Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1114/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5, ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 23, art. 60, art 130
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2021 r. znak [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania D. K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej "organ I instancji") z [...] września 2021 r., znak: [...], o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na P.K..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] sierpnia 2021 r. D. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem P. K.. Do wniosku skarżąca dołączyła orzeczenie stwierdzające całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji P. K. powstałą od [...] stycznia 2002 r.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, dołączonych dokumentów oraz z przeprowadzonego przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wywiadu środowiskowego wynika, że P.K. pozostaje w związku małżeńskim z R. ., która mieszka i pracuje w H.. Wnioskodawczyni D.K. oświadczyła, że jej rodzice nie mają orzeczonej separacji ani nie są rozwiedzeni.

P.K. od [...] stycznia 2002 roku (czyli od [...] roku życia) jest osobą niepełnosprawną całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, w/w porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego. Ze względu na niepełnosprawność ww. wymaga pomocy osób drugich w codziennym funkcjonowaniu. Jak ustalił organ I instancji D. K. pomaga ojcu we wszystkich czynnościach związanych z codziennym funkcjonowaniem. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że rodzice P.K. są osobami schorowanymi w wieku poprodukcyjnym.

Decyzją z [...] września 2021 r. organ I instancji odmówił D. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.

W podstawie prawnej wskazano art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r

o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111 ze zm., dalej "ustawa

o świadczeniach rodzinnych"), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256 ze zm. dalej "k.p.a."),

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 17 ustawy

o świadczeniach rodzinnych (w tym ust. 1, 1a i 1b) i wyjaśnił, że: nie zostały spełnione warunki dotyczące 1) wieku w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki oraz 2) kolejności osób zobowiązanych do alimentacji. Powołał także ust. 5 pkt 2a art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nie zgadzając się z decyzją organu I instancji D. K. (dalej skarżąca) złożyła odwołanie do Kolegium, zarzucając decyzji:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie,

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

2) błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz zstępnego.

Decyzją z [...] listopada 2021 r., powołaną na wstępie Kolegium utrzymało

w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przedstawieniu przebiegu postępowania, zaznaczył, iż nie podziela stanowiska organu

I instancji, w zakresie w jakim podstawę odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego może stanowić art. 17 ust. 1b ustawy. Wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 roku sygnatura akt K 38/13 stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23.10.2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem wszedł w życie. W powyższym zakresie SKO wyjaśniło, iż podziela stanowisko sądów administracyjnych w odniesieniu do przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wykładni art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium podkreśliło, że funkcjonuje inna przesłanka, która uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej.

W ocenie organu odwoławczego, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełnić następujące warunki: sprawować opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zrezygnować z tego powodu

z zatrudnienia oraz być w kręgu osób, na których ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny.

Jednocześnie jak wskazało kolegium, w art. 17 ust. 5 ustawy ustawodawca zawarł katalog przesłanek negatywnych, przewidując m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy).

Z przedstawionych unormowań zdaniem SKO wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie do art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania,

a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych.

Dalej wywiedziono, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Przy czym nie można pomijać, że w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61, art. 130 K.r.o.

Z unormowaniami tymi koresponduje jak wskazało Kolegium art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Tym samym przepisy te, w konfrontacji z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21.02.2019 r., sygn. akt 3804/18, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy oświadczeniach rodzinnych wyraźnie wynika, że osoba spokrewniona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli osoba wymagająca opieki nie pozostaje w związku małżeńskim, chyba że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W konkluzji w rozpatrywanej sprawie bezsporne jest jak zaznaczyło Kolegium, że

żona P.K., żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co uzasadnia odmowne załatwienie przedmiotowego wniosku D. K. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu. Wskazano dalej, że wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy

o świadczeniach rodzinnych pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Zatem z woli ustawodawcy tylko legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności przez współmałżonka uprawnia krewnych osoby wymagającej opiekł, która pozostaje w związku małżeńskim, do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem tej opieki

i rezygnacją z zatrudnienia z tego powodu.

Reasumując Kolegium stwierdziło, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Tylko legitymowanie się przez R.K. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego D.K..

Odnosząc .się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Kolegium wskazało, iż ustawodawca jednoznacznie określił komu i kiedy przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy niewątpliwie ma zastosowanie właśnie w sprawach gdy to zstępny ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, a osobą wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W skardze Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła w/w decyzji:

- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez współmałżonkę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o:

- uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.

z dnia [...] grudnia 2020 r, nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] listopada 2020 r. (tak w oryginale) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie M. G. (tak w oryginale) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania

- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych

W uzasadnieniu skargi podniosła, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności. Stwierdziła, że osoby na które wskazują organy nie mogą sprawować opieki.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137 ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz.2325 ), dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] września 2021 r., odmawiającą przyznania D.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na ojca skarżącej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020 r., poz. 111 ze zm.).

Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 17 ust. 1a ustawy ww. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt. 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt. 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W art. 17 ust. 5 ustawy ustawodawca zawarł katalog przesłanek negatywnych, przewidując m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy).

Z unormowań tych wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie do art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny

i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych.

W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone

z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Przy czym nie można pomijać, że

w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61, art. 130 K.r.o.

Artykuł 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jak wskazano powyżej, wprowadza zatem przesłanki negatywne po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z literalnego brzmienia przywołanego wyżej unormowania wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Ustawodawca wyszedł z założenia, że zawarcie związku małżeńskiego nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zatem brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce na niepełnosprawnego ojca, gdy ten pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność, wówczas bowiem ustawodawca wprowadza wyjątek, kiedy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane na podmioty, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu orzekającego nie powinno zatem budzić wątpliwości, że pozostawanie P.K. w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady -

z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku

(w tym przypadku córkę D.). Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy

o świadczeniach rodzinnych wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym.

Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej K.r.o.) wynika, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki,

a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Podkreślenia wymaga, że nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, stosownie do art. 60 § 1 K.r.o., małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Przepis art. 130 K.r.o. wskazuje natomiast, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest prawo, które stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Podnoszona w skardze okoliczność stale sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym ojcem, nie znosi obowiązków określonych w art. 23 K.r.o. ciążących na małżonku. Należy tu zauważyć, że o ile

z niekwestionowanego stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad ojcem to, z ustaleń tych nie wynika niemożliwość wykonywania opieki nad nim przez jego żonę. Fakt jej pracy poza krajem nie zwalnia jej z obowiązku opieki nad mężem.

Ponadto ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana jest orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ ani Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy.

W związku z powyższym organy administracyjne zasadnie przyjęły, że ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślić przy tym należy, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem. Prezentowany pogląd, dotyczący przedstawionej powyżej wykładni art. 17 ust. 1, ust 1 a, i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, został wyrażony m.in.

w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2462/19, z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18, z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 3283/14, z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1219/13, z 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 251/14, z 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2623/12, sygn. akt I OSK 229/21 z 19 maja 2021 r. (pub. w.w.w.orzeczenia.nsa.gov.pl), który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego ani do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie umknęło Sądowi, iż zarówno Kolegium, jak i pełnomocnik Skarżącej dopuścili się nieistotnych usterek. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji strona 1, zdanie pierwsze uzasadnienia, wskazano błędnie nazwisko osoby niepełnosprawnej, zamiast nazwiska ojca Skarżącej – P. K., wskazano matkę A.G..

Natomiast w skardze wniesiono o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] grudnia 2020 r, nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z.z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie M.G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie Sądu.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku.