Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1033/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Maria Jagielska Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1638/12 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz D. S. 800 (słownie: osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1638/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę D. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] marca 2012 r. na drodze krajowej w miejscowości S. kontrolujący Wojewódzkiej Inspekcji Transportu Drogowego w K. dokonali kontroli samochodu ciężarowego MAN o nr rej. [...]. Z kontroli sporządzono protokół kontroli.

Pismem z dnia 15 marca 2012 r. M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. zawiadomił skarżącego – D. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego doręczając mu protokół kontroli i pouczając o możliwości składania wniosków, wyjaśnień, uwag i zastrzeżeń w ciągu 14 dni od daty doręczenia tego zawiadomienia. Przedsiębiorca nie skorzystał z możliwości złożenia wyjaśnień i zastrzeżeń w zakreślonym terminie.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. M. WITD nałożył na D. S. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] marca 2012 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...] został zatrzymany do kontroli samochód marki MAN o nr rej. [...], którym kierował J. M. Podczas kontroli stwierdzono, że wykonywany był transport drogowy rzeczy na trasie C. (Polska) – G. (Słowacja) przez przedsiębiorcę D. S. Kierowca okazał wypis nr 1 zaświadczenia nr [...] na wykonywanie krajowego niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne wystawiony dla przedsiębiorcy D. S., jednak przewożony podczas kontroli ładunek (ziemniaki, kapusta, ciastka) był własnością K. S. Kierowca oświadczył, że nie został wyposażony przez pracodawcę w wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy. Z informacji uzyskanych od GITD organ wywiódł, że w dniu kontroli D. S. nie został zarejestrowany w systemie informatycznym jako podmiot posiadający licencję na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego towarów lub posiadający zaświadczenie na wykonywanie międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy na potrzeby własne. Organ uznał zatem, że D. S. wykonywał transport drogowy rzeczy bez wymaganej licencji, co stanowiło naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej: u.t.d.) i za to wymierzył karę w wysokości 8.000 zł.

Organ I instancji podał, że w trakcie kontroli stwierdzono również skrócenie dziennego czasu odpoczynku, przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu. Za to naruszenie wymierzono karę pieniężną w wysokości 800 zł.

WITD zaznaczył, że łączna suma kar wymierzonych za stwierdzone naruszenia wyniosła 10.550 zł, jednak z uwagi na treść art. 92a ust. 2 u.t.d. karę ograniczono do kwoty 10.000 zł.

Od powyższej decyzji odwołał się D. S., który zarzucił, że zarówno w dacie kontroli, jak również obecnie, nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego towarów, a kierujący kontrolowanym pojazdem J. M. nie wykonywał transportu drogowego na jego zlecenie, albowiem w dacie kontroli z kierowcą kontrolowanego pojazdu nie łączyły już skarżącego żadne stosunki prawne, a zarówno pojazd jak i ładunek były własnością osoby trzeciej. Odwołujący się podniósł, że J. M. był uprzednio pracownikiem skarżącego i wykonywał pracę kierowcy lecz od dnia 8 lutego 2012 r. do dnia 12 marca 2012 r. przebywał na urlopie, a z datą 12 marca 2012 r. rozwiązano z nim umowę o pracę i na te twierdzenia dołączył kartę urlopową kierowcy i rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron z datą 12 marca 2012 r. Kierowca otrzymał dokumenty niezbędne do wykonywania tej pracy w tym zaświadczenie na wykonywanie krajowego niezarobkowego przewozu rzeczy na potrzeby własne, jednak nie rozliczył się z pobranych dokumentów i w toku kontroli posłużył się nimi w sposób nieuprawniony. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do ustalenia, że wykonywał międzynarodowy transport drogowy towarów, a zatem nie był zobowiązany do posiadania licencji na wykonywanie tego rodzaju działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.t.d. i nie może zostać ukarany za jej brak, a tym bardziej za inne naruszenia przepisów, których miał dopuścić się kierowca kontrolowanego pojazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 5, art. 33, art. 92a ust. 1 i ust. 2 u.t.d., art. 6, art. 7 i art. 8 rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (...), art. 1 Decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie obliczania dziennego czasu prowadzenia pojazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, oraz Ip. 1.1, Ip. 5.1.1, lp. 5.2.1, Ip. 5.3.1 zał. nr 3 do u.t.d. GITD nie dał wiary twierdzeniom D. S., że w dniu kontroli drogowej nie był wykonywany transport drogowy na jego rzecz. W tym zakresie wskazał na: okazanie przez kierowcę w czasie kontroli drogowej wypisu z zaświadczenia nr [...] na wykonywanie krajowego niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne przedsiębiorcy, dokument WZ nr [...] podpisany przez przedsiębiorcę, zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu przez kierowcę wystawione przez przedsiębiorcę oraz potwierdzenie wykonywania przewozu na rzecz przedsiębiorcy w protokole przesłuchania kierowcy w charakterze świadka. W tej sytuacji organ odwoławczy nie dał wiary dokumentowi w postaci rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron pomiędzy kierowcą i przedsiębiorcą, jako dokumentowi powstałemu po kontroli.

D. S. w skardze na powyższą decyzję zarzucił jej naruszenie art. 75 § 1, art. 78 § 1 i § 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu wpływającym na rozstrzygnięcie przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego oraz świadka na fakt niewykonywania przez skarżącego zarobkowego transportu towarów mimo, że stan faktyczny był sporny a zgłoszone wnioski dowodowe zmierzały do wykazania przeciwieństwa tego, co ustaliły organy obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uzasadniając oddalenie skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), na wstępie przytoczył ustalenia faktyczne organów, a następnie stwierdził, że z przedstawionych w sprawie dokumentów wynikało jednoznacznie, że w stwierdzonej sytuacji kierowca powinien zostać wyposażony przez przedsiębiorcę i okazać do kontroli wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, czego nie uczynił.

Skarżący w odwołaniu domagał się przeprowadzenia dowodów z przesłuchania jego jako strony i K. S. jako świadka (zamieszkałego pod adresem skarżącego), którego towar był przewożony - na okoliczność, że w chwili kontroli, tj. w dniu [...] marca 2012 r. kierowca nie był u niego zatrudniony, a jedynie posłużył się w sposób nieuprawniony posiadanymi dokumentami, których nie zwrócił skarżącemu. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, który uznał, że przeprowadzenie tego rodzaju dowodów jest nieprzydatne i zmierzające do przedłużenia postępowania. Sąd podkreślił, że wobec dokumentów przedstawionych w sprawie, jednoznacznie wskazujących na zgodny z faktami stan sprawy, poważne wątpliwości budziłyby zeznania zarówno skarżącego jak i K. S.

Z logiki i doświadczenia życiowego Sąd wywiódł, że w sytuacji konfliktowej z kierowcą, który bezprawnie zatrzymuje dokumenty, jedynym rozwiązaniem dla przedsiębiorcy jest zawiadomienie organów ścigania o bezprawnym zatrzymaniu dokumentów, które mogłyby być wykorzystane przeciwko temu przedsiębiorcy, zanim do takiego wykorzystania mogłoby dojść. Tymczasem przedsiębiorca D. S. ani nie odebrał dokumentów od kierowcy, z którym "rozwiązał umowę o pracę" ugodowo, bo za porozumieniem stron, ani nie zawiadomił organów ścigania o możliwości posłużenia się tymi dokumentami przez inne osoby na jego szkodę.

Na lekkomyślność przedsiębiorcy natomiast wskazywałyby oświadczenia jego pełnomocnika złożone na rozprawie, a wskazujące na to, że przedsiębiorca wystawiał dokumenty "WZ" in blanco, które następnie wypełniała inna osoba. Zdaniem Sądu, już tylko takie podejście skarżącego do swoich obowiązków jako przedsiębiorcy prowadzącego firmę świadczy o lekceważeniu obowiązków, co z kolei nie wyklucza możliwości "wytworzenia" przez skarżącego takiego "dokumentu", jak "rozwiązanie umowy o pracę" z kierowcą z datą sprzed kontroli, a przedstawionego do akt prawie dwa miesiące po kontroli.

