Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1169/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, 145 par. 1 pkt a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5, 35
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 18 sierpnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. i Z. K. na decyzję Wojewody M. z dnia (...) marca 2020 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m. W. z (...) kwietnia 2019 r. nr (...) 2. zasądza od Wojewody (...) na rzecz A. K. i Z. K. solidarnie kwotę 896 (osiemset dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...], Wojewoda [...],

po rozpatrzeniu odwołania A. i Z. K., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

W dniu [...] grudnia 2005 r. A. i Z. K. wystąpili z wnioskiem do Urzędu Gminy [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt o pow. [...] m2 przeznaczony pod drogę ulicę [...], wskazując, że są obecnie właścicielami działki o nr ew. [...].

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł:

1. o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]

w Dzielnicy [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, zajętą pod drogę publiczną (gminną) ulicę [...], uregulowaną obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiącą własność [...]

w wysokości [...] zł;

2. o przyznaniu ustalonego w pkt 1 odszkodowania na rzecz Z. i A. K. w udziale [...] części na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w kwocie [...] zł;

3. że wypłatę ustalonego w pkt 1 odszkodowania dokona Prezydent [...] jako organ [...];

4. że wypłata odszkodowania nastąpi jednorazowo w terminie 30 dni od dnia,

w którym decyzja organu stanie się ostateczna.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. i Z. K. wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W treści odwołania wskazali, że wydane rozstrzygnięcie jest wadliwe w zakresie ustalenia przez organ I instancji, że odszkodowanie na ich rzecz przysługuje w udziale [...] części, a nie w całości.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Wojewoda [...] nie przychylił się do jego zarzutów, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył treść art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późń. zm.), zgodnie z którymi nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Organ wskazał, że A. i Z. K. byli uprawnieni do złożenia wniosku

o ustalenie i przyznanie odszkodowania za zajętą nieruchomość, a czynności tej dokonali w terminie, zaznaczając, że spór koncentrował się wokół wysokości należnej im rekompensaty za utracone prawo własności.

W tym zakresie organ wskazał, powołując się na szereg dokumentów, w jaki sposób kształtowana była sytuacja właścicielska obecnej działki nr [...] o pow. [...] m2, zajętej pod drogę publiczną – ul. [...] w [...]. Otóż, zgodnie z umową sprzedaży Rep. A nr [...] z [...] listopada 1996 r. E. R. i J. R. sprzedali min. Z. i A. K. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej udział wynoszący [...] w prawie własności nieruchomości, stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu nr [...] obrębu [...] o obszarze [...] m2

Następnie, zgodnie z umową zniesienia współwłasności Rep A nr [...] z [...] listopada 1997 r. dokonano zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...]m2 (działka ew. nr [...] uległa podziałowi na działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2) m.in. w ten sposób, że na współwłasność W. S. w [...] częściach, Z. i A. małżonków K. w [...] częściach oraz L. S. (obecnie P.) w [...] częściach przeszły działki gruntu nr [...] o obszarze [...] m2 oraz [...] o obszarze [...] m2.

Następnie, organ wskazał, że działka ewidencyjna nr [...] została podzielona na działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, natomiast działka ewidencyjna nr [...] z obrębu o pow. [...] m2 została podzielona na działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. Następnie powstały działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] m2 (powstała z dz. ew. nr [...]), nr [...] o pow. [...] m2 (powstała z dz. ew. nr [...] i nr [...]) i nr [...] o pow. [...] m2 (powstała z dz. ew. nr [...]).

Organ odwoławczy przyjął zatem, że na dzień 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli: W. S., w udziale [...] części, Z. i A. K., w udziale [...] części, na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej oraz L. P., w udziale [...] części.

Następnie Wojewoda wskazał, że umową zniesienia współwłasności nieruchomości Rep. A nr [...] z [...] września 2001 r. W. S., Z. i A. K. oraz L. P. dokonali zniesienia współwłasności nieruchomości składającej się z działek: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2 w ten sposób, że W. S. nabył niezabudowaną działkę nr [...] o pow. [...] m2, L. P. nabyła niezabudowana działkę nr [...] o pow. [...] m2, a Z. i A. K. nabyli niezabudowaną działkę nr [...] o pow. [...] m2 na prawach wspólności ustawowej.

