Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 626/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 8,  art. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 497 zł (czterysta dziewięćset siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zarządza zwrot od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz skarżącej kwoty 400 zł (czterysta złotych) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ‘[...]", Nr ‘[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A.

N. od decyzji z dnia "[...]", znak: "[...]", wydanej z upoważnienia Burmistrza "[...]" przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", którą - w punkcie pierwszym - odmówiono sprostowania błędów w decyzjach wskazanych we wniosku z dnia 17 lipca 2015 r. tj.:

- w punkcie 6 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" przyznającym dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu na B. N. i M. N. w kwocie 400 zł miesięcznie za okres od 11września 2012 r. do 31 października 2012 r.;

- w punkcie 4 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]"

przyznającym dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu na B. N. i M. N. w kwocie 400 zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r.;

- w punkcie 4 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]"

przyznającym dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu na B. N. i M. N. w kwocie 400 zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.; w punkcie drugim – odmówiono wypłaty dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 11 września 2012 r. do 31 października 2014 r., uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu 20 lipca 2015 r. A. N. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w "[...]" wniosek (datowany na dzień 17 lipca 2015 r.) o:

- sprostowanie błędów w punkcie 6 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]".

- sprostowanie błędów w punkcie 4 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]".

- sprostowanie błędów w punkcie 4 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]".

- o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu

wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu

przyznanego na B. N. oraz M. N. w kwocie 400 zł miesięcznie za okres od 11 września 2012 r. do 31 października 2014 r.

W uzasadnieniu wniosku strona wskazał, iż świadczenia powinny być jej przyznane w wysokości po 400 zł na każde z dzieci czyli łącznie 800 zł. W tym celu przywołała także uchwałę NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. I OPS 15/13.

Postanowieniem z dnia "[...]" organ I instancji odmówił sprostowania w/w błędów we wskazanych decyzjach. Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia strony, uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zostało wskazane, iż z akt sprawy nie wynika w jakim trybie A. N. domaga się sprostowania decyzji wskazanych we wniosku z dnia 17 lipca 2015 r.

W piśmie z dnia 1 lutego 2016 r. A. N. wskazała, że żąda sprostowania błędów w decyzjach powołanych we wniosku z dnia 17 lipca 2015 r. i wypłaty świadczeń w oparciu o art. 31 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., dalej jako: u.ś.r.).

Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji - w punkcie

pierwszym - odmówił sprostowania błędów w decyzjach wskazanych we wniosku z dnia 17 lipca 2015 r. tj.: w punkcie 6 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" przyznającym dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu na B. N. i M. N. w kwocie 400 zł miesięcznie za okres od 11 września 2012 r. do 31 października 2012 r.; w punkcie 4 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" przyznającym dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu na B. N. i M. N. w kwocie 400 zł

miesięcznie za okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r.; w punkcie 4 decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" przyznającym dodatek

do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu na B. N. i M. N. w kwocie 400 zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.; w punkcie drugim - odmówił wypłaty dodatku do zasiłku

rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 11 września 2012 r. do 31 października 2014 r.

W odwołaniu A. N. wskazała, ze nie zgadza się z powyższym rozstrzygnięciem.

W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]", przytaczając treść art. 31 u.ś.r., Kolegium wskazało, że istota tego przepisu polega na określeniu granicy czasu, do jakiej można wypłacić stronie świadczenie w przypadku, gdy konieczna jest jego wsteczna nadpłata z powodu dotychczasowo błędnie wydanej decyzji. Na

jego podstawie - wsteczna wypłata świadczeń rodzinnych ograniczona jest okresem trzech lat, którego początek rozpoczyna się określonymi w przepisie zdarzeniami. Do zdarzeń tych należą, zawiadomienie o popełnieniu błędu oraz wydana z urzędu nowa decyzja przyznająca prawo do świadczenia lub określająca wyższą wysokość świadczenia. Decyzja ta wydana być musi jednak we właściwym trybie, znanym prawu materialnemu (ustawie o świadczeniach rodzinnych) albo procedurze administracyjnej. Podniesiono, że ani prawo materialne (ustawa o świadczeniach rodzinnych) ani procedura administracyjna nie przewidują decyzji o "sprostowaniu błędu". Kolegium stwierdziło, że nie podziela stanowiska, według którego podstawę wydania decyzji o sprostowaniu błędu stanowi właśnie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też uznać należało, że - w przedmiotowej sprawie - prowadzenie

postępowania w celu wydania decyzji o odmowie sprostowania decyzji przy zastosowaniu art. 31 u.ś.r. było pozbawione podstawy prawnej. Należało zatem

uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. W powyższym zakresie organ przytoczył uzasadnienie wyroku WSA w Gliwicach (sygn. IV SA/Gl 327/15) stwierdzające, że "gdy mimo właściwego pouczenia strona nadal domagać się będzie sprostowania decyzji ostatecznej na podstawie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne będzie umorzenie postępowania zainicjowanego jej wnioskiem. W razie wyboru trybu nadzwyczajnego, organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego". Dalej Kolegium zauważyło, że przed organami administracji toczyły się wcześniej postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznających stronie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w trybie art. 155 k.p.a. (wyroki WSA w Olsztynie: z dnia 9 czerwca 2015 r. (II SA/Ol 366/15); z dnia 11 czerwca 2015 r. (II SA/Ol 365/15); z dnia 11 czerwca 2015 r. (II SA/Ol 364/15). Nie toczyły się natomiast postępowania w przedmiocie wznowienia postępowań (w oparciu o art. 145 albo 145a albo 145b k.p.a.) zakończonych decyzjami przyznającymi m.in. stronie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Ponadto, w zamiarze wzruszenia decyzji wskazanych przez stronę

we wniosku z dnia 17 lipca 2015 r. nie toczyły się także postępowania nieważnościowe (tj. w oparciu o art. 156 k.p.a.). Konkludując organ wskazał, że nie przesądza swojego stanowiska w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]" i z dnia ‘[...]", albowiem nie to jest przedmiotem tego postępowania. W przypadku gdyby takie postępowanie się toczyło, Kolegium będzie musiało rozważyć kwestię stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z uwzględnieniem faktu podjęcia przez NSA uchwały abstrakcyjnej, na którą powołuje się strona.

Skargę na decyzję Kolegium wywiodła do tut. Sądu A. N. żądając stwierdzenia jej nieważności ewentualnie jej uchylenia, jak też uchylenia poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

1. rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na sprzecznym z treścią tego przepisu sposobem rozstrzygnięcia sprawy, przez nieokreślenie zakresu uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania przed tym organem;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, 8 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 31 u.ś.r.,

poprzez umorzenie postępowania w sprawie wypłaty skarżącej zasiłku rodzinnego w sytuacji, gdy słuszne żądanie strony uzależnione było wyłącznie od inicjatywy Dyrektora MOPS w "[...]", w zakresie wyeliminowania z obrotu prawnego własnych decyzji błędnie ustalających wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty (w tym decyzje, postanowienia) nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz..U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Skarżąca, powołując się na uchwalę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt OPS 15/13, dąży do uzyskania wypłaty dodatku na każde urodzone dziecko, gdyż został jej przyznany jeden dodatek, podczas gdy urodziła przy jednym porodzie dwoje dzieci. Skarżąca wystąpiła wprawdzie o sprostowanie błędów w decyzjach powołanych we wniosku z dnia 17 lipca 2015 r., ale mając na względzie art. 9 k.p.a. organy winny były doprowadzić do poprowadzenia postępowania zgodnie z intencją strony, którą była wypłata dodatku za drugie dziecko urodzone podczas tego samego porodu. Na organie administracji ciąży bowiem obowiązek zmierzający do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wniesionego przez nią może budzić wątpliwości. Przepisy k.p.a. nakładają na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów państwa (art. 8). Z zasadą tą pozostaje w związku zasada udzielania informacji określona w art. 9 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego wyczerpującego informowana stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania (wyrok WSA w Gliwicach z 2.04.2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 590/13).

W pierwszej kolejności należało zauważyć, że podstawą wydania zaskarżonych decyzji był w istocie art. 31 u.ś.r., który stanowi, że jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu.

W ocenie Sądu, przytoczony wyżej przepis stanowi samodzielną podstawę sprostowania decyzji administracyjnej w przedmiocie świadczeń rodzinnych, w sytuacji, w której odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości – dokonane w prostowanej decyzji – były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych. Sprostowanie to nie ma zatem charakteru porządkowego (jak to ma miejsce w wypadku ujawnienia w decyzji błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, których sprostowanie nie powinno wpływać na treść rozstrzygnięcia organu), lecz stanowi szczególny tryb merytorycznej modyfikacji wydanego orzeczenia. Jest to tryb swoisty dla decyzji wydawanych w sprawach świadczeń rodzinnych, przy czym ustawodawca nie ogranicza możliwości zastosowania tego trybu do decyzji nieostatecznych czy ostatecznych, ani nie wskazuje, by uprzednie wyczerpanie toku instancji stanowiło przesłankę zastosowania tego przepisu. Zatem od realiów konkretnej sprawy zależy, czy w sprawie zastosowany zostanie art. 31 u.ś.r.

