Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2159/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Anna Żak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. S. i R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 774/18 w sprawie ze skargi I. S. i R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. II SA/Gl 774/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę I. S. i R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.

Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta [...], działając na podstawie art. 49b ust. 1 ustaawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ("p.bud."), nakazał I. S. i R. S. (inwestorom) rozbiórkę wolnostojącego budynku garażu o pow. zabudowy 24 m², zrealizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...]. Przedmiotowy garaż zrealizowano w grudniu 2017 r. w warunkach samowoli budowlanej (bez wymaganego zgłoszenia). Na podstawie przedłożonej przez inwestorów inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, organ ustalił, że jest on usytuowany w odległościach od 0,98 m do 1,17 m od działki sąsiedniej nr [...] (własność L. S.). Obiekt jest zgody z ustaleniami planu miejscowego, jednak organ stwierdził, że jego lokalizacja narusza § 12 rozporządzenia Min. Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stąd nie jest możliwa legalizacja samowoli budowlanej, gdyż wymagałoby to rozbudowy obiektu w celu usytuowania w granicach nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżących [...] opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. utrzymał ww. decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podali, że zdecydowaliby się na zainstalowanie osłon przeciwpożarowych, gdyby organ poinformował ich o takiej możliwości. Podnieśli, że wzięto pod uwagę odległość garażu od granicy działki sąsiedniej nr [...], która jest również własnością skarżących i stanowi drogę dojazdową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę uznał za zasadne stwierdzenie organów, że wobec naruszenia § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nie jest możliwe wdrożenie procedury legalizacyjnej w trybie art. 49b ust. 2 p.bud. O ile byłoby możliwe wykonanie robót w postaci realizacji instalacji nawiewno-wywiewnej oraz prawidłowego odprowadzenia wód opadowych, to jednak nie jest możliwe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w zakresie usytuowania obiektu w wymaganych odległościach od granicy działki sąsiedniej. Jedynie zgoda na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w trybie art. 9 p.bud, a więc po uzyskaniu upoważnienia właściwego ministra, stanowić może podstawę do zwolnienia inwestora od wymogów Prawa budowlanego. W orzecznictwie sporna jest kwestia, czy tryb ten może być stosowany przez organy nadzoru budowlanego, skoro ust. 3 tego przepisu stanowi o udzieleniu zgody na odstępstwo przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. W każdym jednak wypadku wymagane jest stwierdzenie szczególnie uzasadnionych okoliczności, a wyrażenie zgody należy do uznania organu. Stąd też nieskorzystanie z trybu odstępstwa z art. 9 p.bud., nie może być rozpatrywane w kategoriach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ustalenia organów w zakresie odległości spornego garażu od granicy zostały poczynione na podstawie mapy geodezyjnej sporządzonej na zlecenie skarżących przez geodetę uprawnionego. Z mapy tej wynika, że działka sąsiednia ma nieregularny kształt. Na wysokości spornego garażu na działce sąsiedniej usytuowany jest budynek mieszkalny. Taki stan rzeczy wyklucza przyjęcie, że działka sąsiednia jest działką drogową, o której mowa w § 12 ust. 10 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Jedynie w przypadku gdy działka sąsiednia jest drogą, nie mają zastosowania wymogi co do zachowania odległości od granicy z taką działką. W ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, stwierdzając że nie jest dopuszczalne sytuowanie obiektu w odległościach poniżej 1,5 m od granicy, a więc pośrednich między 0-1,5 m. Stąd też bez znaczenia jest fakt, że inwestycja nie narusza postanowień planu miejscowego.

W skardze kasacyjnej I. S. i R. S. zarzucili powyższemu wyrokowi naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj.:

– art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutu, że postępowanie prowadzone przez organ I instancji było prawidłowe, w sytuacji gdy organ nie poinformował strony, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie, dopuszcza się usytuowanie budynku w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość;

– art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego;

– art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, pomimo potrzeby wyjaśnienia sprawy przez przesłuchanie strony;

– art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewystarczające skonstruowanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i przyjęcie stanu faktycznego, który został ustalony bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów;

– art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy, kiedy nie został wyjaśniony dostatecznie jej stan faktyczny;

2. prawa materialnego, tj.:

– § 12 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) poprzez błędną wykładnię oraz niezastosowanie przez organ odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych wynikającego z art. 9 p.bud.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniesiono m.in., że niezrozumiałe jest, dlaczego w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...), dopuszczający usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość, co jest bezsporne. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ma również odniesienia się do zarzutu dokonania błędnych pomiarów na działce skarżących. Podczas jego dokonywania wzięto bowiem pod uwagę nie odległość od granicy działki nr [...] do garażu, ale od granicy działki sąsiadującej do garażu. Działka ta również jest własnością skarżących, stanowi drogę dojazdową.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, przy czym skarga kasacyjna została sporządzona dość niedbale. Między innymi, zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. powiązano z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który określa podstawy skargi kasacyjnej, nie mógł więc zostać naruszony przez Sąd pierwszej instancji. W kontekście naruszenia art. 9 k.p.a. zarzucono brak poinformowania o treści § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.), cytując jego treść, która w istocie stanowi treść § 12 ust. 2 tego rozporządzenia. Przepis § 2 reguluje bowiem stosowanie przepisów rozporządzenia, a nie kwestie sytuowania budynków.

