Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3435/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 315 ust. 3, art. 255 ust. 1,  art. 89 ust. 1, art. 256 ust. 1.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 10, art. 11, art. 26 ust. 1, art. 16 ust. 3, art. 33 ust. 4.
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Zalewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi V. A/S, H., Dania na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z wniosku O. Sp. z o.o. ze S. o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "Okno do instalowania w konstrukcji dachu oraz wspornik montażowy do montażu tego okna" nr [...] udzielonego na rzecz V.A/S, H. w Danii na podstawie art. 89 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm. dalej p.w.p.) oraz art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26 poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p. a także art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy p.w.p.:

1/ unieważnił patent na wynalazek pt. "Okno do instalowania w konstrukcji dachu oraz wspornik montażowy do montażu tego okna" nr [...],

2/ przyznał O. Sp. z o.o. ze S. Osiedle od V.A/S, H.w Danii, kwotę 2600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy RP wskazał, że O. Spółka z o.o. wniosła o unieważnienie wskazanego wyżej patentu zgłoszonego do ochrony w dniu [...] grudnia 1998 r.

Wnioskodawca swój interes prawny wywiódł z istnienia sporu między stronami. Przytoczył fakt, że uprawniony wystosował przeciwko niemu pozew o naruszenie praw ze spornego patentu z wnioskiem o zabezpieczenie roszczeń. Fakt ten szkodzi zatem jego swobodzie działalności gospodarczej na rynku.

Wnioskodawca wskazał, że sporny wynalazek jego zdaniem nie spełnia ustawowych warunków określonych w art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości, gdyż rozwiązanie w dacie zgłoszenia nie było nowe oraz było oczywiste dla fachowca.

W ocenie wnioskodawcy część znamienna zastrzeżeń niezależnych nr 1 i 11 powiela cechy wymienione w części nieznamiennej tych zastrzeżeń, więc są to cechy znane.

Uprawniony kwestionował stanowisko wnioskodawcy.

Jako dowody szkodzące nowości i dowodzące oczywistości rozwiązania wnioskodawca wskazał amerykańskie opisy patentowe [...] i [...] oraz katalogi firmy R., F.z 1994 r. i 1995 r.

Wnioskodawca przedstawił również opracowaną przez rzecznika patentowego J. L. "Opinię techniczno-prawną". W opinii wykorzystano wskazane wcześniej przeciwstawione materiały.

Urząd Patentowy RP odwołując się do dyspozycji art. 89 ust. 1 p.w.p. uznał, że interes prawny wnioskodawcy w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego patentu nie budzi wątpliwości z uwagi na fakt, że uprawniony wystosował przeciwko niemu pozew o naruszenie praw ze spornego patentu z wnioskiem o zabezpieczenie roszczeń. Ogranicza to swobodę działalności gospodarczej wnioskodawcy na rynku, dlatego ma on prawo żądać ustalenia, czy sporne prawo zostało udzielone z zachowaniem ustawowych warunków udzielenia patentu.

Odwołując się do art. 315 ust. 3 p.w.p. organ wskazał, że wynalazek pt.: "Okno do instalowania w konstrukcji dachu oraz wspornik montażowy do montażu tego okna" został zgłoszony do Urzędu Patentowego RP w dniu 16 grudnia 1998 r. tj. w okresie obowiązywania cyt. wyżej ustawy o wynalazczości. Ustawa ta stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia o unieważnieniu przedmiotowego patentu, tj. oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu.

Rozstrzygając zasadność zarzutu - niespełnienia przez w/w wynalazek w dniu jego zgłoszenia wymogu nowości w świetle przepisów art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości, Urząd Patentowy RP uznał, iż wnioskodawca udowodnił, że takie naruszenie art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości miało miejsce.

Odwołując się do dyspozycji art. 10 ustawy o wynalazczości Urząd Patentowy RP wskazał, że przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (art. 11 ustawy o wynalazczości).

Odnosząc się do zarzutu braku nowości Urząd Patentowy RP zważył, iż dla stwierdzenia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.