WSA uznał za niewiarygodny przedłożony przez skarżącego dokument "rozwiązania umowy o pracę" z kierowcą z datą sprzed kontroli. Na "wytwarzanie" przez skarżącego dokumentów wskazywała w ocenie Sądu I instancji przedłożona wraz z odwołaniem "Karta urlopowa Nr 1/2012" kierowcy, według której kierowca J. M. korzystał z urlopu wypoczynkowego od dnia 8 lutego 2012 r. do dnia 12 marca 2012 r. włącznie. Tymczasem z wykresówek zabezpieczonych w czasie kontroli w dniu [...] marca 2012 r. wynika, że kierowca J. M. wykonywał pojazdem o nr rej. [...] przewozy z miejscowości C. i do miejscowości C. w dniach 17, 22, 23, 24 i 28 lutego 2012 r.

Poza tym kierowca w czasie kontroli w dniu [...] marca 2012 r. okazał dwa zaświadczenia opatrzone pieczątką strony skarżącej: S. H.-D. O. i W. "S." D. S., C. [...] (...) z daty 29 luty 2012 r. i z daty 1 marca 2012 r. wystawione dla J. M., podpisane przez J. S. – kierownika sprzedaży firmy S. H.-D. O. i W. "S." D. S., na okoliczność wykonywania w dniach od 14 lutego do 16 lutego 2012 r. oraz w dniach od 29 lutego 2012 r. do 5 marca 2012 r. pracy innej niż prowadzenie pojazdu. Świadczy to zdaniem WSA jednoznacznie o braku wartości dowodowej jakichkolwiek "dokumentów" wytworzonych jedynie na użytek postępowania administracyjnego przez skarżącego w toku tego postępowania.

W świetle ustalonego na podstawie dokumentów przedstawionych w dniu kontroli, stanu faktycznego sprawy twierdzenie skarżącego, jakoby organy przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów wobec dowodu z zeznań J. M., Sąd uznał za nieuprawnione. Zdaniem Sądu zeznania tego świadka jedynie potwierdzają i korespondują z przedłożonymi w dniu kontroli dokumentami.

W stwierdzonej wyżej sytuacji, zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że D. S. wykonywał transport drogowy rzeczy bez wymaganej licencji, co stanowiło naruszenie art. 5 ust. 1 u.t.d. i tym samym obowiązek wymierzenia kary w wysokości 8.000 zł.

W ustalonym stanie faktycznym prawidłowo też - zdaniem Sądu - organy ustaliły przekroczenie przez kierowcę maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu i skrócenie dziennego czasu odpoczynku, niezgodnie ze wskazanymi przez organy przepisami, co stanowiło naruszenia skutkujące obowiązkiem wymierzenia kary.

Sąd podkreślił, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały i zinterpretowały obowiązujące przepisy prawa, przeprowadziły prawidłowo postępowanie w sprawie i zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu. Sąd podzielił także stanowisko organu odwoławczego o nieuzasadnionym zarzucie naruszenia przez organy art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, przyjmując, że może on odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. S., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: p.u.s.a), art. 141 § 4 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez oddalenie skargi przy nierozpoznaniu zarzutów naruszenia tych przepisów w postaci zaniechania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego oraz świadka na fakt niewykonywania przez skarżącego zarobkowego transportu towarów mimo, iż stan faktyczny był sporny a zgłoszone wnioski dowodowe zmierzały do wykazania przeciwieństwa tego, co ustaliły organy obu instancji;

2) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a, art. 141 § 4 i art. 151 p p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i oddalenie skargi z jednoczesnym uznaniem, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i prawidłowo oceniły dowody, podczas gdy organ II instancji przyjął, że dokument rozwiązania umowy o pracę z kierowcą kontrolowanego pojazdu J. M. jest niewiarygodny nie dysponując jednocześnie całością materiału dowodowego, a także wyciągnął co do tego dokumentu wnioski nieznajdujące pokrycia w zebranym materiale dowodowym;

3) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a, art. 141 § 4 i 151 p.p.s.a. w zw. art. 80 k.p.a. i oddalenie skargi w konsekwencji uznania, że organ II instancji słusznie ocenił dowód z zeznań J. M. jako w pełni wiarygodny pomimo, że świadek ten w dniu kontroli podawał się za pracownika skarżącego a jednocześnie złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy pracę ze skarżącym nadto był bezpośrednio zainteresowany korzystny dla siebie wynikiem postępowania,

4) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a, art. 141 § 4 i 151 p.p.s.a. w zw. art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi bez rozpoznania zarzutu prowadzenia postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania, ignorowanie inicjatywy dowodowej skarżącego i uniemożliwienie mu wykazania okoliczności dla siebie korzystnych a przesądzających o braku jakiegokolwiek związku skarżącego z przewozem wykonywanym przez J. M. w dniu [...] marca 2012 r.

II. Naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. 92a ust. 1, ust. 2, ust 6 u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 6a tej ustawy i przyjęcie, że ustalony w sprawie stan faktyczny uzasadnia zastosowanie ww. przepisów i nałożenie na skarżącego kary określonej decyzją.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej przede wszystkim zaakcentowano, niesłuszne pominięcie wniosków dowodowych skarżącego w postępowaniu przed organami, a następnie zaakceptowanie takiego procedowania przez WSA. Wnioski dowodowe obejmowały złożenie przez skarżącego wyjaśnień i zeznań świadka K. S. oraz świadka J. M. na okoliczność niewykonywania przez skarżącego transportu drogowego. Wnoszący skargę kasacyjną przedłożył do akt wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 26 listopada 2013 r., w którym Sąd ten m. in. po przesłuchaniu skarżącego, K. S. i J. M., stwierdził, że w dniu [...] marca 2012 r. skarżący nie był pracodawcą J. M. i nie zlecał mu kontrolowanego przejazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania - która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Art. 174 dookreśla przy tym, na jakich podstawach skarga kasacyjna może być oparta. Podstawą skargi kasacyjnej może zatem być: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwie zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mieszczące się w przedstawionym katalogu podstawy skargi kasacyjnej, sprecyzowane przez wnoszącego środek odwoławczy, wyznaczają zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Wyrokowi WSA zarzucono bowiem zarówno naruszenie prawa materialnego - przez jego niewłaściwe zastosowanie - jak i naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Co do zasady, zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niesporny. Jednakże dokonywanie ustaleń faktycznych winno poprzedzać wyznaczenie normy prawnej znajdującej ewentualne zastosowanie w sprawie. O tym jakie okoliczności faktyczne są istotne dla wyjaśnienia i załatwienia sprawy, decyduje bowiem hipotetyczny stan faktyczny wyrażony w normie prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję M. WITD o nałożeniu na D. S., na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., kary pieniężnej za naruszenia polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji, skróceniu dziennego czasu odpoczynku, przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu.

Zgodnie ze wskazanym przepisem art. 92a ust. 1 u.p.a., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie.

Objęty skargą kasacyjną zarzut naruszenia ww. przepisu prawa materialnego sprowadza się do twierdzenia, że D. S. nie był podmiotem wykonującym sporny przewóz drogowy, a zatem nałożenie na niego kary za naruszenia stwierdzone podczas kontroli tego przewozu było wadliwe.

W tym stanie rzeczy za istotną dla rozstrzygnięcia o zasadności naruszenia art. 92a ust. 1 u.t.d. przez niewłaściwe zastosowanie i skierowanie decyzji o nałożeniu kary do D. S., należy uznać prawidłowość dokonania w postępowaniu administracyjnym ustalenia – skontrolowanego następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym - że skarżący był podmiotem wykonującym sporny przewóz drogowy.

