Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 304/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 304/18

UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania B. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w G., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], zajętej pod część drogi powiatowej nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewoda [...], działając w trybie art. 73 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), z wniosku Zarządu Powiatu w P. z dnia [...] lutego 2016 r., decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., stwierdził nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w G., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], zajętej pod część drogi powiatowej nr [...] (dawny numer [...]).

Od powyższej' decyzji odwołanie złożył B. W. wyrażając niezadowolenie z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. i podnosząc kwestie odszkodowawcze.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Tak więc prowadząc postępowanie w trybie art. 73 powołanej ustawy organ obowiązany jest ustalić stan prawny i faktyczny na dzień 31 grudnia 1998 r.

Organ ustalił na postawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt [...], że B. W. nabył z dniem 1 stycznia 1997 r., przez zasiedzenie, udział w wysokości [...] części w prawie współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], z której została wydzielona działka nr [...].

Współwłaścicielem pozostałych udziałów w ww. nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. była S. W. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po S. W., zmarłej dnia [...] czerwca 2007 r. nabył B. W. w całości.

Zatem przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 17 listopada 1986 r, w sprawie zaliczenia ¡dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: stołecznym warszawskim, jeleniogórskim, płockim, radomskim i szczecińskim (Dz. U. Nr 42, poz. 205 ze zm.) droga nr [...] relacji [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich.

Z uwagi na fakt, iż ww. ciąg komunikacyjny nie został wyszczególniony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. z 1998 r.;. Nr 160, poz. 1071), stał się na podstawie art. 103 ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. drogą powiatową (aktualnie nr [...]).

Organ podkreślił, że o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Organ wskazał, że ze znajdującej się w aktach sprawy mapy sytuacyjnej z dnia [...] września 2015 r. sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika, że przedmiotowa; nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Powyższy fakt odnajduje, również swoje potwierdzenie w oświadczeniu K. G. - Członka Zarządu Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r.

Podkreślił, że mapa do celów prawnych, sporządzona przez uprawnionego geodetę w oparciu o dokumentację geodezyjną, przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 kpa, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w niej stwierdzone przez uprawnionego geodetę, tym bardziej że powyższą dokumentację geodeta obowiązany jest sporządzić z należytą starannością zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami prawa, co wynika bezpośrednio z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.), pod rygorem odpowiedzialności wskazanej w art. 46 ww. ustawy z dnia 17 maja 1989 r.

Zatem zdaniem organu fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. został udowodniony.

Kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 jest przesłanka władania przez podmiot publiczny.

Odnosząc się do tej przesłanki organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie K. G. - Członka Zarządu Powiatu [...]. Z przedmiotowego oświadczenia wynika, że ww. droga była utrzymywana przez zarząd drogi tj. Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich w W. do dnia 31 grudnia 1998 r. a w ramach robót utrzymaniowych wykonywano roboty związane z zimowym utrzymaniem i bieżącymi remontami. Działka ta zajęta jest pod nawierzchnię asfaltową, rowy i pobocze gruntowe.

Organ podkreślił, że do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli jej właściciela.

Podniósł również, że władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności związanych z utrzymaniem danej drogi publicznej tylko w stosunku do konkretnych działek.

Dodatkowo organ wskazał, że sam skarżący przedłożył do akt sprawy kopię pisma Kierownika Powiatowego Zarządu Dróg Lokalnych z dnia [...] maja 1964 r.

potwierdzające, że faktycznie w 1963 r. Powiatowy Zarząd Dróg Lokalnych w P. prowadził przebudowę drogi [...], w wyniku czego zmieniła się szerokość drogi z 4 m na 8 m. Jednocześnie podkreślił, iż wykonywanie faktycznych czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związanych z jej utrzymaniem odbywa się w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego ogrodzenie, a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, co wynika bezpośrednio z całości I zgromadzonego materiału, dowodowego), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad tym gruntem władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych.

Reasumując organ odwoławczy uznał, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną oraz sprawowane było nad nią władztwo publicznoprawne.

W związku z tym stwierdził iż wszystkie wymogi wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. zostały wypełnione i prawidłowo udokumentowane.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, dotyczących kwestii odszkodowania organ wyjaśnił, że sprawa odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 rozpatrywana jest w odrębnym postępowaniu.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniósł B. W.

W uzasadnieniu skargi wskazał, ze płaci podatki od całej nieruchomości. Podkreślił, że pielęgnuje całą działkę aż do krawędzi jezdni. Wycina krzaki, czyści rowy. Skarżący podnosił również kwestie związane z zapłata odszkodowania za zajętą pod drogę działkę.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest nie zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 ustawy

z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub własnością jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Celem przyjętego unormowania była regulacja zastanych stanów faktycznych. Dotyczy ona więc zajętych przed dniem wejścia w życie ustawy terenów z przeznaczeniem na drogi publiczne i jako takich funkcjonujących w dniu 31 grudnia 1998 r.

