Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1647/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka (spr.), Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz B. S. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...] decyzją z dnia [...] lipca 2008r. znak: [...] na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1, art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2006r. Nr 96, poz. 667z późn. zm.) oraz art. 104, art. 107 § 1 i 3, art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) w związku uchybieniami naruszającymi przepisy przeciwpożarowe, opisanymi w protokole ustaleń z czynności kontrolno - rozpoznawczych z dnia 10 lipca 2008 roku, w budynku mieszkalnym przy ul. N. w W. nakazał na podstawie § 4 ust. 1, pkt 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2006 r. Nr 80 poz. 563) Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości "N." ul. N. w W., wykonanie w ustalonym terminie obowiązku zapewnienia możliwości natychmiastowego użycia od strony lokalu nr 3 drzwi ewakuacyjnych w kracie zamontowanej na spoczniku klatki schodowej.

Decyzji ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego nadano na podstawie art. 108 kpa rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wyjaśnił, iż w trakcie czynności kontrolno -rozpoznawczych stwierdzono, że drzwi w kracie znajdującej się na spoczniku klatki schodowej, stanowiącej pionową drogę ewakuacyjną są zamknięte na zamek w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe użycie. Zgodnie z podanym rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w obiektach zabronione jest wykonywanie czynności, które mogą utrudnić prowadzenie ewakuacji lub działań gaśniczych, a w szczególności zamykanie drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe użycie. Brak możliwości natychmiastowego otwarcia drzwi stanowiących wyjście ewakuacyjne, może w przypadku pożaru lub innego zagrożenia utrudnić lub uniemożliwić ewakuację osób przebywających na ostatniej kondygnacji budynku.

[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] września 2008r., znak: [...] na podstawie art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 1991 r. Nr 88, poz. 400 z późn. zm.) w związku art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 z 1960r. z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B. S., od decyzji z dnia [...] lipca 2008r. znak: [...] Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] w sprawie poprawy stanu ochrony przeciwpożarowej w budynku mieszkalnym przy ul. N. w W. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w całości organ odwoławczy uwzględnił fakt, że obowiązek określony w decyzji wynika wprost z § 4 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563). Powyższy obowiązek funkcjonuje jako samoistny w odniesieniu do istniejących budynków i dotyczy zapewnienia prawidłowych warunków ewakuacji ludzi na wypadek pożaru lub innego zagrożenia. Natomiast istniejący w chwili obecnej stan w rozpatrywanym budynku, polegający zastosowaniu do wydzielenia części klatki schodowej (część wspólna w budynku) w postaci kraty - w razie pożaru nie zapewnia właściwych warunków ewakuacji oraz możliwości prowadzenia skutecznych działań przez jednostki ratowniczo -gaśnicze PSP. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2002r. Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.) odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej ponosi właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, m.in. zapewniając osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo, możliwość ewakuacji i przygotowanie budynku do prowadzenia akcji ratowniczej.

Odnosząc się do argumentacji strony zawartej w odwołaniu organ odwoławczy uznał, iż w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym organu I instancji nie dopatrzono się naruszenia dyspozycji art. 156 § 1 pkt. 3 Kpa, gdyż decyzja ostateczna [...] Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] lipca 2008r. znak [...] nie dotyczy przedmiotowej sprawy - rozstrzyga natomiast kwestię kraty zamontowanej w sposób uniemożliwiający wyjście na dach przedmiotowego budynku. W przedmiotowym zakresie postępowanie administracyjne ma na celu poprawę warunków ewakuacji dla osób przebywających w lokalu nr [...] oraz możliwość dojścia do pomieszczeń gospodarczych strychu - zatem łączenie obu spraw w kontekście art. 156 § 1 pkt. 3 jest niezasadne. Bezprzedmiotowa jest również argumentacja strony, iż organ I instancji skierował zaskarżoną decyzję do osoby nie będącą stroną, naruszając tym samym postanowienia art. 156 § 1 pkt. 4 Kpa. W ocenie organu odwoławczego zasadne było skierowanie decyzji do Wspólnoty Mieszkaniowej złożonej w tym przypadku z 3-ch właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Powyższy układ tworzy tzw. "małą wspólnotę", do której nie mają zastosowania art. 20 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.), co przytacza strona w odwołaniu, które dotyczą jedynie wyboru zarządu wspólnoty a nie samej wspólnoty. Zarządowi nieruchomością wspólną dla wspólnot do 7 lokali poświęcony jest natomiast art. 19 cyt. ustawy, stanowiąc, iż do zarządu taką wspólnotą mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności - w takim zarządzie uczestniczą wszyscy właściciele (właściciele lokali), ponieważ każdy z nich jest obowiązany w nim działać zgodnie z art. 200 k.c.

Ponadto organ uznał, iż nałożone obowiązki wynikają wprost z przepisów przeciwpożarowych podanych w zaskarżonej decyzji, w podstawie prawnej nałożonych obowiązków. W przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych komendant powiatowy (miejski) PSP - zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 26 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006r. Nr 96, poz. 667) uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie.

Nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 Kpa znajduje uzasadnienie, gdyż powyższa nieprawidłowość leży wyłącznie w kwestii organizacyjnej i porządkowej, i nie wymaga znacznych nakładów finansowych oraz przygotowania logistycznego - a wpływa bezpośrednio na stan bezpieczeństwa pożarowego budynku mieszkalnego wyposażonego tylko w jedną klatkę schodową. Nie nastąpiło naruszenie delegacji art. 156 § 1 pkt. 3 i 4 Kpa stanowiącej podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż strona postępowania została wskazana prawidłowo, adekwatnie do udziału wszystkich właścicieli lokali w częściach wspólnych oraz obowiązek określony w decyzji nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną. Biorąc natomiast pod uwagę postanowienia art. 200 k.c w odniesieniu do art. 19 ustawy o własności lokali należało wskazać Wspólnotę Mieszkaniową jako stronę postępowania oraz nałożyć obowiązek na każdego z właścicieli osobno.

Skargę na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2008r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. S. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja wypełnia dyspozycję art. 156 § 3 kpa, gdyż dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją administracyjną oraz art. 156 § 1 pkt. 4 kpa, gdyż została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.

W niniejszej sprawie organ I instancji nakazał "zapewnić możliwość natychmiastowego użycia "od strony lokalu Nr [...] drzwi ewakuacyjnych w kracie zamontowanej na spoczniku klatki schodowej". Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy stwierdzając, że poprzednia decyzja dotyczyła innego przedmiotu sprawy. Poprzednia decyzja Komendanta Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej w W. Nr [...] z dn. 12.02.1998r. brzmiała w pkt 2: zapewnienia możliwości natychmiastowego dostępu do wyjścia na dach i w decyzji powołano się na przepisy prawne. Obie decyzje są identyczne.

[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w W. decyzją z dn [...]. uchylił decyzję dotyczącą wyżej wskazanego nakazu z [...]. i umorzył w przedmiotowym zakresie postępowanie organu I instancji. Tak więc organ II instancji umorzył decyzją ostateczną postępowanie organu I instancji.

Wydana aktualnie decyzja organu I instancji i utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji dotyczą więc sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną, przy czym decyzja organu II instancji umarzająca postępowanie I instancji zapadła [...] lipca 2008r. i po tej dacie żadne nowe przepisy nie zostały wydane.

W skardze podniesiono również, iż pojęcie "Wspólnoty Mieszkaniowej" zawiera ustawa o własności lokali. W świetle tej ustawy w domu przy ul. N. żadna Wspólnota nie powstała. Nie istnieje pojęcie "mała wspólnota" o której pisze organ II instancji w zaskarżonej decyzji. Współwłasność, a wspólnota mieszkaniowa to dwie zupełnie różne instytucje. W zakresie wykupionego lokalu każdy kto nabył lokal jest właścicielem samoistnym lokalu, a w zakresie wspólnych pomieszczeń współwłaścicielem. Adresatem zatem decyzji w zakresie ochrony przeciwpożarowej winien być właściciel lokalu lub do części wspólnych domu wszyscy lokatorzy, względnie administrator lub zarządca, a w każdym razie nie nieistniejąca wspólnota mieszkaniowa.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży pożarnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

Art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Zasadny jest zarzut skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, a zatem wystąpiła w sprawie przesłanka z art. 156§1 pkt 4 kpa, która obliguje sąd do wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego.

Decyzja Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia [...] lipca 2008 r. została skierowana do Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości N. w W. w sytuacji, gdy wspólnota taka nie istnieje.

Wspólnota Mieszkaniowa zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 24 czerwca o własności lokali (Dz.U. Nr 80 poz. 903 z późn. zm.) powstaje z mocy prawa jeżeli lokali wyodrębnionych wraz z lokalami niewyodrębnionymi w budynku jest więcej niż siedem. Wówczas, na podstawie art. 21 ust 1 tejże ustawy, sprawami wspólnoty mieszkaniowej kieruje zarząd wspólnoty, który reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach pomiędzy wspólnotą i poszczególnymi właścicielami lokali.

W budynku przy ul. N. w W. są jedynie trzy lokale i wspólnota nie została utworzona, a zatem zgodnie z art. 19 w/w ustawy o własności lokali w takiej sytuacji stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego.

Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, przepisy prawa nie znają pojęcia "mała" lub "wielka" wspólnota. Przepis art. 19 powoływanej ustawy określa sytuację, gdy wspólnota nie powstanie z mocy prawa.

Współwłaściciele nie są bowiem zobligowani do powołania zarządu, który w myśl art. 21 kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej. Przepis art. 19 określa w jaki sposób sprawowany jest zarząd nieruchomością wspólną a nie wspólnotą mieszkaniową.

Z przepisów Kodeksu cywilnego (art. 199-209) wynika, iż zarządcami nieruchomości są wszyscy jej współwłaściciele. Decyzja zatem może być skierowana do wszystkich współwłaścicieli, którzy są jednocześnie zarządcami, albo zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego do inwestora.

Wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 156§1 pkt 3 kpa. O naruszeniu powagi rzeczy osądzonej można mówić jedynie w przypadku, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość sprawy natomiast to sytuacja, gdy w obu sytuacjach w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 maja 2006 r. - I SA/Wa 1885/05). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie nastąpiła.

Decyzja, na którą powołuje się skarżąca,[...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2008 r. uchyliła decyzję z dnia [...] lutego 1998 r. [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, która to po rozpatrzeniu odwołania S. S. na podstawie art. 138§1 pkt 2 kpa uchyliła w całości pkt 2 zaskarżonej decyzji Komendanta Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej [...], która nakazała S. S. wykonanie do dnia[...] grudnia 1997 r. obowiązków polegających na:

1. usunięciu z klatki schodowej materiałów palnych oraz innych przedmiotów

utrudniających ewakuację ( § 4 ust 1 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Spraw

Wewnętrznych z dnia 3 listopada 1992r w sprawie ochrony przeciwpożarowej

budynków, innych obiektów budowlanych i terenów - Dz. U. nr 92, poz. 460

oraz Dz. U. z 1995r, nr 102, poz. 507)

2. zapewnieniu możliwości natychmiastowego dostępu do wyjścia na dach ( § 4

ust 1 pkt 11 w/w rozp. MSW w związku z § 251 ust 1 Rozp. MGPiB z dnia

14.12.1994r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać

budynki i ich usytuowanie - Dz. U. z 1995r, nr 10, poz. 46 oraz Dz. U. z 1996, nr

45, poz. 200).

Na marginesie należy również zauważyć, iż decyzja z [...] lipca 2008 r. uchyla decyzję z [...] lutego 1998 r., która to została już wcześniej wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1925/07 poprzez stwierdzenie jej nieważności.

Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny (lub sąd) autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem extunc.

Uznając, iż zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem art. 156§1pkt 4 kpa Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy.