Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1785/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1  pkt 5 ;  art. 145 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA Izabella Janson, Asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... marca 2007 r. nr ... w przedmiocie rrozłożenia na raty spłaty mależności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

W. K. wystąpił w dniu 5 września 2005 r. z wnioskiem do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o zawarcie układu ratalnego na spłatę zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie jednorazowo uregulować należności bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższej rodziny. Wyjaśnił, iż zaległość w spłacaniu nie wynikała z chęci uniknięcia płacenia składek. W piśmie z 12 lutego 2007 r. uzupełniającym wniosek zobowiązany powołał się na prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w L., uchylający obowiązek zapłacenia przez niego na rzecz KRUS odsetek określonych decyzją o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia ... lipca 2005 r., w wysokości ...zł. Ponadto podał, że według niego wysokość zaległości wraz z odsetkami wynosi ... zł i wniósł o jej rozłożenie na 36 rat.

Decyzją z dnia ... lutego 2007 r. znak: ... Prezes KRUS na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników [Dz.U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25 z późn. zm.], dalej: u.s.r. po rozpoznaniu wniosku z 12 lutego 2007 r. rozłożył na raty spłatę kwoty należności w wysokości 1.590,00 zł., dotyczącą okresu od lutego 2006 do kwietnia 2006 r. i na mocy art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: kpa odstąpił od uzasadnienia decyzji.

Drugą decyzją z tego samego dnia tzn. ... lutego 2007 r. znak: ... Prezes KRUS na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. po rozpoznaniu wniosku z 5 września 2005 r. rozłożył na raty spłatę należności w kwocie ... zł., dotyczącą okresu od ...1998 do ... 2005 r. i również na mocy art. 107 § 4 kpa odstąpił od uzasadnienia decyzji.

Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego złożonym przez stronę wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS decyzją z ... marca 2007 r. znak ... na podstawie 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa i art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. utrzymał w mocy obie zaskarżone decyzję.

Organ wskazał m.in., iż W. K. na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia ...11.2006r. nie ma obowiązku opłacania odsetek w kwocie ... zł za okres ..03 - ...03, określonych decyzją o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia ...072005r. Należność główna określona w decyzji, w kwocie ... zł i dotycząca okresu ...03 - ...03 została pomniejszona o kwotę zasiłku porodowego (tj. kwotę ... zł) z dnia 29.11.2002r. Pozostała kwota ... zł została objęta układem ratalnym (...), przyznanym decyzją z dnia ...02.2007r.

Ponadto decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia ... sierpnia 2005 r. ustalająca podleganie w okresie od ... 1998 r. do ... 1999 r. i obowiązek opłacenia składek za okres od ... 1998 r. do ... 1999 r. wraz z należnymi odsetkami stała się prawomocna i podlega wykonaniu; została ona wydana w oparciu o złożone przez stronę dokumenty. Prezes KRUS podkreślił także, iż zgodnie z art. 37 u.s.r. rolnik obowiązany jest, nie czekając na wezwanie, zgłaszać Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wszelkie okoliczności mające wpływ na podleganie ubezpieczeniu w ciągu 14 dni od ich zaistnienia. W związku z tym, że wnioskodawca zgłosił fakt dzierżawienia gospodarstwa po upływie określonego przepisami terminu, decyzją z dnia ...08.2005r. został zobowiązany do opłacenia należności za okres 1998... - 1999...wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, naliczonymi począwszy od dnia następnego po upływie terminu płatności każdej ze składek , w wysokości i na zasadach określonych przepisami o zobowiązaniach podatkowych.

W skardze z dnia 11 maja 2007 r. na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa KRUS, zarzucając nieuwzględnienie prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 23 listopada 2006 r. sygn. akt III AUa 478/06, na podstawie którego nie ma on obowiązku zapłaty odsetek na rzecz KRUS w kwocie ... zł. Skarżący wskazał, iż wyrok sądu odnosi się również do odsetek za okres od ... kwartału 1998 do ... kwartału 1999, ponieważ odsetki te mieszczą się w powyższej kwocie, co wprost wynika z zestawienia przedstawionego przez KRUS w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniach obydwu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie należy zwrócić uwagę na to, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Rozpoznając sprawę sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ta wadliwość wymagała wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b) p.p.s.a. Badając prawidłowość decyzji administracyjnych sąd zwrócił uwagę na to, że zarówno decyzja zaskarżona jak i decyzje wydane w dniu 16 lutego 2007 r., utrzymane nią w mocy, zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tę samą osobę, to jest Kierownika Wydziału Ubezpieczeń mgr E.R. Podkreślić przy tym należy, że sąd co do zasady, nie kwestionuje prawa określonego pracownika KRUS, w tym Kierownika Wydziału Ubezpieczeń, posiadającego właściwe upoważnienie - do wydawania decyzji w imieniu Prezesa KRUS.

Sąd wskazuje, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników objęte zostały zakresem przedmiotowym ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników [Dz.U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25 z późn. zm.]. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.s.r. Prezes Kasy, jako centralny organ administracji rządowej (art. 2 ust. 2 u.s.r.) wydaje decyzje w sprawach, o których mowa w art. 41a i art. 55 tej ustawy. W myśl art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 6 pkt 13b u.s.r. przez "należności z tytułu składek" rozumie się składki, należne od nich odsetki i koszty upomnienia. Z kolei według art. 1 pkt 1 kpa kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Organami administracji publicznej, jak stanowi art. 5 § 2 kpa, są między innymi centralne organy administracji rządowej, czyli także Prezes Kasy.

W związku z powyższym do decyzji Prezesa KRUS w sprawach rozkładania na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozumianych jak wyżej, ma zastosowanie art. 127 § 3 kpa. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, gdyż do jego istoty należy przede wszystkim to, że jest rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 in fine kpa.

W sprawie niniejszej decyzje z dnia ... lutego 2007 r. podpisała z upoważnienia Prezesa Kasy Kierownik Wydziału Ubezpieczeń mgr E R.

Ta sama osoba (E. R.), podpisała również decyzję z dnia .. marca 2007 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Odnośnie postępowania toczącego się z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa należy wskazać, iż podlega w nim wyłączeniu zarówno pracownik organu administracji, jak również członek organu kolegialnego biorący udział w wydaniu decyzji po raz pierwszy (np. wyroki NSA z dnia 11 września 2002 r. sygn. akt V S A 2535/01, z dnia 15 stycznia 2003 r. sygn. akt V SA 1313/02, z dnia 28 lutego 2003r., uchwała NSA z dnia 22 lutego 2007r. sygn. akt II GPS 2/06, oraz M.Jaśkowska, A.Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s.222). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa stanowi bowiem zwykły środek zaskarżenia, różniący się od odwołania jedynie brakiem dewolutywności. Po złożeniu takiego wniosku objęta nim decyzja traci charakter ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, co odpowiada sytuacji niewyczerpania toku instancji w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 1994r. II S.A. 2616/93, ONSA 1995, NR 1 poz. 34). Ponadto do istoty i celu tego wniosku należy zagwarantowanie stronie prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy w postępowaniu administracyjnym, a nie dokonanie autokontroli decyzji jak w art. 132 § 1 i 2 kpa

Należy również zauważyć, że przepisy o wyłączeniu pracownika mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005r. sygn. akt P 8/03 (OTK-A 2005/3/20). Takie gwarancje powinny być zapewnione także i stronie postępowania prowadzonego przez ten sam organ, z uwagi na zawarte w art. 127 § 3 kpa odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołania.

Stanowisko takie, jakkolwiek odnoszące się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów NSA W-wa z dnia 22 lutego 2007r. - ONSAiWSA 2007/3/61, w której stwierdzono, że w przypadku postępowania wszczętego na wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 zastosowanie ma art. 24 § 1 pkt 5 kpa. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 kpa przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa. Jak już wskazano wcześniej, sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wobec tego wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS - w imieniu którego, posiadając stosowne upoważnienie, działał określony pracownik KRUS.

Wystąpienie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stanowi o obowiązku uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd, bez względu na to, czy dane naruszenie prawa miało wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie jednak od stwierdzonego wyżej naruszenia należy dodatkowo podkreślić, iż na etapie postępowania odwoławczego doszło do niedopuszczalnego, niezgodnego z treścią art. 62 kpa połączenia dwóch odrębnych spraw administracyjnych, rozstrzygniętych dwiema odrębnymi decyzjami, zresztą bez uprzedniego wydania postanowienia o ich połączeniu, co skutkowała wydaniem jednej decyzji odwoławczej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy odwołanie od każdej z decyzji z dnia ...02.2007r. winno zostać rozpatrzone i rozstrzygnięte przez organ osobno.

Na koniec wskazać trzeba, że decyzja, jaką organ wydaje w wyniku ponownego rozpoznania sprawy jest decyzją, która zgodnie z treścią art. 7, 77, 80 kpa musi zapaść po wszechstronnym zebraniu i rozpatrzeniu zebranych dowodów w sposób obiektywny, z zachowaniem swobody organu w ich ocenie. Znaczy to, że organ rozważa wszystkie dostarczone dowody, w miarę potrzeby wzywa stronę do dostarczenia takich dowodów, które pozostają w jej dyspozycji, sam zaś, jeśli jest to niezbędne prowadzi postępowanie uzupełniające rozpoznając sprawę od nowa według stanu na dzień wydania decyzji. Z kolei uzasadnienie decyzji musi spełniać wszelkie wymogi zawarte w art. 107 § 1 i 3 kpa, mając na uwadze, iż odgrywa ono wielką rolę przy realizowaniu ustanowionej w art.11 kpa zasady przekonywania, ponadto jest podstawowym elementem pozwalającym dokonać sądowej kontroli przestrzegania prawa przez organ administracji. Niepełne lub niejasne uzasadnienie decyzji powoduje, że rozstrzygnięcie to uchyla się spod kontroli sądu.

Mając powyższe okoliczności na uwadze i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.