Przyjmując, że dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy przepisów k.p.a., które doprowadziło do niezasadnego zastosowania art. 151 p.p.s.a., tj. oddalenia skargi, stwierdzić należy, że zarzuty te są chybione. Zgodnie z art. 9 k.p.a.

organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przepis ten nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej (por. wyrok NSA z dnia z 16 stycznia 2019r. sygn. II GSK 1889/18; wszystkie powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących jej środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej skarżący byli informowani o wszystkich podejmowanych przez organy czynnościach, pouczono ich o przysługujących środkach odwoławczych od wydanych decyzji.

W tym miejscu konieczne jest wyjaśnienie, że o skuteczności zarzutów opartych na naruszeniu przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie w zakresie przepisów postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Strona wnosząca skargę kasacyjną zobowiązana jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny (por. wyroki NSA: z 14 lipca 2011 r., sygn. II GSK 784/10; z dnia 15 marca 2019 r., sygn. II GSK 850/17).

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, w jaki sposób poinformowanie inwestorów o treści § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) mogłoby istotnie wpłynąć na wynik sprawy, tj. uzasadnić uchylenie decyzji o rozbiórce przedmiotowego garażu, skoro podstawą orzeczenia rozbiórki było stwierdzenie niemożności zalegalizowania samowoli budowalnej, wobec naruszenia m.in. właśnie § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Inwestorzy usytuowali swój samowolnie zrealizowany garaż w odległościach niespełniających ww. wymogów. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał zaś, co by się zmieniło, gdyby inwestorzy zostali poinformowani o treści omawianego przepisu.

Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. miało zdaniem skarżących kasacyjnie wynikać z wykonania nieprawidłowych pomiarów, mających polegać na tym, że "wzięto pod uwagę nie odległość od granicy działki nr [...] do garażu, ale od granicy działki sąsiadującej do garażu. Działka ta jest również własnością skarżących, jednakże stanowi drogę dojazdową i jest działką odrębną od działki nr [...]." Analizując akta sprawy stwierdzić trzeba, że zarzut ten jest kompletnie niezrozumiały. Z akt tych wynika, że przedmiotowy garaż znajduje się w odległościach od 0,98 m do 1,17 m od działki sąsiedniej nr [...], stanowiącej własność L. S. Ustalenia co do odległości poczynione zostały na podstawie mapy geodezyjnej złożonej przez samych skarżących, nie zaś na podstawie oględzin i pomiarów organu. Z akt sprawy nie wynika też aby działka sąsiednia, nr [...], była działką drogową. Na wysokości przedmiotowego garażu znajduje się bowiem budynek mieszkalny.

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a. polegający na nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej. Po pierwsze wyjaśnić należy, że sąd administracyjny nie przeprowadza rozprawy administracyjnej. Rozprawa administracyjna uregulowana jest w przepisach Rozdziału 5 k.p.a. (art. 89-96). Przywołane przepisy dotyczą zaś rozprawy sądowej. Zgodnie z art. 90 § 1, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (§ 2). W rozpoznawanej sprawie rozprawa sądowa odbyła się w dniu 8 lutego 2019 r., stawił się na niej w imieniu skarżących aplikant adwokacki M. K., z upoważnienia pełnomocnika skarżących P. S. Na rozprawie wniósł i wywiódł jak w skardze. Skarżący nie byli zawiadamiani o rozprawie, ponieważ ustanowili pełnomocnika, który ich reprezentował. Zgodnie z art. 40 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Nie ma jednak przeszkód by strona mająca pełnomocnika stawiła się osobiście na rozprawie, zawiadomiona o terminie przez pełnomocnika i wypowiedziała się co do okoliczności sprawy. Należy jednak podkreślić, że takie wyjaśnienia strony nie stanowią dowodu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Poza tym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Żadne inne dowody w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie są przeprowadzane, w tym dowody z przesłuchania stron.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej uzasadnił go ogólnikowymi twierdzeniami o niewystarczającym skonstruowaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przyjęciu stanu faktycznego, który został ustalony bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów. Nie podał jednak żadnych konkretnych okoliczności uzasadniających te twierdzenia. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie ww. przepisu może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09; wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Natomiast zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów Sądu. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia tego przepisu nie można bowiem skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA: z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. II OSK 1131/13; z dnia 18 marca 2015 r., sygn. I GSK 1779/13).

