Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 353/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145  par. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej ustala początkową datę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dzień 16 października 2020 r.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Z. P. (zwaną dalej: "skarżącą") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej "SKO" lub "Kolegium") z dnia 30 października 2020 r., nr [...], którą uchylono w całości decyzję wydaną przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku, działającego z upoważnienia Burmistrza Prudnika z dnia 23 czerwca 2020 r., w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na ojca i przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem – P. M. na okres od dnia 16 października 2020 r. bezterminowo.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2020 r., Z. P. wystąpiła do Burmistrza Prudnika o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem P. M., posiadającym orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 8 kwietnia 2010 r., [...]. Ustalony stopień niepełnosprawności jest znaczny i istnieje od 1 marca 2010 r., tj. od [...] roku życia, a orzeczenie wydano na stałe. Łącznie z wnioskiem skarżąca złożyła datowane na dzień 19 czerwca 2020 r. oświadczenie, że w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z pobieranego zasiłku dla opiekunów z data przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Działając z upoważnienia Burmistrza Prudnika, decyzją z dnia 23 czerwca 2020 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca – P. M. Decyzja wydana została na podstawie art. 20 ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt. 1 lit. b, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.- zwanej dalej ustawą), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu infromacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466). W uzasadnieniu organ wskazał, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia wniosku stanowi art. 17 ustawy, który w swej treści określa przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przytaczając następnie brzmienie art. 17 ust. 1b oraz powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wydany w sprawie o sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 2 ust. 1 Konstytucji, uznał, że rozstrzygnięcia tego nie można odczytywać w oderwaniu od treści uzasadnienia wyroku, w którym wyraźnie wskazano, że skutkiem wejścia w życie wyroku TK nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca do dnia wydania przedmiotowej decyzji nie zrealizował zalecanej korekty stanu prawnego, co powoduje, że organ nie może zastępować ustawodawcy ani też wydać orzeczenia, które wykraczałoby poza zakres wyroku Trybunału Konstytucyjnego i stąd też wnioskodawczyni na dzień wydania przedmiotowej decyzji nie należy do tej kategorii opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy. Wyjaśnił nadto organ, wskazując na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, że kolejną negatywną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania przez ww. zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad ojcem P. M., co wynika z akt sprawy. Wnioskodawczyni Z. P. decyzją z dnia 16 grudnia 2014 r., nr [...], wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu przyznano od dnia 1 czerwca 2014 r. - bezterminowo - zasiłek dla opiekuna, z którego to świadczenia Z. P. nie zrezygnowała, składając stosowne oświadczenie w tej sprawie w dniu 19 czerwca 2020 roku. Skoro w obrocie prawnym pozostaje ww. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 grudnia 2014 r., to złożenie tego rodzaju oświadczenia strony należało uznać za wybór dokonany w trybie art. 27 ust. 5 ustawy, co obligowało organ do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając jej naruszenie prawa polegające na:

- zastosowaniu normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy bez uwzględnienia, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co oznacza, że organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, który z dniem 23 października 2014 r. został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny. Orzecznictwo sądów administracyjnych, aprobujące zaprezentowane stanowisko jest stosunkowo jednolite (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/GL 5/17 i powołane tam orzeczenia; wyrok WSA w Opolu z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 370/16; wyroki NSA z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16; z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16);

- błędnym zastosowaniu art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy podczas, gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach, w których opiekun osoby niepełnosprawnej ma wprawdzie ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale złożył oświadczenie dotyczące wyboru świadczenia korzystniejszego w miejsce pobieranego. Odwołujaca wskazała, że podobnie orzekały Wojewódzkie Sądy Administracyjne w sprawach o sygn. akt: III SA/Gd 781/17, II SA/Łd 1008/17, II SA/Op 241/17 oraz II SA/Rz 86/18. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądów administracyjnych art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której wcześniej prawo to odebrano regulacją niekonstytucyjną, "przymuszając" niejako do ubiegania się o świadczenie mniej korzystne (zasiłek dla opiekuna), a którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwania świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego). Tak ukształtowana linia orzecznicza sądów administracyjnych znalazła akceptację w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki NSA z dnia: 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSIC 2758/17; 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 82/18; 16 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 132/18.

