Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 194/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3a
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 243 poz 6 art. 6
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiające zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005

SENTENCJA

Dnia 16 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu wniosku Z.G. z [...] maja 2006 r. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, powołując się na przepisy art. 5 ust. 2 i ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.04.2004r. ze zm.) w zw. z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. L 153 z 30.04.2004r. ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił przyznania Z.G. płatności z tego tytułu na 2006 rok.

Na wstępie uzasadnienia decyzji wskazano, iż Z.G. składając w maju 2006r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, zgłosił do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 56 ha, w tym:

1) działkę o powierzchni 9 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...] (uprawa deklarowana – rzepak),

2) działkę o powierzchni 47 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...] (uprawa deklarowana – rzepak).

[...] września 2006r. w gospodarstwie Z.G. przeprowadzona została przez inspektorów terenowych Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kontrola na miejscu, w rezultacie której - w oparciu o liczne stwierdzone odrosty rzepaku - stwierdzono, iż na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] (położonych w obrębie [...]) miała miejsce uprawa rzepaku deklarowana przez Z.G.. Inspektorzy nie stwierdzili jednakże na polu śladów resztek pożniwnych w postaci słomy rzepakowej i korzeni pożniwnych. Wobec zastrzeżeń co do prawidłowości przeprowadzonej kontroli, [...] września 2006 r. inspektorzy terenowi OR ARiMR dokonali ponownej kontroli na miejscu, w trakcie której nie stwierdzono na żadnej z działek resztek pożniwnych, ani innych śladów świadczących o uprawie rzepaku w roku 2006 i działki te zakwalifikowano jako ugory. Wobec sprzeczności dokonanych ustaleń, [...] września 2006 r. w efekcie kolejnej kontroli na miejscu, inspektorzy terenowi OR ARiMR nie stwierdzili resztek pożniwnych w postaci słomy rzepakowej, jednak w oparciu o występujące odrosty uznali, iż na działce nr [...] w roku 2006 uprawiano rzepak. Z uwagi na znikome odrosty, działkę nr [...] uznali za ugór.

W rezultacie dokonanego przez Oddział Regionalny ARiMR zlecenia, 6 listopada 2006 r. do OR ARiMR wpłynęła opinia w sprawie potwierdzenia założenia plantacji rzepaku jarego na działkach ewidencyjnych nr [...] w oparciu dokumentację fotograficzną wykonana przez "drtech" Ośrodek Rzeczoznawstwa i Doradztwa Technicznego S sp. z o. o. W wydanej opinii stwierdzono, iż popełniono błąd podejmując decyzję o założeniu plantacji rzepaku jarego na polu niedostosowanym do wymagań tej rośliny i to pod względem siedliskowym, jak i agrotechnicznym. Co do odmiany gatunkowej roślin zasianych na plantacji stwierdzono, że jest to rzepak jary. Na tej podstawie potwierdzono, że założono plantację tej rośliny wiosną 2006 roku.

Z uwagi na powzięcie przez Kierownika Biura Powiatowego informacji o toczącym się postępowaniu karnym, postanowieniem z [...] lutego 2007 r. organ ten zawiesił postępowanie z urzędu.

Organ I instancji wskazał dalej, iż 20 lutego 2007 r. do Biura Powiatowego wpłynął akt oskarżenia z [...] grudnia 2006 r. przeciwko Z.G. o to, że [...] maja 2006 r., działając w celu uzyskania dla siebie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006 rok, przedłożył w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Biurze Powiatowym wniosek zawierający nierzetelne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania takiej płatności, przez co usiłował wprowadzić w błąd pracowników Agencji co do zagospodarowania 56 hektarów, co mogło mieć wpływ na przyznanie i wysokość płatności oraz usiłowanie doprowadzenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 3302,88 zł, czym działał na szkodę wskazanego wyżej podmiotu. Wyrokiem z [...] czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy uznaje Z.G. za winnego tego, że od czerwca do [...] września 2006 r. działając w celu uzyskania dla siebie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006 r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi poinformowania Biura Powiatowego o powstaniu sytuacji mającej istotne znaczenie dla uzyskania takiej płatności (zmiana charakteru uprawy), przez co usiłował wprowadzić w błąd pracowników wskazanej wyżej Agencji co do zagospodarowania 56 hektarów, co mogło mieć wpływ na przyznanie i wysokość płatności oraz usiłował doprowadzić Agencję do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 3.302,88 zł, czym działał na szkodę wskazanego wyżej podmiotu (sygn. akt [...]).[...] lipca 2008 r. Sąd Rejonowy postanowieniem prostuje oczywistą omyłkę pisarską zawartą w wyroku w sprawie [...] w ten sposób, że w miejsce zwrotu "w kwocie 3302,88 zł" wpisano "w kwocie 33.024,88 zł".

Kierownik Biura Powiatowego podniósł, że celem ustalenia stanu upraw na gruncie, [...] października 2006 r. wizji lokalnej obu działek dokonał także biegły sądowy z zakresu rolnictwa, który w wydanej opinii uznał, iż pole przedstawia "przepadłą" uprawę rzepaku jarego. Stwierdził, iż rzepak wysiany został na przełomie maja i czerwca, a termin ten zmniejsza prawdopodobieństwo prawidłowego dojrzewania, zwłaszcza, że siew dokonany został siewnikiem do nawozu, a 80 % gruntów składających się na obie działki określił jako nienadające się pod uprawę rzepaku. Biegły nie stwierdził na polu resztek pożniwnych, ani innych śladów świadczących o zbiorze, w efekcie czego obie działki zakwalifikował jako ugory wg klasyfikacji przyjmowanej przez Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i uznał, że znajdujące się na obu działkach odrosty nie są samosiejkami pochodzącymi od roślin wysianych w roku 2006. Wskazał także, że na działkach nr [...] nie prowadzono w roku 2006 uprawy kwalifikującej ją do dopłat uzupełniających. Jednocześnie uznał, że rzepak zasiany został na tychże działkach z rażącym naruszeniem zasad agrotechnicznych (nieodpowiedni termin siewu i nie odpowiednie siedlisko). Biegły wskazał także, że rzepak jary należy siać najpóźniej w kwietniu, bowiem później zwiększa się ryzyko, że uprawa będzie nieudana. Ponadto przed zasiewem powinno się jeszcze zastosować nawozy. W ocenie biegłego uprawa wyglądała tak, jakby nowe rośliny wyrosły ze starych zeszłorocznych pędów, "a raczej mało prawdopodobny jest - również jednak możliwy - odrost z rzepaku zasianego wiosną a następnie stalerzowanego". Stwierdził także, że w opinii przyjmował dwie wersje zdarzeń tj., że rzepak widziany we wrześniu wyrósł, albo z rzepaku jarego z roku 2005, albo z rzepaku jarego wysianego wiosną 2006 r., przy czym w każdej z wersji uprawę ocenił jako nieudaną, w efekcie jako ugór.

W efekcie złożonej przez Z.G. apelacji, Sąd Okręgowy wyrokiem z [...] stycznia 2010 r. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustala, iż wartość przedmiotu przestępstwa wynosi 17.553,20 zł, a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.

Z powodu ustąpienia przyczyny zawieszenia, postanowieniem z [...] kwietnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego podjął z urzędu postępowanie.

Decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2010r. Kierownik umarza postępowanie administracyjne, zaś postanowieniem nr [...] z [...] maja 2010 r. - w związku ze zmianą miejsca zamieszkania Producenta - przekazuje sprawę wg właściwości Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR.

Następnie, decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2011r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdza nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] kwietnia 2010 r. dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006.

Organ I instancji, po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie stwierdził, iż kwestią sporną było ustalenie stanu faktycznego działek rolnych zgłoszonych przez Z.G. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006, na których inspektorzy terenowi oraz biegli określili uprawę rzepaku jako nieudaną, w efekcie jako ugór. Organ przyjął, iż deklarowana we wniosku o płatność uprawa rzepaku rzeczywiście została zainicjowana, zmieniony zaś został charakter uprawy poprzez "stalerzowanie" plonu głównego. Z.G. nie informując Agencji o zmianie, uniemożliwił bezsporne ustalenie tego, czy siew rzepaku był w ogóle dokonany. Poza tym siew został dokonany bardzo późno, co w znacznym stopniu przyczyniło się do niepowodzenia uprawy.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, dla celów przyznania płatności w ramach ONW istotne jest przede wszystkim, aby działki rolne położone były na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wysokość płatności uzależniona jest od usytuowania działek w ramach poszczególnych stref oraz od wielkości powierzchni zadeklarowanych i użytkowanych przez producenta rolnego. W świetle § 2 i § 3 ww. rozporządzenia podstawowymi przesłankami wymaganymi do uzyskania płatności ONW jest m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, przy czym działalność ta prowadzona być winna zgodnie z zasadami "zwykłej dobrej praktyki rolniczej", o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE.