Niezasadny jest wreszcie ostatni z zarzutów procesowych, mianowicie zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy, kiedy nie został dostatecznie wyjaśniony stan faktyczny. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności, które uniemożliwiałyby zamknięcie rozprawy. Sąd dysponował kompletem akt sprawy, stanowiskami stron, prawidłowo zawiadomionych o terminie rozprawy, nie sposób więc uznać, że sprawa nie była dostatecznie wyjaśniona. Pełnomocnik skarżących nie oświadczył nic więcej ponad to co znajdowało się w skardze.

Nie zasługuje na uwzględnienie jedyny sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. zarzut błędnej wykładni § 12 ust. 2 (w skardze kasacyjnej błędnie pkt 2) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz niezastosowania art. 9 ustawy z dnia lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202), dalej "p.bud". Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie sposób wywnioskować, na czym według jej autora polegała błędna wykładnia § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Zarzut błędnej wykładni polega na mylnym rozumieniu treści przepisu i powinien zawierać również wywody co do właściwej jego interpretacji. Takich rozważań brak jednak w motywach wniesionej skargi kasacyjnej. Autorowi skargi kasacyjnej najwyraźniej chodziło o niewłaściwe zastosowanie omawianego przepisu, o czym świadczy sformułowanie: "Skoro przepis wyraźnie dopuszcza możliwość posadowienia budynku bezpośrednio przy tej granicy, jeśli plan miejscowy przewiduje taka możliwość (co jest bezsporne), to niezrozumiałe jest (...) dlaczego przepis ten nie może znaleźć zastosowania".

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się niewłaściwego zastosowania w niniejszej sprawie § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy garaż został usytuowany w odległościach od 0,98 m do 1,17 m od działki sąsiedniej nr [...], stanowiącej własność L. S. Omawiany przepis dopuszcza sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, tj. zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę granicy, w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Przeszkodą w zalegalizowaniu stwierdzonej w niniejszej sprawie samowoli budowlanej jest jednak to, że przedmiotowy garaż nie został usytuowany ani w granicy, ani w odległości 1,5 m od granicy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że przepis § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia zawiera alternatywę rozłączną co do usytuowania budynków. Ściana budynku bez otworów, w warunkach określonych w tym przepisie, może być usytuowana albo w odległości 1,5 m, albo bezpośrednio przy granicy. Podkreślenie bezpośredniości usytuowania ściany przy granicy wyklucza więc rozumienie tego przepisu tak, aby ściana taka mogła być usytuowana w dowolnej odległości od granicy, byleby mieściła się w przedziale od 0-1,5 m (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2024 r., sygn. II OSK 2920/12).

W świetle powyższego przepis § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie mógł zostać zastosowany. W orzecznictwie przyjmuje się wprawdzie, aczkolwiek nie jednomyślnie, że odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 9 p.bud. może zostać udzielone także w stosunku do obiektów już zrealizowanych (por. wyroki NSA: z 15 lutego 2017 r. sygn. II OSK 1330/16; z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3068/17), jednak przesłanką udzielenia odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych jest istnienie "przypadku szczególnie uzasadnionego" Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie może być udzielanie powszechnie. Celem tego przepisu jest umożliwienie modyfikacji szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych w wyjątkowych stanach faktycznych, w których nie jest możliwe zastosowanie się do nich, z uwagi na różnego rodzaju okoliczności. Ocena, czy w danej sytuacji ma miejsce taki "szczególnie uzasadniony przypadek" należy do organów administracji architektoniczno-budowlanej, które powinny dokonać tego w oparciu o analizę materiału sprawy, w tym treści przepisu, od którego ma być udzielone odstępstwo, ukształtowanie nieruchomości, na której ma być realizowany obiekt, stan zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, ocenę proponowanych rozwiązań w świetle wiedzy technicznej (por. wyroki NSA: z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. II OSK 896/12; z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1353/17).

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zaistniał ww. "przypadek szczególnie uzasadniony", sami skarżący kasacyjnie takiego przypadku nie wykazali, w szczególnie nie wykazali, że usytuowanie przedmiotowego garażu z zachowaniem wymogów z § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych było niemożliwe. Innymi słowy, brak jest podstaw do przyjęcia, że bez zastosowania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, inwestor nie mógłby zrealizować przysługującego mu prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej zwłaszcza, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego mieli możliwość usytuowania garażu w granicy nieruchomości.

W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.