Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 2601/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2003r.; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 3 lutego 2003r. L. S. zwróciła się z wnioskiem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie dla jej małoletnich córek S. i P. świadczenia w drodze wyjątku, po ich ojcu A.S., zmarłym w dniu [...] października 2002r..

Po podjęciu czynności zmierzających do rozpoznania powyższego wniosku, postanowieniem z dnia 6 marca 2003r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu postanowienia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że wnioskodawczym złożyła do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej prawa do renty ustawowej, i w związku z tym do czasu zakończenia sądowego postępowania odwoławczego i uprawomocnienia się wyroku kwestia przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) nie może zostać rozstrzygnięta.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia[...]kwietnia 2003r. nr [...]odmówił L. St. przyznania dla jej córek świadczenia w drodze wyjątku po ich zmarłym ojcu. Wskazując na ponad 9-letnią przerwę w zatrudnieniu zmarłego w okresie od [...] maja 1990r. do[...]czerwca 1999r., nieusprawiedliwioną żadnymi szczególnymi okolicznościami, Prezes ZUS podał, że nie ma podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreślił, że niespełnienie chociażby jednego warunku z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkuje odmową przyznania świadczenia w trybie wyjątkowym.

W dniu 14 maja 2003r. L. S. wniosła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odwołanie od powyższej decyzji. Zwróciła uwagę, że przerwa w zatrudnieniu męża nie była spowodowana jego winą. A. S. poszukiwał stałej pracy, ale nie mógł jej znaleźć. Środki utrzymania uzyskiwał podejmując prace dorywcze i korzystając z pomocy udzielanej rodzinie. Ona sama nie pracuje, gdyż nie ma zawodu, a dodatkowo dolegliwości, które wystąpiły po wypadku związanym ze śmiercią męża, uniemożliwiają jej podjęcie pracy.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...]czerwca 2003r. wydał decyzję, mocą której utrzymał swoje rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Podniósł, że nie ma podstaw do zastosowania art. 83 ustawy. Podejmowanie zatrudnienia i nie opłacanie składek bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia nie stanowi podstawy do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie to jest świadczeniem ubezpieczeniowym i nie może zostać przyznane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nawet wówczas, gdy potrzeby te są uzasadnione.

W dniu 9 lipca 2003r. L.S. zaskarżyła przedmiotową decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej zmianę i przyznanie jej dzieciom prawa do renty wyjątkowej. Skarżąca wskazała, iż w jej ocenie spełnia warunki konieczne do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Podtrzymała argumenty wyrażone we wnioskach kierowanych do Prezesa ZUS. Powołując się na Konstytucję RP i art. 5 Kodeksu cywilnego skarżąca zarzuciła, że pozostawienie jej nieletnich dzieci bez środków utrzymania jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się w uzasadnieniu na podstawy faktyczne i prawne, jakie zawarł w wydanych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyjaśnić należy, że w związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z zupełnie innych powodów, aniżeli tych, które zostały w niej zawarte. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego także wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia 6 marca 2003r. zawieszono postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. w sprawie odwołania od decyzji ZUS odmawiającej prawa do renty ustawowej, natomiast decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. organ rozstrzygnął kwestię merytoryczną będącą przedmiotem wniosku o świadczenie wyjątkowe. Prezes ZUS rozpoznał sprawę, niemniej jednak nie wydał postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Zauważyć więc należy, iż decyzja ta została wydana w trakcie zawieszenia postępowania, a zatem z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydając w dniu [...] czerwca 2003r. decyzję utrzymującą w mocy swoją pierwszoinstancyjną decyzję, także rażąco naruszył prawo.

Podkreślenia wymaga, iż w świetle art. 102 Kpa. w okresie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej nie podejmuje zwykłych czynności proceduralnych. Może podejmować jedynie czynności zmierzające do usunięcia przyczyn zawieszenia - art. 100 § 1 i § 3 Kpa..

Ustanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania wywołuje obowiązek organu administracji publicznej do jego podjęcia. Niepodjęcie zawieszonego postępowania, a rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, stanowi przejaw niedopuszczalnej praktyki na gruncie obowiązującego prawa. Wpierw organ w formie postanowienia podejmuje zawieszone postępowanie, a następnie - wydając decyzję - załatwia sprawę co do jej istoty.

W konkluzji stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.).

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. W oparciu o art. 152 w/w ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie decyzji w całości.