Powołując się na dyspozycję art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w związku z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005, organ I instancji odmówił przyznania Z.G. płatności. Kierownik wskazał, że z zapisu zawartego w art. 5 ust. 3a ww. ustawy wynika, iż pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008r. Z kolei w art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 został wskazany końcowy termin wydawania decyzji dla działania dotyczącego pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na lata 2004-2006 tj. 31 grudnia 2008 roku. Mając na uwadze powyższe, Kierownik Biura Powiatowego stwierdził, iż realizowanie płatności na podstawie decyzji administracyjnych wydanych po upływie ww. terminu kwalifikowalności tj. po terminie 31 grudnia 2008 r. jest działaniem sprzecznym z powołanymi przepisami.

Pismem z [...] września 2011r. Z.G. wniósł do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] września 2011 r.

Odwołujący się stwierdził, iż zawarte w decyzji organu I instancji istotne w sprawie stwierdzenia są nieprawdziwe, niezgodne z procedurami ARiMR. Za rażąco błędny odwołujący się uznał zapis przywołanego w decyzji protokołu z czynności kontrolnych z [...] września 2006 r., z którego wynika, iż na polu nie stwierdzono "śladów resztek pożniwnych w postaci słomy rzepakowej i korzeni pożniwnych", gdy tymczasem w protokole z [...] września 2006 r. jest wyraźnie napisane, iż "Uprawy stwierdzono na podstawie odrostów i resztek pożniwnych". Z.G. powołując się na akta sprawy wskazał, że W.K. w piśmie nr [...] z [...] września 2006 r. nękał i dręczył inspektorów terenowych T.L. i M.P. za to, że w czasie kontroli z udziałem producenta rolnego stwierdzili na polu słomę rzepakową, łuszczyny, korzenie i odrosty rzepaku, w tym również kwitnące, bo tylko rzepak jary mógł zakwitnąć. Na fotografiach wykonywanych w czasie kontroli na miejscu przez inspektorów terenowych widać wyraźnie siewki różnej wielkości roślin rzepaku, na niektórych zdjęciach wyraźnie widać słomę rzepakową i korzenie. Łuszczyny ze względu na wielkość są na zdjęciach niewidoczne.

Za rażąco naruszające prawo i procedury uznał Z.G. zlecenie wykonania kilku opinii w tym również biegłego sądowego w oparciu o dokumentację fotograficzną. Podniósł, iż na podstawie wykonanych zdjęć "jakiegoś rzepaku bez tablic przez W.K. i S.B. w celu napisania na Z.G." do Wojewódzkiej Komendy Policji nie można wydawać opinii w sprawie płatności ONW, JPO i UPO przez ARiMR. Za niezgodne z procedurami uznał także wydanie decyzji na podstawie opinii o popełnionym błędzie o zasianiu na tym polu rzepaku jarego oraz na niedostosowaniu wymagań do tej rośliny, w sytuacji, gdy to rolnik decyduje co sieje, a przepisy w sprawie dopłat ONW, JPO, UPO nie stanowią przeszkody.

Z.G. wskazał, że stwierdzenia zawarte w opinii sporządzonej przez biegłego sądowego są rozbieżne, nieścisłe, oparte na zdjęciach "jakiegoś pola z rzepakiem bez tablic", a dalej, że W.K. posłużył się tym samymi zdjęciami do wydania kilku opinii, które w żadnym wypadku nie mogą zastąpić proceduralnej kontroli na miejscu, wykonywanej przez uprawnionych inspektorów terenowych ARiMR. Podniósł, iż wszyscy inspektorzy terenowi potwierdzili spełnienie przez odwołującego się wszystkich warunków DPR, a w rubryce nr 100 jest zapis o wykonaniu usługi uprawy i siewu rzepaku jarego w myśl DPR, co potwierdza zaświadczenie z dnia [...] września 2006r. i inne załączniki dołączone do protokołu.

Za niegodne z prawdą uznał także Z.G. stwierdzenie, iż rzepak został zasiany na przełomie maja i czerwca, w sytuacji, gdy rzepak jary zasiany był w połowie maja, przed upływem terminu składania wniosków o należne płatności, co potwierdza faktura VAT [...] z [...] maja 2006 r. Rozważania biegłego sądowego o tym, czy odrosty pochodziły z rzepaku posianego wiosną 2006 r., czy wyrosły ze starych zeszłorocznych pędów, są bezprzedmiotowe i nie mogą stanowić dowodu w sprawie, gdyż biegły wykonał wizję pola po opryskaniu preparatem RANDOOP.

