Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2191/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 ust. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 13 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. spraw ze skarg W. w W. i B. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej B. B. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) oraz na rzecz skarżącej W. w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W. w. W. (dalej też jako "Skarżąca", "Płatnik") oraz B. B. (dalej też jako "Skarżąca", "Ubezpieczona") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...], który po rozpatrzeniu ich odwołań od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r.nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie, że B. B. (poprzednio: B. B.) podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowy, w rozumieniu art. 750 k.c., o świadczenie usług zawarte z W. w. W. w okresie: od 29 września 2004 r. do 30 września 2005 r., od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r., od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r., od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. i od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "kpa".

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w. W., na podstawie art. 109 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., nazywanej dalej: "ustawą o świadczeniach") złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym B. B.(poprzednio: B. k.). Wskazywał, że w trakcie przeprowadzonej u płatnika kontroli ustalono, że ubezpieczona B. B. nie została zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów nazwanych: "umowa o prowadzenie wykładów", zawartych z W. w. W., w okresie:

1) od 29 września 2004 r. do 30 września 2005 r.,

2) od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r.,

3) od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r.,

4) od 1października 2009 r. do 30 września 2010 r.,

5) od 1października 2010 r. do 30 września 2011 r.,

które to umowy w trakcie przeprowadzonej przez ZUS kontroli zostały zakwalifikowane jako umowy o świadczenie usług.

Do wniosku ZUS załączył umowy zawarte przez Ubezpieczoną z płatnikiem składek z dnia: 29 września 2004 r., 1 października 2007 r., 1 października 2008 r., 1 października 2009 r., 1 października 2010 r., protokół z kontroli przeprowadzonej u płatnika składek w części dotyczącej Ubezpieczonej. Wnioskodawca pismami z dnia 12 marca 2014 r., z dnia 8 kwietnia 2014 r., z dnia 30 kwietnia 2014 r. uzupełnił materiał dowodowy o: pełną wersję protokołu kontroli z dnia [...] września 2011 r., rachunkami oraz listą rachunków za okres od 11/2003 do 12/2004 i za lata 2008, 2009, 2010; złożył protokoły z przyjętych wyjaśnień oraz przeprowadzonych przesłuchań od wymienionych w decyzji osób, w tym B. K., pismo pełnomocnika płatnika składek z dnia [...] listopada 2011 r. skierowane do ZUS Oddział w. W. o wycofaniu wniosku o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków wymienionych w przedmiotowym piśmie; zastrzeżenia płatnika składek z dnia [...] października 2011 r. do protokołu kontroli z dnia [...] września 2011 r., informację z dnia [...] grudnia 2011 r. o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli; pismo płatnika składek z [...] listopada 2011 r. skierowane do ZUS wraz z płytą CD zawierającą materiały dydaktyczne opracowane przez strony postępowania oraz autorskie sylabusy.

Na podstawie powyższych dowodów organ ustalił, że ZUS przeprowadził u płatnika składek kontrolę w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

W rezultacie postępowania kontrolnego wykazano, że pomiędzy Panią B. B. a płatnikiem składek została zawarte umowy cywilnoprawne:

nr [...] z dnia 29 września 2004 r. wskazany termin wykonania dzieła 30 września 2005 r., przedmiotem której było: przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu praktycznej nauki języka hiszpańskiego, opracowanie sylabusa tych wykładów i jego przedłożenie w biurze Wicekanclerza W. do dnia 30 września 2004 r., opracowanie i udostępnienie określonym przez Zamawiającego osobom nowych materiałów dydaktycznych i szkoleniowych w zakresie objętym przedmiotem tego wykładu, zrealizowanie indywidualnych warsztatów i dodatkowych konsultacji merytorycznych dotyczących tego wykładu oryginalnych metod opracowanych przez Autora po uzgodnieniu z Zamawiającym, opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń Zamawiającego, przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2004/2005, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania umowy, dokonanie ocen i recenzji pisemnych prac osób określonych przez Zamawiającego"

oraz następujące umowy nazwane "umowa o prowadzenie wykładów":

- nr [...] z dnia 1 października 2007 r., wskazany termin wykonania dzieła 30 września 2008 r., przedmiotem której było: przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu lektoratu języka hiszpańskiego, opracowanie sylabusa tych wykładów w języku kierunkowym studiów oraz w języku polskim (...), opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń Zamawiającego, przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2007/2008, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania umowy,

- z dnia 1 października 2008 r., wskazany termin wykonania dzieła 30 września 2009 r., przedmiotem której było: przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu praktycznej nauki języka hiszpańskiego: podręcznik i konwersacje, opracowanie sylabusów tych wykładów w języku kierunkowym studiów oraz m> języku polskim (...),opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń Zamawiającego, przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2008/2009, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania umowy;

- nr [...] z dnia 1 października 2009 r., wskazany termin wykonania dzieła 30 września 2010 r., przedmiotem której było: przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu praktycznej nauki języka hiszpańskiego - podręcznik i konwersacje, opracowanie sylabusów tych wykładów w języku kierunkowym studiów oraz w języku polskim (...), opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń Zamawiającego, przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2009/20JO, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania umowy;

- z dnia 1 października 2010 r., wskazany termin wykonania dzieła 30 września 2011 r., przedmiotem której było: przygotowanie i zaprezentowanie studentom W. wykładów z zakresu praktycznej nauki języka hiszpańskiego: podręcznik i konwersacje, opracowanie sylabusów tych wykładów w języku kierunkowym studiów oraz w języku polskim (...), opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów wiedzy i egzaminów oraz ich przeprowadzenie i sprawdzenie według wskazówek i zaleceń Uczelni w terminach wynikających z harmonogramu roku akademickiego 2010/2011, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania umowy.

Wnioskodawca wskazał, że płatnik składek we wnioskowanych okresach nie zgłosił do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego B. B. na podstawie wykonywania zobowiązania z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych. Ocenił, że w/w umowy nie są w istocie umowami o dzieło, tylko stanowią umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu Cywilnego zastosowanie winny znaleźć przepisy dotyczące zlecenia (art. 750 k.c.). Umowy, w opinii ZUS nie miały charakteru twórczego i nie wykonywano oznaczonego dzieła, o czym mowa w treści art. 627 k.c.

W toku wszczętego postępowania w pismach kierowanych przez płatnika składek do organu I instancji z 17 czerwca 2013 r. i z 10 grudnia 2013 r. W. w. W. twierdziła, że przedmioty umów zawieranych pomiędzy stronami, jak i sposób ich wykonania nie pozwalają na kwalifikowanie ich jako umów o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy dotyczące umowy zlecenia, ale jako umowy o dzieło. Organ ustalił, że takie samo stanowisko prezentował płatnik składek w trakcie kontroli ZUS, co bezpośrednio wynika z treści złożonych zastrzeżeń do protokołu kontroli. Twierdził, że "zawierając umowy z wykładowcami, W. powierza im wykonanie określonego rezultatu, obejmującego z jednej strony koncepcyjne opracowanie i przeprowadzenie autorskiego cyklu wykładów składających się na kurs, a z drugiej - stworzenie i dobór materiałów dydaktycznych do opracowania kursu, spójnych z tematyką kursu i składających się na całokształt kursu. Każde z powyższych odznacza się indywidulanym, twórczym charakterem. Świadczy o tym fakt, ze do prowadzonych w W. wykładów nie są stosowane żadne "sztywne" skrypty narzucające wykładowcom dobór treści, sposób ich prezentacji etc." Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił złożonych zastrzeżeń.

Podobnie B. B. w pismach z [...] maja 2013 r. i z [...] grudnia 2013 r. wyrażała swoje stanowisko odnośnie charakteru umów zawieranych z płatnikiem składek, zbieżne z jego poglądami.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r.nr [...] ustalił, że B. B. (poprzednio: B. B.) podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowy, w rozumieniu art. 750 k.c., o świadczenie usług zawarte z W. w. W. w okresie: od 29 września 2004 r. do 30 września 2005 r., od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r., od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r., od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. i od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r.

Od powyższej decyzji strony obie wniosły odwołania. Wśród podnoszonych zarzutów i idącej za nimi obszernej argumentacji faktycznej i prawnej zwracały uwagę na okoliczność, że w postępowaniu prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych brak jest konsekwencji i występuje niejednolitość ocen wnioskodawcy. Wynika to z faktu, iż w protokole kontroli u płatnika z 2008 r. dotyczącej lat 2005-2007, nie zakwestionowano charakteru zawieranych wówczas umów między płatnikiem a wykonawcą. Natomiast w protokole kontroli u płatnika z 2011r., będącym dowodem w niniejszym postępowaniu, a w ślad za nim we wniosku o ustalenie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu charakter tych samych umów został zakwestionowany.

Rozpatrując ww. odwołania Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podtrzymał ustalenia i ocenę prawną organu I instancji. Stwierdził, że ubezpieczony wykonywał obowiązki, które mieszczą się w ramach prac edukacyjnych i. w przypadku spornych umów żadne konkretne dzieł, w myśl przepisów regulujących umowę o dzieło, nie zostało oznaczone. Jego zdaniem, umowa o świadczenie usług jak i zlecenia jest przykładem umowy starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową rezultatu. Stąd też odpowiedzialność osoby wykonującej umowę o dzieło jest na zasadzie ryzyka, a o umowę o świadczenie usług/zlecenia na zasadzie winy. Ocenił, że wykonywanie przez B. B. umów było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci nauczenia/wytłumaczenia zagadnień związanych z wykładaną materią. Innymi słowy zawarte umowy były umowami o świadczeniu usług dydaktycznych polegających na wdrożeniu i realizacji programu nauczania języka angielskiego na które składało się m.in. "przeprowadzenie cyklu wykładów". Odnosząc się do zarzutów odwołań stwierdził m.in., że protokół ZUS-u z 2008r. dotyczy innego okresu niż badany w niniejszej sprawie; ani dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ani Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie są organami władnymi do wezwania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako strony inicjującej postępowanie, np. do ponownego przeprowadzenia kontroli, dokonania modyfikacji ustaleń protokołu kontroli czy zmiany decyzji lub wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z powództwem o ustalenie charakteru zawartych umów. Nie leży w ich kompetencjach badanie legalności decyzji organu rentowego wydanych w innych postępowaniach dotyczących innych osób czy innych okresów. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest bowiem organem wyższego stopnia lub organem nadrzędnym wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozumieniu art. 17 lub art. 18 k.p.a., stąd nie posiada kompetencji kontrolnych czy nadzorczych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Żaden przepis prawa nie przyznaje Narodowemu Funduszowi Zdrowia możliwości kontroli zasadności działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast wnoszący zastrzeżenia, jako płatnik składek, może z takim wezwaniem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystąpić. W kompetencji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z dyspozycją art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach było jedynie wydanie decyzji o tym, czy istniał tytuł do objęcia B. B. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów nazwanych przez strony umowami o dzieło wskazanymi w sentencji niniejszej decyzji. Uznał, że B. B. wykonując umowy cywilnoprawne zawarte z W. w. W. spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Poprzez analizę czynności, które miały być wykonywane w ramach ww. umów ocenił, iż zadania te stanowią powtarzalny ciąg czynności do wykonania, zatem nie ma możliwości sprecyzowania konkretnego rezultatu, do którego miałoby doprowadzić ich wykonanie.

Organ II instancji stanął na stanowisku, iż elementy określone w treści umów o przygotowanie i prowadzenie wykładów, które zobowiązywały ubezpieczoną do: "przygotowania i zaprezentowania wykładów z zakresu seminarium, opracowania sylabusów i dostarczenia ich w wersji elektronicznej, opracowania tematów i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenia, przeprowadzania zaliczeń i egzaminów" nie mogą być uznane za wykonywanie umowy o dzieło, bowiem nie dochodzi tu do wytworzenia konkretnego zindywidualizowanego rezultatu.

Podtrzymał także stanowisko organu I instancji w zakresie odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Odnosząc się do wezwania stron o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych osób Prezes NFZ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji zgromadził pełny materiał dowodowy aby wyjaśnić okoliczności istotne dla sprawy. Wskazał, że skoro nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania stron oznacza to, iż w niniejszej sprawie organ posiadał wystarczające środki dowodowe dla uznania, iż przedmiotowe umowy należy uznać za umowy zlecenia.

W. w. W. w skardze do tutejszego Sądu na powyższą decyzję wniosła o stwierdzenie nieważności ewentualnie jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji. Zarzuciła:

1) naruszenie przepisów art. 8 pkt 1 lit. e), art. art. 11 oraz art. la pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 z późn. zm.) (dalej: u.p.u.z.), jak również przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.) (dalej: ustawa systemowa), jak również przepisów z art. art. 102 ust. 5 pkt. 24, 107 ust. 5 pkt. 16, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ I oraz organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez ubezpieczoną ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w nich wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej ich wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a ani organ I ani organ II instancji nie są ustawowo uprawnione do wydawania takich decyzji, co stanowi przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W przypadku nie uwzględnienia przez Sąd zarzutu nieważności decyzji z pkt 1), zaskarżonym decyzjom zarzucam:

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.):

a) art. 109 ust. 4 zd. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu i utrzymaniu w mocy decyzji wydanej po upływie ustawowego i nie podlegającego przedłużeniu terminu 30 dni od dnia wniesienia wniosku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w. W.,

art. 7, 77 § 1, 78 § 2 i 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z umów o dzieło Pani E. A. i decyzji ZUS w sprawie Pani E. A., protokołu kontroli ZUS z 2008 r., z przesłuchania świadka Pana N. M., Pani K. P. oraz przesłuchania stron, art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji z pominięciem ustaleń protokołu kontroli ZUS przeprowadzonego w okresie od 19.03.2008 r. do 14.04.2008 r. w konfrontacji z protokołem kontroli ZUS z okresu 12.04.2011 r. do 27.09.2011 r. prezentujących odmienne stanowiska organu przy tożsamych stanach faktycznych i prawnych zwłaszcza w zakresie treści i charakteru prawnego umów zawieranych przez płatnika z innymi ubezpieczonymi oraz z ubezpieczoną B. B.,

art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 2 oraz 86 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie z uwagi na pominięcie dowodu z przesłuchania stron czym naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego,

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie ustalenia że Pani B. B. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w sytuacji gdy prawidłowe winno być uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty w sposób odmienny i umorzenie postępowania;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), tj.:

a) art. 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 - dalej jako: "k.c.") poprzez jego niezastosowanie przy stwierdzaniu przez organ administracji rodzaju umowy cywilnoprawnej, z tytułu zawarcia której płatnik dokonuje zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło;

b) art. 65 § 2 k.c. w związku z art. 3531 k.c. przez błędną wykładnię woli stron zawartej w umowie o dzieło, polegającą na niedostatecznym rozważeniu woli stron wyrażonej w treści umowy, a mianowicie w postaci rezultatu umowy polegającego na stworzeniu koncepcji cyklu wykładów i jej zaprezentowaniu studentom, jak również stworzeniu materiałów dydaktycznych, sylabusów do wykładów, przeprowadzeniu zaliczeń i egzaminów, opracowaniu recenzji i przygotowaniu studentów do obrony prac dyplomowych,

c) art. 734 k.c. oraz 750 k.c. przez ich zastosowanie i błędne uznanie, że umowa zawarta między W. a ubezpieczonym była umową o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu,

d) art. 66 ust. 1 pkt e, art. 69 ust. 1 oraz art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osoba wykonująca czynności w ramach umowy o dzieło podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak osoba wykonująca pracę w oparciu o umowę zlecenia,

art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy systemowej poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż zgodnie z przepisami ustawy systemowej należałoby stwierdzić obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów skutkowałaby wnioskiem przeciwnym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] oraz decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], ewentualnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. o uchylenie decyzji organów I i II instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 4084/14 z dnia 1 czerwca 2015 r. oraz w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2438/14 z dnia 10 kwietnia 2015 r. - na okoliczność uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że wydanie decyzji o podleganiu przez wykładowców W. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia dokonane zostało z tak wyraźnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, że decyzje te nie mogły ostać się w obrocie prawnym.

Także ubezpieczona B. B. wniosła do Sądu skargę na ww. decyzję domagając się uchylenia w całości decyzji organu II instancji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji zarzucajac:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego: art. 65 § 2 k.c. polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez dokonanie oceny rodzaju umów łączących skarżącego z W. w. W. w pierwszej kolejności na dosłownym brzmieniu umowy z pominięciem zgodnego zamiaru stron i celu umowy,

2.. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a. w związku z art. art. 6, 7, 8, 77 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i nie dopuszczenie następujących dowodów zawnioskowanych przez strony:

a) dowodu z przesłuchania stron, tj. skarżącego oraz R. O. - Kanclerza W. w. W.,

b) dowodów z przesłuchania świadków, tj. Rektora oraz Kwestora (głównej księgowej) W. w. W.,

c) dowodu z dokumentu - protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w. W., która odbyła się w W. w. W.,

d) dowodu z dokumentu - umowy E. A.,

e) dowodu z dokumentu - decyzji ZUS Oddział w. W. z dnia [...] maja 2013 r. wydanej w sprawie E. A.,

3. naruszenie przepisów postępowania: art. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez błędne zastosowanie polegające na dokonaniu wybiórczej, dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzące w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych oraz pominięciu istotnych okoliczności wyrażonych w zarzutach objętych szczegółowo w punktach od a do j na stronach od 2 do 4 skargi;

4. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. art. 8 i 11 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i pomięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

5. naruszenie przepisów postępowania: art. 8 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącego, mimo że strony (skarżący i W. w. W.) działały w zaufaniu do stanowiska ZUS Oddział w. W. wyrażonemu w protokole kontroli z 2008 r. co do rodzaju stosowanej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu,

które to uchybienia doprowadziły do:

6. naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 750 k.c. w związku z art. 734 - 749 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotii jak i accidentalia negotii objęte umową stron są umowami o dzieło,

7. naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 627-646 k.c. poprzez ich nie zastosowanie w odniesieniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotii jak i accidentalia negotii objęte umową stron są umowami o dzieło,

8. naruszenie przepisów art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, jak i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w związku z art. 13 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w realiach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z W. w. W., a będących przedmiotem oceny w sprawie.

Poszczególne zarzuty obu skarg zostały szczegółowo omówione przez płatnika i ubezpieczona w obszernych uzasadnieniach skarg, z powołaniem się na orzecznictwo w tym zakresie.

W odpowiedzi na obie skargi Prezes NFZ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2015 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", postanowił połączyć sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2191/15 i VI SA/Wa 2192/15 celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod wspólną sygnaturą VI SA/Wa 2191/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Obie skargi podlegają uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności aktów z zakresu administracji publicznej z prawem materialnymi oraz z prawem procesowym. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę według wyżej wskazanych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że po pierwsze brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonych aktów z powodu ich wydania bez podstawy prawnej. Obie decyzje powołują się na art. 66 ust. 1 pkt 1 e), a nie na art. 66 ust. 1 pkt 1 c) ustawy o świadczeniach zdrowotnych.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami, wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

W obecnym stanie prawnym istnieje dwutorowość orzekania w przedmiocie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom tj. w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym (ZUS) i ubezpieczeniom zdrowotnym (organy NFZ), która może wywoływać i wywołuje rozbieżność orzecznictwa, ale likwidacja tego stanu rzeczy adresowana być powinna do ustawodawcy. Powyższe powoduje, że Sąd nie do końca zgadza się z poglądem prawnym, wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2014 r., KK 257/13, z którego wynika, że przesądzenie o podleganiu z mocy prawa ubezpieczeniom społecznym w związku z zatrudnieniem na podstawie umowy o świadczenie usług jest równoznaczne z objęciem z mocy prawa takiej osoby ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) o świadczeniach bez potrzeby potwierdzenia tej okoliczności przez NFZ, która nie mogłaby stworzyć, czy też ukształtować innej sytuacji prawnej zainteresowanego niż ta, która wynika z przepisów ustawy o świadczeniach. Obok bowiem decyzji o charakterze konstytutywnym (tworzącym, kształtującym stan prawny) o której wspomina Sąd Najwyższy istnieją rozstrzygnięcia o charakterze deklaratywnym, które potwierdzają istniejący stan prawny, a do takich należą zaskarżone decyzje w niniejszej sprawie, które zostały wydane na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, złożony w trybie art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach.

Ponadto skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania i w takiej sytuacji, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umów łączących strony tj. B. B. (K.) i W. w. W.: czy były one umowami o dzieło, czy też innymi umowami o świadczenie usług, do których – zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego - zastosowanie winy mieć przepisy dotyczące zlecenia.

W rozpoznawanej sprawie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego jej rozstrzygnięcia oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.

Powyższe uchybienia proceduralne polegały przede wszystkim na tym, że organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę, nie wyjaśnił w sposób dostatecznie jasny, na jakiej podstawie przyjął, że sporne umowy cywilnoprawne, które zostały zawarte pomiędzy W. w. W. a B. B., stanowią umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), dotyczące zlecenia (art. 750 kc), a w konsekwencji , dlaczego pomimo nieprzeprowadzenia jednoznacznych ustaleń przyjął, że w sprawie niniejszej zachodzą podstawy do uznania, że B. B. podlegała w czasie ich wykonywania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.).

Tym samym organ administracji publicznej, rozstrzygając niniejszą sprawę - naruszył przepis art. 8 kpa i wyrażoną w nim zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa. Naruszenie wskazanych przepisów procedury administracyjnej stanowi więc dostateczną podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ.

Należy wskazać, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji stanowił przede wszystkim, cytowany na wstępie, przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Natomiast w świetle przepisu art. 69 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.), obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania, do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Ustalając obowiązek podlegania przez B. B. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej, zawartej ze skarżącą Uczelnią, oba organy, mając na względzie przepisy art. 627-646 kc oraz art. 734-750 kc, uznały, że umowy, jakie zawarła B. B. ze skarżącą W. w. W., są umowami zlecenia, a nie– jak twierdzą obie strony umowy – umową o dzieło.

W tej sytuacji należy uznać, że Prezes NFZ, dokonując w ramach odwołania obu stron, ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim spornych umów przedłożonych przez ZUS Oddział w. W. i zarzutów tych odwołań, zobowiązany był w sposób jednoznaczny ustalić, czy w świetle obowiązujących unormowań prawnych, opartych głównie na wskazanych wyżej przepisach Kodeksu cywilnego i mając na względzie zasadę wyrażoną w art. 65 kc, czy zachodzą podstawy do uznania, że analizowane umowy - wbrew ich dosłownemu brzmieniu oraz stanowisku stron - dają jednoznaczną podstawę do przyjęcia tezy, że B. B. we wskazanym okresie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a skarżąca Uczelnia była w tym okresie zobowiązana, jako płatnik, do obliczania i pobierania składek z dochodu osoby ubezpieczonej na podstawie art. 85 ust. 4 ww. ustawy. Ocena powyższa nie może pomijać powszechnie obowiązującej zasady dotyczącej badania woli stron zawierających umowę cywilnoprawną określoną w art. 65 Kodeksu cywilnego. Przepis ten w § 1stanowi, oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.

Natomiast, odnoszący się bezpośrednio do sposobu badania umów § 2 wskazuje, że "w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu". Oznacza to, że z brzmienia art. 65 § 2 k.c wynika, że ustawodawca przyznaje prymat subiektywnej metodzie wykładni, która ma pozwolić na ustalenie znaczenia, jakie obie strony nadawały składanemu oświadczeniu woli w momencie jego wyrażania, a nie z chwili dokonywania wykładni. Uzasadnione jest to charakterem umów jako czynności prawnych, do dokonania których niezbędna jest zawsze zgodna wola stron. Przy badaniu umowy jej cel jest zatem wyznaczony przez funkcję, jaką strony wyznaczają danej czynności w ramach łączących je stosunków prawnych. Innymi słowy, cel umowy można określić jako intencję stron co do skutków prawnych, jakie mają nastąpić w związku z jej zawarciem.

Należy zauważyć, że wydając sporną decyzję z dnia [...] lipca 2015 r., Prezes NFZ, powołując się na przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ww. ustawy oraz na unormowania zawarte w przepisach art. 627-646 kc oraz art. 734-750 kc, stwierdził m.in., iż wykonywanie przez B. B. umowy było ciągiem określonych czynności starannego działania, zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci nauczenia/wytłumaczenia zagadnień związanych z wykładaną materią. Innymi słowy, ustalił, że zawarte umowy były umowami o świadczenie usług dydaktycznych, polegających na wdrożeniu i realizacji programu nauczania języka hiszpańskiego, na co składało się m.in. przeprowadzenie cyklu wykładów.

Prezes NFZ ustalił ponadto, że umowy zawarte pomiędzy B. B. a skarżącą W. w. W. nie są umowami o dzieło, gdyż nie zobowiązywały do wykonania ściśle określonego utworu - dzieła. Jednocześnie ocenił, że nauczanie w szkole, nawet, jeżeli jest to uczelnia wyższa, ma zawsze charakter pracy dydaktyczno-pedagogicznej, której nie można wykonywać w ramach umowy o dzieło, gdyż nie prowadzi do wytworzenia dającego się sprecyzować dzieła. Organ odwoławczy uznał, że nie można określić rezultatu w postaci nauczenia, jako konkretnego, ściśle określonego dzieła, co w konsekwencji oznacza, że sporne umowy zawarta pomiędzy tymi podmiotami, były umową starannego działania.

Zdaniem Sądu, z powyższych stwierdzeń Prezesa NFZ wynika, że organ odwoławczy, poza przytoczeniem ogólnych poglądów na temat doktrynalnych różnic pomiędzy umową o dzieło a umową zlecenia, nie wskazał wyraźnie żadnych konkretnych argumentów, odniesionych do stanu faktycznego niniejszej sprawy, dlaczego i na podstawie jakich dowodów doszedł do wniosku, że sporne umowy cywilnoprawne stanowią umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, a nie dotyczą umów o dzieło. W konsekwencji, organ odwoławczy znacznie utrudnił możliwość poznania jego procesu myślowego, popartego konkretnymi dowodami, na podstawie których, nie uwzględniając zarzutów odwołania - zakwalifikował objęty spornymi umowami stosunek cywilnoprawny w sposób, który – zdaniem stron skarżących – narusza jej interes prawny, stanowiąc przede wszystkim niedopuszczalną ingerencję w zasadę swobody umów.

W konsekwencji Sąd stwierdził brak szczegółowej analizy w odniesieniu do poszczególnych zapisów przedmiotowych umowy łączących obie strony stosunku prawnego, a także brak wskazania konkretnych argumentów faktyczno-prawnych, przemawiających za prawidłowością spornego rozstrzygnięcia Prezesa NFZ, co czyni znacznie utrudnionym, a wręcz niemożliwym, przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji pod względem stricte materialnoprawnym.

Należy podkreślić, że zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych, nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w przypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 kc, t. 36).

Zgodnie z art. 627 kc, przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło są określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 kc, wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 kc, do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami, pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 kc, a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż sama subsumpcja zawartej umowy pod przepis art. 750 kc nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 kc (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, s. 573 i nast.).

Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, że bardzo istotna przesłanka zastosowania art. 750 kc wyraża się w tym, że umowa o świadczenie usług, nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie, jako umowy o dzieło. Innymi słowy, umowy o osiągnięcie rezultatu stanowiącego dzieło, w rozumieniu przepisów art. 627 i nast. kc, dotyczących umowy o dzieło, nie mogą zostać zakwalifikowane, jako umowy o świadczenie usług. Oznacza to, że z zakresu art. 750 kc wyłączone są nie tylko umowy o dzieło, ale także inne umowy nazwane, których celem jest osiągnięcie określonego rezultatu, zarówno takie, do których przepisy o umowie o dzieło znajdują odpowiednie zastosowanie, jak i takie, które mają regulację ustawową, niezawierającą takiego odesłania. Ponadto, należy zauważyć, że wyłączone spod dyspozycji art. 750 kc są również umowy nienazwane, których istota wykazuje zbieżność z umową o dzieło, uzasadniającą stosowanie przepisów o tej umowie w drodze analogii (np. nieodpłatne wykonanie dzieła). Również, jeśli chodzi o przypadek tzw. umów mieszanych, przepis art. 750 kc znajduje zastosowanie w zakresie, w jakim umowa dotyczy świadczenia usług, nieuregulowanych innymi przepisami, albo do których nie znajdą zastosowania w drodze analogii przepisy odnoszące się do którejkolwiek umowy nazwanej, mającej za przedmiot świadczenie usług. Dotyczy to zarówno umów, których przedmiotem jest zobowiązanie do świadczenia usług, obejmujących dokonywanie czynności faktycznych i prawnych (por. m.in. M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 692), jak i umów łączących elementy umowy o świadczenie usług z elementami umowy o dzieło.

Należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie strony skarżące, kwestionując stanowisko Prezesa NFZ wyrażone w zaskarżonej decyzji zarzuciły nie tylko bezpodstawną ocenę wyrażonej w umowach ich woli, która nie była kwestionowana przez organy administracji do 2008r., co potwierdzały wyniki przeprowadzonej kontroli ZUS. Co istotne, podważyły zaprezentowaną przez organ I instancji tezę o braku potrzeby - do rozstrzygnięcia kwalifikacji prawnej zawartych umów - ustalania rzeczywistego zamiaru stron poprzez dowód z ich przesłuchania. W konsekwencji organy administracji obu instancji oceniły, kwestionując wolę wyrażoną w umowach pisemnych, że dowód bezpośredni z wyjaśnień stron nie jest wymagany, nawet i wtedy, gdy interesy stron tych umów są zbieżne. Obie strony skarżące uznały takie stanowisko za nieprawidłowe w sytuacji, kiedy literalna treść umów stanowi o umowach o dzieło.

Należy przyznać rację skarżącym, że odmienna ocena spornych umów przez organy oparta o ich treść, ale jednocześnie prowadząca do diametralnie odmiennych wniosków i ich kwalifikacji prawnej (niosącej w konsekwencji określone skutki dla stron, w szczególności umawiających się po 2008r. w zaufaniu do działania organów), nie mogła pomijać zbadania rzeczywistego zamiaru stron w tym zakresie.

Zdaniem Sądu, aby oznaczone zachowanie się uznać za oświadczenie woli musi ono - w świetle dyrektyw wykładni oświadczeń woli wynikających z art. 65 Kodeksu cywilnego wskazywać na zamiar wywołania określonych skutków prawnych. Procedura prowadząca do zbadania rzeczywistego zamiaru stron nie może być pomijana przez organy administracji - działające na podstawie art. 6 k.p.a. - ze względu na obowiązek regulujący ustawą sposób badania umów cywilnoprawnych tj. art. 65 k.c. Dopiero jej przeprowadzenie pozwoli na rzetelną ocenę zakwestionowanych umów w sposób, o którym mowa w art. 107 § 3 k.pa.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, do oceny charakteru umowy łączącej strony niezbędne będzie dokonanie ich szczegółowej analizy z uwzględnieniem materiałów stanowiących efekt jej materialnej realizacji, o co zresztą od początku prowadzonego przez organ postępowania wnioskowały strony skarżące, w tym m.in. płyty CD zawierającej materiały dydaktyczne. Okoliczność ta może mieć istotne znaczenie dla oceny materiału dowodowego w świetle twierdzeń stron, że dziełem były wykłady o autorskim charakterze a nie nauczanie. Innymi słowy, ponownie dokonana przez organ odwoławczy kwalifikacja umów objętych przedmiotem sprawy niniejszej musi uwzględniać ocenę ich charakteru: czy są autorskie i indywidualne, czy też dotyczą starannego działania jako typowe umowy o nauczanie. W dotychczas przeprowadzanym badaniu przedmiotowych umów organ myli bowiem rezultat umowy (wykład, cykl wykładów) ze skutkiem jej wykonania (nauczanie).

Należy podkreślić, że zakwestionowanie przez organ charakteru umów zawartych pomiędzy skarżącymi nie może oznaczać, że strony tych umów w postępowaniu administracyjnym są pozbawione możliwości dowodzenia swoich racji. Twierdzenia stron wymagają zatem konfrontacji z wynikami oceny zebranego materiału dowodowego, a mogą być odrzucane a priori. Tym bardziej, że w wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r. o sygn. akt II UK 420/13 Sąd Najwyższy wskazał, że możliwa jest umowa o dzieło, nieobjęta obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, której przedmiotem jest wygłoszenie wykładu, pod warunkiem jednak, że wykładowi można przypisać cechy utworu. Te warunki spełnia tylko wykład naukowy (cykl wykładów) o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego (także art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm. i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2013 r. o sygn. akt II UK 26/13, Monitor Prawa Pracy z 2014 nr 1, s. 2).

Powyższe oznacza, że organy administracji kwestionując umowy zawarte między B. B. (poprzednio K.) a W. w. W. nie są zwolnione od oceny, czy objętym tymi umowami wykładom (cyklom wykładów) można przypisać cechy utworu. Z treści ich wynika bowiem przeniesienie praw autorskich na uczelnię. Organ dokona także oceny, czy spełniały kryteria wykładów naukowych o charakterze niestandardowym i niepowtarzalnym, czy wypełniały kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego.

Zdaniem Sądu, w takim przypadku właściwa (pełna) ocena charakteru przedmiotowych umów wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego uwzględniającego co najmniej wnioskowane przez strony skarżące materiały dydaktyczne, celem dokonania ich weryfikacji pod kątem autorskiego charakteru wykładów jako twórczego i indywidualnego dzieła naukowego. Pozwoli to odpowiedzieć na pytanie, czy stanowią istotne elementy realizacji zawartej umowy o dzieło i potwierdzają intencje stron zawarcia takiej właśnie umowy.

Z tego względu rację mają strony skarżące, podnosząc w skargach zarzut, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób niewystarczający i z naruszeniem prawa. W konsekwencji uznania zasadności tego zarzutu, Sąd nie może przejść do merytorycznej oceny legalności podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem to na organie II instancji spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek skontrolowania prawidłowości oceny charakteru spornej umowy, co jest możliwe po zapoznaniu się z jej przedmiotem. Taką możliwość stworzy ocena sylabusów przygotowanych w ramach wykonania umów realizowanych przez B. B., które według zgodnych twierdzeń jej stron mają charakter autorski. Nie zostało zatem wyjaśnione, a nie można wykluczyć, że sylabusy zawierają autorski program wykładów, wymagania i kryteria egzaminacyjne oraz przykładowe zadania prezentowane w ramach wykładu.

Co więcej, istotnym mankamentem zaskarżonej decyzji jest zarzut, zignorowany przez organ, że część z objętych zaskarżoną decyzją umów było już przedmiotem wcześniejszej kontroli ZUS, której wyniki były odmienne od wyników ponownej kontroli objętej protokółem z 2011r. Skoro te same umowy były kontrolowane przez ZUS w 2008 i 2011 roku i ocenione odmiennie w protokołach kontroli, tzn. raz jako umowy o dzieło a drugi raz jako umowy zlecenia i z taką oceną trafiły we wniosku złożonym do organów NFZ, to nie mogą one bezkrytycznie akceptować chwiejnego stanowiska wnioskodawcy.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, uprawniony jest zarzut, że skarżąca uczelnia nie mogła dowieść okoliczności naruszenia art. 8 k.p.a. z uwagi na niedopuszczenie dowodu z protokołu kontroli z 2008r., mimo negatywnych dla niej konsekwencji w postaci obciążenia skutkami ponownej odmiennej ich kwalifikacji. W takiej sytuacji procesowej, istotne znaczenie dla sprawy mogą mieć wnioski dowodowe skarżących, mające na celu wykazanie, że umowy badane przez ZUS w protokole kontroli z 2008r. nie mogły być przedmiotem ponownej kontroli i oceny ZUS, a w konsekwencji objęcia wnioskiem o ustalenie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Organ odwoławczy zmierzając się powyższym, uzasadnionym zarzutem przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia powyższych mankamentów. W tych okolicznościach przedwczesnym byłoby zajmowanie stanowiska w zakresie naruszenia prawa materialnego.

Mając na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe w tej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób pozwalający na pełne wyjaśnienie i ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie charakteru zakwestionowanych "umów o prowadzenie wykładów", nie jest celowe rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.

Ponadto zaznaczyć należy, że w okolicznościach odmowy przeprowadzenia dowodów na okoliczność działania skarżących w zaufaniu do organów administracji (po uzyskaniu wyników kontroli ZUSu w 2008r.) za co najmniej nieuprawnioną należało uznać ocenę organów, że strony spornych umów zmierzały do obejścia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżąca uczelnia podnosiła bowiem i zgłaszała wnioski dowodowe na okoliczność ustaleń protokołu kontroli przeprowadzonej przez zakład ubezpieczeń społecznych w 2008 r. Co istotne zarzucała, że badaniem tego organu objęte były umowy zawarte z B. B. (K.) do 2008r. i wówczas organy ubezpieczeniowe nie miały jakichkolwiek zastrzeżeń co do rodzaju zawartych umów cywilnoprawnych (o dzieło) i skutków z tym związanych, zarówno w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Słusznie zatem zarzuciły, że przy niezmienionym – w tym zakresie - stanie faktycznym i prawnym ZUS w 2011r. objął ponowną kontrolą także umowy z roku 2008, wcześniejsze i późniejsze, zakwestionował ich charakter czego skutkiem była ich odmienna ocena w zakresie podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Na gruncie analizowanej sprawy organy całkowicie pominęły kwestię działania skarżących w zaufaniu do stanowiska ZUS Oddział w. W., wyrażonego w protokole kontroli z 2008 r., co do rodzaju zawartej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych, zwłaszcza w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym.

Trafnie zatem strony skarżące zarzucają organowi brak wyjaśnienia, dlaczego dochodzi do zmiany jego stanowiska, skoro stanowi to istotne naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 listopada 2014r. "Obowiązek działania na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.) oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) sprawia, że przy rozpoznawaniu sprawy organ administracji publicznej - zwłaszcza stosując normy o charakterze sankcyjnym - nie powinien negatywnie dla strony interpretować wieloznacznych okoliczności sprawy, w sytuacji, gdy do powstania takiej wieloznaczności przyczynił się inny organ administracji publicznej." ( II GSK 1645/13 –publikowany w LEX nr 1592054).

W konsekwencji, organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. (tak w wyrokach NSA z dnia 20 lutego 2014r. II GSK 1882/12 - LEX nr 1495121i II GSK 1758/12- LEX nr 1495108)

Na gruncie niniejszej sprawy organ II instancji nie odniósł się w sposób wszechstronny do podniesionych zarzutów strony skarżącej. Prezes NFZ, rozpatrując ponownie odwołanie od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014r., w w przypadku utrzymania dotychczasowej oceny co do charakteru umowy łączącej płatnika z ubezpieczoną i zakwalifikowania jej jako umowy zlecenia, obowiązany jest odnieść się do powyższej kwestii w uzasadnieniu podejmowanej decyzji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż rzeczywista wola stron stanowi priorytetową regułę wykładni oświadczeń składanych innej osobie, a ma to tym większe znaczenie, że istnieje stanowisko ZUS Oddział w. W., wyrażone w ww. protokole kontroli z 2008 r., honorujące powyższą zasadę przy kwalifikacji umów kontrolowanych w tym protokole.

Jak wyżej wskazano, wielokrotnie w orzecznictwie sądów powszechnych wyraźnie przyjmowano, że w sytuacji, kiedy organ administracji publicznej (a więc zarówno ZUS, jak i organy NFZ obu instancji), kwestionując rodzaj wykonywanej umowy, nie wskazuje na cechy tej umowy, które powodują, że nie można jej zakwalifikować tak, jak strony zawierające umowę tę nazwały, ma zastosowanie zasada swobody umów. Sądy akceptowały natomiast ingerencję w kwalifikację umów w sytuacjach, gdy charakter wykonywanej pracy stał w sprzeczności z cechami umowy, jaką oznaczyły strony. Skoro zatem sporne staje się, na podstawie jakiego stosunku prawnego następowały wzajemne świadczenia stron, to zgodnie z treścią art. 65 § 2 kc i ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, w takiej sytuacji kwalifikacji prawnej umowy łączącej strony należy dokonać za pomocą metody typologicznej, tj. poprzez rozpoznanie i wskazanie jej cech dominujących (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1998 r. o sygn. akt I PKN 191/98, publ. OSNAPiUS 1999 nr 14, poz. 449). Wykładnia umowy nie może bowiem pomijać treści zwerbalizowanej na piśmie. Użyte (napisane) sformułowania i pojęcia, a także sama systematyka i struktura umowy, są jednym z istotnych wykładników woli stron, pozwalają ją poznać i ocenić. Przez zgodny zamiar stron, w świetle art. 65 § 2 kc, trzeba więc rozumieć uzgodnienie istotnych okoliczności bądź w samej umowie, bądź poza nią (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2008 r. o sygn. akt I CSK 250/08). Przy takiej ocenie istotne są nie tylko okoliczności zawarcia umowy, lecz również zachowanie stron już po jej zawarciu oraz sposób wykonania przez nie umowy, który może jednoznacznie przesądzać, co było wolą stron.

Należy podkreślić, że na gruncie niniejszej sprawy związanie organu wydającego decyzję w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Stanowi on, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem to na organie NFZ spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS Oddział w. W. oraz skarżących.

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy Prezes NFZ jako organ odwoławczy, przyjmując bez zastrzeżeń stan faktyczny i jego ocenę dokonaną przez organ I instancji – także w zakresie niedopuszczonych przez niego wniosków dowodowych, de facto nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy, bowiem nie ustosunkował się do podnoszonych przez odwołujących okoliczności związanych z rodzajem wykonywanych przez B. B. czynności. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia przez to wymogów stawianych przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie zawiera pełnych wyjaśnień co do okoliczności mających istotne znaczenie przy wydawaniu decyzji w przedmiocie ustalenia charakteru umowy, a w konsekwencji faktu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dlatego też uchylając zaskarżoną decyzję Sąd zdecydował o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego celem ponownego rozpatrzenia odwołania przy uwzględnieniu powyższych wskazań. Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zatem zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

Należy ponadto zauważyć, że skarżąca uczelnia wniosła także o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, z uwagi na przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. ze względu na naruszenie przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również przepisów art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach w związku z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ drugiej instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w niej wskazanych, bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej jej wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a organ drugiej instancji nie jest ustawowo uprawniony do wydawania takich decyzji, co stanowi przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, z powołanych wyżej przepisów wskazanych przez skarżącą nie wynika, że obowiązek opłaty składek na ubezpieczenie społeczne zawsze i bez żadnych wyjątków, z mocy samego prawa, powoduje wprost podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wręcz przeciwnie ustawodawca zróżnicował sytuację prawną i związane z nią obowiązki ponoszenia danin publicznych w zależności od rodzaju wykonywanych czynności i świadczonej pracy. Inne stanowisko pozostawałoby w sprzeczności z zasadą racjonalnego ustawodawcy, skoro ustawodawca w zależności od rodzaju umowy i charakteru świadczonych na rzecz zamawiającego czynności, nakłada obowiązek płacenia składek zdrowotnych (umowy zlecenia, agencyjne) bądź przewiduje brak tego obowiązku (umowa o dzieło). W związku z powyższym Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej odnośnie do wystąpienia przesłanek nieważności skarżonej decyzji.

Należy wskazać jednocześnie, że Sąd nie uwzględnił na rozprawie wniosku dowodowego skarżącej W. w. W. o przeprowadzenie dowodu z przywołanych w treści skargi wyroków tutejszego Sądu. Co do zasady bowiem wyroki tutejszego Sądu, także te najbardziej słuszne, nie stanowią źródła prawa. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są bowiem Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia, a na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Powyższa przesłanka w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem istotne wątpliwości w niniejszej, indywidualnej sprawie nie mogą znaleźć odpowiedzi w wyroku wydanym przez tutejszy Sąd w innej sprawie - w sytuacji niezwiązania oceną prawną sądu wyższej instancji.

Podnieść także należy, że organy administracji mimo związania rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy - w zakresie podniesionego na wstępie skargi W. zarzutu przewlekłości postępowania, podlegają odrębnemu reżimowi odpowiedzialności, który nie ma - co do zasady - wpływu na wynik sprawy ad meritum.

Mając na uwadze stwierdzone wyżej uchybienia procesowe mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną. Działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 p.p.s.a. Sąd zasądził tytułem zwrotu kosztów postepowania od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżących B. B. i W. w. W. kwoty po 457 zł. W kwotach tych zostały uwzględnione: po 200 zł uiszczone wpisy od skarg, kwoty po 240 zł poniesione tytułem wynagrodzenia pełnomocnika zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz kwoty po 17 zł, poniesione tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.