Urząd Patentowy RP wskazał, że przedmiotowe rozwiązanie określone w zastrzeżeniu patentowym nr 1 spornego patentu dotyczy przedmiotu określonego jako: "Okno do instalowania w konstrukcji dachu, składające się z ościeżnicy okna z elementem górnym, elementem dolnym i dwoma elementami bocznymi, połączonymi ze sobą w złączach narożnych, szeregu wsporników montażowych," przy czym elementy boczne oraz elementy górny i dolny ościeżnicy w położeniu zamontowanym biegną równolegle odpowiednio do krokwi i listew w konstrukcji dachu, przy czym każdy wspornik montażowy ma pierwszą część ramieniowa do połączenia z odpowiednim elementem ościeżnicy oraz drugą część ramieniową, która jest prostopadła do pierwszej części ramieniowej i jest przeznaczona do połączenia z konstrukcją dachu" i jest znamienne tym, że "każdy wspornik montażowy (10) jest skonstruowany jako okucie kątowe, przy czym pierwsza część ramieniowa (11) jest utworzona z dwóch segmentów ramieniowych (11 a, 11 b) prostopadłych względem siebie, do połączenia z przyległymi elementami ościeżnicy w ich złączu".

Natomiast istota drugiego z przedmiotowych wynalazków ujęta w kolejnym zastrzeżeniu niezależnym nr 11 dotyczy "Wspornika montażowego do montażu okna do instalowania w konstrukcji dachu, składającego się z ościeżnicy okna z elementem górnym, elementem dolnym i dwoma elementami bocznymi, połączonymi ze sobą w złączach narożnych, szeregu wsporników, przy czym elementy boczne oraz elementy górny i dolny ościeżnicy w położeniu zamontowanym biegną równolegle odpowiednio do krokwi i listew w konstrukcji dachu, mający pierwszą część ramieniową do połączenia z odpowiednim elementem ościeżnicy oraz drugą część ramieniową, która jest prostopadła do pierwszej części ramieniowej i jest przeznaczona do połączenia z konstrukcją dachu, mający pierwszą część ramieniową i drugą część ramieniową prostopadłą do pierwszej części ramieniowej", i jest znamienny tym, że "jest skonstruowany jako okucie kątowe, przy czym pierwsza część ramieniowa (11) jest utworzona z dwóch segmentów ramieniowych (11 a, 11b) prostopadłych względem siebie, do połączenia z przyległymi elementami ościeżnicy w ich złączu".

Zdaniem Urzędu Patentowego RP tylko materiał w postaci katalogu firmy R. z października 1994 r. (zwłaszcza str. 9 katalogu, zdjęcie pierwsze od góry) dowodzi, że wspornik montażowy i okno ze wspornikiem o konstrukcji, jak w spornym patencie, były znane w dacie zgłoszenia spornego wynalazku. Wskazany dokument - katalog pokazuje bowiem na str. 9 (akta sprawy - tom I , karta 104, zdjęcie pierwsze od góry) okucie narożne okna spełniające wszystkie cechy znamienne zastrzeżeń niezależnych nr. 1 i 11. Ujawnione jest w nim okno wyposażone we wspornik łączący go z połacią dachu (w narożu), który ma kształt okucia kątowego złożonego z pierwszej i drugiej części ramieniowej, prostopadłych do siebie, przy czym pierwsza część ramieniowa jest utworzona z dwóch segmentów ramieniowych prostopadłych względem siebie, do połączenia z przyległymi elementami ościeżnicy w ich złączu - tak, jak w spornym rozwiązaniu.

Urząd Patentowy RP stwierdził iż, ze względu na ogólnikowość sformułowania zastrzeżeń nr 1 i 11 oraz na to, że części znamienne tych zastrzeżeń są analogiczne i sprowadzają się jedynie do konstrukcji wspornika (bez podania wyróżniających cech okna), należy uznać, że powołany katalog spełnia ujęty w zastrz. 1 i 11 zakres ochrony i dowodzi braku nowości spornego patentu.

W odniesieniu do podnoszonych przez uprawnionego argumentów o odróżniającej (według niego) od stanu techniki, jednoczęściowej budowie wspornika wg. spornego rozwiązania - organ stwierdził, że nie może ona przesądzać o nowości spornego patentu. Cecha ta nie jest bowiem przedmiotem zastrzeżeń niezależnych 1 i 11, więc nie podlega analizie i nie może stanowić skutecznego dowodu na odmienność spornego rozwiązania od okna wskazanego w katalogu R.. Ponadto Urząd Patentowy RP zważył, że zakres ochrony spornego wspornika w postaci okucia kątowego z dwoma prostopadłymi częściami (ujęty w zastrz. 1 i 11) nie precyzuje rodzaju połączeń miedzy pierwszą i drugą częścią ramieniową wspornika. Organ uznał więc, że w zakresie tak ujętej ochrony może się mieścić, zarówno wspornik wg spornego patentu (np. jednoczęściowy -zgodnie z wykonaniem jak na rys. fig. 2), jak i wspornik wg przeciwstawionego katalogu R. (str. 9 katalogu z października 1994 r.). Ponadto, w ocenie Urzędu Patentowego RP, zasadne jest stwierdzenie wnioskodawcy o ogólnikowości cech rozwiązania, dlatego organ uznał, że ochrona (w zastrz. 1 i 11) skupia się jedynie na (znanej z katalogu R.) dwusegmentowej budowie pierwszej części ramieniowej przylegającej do ościeżnicy okna, nie precyzując budowy drugiej części ramieniowej.

Urząd Patentowy RP analizując szczegółowo argumenty obu stron sporu i mając na względzie ogólnikowość ujęcia ochrony w zastrzeżeniach niezależnych 1 i 11 stwierdził, że dokument w formie katalogu R. (str. 9) przedstawia okno ze wspornikiem o budowie mieszczącej się w zakresie ochrony spornego patentu, nie można bowiem dopatrzyć się w zastrzeżeniach (1 i 11) cech świadczących o odmienności spornego rozwiązania od przeciwstawionego katalogu z wcześniejszego stanu techniki.

W związku z powyższym organ uznał, iż wnioskodawca udowodnił, że rozwiązanie (okno i wspornik) nie było nowe w dacie zgłoszenia.

Urząd Patentowy RP analizował także inne przeciwstawione opisy ([...] i [...]), ale uznał, że nie stanowią one skutecznego dowodu na brak nowości spornego patentu bo nie spełniają zakresu ochrony zastrz. 1 i 11.

W odniesieniu do drugiego zarzutu, tj. braku nieoczywistości spornego patentu, zdaniem Urzędu Patentowego RP, znajduje on uzasadnienie w świetle art. 10 ustawy o wynalazczości. Organ stwierdził, że jedynym skutecznym przeciwstawieniem jest katalog firmy R. z października 1994 r. (zwłaszcza str. 9 katalogu), na którego tle przedmiotowe rozwiązanie jest dla fachowca oczywiste. Jak wykazano okno ze wspornikiem wg str. 9 katalogu R. mieści się w zakresie ochrony zastrzeżeń 1 i 11 spornego patentu.

Organ przychylił się do wywodów wnioskodawcy o ogólnikowym sposobie sformułowania zastrzeżeń i teorii, że kształt okuwanego przedmiotu determinuje kształt okucia. Uznano, iż oczywiste jest dla fachowca, że mając prostokątną ramę okna, która ma być połączona z poszyciem dachu musimy zastosować okucie kątowe. Wynika to z cytowanego katalogu i z podstawowej wiedzy budowlanej. Urząd Patentowy RP uznał ponadto, że mając dane z katalogu R.przedstawiającego na str. 9 znane okno ze wspornikiem można dojść do szczególnych wykonań okna i wspornika wg spornego patentu. Kwestią oczywistego doboru stanie się dobranie żądanego kształtu i sposobu połączeń segmentów ramieniowych znanego wspornika złożonego z pierwszej i drugiej części ramieniowej (prostopadłych do siebie) i tworzących okucie kątowe.

Biorąc pod uwagę powyższe Urząd Patentowy RP uznał, że wnioskodawca udowodnił oczywistość spornego patentu na tle w/w katalogu R.

Urząd Patentowy RP analizował także inne przeciwstawione opisy ([...] i [...]), ale uznano, że nie stanowią one skutecznego dowodu na brak nieoczywistości przedmiotowego patentu.

Opisy te dotyczą bowiem wyrobów o innych funkcjach i budowie i nie mogą stanowić dla fachowca wskazówki do skonstruowania spornego rozwiązania.

