Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 29/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania P. C. od decyzji Burmistrza Ł. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] marca 2014 r. do [...] listopada 2020 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] sierpnia 2021 roku (data wpływu do organu) P. C. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem – A. C., za cały okres pobierania przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. od 2014 roku. W tym zakresie skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.

Decyzją z dnia [...] września 2021 roku nr [...] Burmistrz Ł. odmówił przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego na ten okres. Jako powód odmowy przyznania świadczenia organ wskazał okoliczność, iż na ten okres był przyznany wnioskodawcy i wypłacany, specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem – A. C. Organ podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto podkreślił, że świadczenie to przyznawane jest wyłącznie na wniosek, a wniosek skarżący złożył dopiero w dniu [...] sierpnia 2021 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. C.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Cytując art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111) organ odwoławczy podniósł, że wbrew stanowisku organu I instancji, przeszkodą do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem nie jest uprzednie przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tego samego tytułu.

Przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje, w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się tą samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., sygn. I OSK 886/17, CBOSA) - to należy uznać, że art. 27 ust 5 ustawy dopuszcza przysługiwanie dwóch świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń.

Organ odwoławczy cytując treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że prawo do tego świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zatem poza wyjątkami określonymi w ustawie, a żaden z tych wyjątków nie ma miejsca w niniejszej sprawie, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego można ustalić od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalenie, wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wniosek skarżącego wpłynął do organu I instancji [...] sierpnia 2021 roku, a więc świadczenie pielęgnacyjne z tego tytułu mogłoby być mu przyznane najwcześniej od [...] sierpnia 2021 roku. Skarżący ma już jednak przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem, od [...] września 2020 roku, na czas nieokreślony. Przyznano mu je decyzją Kolegium z dnia [...] marca 2021 roku, znak: [...]. Stanowisko takie znajduje poparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2020r., sygn. akt I OSK 1157/20, czy też wyrok WSA w Warszawie z 9 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2304/19). Okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego na gruncie art. 24 ust. 2 ustawy.

Podsumowując Kolegium wskazało, że chociaż wskazana w zaskarżonej decyzji okoliczność nie stanowi przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na ten okres, to samo rozstrzygnięcie w niej zawarte jest trafne.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył P. C. zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dowolną i swobodną ocenę materiału dowodowego w sprawie oraz bezzasadne uznanie, iż w sytuacji stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt K 38/13, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie którego od samego początku otrzymywał specjalny zasiłek opiekuńczy, sprawując opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, w związku z czym od początku powinien był otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne, zamiast bezprawnie przyznawanego mu w tym czasie specjalnego zasiłku opiekuńczego, toteż jego roszczenie o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z datą wsteczną jest prawnie uzasadnione,

2. rażące naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111) poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie mu, czyli osobie, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy spełniał wszelkie przesłanki oraz normy prawne, aby przyznać mu to świadczenie za cały okres pobierania przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. od [...] marca 2014 roku do [...] listopada 2020 roku,

3. rażące naruszenie art. 16a, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1 i 2 i art. 32 ust. 1 d ustawy, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyznanie mu w okresie od [...] marca 2014 roku do [...] listopada 2020 roku, specjalnego zasiłku opiekuńczego, w sytuacji gdy zgodnie z prawem w ww. okresie winno mu być przyznane świadczenie pielęgnacyjne,

4. rażące naruszenie art. 69 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, przejawiające się nieprzyznaniem mu, osobie sprawującej całodobową opiekę i poświęcającej całe swoje życie i dotychczasowy zawód (jedyne źródło utrzymania jako mechanika/lakiernika) na rzecz opieki nad niepełnosprawnym i wymagającymi stałej pomocy w zabezpieczeniu jego egzystencji ojcem A. C., przez władze publiczne świadczenia pielęgnacyjnego do [...] marca 2014 roku do [...] listopada 2020 roku, w sytuacji gdy władze państwowe są zobowiązane pomagać niepełnosprawnym oraz ich opiekunom w możliwie jak najwyższym poziomie, gdyż przepis ten stanowi podstawę ciążącego na władzy publicznej obowiązku udzielenia pomocy osobom niepełnosprawnym w zaspokajaniu ich potrzeb życiowych, co w przedmiotowej sprawie nie zostało w części uczynione (urząd nieprawidłowo przyznał mu specjalny zasiłek opiekuńczy za okres od [...] marca 2014 roku do [...] listopada 2020 roku, tj. za czas kiedy powinien był pobierać świadczenie pielęgnacyjne, podczas gdy winien był mu przyznać świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] marca 2014 roku),

5. rażące naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy w zw. z art. 104 Kpa i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na stosowaniu w niniejszej sprawie wykładni jedynie literalnej, w sytuacji gdy biorąc pod uwagę wykładnię celowościową, logiczną, funkcjonalną i prokonstytucyjną ww. przepisów, należy uznać, iż w przedmiotowej sprawie spełnione są wszystkie ustawowe przesłanki wskazane w art. 17 ust. 1 i 1b ustawy, uzasadniające przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] marca 2014 roku do [...] listopada 2020 roku.

Z uwagi na podniesione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] marca 2014 roku, tj. od daty, kiedy po raz pierwszy przyznano mu specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, lub o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Uchybienia, które obligują do usunięcia skarżonej decyzji z obrotu prawnego określa art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. i są to: zaistnienie przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (wówczas sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części) bądź też naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (wówczas sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części). Jeśli sąd uzna, że naruszenia takie nie miały miejsca oddala skargę jako bezzasadną w oparciu o art. 151 P.p.s.a. W ocenie Sądu taka sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie, a zatem nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] września 2021 r. w sprawie odmowy przyznania - na wniosek skarżącego złożony w dniu [...] sierpnia 2021 r. - świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] marca 2014 r. do [...] listopada 2020 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem – A.C. Podkreślić przy tym należy, iż skarżący ma już przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem, od [...] września 2020 roku, na czas nieokreślony. Przyznano mu je decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2021 roku, znak: [...].

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 poz. 111, dalej jako u.ś.r.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jak wynika z literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przy rozważeniu jednak zastosowania omawianego przepisu konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 1443; OTK-A 2014/9/104). Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji ww. wyroku z dnia 21 października 2014 r. orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Na podstawie w.w wyroku TK skarżący zatem wywodził swoje roszczenie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2014 r. do 1 listopada 2020 roku, kiedy to takie świadczenie mu formalnie przysługiwało, ale przyznany mu był specjalny zasiłek opiekuńczy.

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności u podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż - jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15 – publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA) - możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. oraz przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008).

Zaakcentować przy tym należy, że jak wskazano w uzasadnieniu tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki."

W tym zakresie zatem nie ma racji skarżący, że wejście w życie wyroku TK powodowało, że organy władzy powinny na podstawie tej regulacji, przyznać mu świadczenie pielęgnacyjne, zamiast bezprawnie przyznawanego mu w tym czasie specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zatem jego roszczenie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z datą wsteczną jest prawnie uzasadnione,

Z przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego w sprawie, w tym weryfikacji CBB wynikało, że skarżący od marca 2014 r. pobierał zarówno świadczenie pielęgnacyjne, a także specjalny zasiłek opiekuńczy w MOPR w B. (karty k.61 akt admin.). Między innymi świadczenie pielęgnacyjnego miał przyznane od [...] marca 2014 r. w kwocie 620 zł, a także w 2017 r. w kwocie 1.406 zł i 2018 r. w kwocie 1.477 zł. W pozostałych okresach pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy.

