Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 212/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16, 156 par. 1, 7, 8, 76 i 86,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1 lit. b
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w likwidacji w K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczeń oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków Fabryki [...] Sp. z o.o.

w likwidacji z siedzibą w K. oraz E. Sp. z o.o. w likwidacji

z siedzibą w R. w punkcie I decyzji stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia [...] grudnia 1945 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "Fabryka [...] Sp.

z o.o. w G., w punkcie II decyzji nie stwierdził nieważności orzeczenia

Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dot. przedsiębiorstwa "Fabryka [...] S-ka z o.o. – G. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. wydanego w porozumieniu

z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo- odbiorczego przedsiębiorstwa Fabryka [...] S-ka z o.o. – G.

Minister wskazał, że w stosunku do przedsiębiorstwa Fabryka [...] Sp. z o.o. w G. nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki przewidziane w dekrecie Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, warunkujące ustanowienie przymusowego zarządu nad tym przedsiębiorstwem. Organ stwierdził, że zarządzenie Ministra Przemysłu z dnia [...] grudnia 1945 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w związku, a zatem powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Wskazał, iż zarządzenie o ustanowieniu przymusowego zarządu nie rodziło skutku rzeczowego, a jedynie ograniczało prawo do swobodnego dysponowania w/w przedsiębiorstwem przez jego właściciela - wobec czego nie wywołało ono nieodwracalnych skutków prawnych dotyczących praw rzeczowych związanych z przedmiotem tej decyzji.

Mając na uwadze kryterium upaństwowienia określone w art. 3 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej organ ustalił, że zdolność zatrudnienia we wskazanej fabryce

w dniu [...] lutego 1946 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej znacznie przekraczała kryterium upaństwowienia tego przedsiębiorstwa (50 pracowników na jedną zmianę). W związku z powyższym Minister Gospodarki stwierdził, że orzeczenie Nr [...] w części dot. przedsiębiorstwa Fabryka [...]

Sp. z o.o nie narusza prawa, a zatem związane z nim orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] lutego 1949 r., w części dotyczącej składników majątkowych przedsiębiorstwa Fabryka [...] Sp. z o.o. również nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Wnioskiem z dnia 6 maja 2010 r. E. Sp. z o.o. w likwidacji

z siedzibą w K. wystąpiła do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Spółka wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji w zakresie punktu II i stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] oraz orzeczenia z dnia [...] września 1952 r., ewentualnie stwierdzenie wydania wyżej wskazanych orzeczeń z naruszeniem prawa. Wymienionemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej przez przyjęcie,

że przedsiębiorstwo Fabryki [...] Spółka z o.o.

w G. podlegało przejęciu na własność Państwa oraz naruszenie art. 7, 8, 76, 80 i 86 k.p.a. przez dowolne przyjęcie, że nieruchomości E. Spółki z o.o. w G. zostały wniesione aportem do spółki Fabryka [...] Spółka z o.o. w G., a w konsekwencji naruszenie art. 6 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. przez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Fabryka [...] Sp. z o.o. G., co najmniej w części stanowiącej załączniki nr 2, nr 3 i nr 4 do protokołu zdawczo-odbiorczego.

W ocenie Spółki, organ oparł rozstrzygnięcie na błędnych ustaleniach faktycznych i zupełnie dowolnie przyjął, że nieruchomości stanowiące własność E. Spółki z o.o. w G. zostały wniesione aportem do spółki Fabryka [...] Spółki z o.o. w G.

Z protokołu zdawczo-odbiorczego z lutego 1949 r. nie wynika natomiast, aby nieruchomości wskazane w załączniku nr 2 stanowiły własność znacjonalizowanej Fabryki. Wręcz przeciwnie, w protokole tym wskazano wyraźnie, że Fabryka tylko zajmuje przedmiotowe nieruchomości. Ustalenie organu w tym zakresie jest też nieuprawnione wobec treści ksiąg wieczystych, które co najmniej do 1976 r. potwierdzały prawo własności E. Spółki z o.o. do przedmiotowych nieruchomości. Spółka zarzuciła organowi administracji publicznej również brak wnikliwego rozpoznania sprawy, nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania J. B. w celu wyjaśnienia wątpliwości organu co do własności nieruchomości oraz zlekceważenie dokumentów urzędowych potwierdzających prawo własności E. Spółki z o.o. do nieruchomości, których część wraz z zabudowaniami objęto upaństwowieniem, a przede wszystkim objęcie nacjonalizacyjną nieruchomości osoby trzeciej tj. E. Spółki z o.o., co czyni akty nacjonalizacyjne powołane w punkcie II kwestionowanej decyzji wydane z rażącym naruszeniem prawa

i z tego względu wymagane jest ich unieważnienie ewentualnie stwierdzenie

ich niezgodności z prawem.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2010 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lipca 2010 r. - Fabryka [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K., wystąpiła do Ministra Gospodarki o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r., wnosząc o uchylenie tej decyzji

w zakresie punktu II i stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu

i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa,

w części dot. przedsiębiorstwa Fabryka [...] S-ka z o.o. – [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r., ewentualnie stwierdzenie wydania wyżej wskazanych orzeczeń z naruszeniem prawa. Wyżej wymienionemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy

z dnia 3 stycznia 1946 r. przez przyjęcie, że przedsiębiorstwo Fabryki [...] Sp. z o.o. w G. podlegało przejęciu na własność państwa oraz naruszenie art. 7, 8, 76, 80 i 86 k.p.a. przez dowolne przyjęcie, że część składników majątkowych E. Sp. z o.o. w G., zostało wniesionych aportem do spółki Fabryka [...] Spółka z o.o. w G., w wyniku czego błędnie ustalono zdolność zatrudnienia w Fabryce na ponad 50 pracowników na jedną zmianę. Ponadto Spółka zarzuciła dokonanie oceny stanu majątkowego przedsiębiorstwa Fabryki w oparciu o bilans otwarcia i zamknięcia sporządzony bez udziału przedstawicieli tej Spółki oraz pominięcie okoliczności sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego, a w szczególności zastraszania jedynego udziałowca Fabryki A. B. W ocenie Spółki, organ administracji publicznej błędnie przyjął, że "przedsiębiorstwo Fabryki podlegało upaństwowieniu na podstawie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej z 3 stycznia 1946 r. albowiem było zdolne zatrudnić 50 osób. Występujący w sprawie biegły określił zdolność zatrudnienia

w przedsiębiorstwie Fabryki w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, na co wskazuje wzmianka organu w treści uzasadnienia. Biegły dokonał oceny zdolności przedsiębiorstwa do zatrudnienia pracowników na podstawie dokumentów, które nie zostały sporządzone i zatwierdzone przez przedstawicieli Fabryki, co dotyczy przede wszystkim bilansów otwarcia i zamknięcia Fabryki [...] w G. We wniosku z dnia [...] maja 2010 r., powielając część zarzutów z wniosku z dnia [..] maja 2010 r. spółka zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu Ministra Gospodarki również, że majątek obejmował składniki należące nie tylko do Fabryki, ale również E. Stąd też opinia biegłego nie mogła być inna, ale jako oparta na majątku dwóch przedsiębiorstw potraktowanego, jako majątek jednego z nich nie ma większej wartości dowodowej. Z tych samych powodów odmówić należy wartości dowodowej opinii J. H. Pozbawienie mocy dowodowej protokołu z wizji lokalnej z [...] września 1945 r. w zakresie zdolności zatrudniania pracowników przez Fabrykę jest nieuzasadnione. Organ przyjął natomiast bezkrytycznie opinię biegłego, chociaż mógł i powinien w pierwszej kolejności w oparciu o zachowane archiwalne dokumenty geodezyjne i opinie biegłych z dziedziny geodezji i budownictwa ustalić, które z obiektów budowlanych znajdujących się na gruntach [...] pozwalały na prowadzenie przez Fabrykę działalności w zakresie produkcji urządzeń kolejowych, możliwości zagospodarowania maszyn służących do produkcji tych urządzeń w nietypowych obiektach, i dopiero wówczas oceniać zdolność zatrudnienia pracowników w Fabryce na jedną zmianę.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]:

- utrzymał w mocy punkt II decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. - w zakresie niestwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. w części dotyczącej przedsiębiorstwa Fabryka [...] Sp. z o.o. – G. - z wyłączeniem nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat [...] tom II, karta [...] /pow. [...]/ i tom III, karta 96 /[...] / oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Fabryka [...] S-ka z o.o. – G. - z wyłączeniem nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat [...] tom II, karta 61 /pow. [...] / i tom III, karta 96 /[...] m2/,

- uchylił punkt II decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. niestwierdzający nieważności ww. orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. - w zakresie nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat R. tom II, karta 61 /pow. [...] i tom III, karta 96 /[...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. - w zakresie nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat [...] tom II, karta 61 /pow. [...] / i tom III, karta 96 /[...] / i stwierdził nieważność orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r.

o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa dot. przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. – G. - w zakresie nieruchomości stanowiących własność E. Sp. z o.o. w G. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "Fabryka Sp. z o.o. G. – w zakresie nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat R. tom II, karta 61 /pow. [...] / i tom III, karta 96 /[...] /.

Minister Gospodarki ustalił, że wnioskiem z dnia [...] lipca 1990 r. J. B., T. K. i K. O. wystąpili o stwierdzenie, w trybie art. 156 § 1 k.p.a., nieważności: zarządzenia Ministra Przemysłu z dnia [...] grudnia 1945 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "Fabryka [...], Sp. z o. o. w G.", orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., wydanego w porozumieniu

z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dot. przedsiębiorstwa "Fabryka [...] Sp. z o.o. G., orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego ww. przedsiębiorstwa.

Organ wskazał, ze w okresie bezpośrednio poprzedzającym ustanowienie przymusowego zarządu państwowego, a następnie nacjonalizacji przedsiębiorstwo stanowiło własność spółki Fabryka [...] Sp. z o.o. Nieruchomości, na których funkcjonowało omawiane przedsiębiorstwo, jak wynika z zaświadczeń Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] lipca 2005 r., stanowiły własność spółki E. Sp. z o.o. Pomiędzy wskazanymi spółkami istniało ścisłe powiązanie, zarówno osobą udziałowca A. B., jak i okolicznością, że ww. nieruchomości, stanowiące według wpisów w księdze wieczystej własność E. Sp. z o.o. zostały jednocześnie ujęte w bilansie otwarcia spółki Fabryka [...] Sp. z o.o. w G. z dnia [...] kwietnia 1945 r., po stronie aktywów, co oznacza, iż zostały wniesione aportem do spółki Fabryka [...] Sp. z o.o. w G. W dniu [...] grudnia 1945 r. zarządzeniem Ministra Przemysłu nad przedsiębiorstwem został ustanowiony przymusowy zarząd państwowy. Zarządzenie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. (pkt I decyzji).

Na podstawie zarządzenia z dnia [...] października 1946 r. przedsiębiorstwo zostało umieszczone w drugim wykazie przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa na zasadzie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej. Oznacza to, że postępowanie w sprawie nacjonalizacji przedsiębiorstwa zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947 r., a więc zgodnie z wymaganiami art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej. W odniesieniu do tego przedsiębiorstwa nie zostały zgłoszone zarzuty do Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w K. W dniu [...] lutego 1948 r. Minister Przemysłu i Handlu wydał orzeczenie Nr [...] na mocy, którego przejęto na własność Państwa m.in. przedmiotowe przedsiębiorstwo. Następnie orzeczeniem z dnia [...] r. ustalono, że składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] lutego 1949 r. stanowią część składową przedsiębiorstwa pn. Fabryka [...] Sp. z o.o. G., przechodzą na własność państwa. Jako składnik majątkowy tego przedsiębiorstwa przeszły na własność państwa nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha /objęte kw G., powiat R., tom II, karta 61, [...].

Minister wskazał, że dyspozycja art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej przewiduje, iż przechodzą na własność państwa przedsiębiorstwa przemysłowe, które nie zostały wymienione pod lit [..] są zdolne zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników. W toku postępowania wyjaśniającego pozyskano następujące dokumenty archiwalne, wskazujące na zdolność zatrudnienia

w przedmiotowym przedsiębiorstwie: protokół z wizji lokalnej z dnia [..] września 1945 r. stanu majątkowego firmy E. Sp. z o.o. oraz firmy Fabryka [...] Sp. z o.o. w G., w którym stwierdzono,

że w przedsiębiorstwie Fabryka [...] Sp. z o.o. zatrudnienie wynosiło [...] pracowników, "co odpowiadało możliwościom produkcyjnym tego przedsiębiorstwa"; wykaz pracowników zatrudnionych w dniu [...] lutego 1946 r.

w Fabryce [...] w G. sporządzony na podstawie ewidencji kadrowej, zawierający listę [...] pracowników. Kolejny dowód

w sprawie stanowi opinia z dnia [...] grudnia 1993 r. biegłego sądowego J. H. Biegły, opierając się na danych zawartych w wykazie pracowników zatrudnionych

w dniu [...] lutego 1946 r. w Fabryce [...] w G.

w końcowych wnioskach opinii stwierdził, że w dniu [...] lutego 1946 r. fabryka posiadała zdolność zatrudnienia na jedną zmianę [...] pracowników. Ponadto istotny dowód w sprawie stanowi opinia z dnia [...] listopada 2006 r. dr inż. W. T., który ustalił zasady określania ilości pracowników, stwierdzając, że zdolność zatrudnienia mierzy się liczbą pracowników, którzy są zatrudnieni w normalnym toku produkcji, a w szczególności zgodnie z zasadami techniki są potrzebni do prowadzenia procesu produkcyjnego danego przedsiębiorstwa. Biegły dokonał swych obliczeń na podstawie dostępnych danych o powierzchni i wyposażeniu przedsiębiorstwa i ustalił,

iż zdolność zatrudnienia przy produkcji w przedmiotowym przedsiębiorstwie wynosi [...] pracowników na jedną zmianę. Biegły dokonał także sprawdzenia obliczeń metodą wskaźnikową - wskaźnikiem powierzchni przemysłowej na jednego pracownika. Wskaźnik ten w przedsiębiorstwach o podobnym profilu produkcji kształtuje się na poziomie ok. 10 -15 m2/pracownika. Jako powierzchnię przemysłową przyjęto

w uproszczeniu powierzchnię użytkową w podstawowych budynkach przemysłowych, odliczając powierzchnię biur i administracji. Biegły dokonał obliczenia w następujący sposób: [...] pracowników. W końcowych wnioskach stwierdził, że zdolność zatrudnienia w przedsiębiorstwie pn. Fabryka G. na jedną zmianę roboczą przy produkcji w dniu [...] lutego 1946 r. w oparciu o rzeczywisty stan maszyn i urządzeń przedsiębiorstwa określa się na [...] pracowników.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ administracji publicznej pozbawił mocy dowodowej protokół z wizji lokalnej z dnia [...] września 1945 r. stanu majątkowego firmy Fabryka [...] Sp. z o.o. w G., organ wskazał, iż protokół ten ma niewielką wartość dowodową, gdyż zawiera informację dotyczącą faktycznego zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie /[...] pracowników/, podczas gdy kryterium upaństwowienia przedsiębiorstw, na podstawie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, stanowiła rzeczywista zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę w dniu [...] lutego 1946 r. Protokół ten nie odzwierciedla stanu zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie na dzień [...] lutego 1946 r. Z ww. względów ograniczoną wartość dowodową posiada również opinia z dnia [...] grudnia 1993 r. biegłego sądowego J. H.. Biegły w swoim opracowaniu wskazał na zdolność zatrudnienia

w ww.przedsiębiorstwie w dniu [...] lutego 1946 r., określając ją nie na podstawie funkcjonującego w tym przedsiębiorstwie [...], lecz na podstawie danych o faktycznym zatrudnieniu. Zatem, zarówno opinia z dnia [...] grudnia 1993 r. biegłego sądowego w zakresie organizacji i zarządzania, mgr J. H.,

jak również wykaz pracowników zatrudnionych w dniu 5 lutego 1946 r. w Fabryce [...] w G. nie są dowodami, wskazującymi na rzeczywistą zdolność zatrudnienia. Organ stwierdził, iż wysoki poziom zatrudnienia

w dniu [..] lutego 1946 r. dowodzi pośrednio, iż zdolność zatrudnienia w ww. przedsiębiorstwie nie mogła być niższa od kryterium jego nacjonalizacji, tj. 50 pracowników zatrudnionych przy produkcji na jedną zmianę.

