Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 97/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-05-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. R. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych. W związku z tym na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zobowiązany był - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Skarżący W. R. na sporządzonym urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego.

W treści wniosku oświadczył, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, a także nie posiada żadnego majątku.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.).

Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).

Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a..

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe".

Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Referendarz sądowy analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznał, iż były one niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W związku z czym pismem z 17 marca 2014 r. został wezwany do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania:

- pisemnej (szczegółowej) informacji na temat kosztów ponoszonych przez niego na bieżące utrzymanie (tj. kosztów z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, zakupu wyżywienia i innych niezbędnych dla utrzymania wydatków) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia,

- pisemnej informacji odnośnie innych wydatków niż bieżące koszty utrzymania również z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi taki stan,

- pisemnej (szczegółowej) informacji odnośnie źródeł finansowych umożliwiających pokrycie tych koszów wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie,

- kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych za 2012 r. (PIT) i, jeżeli jest to możliwe również za 2013 r.,

- wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące.

W odpowiedzi skarżący przedłożył pismo (sporządzone 10 kwietnia 2014 r.) oraz dokument sprzedaży towarów na kwotę 54,84 zł. W piśmie tym wskazał, że umowa zlecenie, która dotychczas przynosiła mu dochody (po potrąceniach komorniczych) w wysokości 400 zł z końcem marca 2014 r. wygasła, że rośnie jego zadłużenie alimentacyjne w wysokości 900 zł, oraz że lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje jest własnością J. S. i spółdzielnia mieszkaniowa nie udziela mu informacji w sprawie wysokości czynszu.

W ocenie referendarza przekazane przez skarżącego w/w piśmie informacje wraz z dokumentem sprzedaży w żadnym razie nie można uznać za wywiązanie się z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i finansową, nałożonego pismem 17 marca 2014 r.

Przede wszystkim należy wskazać, iż skarżący nie wykazał i tym samym nie udokumentował wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego, pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie.

Brak danych dotyczących bieżących wydatków sprawia, iż staje się niemożliwym ustalenie czy poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano w postanowieniu WSA w Warszawie z 4 października 2006 r. nawet jeżeli znany jest poziom osiąganych przez stronę dochodów to brak danych dotyczących bieżących wydatków uniemożliwia ustalenie, czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy (przywołano: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LEX a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, s. 724).

Ponadto skarżący nie dostosował się do wezwania, w którym żądano informacji na temat źródeł jego utrzymania. W formularzu skarżący nie wykazał bowiem skąd i w jakiej wysokości uzyskuje obecnie środki finansowe na swoje utrzymanie. Nie sposób bowiem przyjąć za wiarygodne oświadczenie skarżącego, iż jego bieżące funkcjonowanie nie wymaga jakichkolwiek źródeł finansowania.

Skarżący nie przekazał również wyciągów z rachunków bankowych, nie pozwalając tym samym referendarzowi na wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych jego gospodarstwa domowego. Niewiadomym jest aktualny stan tych rachunków. Skarżący wezwany został bowiem o przekazanie wyciągów z rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy licząc wstecz od daty wezwania.

Opisane wyżej okoliczności wskazują na brak współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10 NSA podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (dostępne na stronie internetowej http:// orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a., postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl.).

Zatem w sytuacji gdy skarżący nie przekazał dowodów mogących obrazować w pełni jego sytuację finansową i majątkową należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.