Obecnie od września 2020 r. do chwili obecnej skarżący ma przyznane świadczenie pielęgnacyjnego. Organy administracji publicznej, stosując zatem prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), przyjęły w decyzji z [...] marca 2021 r., że skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego przez niego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad ojcem, przy czym w tym zakresie skarżący początkowo również występował o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, a dopiero w toku postępowania ten wniosek zmodyfikował. Takie stanowisko organów należy w pełni zaaprobować i w konsekwencji stwierdzić prawidłowość decyzji wydanych w tym zakresie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego zaskarżone decyzje są zatem zgodne z prawem także w zakresie wskazanego w nich okresu przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego, a ściślej mówiąc – odnosząc się do zarzutów skargi - co do początku okresu, od kiedy powinno to świadczenie pielęgnacyjnego przyznane skarżącemu.

Kluczowym bowiem problemem zarysowanym w okolicznościach niniejszej sprawy jest określenie terminu początkowego przysługującego skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. wprowadza zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych organ ustala począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Oznacza to, że nawet jeśli spełnione były przez uprawnionego ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości w przypadku późniejszego złożenia wniosku, przyznania świadczenia rodzinnego niejako "wstecznie", czyli za miesiące poprzedzające złożenie wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 910/18, LEX nr 2627619). W świetle wskazanego wyżej przepisu niewątpliwie wniosek jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku w organie. Inaczej mówiąc decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyznanie, zatem z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1362/11, LEX nr 1121329). Z przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można wyinterpretować normy prawnej, zgodnie z którą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wystąpiła niepełnosprawność ustalona orzeczeniem organu właściwego w sprawach orzekania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności (vide: wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1039/10, CBOSA). Również data pojęcia opieki nad osobą niepełnosprawną wcześniejsza niż złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie stanowi okoliczności relewantnej na gruncie art. 24 ust. 2 u.ś.r., jak to podnosił w przedmiotowej sprawie skarżący argumentując, że poświęcił swoją pracę jako mechanika/lakiernika samochodowego, aby zająć się ojcem.

Wyjątkiem od zasady ustanowionej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. jest regulacja wprowadzona w ust. 2a tegoż artykułu, zgodnie z którą jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Regulacja ta jednak nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Jak wynika natomiast z akt sprawy, skarżący z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpił w przedmiotowej sprawie dopiero w dniu [...] sierpnia 2021 r. r. (data wpływu wniosku do MOPS w Ł. k. 58 akt admin.).

Skarżący zatem nie występował wcześniej z wnioskiem o przyznanie mu tego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, w szczególności w związku z wydaniem i po opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z dnia 23 października 2014 r., poz. 1443), pozostając beneficjentem otrzymywanego na podstawie wydawanych przez organ I instancji decyzji dotyczących przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podkreślić przy tym należy, że w pewnych okresach skarżący otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne, co wynika z rejestrów organu, a zatem nie stały ku temu żadne przeszkody, aby za pozostałe okresy w stosownym czasie taki wniosek złożył. Z tego powodu przyjąć należy, że organy w prawidłowy sposób ustaliły w niniejszej sprawie, że za okres wsteczny tj. od 2014 r to świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że organy orzekając w niniejszej sprawie zastosowały się do konsekwencji prawnych wynikających z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., a także nie naruszyły wskazanego art. 69 czy art. 32 ust. 1 Konstytucji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest kontrowersyjny pogląd, że termin wskazany w art. 24 ust. 2 u.ś.r. jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a. Termin ten został ustanowiony dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych. Wobec tego w razie jego niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia rodzinnego na gruncie owego przepisu (vide: A.Kawecka (w:) K.Małysa-Sulińska, A.Kawecka, J.Sapeta, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Lex 2015, uwagi do art. 24; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1108/10; wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1197/12; wyrok NSA z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3742/18, CBOSA).

Odnosząc się na gruncie powyższych uwag do zarzutów postawionych w skardze należy podkreślić, że organy administracji dostrzegły, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżący spełniał przesłanki do uzyskania dwóch różnych świadczeń rodzinnych: świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na gruncie tych ustaleń i wyraźnego stanowiska samego skarżącego, jego wniosek z dnia [...] września 2020r. skutkował przyznaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w miejsce dotychczasowego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (decyzja SKO z [...] marca 2021 r. k. 55 akt admin.). Powyższe odbyło się z poszanowaniem dyspozycji art. 27 ust. 5 u.ś.r. i nastąpiło w granicach sprawy wywołanej wnioskiem skarżącego z dnia 23 września 2020 r.