W dalszej części odwołania Z.G. wskazał, iż biegły sądowy J.W. w czasie przesłuchania w sądzie wycofał się ze stwierdzeń zawartych w opinii, zaś Sąd Rejonowy nie dał wiary stwierdzeniom zawartych w opinii.

Podkreślił następnie, że nie jest winą producenta rolnego, że po 30 czerwca 2008 r. i po 31 grudnia 2008r przepadają pieniądze na ten rodzaj płatności. Zdaniem Z.G. brak stosownych decyzji lub podejmowanie decyzji z naruszeniem prawa przedstawia Oddział Regionalny jako organ nie spełniający roli i zadań, do których jest powołany.

Mając na uwadze, że nie wypłacenie tej płatności nastąpiło z winy ARiMR, odwołujący się wniósł o naliczenie i wypłacenie płatności ONW za 2006 rok.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z [...] stycznia 2012 r. - powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 5 ust. 2 i ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Orientacji i Gwarancji Rolnej w zw. z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L. Nr 243, poz. 6) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, prawne ramy przyznawania płatności ONW na rok 2006 wyznacza rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zwane dalej "rozporządzeniem ONW". W zakresie prawa unijnego zastosowanie mają z kolei przypisy rozporządzenia Komisji nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. WE L 153 z dnia 30.04.2004r.) oraz przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L nr 243 poz. 6). Zgodnie z art. 5 ust 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. pomoc z tytułu ONW jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość złotych w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do 30 czerwca 2008r. Natomiast art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 wskazuje końcowy termin odnoszący się do możliwości wypłaty środków oraz ich zaksięgowania przez Sekcję Gwarancji EFOGR dla działania dotyczącego pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na lata 2004-2006 tj. termin 31 grudnia 2008r., w związku z art. 3 pkt. 2 Decyzji Komisji 06/IX/2004 zatwierdzającej dokument programujący rozwój obszarów wiejskich w Polsce dla okresu 2004-2006 [C(2004)3373 finał, Bruksela, 06/IX/2004]. Mając na uwadze powyższe, realizowanie płatności na podstawie decyzji administracyjnych po upływie ww. terminu kwalifikowalności jest działaniem sprzecznym z art. 5 ust 3a ww. ustawy oraz z ograniczeniami dotyczącymi kwalifikowalności wynikającymi z art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006. Organ II instancji podkreślił, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie rozpatrzył sprawy o płatności ONW za rok 2006 w ww. terminie z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny postępowanie karne na skutek wniesienia przez Prokuraturę Rejonową aktu oskarżenia przeciwko Z.G.. W konsekwencji powyższego postępowanie administracyjne prowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dotyczące przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 zostało zawieszone. Organ II instancji podniósł, że strona nie wniosła zażalenia na ww. postanowienie. Po otrzymaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odpisu prawomocnego wyroku [...] przeciwko Z.G., postępowanie zostało podjęte (wznowione) w dniu [...] kwietnia 2010r. [...] maja 2010 r. ww. organ wydał postanowienie w sprawie przekazania sprawy wg właściwości do Biura Powiatowego ARiMR, jako organu właściwego miejscowo do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Następnie podjęte zostały czynności zgodne z Kodeksem postępowania administracyjnego zmierzające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wniosku o przyznanie płatności ONW za rok 2006, co zostało dokonane decyzją Kierownika Biura Powiatowego nr [...] z [...] września 2011 r. odmawiającą Z.G. przyznania płatności ONW na rok 2006.

Mając na uwadze przywołane okoliczności i przepisy prawa, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, przyznanie wnioskodawcy płatności ONW za rok 2006 po ostatecznym terminie na wypłatę środków finansowych stałoby w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów odwołującego się dotyczących błędu w ustaleniu stanu faktycznego, w tym zapisu w decyzji nr [...], iż inspektorzy terenowi podczas kontroli z dnia [...].09.2006 r. nie stwierdzili resztek pożniwnych, podczas gdy w protokole z czynności kontrolnych nr [...] istnieje zapis o stwierdzonych resztkach pożniwnych, organ odwoławczy wskazał, iż niezgodność ta nie ma znaczenia dla sprawy. Stan faktyczny ustalony został bowiem w oparciu o wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym o ustalenia Sądu Rejonowego Wydział Karny, który oparł się na opiniach biegłych i zeznaniach świadków. Z tych samych względów organ I instancji nie przyjął ustaleń zawartych w raporcie z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2006r., w którym zapisano, że na działce rolnej B stwierdzono uprawę rzepaku/rzepiku. Ponadto sama strona w oświadczeniu z [...] grudnia 2006 r. wskazała, iż nie dokonała koszenia rzepaku, a zamiast tego "pole zostało podorane broną talerzową na początku sierpnia". Zabieg taki wyklucza pozostawienie resztek pożniwnych w wyniku kombajnowania, natomiast pozostawia resztki roślin niemających charakteru "pożniwnych" (pocięte łodygi i korzenie).

