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302). Należy bowiem wskazać, że w art. 2 w/w ustawy wprowadzono zmiany do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zmieniono jednak – pomimo zmian w ustawie o urzędach i izbach skarbowych – art. 22 ustawy regulującego właściwość miejscową organu do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych. Jako dodatkowy argument przemawiający – za takim właśnie stanowiskiem – należy wskazać na użyte w ustawie o urzędach i izbach skarbowych słownictwo, które zarówno w ust. 9 a jak i w ust. 9 b ( art. 5 ) dotyczyło podatników, a nie zobowiązanych, co w sposób pośredni wskazuje, że zmiana kompetencji dotyczyła spraw podatkowych, a nie spraw związanych z prowadzeniem egzekucji należności pieniężnych.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.