Skarżący natomiast w dalszym ciągu zarzuca organom zaniechanie zastosowania tych przepisów, także w odniesieniu do wcześniejszych postępowań, które toczyły się przed dniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i zakończyły przyznaniem specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ten sposób nie tylko formułuje zarzuty z pominięciem treści art. 24 ust. 2 u.ś.r., ale także domaga się rozstrzygnięcia kwestii, które zostały rozpoznane we wcześniejszych decyzjach. Z tak sformułowanym zarzutem nie można się zgodzić. Postępowanie w przedmiocie świadczeń rodzinnych - o czym już była mowa - wszczynane jest na wniosek osoby zainteresowanej, który na tym etapie postępowania wyznacza granice sprawy. W niniejszym postępowaniu granice te wyznaczył wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2021 r., w którym strona żądała przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego punktu widzenia oczywistym jest, że sprawa administracyjna zainicjowana wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nie jest tożsama przedmiotowo ze sprawami inicjowanymi przez skarżącego wcześniejszymi wnioskami, w których przyznawano mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16a u.ś.r. Brak jest zatem możliwości prawnych aby w graniach sprawy wyznaczonej wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2021 r., podejmować weryfikację tych rozstrzygnięć administracyjnych, które poczynając od dnia [...] marca 2014r. przyznawały skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy (z wyłączeniem okresów, w którym pobierane było świadczenie pielęgnacyjne). Nie jest zatem trafny zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 1 i 4 u.ś.r., czy też art. 17 ust. 1 i 1 b u.ś.r. w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 u.ś.r. przez błędne niezastosowanie tych przepisów w przedmiotowej sprawie. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia przepisów uprawniających do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż nie były one w sprawie stosowane.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenie art. 7, art 8, art 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. przez dowolną i swobodną ocenę materiału dowodowego. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że zarzuty w ujęciu materialnoprawnym odnoszą się do de facto innych spraw administracyjnych, które w aspekcie procesowym rozstrzygnięte zastały w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Należy dostrzec, że decyzje podjęte w tych sprawach mają walor ostateczności, a zatem weryfikacja legalności działań organów administracji w tych sprawach nie może odbyć się w ramach kontrolowanego postępowania, lecz winna nastąpić w ramach jednego z postępowań nadzwyczajnych przewidzianych do ocenę legalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Z okoliczności sprawy wynika, że takie postępowanie nie zostało wszczęte. Tym samym bezpodstawne jest oczekiwanie skarżącego, że w kontrolowanym postępowaniu winna zostać dokonana ocena tego czy w sprawach o przyznanie specjalnych zasiłków opiekuńczych organy administracji poprawnie zastosowały ww. przepisy k.p.a, bo powinny przyznać świadczenie pielęgnacyjne, skoro spełniał przesłanki w tym zakresie wymagane.

Końcowo należy odnieść się do stanowiska SKO, w zakresie skorygowania w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Słusznie organ odwoławczy wskazał, że na kanwie omawianych przepisów, należy przyjąć dopuszczalność zbiegu uprawnień, ale już nie kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i innego świadczenia. To jednak wola strony decyduje o jakie świadczenie wnioskuje. Jeżeli zatem z niekwestionowanych okoliczności faktycznych wynika, że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 2014 r. w dniu 30 sierpnia 2021r., to - z punktu widzenia treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. - świadczenie to mogło zostać przyznane najwcześniej od tego dnia (wyrok NSA z 5.11.2020 r. sygn. akt I OSK 1157/20 oraz z 18.05.2020 r. sygn. akt I OSK 2147/19, CBOSA).

W związku z powyższym, zdaniem Sądu organy zasadnie odmówiły wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zaś faktycznie sprawowanie opieki nad ojcem już od 2014 r., nie mogła stanowić podstawy do uwzględnienia skargi. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.