Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2436/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7;  art. 11;  art. 77  par. 1;   art. 80;    art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Robert Żukowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2007 r. znak: ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 20 sierpnia 2007 r. wniesionej przez B. Z. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako Prezes Zakładu) z ... lipca 2007 r., znak: ..., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako Zakład) z ... stycznia 2007 r., znak: ... o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Strona pismem z 23 czerwca 2005 r. wystąpiła do Zakładu o umorzenie zaległych składek związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Uzasadniając wniosek stwierdziła, że aktualnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku a jedynym jej dochodem jest zasiłek rodzinny na dziecko i dodatek do zasiłku rodzinnego, w łącznej wysokości ... zł. Strona podała także, że mieszka z konkubentem, który leczony jest z powodu licznych dolegliwości. Wskazała wysokość wydatków składających się na bieżące utrzymanie jej trzyosobowej rodziny.

Decyzją z ...sierpnia 2005 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytuł składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za wskazane w decyzji okresy. Prezes Zakładu decyzją z ... września 2005 r., utrzymał w mocy decyzję Zakładu z ... sierpnia 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi Strony na decyzję Prezesa Zakładu z ... września 2005 r., wyrokiem z 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2846/05 uchylił zaskarżoną decyzję, wraz z poprzedzającą ją decyzją z ... sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że uchylone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, zawartych w art. 7, 10, 77, 80, 81 oraz 107 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek Zakład decyzją z ... stycznia 2007 r. znak: ... odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie ... zł., w tym: na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres ... r. w kwocie ... zł.; na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od ... r. w kwocie ... zł. oraz na Fundusz Pracy za okres ... r. w kwocie ... zł., a także odsetek od powyższych składek w kwocie ... zł.

W podstawie prawnej orzeczenia powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, 2 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u.s.u.s--.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że Strona prowadząc działalność gospodarczą nie opłaciła należnych składek. Przytoczył podstawy prawne regulujące umarzanie należności z tytułu składek, zawarte w art. 28 ust. 2 w związku z ust. 3 u.s.u.s - umożliwiające umorzenie należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a także w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne - umożliwiające umorzenie należności ze względu na ważny interes zobowiązanego.

Zakład stwierdził, że należności z tytułu składek nie były dochodzone w drodze postępowania administracyjnego, nie została więc stwierdzona całkowita nieściągalność należności. Strona nie wykazała okoliczności uzasadniających umorzenie należności, pomimo braku całkowitej nieściągalności.

Prezes Zakładu, po rozpatrzeniu wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z ... lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję z ... stycznia 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.-- w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s.

W uzasadnieniu organ podał, że Strona od ...03.2007 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Pobiera świadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości ... zł. miesięcznie. Nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie ponoszonych kosztów na utrzymanie mieszkania. Organ orzekający nie stwierdził, ważnego interesu osoby zobowiązanej. Odnosząc się do argumentu choroby konkubenta Strony organ stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie ponieważ konkubent ma przyznane prawo do renty stałej z tytułu niezdolności do pracy od ... stycznia 2003 r. a choroba konkubenta nie przeszkodziła Stronie podjąć prowadzenia działalności gospodarczej. Strona nie wykazała również, że ponosi znaczne wydatki związane ściśle z chorobą konkubenta.

Następnie organ zauważył, że zasadą jest opłacanie należności z tytułu składek, natomiast umorzenie tych należności jest wyjątkiem od zasady. Ryzyko związane z prowadzeniem działalności ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Trudności związane z uzyskaniem dochodów nie są równoznaczne z niemożliwością zapłaty zaległych zobowiązań wobec ZUS i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do umorzenia. Na podstawie analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego, mimo wystąpienia przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek, organ odmówił umorzenia nalezności.

Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu z ... stycznia 2007 r. a także o umorzenie należnych składek.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że nie udokumentowała wydatków na utrzymanie mieszkania. Wyjaśniła, że mieszkanie w J. na adres którego wysłana i odebrana została zaskarżona decyzja, jest wynajmowane w związku z czym wszelkie rachunki za gaz, wodę, energię elektryczną, pomimo ich wspólnego opłacania przez Skarżącą i konkubenta, wystawiane są na właścicielkę mieszkania. Z tego względu Skarżąca nie miała możliwości udowodnienia tych wydatków. Zaznaczyła również, że ponosi wydatki na zakup leków dla konkubenta w wysokości ... zł. miesięcznie co jest znacznym obciążeniem dla budżetu domowego. Końcowo podkreśliła, że uregulowanie zaległych składek pozbawi rodzinę środków do życia a także środków na zakup lekarstw dla konkubenta.

Prezes Zakładu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.--, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procedury administracyjnej jak i z normami prawa materialnego doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów formalnych, zawartych w k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek należy do kompetencji organów. Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności, zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze.

Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek (na które składają się składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata - art. 24 ust. 2 u.s.u.s. ) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu.

Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s. daje możliwość umarzania, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Uzupełnieniem tego przepisu jest wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 28 ust. 3 b u.s.u.s., rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), przewidujące w § 3 możliwość umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodzin, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na podstawie art. 28 u.s.u.s oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, które jednak nie powinno i nie może oznaczać dowolności. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...). Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy.

Kierując się powyższym, należało stwierdzić, iż zaskarżona w sprawie decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, jest wadliwa z powodu naruszenia przez Prezesa Zakładu powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 jak również art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Ponadto sposób uzasadnienia decyzji - nie wyjaśniający stronie przyczyn odmowy umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - w sposób oczywisty narusza art. 8 k.p.a. obligujący organy administracji publicznej by prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (zasada zaufania obywateli do organów państwa).

Poza sporem w rozpatrywanej sprawie jest to, że zaległości wobec ZUS, objęte zaskarżoną decyzją, dotyczą okresu prowadzenia przez Skarżącą działalności gospodarczej. Są to należności obciążające Skarżącego jako płatnika składek. W tej sytuacji wniosek skarżącego o umorzenie zaległości powinien być rozpatrywany także na podstawie przepisów art. 28 ust. 3 a i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w kontekście twierdzeń skarżącego o braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz pozostawaniu w ubóstwie.

Niesporna w sprawie jest wysokość dochodów uzyskiwanych przez Skarżącą w kwocie około ... zł. z tytułu świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej (potwierdzona przez Skarżącą w oświadczeniu o możliwościach płatniczych z ... marca 2007 r.). We wspólnym gospodarstwie domowym Skarżącej pozostaje jej małoletnia córka oraz konkubent, który w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - jako wspólnie zamieszkujący i gospodarujący ze Skarżącą oraz pozostający z nią w faktycznym związku - zaliczany jest do rodziny Skarżącej. W tej sytuacji organ orzekający, ustalając sytuację materialną Skarżącej i jej rodziny winien był uwzględnić dochody otrzymywane przez konkubenta, a wskazywane przez Skarżącą (wraz z potrąceniami), na etapie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do stwierdzenia, że konkubent ma przyznane prawo do renty, nie wskazując jednak jej wysokości. Nie ustalił zatem łącznej wysokości dochodu rodziny skarżącej, co w jest niezbędne przy ustalaniu sytuacji materialnej na gruncie przepisów § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia. W swych rozważaniach organ orzekający pominął wydatki ponoszone przez rodzinę Skarżącej w szczególności na utrzymanie mieszkania oraz na zakup leków dla konkubenta Skarżącej. Niewystarczające jest stwierdzenie organu w tym zakresie, że Skarżąca nie przedstawiła dokumentów na potwierdzenie wydatków na utrzymanie mieszkania oraz, że nie wykazała znacznych wydatków związanych ściśle z chorobą konkubenta. Niesporne jest, że Skarżąca mieszka w J. oraz, że określiła w oświadczeniu o możliwościach płatniczych z ... marca 2007 r., złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że ponosi koszty utrzymania mieszkania w kwocie ok. ...zł. Natomiast organ orzekający nie przeprowadził dowodu z omawianego dokumentu, nie wskazując dlaczego odmówił mu wiarygodności i mocy dowodowej. Niezrozumiałe jest zanegowanie przez organ ponoszenia przez rodzinę Skarżącej wydatków na leki konkubenta. Akta administracyjne potwierdzają liczne i poważne schorzenia konkubenta, skutkujące przyznaniem mu prawa do renty stałej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz wydatki (faktury) ponoszone przez konkubenta na zakup leków, które nie zostały przez organ ocenione. Fakt wystawienia faktur na konkubenta nie może być, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, interpretowany jako nie obciążający budżetu rodziny skarżącej. Wydatki te niewątpliwie mają istotne znaczenie przy ocenie sytuacji materialnej rodziny Skarżącej.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że organ orzekający nie ustalił nie tylko wysokości dochodów rodziny Skarżącej ale także wysokości jej wydatków. Nie dokonał również zestawienia tych wydatków do otrzymywanego dochodu, co jest niezbędne do ustalenia w sposób prawidłowy sytuacji bytowej rodziny Skarżącej.

Braku ustalenia sytuacji finansowej rodziny Skarżącej nie może tłumaczyć stanowisko organu orzekającego, że chociaż wystąpiły w sprawie przesłanki warunkujące całkowitą nieściągalność to organ odmawia umorzenia zadłużenia Skarżącej. Organ chcą skorzystać z tzw. uznania administracyjnego, co zostało już obszernie wyjaśnione, nie może być zwolniony z obowiązku szczególnie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Prezesa Zakładu winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. W szczególności organ powinien wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest sytuacja majątkowa Skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z uwzględnieniem oczywiście wysokości jej dochodów (członków rodziny) oraz wydatków. Ustalenie stanu faktycznego w powyższym zakresie pozwoli następnie na ocenę czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1- 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Powyższe winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni logiczny sposób przedstawić swoje argumenty również i w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Wobec negatywnego charakteru zaskarżonej decyzji Sąd nie uznał za zasadne zastosowania przepisu określonego w art. 152 p.p.s.a.