Odnosząc się do argumentów zawartych w opinii techniczno-prawnej J. L. stwierdzono, że nie jest ona wiążąca dla organu. Jest to bowiem ekspertyza prywatna i nie można jej traktować jak opinii biegłego w sprawie.

W odniesieniu do zarzutu uchybień formalnych i naruszenia przepisów Zarządzenia Prezesa UP RP z dnia 23.05.1993 r. organ stwierdził, że nie mogą one stanowić podstawy do unieważnienia patentu w trybie spornym, bo nie dotyczą one ustawowych warunków wymaganych do udzielenia patentu. Niemniej wobec uznania zarzutów braku nowości i braku nieoczywistości sporny patent należało unieważnić.

O kosztach postępowania Urząd Patentowy RP orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076).

Skargę na opisaną decyzję wniósł V.A/S H., Dania.

Zarzuty skargi obejmowały naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - Dz. U. Nr 26 poz. 117 z 1993 r. ze zm. (dalej: uow) zastosowanych w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. rozstrzygnięcie polegające na unieważnieniu w całości patentu nr [...].

b. art. 63 ust. 2 p.w.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez błędną ocenę zakresu ochrony z patentu [...].

Zarzucono też naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

I. naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 p.w.p. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, tj. niepodjęcie niezbędnych kroków i niedokonanie wnikliwej analizy całości zastrzeganego zakresu ochrony dla wyjaśnienia, czy wskazane przez Wnioskodawcę dowody rzeczywiście stanowią podstawę unieważnienia spornego patentu w całości, a także poprzez zaniechanie wnikliwego rozpatrzenia całości materiału dowodowego w odniesieniu do opisu, zastrzeżeń i rysunków spornego patentu, w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

II. naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 p.w.p. poprzez brak pełnego i spójnego uzasadnienia rozstrzygnięcia zarówno pod względem faktycznym, jak też prawnym, w tym nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych, a także sprzecznych ze sobą stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez niewyjaśnienie, dlaczego, zdaniem Organu, rozwiązanie według patentu [...] w całym zakresie ochrony nie spełnia przesłanki nowości określonej w art. 11 uow.

III. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie dla ustalenia stanu faktycznego,

IV. naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez niewzięcie za podstawę całokształtu materiału dowodowego przy podejmowaniu decyzji na podstawie oceny, czy okoliczność braku zdolności patentowej spornego patentu została udowodniona.

W uzasadnieniu skargi rozwijając przytoczone wyżej zarzuty skarżący podnosił m.in. błędne zastosowanie art. 10 i art. 11 uow skarżący upatrywał w tym, iż organ po zbyt pobieżnej analizie treści zastrzeżeń patentowych, a zatem zakresu ochrony wynikającego z patentu nr [...], błędnie wywnioskował, iż rozwiązanie według tego patentu jest tożsame z rozwiązaniem uwidocznionym w katalogu R.(fotografia pierwsza od góry na str. 9 katalogu; akta sprawy - tom I, karta 104). Urząd Patentowy RP przede wszystkim bez uzasadnienia na czym opiera swój pogląd uznał, iż rozwiązanie pokazane na wskazanej fotografii spełnia wszystkie cechy zastrzegane w zastrzeżeniach 1 i 11 spornego patentu, to jest wbrew twierdzeniu uprawnionego uznał, że to znane rozwiązanie jest jednoczęściowe, nie próbując wyjaśnić, czy tak jest w rzeczywistości. Skarżący podnosił, iż to na wnioskodawcy ciąży ciężar dowodu i w przypadku, gdy podnoszona była okoliczność wnosząca jakiekolwiek wątpliwości, co do budowy rozwiązania przeciwstawionego, to organ miał obowiązek te wątpliwości wyjaśnić, a tego nie zrobił lub też wnioskodawca powinien dostarczyć organowi stosowne dowody na poparcie swych twierdzeń. W przypadku braku dostarczenia przez Wnioskodawcę dowodu na określoną okoliczność (rzekomo jednoczęściową budowę okucia R.), Urząd Patentowy zgodnie z rozkładem ciężaru dowodzenia powinien uznać taką okoliczność za nieudowodnioną. Tym samym, w ocenie skarżącego, zarzut, że rozwiązanie według spornego patentu jest tożsame z rozwiązaniem R. jest chybiony, co doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego i miało wpływ na wynik sprawy.