Oceniając wartość dowodową opinii biegłego dr inż. W. T. organ stwierdził bezzasadność zarzutów strony skarżącej podniesionych we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. W ocenie organu administracji publicznej, biegły sporządził przedmiotową opinię w sposób szczegółowy, pełny i profesjonalny. Opinia ta została oparta na faktycznie istniejącym stanie przedsiębiorstwa w dniu [...] lutego 1946 r. Opinię tę należało zatem dopuścić jako kluczowy dowód w niniejszej sprawie, gdyż wnioski przedstawione w opinii biegłego dr inż. W. T. w zakresie określenia rzeczywistej zdolności zatrudnienia w przedmiotowym przedsiębiorstwie są wiarygodne i przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowody te potwierdzają, że zdolność zatrudnienia w ww. fabryce, w dniu [...] lutego 1946 r. znacznie przekraczała kryterium upaństwowienia tego przedsiębiorstwa, tj. 50 pracowników na jedną zmianę. Zatem orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa "Fabryka [...] Sp. z o.o. G. - z wyłączeniem nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat [...] tom II, karta 61 /pow.

[...] i tom III, karta 96 /[...], nie narusza prawa, tym bardziej

w sposób rażący. Organ wskazał, że skoro orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu

i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., w części dotyczącej ww. przedsiębiorstwa

(z wyłączeniem nieruchomości stanowiących własność E. Sp. z o.o. w G.), nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, to również ściśle z nim związane orzeczenie Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Fabryka [...] Sp. z o.o. G. - z wyłączeniem nieruchomości stanowiących własność E. Sp. z o.o. - zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] lutego 1949 r., nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Stan prawny wynikający z ksiąg wieczystych potwierdza, iż znacjonalizowane nieruchomości wskazane w załączniku nr [...] do protokołu zdawczo-odbiorczego stanowiły własność E. Sp. z o.o. Minister stwierdził zasadność twierdzeń E. Sp. z o.o. w likwidacji

z siedzibą w K. zawartych we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w zakresie nieruchomości stanowiących własność E. Sp. z o.o., przejętych na własność państwa wraz z przedsiębiorstwem "F. Sp. z o.o. G. Jednocześnie stwierdził, że wniosek z dnia [...] maja 2010 r. Fabryki [...] Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w zakresie w jakim dotyczy majątku E. Sp. z o.o., wykracza poza zakres interesu prawnego tej osoby prawnej.

W związku z powyższym organ wskazał, że zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. w zakresie pkt. II decyzji niestwierdzającego nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. w zakresie nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat R. tom II, karta 61 /pow. [...] / i tom III, karta 96 /[...] /. Omawiane nieruchomości nie były własnością przedsiębiorstwa "Fabryka [...] Sp. z o.o. G., lecz stanowiły własność osoby trzeciej, tj. spółki E. Sp. z o.o. w G. Minister Gospodarki stwierdził zatem wystąpienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przy wydaniu orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa "Fabryka [...] Sp. z o.o. G., pow. R. w zakresie nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat R. tom II, karta 61 /pow. [...] m2/ i tom III, karta 96 /[...] / oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "Fabryka [...] Sp. z o.o. G. -

w zakresie nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat R. tom II, karta 61 /pow. [...] / i tom III, karta 96 /[...]/.

Organ wskazał, iż na podstawie informacji udzielonych przez Prezydenta Miasta R. (pismo z dnia 2 marca 2006 r.) niektóre działki, bądź ich części wcześniej znacjonalizowane, objęte zostały następnie decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1997 r. Nr [...], tj. część działki [...], część działki [...], działka [...], działka [...], działka [...], działka [...], działka [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...], część działki [...] oraz część działki [...]. Ponadto, Gmina Miasta R. jest właścicielem działek nr [...] oraz [...], [...],[...] i [...], zaś Urząd Miasta R. jest dysponentem stanowiących własność państwa działek nr [...], [...], [...].Według ustaleń organu działka nr [...] została wydzielona na podstawie decyzji o podziale nieruchomości z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] i stanowi część drogi dojazdowej, która nie posiada statusu drogi publicznej. Przedmiotowa działka jest własnością Gminy Miasta R. na mocy decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...].

Organ wskazał podmioty, które są w chwili obecnej użytkownikami wieczystymi, bądź właścicielami przejętych na własność państwa nieruchomości, na podstawie dalszego obrotu cywilnoprawnego. Wskazał jednocześnie, że skutkiem prawnym nacjonalizacji było przede wszystkim odjęcie prawa własności dotychczasowemu właścicielowi i przejście własności na Państwo. Skutki prawne wywołane przez późniejsze zdarzenia, nie mogą stanowić podstawy do oceny, że tym samym decyzja nacjonalizacyjna, wydana z rażącym naruszeniem prawa, wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie należało odróżnić skutki prawne wywołane ww. decyzjami uwłaszczeniowymi Wojewody [...] oraz Wojewody [...], od skutków prawnych wywołanych decyzjami nacjonalizacyjnymi na podstawie, których Skarb Państwa nabył na własność przedmiotowe nieruchomości. Jak wskazano wyżej, przedmiotem niniejszego postępowania są właśnie ww. decyzje nacjonalizacyjne, a nie późniejsze decyzje Wojewody [...] oraz Wojewody [...]. Zdarzenia prawne dotyczące przedmiotowych nieruchomości nie mają bezpośredniego związku z ocenianymi decyzjami nacjonalizującącymi przedmiotowe przedsiębiorstwo, lecz są skutkiem innych zdarzeń prawnych.

Minister stwierdził, że orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia

[...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa "Fabryka [...] S-ka z o.o. – G.- w zakresie nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat R. tom II, karta 61 /pow. [...] i tom III, karta 96 /[...] m2/ oraz orzeczenie Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. - w zakresie nieruchomości określonych w księgach wieczystych G. powiat R. tom II, karta 61 /pow. [...] / i tom III, karta 96 /[...] /,

nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2012 r. w części, w jakiej utrzymuje w mocy punkt II własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. stała

się przedmiotem skargi Fabryki [...] Sp. z o.o. w likwidacji, reprezentowanej przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje w mocy punkt II własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisu art. 7, 8, 76, 80 i 86 k.p.a. poprzez pominięcie protokołów zdawczo-odbiorczych z [...] września 1945 r., protokołu zebrania właścicieli udziałów Fabryka [...] Sp. z o.o. z [...] września 1945 r., dokonanie ustaleń na podstawie opinii W. T., pomimo, że zachowane dokumenty wskazują w ocenie skarżącego na objęcie przedsiębiorstwa skarżącej Spółki w oparciu o wielkość zatrudnienia pracowników zarówno w Fabryce [...], jak i E.. Pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisu art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. przez przyjęcie, że Fabryka [...] Sp. z o.o. podlegała przejęciu na własność Państwa. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że do ustalenia nacjonalizacji przedsiębiorstwa skarżącej Spółki przyjęto łącznie składniki majątkowe oraz pracowników zatrudnionych zarówno w Fabryce [...], jak i E. Sp. z o.o., a to na podstawie opinii biegłego W. T., której nadano decydujące znaczenie w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi

za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Sąd rozpatrując niniejszą sprawę ze skargi Fabryki [...] Sp. z o.o. w likwidacji w K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia

[...] listopada 2012 r. w zaskarżonej części, tj. w tej części, w jakiej organ ten utrzymał

w mocy punkt II własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki w poddanej kontroli części (punkt I decyzji z dnia

[...] listopada 2012 r.) nie narusza prawa.