Sąd zauważa przy tym, że w doktrynie pojawiły się wypowiedzi charakteryzujące "błąd", który może być przyczyną zastosowania art. 31 u.ś.r. Wskazuje się zatem, że błąd ten "musi też czynić zadość kilku dodatkowym wymogom: powinien być błędem popełnionym przez organ podczas oceny faktów na etapie postępowania zakończonego dotychczasową decyzją odmowną; może polegać na nieustaleniu istotnego faktu lub na jego błędnej interpretacji; może polegać na niewłaściwej ocenie dowodu; może powodować istotne lub nieistotne naruszenie prawa; może nie powodować naruszenia prawa; może wynikać z negatywnej oceny zasadności (celowości) decyzji; wreszcie może być wynikiem oceny dokonywanej w związku ze zmianą linii orzecznictwa organu i odmiennego niż poprzednio kierunku wykładni przepisu" (zob. W. Maciejko, Usunięcie z obrotu prawnego decyzji wójta, Służba Pracownicza 2006 r., nr 12, s. 27-31). Stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.

W realiach rozpoznawanej sprawy przesłanką wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem z dnia 17 lipca 2015 r. o sprostowanie z urzędu decyzji i wypłatę dodatku było podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 26 czerwca 2014 r. uchwały w poszerzonym składzie (sygn. akt I OPS 15/13). W związku z pojawiającymi się rozbieżnościami w orzecznictwie sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w niej, że "dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci".

Jak wynika zaś z uzasadnienia uchwały w sprawie I OPS 15/13, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro dodatek jest ściśle związany z zasiłkiem rodzinnym na określone dziecko, a wydłużenie okresu pobierania dodatku dotyczy wyłącznie określenia okresu pobierania dodatku, a nie przesłanek, od których zależy nabycie prawa do dodatku, to nieuzasadniony jest argument, iż wydłużenie okresu pobierania dodatku z art. 10 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. jest wystarczającym i jedynym wsparciem rodzica więcej niż jednego dziecka urodzonego w trakcie jednego porodu. NSA wyjaśnił również, że skoro ustawodawca, określając w art. 10 ust. 2 wysokość dodatku, nie zastrzegł, że osobie uprawnionej wypłaca się tylko jeden dodatek (analogicznie, jak to przewidywał art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych co do przysługiwania zasiłku wychowawczego), to takie zastrzeżenie nie może być wyprowadzane ani z poprzedzającej obecne unormowania regulacji dotyczącej zasiłków wychowawczych, ani z przepisów regulujących inne dodatki do zasiłku rodzinnego (skoro każdy dodatek regulowany jest autonomicznie), ani też z unormowania dotyczącego okresu pobierania dodatku, który w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przedłużony został do 36 miesięcy.

Nadto NSA dokonał również porównania norm ustanawiających prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego z konstrukcją norm ustanawiających prawa do innych podobnych świadczeń i wskazał, że:

- w przypadku dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego nie zastrzeżono maksymalnej kwoty dodatków, jak w przypadku dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 11a ust. 3, 4 i 5 u.ś.r.). Uregulowanie wprost uprawniające do uzyskania dodatku z tytułu urodzenia dziecka "na każde dziecko" (art. 9 ust. 4 u.ś.r.) usuwa wyłącznie wątpliwości interpretacyjne w przypadku tego ostatnio wskazanego dodatku, natomiast nie wyklucza przyjęcia, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego powinien być przyznawany na każde dziecko, nad którym sprawowana jest ta opieka;

- brak jest podstaw do przyjęcia, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego ma służyć identycznemu celowi jak poprzednie, historyczne świadczenie w formie zasiłku wychowawczego. Jak wskazał NSA, przepis art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych stanowił, że uprawnionemu wypłaca się tylko jeden zasiłek wychowawczy, zaś takiego ograniczenia nie zawarto w u.ś.r. w stosunku do omawianego dodatku. Także sporny dodatek nie służy, podobnie jak zasiłek wychowawczy, częściowej rekompensacie utraty przez osobę uprawnioną zarobków w okresie korzystania przez nią z urlopu wychowawczego, bowiem został każdorazowo powiązany z zasiłkiem rodzinnym na dane dziecko.

NSA zakwestionował także możliwość wykładania art. 10 ust. 1 u.ś.r. wyłącznie poprzez uzasadnienie projektu ustawy, w którym wskazuje się wyłącznie na kwotę 400 zł dodatku dla rodzin (nie na każde dziecko). Zdaniem NSA, konstrukcja obowiązujących przepisów, a w szczególności powiązanie dodatków z zasiłkiem rodzinnym wyklucza możliwość przyjęcia, że obowiązujące normy przewidują wyłącznie jednokwotowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, a nie dodatek ten na każde dziecko, na które przyznano zasiłek rodzinny.