Organ odwoławczy podniósł także, że decyzją nr [...] z [...] września 2018 r. Prezydent [...] ustalił lokalizację drogi gminnej dla inwestycji polegającej na budowie ulicy [...] na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] na terenie Dzielnicy [...] Miasta [...] oraz zatwierdził na potrzeby inwestycji projekt podziału m.in. nieruchomości opisanej w KW [...] oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 na następujące działki: nr [...] o pow. [...] m2 (działka objęta lokalizacją inwestycji) i nr [...] o pow. [...] m2. Wskutek wydania tej decyzji działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 została podzielona na działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] m2 (działka pod drogę) i nr [...] o pow. [...] m2.

Wojewoda zauważył także, że decyzją własną z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...], oznaczonego jako działka nr [...], z obrębu [...], o powierzchni [...] m2 na "Mapie sytuacyjnej nieruchomości KW [...] z wydzieleniem gruntu zajętego pod drogę publiczną wg. stanu na [...] grudnia 1998 r.".

Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, że organ I instancji prawidłowo orzekł w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2019 r., o odszkodowaniu przysługującemu Z. i A. K. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, za udział [...] części nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], z obrębu [...], o pow. [...] m2 uregulowanej obecnie w księdze wieczystej KW nr [...], zajętej pod drogę publiczną gminną ulicę [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie złożyli A. i Z. K., zaskarżając ją w części, w zakresie, w jakim Wojewoda nie uchylił decyzji Prezydenta w części, z uwagi na brak rozpatrzenia przez ten organ istoty sprawy, tj. co do odszkodowania za udziały przysługujące skarżącym także w działkach nr [...] i [...], a w konsekwencji nie ustalił na rzecz skarżących odszkodowania za udziały w tych działkach, względnie nie uchylił decyzji Prezydenta w tym zakresie i nie przekazał do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania skarżonej decyzji polegający na uznaniu, że wniosek skarżących z dnia [...] grudnia 2005r. dotyczył [...] części działki nr [...], kiedy w rzeczywistości dotyczył on części działki przeznaczonej i zajętej pod drogę, która, w dniu 31 grudnia 1998 r., przysługiwała skarżącym w ramach działek położonych w Dzielnicy [...], tj. działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...],[...] i [...];

2) naruszenie art. 8 § 1 i 9 kpa w zw. z art. 81a kpa w zw. z art. 5 i 35 ustawy

o księgach wieczystych i hipotece, poprzez:

a) niewyjaśnienie rzeczywistej treści wniosku skarżących, pomimo, że jego treść oraz okoliczności wskazują, że wniosek dotyczy odszkodowania za całą nieruchomość należącą do skarżących (przysługujące im udziały we wszystkich działkach wchodzących w skład nieruchomości), która z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Gminy [...];

b) przyjęcie niekorzystnej dla skarżących wykładni treści wniosku, pomimo że błędne oznaczenie numeru działki zostało wywołane naruszeniem przez Burmistrza Gminy [...] prawa, a także bez uwzględnienia, że skarżący działali w warunkach ochrony rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych działającej na ich rzecz.

W konkluzji skarżący wnieśli o:

1) uchylenie decyzji Wojewody w części, w której Wojewoda nie uchylił decyzji Prezydenta z uwagi na brak rozpatrzenia przez Prezydenta istoty sprawy, co do odszkodowania za udziały przysługujące skarżącym w działkach nr [...] i [...], a tym samym nie ustalił na rzecz skarżących odszkodowania za udziały w tych działkach, względnie, nie uchylił decyzji Prezydenta w tym zakresie i nie przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia;

2) uchylenie decyzji Prezydenta w części, w której Prezydent nie ustalił na rzecz skarżących odszkodowania za przysługujące mu, w dniu 31 grudnia 1998 r., udziały w działkach nr [...] i [...];

3) zobowiązanie organu, któremu sprawa zostanie przekazana, do wydania decyzji w terminie 30 dni od daty wydania orzeczenia i zwrotu akt oraz o wskazanie temu organowi sposobu załatwienia sprawy, polegającego na ustaleniu na rzecz skarżących odszkodowania również za działki położone

w Gminie [...], oznaczone numerami [...] i [...], w stosunku odpowiadającym udziałom we własności tych działek przysługującym skarżącym w dniu 31 grudnia 1998 r.

4) zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.), dalej: ppsa" Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy uznać, że skarga, pomimo zawartych w niej częściowo nietrafnych wniosków zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...], jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] naruszają przepisy prawa.

Wskazane wyżej decyzje organów administracji publicznej wydane zostały na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), dalej: ,,ustawa z dnia 13 października 1998’’. Zgodnie z art. 73 ust. 1 powołanej ustawy, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 4, odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie, wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, iż wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 r. skarżący A. i Z. K. wystąpili o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] w [...], w trybie wyżej przywołanego art. 73. Jest to okoliczność bezsporna. Bezsporne jest także to, że skarżący spełnili wszystkie zawarte w art. 73 przesłanki formalne, warunkujące przyznanie odszkodowania. W tym zakresie Sąd ustalenia faktyczne obu organów podziela i przyjmuje za własne, uznając, że ponowne ich przytaczanie w niniejszym uzasadnieniu jest niecelowe.

Sporne w niniejszej sprawie było natomiast ustalenie przez organy obu instancji wysokości należnego skarżącym odszkodowania, a co za tym idzie należytego odczytania ich wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r., z uwzględnieniem przysługującego im prawa własności do zajętej pod drogę publiczną nieruchomości.

Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy wskazywał, że w dniu 31 grudnia 1998 r., a więc na datę istotną dla ubiegania się o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. skarżący A. i Z. K. byli na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej, współwłaścicielami, w udziale wynoszącym [...] części nieruchomości, położonej w Gminie [...], oznaczonej numerami działek [...],[...] oraz [...]. Działki te wydzielone natomiast zostały z działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...] oraz [...], które z kolei wskutek umowy o zniesienie współwłasności z [...] listopada 1997 r. powstały z podziału jednej działki – nr [...]. Przedmiotowa działka została zaś nabyta na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej przez skarżących w dniu [...] listopada 1996 r. Organy wskazały także, że w dniu [...] września 2001 r. skarżący oraz pozostali współwłaściciele działek [...],[...] oraz [...] dokonali zniesienia ich współwłasności. W wyniku tej czynności skarżący stali się wyłącznym właścicielem działki ewidencyjnej nr [...].

Istotne dla przedmiotowej sprawy było również to, że decyzjami nr [...] z [...] czerwca 2015 r, nr [...] z [...] czerwca 2015 r oraz nr [...] z [...] czerwca 2015 r. Wojewoda [...], na zasadzie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stwierdził nabycie przez Gminę [...], z dniem [...] stycznia 1999 r. własności działek: nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]), nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]) oraz nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]), zajętych pod część drogi gminnej -ul. [...]. Decyzje Wojewody stały się ostateczne, a stroną trzech toczących się postępowań byli skarżący A. i Z. K.

Powyższe ustalenia faktyczne, jakkolwiek prawidłowe pod względem wykazania przekształceń właścicielskich spornej działki, skutkowały podzieleniem przez Wojewodę błędnej konkluzji organu I instancji, stwierdzającego, że wniosek skarżących dotyczył odszkodowania, wyłącznie za działkę oznaczoną obecnie numerem ewidencyjnym nr [...], którą to wydzielono z działki nr [...], nabytej na wyłączną własność przez skarżących w dniu [...] września 2001 r.

w wyniku umownego zniesienia współwłasności działek nr [...],[...] oraz [...].

Przechodząc zatem do oceny zarzutów skargi należy na wstępie zauważyć, iż zgodnie z art. 61§1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania, w sytuacji, gdy organ administracji publicznej może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, wymaga wyraźnego wniosku strony, a więc osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 kpa. Tylko ta jednostka, przez uzewnętrznienie swej woli w sposób niebudzący wątpliwości, a zatem przez złożenie podania spełniającego wymogi określone w art. 63 kpa, inicjuje wszczęcie postępowania administracyjnego stając się jego stroną (vide: B.Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 16 lipca 1990 r. sygn. akt II SA 307/90, OSP 1991/10/258). Z kolei wszczęcie postępowania z urzędu może nastąpić zarówno wtedy gdy organ działa z własnej inicjatywy, uznając na podstawie własnych działań istnienie podstawy do wszczęcia postępowania, jak i wtedy gdy inicjatywa organu do wszczęcia postępowania ma swoje źródło w informacji, skardze czy żądaniu, które pochodzą od innej osoby niż strona postępowania (vide: J.Borkowski (w:) B.Adamiak, J.Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, LexisNexis, s. 175 - 176; wyrok NSA z dnia 13 lipca 1983 r. sygn. akt II SA 593/83, ONSA 1983/1/55).

Z powyższego punktu widzenia kluczowe znaczenie w badanej sprawie, ma ocena tego jaki charakter miał wniosek skarżących A. i Z. K. z [...] grudnia 2005 r. oraz czy zasadnie organy administracji publicznej uznały go za wniosek o wszczęcie postępowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., ograniczając jego rozpoznanie wyłącznie w zakresie ustalenia odszkodowania za zajętą działkę nr [...]. Analizę owego pisma wypada rozpocząć od wskazania, iż przedmiotowe pismo, zdaniem Sądu jest wyraźne i jednoznaczne w zakresie żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Wynika to zarówno z jego tytułu, jak i konkluzji. Skarżący wnoszą bowiem o ,,odszkodowanie za część działki przeznaczoną pod drogę, przy ul. [...]", wskazując jednocześnie jej powierzchnię przed podziałem, jak i po podziale na mniejsze działki ewidencyjne. Żądanie adresowane jest do Urzędu Gminy [...] - jednostki, która zajmuje się obsługą właściwego organu gminy i datowane jest na [...] grudnia 2005 r., a więc w granicach terminu określonego przez art. 73 ustawy.

Konfrontując powyższe okoliczności z treścią art. 63 § 2 kpa należy wskazać, że jednym z podstawowych wymagań podania, stanowiący jego minimalny element, jest żądanie. Wymaganie w postaci wskazania żądania wiąże się nie tylko z wyznaczeniem przedmiotu postępowania, ale także ze wskazaniem rodzaju i charakteru dalszych czynności organu administracji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest przy tym zapatrywanie, że określenie żądania należy zawsze do wnoszącego podanie, a jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (vide: wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990/2-3/47; B.Adamiak (w:) B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, s. 305).

Jeżeli zatem skarżący w piśmie kierowanym do organu I instancji nie zawarli wyraźnego i jednoznacznego wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., w zakresie ustalenia i przyznania odszkodowania za udział w prawie własności wszystkich trzech działek, zajętych pod ul. [...], to obowiązkiem organów było wyjaśnienie rzeczywistej treści wniesionego podania. Z akt administracyjnych wynika, że organy posiadały odpowiednią dokumentację, by móc prześledzić przekształcenia właścicielskie, a co za tym idzie zmianę numeracji należących do skarżących działek, które zostały zajęte pod drogę publiczną. Miały zatem możliwość ustalenia, że na dzień 31 grudnia 1998 r. skarżący na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej byli współwłaścicielami w udziale wynoszącym [...] trzech działek ewidencyjnych o numerach [...],[...] oraz [...], zwłaszcza że w aktach administracyjnych znajdowały się decyzje Wojewody z [...] czerwca 2015 r. odnośnie nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego w trybie art. 73 ustawy ich własności. Z decyzji tych wynika natomiast, że stroną prowadzonych wtedy postępowań byli za każdym razem A. i Z. K., czyli osoby, które łączył określony stosunek prawnorzeczowy z przedmiotowymi działkami.

Organ I instancji, a za nim organ odwoławczy zaniechał jednak wyjaśnienia treści pisma skarżących, podchodząc do jego treści wyjątkowo formalistycznie. Organy nie wzięły pod uwagę, że skarżący działali bez profesjonalnego pełnomocnika, a przedmiot sprawy ma charakter skomplikowany, co wyraża się w wielokrotnie dokonywanych podziałach nieruchomości i nadawaniu jej nowych numerów. Sami skarżący żądali bowiem odszkodowania za działkę o nieaktualnym już numerze [...] o powierzchni [...] m2, a więc za działkę, która przyznana im została na wyłączną własność na mocy dokonanego w dniu [...] września 2001 r. umownego zniesienia współwłasności, dalej jednak wskazując, że odszkodowanie należne jest im za powierzchnię wynoszącą [...] m2. Wprawdzie, samo żądanie o przyznanie odszkodowania, jak już wskazano wyżej jest sformułowane wyraźnie i jednoznacznie, jednakże podawane przez skarżących sprzeczne powierzchnie działek budzą wątpliwości, zwłaszcza że na chwilę składania wniosku działka nr [...] nie była jeszcze podzielona na działki nr [...] oraz [...], a następnie działka nr [...] na działki o numerach [...] oraz [...]. Tak ukształtowane roszczenie powinno zobligować organy do co najmniej wezwania skarżących do sprecyzowania swojego wniosku, względnie – mając do dyspozycji całą dokumentację sprawy, organ powinien poinformować skarżących podczas toczącej się rozprawy administracyjnej o możliwości jego modyfikacji.

Zdaniem Sądu, przepisy art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. nie wymieniają niezbędnych elementów takiego wniosku ani co powinien on zawierać. Nie zawarto w ww. przepisie obowiązku podania numeru geodezyjnego, powierzchni jak też numeru księgi wieczystej działki zajętej pod drogę. Dla uznania, że został złożony w terminie wystarczy jedynie wskazanie, że wskazana osoba domaga się przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod określoną drogę publiczną. Zatem nawet podanie przez skarżących nieprawidłowej powierzchni oraz nie wskazanie wszystkich numerów działek, które zostały zajęte pod drogę publiczną jest obojętne z punktu widzenia prawidłowości jego złożenia. Najważniejszą kwestią jest bowiem wyrażenie woli uzyskania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, a nie szczegółowe opisanie zajętych nieruchomości. Takie stanowisko należy uznać za prawidłowe, tym bardziej że w terminie otwartym do ich składania (tj. 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.) w bardzo wielu przypadkach (także w niniejszej sprawie) nie były jeszcze wydane decyzje stwierdzające przejście nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz określonego podmiotu. Zatem dopiero decyzja stwierdzająca nabycie prawa własności nieruchomości przez określony podmiot z dniem 1 stycznia 1999 r. podawała szczegółowe dane geodezyjne (aktualnie obowiązujące numery oraz powierzchnie) przejmowanej nieruchomości. Przed wydaniem takiej decyzji poprzedni właściciel (współwłaściciel) nie miał często wiedzy jaka część jego nieruchomości (określona geodezyjnie oraz ze wskazaniem powierzchni) z powodu zajęcia pod drogę publiczną została przejęta na rzecz określonego podmiotu. Powyższe implikuje zdaniem sądu uznanie, że wnioski o odszkodowanie musiały spełniać minimum warunków, a zatem wystarczyło samo wskazanie nazwy drogi, pod którą znajdują się przejmowane nieruchomości, co też uczynili w niniejszej sprawie skarżący A. i Z. K. Dopiero na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie złożonego wniosku o przyznanie odszkodowania, do obowiązków organu należy w sposób precyzyjny zbadanie spełnienia koniecznych przesłanek do jego przyznania tj. czy pod określoną drogą publiczną znajdują się nieruchomości, które poprzednio stanowiły własność osoby fizycznej występującej o przyznanie odszkodowania.

Art. 8 kpa stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie

w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Obowiązek ten sprawia, że przy rozpoznawaniu sprawy organ administracji nie powinien negatywnie dla strony interpretować wieloznacznych czy sprzecznych okoliczności sprawy. Zasadę zaufania obywateli do organów państwa organ realizuje także w ten sposób, że w razie istnienia wątpliwości co do okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, wzywa stronę do jednoznacznego zajęcia stanowiska we wskazanym zakresie. Obowiązek zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska w sprawie, ustalenia charakteru i zakresu żądania zgłoszonego przez stronę wynika także z zasady informowania, określonej w art. 9 kpa. Niezależnie od powołanych zasad ogólnych, zakaz negatywnej interpretacji okoliczności faktycznych uzyskał niezależny wymiar normatywny. Stosownie bowiem do art. 81a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony

W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej, z wyżej wskazanych powodów nie sprostały jednak obowiązkom wynikającym z dyspozycji art. 8, 9 oraz art. 81a§1 kpa.

Z tych powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należy uchylić w całości. Wbrew wnioskom skargi, brak jest podstaw do uchylenia obu decyzji w części, bowiem organ I instancji nie orzekł odmownie o przyznaniu skarżącej odszkodowania za pozostałe nieruchomości, a organ odwoławczy takiej treści rozstrzygnięcia nie utrzymał w mocy. Tym samym organy nie rozpoznały istoty sprawy w całości. W takiej sytuacji konieczne jest przeprowadzenia całego postępowania przez organ I instancji, bowiem wydane przez niego rozstrzygnięcie oraz utrzymujące go w mocy rozstrzygnięcie Wojewody zostały wydane z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz art. 8, 9 61 i 81a§1 kpa. Nie przesądzając końcowego rozstrzygnięcia,

w ponownie prowadzonym postępowaniu organy jeszcze raz dokonają oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych wskazań i dokonanej oceny prawnej. W ramach złożonego przez A. i Z. K. wniosku powinno zostać przeprowadzone postępowanie, które będzie dotyczyło wszystkich nieruchomości zajętych pod drogę publiczną, których w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami byli skarżący. Następnie, organ I instancji zleci sporządzenie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowemu, przy uwzględnieniu poczynionych wcześniej ustaleń odnośnie do zajętych nieruchomości, po czym dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, przez pryzmat zasad kpa wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107§3 kpa.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów i wniosków skargi stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Organ odwoławczy nie naruszył art. 5 i 35 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy te, wyrażające w art. 5 zasadę rękojmi dobrej wiary ksiąg wieczystych oraz w art. 35 obowiązek ujawnienia przez właściciela swojego prawa w księdze wieczystej mogą być ewentualnie naruszone w przypadku sporu między podmiotem dochodzącym roszczeń od drugiego podmiotu, który nie ujawnił swojego prawa w księdze wieczystej, bądź prawo ujawnione jest niezgodne

z rzeczywistym stanem prawnym. Przedmiotowa sprawa takiego problemu natomiast nie dotyka.

Zdaniem Sądu brak było także podstaw do zastosowania w sprawie art. 145a ppsa. Jego zastosowanie ma na celu zwiększenie efektywności i sprawności postępowania oraz konieczność zapewnienia skarżącemu szybszego uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza kiedy okoliczności sprawy z dużym prawdopodobieństwem będą wskazywać, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się po uchyleniu zaskarżonej decyzji, oceny i zalecenia sformułowane w orzeczeniu sądu nie zostaną w należnym stopniu uwzględnione przez organ. Skarżący na poparcie zgłoszonego wniosku tego typu okoliczności nie przytoczyli.

W tej sytuacji, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i 135 ppsa – orzekł jak w pkt 1 wyroku. O zwrocie skarżącym solidarnie kosztów postępowania sądowego (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym uzasadnia treść art. 119 pkt 2 ppsa.