Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 661/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1a, art. 88 ust. 1 pkt 3 oraz art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi B.K. i E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...]sierpnia 2012 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...]sierpnia 2012 r., nr[...], wymierzającą B.

i E. K. karę pieniężną w wysokości 317.194,98 zł za zniszczenie w 2012 r. 1 sztuki drzewa jesion znajdującego się na terenie nieruchomości nr [...] obręb M. - D.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne mające na celu wyjaśnienie okoliczności zniszczenia 1 sztuki drzewa - jesionu poprzez niewłaściwą pielęgnację na działce o nr ewid. [...] M. – D., będącej własnością skarżących. Na skutek przeprowadzonych oględzin

w dniu [...] czerwca 2012 r. oraz w dniu [...]lipca 2012 r. ustalono, że jedno z dwóch drzew poddanych zabiegom pielęgnacyjnych zostało przycięte nieprawidłowo. Usunięto bowiem dwa konary od środka drzewa mające grubość powyżej 10 cm. Ponadto stwierdzono, że drzewo mierzone na wysokości 130 cm ma obwód 225 cm. Ustalono również, że drzewo nieprawidłowo przycięte rosło w odległości 7,40 m od budynku mieszkalnego i 6,70 m od dachu tego budynku. Z dokumentacji zaś fotograficznej zgromadzonej w sprawie wynika, że wycięte konary nie sięgały do wysokości dachu budynku mieszkalnego, a tym samym nie zagrażały bezpieczeństwu posadowionego budynku. Organ ustalił również, że przedmiotowa nieruchomość nie jest wpisana do rejestru zabytków i nie podlega regulacjom zawartym w art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

(Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.)

Mając powyższe ustalenia na względzie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r.,

nr[...], Wójt Gminy P. wymierzył skarżącym administracyjną karę pieniężną w wysokości 317.194,98 zł za zniszczenie w 2012 r. bez wymaganego zezwolenia 1 sztuki drzewa jesion znajdującego się na terenie nieruchomości nr [...] obręb M.- D.. Jako podstawę prawną wskazał m.in. art. 88 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 82 ust. 1a, art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 2 i 4 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody oraz § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów

bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229). Wskazał dalej, że z przepisów tych wynikają następujące wnioski: administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa organ zobowiązany jest nałożyć na podmiot, który postąpił wbrew ustawowej zasadzie; należy przestrzegać właściwego stosowania zabiegów pielęgnacyjnych, zgodnie z art. 82 ust. 1 a ustawy o ochronie przyrody; wyliczając wysokość kary pieniężnej należy najpierw wyliczyć wysokość opłaty za usunięcie drzew i otrzymaną kwotę pomnożyć przez trzy. Obowiązkowym elementem postępowania mającego za przedmiot wymierzenie kary jest przeprowadzenie oględzin, z których winien być sporządzony protokół odpowiadający w swej treści wymogom zawartym w akcie wykonawczym do ustawy.

W ocenie organu, postępowanie administracyjne przeprowadzone

w przedmiotowej sprawie wykazało, że skarżący dokonali nieprawidłowych zabiegów pielęgnacyjnych polegających na wycięciu zdrowych i młodych gałęzi jesionu. W związku ze zniszczeniem przez skarżących 1 sztuki jesionu poprzez niewłaściwą pielęgnację, nałożono na ww. karę administracyjną w wysokości 317.194,98 zł. Wójt Gminy P. podniósł również, że wobec faktu, że stopień uszkodzenia drzewa nie wyklucza zachowania jego żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa, zgodnie z art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, termin płatności kary odroczony został na okres trzech lat.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili organowi I instancji:

(1) brak zawiadomienia o wcześniej przeprowadzonym "postępowaniu" poprzedzającym postępowanie w sprawie wymierzenia kary administracyjnej; (2) nieuzasadnioną odmowę zwrotu kosztów podróży związanej z osobistym stawiennictwem na wezwanie organu administracji; (3) nieuzasadnione nałożenie kary w sytuacji, gdy drzewo nie zostało w ogóle zniszczone; (4) nałożenie kary za "zniszczenie drzewa bez wymaganego zezwolenia", podczas gdy przepisy ustawy

o ochronie przyrody w ogóle nie przewidują wydawania zezwoleń na zniszczenie drzewa; (5) brak wskazania w protokole stanowisk służbowych pracowników dokonujących oględzin; (6) zastosowanie niezrozumiałego kryterium grubości 10 cm uciętych gałęzi przesądzającego o kwalifikacji zabiegu pielęgnacyjnego jako nieprawidłowego; (7) pomiar odległości pnia drzewa od budynku (zamiast odległości korony od budynku); (8) opóźnienie w wydaniu decyzji (przekroczenie terminu załatwienia sprawy); (9) brak wykazania, że ucięte gałęzie nie zagrażały budynkowi mieszkalnemu.

Odwołujący wyjaśnili, że ucięcie konarów związane było z zabiegiem pielęgnacyjnym polegającym na "cięciu korygującym" zapobiegającym zagrożeniu da mieszkańców i nie doprowadziło do utraty żywotności drzewa ani do utraty jego korony.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w B. decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr[...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy P.z dnia [...] sierpnia 2012 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na treść art. 82 ust. 1a ustawy o ochronie przyrody stwierdził, że w przedmiotowej sprawie dokonane zabiegi pielęgnacyjne nie miały na celu kształtowania korony drzewa w wieku poniżej 10 lat, ani też utrzymania formowanego kształtu drzewa. Wycięto bowiem żywe konary, których objętość wynosiła ponad 10 cm. Usunięcie tak grubych konarów spowodowało obniżenie żywotności drzewa i osłabiło drzewo zmniejszając powierzchnię asymilacyjną, mogło też przesunąć środek jego ciężkości, a także narazić je na infekcje grzybami. Z materiału zdjęciowego wynika też, że usunięte gałęzie nie mogły stwarzać realnego zagrożenia dla budynku mieszkalnego - rosły prawie prostopadle do powierzchni gruntu. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo zmierzył odległość pnia od ściany i dachu budynku, ponieważ większa część masy gałęzi zlokalizowana była na odcinku rosnącym prostopadle

"w górę".

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że w zaskarżonej decyzji popełniono oczywistą omyłkę polegającą na stwierdzeniu, że kara ma związek ze zniszczeniem drzewa "bez wymaganego zezwolenia". Przepisy ustawy nie przewidują możliwości wydawania jakichkolwiek zezwoleń na zniszczenie drzewa. Błąd ten nie miał jednak wpływu na wynik sprawy.

Ponadto organ odwoławczy uznał za dowód w sprawie protokół, który zawiera niezbędne dane pozwalające na wymierzenie kary administracyjnej, mimo że przy nazwiskach pracowników nie podano ich stanowisk służbowych. Uchybienie to, w ocenie Kolegium, nie wpłynęło na wiarygodność protokołu podpisanego przez osoby uczestniczące w oględzinach.

Kolegium zaznaczyło również, że obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm wnosił 225 cm. Kara administracyjna stanowi z kolei trzykrotność opłaty za usunięcie drzewa (ustalanej w związku z wydawaniem zezwolenia na usunięcie drzewa). Stawka obowiązująca w roku 2012 dotycząca jesionu wyniosłego o obwodzie pnia 225 cm wynosiła 84,67zł x 5,55 (współczynnik różnicujący). Obliczenie należnej kary wyglądało więc następująco: (225cm x 84,67złx 5,55) x 3. Kwota wskazana przez organ I instancji wyniosła 317.194,98 zł. Organ odwoławczy podniósł, że choć ww. kwota powinna być zaokrąglona "w górę" do pełnych złotych (do kar należy stosować odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej), to Kolegium nie skorygowało tej kwoty, gdyż byłoby to działanie na niekorzyść odwołujących się.

Kolegium stwierdziło również, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji postąpił zgodnie z dyrektywą zawartą w art. 88 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody, tj. nie wykluczył zachowania żywotności drzewa i odroczył termin płatności kary. Organ odwoławczy podniósł, że jeśli twierdzenia skarżących odnośnie dobrej kondycji drzewa okażą się uzasadnione, organ administracji będzie miał obowiązek umorzyć karę.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], oraz decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr[...].

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organy obu instancji nie zastosowały się do art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niepełny. Zdaniem strony skarżącej w trakcie postępowania nie określono wysokości drzewa przed cięciem, jak również nie ustalono, na jakiej wysokości dokonano cięć korygujących. Skarżący zaznaczyli także, że organ podczas oględzin zmierzył odległość pnia drzewa od budynku i tylko na tej podstawie stwierdził, że drzewo nie zagrażało obiektowi budowlanemu. Ponadto podnieśli, że drzewo rośnie w odległości 6,70 m od dachu budynku mieszkalnego, zaś cięcia korygujące jego wysokość zostały przeprowadzone na wysokości od 7,5 m do 8,5 m. Wysokość drzewa przed przycięciem wynosiła co najmniej 15 m., a budynek mieszkalny ma wysokość 7 m. Mając powyższe na uwadze stwierdzili, że drzewo stanowiło zagrożenie dla budynku mieszkalnego i dlatego wykonane cięcia były zgodne z art. 82 ust. 1 a ustawy o ochronie przyrody.

Poza tym skarżący zaznaczyli, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła błędna ocena stanu faktycznego, tj. drzewo zostało uznane za zniszczone przez osoby, których stanowisko służbowe nie zostało ukazane w protokole oględzin, do czego zobowiązuje rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. Zdaniem strony skarżącej, jeśli "niewłaściwość" pielęgnacji jest wątpliwa, to oceny powinien dokonać biegły, a nie osoba o niewiadomym stanowisku służbowym

z urzędu gminy. Podnieśli również, że pomimo powołania w uzasadnieniu znacznej części artykułu dotyczącego niszczenia drzew, nie podano jego źródła, czym naruszono prawa autorskie. Skarżący nie zgodzili się również ze stanowiskiem Kolegium, że błędne sformułowanie użyte w decyzji organu I instancji "zniszczenie 1 sztuki drzewa jesion bez wymaganego zezwolenia" jest oczywistą omyłką pisarską oraz, że zażalenie złożone w odwołaniu od decyzji w sprawie odmowy zwrotu kosztów podróży powinno być potraktowane jako skarga i przekazane przez organ sądowi administracyjnemu. W ocenie strony skarżącej organ nie rozpatrzył też całości odwołania, pomimo że postępowanie prowadził przez okres 6 miesięcy, czym naruszył art. 35 ust. 3 k.p.a. i art. 36 k.p.a.

Na marginesie skarżący zaznaczyli, że w dniu [...] marca 2013 r. uzyskali zgodę na wycięcie innego drzewa ze względu na stwarzane zagrożenie oraz, że oba drzewa miały zbliżone wymiary. Dodali, że drzewo, na które uzyskali pozwolenie na wycięcie znajduje się 9 m od budynku mieszkalnego, zaś drzewo rzekomo zniszczone w odległości 6, 7 m od ww. budynku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo podniósł, że fakt udzielenia zezwolenia na usunięcie innego drzewa położonego dalej od budynku niż drzewo zniszczone, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Zaznaczył również, że

w przedmiotowej sprawie nie było potrzeby powoływania biegłego na okoliczność zniszczenia drzewa, gdyż ww. fakt został wystarczająco wykazany innymi środkami dowodowymi. Zdaniem Kolegium, ścięcie głównego pnia w połowie jego wysokości (cięcie na wysokości 7,5 m - 8,5 m przy 15 m wysokości drzewa), niewątpliwie świadczy o znacznym pogorszeniu kondycji drzewa, znaczącym ubytku korony

i znacznym ograniczeniu zdolności asymilacyjnych.

Postanowieniem z dnia 8 października 2013 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 394/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zawiesił postępowanie sądowe w związku ze skargą konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego

o zbadanie zgodności art. 88 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy

o ochronie przyrody z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP (skarga zarejestrowana pod sygn. SK 6/12).

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.,) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego

i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, ale

z innych powodów niż podniesiono w skardze.

Organy oparły rozstrzygnięcie w tej sprawie na podstawie art. 82 ust. 1a,

art. 88 ust. 1 pkt 3 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220). Zgodnie z powołanymi przepisami wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, a wysokość tej kary ustala się w jako trzykrotną opłatę za usunięcie drzewa lub krzewu ustaloną na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 82 ust.1 a ww. ustawy zabiegi w obrębie korony drzewa na terenach zieleni lub zadrzewieniach mogą obejmować wyłącznie: 1) usuwanie gałęzi obumarłych, nadłamanych lub wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi lub urządzeniami technicznymi; 2) kształtowanie korony drzewa, którego wiek nie przekracza 10 lat ; 3) utrzymywanie formowanego kształtu korony drzewa.

Zdaniem Sądu, stan faktyczny w tej sprawie w zakresie okoliczności zniszczenia drzewa, został przez organy ustalony prawidłowo. Z akt sprawy wynika bowiem, że dokonane zabiegi nie miały na celu kształtowania korony drzewa w wieku poniżej 10 lat, formowania kształtu korony, ani też usunięcia gałęzi obumarłych, nadłamanych klub wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi. Bezsporne jest, że skarżący będący współwłaścicielami nieruchomości o nr ewid. [...] obręb M. – D., dokonali w 2012 r. zniszczenia 1 sztuki drzewa jesion znajdującego się na ww. nieruchomości. Zniszczenie polegało na znaczącym ubytku korony powstałym w związku z usunięciem grubych konarów (pni) znacznie obniżającym żywotność drzewa, ograniczającym zdolności asymilacyjne drzewa. Podzielić należy stanowisko Kolegium, że z materiału zdjęciowego wynika, iż usunięte gałęzie nie mogły stwarzać realnego zagrożenia dla budynku mieszkalnego, gdyż rosły prawie prostopadle do powierzchni gruntu. Skarżący nie obcięli bowiem zwisających konarów przedmiotowego drzewa, tylko główne pnie. Jest to wyraźnie widoczne na zdjęciach zgromadzonych w aktach sprawy, a twierdzenia przeciwne skarżących są dowolne i niczym nie poparte.

Sąd podziela także ustalenia organów w zakresie dokonanych pomiarów dotyczących usytuowania jesionu oraz wyliczeń przyjętych do obliczenia wysokości kary – chodzi o obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm od ziemi, który wyniósł 225 cm.

W ocenie Sądu, przyznać należy także rację organom, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby powoływania biegłego na okoliczność zniszczenia drzewa, gdyż ww. fakt został wystarczająco wykazany innymi środkami dowodowymi, w tym materiałem zdjęciowym oraz przy pomocy oględzin. Także sporządzony w sprawie protokół oględzin mimo braku przy nazwiskach pracowników go sporządzających ich stanowisk służbowych, wbrew twierdzeniom skarżących, stanowi dowód w sprawie. Został on bowiem sporządzony przez pracowników organu, co nie jest kwestionowane przez skarżących, a brak wskazania stanowisk służbowych nie wpłynął na treść tego protokołu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje też fakt braku wskazania autorów przytoczonego opracowania oraz omyłkowego posłużenia się przez organ I instancji zwrotem "zniszczenie drzewa bez wymaganego zezwolenia". Również kwestia dotycząca odmowy zwrotu kosztów podróży została prawidłowo wyjaśniona przez organ odwoławczy i nijak nie wpłynęła na treść wydanych decyzji.

Sąd uchylił jednak wydane w tej sprawie decyzje ze względu na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12.

W wyroku tym Trybunał wskazał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy

z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym miejscu należy zauważyć, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył niezgodności ze wskazanymi przepisami Konstytucji art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, czyli usuwania drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Podkreślić jednak wymaga, że już z samej sentencji tego rozstrzygnięcia wynika, że oprócz "usunięcia bez wymaganego zezwolenia", o którym jest mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, użyto sformułowania "lub zniszczenia", o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody. Również z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że Trybunał wypowiedział się odnośnie całego art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, a nie tylko punktu 2 tego przepisu. Na stronie 22 w pkt 2 ppkt 2 uzasadnienia użyto sformułowania "(...) kara pieniężna za zniszczenie bądź usunięcie bez wymaganego zezwolenia właściwego organu, drzewa lub krzewu", zaś na stronie 42 w pkt 7 uzasadnienia zapisano "(...) kary pieniężnej za usunięcie, bez wymaganego zezwolenia, lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu rosnącego na tej nieruchomości". Dodatkowo podkreślić należy, że stwierdzono niezgodność z Konstytucją także art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, z którego to przepisu jednoznacznie wynika, że odnosi się on do art. 88 ust. 1 cytowanej ustawy, a więc zarówno do jego pkt 2, jak i do punktów 1 i 3. Powyższe, w ocenie Sądu przesądza, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy niepodzielnie zarówno przypadków usunięcia drzew lub krzewów, jak również ich zniszczenia.

W tym miejscu zauważenia wymaga, że wprawdzie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody utracą moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia tego wyroku, to jednak w tej sprawie Sąd uznał, że sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności w powołanym zakresie tych przepisów z regulacją Konstytucji uzasadnia uznanie, że zaskarżone decyzje nie są prawidłowe. Należy bowiem podzielić pogląd, że nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (por. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt

III AUa 1174/13, opub. w LEX nr 1416154). Jak bowiem podnosi się w orzecznictwie sądowym, przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny

z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por.

wyrok NSA z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 2075/08, opub. w LEX nr 593807; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt

II OSK 1745/07; wyrok WSA w Łodzi z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1145/11, opub. w LEX nr 1109088). Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5 -6, poz. 61, przyjął stanowisko, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. także wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09). Obowiązywanie danego przepisu nie zawsze oznacza nakazu jego stosowania i taka właśnie sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale już jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem szczegółowej analizy (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.). Skoro dany przepis nie jest zgodny z Konstytucją, to mając na uwadze hierarchiczny układ aktów prawnych, nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego. Należy także zgodzić się z poglądem zawartym w wyroku NSA z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/10, opub. w Lex nr 1080864, zgodnie z którym w przypadku zastosowania przez Trybunał Konstytucyjny art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenia wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.

Sąd w niniejszej sprawie uwzględnił przedmiot regulacji prawnej: karę za zniszczenie drzewa poprzez niewłaściwe wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych oraz jej znaczną wysokość w porównaniu z możliwą wysokością kary grzywny wymierzanej w postępowaniu przed sądem powszechnym za przestępstwa kryminalne, których ciężar gatunkowych jest ze swojej istoty cięższy niż deliktów naruszenia przepisów prawa administracyjnego. Zdaniem Sądu, dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy znaczenie ma też kwestia zdolności płatniczych podmiotu obciążonego, chociażby w kontekście takim, że wymierzona kara wielokrotnie przewyższa średnią zarobków miesięcznych w kraju, a także fakt, że wymierzono ją osobie fizycznej.

Rekapitulując, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, ponieważ stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taką podstawę wznowieniową w tej sprawie zawiera art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi najmniejszych wątpliwości.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. w przypadku uchylenia decyzji obowiązkiem Sądu I instancji jest udzielenie wskazówek organom co do dalszego postępowania. Kwestia ta w niniejszej sprawie jest wysoce problematyczna, bowiem oceniany przepis według orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest przepisem niekompletnym - nie zawierającym unormowania w zakresie oceny prawnej okoliczności popełnienia czynu. Według orzeczenia Trybunału powołane przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są niekonstytucyjne bowiem nie określają przesłanek miarkowania kary. Powyższe, co wykazano już wyżej, dotyczy także przypadków z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody. W zaistniałej sytuacji Sąd nie może wypowiedzieć się, czy i jakie okoliczności winny być uwzględnione przy miarkowaniu kary w rozpoznawanej sprawie oraz, czy należy brać pod uwagę także okoliczności, które w prawie punitywnym uznawane są za uchylające odpowiedzialność prawną, jak na przykład stan wyższej konieczności, czy błąd co do okoliczności czynu zabronionego. Udzielenie przez Sąd wskazówek odnośnie wzięcia pod uwagę pewnych okoliczności w zakresie miarkowania kary, czy okoliczności, które mogłyby uchylać odpowiedzialność prawną, byłoby niedopuszczalnym prawotwórstwem ze strony Sądu. Zdaniem więc Sądu, w stanie zaistniałym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przy ponownym orzekaniu, organy muszą wziąć pod uwagę wskazane orzeczenie Trybunału i rozstrzygnąć samodzielnie, w czym sąd administracyjny nie może ich zastąpić.

O wstrzymaniu wykonywania zaskarżonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.