Skarżący podnosił też, że jego zdaniem nie jest zgodne ze stanem faktycznym stwierdzenie, iż jednoczęściowa budowa wspornika nie jest przedmiotem zastrzeżeń 1 i 11. Wspornik bowiem z definicji jest elementem pełniącym funkcję podpierającą. Element jest natomiast częścią składową większej konstrukcji, toteż stanowi on jedną część. Podnosił także, iż zgodnie z treścią art. 63 ust. 3 p.w.p., zdanie drugie "Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych". Zatem Urząd Patentowy powinien po pierwsze podjąć kroki wyjaśniające, czy rzeczywiście zastrzegany wspornik jest jednoczęściowy i jeżeli miał wątpliwość wbrew powszechnemu rozumieniu tego słowa, czy rzeczywiście jest to "pojedynczy" element, zastosować się do ww. przepisu i zastosować wykładnię z opisu i rysunków.

Tym samym w ocenie skarżącego organ naruszył art. 10 i 11 u.o.w. oraz art. 63 ust. 2 p.w.p., a także art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.

Ponadto naruszenia przez Urząd Patentowy art. 10 i 11 uow poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie skarżący upatrywał w tym, że organ w swym uzasadnieniu stawia dwa zarzuty, tj. brak nowości i brak nieoczywistości na podstawie tego samego dowodu w postaci katalogu R. Zdaniem skarżącego, te dwa zarzuty w tym przypadku wykluczają się wzajemnie, gdyż skoro organ stwierdził najpierw, że rozwiązanie według spornego patentu nie spełnia przesłanki nowości, a następnie uznał za zasadny również zarzut nieoczywistości w świetle przeciwstawienia katalogu firmy R. z października 1994 r. (str. 9).

Zdaniem skarżącego ten sam dokument nie może stanowić dowodu dla obu zarzutów jednocześnie.

Skarżący podnosił, że w świetle doktryny ocena poziomu wynalazczego rozwiązania pozostaje aktualna jedynie w przypadku pozytywnego przesądzenia kwestii jego nowości.

Skarżący wywodził zatem, że skoro organ na podstawie katalogu R. ocenił, że rozwiązanie według spornego patentu jest nienowe, tj. ocenił, że wszystkie zastrzegane cechy są ujawnione w okuciu pokazanym na str. 9 tego dokumentu, to w żadnym wypadku nie może stwierdzić na tej samej podstawie, że rozwiązanie jest też oczywiste. O oczywistości można mówić tylko wtedy, gdy w rozwiązaniu innym niż znane ze stanu techniki (czyli nowym) zostaną zastosowane środki techniczne oczywiste dla znawcy z danej dziedziny, tj. np. gdy jakaś cecha znanego rozwiązania zostanie zastąpiona inną (spawanie - lutowaniem, napęd takiego samego urządzenia innym rodzajem napędu), gdyż te zmiany nie skutkują zaskakującym nieoczekiwanym efektem. W takim przypadku są to zmiany oczywiste.

W ocenie skarżącego organ stawiając te dwa zarzuty na podstawie tego samego dokumentu naruszył nie tylko przepisy prawa materialnego, ale też art. 7, 8 i 11 k.p.a.

Skarżący podnosił, że skoro organ nie był w stanie przesądzić, której z przesłanek zdolności patentowej, tj. nowości, czy nieoczywistości rozwiązanie według spornego patentu nie spełnia, to równie dobrze mógł mylić się w ogóle w ocenie zdolności patentowej i niezgodnie ze stanem faktycznym orzec o unieważnieniu patentu.

W ocenie skarżącego uzasadnienie przedmiotowej decyzji nie odpowiada wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a. bowiem nie odzwierciedla w dostateczny sposób ustaleń faktycznych, a nadto jest zbyt ogólnikowe i lakoniczne.

Skarżący podnosił też, że organ w uzasadnieniu nie odniósł się w ogóle do treści zastrzeżeń zależnych i gołosłownie przesądził o braku nowości rozwiązania wg. spornego patentu w całym zakresie ochrony, czym rażąco naruszył art. 7, 8, 9, 77 §1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2014 r. skarżący przedstawił dalsze argumenty na poparcie skargi, polemizując ze stanowiskiem organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Ustawa z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (p.w.p.) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku (ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu) zgłoszonego do ochrony przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 22 sierpnia 2001 r.), ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów - czyli obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku.