Odnosząc się do zarzutów dotyczących wiarygodności biegłych, czy uchybień proceduralnych, organ odwoławczy uznał, że podnoszone kwestie nie są zarzutami merytorycznymi, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Niezrozumiały dla organu odwoławczego jest m.in. zarzut, iż powoływanie się przez ARiMR na opinię biegłego sądowego jest niezgodne z procedurami dopłat ONW, JPO i UPO. Organ ten podniósł, iż w przypadku posiadania wątpliwości co do ustalenia jednoznacznego stanowiska w danej sprawie, organ administracyjny zgodnie z art. 84 § 1 Kpa może zwrócić się do biegłego lub do biegłych o wydanie opinii. Za niezasadny uznał także zarzut strony o tym, iż biegły sądowy wykonał opinię w oparciu o dokumentację fotograficzną, gdyż jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego, biegły wizytował działki nr [...] w dniu [...] października 2006 r.

Kluczową okolicznością w przedmiotowej sprawie był fakt niepowodzenia uprawy rzepaku zainicjowanej przez Z.G., co w konsekwencji doprowadziło do jej likwidacji. Takie ustalenia potwierdza sama strona wskazując, że "pole zostało podorane broną talerzową na początku sierpnia".

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podkreślił również, iż merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy poprzez wydanie decyzji odmawiającej przyznania płatności ONW na rok 2006 po ostatecznym terminie wydawania decyzji administracyjnych, a więc zgodnie art. 5 ust 3a Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, póz. 2273 oraz z 2004 r. nr 42, póz. 386) po dniu 30 czerwca 2008 r. nie jest sprzeczne z przepisami powyższej ustawy. Wskazać bowiem należy, iż art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. nie wyklucza działania organu administracji publicznej po 30 czerwca 2008r. poprzez wydanie decyzji administracyjnej, a organ w przypadku postępowań wszczynanych na wniosek winny jest dążyć do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wobec powyższego, w sytuacji gdy istniała podstawa prawna do działania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR oraz istniał stosowny wniosek strony, organ zobowiązany jest wydać decyzję merytoryczną, co w niniejszym przypadku zostało uczynione. W związku z powyższym wydanie innego rozstrzygnięcia, niż ustalone decyzją nr [...], stałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa.

Organ II instancji wskazał również, iż w notatce z [...] grudnia 2011 r. strona podniosła, iż Oddział Regionalny ARiMR nie wystąpił do Sądu Rejonowego o nadesłanie kopii z zeznań świadka W.K. oraz kopii protokołu z kontroli na miejscu z [...] września 2006 r. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, iż wystąpił o nadesłanie kopii tylko tych dokumentów, które w jego ocenie były istotne w przedmiotowej sprawie.

Pismem z [...] lutego 2012r. Z.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] stycznia 2012 r.

W ocenie skarżącego podczas składania wniosku w 2006 roku spełnił on wszystkie warunki do uzyskania płatności ONW, JPO, UPO, co stwierdziła kontrola na miejscu [...] września 2006 r. Odnosząc się do protokołu z kontroli z [...] września 2006 r., skarżący zwrócił uwagę na liczne przekreślenia na formularzu, które w jego ocenie "wykazują, że osoby z BKM nie uprawnione do generowania ze systemu dokumentów kontroli" przekroczyły uprawnienia, jak również, że samowolnie uzyskały druki do przeprowadzenia czynności kontrolnych. Ponadto stwierdził, że inspektorzy terenowi w celu potwierdzenia nieprawdy kompromitują się i swoją wiedzę rolniczą nie odróżniając siewek kwitnącego rzepaku jarego od chwastów. Nie posiadają oni podstawowej wiedzy rolniczej o plonie głównym.

Za sfałszowany i wykonany bez polecenia kontroli uznał także skarżący protokół z [...] września 2006 r. Zapis w rubryce 87 o słomie rzepakowej i o nie stwierdzeniu odmiany rzepaku wskazuje - w jego ocenie - na brak podstawowej wiedzy rolniczej do wykonywania kontroli na miejscu i sprawowania funkcji kontrolnych. Z.G. podkreślił, iż obecnie kombajny zbożowe bezpośrednio rozdrabniają słomę. Ponadto za rażące naruszenie prawa skarżący uznał nie wpisanie do protokołu D.S. i W.K., którzy w tym samym dniu kontrolowali i byli obecni na polu w [...], mając znaczący wpływ na wyniki kontroli na miejscu.

Ponieważ Dyrektor Oddziału Regionalnego wielokrotnie odmówił zapoznania się Z.G. i jego pełnomocnikowi – J.G. z dokumentacją w tej sprawie i "nie włączył podstawowych dokumentów wymienionych w postanowieniu nr [...] do Biura Powiatowego" spowodował tym samym, że organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem prawa, bowiem pozbawiony był podstawowych dokumentów niezbędnych do podejmowania właściwych decyzji o płatnościach.

Z uwagi na powyższe, skarżący wniósł o wydanie wyroku nakazującego naliczenie i wypłacenie kwoty 10.024 zł należnej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006 rok.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w powołanych przez organy przepisach prawa.

Przepis art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm. – dalej w skrócie: u.w.r.o.w) stanowi, że pomoc finansowa w zakresie m.in. wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. Przepis ten został dodany przez art. 42 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427) i obowiązuje od 11 kwietnia 2007 r. (art. 50 tej ustawy). Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. nie zawiera przepisów przejściowych, które regulują kwestie wniosków złożonych przed wejściem w życie zmienionego przepisu i rozpoznanych po jego wejściu w życie. Ustawodawca nie wyłączył zatem zastosowania art. 5 ust. 3a u.w.r.o.w do wniosków złożonych przed jego wejściem w życie. Skoro zatem w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji obowiązywał przepis art. 5 ust. 3a u.w.r.o.w, organ zobowiązany był uwzględnić jego treść.

Jeśli wiec organy zobowiązane były zastosować art. 5 ust. 3a u.w.r.o.w, konieczne stało się udzielenie odpowiedzi na pytanie, jaki charakter ma termin określony w art. 5 ust. 3a u.w.r.o.w, a w konsekwencji czy termin ten może być w jakikolwiek sposób przedłużony oraz jaki jest skutek prawny jego upływu. Udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie, wskazać należy, że podstawowym podziałem terminów w prawie administracyjnym jest podział na terminy procesowe i materialne. Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest zaś okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Różnica pomiędzy terminem materialnym a terminem procesowym sprawdza się do różnych płaszczyzn skutków prawnych ich uchybienia. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 327).

Termin określony w art. 5 ust. 3a u.w.r.o.w wyznacza okres, do którego może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach stosunku administracyjnoprawnego. Ograniczenie przyznawania pomocy datą 30 czerwca 2008 r. powoduje skutek w postaci niemożności przyznania płatności. Termin ten jest zatem terminem prawa materialnego. O materialnym charakterze ww. terminu przesądza także art. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U. UE.L. z 2006 r. Nr 243, poz. 6). Zgodnie bowiem z jego treścią wydatki wynikające ze zobowiązań dotyczących dopłat wyrównawczych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w nowych państwach członkowskich, odnoszących się do wniosków składanych najpóźniej w 2006 r., mogą być zadeklarowane do końcowego terminu kwalifikowalności wydatków dla obecnego okresu programowania.

Powyższe oznacza, że upływ terminu materialnoprawnego wskazanego w art. 5 ust. 3a u.w.r.o.w, spowodował, że płatność nie mogła być skarżącemu przyznana.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że art. 5 ust. 3a u.w.r.o.w, nie wyklucza działania organu administracji publicznej po 30 czerwca 2008 r., poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W przypadku bowiem postępowań wszczynanych na wniosek, organy powinny dążyć do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (mając na uwadze ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją).

Niewątpliwie zawieszenie przez organ pierwszej instancji niniejszego postępowania - z uwagi na powzięcie przez organ informacji o toczącym się postępowaniu karnym - spowodowało jego przedłużenie. Należy jednak wskazać, że skarżący nie kwestionował zasadności tego zawieszenia. Nie można zatem przypisać organowi opieszałości w rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie płatności w zakresie wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.