Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1159/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3-4,
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 91, art. 217
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 7 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2013 roku nr [...] w przedmiocie dokonania potrącenia z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości za okres od maja do listopada 2010 roku oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 239, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 749, ze zm., zwanej dalej Op.), po rozpatrzeniu zażalenia Spółdzielni Mieszkaniowej w P. na postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w sprawie potrącenia z tytułu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości stanowiących współwłasność, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r., nr [...], Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 64 § 1, 3, 6a w związku z art. 65 § 1, 2 oraz art. 59 § 1 pkt 3 i art. 216 Op., postanowił dokonać potrącenia z tytułu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości stanowiących współwłasność, położonych w P. przy ul. [...] w wysokości [...] plus odsetki za zwłokę naliczone do dnia [...] lutego 2011 r. w wysokości [...] zł, należnych od Spółdzielni Mieszkaniowej z wzajemnej bezspornej i wymagalnej wierzytelności z tytułu odszkodowania, które Miasto P. zobowiązane było zapłacić na rzecz Spółdzielni na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie art. 64 § 1 i 2 w zw. z art. 65 § 1 i § 2 Op., bieżące zobowiązanie podatkowe oraz zaległości podatkowe w podatkach wraz z odsetkami za zwłokę, stanowiące dochód budżetu Gminy podlegają potrąceniu z wzajemnej bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Miasta P. z tytułu prawomocnego wyroku wydanego w zw. z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub 4172 Kodeksu Cywilnego pod warunkiem, że potrącenie dokonywane jest z tej wierzytelności. Wyrokiem sądu Miasto P. zobligowane zostało do zapłacenia na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej odszkodowania w kwocie [...] zł wraz z odsetkami od dnia [...] października 2010 r. do dnia zapłaty, które na dzień wydania postanowienia wynosiły [...] zł. Z tytułu podatku od nieruchomości wskazanych w postanowieniu, stanowiących współwłasność osób prawnych z osobami fizycznymi, wynikającego z deklaracji złożonych w dniach [...] stycznia i [...]kwietnia 2010 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 r. dot. w/w współwłasności, zaległości podatkowe za okres od miesiąca maja do grudnia 2010 r. wynosiły [...] zł plus odsetki w wysokości [...] zł. W związku z brakiem zapłaty należnego podatku przez część współwłaścicieli nieruchomości, biorąc pod uwagę zasadę solidarnej odpowiedzialności wynikającą z art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844, zwanej dalej u.p.o.l.), powstała zaległość podatkowa podległa potrąceniu, zgodnie z art. 59 § 3 Op. Kwota zaległości podatkowej wraz z odsetkami po uwzględnieniu potrącenia wyniosła [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł.

Zażaleniem wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Spółdzielnia Mieszkaniowa w P. zaskarżyła w całości powyższe postanowienie i wniosła o jego uchylenie podnosząc w uzasadnieniu, iż zaskarżonym postanowieniem dokonano potrącenia bez skonkretyzowania niezapłaconych podatków przez wymienienie z imienia i nazwiska współwłaścicieli wraz ze wskazaniem kwoty niezapłaconego przez nich podatku oraz terminu płatności. Spółdzielnia jako odpowiedzialna z tytułu odpowiedzialności solidarnej współwłaścicieli za zaległości podatkowe powinna zatem znać skonkretyzowane zaległości podatkowe. W ocenie Spółdzielni, dokonane zaskarżonym postanowieniem potrącenie wierzytelności nie może być uznane za zaległości podatkowe, zgodnie z art. 65 w zw. z art. 5 i 51 Op. Nadto, konkretyzacja zaległości podatkowych ze wskazaniem poszczególnych podatników jest konieczna, bowiem Spółdzielnia odpowiada za cudze zobowiązania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przedmiotowym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie stwierdzając w uzasadnieniu, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 65 § 1 pkt 1 Op. niezbędne do dokonania potrącenia. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 u.p.o.l. to na stronie, jako współwłaścicielu nieruchomości ciąży obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości. Odnośnie zarzutu imiennego wskazania współwłaścicieli zalegających w zapłaci podatku wraz z podaniem kwot i terminu, organ odwoławczy wskazał, że z art. 64 i 65 Op. nie wynika obowiązek konkretyzacji w postanowieniu współwłaścicieli nieruchomości zalegających z zapłatą podatku. Nadto, w piśmie adresowanym do Spółdzielni z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], Prezydent Miasta P. wskazał dokonane przez wymienionych z imienia i nazwiska współwłaścicieli nieruchomości wpłaty wraz z saldami kont podatkowych na dzień [...] czerwca 2010 r, a w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] poinformowano Stronę o wpłatach dokonanych przez współwłaścicieli nieruchomości w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2010 r., podając nazwiska podatników i uiszczone kwoty. W ocenie organu odwoławczego należało zatem uznać, że Spółdzielnia dysponowała danymi o wysokości dokonanych wpłat. Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z zasadą solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe – nie stanowią one cudzych zobowiązań. W odpowiedzi na zarzut błędnej wykładni zaległości podatkowej organ wskazał, iż zgodnie z art. 51 § 1 Op. zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności, natomiast terminy płatności podatku od nieruchomości wskazuje dla osób fizycznych – art. 6 ust. u.p.o.l., natomiast dla osób prawnych – art. 6. ust. 9 pkt 3 cytowanej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o uchylenie powyższego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącego lub pełnomocnika oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 217 Op. poprzez pominięcie konieczności wyszczególnienia w treści postanowienia Prezydenta Miasta Poznania danych współwłaścicieli i wysokości przypadającej na nich zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, stanowiącej współwłasność, podlegającej potrąceniu z wierzytelnością Spółdzielni przysługującą w stosunku do Miasta oraz dopuszczając możliwość swoistej wykładni i uzupełnienia postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. poprzez odesłanie do treści pisma z dnia [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ze względu na umorzenie części zaległości podatkowej powstało roszczenie regresowe pozostałych współwłaścicieli, skarżąca ma zatem interes prawny w precyzyjnym ustaleniu umorzonych zaległości (określonych współwłaścicieli wraz ze wskazaniem wysokości potrącenia zaległości). Skarżąca wskazała również, że pismo z dnia [...] lutego 2011 r. zawierające wyszczególnienie dokonanych wpłat nie wskazuje wysokości zaległości poszczególnych współwłaścicieli, ani czyje zaległości i do jakiej wysokości uległy umorzeniu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, przyjmując w całości stanowisko przedstawione w skarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa.

Przedmiotem niniejszego sporu jest ustalenie czy zachodzi obowiązek wyszczególnienia w postanowieniu określającym zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości wysokości zaległości przypadających na poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości.

Regulacja wynikająca z art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84, ze zm.) określa kategorie podmiotów na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Stosownie do wskazanego przepisu podatnikami są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej będące właścicielami gruntów z zastrzeżeniem ust. 3, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów, posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, o ile posiadanie spełnia warunki wymienione w pkt 4 lit a i lit b. W przypadku gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym (ust 3 art. 3 ustawy). Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie, z zastrzeżeniem ust. 5, na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach (art. 3 ust. 4 ustawy). W przedmiotowej sprawie wyjątek przewidziany w art. 3 ust. 5 nie znajduje zastosowania.

Organ opodatkowując współwłaścicieli wydaje jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości, bez wyszczególnienia udziałów poszczególnych współwłaścicieli. Warunkiem powstania solidarnej odpowiedzialności jest doręczenie decyzji wymiarowej (art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej). Jednoznaczne brzmienie przepisu nie pozwala ustalić obowiązku podatkowego odrębnie w stosunku do każdego ze współwłaścicieli.

Zgodnie z dyspozycją art. 91 Op., do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego (art. 366 k.c.). Odpowiedzialność solidarna oznacza, że organ podatkowy (wierzyciel) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 k.c.). Organ nie ma możliwości podzielenia takiego zobowiązania na części odpowiadające udziałom, czy ustalonemu między współwłaścicielami sposobowi korzystania z nieruchomości (quo ad usum; zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 1050/130). Dopiero spełnienie świadczenia w pełnym zakresie świadczy o spełnieniu obowiązku podatkowego i jest podstawą do ewentualnych rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami, z tym że sprawy związane z rozliczeniem należą do kompetencji sadów powszechnych, nie mają wpływu na obowiązek podatkowy i nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu podatkowym (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 467/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1155/08).

Cytowany przepis ordynacji podatkowej, odwołujący się do regulacji kodeksu cywilnego w zakresie odpowiedzialności solidarnej, ma na gruncie prawa podatkowego to znaczenie, że inkorporuje do niego zasady odpowiedzialności tak w przypadku solidarności długu, jak i solidarności odpowiedzialności za cudzy dług (art. 107 i n. O.p.). Te same zasady odpowiedzialności będą zatem właściwe np. dla osób fizycznych będących współwłaścicielami budynku (solidarne zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości), jak i dla osób trzecich w rozumieniu przepisów ordynacji podatkowej, które odpowiadają solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe.

Wskazać również należy, iż zaskarżone postanowienie spełniało przesłanki wskazane w art. 217 Op., w tym m.in. zawierało oznaczenie strony, którą jest Spółdzielnia Mieszkaniowa. Marginalnie zauważyć należy, jak wynika z akt administracyjnych wprawdzie już po wydaniu postanowienia będącego przedmiotem odwołania, Prezydent Miasta P. pismem z dnia [...] lipca 2010 r. adresowanym do Spółdzielni Mieszkaniowej w P. (k. 15 -17) oraz pismem z [...] lutego 2011 r. (k. 12 -13) podał nazwiska podatników i uiszczone przez nich kwoty, co zdaje się wskazywać, że skarżąca dysponuje danymi, konkretyzacji których domaga się w skardze, mając możliwość ich weryfikacji w oparciu o dokumentację Spółdzielni.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.