Zajęcie terenu i wybudowanie drogi publicznej stworzyło bowiem w takiej sytuacji nieodwracalny stan faktyczny.

Przywołany przepis, jak zasadnie zauważył Minister Infrastruktury i Budownictwa , określa trzy przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności gruntów. Są to: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., władanie nią w tej dacie przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nie przysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.

W niniejszej sprawie niesporny jest fakt, że w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielem spornej nieruchomości (działka nr [...]) były osoby fizyczne B. W. i S. W.

Niesporne jest również to, że na dzień 31 grudnia 1998 r. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Komunikacji z dnia 17 listopada 1986 r, w sprawie zaliczenia ¡dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: stołecznym warszawskim, jeleniogórskim, płockim, radomskim i szczecińskim (Dz. U. Nr 42, poz. 205 ze zm.) droga nr [...] relacji [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich.

Z uwagi na fakt, iż ten ciąg komunikacyjny nie został wyszczególniony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich stał się na podstawie art. 103 ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. drogą powiatową (aktualnie nr [...]).

Istota sporu sprowadza się do oceny czy nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną a jeśli tak, to czy w dacie tej wykonywane było na niej władztwo publicznoprawne przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego.

Orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 73 ust. 1 Pwurap.

Powyższe stanowisko Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę podziela.

Jak słusznie zauważył Minister, fakt zajęcia działki nr [...] pod drogę publiczną wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy sytuacyjnej nieruchomości wpisanej do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] października 2015 r. Z przedmiotowej mapy wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r. teren odpowiadający obecnie wydzielonej działce nr [...] o pow. [...] ha znajdował się w granicach pasa drogowego drogi publicznej, co potwierdza stosowna adnotacja, uprawnionego geodety. Wskazać zaś należy, że mapy i szkice sporządzone przez uprawnionego geodetę przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego są dokumentami urzędowymi, których moc dowodowa nie może być kwestionowana przez sąd bowiem zgodnie z art. 76 k.p.a. to co zostało w tym dokumencie stwierdzone stanowi dowód w sprawie.

Tak więc, operat techniczny sporządzony przez upoważnionego funkcjonariusza publicznego - geodetę, korzysta z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń i zapisów oraz jest kluczowym dowodem w niniejszej sprawie. Brak jest zaś podstaw, aby odmawiać mocy dowodowej temu dokumentowi. Wzruszenie mocy dowodowej tego dokumentu jest bowiem możliwe wyłącznie przez przeprowadzenie przeciwdowodu.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący przedstawił w toku postępowania taki skuteczny przeciwdowód, np. w postaci operatu technicznego sporządzonego przez innego uprawnionego geodetę.

Dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, dowody zaś przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące.

Zdaniem Sądu zgromadzony przez organ materiał dowodowy jest wystarczający , aby uznać, że w dniu 31 grudnia 1998 r. część działki numer [...] oznaczona na opisanej mapie jako działka numer [...] o powierzchni [...] ha, znajdowała się w pasie drogi publicznej - powiatowej (aktualnie nr [...]).

W ocenie Sądu, udowodniono również w wystarczającym stopniu przesłankę związaną z pozostawaniem działki nr [...] we władaniu publicznoprawnym w rzeczonym okresie. Powyższe potwierdza znajdujące się w aktach oświadczenie K. G. - Członka Zarządu Powiatu [...]. Z którego wynika, że ww. droga była utrzymywana przez zarząd drogi tj. Wojewódzką Dyrekcję Dróg Miejskich w W. do dnia 31 grudnia 1998 r. a w ramach robót utrzymaniowych wykonywano roboty związane z zimowym utrzymaniem i bieżącymi remontami. Działka ta zajęta jest pod nawierzchnię asfaltową, rowy i pobocze gruntowe.

A zatem powyższe wskazuje na dokonywanie cyklicznych czynności faktycznych - prac remontowych, zmierzających do utrzymania w należytym stanie drogi powiatowej poprzez podejmowanie działań należących do zarządcy drogi ustawowo zdefiniowanych w art. 20 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1440 z późn. zm.).

Reasumując Sąd zważył, że Minister oraz Wojewoda w sposób nie budzący wątpliwości wykazali, że spełnione zostały łącznie przesłanki władania przedmiotową nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] zajętej pod drogę publiczną – powiatową.

Organy orzekające, nie naruszyły przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie doszło również do takiego naruszenia przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem brak jest podstaw do uchylenia wydanych w tym przedmiocie decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.