Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 307/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 12, § 14
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
article: § 12 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz 140
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny  odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. sprawy ze skargi K. i S. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 27 września 2006 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. nr 207, poz. 2016 z 2003 r. z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. i S. R. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].09.2005 r., Nr [...] nakazującej S. R. -jako właścicielowi nieruchomości i inwestorowi, dokonać rozbiórki garażu konstrukcji drewnianej o wym. 3,0 m x 4,90 m, zlokalizowanego na działce nr 630 położonej w miejscowości N., jako wybudowanego samowolnie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu podano, że organ I instancji nakazał rozbiórkę wskazanego wyżej garażu. Organ ten ustalił, że garaż został wykonany w 2000 r. bez pozwolenia na budowę. Garaż posiada wymiary 3,0 x 4,90 m, usytuowany jest bezpośrednio przy budynku gospodarczym drewnianym istniejącym na działce Inwestora, w odległości ok. 0,5 m od granicy działki sąsiedniej. W pierwszej kolejności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...].02.2004 r., Nr [...] wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (w którym pomyłkowo wskazano jako podstawę prawną art. 48 ust. 2, pkt 2 i 3 w/w ustawy), wstrzymał roboty budowlane przy w/w obiekcie garażowym, istniejącym na działce nr 630, oraz zobowiązał K. i S. R., do przedłożenia - w wyznaczonym terminie - dokumentów i opracowań niezbędnych do legalizacji tego obiektu, informując jednocześnie inwestora o wysokości wymaganej w takim przypadku opłaty legalizacyjnej.

Ponieważ S. R. nie wywiązał się z obowiązku nałożonego w/w postanowieniem i nie przedłożył dokumentów wymaganych do jego legalizacji, decyzją z dnia [...].09.2005 r., Nr [...], wydaną w oparciu o art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, organ I instancji nakazał mu rozbiórkę garażu.

W odwołaniu od tej decyzji K. i S. R., podnieśli, że garaż drewniany na maszyny rolnicze, został przez nich wybudowany w 1994 r., a nie w 2000 r. jak przyjęto w decyzji, a ponadto kwota, która warunkuje legalizację obiektu, w wysokości 15.000 zł za wysoka i nieadekwatna do wartości drewnianej konstrukcji, która na dzień dzisiejszy wynosi ok. 200 zł.

Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe. Oceniając materiał dowodowy uznał za prawidłowe ustalenia organu I instancji dotyczące opisu i posadowienia objętego sporem obiektu. Określając datę jego wykonania uznał, że garaż został wybudowany w 2000 r. Nie dając wiary twierdzeniom inwestora, że obiekt został wykonany w 1994 r. organ wziął pod uwagę między innymi pochodzący z 2000 r. projekt budowlany obejmujący działkę 630, w którym, na planie zagospodarowania działki nie było garażu oraz pierwsze oświadczenie K. R. złożone w trakcie rozprawy przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu [...].12.2003 r., kiedy wskazała, jako datę budowy 2000 r.

Odnosząc się do oświadczeń w sprawie daty budowy, organ wyjaśnił, że nie posiadają one wartości dowodowej, bo nie zostały złożone, jako zeznania świadków podczas rozprawy administracyjnej. Oceniając argumenty stron i świadków obiektu uznano, że zeznania osób pochodzące od bliskich członków rodziny obydwu stron postępowania mają mniejszą wartość dowodową. Stwierdzenia właściciela działki sąsiedniej, C. Ż wskazujące na 2000r., w tym zakresie są jednobrzmiące od początku postępowania, a zeznania powołanych przez tę stronę świadków są sprecyzowane z podaniem konkretnych okoliczności, w trakcie których zaobserwowali oni prowadzenie konkretnych robót przy garażu. Dwaj świadkowie przedstawieni przez C. Ż., to osoby obce dla strony. Świadek przedstawiony przez właścicieli obiektu, twierdzący, iż budowa miała miejsce w 1994 r., którego stopień pokrewieństwa nie został odnotowany przez organ I instancji w czasie przeprowadzania dowodu z zeznań świadków w siedzibie PINB w dniu [...].10.2004 r., nie uczestniczył w rozprawie II instancji w dniu [...].12.2005r. i nie potwierdził swoich zeznań. Natomiast dwie osoby zeznające w charakterze świadków podczas rozprawy, to osoby z najbliższej rodziny, tj. szwagier i zięć właściciela obiektu. Ich zeznania są dość ogólne, a właściciele nie potrafili potwierdzić faktu istnienia obiektu w tym czasie innym dowodem.