Rozważania w tym zakresie, poprzedzić należy wskazaniem, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej unormowaną w art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 tej ustawy organy administracji publicznej zobligowane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, spoczywa na nich obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego i wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Na tle powyższych regulacji ukształtował się pogląd, że organ ma obowiązek wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, powinien poszukiwać innych, nowych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także zobligowany jest do dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.). Dla niniejszej sprawy szczególne znaczenie ma treść art. 78 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (...) tylko jeżeli dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Żądanie przeprowadzenia dowodu winno być spełnione w celu np. wyeliminowania innego, wcześniejszego dowodu lub w celu uzupełnienia dowodów zebranych dotychczas w postępowaniu wyjaśniającym, dla bardziej dokładnego ustalenia stanu faktycznego (tak: C. Martysz, komentarz do art. 78 k.p.a. [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I; LEX 2010, teza 4).

W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym organ zawsze powinien uważnie oceniać zasadność składanych przez stronę wniosków dowodowych, uwzględniając okoliczność na jaką taki wniosek jest składany. Jednak, gdy powodem złożenia wniosku jest dążenie do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, a szczególnie warunkujących poniesienie przez stronę odpowiedzialności na podstawie obowiązujących przepisów prawa, organ nie może nie uwzględnić takiego wniosku dowodowego tylko dlatego, że zebrany do tej pory materiał dowodowy nakazuje mu przyjęcie odmiennej tezy, niż ta wskazywana przez stronę.

I tak, odmowa wiary świadkom, bez ich przesłuchania w trybie przepisów k.p.a., wyłącznie z powodu założenia ich niewiarygodności, narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Dopiero bowiem po dokonaniu takiego przesłuchania możliwa jest w istocie ocena wartości dowodu z zeznań (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 277/05).

W konsekwencji ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym - należy uznać za dowolne. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

W świetle poczynionych dotąd rozważań postawiony Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 a także art. 80 k.p.a. uznać należy za usprawiedliwiony. Uznać należy przy tym, że uchybienie tym przepisom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika mianowicie, że Sąd I instancji, wyrokując o zasadności zastosowania w sprawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za prawidłowe przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w postępowaniu administracyjnym, mimo że ustalenia te poczyniono na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, tj. z naruszeniam art. 80 k.p.a.

Nie powinno tymczasem ulegać kwestii, że wniosek o przesłuchanie wskazanego świadka został zgłoszony na okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy - z punktu widzenia regulacji zawartej w ww. art. 92a ust. 1 u.t.d.

Zaaprobowanie stanowiska organu, że dowód ten jest nieprzydatny i zmierza do przedłużenia postępowania - gdyż dokumenty przedstawione w sprawie wskazują zgodny z faktami stan sprawy a zeznania skarżącego oraz świadka budziłyby poważne wątpliwości - jednoznacznie wskazuje na naruszenie powołanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a., w szczególności świadczy o uchybieniu obowiązkowi uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli jego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Należy przy tym podkreślić, że świadek - przesłuchania którego skarżący domagał się - to, niespornie, właściciel przewożonego towary, a wniosek ten formułowany był już na etapie odwołania od decyzji organu I instancji, z uzasadnienia której dopiero wynikało, że przedstawione wcześniej dowody uznano za niewiarygodne.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że prawidłowość wnioskowania przy ustalaniu prawdy materialnej wymaga uwzględnienia, jak to podkreślał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, logiki, spójności faktów i doświadczenia życiowego. Wynika to wprost z zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jak już podniesiono, nie można jednak mówić o tej zasadzie w przypadku oceny materiału niekompletnego (tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el. 2015, komentarz do art. 80 k.p.a., teza 4). Za oczywiste uznać należy natomiast to, że materiał dowodowy jest niekompletny, gdy odmówiono przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę na okoliczność przeciwną niż przyjmowana w tezie organu, jedynie dlatego, że z góry założono, że przeprowadzony dowód będzie niewiarygodny.

Już z tych względów zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zasługiwał na uwzględnienie.

Odniesienie się do zarzut naruszenia prawa materialnego jest przedwczesne. Skarżący zarzucił bowiem jego niewłaściwe zastosowanie. Kwestia prawidłowego zastosowania prawa materialnego może być zaś rozważana wyłącznie wtedy, gdy stan faktyczny w sprawie jest bezsporny i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca.

Mając na uwadze całokształt rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł stosownie do treści art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).