Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2530/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. i H. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 382/14 w sprawie ze skargi M. G. i H. G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 18 lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 15 września 2010r. znak ..., 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. na rzecz M. G. i H. G. solidarnie kwotę 1000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 maja 2014r. sygn. akt II SA/Rz 38214 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. G. i H. G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 18 lutego 2014r., nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, oddalił skargę .

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W wyniku interwencji D. S. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (dalej PINB) przeprowadził w dniu 18 lutego 2010r. kontrolę w zakresie zgodności wybudowania, jak i użytkowania budynku gospodarczego, wybudowanego na działce nr ewid. ..., położonej w D. na podstawie zgłoszenia z dnia 9 grudnia 2005r. nr ..., przyjętego przez Starostę P..

W trakcie kontroli ustalono, że na działce nr ... w D. wybudowany został budynek gospodarczy o wym. 8,00 x 5,00 m, w odległości 1,70 m od ogrodzenia od strony działki nr ... oraz że inwestor posiada zgłoszenie do Starosty P. z dnia 9 grudnia 2005r. dotyczące zamiaru budowy budynku gospodarczego do 25 m² oraz rozbiórki istniejącego budynku gospodarczego na tej działce. Z uwagi na stwierdzone podczas kontroli odstępstwa od dokonanego zgłoszenia, PINB pismem z dnia 4 marca 2010r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy budynku gospodarczego na działce nr ... w D..

Decyzją z dnia 15 września 2010r. PINB nakazał M. G. i H. G. rozbiórkę budynku gospodarczego (o wym. w rzucie 5,0m x 8,0m) wybudowanego na działce nr ewid. ... w D. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa budowa narusza przepisy § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.), dalej rozporządzenie. Zgodnie z rozporządzeniem odległość wybudowanego budynku gospodarczego od granicy działki nr ewid. ... winna wynosić nie mniej niż 3,0 m, a jest 1,7 m ÷ 1,8 m. Takie usytuowanie budynku uniemożliwia legalizację przedmiotowej samowoli w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), dalej p.b.

Odwołanie od decyzji wnieśli M. G. i H. G., zwracając uwagę na to, że przy budowie budynku gospodarczego zarówno oni, jak i sąsiad nie znali granic poscaleniowych, gdyż nie były one trwale oznaczone w terenie i gdyby mieli świadomość, że granice są tak niekorzystne dla nich ww. budynek byłby wybudowany inaczej.

Decyzją z dnia 18 lutego 2014r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 p.b. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że bezspornym jest, że wybudowany na działce nr ..., położonej w D. budynek gospodarczy jest samowolą budowlaną, która powstała w kwietniu 2006r. W myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), obowiązującej w okresie budowy, na roboty budowlane dotyczące budynku gospodarczego o ww. wymiarach inwestorzy zobowiązani byli posiadać pozwolenie na budowę. Inwestorzy takiego pozwolenia nie posiadali. Samowolnie wybudowany budynek usytuowany został w odległości 1,70 m od granicy sąsiedniej działki budowlanej, podczas gdy przepisy nie dopuszczały sytuowania budynku w odległości 1,70 m od granicy działki. Przedmiotowy budynek nie spełnia także wymogów usytuowania budynków w świetle obecnego brzemienia § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż długość budynku gospodarczego wynosi 8,0 m, a jego wysokość przekracza 4 m. Doprowadzenie przedmiotowego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe i wykracza poza normę wynikającą z art. 48 ust. 2 pkt 2 p.b. w związku czym organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w rozpatrywanej sprawie słusznie zakwalifikował wykonane roboty stosując art. 48 ust. 1 p.b. i nakazał inwestorom rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 18 lutego 2014r. wnieśli M. G. i H. G., domagając się uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenae kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucili niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędne ustalenie, że rozbiórce winien podlegać cały budynek gospodarczy.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że po ugodowym ustaleniu granicy między nimi, a właścicielem sąsiedniej działki Z. K., zachowany został wymóg odległościowy między budynkiem gospodarczym skarżących a granicą działki sąsiada, wobec czego istnieje podstawa do usankcjonowania samowoli budowlanej przy założeniu, że rozbiórka dotyczyć będzie tylko części przedmiotowego budynku gospodarczego, gdyż w tym kierunku winno zmierzać rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Skarżący podnieśli, że wydając nakaz rozbiórki obiektu budowlanego nie jest obojętne, że tylko część obiektu została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z zasadą zawartą w art. 48 p.b. można nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wydany w sprawie nakaz rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego, winien objąć tylko zakres zabudowy ponad 25 m², natomiast zakres zabudowy do 25 m² był legalny i oparty na prawidłowym zgłoszeniu. Podkreślili, że przedmiotowy budynek nikomu nie zagraża, jest wkomponowany w otoczenie i jest używany zgodnie z przeznaczeniem. Przez zabudowę segmentową może być łatwo rozebrany w części, natomiast rozbieranie budynku w całości byłoby niepowetowaną szkodą.

W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie z przyczyn zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził wystąpienia przesłanek z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, iż postępowanie w sprawie legalizacji samowoli budowlanej powinno być prowadzone w oparciu o art. 48 p.b., jak też prawidłowo ustaliły, że zgłoszenie inwestora obejmowało rozebranie istniejącej konstrukcji i budowę budynku o pow. do 25 m². Przedmiotowa inwestycja to budynek gospodarczy o konstrukcji murowanej o wymiarach 5m x 8m, na budowę którego nie uzyskano wymaganej prawem zgody właściwego organu i samowolnie dokonano budowy ww. budynku. Oznacza to, że zakres zgłoszonych robót budowlanych jest zdecydowanie różny od faktycznie wykonanych.

Sąd powołał orzeczenie NSA z dnia 21 listopada 2006r. sygn. akt II OSK 1375/05, w którym NSA stwierdził, że "jeżeli strona zgłosiła wykonanie remontu i na tej podstawie wykonała rozbudowę, czy przebudowę budynku wymagającą pozwolenia na budowę, to dopuściła się samowoli budowlanej podlegającej ocenie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Zakres prac objętych remontem jest zdecydowanie różny od przebudowy budynku i przyjęcie, że zgłoszenie odniosłoby skutek prawny, chociaż konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, prowadziłoby do niedopuszczalnego obchodzenia prawa", Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 października 2009r., sygn. akt VII SA/Wa 1286/09 (LEX nr 574343) wyraził pogląd, iż "jeżeli zgłoszenie dotyczy inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, wbrew intencjom zgłaszającego, nie jest "zgłoszeniem" w rozumieniu przepisu art. 30 ust. 1 p.b. i nie wywołuje skutków przewidzianych w przepisach p.b. dla tej instytucji. Dokonanie "zgłoszenia" przez inwestora i brak reakcji organu w terminie 30 dni od tej daty nie może stanowić usprawiedliwienia i legalizacji każdej inwestycji, nawet gdyby wymagała wydania decyzji o pozwoleniu na budowę". Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 25 sierpnia 2010r., sygn. akt II SA/Bk 311/10 (LEX nr 607715) uznał, że "zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza, co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających zastosowanie art. 48 p.b., chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora jest obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę". Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podzielił zaprezentowane poglądy.

W ocenie Sądu, z uwagi na zdecydowanie różny od zgłaszanego zakresu wykonanych prac i wymiarów budynku, tj. powyżej 25m², organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że w przedmiotowej sprawie inwestor nie dokonał skutecznego zgłoszenia w rozumieniu art. 30 ust. 1 p.b., a zatem dopuścił się samowoli budowlanej, którą reguluje art. 48 p.b. Jeżeli jednak obiekt budowlany zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej spełnia łącznie kryteria zawarte w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 p.b., to organ nadzoru budowlanego powinien podjąć czynności zmierzające do jego legalizacji. Samowolnie zrealizowany budynek gospodarczy został usytuowany w odległości 1,70m od granicy sąsiedniej działki budowlanej, zaś zgodnie treścią § 12 ust. 1 pkt 2 obowiązującego w dacie realizacji inwestycji rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy w odległości nie mniejszej niż 3m. Natomiast § 12 ust. 3 dopuszczał sytuowania ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 w odległości 1,5m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy jeżeli wynikało to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie było możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2 ze względu na rozmiary działki. Przepisy nie dopuszczały zatem sytuowania budynku w odległości 1,70m od granicy działki.

Sąd podzielił ocenę prawną zaprezentowaną przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji i uznał, że budynek nie spełnia wymogów usytuowania budynków w świetle obecnego brzmienia rozporządzenia. Zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 4 w zabudowie jednorodzinne, uwzględniając przepisy odrębne w § 13, 60 i 271-271, dopuszcza się sytuowanie budynków gospodarczych i garażu o długości mniejszej niż 5,5m i o wysokości mniejszej niż 3,0m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. Długość przedmiotowego budynku gospodarczego wynosi 8,0m, a jego wysokość przekracza 4m. Doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe i wykracza poza normę wynikającą z art. 48 ust. 2 pkt 2 p.b., co skutkuje nakazaniem jego rozbiórki.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że w przypadku ustalenia, że cały (od podstaw) obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, należy nakazać rozbiórkę całego obiektu. Nie można nakazać rozbiórki całego obiektu w przypadku ustalenia, że tylko pewna jego część została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę Zgodnie z zasadą zawartą w art. 48 p.b. można nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego można wydać tylko wówczas, gdy część ta da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty określonej całości, gdyż użyte w art. 48 p.b. sformułowanie "część obiektu budowlanego" należy rozumieć przede wszystkim jako samodzielny obiekt budowlany, którego budowa nie została jeszcze zakończona lub jako część innego obiektu, która jest na tyle samodzielna i niezależna od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w tą pozostałą część obiektu budowlanego.

W ocenie Sądu, rozbiórkę obiektu budowlanego można nakazać tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę, jak również musi istnieć możliwość wydzielenia części obiektu budowlanego, która ma zostać poddana rozbiórce, bez uszczerbku dla pozostałej części obiektu.

Sąd uznał zarzut skarżących sprowadzający się do przyjęcia, że wybudowany budynek "w części objętej zgłoszeniem" został zrealizowany zgodnie z prawem jest niezasadny. Zgłoszenie inwestorów w ustalonym stanie faktycznym nie wywołało skutków prawnych.

Sąd powołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r., P 11/00 (Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 207), w którym stwierdzono, że usunięcie z przepisu § 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie normy uzależniającej wydanie pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości od wyrażenia na to zgody przez właściciela działki sąsiedniej powoduje, iż w takich sytuacjach będą miały zastosowanie przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego.

Sąd stwierdził, że nie ma bezwzględnego zakazu budowy przy granicy nieruchomości sąsiedniej, jak też warunku uzyskania na taką budowę zgody sąsiada, a także zbliżenia obiektu do granicy, co jednakże nie oznacza to, że orzekający w sprawie organ administracji publicznej w sposób dowolny rozstrzyga o pozwoleniu na budowę, albo że jest związany wyłącznie przepisami warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zaś tylko od woli inwestora zależy określenie usytuowania obiektu i jest ono wiążące dla organu. Wskazał, że z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika jednoznacznie, iż pozwolenie na budowę przy granicy nieruchomości (w zbliżeniu do granicy) może być wydane wyłącznie wyjątkowo, gdy istnieją po temu szczególnie uzasadnione przyczyny.

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że przedmiotowy budynek został wzniesiony przez skarżących w ówczesnej granicy ich działki, co sami przyznali w odwołaniu, w wyniku wznowienia granic przedmiotowy budynek dotykał granicy scaleniowej, zaś ogrodzenie za budynkiem znajdowało się w całości na działce .... Dopiero na skutek ugody z dnia 5.04.2011 r. w sprawie ... przed Sądem Rejonowym w P. doszło de facto do przeniesienia własności między stronami, właścicielami graniczących ze sobą dz. ... i ... za wynagrodzeniem. Skutkiem tejże ugody granica własności pomiędzy dotychczasowymi działkami ... i ... przebiega po istniejącym ogrodzeniu trwałym, przy czym usytuowanie przedmiotowego budynku w odległości 1,70m od granicy sąsiada było wynikiem ugody z dnia 5 kwietnia 2011r. Sąd ocenił jednakże, na podstawie mapy znajdującej się w aktach sprawy, że wielkość działki nr ... i działki nr ... nie uzasadnia konieczności budowania w granicy, bądź w zbliżeniu do niej. W treści tejże ugody sąsiad Z. K. wyraził zgodę na usytuowanie budynku gospodarczego przy jego granicy, lecz zgodę tą następnie cofnął w piśmie z 24.01.2014r. (k.23 akt II instancji), podnosząc, że takie usytuowanie budynku wyklucza jego działkę z rolniczego użytkowania, a skarżący sąsiedzi w podobnej sytuacji w stosunku do budynków na jego działce pisali na niego donosy oraz że poniósł koszty w kwocie 10 000 zł. Skarżący ani w toku postępowania administracyjnego, ani postępowania sądowego nie zaprzeczyli ww. twierdzeniom uczestnika. W ocenie Sądu, pozytywnie można rozstrzygnąć sprawę tej strony, która wykaże, iż budowa przy granicy z nieruchomością sąsiednią, lub w zbliżeniu do tej granicy, nie narusza zasad współżycia społecznego, społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości a także w zależności od konkretnej sprawy, wynika to z zasady równości wobec prawa określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP

Zdaniem Sądu, sytuacja taka w sprawie nie zachodzi, bowiem nawet ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżących nie uzasadnił w żaden sposób prawidłowości - w świetle podanych kryteriów - aktualnego usytuowania obiektu względem granicy sąsiada.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku, z powołaniem się na art. 173, art. 174, art. 176 oraz art. 177 § 1 p.p.s.a. wnieśli M. G. i H. G., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości i w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie:

- przepisów postępowania mających mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

a to art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 §

1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd w wyniku

niewłaściwej kontroli nie wziął pod uwagę okoliczności wynikających

z zebranego materiału dowodowego świadczących na korzyść skarżących, co

dotyczy zawarcia z sąsiadem ugody sądowej, braku jakiegokolwiek zagrożenia dla sąsiada w istniejącej zabudowie, używania budynku zgodnie z przeznaczeniem,

- przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 48 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r. poz. 1409) przez nietrafne przyjęcie, że jest podstawa do nakazu rozbiórki całego przedmiotowego budynku gospodarczego należącego do skarżących oraz przepisów § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r. nr 75, poz. 690 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie sytuacji, że częściowa rozbiórka przedmiotowego budynku gospodarczego na działce skarżących spełni wymagania powołanego wyżej przepisu tego rozporządzenia w zakresie wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 18.08.2014r., znak ... oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 15.09.2010r., znak ... i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że Sąd I instancji arbitralnie przyjął, że nie jest możliwa częściowa rozbiórka budynku, niczym tego nie uzasadniając. Organ nadzoru budowlanego w żadnym momencie rozpoznawania sprawy nie dokonał oceny możliwości częściowej rozbiórki budynku. Skarżący wnosili o uchylenie decyzji organu I instancji (po zawarciu ugody sądowej), celem ponownego rozpoznania sprawy. Wówczas zapewne po ustaleniu nowej granicy za zgodą stron możliwe było wyjaśnienie wszelkich kwestii i rozstrzygnięcie w zakresie samowoli budowlanej.

Słusznie Sąd przywołuje w sprawie orzeczenia NSA z 7.02.2008r. (II OSK

2006/06) i WSA w Rzeszowie z dnia 13.11.2008r. (II SA/Rz 236/08), jednakże

błędnie stwierdza, że kwestie poruszone w tych orzeczeniach nie występują

w niniejszej sprawie. Z okoliczności sprawy wynika, że wybudowany budynek

gospodarczy, zwłaszcza w sytuacji gdy zostanie zmniejszony po częściowej

rozbiórce w żadnym wypadku nie szkodzi on nieruchomości sąsiedniej jeżeli chodzi

o usytuowanie w stosunku do granicy działek, jest budynkiem ładnym,

funkcjonalnym, współgrającym z otoczeniem, wykorzystywanym na cele które nie

szkodzą niczym otoczeniu. Pozostawienie go nie narusza więc zasad współżycia

społecznego oraz społeczno - gospodarczego przeznaczenia nieruchomości, w tym

sąsiedniej. W sytuacji częściowej rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego w zakresie odpowiadającym uprzedniemu zgłoszeniu budowlanemu nie będzie naruszać § 12 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie występują przesłanki skutkujące nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. (Dz.U. z 2013r. poz. 1409) Prawo budowlane oraz § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zarzut naruszenia tych przepisów sprowadzał się do nietrafnego przyjęcia, że jest podstawa do nakazu rozbiórki całego budynku gospodarczego i nieuwzględnienie sytuacji, że częściowa rozbiórka budynku gospodarczego spełni wymagania w zakresie przesłanek określonych w przepisie.

Na wstępie należy podkreślić, że organ nadzoru budowlanego, wszczynający postępowanie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego ma obowiązek w każdym przypadku samowoli budowlanej rozważyć przed podjęciem decyzji o nakazie rozbiórki możliwość legalizacji w świetle obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Oczywiście legalizacja na podstawie przepisów art. 48 Prawa budowlanego nie jest obowiązkiem inwestora, lecz jego uprawnieniem. Od niego zależy w głównej mierze to, czy zostanie orzeczony nakaz rozbiórki wobec obiektu budowlanego. Niekiedy jednak rozpoczęcie budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę może naruszać jeszcze inne bezwzględnie obowiązujące przepisy, co może skutkować niemożnością zalegalizowania.

Przy ocenie, czy budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego) należy mieć na uwadze stan prawny obowiązujący z dacie orzekania, a nie stan prawny obowiązujący w dacie budowy (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012r., sygn. akt II OSK 2100/10 - Lexis.pl nr 3060265).

Organ nadzoru budowlanego po wszczęciu postępowania w sprawie samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego, winien przeprowadzić postępowanie przewidziane w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego w celu ustalenia, czy budowa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust. 2 pkt 1) oraz czy nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (ust. 2 pkt 2). Warunki zgodności budowy określone w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego muszą być spełnione jednocześnie, aby można było kontynuować postępowanie administracyjne w celu legalizacji budowy. W zależności od wyniku tego postępowania organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązki, określone w ust. 3 art. 48.

W sprawie niniejszej organ nadzoru budowlanego ustalił, że budynek gospodarczy, który zrealizowano bez pozwolenia na budowę narusza przepis techniczno-budowlany, tj. § 12 rozporządzenia, gdyż jest usytuowany w odległości 1,70m od granicy z działką sąsiednią. Takiego usytuowania nie przewidywał § 12 rozporządzenia obowiązujący w 2006r., tj. w dacie realizacji inwestycji, a także § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia w jego obecnym brzmieniu, który dopuszcza sytuowanie bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5m budynku gospodarczego i garażu ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych - o długości mniejszej niż 5,5m (długość przedmiotowego budynku gospodarczego wynosi 8m) i o wysokości mniejszej niż 3,0m (wysokość przedmiotowego budynku przekracza 4m). Te ustalenia spowodowały, że organ nadzoru budowlanego uznał brak możliwości legalizacji i konieczność nakazania rozbiórki całego budynku gospodarczego.

Słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, że organ nadzoru budowlanego nie rozważał możliwości doprowadzenia tego obiektu do zgodności z prawem, tj. usytuowania budynku w odległości 3m od granicy (§ 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia) poprzez częściową jego rozbiórkę, o co wnioskowali inwestorzy. Jak już wyżej wskazano, legalizacja samowoli budowlanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego jest uprawnieniem inwestorów i jeżeli istnieje możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem poprzez częściową rozbiórkę i inwestor taką możliwość akceptuje, to organ nie powinien nakazywać całkowitej rozbiórki obiektu, gdyż za takim rozstrzygnięciem nie przemawia brzmienie art. 48 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wprawdzie wskazał, że nakaz rozbiórki może być orzeczony do części budynku, gdy da się ją wydzielić z całości obiektu bez uszczerbku dla pozostałej części, jednak nie odniósł tego słusznego twierdzenia do stanu faktycznego sprawy niniejszej. Natomiast należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002r. w aktualnym brzmieniu § 12 nie uzależnia możliwości budowy przy granicy od wyrażenia zgody przez właściciela działki sąsiedniej, stąd zarzut określony w pkt pierwszym skargi kasacyjnej, wskazujący właśnie na zgodę sąsiada, później cofniętą, jest nieuprawiony.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem za zasadny zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na konieczność ponownego rozpoznania sprawy w celu ustalenia, czy istnieje możliwość doprowadzenia do zgodności z prawem przedmiotowego budynku gospodarczego poprzez dokonanie jego częściowej rozbiórki.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił wyrok Sądu I instancji oraz uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 15 września 2010r. Rozpoznając ponownie sprawę organ nadzoru budowlanego przeprowadzi postępowanie legalizacyjne zgodnie z treścią art. 48 Prawa budowlanego, uwzględniając przedstawione wytyczne.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 209, art. 200, art. 202 § 2, art. 205 § 2 p.p.s.a.