Organ II instancji stwierdził, że zgodnie z treścią art. 28 i 29 ustawy Prawo budowlane na realizację obiektu objętego niniejszym postępowaniem wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, którego w niniejszym przypadku inwestor nie posiadał. Do oceny przedmiotowej samowoli budowlanej ustawodawca przewidział zastosowanie przepisów zawartych w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. nr 207, poz. 2016 z 2003 r. z późn. zm.). W myśl tych przepisów, w brzmieniu obowiązującym w początkowej fazie niniejszego postępowania, tj. przed wprowadzeniem zmian ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. - o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. nr 93 z 2004 r., poz. 888), podjęcie działań umożliwiających legalizację samowoli budowlanej wg art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy, było możliwe przy spełnieniu - w pierwszej kolejności - warunków wymienionych w ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy, czyli w przypadku gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Kwestia zgodności omawianego obiektu z planem zagospodarowania przestrzennego nie była badana, jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Budynek usytuowany jest w odległości ok. 0,70 m od granicy działki, co nie spełnia wymogów § 12 ust. 4 pkt 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14.12. 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określających minimalną odległość ścian budynków bez otworów od granicy działki na co 3m, oraz dopuszczających usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy, lub w odległości nie mniejszej niż l,5m od tej granicy - pod warunkiem zachowania odległości wynikających z przepisów pożarowych zawartych w § 270 ust. 2, które w niniejszym przypadku, przy faktycznej odległości rozpatrywanego budynku wynoszącej 1,6 m od budynku gospodarczo-inwentarskiego na sąsiedniej działce, nie są zachowane.

Wobec powyższego usytuowanie obiektu narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w czasie jego budowy w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie tego obiektu do stanu zgodnego z prawem - co oznacza, że możliwość legalizacji tego obiektu, zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego jest wykluczona.

W tej sytuacji organ I instancji nie miał podstaw do podjęcia czynności zmierzających do jego zalegalizowania, poprzez wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 , lecz upoważniony był do bezpośredniego podjęcia działań przewidzianych treścią art. 48 ust. 1 ww. przepisów, tj. wydania nakazu rozbiórki obiektu.

Odnosząc się do argumentów odwołania, dotyczących spornej daty samowolnej budowy garażu i ponownie wskazujących na rok 1994 jako datę jego realizacji, wyjaśniono, że nawet w przypadku ewentualnego przyjęcia, że obiekt ten wybudowany został w całości przed końcem 1994 r. oraz rozpatrzenia sprawy w oparciu o podstawę prawną właściwą dla tego okresu - tj. przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., oraz ówczesne warunki techniczne, w rozpatrywanym przypadku sytuacja taka, w ocenie organu, pozostałaby bez wpływu na końcowe merytoryczne rozstrzygnięcie co do dalszych losów tego obiektu.

Zalegalizowanie samowoli, zarówno w oparciu o przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r., jak i ustawy z 1974 r., uniemożliwia usytuowanie go z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie jego budowy. Usytuowanie garażu o konstrukcji drewnianej, tj. z materiałów palnych w odległości ok. 0,70 m od granicy działki oraz w odległości 1,60 m od istniejącego budynku na sąsiedniej działce, a także bezpośrednio przy budynku drewnianym, bez ściany oddzielenia pożarowego, nie spełnia warunków określonych w § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. nr 17 poz. 62 z 1980 r. z późn. zm.), oraz przepisów p. pożarowych zawartych w § 14 tego rozporządzenia, co sprawia, iż w rozpatrywanym przypadku zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., stanowiące, iż w przypadku, gdy obiekt budowlany "powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia", podlega on przymusowej rozbiórce.

Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji na naruszenia przepisów procedury administracyjnej, jakich dopuścił się organ I instancji. Uznał jednak, że wobec stwierdzonej nieuchronności rozbiórki obiektu uchybienia proceduralne pozostają bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Treść zaskarżonej decyzji wskazuje na rozbieżność w zakresie podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku, wskazanego w decyzji, w stosunku do wcześniej wydanego postanowienia. Z analizy akt wynika, że po przeprowadzonym postępowaniu spadkowym, jedynym właścicielem działki 630 jest S. R., stąd nałożenie obowiązku na niego nie narusza prawa.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyli K. i S. R. nie wskazując kierunku jej weryfikacji.

W uzasadnieniu skargi podano, że organy obu instancji bezzasadnie przyjęły, że objęty postępowaniem garaż został wybudowany w 2000 r., W rzeczywistości został on wykonany w 1994 r. i składał się ze słupów drewnianych i zadaszenia. Nie zwracał niczyjej uwagi. W 2000 r. skarżący obił obiekt blachą.

Skarżący nie wiedział, że łamie prawa. Nie był nawet wtedy właścicielem gospodarstwa. Jego żona, K. R. nie traktowała obiektu na drewnianych słupach, jako budynku. Zdaniem skarżącego organy administracji nie są uprawnione do oceniania wiarygodności świadków. Zrobić to może jedynie Sąd. Urzędnicy nie ustosunkowali się do naruszeń przepisów prawa budowlanego, jakich dopuścił się C. Ż.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Stan faktyczny sprawy, w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia nie budzi żadnych wątpliwości. Poza sporem pozostaje, że właścicielem działki nr 630 położonej w miejscowości N. jest S. R. Niespornym pozostaje też, że S. i K. R. na wspomnianej działce samowolnie wykonali objęty postępowaniem garaż. Poza sporem jest, iż garaż ma konstrukcję drewnianą, jest posadowiony w odległości 0,7 m od granicy działki nr 630 z działką nr 631, w odległości 1,6 m od wykonanego na działce nr 631 murowanego budynku gospodarczo-inwentarskiego, a także w bezpośredniej bliskości znajdującego się na działce nr 630 drewnianego budynku gospodarczego.

Podnoszony przez stronę skarżącą problem okresu, kiedy wykonano objęty postępowaniem obiekt ma w sprawie znaczenie o tyle, o ile decyduje o podstawie prawnej rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast sposób rozstrzygnięcia sprawy to jest orzeczenie o rozbiórce obiektu budowlanego jest prawidłowi bez względu na to, czy garaż został wykonany w okresie obowiązywania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., czy pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r.

Sąd stwierdza, że ustalenie przez organy, iż obiekt został wykonany w 2000 r. jest zgodne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, a zwłaszcza z oświadczeniem skarżącej złożonym podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...].12.2003 r., z mapą dla celów projektowych sporządzoną według stanu na dzień [...].02.2000 r., z zeznaniami C. Ż., W. Ż., A. Ż., I. B. i I. P. Nie zasługują na wiarę twierdzenia strony skarżącej o budowie garażu w 1994 r. przede wszystkim wobec ich sprzeczności z oświadczeniem K. R. złożonym podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...].02.2003 r. i z logicznie się uzupełniającym materiałem dowodowym wskazanym w poprzednim zdaniu. Z tych samych względów nie zasługują na wiarę zeznania i oświadczenia osób wskazanych przez stronę skarżącą.

Postępowanie dowodowe w analizowanej sprawie nie było wolne od wad. Organy, kiedy uzyskały informację, iż osoby wskazane przez skarżących mają wiadomości na temat okresu wykonania garażu winne były przesłuchać je w charakterze świadków działając z urzędu, a następnie dokonać oceny wartości dowodowej ich zeznań. W świetle takiego obowiązku organów późniejsze twierdzenia w uzasadnieniu decyzji, iż oświadczenia nie mają żadnej wartości dowodowej stanowią w istocie naruszenie prawa.

Stwierdzone przez Sąd i wskazane w poprzednim akapicie naruszenie prawa nie miało jednak wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, dlatego nie może skutkować skasowaniem zaskarżonej decyzji przez Sąd.

Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przewidywały możliwość legalizacji samowoli budowlanej pod warunkiem, że obiekt budowlany lub jego część :

* nie znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub

* powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia jeżeli został wykonany w sposób sprzeczny z warunkami technicznymi. W okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r. warunki techniczne określało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 z późn. zm.). Opisane wyżej posadowienie objętego postępowaniem obiektu w stosunku do granic działki sąsiedniej i w stosunku do znajdujących się wokół niego innych obiektów budowlanych uzasadnia stwierdzenie, że obiekt został wykonany w sposób sprzeczny z warunkami technicznymi, co powoduje niebezpieczeństwo dla łudzi i mienia. Dotyczy to w szczególności § 12 rozporządzenia przewidującego, że budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Posadowienie garażu narusza również przepis § 14 rozporządzenia przewidujący, że minimalne odległości budynków inwentarskich, stodół, suszarni i podobnych budynków gospodarczych od budynków nie zabezpieczonych ścianą oddzielenia przeciwpożarowego w przypadku gdy oba obiekty mają ściany wykonane z materiałów palnych i pokryciu z materiałów niepalnych powinna wynosić 15 m, oraz 10 m w przypadku gdy jeden obiekt ma ściany wykonane z materiałów palnych i pokryciu z materiałów niepalnych a drugi ma ściany i pokrycie z materiałów niepalnych.

Poza sporem pozostaje, że przedmiotowy garaż ma konstrukcję drewnianą i posadowiony jest w odległości 0,7 m od granicy działki nr 630 z działką nr 631, w odległości 1,6 m od posadowionego na działce nr 631 murowanego budynku gospodarczo-inwentarskiego, także w bezpośredniej bliskości znajdującego się na działce nr 630 drewnianego budynku gospodarczego, a więc wykonany został niezgodnie z wskazanymi wyżej warunkami technicznymi przez co powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia i wyklucza możliwość jego legalizacji.

Ustawa Prawo budowlane z 1994 r. przewiduje możliwość legalizacji samowoli budowlanej pod warunkiem, że nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Objęty postępowaniem obiekt budowlany narusza przepisy techniczno-budowlane określone przez rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 1999 r., Nr 15., poz. 144 z późn. zm.). Przepis § 12 ust. 4 pkt 2 wskazanego w poprzednim zdaniu rozporządzenia przewiduje, że odległość zabudowań od granicy z sąsiednimi działkami powinna wynosić co najmniej :

* dla budynków zwróconych do granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi 4m,

* dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianami bez otworów - 3 m.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z § 270 ust. 1 rozporządzenia budynki gospodarcze na działkach zagrodowych mogą być sytuowane w odległościach określonych w § 12 ust. 6 rozporządzenia pod warunkiem, że mają wykonane ściany i dachy z materiałów nie rozprzestrzeniających ognia. Jeżeli obiekt ma ściany rozprzestrzeniające ogień, jak ma to miejsce w analizowanym przypadku, przepisu § 12 ust. 6 nie można w stosunku do niego stosować.

W takiej sytuacji, skoro objęty postępowaniem garaż nie spełnia wymogów odległościowych określonych w § 12 ust. 4 rozporządzenia, stwierdzić należy, iż narusza przepisy techniczno-budowlane, stwarza zagrożenie pożarowe, co wyklucza możliwość jego legalizacji również w oparciu o przepisu Ustawy Prawo budowlane z 1994r.

Wskazany w uzasadnieniu organu II instancji przepis § 270 ust. 2 rozporządzenia nie może mieć w sprawie zastosowania, bowiem z mocy § 270 ust. 1 rozporządzenia można go stosować do budynków gospodarczych ze ścianami i dachami nie rozprzestrzeniającymi ognia i posadowionym w granicy działki. Przedmiotowy obiekt usytuowany jest w odległości wynoszącej 0,7 m od granicy, dlatego pozostaje poza obowiązywaniem powołanego przepisu.

Z uwagi na wskazany stan faktyczny sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa stwierdzić należy, że bez względu na to, czy obiekt garażowy wykonano w 1994 r., czy w 2000 r. legalizacja jego nie jest możliwa, stąd też orzeczenie przez organ rozbiórki nie narusza przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po myśli art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.