Zgłoszenie spornego wynalazku (19 grudnia 1998 r.) celem uzyskania ochrony patentowej, miało miejsce w okresie obowiązywania w/w ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości. Stąd ocena materialnoprawnych przesłanek zdolności patentowej tego wynalazku podlega przepisom tej ustawy - przede wszystkim art. 10 i 11 ustawy.

Sprawy o unieważnienie patentu, w myśl art. 255 ust. 1 p.w.p., należą do kategorii spraw, które UP rozstrzyga w trybie postępowania spornego (tryb ten w tych sprawach przewidywała też wcześniejsza ustawa z 19 października 1972 r. o wynalazczości - por. art. 114 ust. 1). Sprawy wszczęte w tym trybie pod rządami ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (p.w.p.), w aspekcie procesowym, rozpatrywane są według jej przepisów, nawet gdy dotyczą oceny zdolności patentowej wynalazku zgłoszonego w okresie obowiązywania wzmiankowanej ustawy o wynalazczości, której przepisy - stosownie do art. 315 ust. 3 p.w.p. stanowią materialnoprawną podstawę tej oceny.

Stosownie do art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Przepis ten określa okoliczności uzasadniające unieważnienie patentu w postaci wykazania braku ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania, które to warunki jeżeli chodzi o sporny patent) zostały określone w w/w przepisie art. 10 ustawy o wynalazczości (chodzi o nowość, nieoczywistość i stosowalność rozwiązania), stosowanym w sprawie na zasadzie art. 315 ust. 3 p.w.p.

Zgodnie z ogólną regułą zawartą w przepisie art. 256 ust. 1 p.w.p., do postępowania spornego przed UP w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Zważywszy, że przepisy p.w.p. nie definiują na własny użytek pojęcia interesu prawnego oraz z uwagi na administracyjnoprawny charakter postępowania w sprawie o unieważnienie patentu (prawa wyłącznego), pojęcie to rozumieć trzeba zgodnie ze znaczeniem nadanym mu przez orzecznictwo i doktrynę prawa na tle interpretacji art. 28 k.p.a. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przyjmując obiektywną i materialnoprawną koncepcję strony uznaje się, że interes taki w unieważnieniu patentu mają w szczególności: pozwany o naruszenie patentu, osoba zamierzająca uruchomić produkcję wyrobów lub świadczyć usługi według opatentowanego na cudzą rzecz wynalazku, konkurent przedsiębiorcy uprawnionego z patentu.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) w uzasadnieniu wyroku z 5 lipca 2007 r. II GSK 92/07, w doktrynie już pod rządem ustawy o wynalazczości z 1972 r. przyjmowano, że interes prawny w unieważnieniu patentu mają konkurenci uprawnionego z patentu, którzy zamierzają wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym. Interes prawny ma także osoba (inny podmiot prawa), która jest zainteresowana przemysłowym stosowaniem wynalazku, o którym sądzi, że nie powinien być opatentowany.

W tej sytuacji organ zasadnie ustalił - w wyżej zarysowanych okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy, istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia spornego patentu. W szczególności prawidłowo uznał, że wobec wystosowania przez uprawnionego pozwu przeciwko wnioskodawcy o naruszenie praw ze spornego patentu interes prawny wnioskodawcy nie budzi wątpliwości. Miał on prawo żądać ustalenia czy sporne prawo zostało udzielone z zachowaniem ustawowych warunków, bowiem ogranicza ono swobodę prowadzenia przez uprawnionego działalności gospodarczej zagwarantowanej art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

W świetle art. 255 ust. 4 p.w.p. UP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Unieważnienie prawa wyłącznego (tu patentu) służy skorygowaniu błędu popełnionego przy jego udzieleniu, polegającego na przyznaniu tego prawa mimo braku ustawowych warunków jego udzielenia.

Wnioskodawca podważał zdolność patentową spornego wynalazku podnosząc brak jego nowości i nieoczywistości.

Zgodnie z art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

Zgodnie z art. 11 tejże ustawy rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej.