W ocenie Sądu, prawidłowe są ustalenia organu, iż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa "Fabryka [...] Sp. z o.o. G.

i orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. wydanego

w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "Fabryka [...] Sp. z o.o. G., oba orzeczenia z wyłączeniem nieruchomości określonych w księgach wieczystych [...] Powiat R. tom II, karta 61/pow. [...] i tom III, karta 96/[...]. Wobec niezaskarżenia decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. w pozostałej części, kontrolą Sądu nie było objęte rozstrzygnięcie Ministra Gospodarki w zakresie tegoż wyłączenia, tj. w części w jakiej zaskarżoną decyzją organ uchylił własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. i stwierdził nieważność wyżej wymienionych orzeczeń w zakresie nieruchomości określonych

w księgach wieczystych G. Powiat R. tom II, karta 61/pow. [...]

i tom III, karta 96/[...]. Decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2012 r. w niezaskarżonej części stała się zatem prawomocna.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej k.p.a. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Nie chodzi przy tym o błędy

w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1987 r. sygn. akt II SA 2145/86 [w:] Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego pod red. R.Hausera, Warszawa 1995,

str. 337).

Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), która weszła w życie 5 lutego 1946 r. stanowiła w art. 3 ust. 1 lit. B zdanie 1, że Państwo przejmuje

na własność za odszkodowaniem przedsiębiorstwa przemysłowe nie wymienione pod [...], jeżeli zdolne są zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników.

W ocenie Sądu, ustaleniom Ministra Gospodarki, co do prawidłowości zastosowania tego przepisu nie można zarzucić dowolności. Organ rozważył cały materiał dowodowy, w tym wziął pod uwagę przy jego ocenie – czemu dał wyraz

w uzasadnieniu decyzji – protokół z wizji lokalnej z dnia [...] września 1945 r. z którego wynikało, że zatrudnienie w Fabryce [...] Sp. z o.o.

w G. wynosiło [...] pracowników. Jednocześnie, prawidłowo organ stwierdził, że protokół ten nie ma mocy dowodowej pozwalającej przyjąć – na jego podstawie –

że nie została spełniona przesłanka z art. 3 ust. 1 lit. B powołanej wyżej ustawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że zdolność zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie, oznacza możliwość zatrudnienia na jedną zmianę określonej liczby pracowników istniejącą w dniu [...] lutego 1946 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. Ustawodawca, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1693/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl), nie odnosi się do faktycznej liczby zatrudnionych pracowników, ale do zdolności zatrudnienia w tej dacie. Zdolność ta musi być oceniana zgodnie

z istniejącym w dniu [..] lutego 1946 r. potencjałem produkcyjnym przedsiębiorstwa.

W ocenie Sądu, prawidłowe było sięgnięcie przez organ w niniejszej sprawie

po dowód w postaci opinii rzeczoznawcy sporządzony w zakresie oceny zdolności zatrudnienia w przedsiębiorstwie Fabryka [...] Sp. z o.o. G.. Trafnie, na podstawie tej – zasadnie przyjętej jako miarodajny dowód – opinii z dnia [...] listopada 2006 r. sporządzonej przez dyplomowanego rzeczoznawcę W. T., organ stwierdził, że w dniu [...] lutego 1946 r. Fabryka [...] Sp. z o.o. Posiadała zdolność zatrudnienia na jedną zmianę [...] pracowników.

Ustaleń opinii tego dyplomowanego rzeczoznawcy a w konsekwencji i ustaleń organu przyjętych na jej podstawie nie zmienia w ocenie Sądu okoliczność,

że po wojnie, w latach [...], Fabryka [...] Sp. z o.o. prowadziła działalność na terenie stanowiącym własność E.

Sp. z o.o. Opinia rzeczoznawcy z dnia [....] listopada 2006 r. i ustalenia organu

