Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 416/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust.1 pkt 1, ust. 3 i 4, art. 11 ust. 3, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 104
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust.1 pkt 1, ust. 3 i 4, art. 11 ust. 3, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej w skrócie: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "K.p.a."), odmówił przyznania K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zwrot kosztów zakupu: żywności za kwotę łączną [...] zł, doładowania do telefonu za kwotę łączną [...] zł, śrub i oleju do pilarki za łączną kwotę [...] zł, odkurzacza w komisie w wysokości [...] zł, elektrody za kwotę [...] zł, artykułów biurowych za kwotę [...] zł, ostrzenia noża za kwotę [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wnioskami z dnia [...] i [...] października oraz [...] listopada 2014 r. K. K. zwrócił się do organu z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup opisanych powyżej towarów i usług. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że K. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosków stanowi zasiłek okresowy w miesięcznej wys. [...] zł. Dochód K. K. nie przekracza zatem kryterium dochodowego, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1 u.p.s. oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynosi 542 zł dla osób samotnie gospodarujących.

Ponadto, między innymi w okresie od września do października 2014 r. i kolejnymi decyzjami od listopada do grudnia 2014 r. został wnioskodawcy przyznany zasiłek celowy na zakup żywności w miesięcznej wys. [...] zł. Wnioskodawca otrzymał zatem, podobnie jak w poprzednich miesiącach, zasiłek celowy na zakup żywności, zatem zgłaszana potrzeba została już zabezpieczona. Podobnie jeżeli chodzi o pomoc na wykupienie leków, to została ona również wcześniej zabezpieczona.

Dalej organ pierwszej instancji wyjaśnił, że nie widzi podstaw do zwrotu kosztów pozostałych towarów i usług, ponieważ wydatki te znacznie wykraczają poza zakres konieczności.

Przede wszystkim organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że od czerwca do października 2014 r. K. K. otrzymał wsparcie w wys. [...] zł, a od początku roku 2014 do października 2014 r. w łącznej wys. [...] zł.

K. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium podzieliło tym samym stanowisko organu pierwszej instancji, że zgłoszone przez wnioskodawcę potrzeby nie należą do niezbędnych potrzeb bytowych, na których zaspokojenie przyznawane są zasiłki celowe, zgodnie z art. 39 u.p.s. Zauważono, że środki finansowe w postaci zasiłku celowego mogą być przyznane na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości nie może zaspokoić. W zakresie potrzeb żywnościowych K. K. mógł zaspokoić te potrzeby w własnym zakresie z zasiłku celowego i dlatego domaganie się zwrotu tych kosztów nie znajduje uzasadnienia.

K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Do skargi dołączył zbiór kserokopii artykułów prasowych i dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] marca 2015 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2014 r. są zgodne z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania.

Kontrolowana sprawa dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 823 ze zm.; aktualnie: tekst jedn. Dz. z 2015 r., poz. 162 ze zm.) może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dotyczy to w szczególności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.).

Dalej, zauważyć należy, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 K.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna w zakresie formalnym uwzględniać zasady ogólne określone w K.p.a., jak i szczególne zawarte w u.p.s. (art. 106 ust. 4 u.p.s.) oraz w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 712), a w zakresie meritum rozstrzygnięcia materialnoprawne zasady zawarte w u.p.s. Innymi słowy, organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, pozostawiając kwestię możliwości jego przyznania oraz jego wysokości swobodnemu uznaniu organu administracji publicznej.

Mając na względzie okoliczności sprawy poddanej sądowej kontroli, zakres i cel świadczeń, jakie skarżącemu już dotychczas przyznano, należało rozważyć, czy potrzeby, o jakich sfinansowanie z pomocy społecznej wystąpił skarżący, są "potrzebami niezbędnymi" (art. 39 ust. 1 u.p.s.).

W ocenie Sądu organy trafnie stwierdziły, że w konkretnych okolicznościach sprawy, wobec uzyskiwanej dotychczas pomoc, zgłaszane przez skarżącego potrzeby były zbyt daleko idące, przekraczając zadania i zakres pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z intencją ustawodawcy celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.

Jak trafnie zauważyły organy orzekające w sprawie, z treści przepisów art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie można w żadnym razie wyprowadzić wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Jak już to wyżej zostało wspomniane, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd też w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie istotną okolicznością jest, że w momencie rozpatrywania wniosku o świadczenie celowe skarżącemu przysługiwał zasiłek okresowy (z tytułu bezrobocia) w wysokości [...] zł miesięcznie i zasiłek na zakup żywności w kwocie [...] zł miesięcznie. W ocenie Sądu organ nie miał zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w zakresie udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu towarów i usług wskazanych we wniosku. Ponadto wniosek ten dotyczył w części potrzeb, na których zaspokojenie skarżący otrzymywał regularną pomoc (zasiłek na zakup żywności), w pozostałej natomiast części dotyczył potrzeb, które w ustalonym stanie faktycznym nie służą bezpośrednio realizacji niezbędnych potrzeb bytowych wnioskodawcy i które mogą być zaspakajane z przyznanego zasiłku kresowego.

W tym miejscu trzeba przypomnieć, że w ramach korzystania z instytucji zasiłku celowego nie można żądać od organów pomocy społecznej zaspokajania w sposób ciągły i we wszelkich sferach potrzeb osób potrzebujących. Nadto organ – o czym była już wcześniej mowa – oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. W przypadku skarżącego udzielane mu wsparcie realizowane jest w formie regularnych świadczeń w postaci przyznawania określonej pomocy finansowej.

Ponadto zauważyć należy, że wniosek skarżącego częściowo dotyczył nie udzielenia pomocy na przyszłe zaspokojenie potrzeby, lecz tylko refinansowania przez pomoc społeczną poniesionych już kosztów potrzeb, które zdołał zaspokoić we własnym zakresie.

Reasumując dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że w niniejszym stanie faktycznym organ uprawniony do rozpoznania wniosku o pomoc w formie zasiłku celowego przedsięwziął możliwe środki, aby ustalić jaka jest obecna kondycja materialno-finansowa skarżącego.

Na marginesie trzeba też zwrócić uwagę i na to, że K. K. jest objęty przez organ pierwszej instancji stałą pomocą finansową, stosunkowo wysoką, gdy uwzględni się realia funkcjonowania organu, liczbę podopiecznych i ograniczone środki finansowe, którymi organ dysponuje. Nie jest to wprawdzie przesłanka wyłączająca przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, niemniej stanowi pewne wskazanie, pozwalające wykluczyć, by K. K. został pozbawiony pomocy niezbędnej do egzystencji.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.

J. Zieliński E. Podrazik W. Batorowicz