Kwestia nowości sprowadza się do udowodnienia, iż opatentowany wynalazek jest tożsamy z rozwiązaniem wcześniej (tj. przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo) udostępnionym do wiadomości powszechnej np. przez publikację.

Argumentów przeciwko nieoczywistości wynalazku poszukiwać można nie tylko poprzez przeciwstawienie mu konkretnych znanych rozwiązań, lecz przy uwzględnieniu całego stanu techniki. Nie jest wykluczone, że w wyniku takich badań okaże się, że rozwiązanie jest nowe, lecz mimo to wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, na który składają się informacje mogące być przeciwstawione projektowi zgłoszonemu celem opatentowania, bądź wynalazkowi już opatentowanemu. Stan techniki tworzy ogół pomysłów, z których twórca mógł korzystać pracując nad wynalazkiem; w szczególności są to publikacje, projekty wynalazcze i inne informacje techniczne (nie wyłączając opatentowanych już innych rozwiązań) ujawnione przed datą pierwszeństwa przysługującą konkretnemu zgłoszeniu. Rozwiązanie nieoczywiste (obecnie po zmianie ustawy poziom wynalazczy) to takie, które w opinii fachowca nie wynika z sposób oczywisty ze stanu techniki.

W przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy RP uznał brak nowości spornego rozwiązania w świetle katalogu firmy R.z października 1994 r. (str. 9 katalogu), który zdaniem organu dowodzi, że wspornik montażowy i okno ze wspornikiem o konstrukcji, jak w spornym patencie, były znane w dacie zgłoszenia spornego wynalazku. Katalog pokazuje bowiem na str. 9 zdjęcie pierwsze od góry okucie narożne okna spełniające wszystkie cechy znamienne zastrzeżeń niezależnych nr 1 i 11. Ujawnione jest w nim okno wyposażone we wspornik łączący go z połacią dachu (w narożu), który ma kształt okucia kątowego złożonego z pierwszej i drugiej części ramieniowej, prostopadłych do siebie, przy czym pierwsza część ramieniowa jest utworzona z dwóch segmentów ramieniowych prostopadłych względem siebie, do połączenia z przyległymi elementami ościeżnicy w ich złączu - tak, jak w spornym rozwiązaniu.

Organ stwierdził, że ze względu na ogólnikowość sformułowania zastrzeżeń nr 1 i 11 oraz na to, że części znamienne tych zastrzeżeń są analogiczne i sprowadzają się jedynie do konstrukcji wspornika (bez podania wyróżniających cech okna), należy uznać, że powołany katalog spełnia ujęty w zastrz. 1 i 11 zakres ochrony i dowodzi braku nowości spornego patentu.

W ocenie Sądu stanowisko wyrażone przez Urząd Patentowy RP znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym powołanym przez organ, jest spójne, należycie uzasadnione i jako takie nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów zakreślone normami k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.

Zasadnie też zdaniem Sądu organ uznał, że jednoczęściowa budowa wspornika wg. spornego rozwiązania nie może przesądzać jego nowości, bowiem cecha ta, nie jest przedmiotem zastrzeżeń niezależnych 1 i 11.

Zasadnie też wywodził organ, że zakres ochrony spornego wspornika w postaci okucia kątowego z dwoma prostopadłymi częściami (ujęty w zastrzeżeniach 1 i 11) nie precyzuje rodzaju połączeń między pierwszą i drugą częścią ramieniową wspornika.

Prawidłowo zatem organ uznał, że w zakresie tak ujętej ochrony może się mieścić, zarówno wspornik wg spornego patentu (np. jednoczęściowy - zgodnie z wykonaniem jak na rys. fig. 2), jak i wspornik wg. przeciwstawionego katalogu R. (str. 9 katalogu z października 1994 r.).

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o wynalazczości zgłoszenia wynalazku w celu uzyskania patentu dokonywało się przez wniesienie do Urzędu Patentowego podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami.

Zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy o wynalazczości zakres przedmiotowy patentu określały zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym.

Odpowiednio, obecnie obowiązujący art. 63 ust. 2 p.w.p. stanowi, że zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.

