Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1159/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dnia 16 października 2015r. po rozpoznaniu wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi N. B. i K. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przyznania K. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.


UZASADNIENIE

W dniu 6 sierpnia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy K. B. uzupełniony na formularzu PPF w którym wniosła o zwolnienie od kosztów

i ustanowienie adwokata.

Z formularza wniosku PPF wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką. Wskazała, że razem utrzymują się z dochodów

w wysokości 3.807, 34 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie uzyskiwane przez matkę z tytułu pracy w wysokości 3.174 złotych oraz renta rodzinna uzyskiwana przez wnioskodawczynię po zmarłym ojcu w wysokości 633,34 złotych. Zaznaczyła, że matka jest zatrudniona na czas określony do dnia

15 września 2015r. Matka wnioskodawczyni posiada dom o pow. 527 m², mieszkanie o pow. 63 m². Wspólnie z matką wnioskodawczyni posiada nieruchomość rolną 1,40 ha.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że nie pracuje, ponieważ studiuje a renta rodzinna nie pozwala jej pokryć kosztów sądowych i wynająć adwokata. Pozostaje na utrzymaniu matki.

Zarządzeniami z dnia 7 września 2015r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:

- czy od 15 września 2015r. matka z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym pozostanie osobą bezrobotną czy też nadal będzie uzyskiwała dochody

z tytułu umowy o pracę, jeśli tak, czy w takiej samej wysokości jak wskazała

w formularzu, jeśli w innej należało podać w jakiej wysokości,

- czy posiada dom i mieszkanie tak jak wskazała we wniosku należy wyjaśnić powyższe oraz podać ich powierzchnię i jakie ponosi z matką koszty miesięczne związane z ich utrzymaniem (gaz, opłaty za energię, telefon, czynsz, podatek od nieruchomości itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość,

- czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości,

- orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznaczają z N. B. miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki, koszty edukacji itp.),

- czy pobiera stypendium ( naukowe, socjalne) z tytułu nauki na wyższej uczelni, jeśli tak należało podać w jakiej wysokości miesięcznie, kwartalnie.

Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.

Jednocześnie w związku z dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015r.

o zmianie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658 ) nowelizacją przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku

o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia zgodnie z art. 252 § 1 a p.p.s.a o następującej treści:

" Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia".

Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W piśmie z dnia 20 września 2015r. (data wpływu do Sądu 24 września 2014r.) wnioskodawczyni uzupełniła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych informacji. Jednocześnie wnioskodawczyni oświadczyła, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

W powyższym piśmie wnioskodawczyni wyjaśniła, że od 1 września 2015r. jej matka jest zatrudniona na czas określony a jej wynagrodzenie brutto wynosić ma 1569,00 złotych miesięcznie. Wskazała, że matka posiada dom o pow. 527 m ² położony we wsi S. ( gospodarstwo rolne) oraz mieszkanie o pow. [...] m w Ł.. Wyszczególniła, że miesięczne koszty utrzymania związane z utrzymaniem mieszkania to: opłata za czynsz w wysokości 300,00 złotych, opłata za prąd

w wysokości 110, 00 złotych, opłata za gaz w wysokości 100,00 złotych. Odnośnie utrzymania domu podała, że dom jest obecnie niezamieszkały koszty ograniczają się do podatku od nieruchomości 600,00 złotych rocznie oraz opłaty za prąd

w wysokości 30,00 złotych miesięcznie.

Wnioskodawczyni wskazała, że na codzienne bieżące utrzymanie z matką wydają ok. 900,00 złotych miesięcznie. Oświadczyła, że z matką nie uzyskują dochodów

z tytułu posiadanych nieruchomości rolnych np. z tytułu dzierżawy. Nie pobiera stypendium (naukowego, socjalnego) z tytułu nauki, otrzymuje rentę rodzinną po zmarłym ojcu w wysokości 520,00 złotych miesięcznie.

Z informacji podanych przez N. B. –matkę wnioskodawczyni w piśmie

z dnia 20 września 2015r. wynika, że posiada ona samochód osobowy marki [...] z 2004r, na którego ponosi koszty eksploatacji ok. 150,00 złotych miesięcznie. Nadto posiada także samochód marki [...] z 2005r. oraz [...] z 1986r.

W niniejszej sprawie zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W zakresie częściowym zaś wtedy, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.

Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).

Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bada się nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, ponieważ obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny.

Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a.

Oceniając sytuację finansową i majątkową wnioskodawczyni przedstawioną we wniosku PPF i w nadesłanych wyjaśnieniach uznano, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wprawdzie dochód z jakiego utrzymuje się wnioskodawczyni wraz z matką w wysokości 2.202,34 złotych miesięcznie nie jest znaczny. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie uzyskiwane przez matkę w wysokości 1.569,00 złotych oraz renta wnioskodawczyni po zmarłym ojcu w wysokości 633,34 złotych. Wnioskodawczyni wskazała jednak, że matka posiada dom o pow. 527m² , mieszkanie o pow. 63 m² oraz wspólnie z matką posiadają nieruchomość rolną 1,40 ha. Nadto matka wnioskodawczyni posiada trzy samochody [...] ., [...] z 2005r., [...] z 1986 r. Posiadany przez wnioskodawczynię i jej matkę majątek nieruchomy oraz ruchomy nie pozwala zaliczyć jej do grona osób ubogich, z myślą o których stworzona została instytucja prawa pomocy.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (postanowienie NSA

z dnia 11 maja 2012r., sygn. akt II FZ 390/12, dnia 10 marca 2011r, sygn. akt I OZ 144/11). Z tego względu posiadanie majątku w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do przyznania prawa pomocy w tym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.

W judykaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Bez znaczenia zatem jest podnoszona przez wnioskodawczynię okoliczność, iż z nieruchomości rolnych nie uzyskują z matką dochodów a dom jest niezamieszkały. Istotny jest sam fakt ich posiadania i potencjalna możliwość ich wykorzystywania w sposób przynoszący zyski.

Niewykorzystanie posiadanego majątku w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych ( vide: postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2010r. sygn. akt I OZ 110/10, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012r. sygn. akt I SA/SZ 428/12.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedstawiona wyżej sytuacja materialna wnioskodawczyni i jej matki nie przemawia za uznaniem, że

w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie jej prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym.

Uznano, że posiadany przez wnioskodawczynię i jej matki majątek może zostać wykorzystany w celu poniesienia niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Należy przy tym zauważyć, że strona nie musi pozbawić się majątku, aby pokryć koszty postępowania. Wnioskodawczyni posiadając z matką nieruchomość rolną mogą rozporządzać w sposób przynoszący dochody np. wykorzystywać w produkcji rolnej lub wydzierżawić, a z tytułu posiadania domu i mieszkania czerpać pożytki cywilne z tytułu najmu.

W tym stanie sprawy zasadne jest stwierdzenie, że dzięki posiadanemu majątkowi (własnemu i matki) wnioskodawczyni może zdobyć środki pieniężne niezbędne do sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej która, kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stan majątkowy wnioskodawczyni i jej matki nie pozwala zaliczyć jej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone.

Warto podkreślić, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005, s.628).

W świetle powyższego uznano, że wnioskodawczyni nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.