Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 679/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 r. sprawy ze skargi B. A. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 8 grudnia 2006 r., nr [...], na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229), nakazał państwu W. i K. P., rozbiórkę ściany o konstrukcji drewnianej, zmieniającej funkcję części klatki schodowej na przedpokój w mieszkaniu nr 1, wybudowanej w latach 70 bez wymaganego pozwolenia na budowę, w poziomie parteru na spoczniku schodów wewnętrznych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym nr [...] w Z., gmina S. P.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia 26 marca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 334/10, uchylił decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał na konieczność zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu B. P., która w wyniku umowy darowizny stała się następcą prawnym stron zobowiązanych, o czym nie poinformowano organu odwoławczego.

Decyzją z dnia 14 stycznia 2011 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem na zaistniałe następstwo prawne w postępowaniu.

Decyzją z dnia 7 czerwca 2011 r., nr [...], na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał B. P., obecnej właścicielce mieszkania nr [...] w budynku mieszkalnym nr [...] w Z., dokonanie rozbiórki ściany o konstrukcji drewnianej, zmieniającej funkcję części klatki schodowej na przedpokój lokalu mieszkalnego nr [...], wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę w latach 70 – tych ubiegłego wieku w poziomie parteru, na spoczniku schodów wewnętrznych w tym budynku.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wykonane roboty budowlane stanowiły przebudowę, która wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Organ wskazał, iż konsekwencje prawne samowoli budowlanej należało ocenić w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., ze względu na wykonanie przebudowy klatki schodowej w latach 70 – tych, czyli pod rządami wskazanej ustawy. Organ ustalił, że po dokonanej przebudowie klatki schodowej faktyczna szerokość spocznika wynosi 0,53 m i jest niezgodna z obowiązującym w okresie przebudowy zarządzeniem nr [...] Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, a także z rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62) i aktualnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), które określają minimalną szerokość spoczników na klatkach schodowych, odpowiednio:dla domów jednorodzinnych: 0,7 m (§ 37 ust. 1 pkt 2 zarządzenia z 1966 r.), 0,8 m (§ 52 ust. 2 rozporządzenia z 1980 r.), 0,8 m (§ 68 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r.), natomiast dla budynków wielorodzinnych: 1,0 m (§ 37 ust. 1 pkt 8 zarządzenia z 1966 r.), 1,5 m (§ 52 ust. 2 rozporządzenia z 1980 r.), 1,5 m (§ 68 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r.).

W ocenie organu, likwidacja stanu zagrożenia i stanu niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych wymaga w istocie rozbiórki wybudowanej ściany, a tym samym brak jest możliwości nakazania zmian i przeróbek na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Ponadto organ wskazał, iż zgodnie ze stanowiskiem Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w M., wyrażonym w piśmie z 14 maja 2004 r., w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 121 poz. 1138), wykonanie ściany na klatce schodowej doprowadziło do zaistnienia stanu zagrażającego życiu ludzi.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. P. podniosła zarzut naruszenia art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., wskazując, iż ma on zastosowanie do obiektów budowlanych lub ich części, a nie do robót budowlanych, które nie polegają na budowie obiektu budowlanego lub jego części. Odwołująca się wskazała, iż wykonane roboty stanowią roboty budowlanych, o jakich jest mowa w przepisach art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Na podstawie tych przepisów, jej zdaniem, możliwe jest nakazanie przebudowy biegów schodowych w sposób, który prowadziłby do zgodności z warunkami technicznymi i jednocześnie pozwalał na zachowanie przedmiotowej ścianki. Odwołująca się wskazała, iż rozbiórka spowoduje dostępność jej mieszkania z klatki schodowej dla osób trzecich. W odwołaniu wskazano, iż § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38 poz.197 ze zm.) stanowił, że zgłoszenia ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego nie wymaga dokonanie w budynkach nowo wznoszonych lub istniejących drobnych zmian w układzie ścianek działowych niekonstrukcyjnych, ustawianych prostopadle do belek konstrukcyjnych stropu lub dowolnie ustawianych na stropach krzyżowozbrojonych albo zawieszonych na ścianach konstrukcyjnych.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 13 lipca 2011 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, przez budowę rozumie się wykonywanie obiektu budowlanego, a także jego przebudowę i rozbudowę. Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy, roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przepis § 44 ust. 1 pkt 4 d rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru budowlanego (Dz.U. Nr 8 poz. 48 ze zm.) określa, że wykonanie inwestycji budowlanych (jak przebudowa klatki schodowej) mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich, wymaga pozwolenia na budowę. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do obiektów budowlanych, których budowa (zatem również - przebudowa), bez wymaganego pozwolenia na budowę, została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymi przepisami są uregulowania zawarte w art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle mającego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części konieczne jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek: braku wymaganego pozwolenia na budowę oraz co najmniej jednej z sytuacji określonych w pkt 1 i 2. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie dokonanej samowolnie w latach 70 - tych przebudowy klatki schodowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym ze świetlicą w Z. nie ma możliwości wdrożenia procedury legalizacyjnej, bowiem usunięcie stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, spowodowanego niedopuszczalnym, w świetle przywołanych przepisów, zwężeniem, w wyniku wzniesienia ścianki działowej, jedynej drogi ewakuacyjnej, którą stanowi klatka schodowa - może nastąpić tyko poprzez rozbiórkę tej ścianki. Stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., obowiązany do dokonania na swój koszt rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Jak ustalono, obecna właścicielka mieszkania nr 1 nie była inwestorem przebudowy, jednakże w drodze umowy darowizny przejęła pożytki i ciężary związane z nabytym mieszkaniem, dlatego nakaz mógł być skierowany tylko do tej strony. Organ wskazał, iż w następstwie wykonania ścianki działowej na spoczniku klatki schodowej została zwiększona kubatura części wielorodzinnego budynku mieszkalnego, jaką stanowi wyodrębnione mieszkanie, z jednoczesnym pomniejszeniem kubatury części wspólnej tego obiektu, którą jest klatka schodowa. Sprawa nie dotyczy więc jednej ze ścianek działowych, wydzielających pomieszczenia w ramach tego samego mieszkania (pokoje, kuchnia, łazienka), lecz przegrody ściennej, która wprowadziła zmiany w kubaturze dwóch części obiektu budowlanego o różnych funkcjach użytkowych.

Skargę na powyższą decyzję wniosła B. P., która wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skarżąca wskazała, że domaga się rozstrzygnięcia umożliwiającego jej doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, czyli wykonania przebudowy schodów w taki sposób, aby doprowadzić je do zgodności z warunkami technicznymi przy jednoczesnym zachowaniu przedmiotowej ścianki. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że nie istnieje faktyczna możliwość doprowadzenia istniejącej zabudowy do zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi. Dysponuje ona bowiem przygotowanym projektem przebudowy ścianki na klatce schodowej. Według niej, ze względu na warunki panujące na klatce schodowej i w piwnicznej kotłowni, nie jest możliwe normalne funkcjonowanie bez odgrodzenia jej lokalu od klatki schodowej. Skarżąca stwierdziła, iż utrzymanie w mocy zaskarżonych rozstrzygnięć doprowadzi do sytuacji, w której jej mieszkanie stanie się częścią klatki schodowej i będzie ogólnodostępne, co naruszy jej prawo własności.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Będące przedmiotem niniejszego postępowania roboty wykonane zostały w budynku o przeznaczeniu mieszanym – mieszkalnym oraz użytkowym, z przeznaczeniem na świetlicę gminną.

Organ ustalił, iż poprzednicy prawni skarżącej wykonali w latach 70-tych w poziomie parteru budynku ściankę działową na spoczniku klatki schodowej prowadzącej do dwóch lokali mieszkalnych. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych protokołu z dnia 24 marca 2004 r. wynika, iż zabudowa została wykonana w latach 70 –tych, 30 lat temu, a więc około 1974 r. W 1974 r. doszło do zmiany stanu prawnego, związanej z wejściem w życie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), która uchyliła obowiązującą poprzednio ustawę z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. Nr 7, poz. 46 ze zm.). Na gruncie obu tych aktów prawnych wykonanie robót będących przedmiotem niniejszego postepowania wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.

Art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane stanowił, iż przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Także zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, inwestor mógł rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.

Cytowane przez skarżącą rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38 poz.197 ze zm.), w § 4 przewidywało zwolnienia z uzyskania pozwolenia na budowę i obowiązku zgłoszenia części robót budowalnych. W szczególności przepis § 4 ust. 1 pkt. 3 tego rozporządzenia, stanowił, że nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego dokonanie w budynkach nowo wznoszonych lub istniejących drobnych zmian w układzie ścianek działowych niekonstrukcyjnych, ustawianych prostopadle do belek konstrukcyjnych stropu lub dowolnie ustawianych na stropach krzyżowozbrojonych albo zawieszonych na ścianach konstrukcyjnych. Natomiast w § 4 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia z obowiązku tego zwolniono dokonanie w budynkach nowo wznoszonych lub istniejących drobnych zmian w układzie pomieszczeń bez zmiany sposobu ich użytkowania.

Wbrew stanowisku skarżącej, § 4 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego nie stanowił podstawy zwolnienia wykonanych robót z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wykonanie zmian w układzie ścianek działowych niekonstrukcyjnych może mieć charakter zmian nieistotnych (drobnych), bądź też charakter zmian istotnych. W sytuacji, gdy wykonanie ścianki działowej doprowadziło do zmiany układu funkcjonalnego w obiekcie budowlanym, zmiany przeznaczenia oraz sposobu korzystania z klatki schodowej, której część stała się elementem lokalu mieszkalnego, taka zmiana nie może być zakwalifikowana jako drobna zmiana w układzie ścianek działowych. Interpretację taką potwierdza treść w § 4 ust. 1 pkt. 4 cytowanego rozporządzenia, zezwalająca na dokonanie w budynkach nowo wznoszonych lub istniejących drobnych zmian w układzie pomieszczeń bez zmiany sposobu ich użytkowania. Zmiana układu pomieszczeń, wpływająca na zmianę sposobu użytkowania powierzchni budynku nie stanowiła zatem w rozumieniu tego przepisu zmiany o charakterze drobnym. Wykonanie ściany, w wyniku którego doszło do zwiększenia powierzchni lokalu mieszkalnego i zmniejszenia powierzchni korytarza stanowi przebudowę budynku, która nie może być uznana za zmianę o drobnym charakterze. Zastosowanie tego przepisu prowadzi do wniosku, że inwestor winien był uzyskać pozwolenie na budowę. Przepisy prawa nie przewidywały bowiem zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę robót, związanych ze zmianą przeznaczenia powierzchni budynku.

Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.), w art. 103 ust. 1 stanowi, iż normy art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Kierując się powyższym przepisem, organ w niniejszej sprawie zastosował do przedmiotowej samowoli budowlanej przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Skarżąca kwestionowała prawidłowość zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r., wskazując, iż w wyniku wykonanych robót budowlanych nie doszło do powstania obiektu budowlanego lub jego części, zatem w sprawie nie mógłby znaleźć zastosowania art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. W ocenie Sądu, zastrzeżenia te są uzasadnione. Norma art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. wyłącza stosowanie nowej ustawy jedynie w przypadkach przewidzianych w art. 48 tej ustawy. Art. 48 Prawa budowlanego dotyczy samowoli budowlanego polegającej na budowie obiektu budowlanego lub jego części. Natomiast pozostałe przypadki wykonania robót budowalnych bez pozwolenia na budowę unormowane są w art. 50 i 51 Prawa budowalnego. Art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, iż obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami i obiekt małej architektury. Budowa nowej części obiektu budowlanego, jakim jest budynek wiązać się musi z powiększeniem tego budynku, co w niniejszym przypadku nie wystąpiło. Wbrew stanowisku organu, wykonanie ścianki działowej nie doprowadziło do wybudowania nowej części budynku. Zwiększenie kubatury części budynku zajętej przez lokal mieszkalny, nie doprowadziło bowiem do zwiększenia gabarytów i kubatury budynku.

Przepis art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., jako wprowadzający wyjątek od zasady działania ustawy nowej i stosowania aktualnie obowiązującego prawa, nie powinien być interpretowany rozszerzająco. Zatem ocena samowolnego wykonania robót innych, niż prowadzące do powstania obiektu budowlanego lub jego części, powinna być dokonana na gruncie uregulowań art. 51 aktualnie obowiązującej ustawy. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zastosowanie uregulowań każdej z tych ustaw prowadzi do podjęcia takiego samego rozstrzygnięcia – orzeczenia nakazu rozbiórki.

Zastosowana przez organ norma art. 37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Natomiast przepis art. 40 tej ustawy stanowił, iż w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Natomiast z art. 51 ust.1 Prawa budowlanego z 1994 r. wynika, iż w przypadkach wykonania robót innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, nie stanowiących istotnego odstępstwa od projektu budowalnego, właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Skorzystanie przez organ z możliwości nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem nastąpić może jedynie w przypadku, gdy doprowadzenie takich robót do stanu zgodnego z prawem jest możliwe.

Z okoliczności sprawy wynika, iż brak jest możliwości doprowadzenia realizowanej ścianki działowej do stanu zgodnego z prawem, ścianka ta została bowiem postawiona w takim miejscu, iż jej istnienie narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), które określają minimalną szerokość spoczników na klatkach schodowych. Szerokość użytkowa biegu schodowego i spocznika dla budynku jednorodzinnego winna zgodnie z § 68 ust. 1 w związku z § 2 ust. 6 rozporządzenia wynosić 0,8 m. W analizowanym przypadku wynosi ona obecnie na skutek zabudowy 0,53 m, a więc nie spełnia wymogów rozporządzenia. Doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem w istocie wymagałoby rozebrania wykonanej ścianki oraz wybudowania nowej ścianki w innym miejscu. Doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem nie może sprowadzać się do nakazania ich rozbiórki i wykonania ich w innym miejscu w inny sposób. Skarżącą proponowała doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem w inny sposób, polegający na przebudowie stanowiącej współwłasność klatki schodowej, biegów schodowych. Tego typu działanie przekracza ramy doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót polegających na budowie wykonanej ścianki działowej. Nie sprowadza się ono do poprawienia już wykonanych robót, lecz wyłącznie do ingerencji w pozostałą część obiektu, wiążącej się z jego przebudową.

Wskazać należy, iż lokal skarżącej znajduje się w budynku będącym przedmiotem współwłasności i klatka schodowa, stanowi część wspólną nieruchomości. Skarżąca nie posiada prawa do samodzielnego dysponowania tą częścią nieruchomości na cele budowlane. Nie posiada ona aktualnie zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie przebudowy klatki schodowej – biegów schodowych, która miałaby prowadzić do dostosowania klatki schodowej do parametrów wymaganych przepisami prawa. Organ nie mógłby zatem zobowiązać skarżącej do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego prawem, poprzez ingerencję w część obiektu, do której skarżąca nie ma tytułu prawnego.

W toku postępowania organ w ramach prowadzonego postępowania dowodowego bada prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W uchwale z dnia z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. II OPS 2/10 Naczelny Sąd Administracyjny, wskazał, iż przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niemniej z uzasadnienia tej uchwały wynika konieczność badania, w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uchwale tej wskazano, iż "poza przypadkiem określonym w art. 51 ust. 1 pkt 3 (wydanie decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych) nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze regulowane art. 51 Prawa budowlanego, po ustaleniu w szczególności, że inwestor z własnej inicjatywy przerwał roboty budowlane i nie zamierza ich kontynuować, jak też nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane (art. 4 Prawa budowlanego), skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być też decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jednak podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa." (orzeczenie dostępne na stronie internetowej nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale w sposób wyraźny zróżnicował dwie kwestie - kwestię możliwości zastosowania normy art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r., przewidującej obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz kwestię badania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd ten, wypowiadając się przeciwko możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r., wskazał jednocześnie, iż badanie tytułu prawnego do nieruchomości w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 51 tego prawa powinno odbywać się w ramach prowadzonego postępowania dowodowego.

Wskazać należy, iż ustawodawca nałożył na inwestora, zamierzającego zrealizować roboty budowlane, pozostające w sferze zainteresowania organów administracji, obowiązek wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Badanie przez organy nadzoru budowlanego tytułu prawnego do nieruchomości wynika z konieczności respektowania wyrażonej w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady ochrony własności, znajdującej konkretyzację w przepisach art. 222-231 kodeksu cywilnego oraz konieczności zapewnienia spójności systemu prawa – rozwiązań przyjętych w prawie administracyjnym i prawie cywilnym. Rozwiązanie takie sprzyja poczuciu bezpieczeństwa prawnego i kształtowaniu zaufania obywateli do opartych na przepisach prawa działań organów władzy, w tym przypadku organów administracji oraz sądów powszechnych, których rozstrzygnięcia nie powinny być ze sobą sprzeczne. Organ nadzoru budowlanego, stosując art. 51 ust. 1 ustawy, winien zatem dokonać ustalenia okoliczności istotnych dla zastosowania tego przepisu, w tym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nie może zobowiązać strony do wykonania robót na części nieruchomości, do której strona nie ma tytułu prawnego.

Organ, stosując normę art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. winien w niniejszej sprawie orzec o nakazie rozbiórki wykonanych robót. Orzeczenie nakazujące rozbiórkę wykonanej ścianki działowej jest zatem prawidłowe.

Z art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. wynika, iż sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przez organ prawa materialnego nie miało w niniejszej sprawie wpływu na jej wynik. Zarówno stosowanie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r., jak i art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. prowadzi bowiem do takiego samego wyniku sprawy – nakazu rozbiórki robót wykonanych bez pozwolenia. Na marginesie wskazać należy, iż wykonane samowolnie roboty są przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego już od 2004 r. Uchylenie decyzji jedynie w celu zmiany podstawy prawnej orzeczonego nakazu rozbiórki nie jest celowe i doprowadziłoby do dalszego zbędnego przedłużenia wieloletniego postępowania. Skarżąca po wykonaniu orzeczonego nakazu rozbiórki może wystąpić o uzyskanie pozwolenia na budowę inaczej usytuowanej nowej ścianki działowej, wykonanej zgodnie z przepisami prawa. Może ona także wystąpić o pozwolenie na dokonanie przebudowy klatki schodowej. W postępowaniu takim skarżąca będzie mogła przedłożyć uzyskane w trybie art. 199 kodeksu cywilnego rozstrzygnięcie sądu, w przedmiocie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną przez współwłaścicieli nieruchomości wspólnej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę, jako niezasadną.