Obecnie obowiązująca ustawa p.w.p. w odniesieniu do zgłoszenia wynalazku w art. 33 ust. 4 wskazuje też, że ogół cech zgłaszanego wynalazku bądź kilku wynalazków, ujętych zgodnie z art. 34 w jednym zgłoszeniu, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym.

Zasadne jest zatem stanowisko, że wobec dość ogólnikowego sprecyzowania cech rozwiązania w zastrzeżeniach patentowych zawartych w opisie patentowym ochrona skupia się na dwusegmentowej budowie pierwszej części ramieniowej przylegającej do ościeżnicy okna, nie precyzując budowy drugiej części ramieniowej, rozwiązanie to odpowiada zaś przeciwstawionemu rozwiązaniu z katalogu firmy R.

Odnosząc się w tym miejscu do argumentów strony skarżącej wskazać należy, że zbyt ogólne sprecyzowanie opisu patentowego i zastrzeżeń patentowych prowadzić może do sytuacji gdy jednemu opisowi odpowiadać będzie kilka możliwych wykonań (przedstawień) oddających jego ogólnie ujętą istotę choć różniących się szczegółami, które jednak jeśli nie zostały ujęte w zastrzeżeniach patentowych zawartych w opisie patentowym nie podlegają ochronie i nie mogą też przesądzać o nowości czy braku oczywistości spornego rozwiązania.

Prawidłowo zatem Urząd Patentowy RP wskazując na ogólnikowość ujęcia ochrony w zastrzeżeniach niezależnych 1 i 11 stwierdził, że dokument w formie katalogu R.(str. 9) przedstawia okno ze wspornikiem o budowie mieszczącej się w zakresie ochrony spornego patentu, nie można się bowiem dopatrzyć w zastrzeżeniach (1 i 11) cech świadczących o odmienności spornego rozwiązania od przeciwstawionego katalogu z wcześniejszego stanu techniki.

Ostatecznie zatem uznać należy, że stanowisko Urzędu Patentowego RP, iż sporne rozwiązanie (okno i wspornik) nie było nowe w dacie zgłoszenia znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów, nie można mu zatem postawić zarzutu dowolności.

Organ nie poprzestał na ustaleniu braku nowości spornego patentu i w oparciu o ten sam dowód – katalog firmy R., przyjął również brak nieoczywistości spornego rozwiązania wskazując, że na tle rozwiązań przedstawionych na stronie 9 katalogu przedmiotowe rozwiązanie będzie dla fachowca oczywiste.

W tym zakresie Urząd Patentowy RP wywodził, że wobec ogólnikowego sformułowania zastrzeżeń patentowych kształt okuwanego przedmiotu determinuje kształt okucia i oczywiste jest dla fachowca, że mając prostokątną ramę okna, która ma być połączona z poszyciem dachu musimy zastosować okucie kątowe.

Ponadto mając dane z katalogu R. przedstawiającego na str. 9 znane okno ze wspornikiem można dojść do szczególnych wykonań okna i wspornika wg spornego patentu. Kwestią oczywistego doboru stanie się dobranie żądanego kształtu i sposobu połączeń segmentów ramieniowych znanego wspornika złożonego z pierwszej i drugiej części ramieniowej (prostopadłych do siebie) i tworzących okucie kątowe.

W świetle tych wywodów sporne rozwiązanie jest oczywiste w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości.

Stanowisko to jakkolwiek odnosi się do zakresu wniosku, stanowi niejako superfluum bowiem przyjęcie braku nowości spornego rozwiązania stanowiło wystarczającą i samodzielną przesłankę unieważnienia spornego patentu. Jednocześnie brak nowości niejako zawiera w sobie brak nieoczywistości. Jeśli rozwiązanie nie jest nowe – odpowiada rozwiązaniu wcześniejszemu, to tym bardziej jest oczywiste.

Inaczej rzecz się ma z odwróceniem wskazanych przesłanek, rozwiązanie może być nowe, a jednak w sposób oczywisty wynikać ze stanu techniki. Analiza oczywistości spornego wynalazku, przy wcześniejszym wykazaniu braku nowości nie miała jednak zdaniem Sądu wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie może wobec tego stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W szczególności Sąd nie dopatrzył się zarzuconych w skardze naruszeń art. 7, 8, 9, 11, 75, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organ wyczerpująco zbadał materiał dowodowy i ustalił stan faktyczny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.