nie przeczą temu, że te dwa przedsiębiorstwa dysponowały własnym majątkiem

i maszynami produkcyjnymi, co podniósł pełnomocnik w skardze. Fakt, iż nacjonalizacją Fabryki [...] Sp. z o.o. objęto – jak wynika z decyzji Ministra Gospodarki wydanej w dniu [...] listopada 2012 r. (pkt II tej decyzji) – w sposób nieuprawniony majątek E. nie jest równoznaczny z tym, co podnosi pełnomocnik skarżącej, że do oceny zdolności zatrudnienia przyjęto niewłaściwe dane. Nadto, wbrew twierdzeniu skargi do ustalenia zdolności zatrudnienia w Fabryce [...] Sp. z o.o. organ nie przyjął liczby pracowników zatrudnionych w obu przedsiębiorstwach, albowiem ocena dokonana w tym zakresie przez rzeczoznawcę w opinii z dnia [...] listopada 2006 r. opierała się na badaniu wyposażenia produkcyjnego i liczby pracowników potrzebnych do prowadzenia procesu produkcyjnego Fabryki [...], w tym pracowników obsługujących maszyny i urządzenia w tym przedsiębiorstwie. Opinia dyplomowanego rzeczoznawcy z dnia [...] listopada 2006 r. nie opiera się zatem na ustaleniach w zakresie liczby zatrudnionych w obu przedsiębiorstwach. Natomiast opinii rzeczoznawcy J. H. z dnia [...] grudnia 1993 r., która opierała się wyłącznie na danych o faktycznym zatrudnieniu ([...] pracowników), organ zasadnie nie przyznał mocy dowodowej w tej sprawie.

W ocenie Sądu, organowi nie można w niniejszej sprawie zarzucić naruszenia przepisu art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., jak również niezasadny jest zarzut naruszenia

art. 76 i art. 86 k.p.a.

Protokół zebrania właścicieli udziałów Fabryka [...] Sp. z o.o. z dnia [...] września 1945 r., na który w skardze powołał się pełnomocnik skarżącej, nie stanowi dowodu określającego inną zdolność zatrudnienia na jedną zmianę w tym przedsiębiorstwie, niż określono to w przyjętej jako wiarygodny dowód opinii rzeczoznawcy z dnia [...] listopada 2006 r. W protokole tym mowa jest jedynie

o tym, że E. oddała Fabryce [...]

Sp. z o.o. w dzierżawę maszyny i oddała do używania budynki, wskazując odpowiedni wyższy czynsz z tego tytułu.

Przepis art. 40 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502), który wprawdzie nie definiował pojęcia przedsiębiorstwa, jednakże określał co wchodzi w skład przedsiębiorstwa –

w razie jego zbycia – stanowił m.in. o prawach wynikających z najmu i dzierżawy lokali zajmowanych przez przedsiębiorstwo.

Biorąc pod uwagę zarówno treść opinii rzeczoznawcy z dnia [...] listopada 2006 r. jak i protokołu zebrania właścicieli udziałów Fabryki [...] Sp. z o.o.

z dnia [...] września 1945 r. organowi nie można zarzucić naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. Organ wprawdzie nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji – w tym zakresie – do załączonego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy protokołu przesłuchania J. B. z dnia [...] lipca 2006 r., które odbyło się przed Sądem Rejonowym w K., jednakże to uchybienie przepisowi art. 107 § 3 k.p.a. nie miało w ocenie Sądu wpływu na wynik niniejszej sprawy. Powierzchnia obiektów budowlanych Fabryki [...]Sp. z o.o. przyjęta do oceny przez rzeczoznawcę wynosiła [...] m2, rzeczoznawca wyszczególnił [...] budynków, nie wliczając w to budynków biur i administracji. Z protokołu zaś przesłuchania J. B. wynikało, że E. zajmowała [...] ha i posiadała [...] budynków.

Dokonanej przez organ w tej sprawie ocenie dowodów nie można zarzucić dowolności. Uwzględniając powyższe oraz biorąc pod uwagę już samą tylko liczbę pracowników produkcji w zasadniczym zakresie obróbki i montażu wskazaną przez dyplomowanego rzeczoznawcę w ocenie z dnia [...] listopada 2006 r., składającą się na zdolność zatrudnienia w Fabryce [...] Sp. z o.o. przy produkcji na jedną zmianę, brak jest podstaw do zakwestionowania twierdzenia Ministra Gospodarki, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r.

o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa "Fabryka [...] Sp. z o.o. G. i orzeczenie Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] września 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "Fabryka [...]

Sp. z o.o. G., z wyłączeniem nieruchomości należących do E. Sp. z o.o., nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Samo nieodniesienie się w zaskarżonej decyzji do załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumentów w postaci protokołu zebrania właścicieli udziałów Fabryki [...] Sp. z o.o., czy protokołu przesłuchania J. B. może być kwalifikowane jako naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., jednakże nie miało ono wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.