Wskazana uchwała w sprawie I OPS 15/13 zawiera zatem wyczerpujące i wszechstronne uzasadnienie stanowiska o konieczności określonego kierunku interpretacji przepisu art. 10 ust. 1 u.ś.r. w przypadku decyzyjnego orzekania o prawie do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania w okresie urlopu wychowawczego opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu.

Należy w tym miejscu zauważyć, że pomiędzy stronami niniejszego postępowania nie było sporu co do tego, że organ I instancji we wskazanych we wniosku skarżącej decyzjach dokonał odmiennej interpretacji art. 10 ust. 1 u.ś.r. Decyzjami tymi przyznano bowiem dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł (a zatem jako "jeden" dodatek – art. 10 ust. 2 u.ś.r.), podczas gdy skarżąca – w stanie faktycznym tamtych spraw – korzystała z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad dwojgiem dzieci urodzonych podczas jednego porodu. Wykładnia leżąca u podstaw tych decyzji nie jest już zatem podzielana w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela stanowisko wyrażone w zacytowanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. i wskazuje przy tym na tzw. ogólną moc wiążącą uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że dopóki uchwała NSA nie zostanie zmieniona, żaden skład orzekający sądu administracyjnego nie może odmówić uwzględnienia dokonanej w niej wykładni w swoim orzeczeniu. Należy jednak zauważyć, że zasada ta dotyczy sądów administracyjnych, które kontrolują działalność orzeczniczą organów administracji publicznej. W ten sposób owa ogólna moc wiążąca uchwał NSA rozciąga się również na rozstrzygnięcia organów, które poddano kontroli sądowoadministracyjnej. Nie ma bowiem w zasadzie możliwości, by decyzja administracyjna poddana kontroli sądu administracyjnego, konkretyzująca normę prawną w sposób sprzeczny z aktualną i adekwatną uchwałą NSA, pozostała w obrocie prawnym. Z tych przyczyn Sąd nie widzi podstaw do wykazywania obecnie zasadności wykładni art. 10 ust. 1 u.ś.r., skoro zagadnienie to zostało w zasadzie wyczerpane w uzasadnieniu ww. uchwały NSA (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niemniej powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organ I instancji w przedmiotowych decyzjach dokonał wykładni art. 10 ust. 1 u.ś.r. w sposób nieprawidłowy, dopuszczając się błędu będącego "wynikiem oceny dokonywanej w związku ze zmianą linii orzecznictwa organu i odmiennego niż poprzednio kierunku wykładni przepisu". Rację ma zatem skarżąca, że przytoczona wyżej uchwała może stanowić podstawę do sprostowania pierwotnych decyzji organu I instancji. W realiach niniejszej sprawy – w związku z wydaniem przywołanej uchwały – ziściły się wszystkie przesłanki zastosowania art. 31 u.ś.r. Została bowiem wydana decyzja w przedmiocie świadczenia rodzinnego, a wysokość tego świadczenia została ustalona w zaniżonej wysokości na skutek błędnej interpretacji adekwatnych przepisów.

Sąd stwierdził zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 31 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie. Wobec powyższego, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., uchylono zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu zasadne jest obecnie przystąpienie przez właściwy organ do sprostowania przedmiotowych decyzji określonych we wniosku z dnia 17 lipca 2015 r., w celu zapewnienia skarżącej możliwości skorzystania ze świadczeń rodzinnych w prawidłowej wysokości, uwzględniającej tezę uchwały NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. Pozostawienie bowiem powyższych decyzji w obecnym kształcie nie daje się pogodzić ze sformułowaną w art. 71 Konstytucji zasadą ochrony rodziny, matki i dziecka. Jak postanowiono w tym przepisie, państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, zaś rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Nadto, matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa. Jak wskazał zresztą NSA w uzasadnieniu uchwały I OPS 15/13, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki w okresie urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, to finansowane ze środków publicznych świadczenie służące wparciu rodzin mających na utrzymaniu dzieci. Zastosowanie art. 31 u.ś.r. jest zatem w niniejszej sprawie optymalne z perspektywy celów świadczeń rodzinnych, a w szczególności dodatku, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. Jest to bowiem najszybszy tryb modyfikacji dotychczasowych decyzji, a z uwagi na oczywisty charakter błędu oraz oczekiwaną zmianę na korzyść osoby uprawnionej, kwestia zasadności sprostowania przedmiotowych decyzji nie powinna wywołać dalszych wątpliwości. Na marginesie można dodać, że taki sposób załatwienia sprawy został przedstawiony w powołanych przez Kolegium wyrokach tut. Sądu o sygn. II SA/Ol 364/15 i sygn. II SA/Ol 365/15.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na zasadzie art. 239 § 1 p.p.s.a.