Skarżąca negowała stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instacncji, w tym zaprezentowaną wykłądnię złożonego przez nią w dniu 19 czerwca 2020 r. oświadczenia o wyborze świadczenia pielegnacyjnego jako korzystnejszego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło o przyznaniu Z. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem – P. M. na okres od dnia 16 października 2020 r. bezterminowo, przy czym w okresie od dnia 16 października 2020 r. do dnia 31 października 2020 r. w kwocie 944,50 zł, a w okresie od dnia 1 listopada 2020 r. bezterminowo w kwocie 1.830,00 zł. Uzasadniając decyzję Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, akcentując, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie z dnia 7 sierpnia 2020 r. poinformowała pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r., że jej oświadczenie z dnia 19 czerwca 2020 r. należy traktować jako wniosek o uchylenie decyzji Kolegium z dnia 16 grudnia 2014 r., nr [...]. Decyzją z dnia 2 września 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło decyzję własną z dnia 16 grudnia 2014 r., nr [...]. Decyzja została doręczona stronie w dniu 16 października 2020 r. Następnie, przytaczając brzmienie przepisów art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 oraz art. 24 ust. 4 ustawy o świadczenaich rodzinnych wyjaśniło, że prawo do świadczenia rodzinnego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Uwzględniając ustalony stan faktyczny oraz prawny uznał organ odwoławczy, że skarżąca nie jest osobą zatrudnioną, ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej ze względu na opiekę nad ojcem, legitymujacym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która to niepelnosprawność datuje się od 1 marca 2010 r. Skarżąca jest osobą, na której ciązy obowiązek alimentacyjny względem ojca, który jest wdowcem. Od 1 czerwca 2014 r. skarżacej przyznano bezterminowo w związku ze sprawowaną opieką zasiłek dla opiekuna. W dalszej częsci uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że nie podziela zaprezentowanego przez organ pierwszej instancji poglądu, że w sprawie nie został spełniony - z uwagi na treść ww. art. 17 ust. 1b ustawy - warunek powstania niepełnosprawności przed ukończeniem 18 roku życia ani w trakcie nauki przed ukończeniem 25 roku życia, podkreślając, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b ustawy z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, zaś NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt. I OSK 223/16, przyjął, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści po wejściu w życie omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od 23 października 2014 r. Kolegium podzieliło zaprezentowany pogląd i uznało za nieuzasadnioną odmowę przyznania przez organ pierwszej instancji wnioskowanego świadczenia ze wskazaniem, iż nie jest spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy. Ponadto, w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, wyjaśniło, że skarżąca dokonała wyboru świadczenia, jakie chce pobierać, określając to w oświadczeniu z dnia 19 czerwca 2020 r., gdzie wskazała iż rezygnuje z pobierania zasiłku dla opiekuna z datą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r. wyjaśniła, iż ww. oświadczenie należy traktować jako wniosek o uchylenie decyzji Kolegium z dnia 16 grudnia 2014 r., nr [...], przyznającej zasiłek dla opiekuna. Mając powyższe na uwadze decyzją z dnia 2 września 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło decyzję własną z dnia 16 grudnia 2014 r., nr [...]. Decyzja została doręczona stronie w dniu 16 października 2020 r. Argumentowało Kolegium, że skoro wnioskodawczyni spełnia warunki uprawniające do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem – P. M. od dnia 16 października 2020 r. bezterminowo. Świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane od dnia 16 października 2020 r., ponieważ w tym dniu weszła do obrotu prawnego decyzja Kolegium uchylająca decyzję własną z dnia 16 grudnia 2014 r., nr [...], a więc od dnia, w którym ustała przeszkoda, która uniemożliwiała przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniło Kolegium, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego za październik 2020 r. - stosownie do treści art. 17 ust. 4 ustawy, wyliczono w następujący sposób 1.830,00 zł: 31 dni x 16 dni = 944,50 zł. Świadczenie pielęgnacyjne zaś od listopada 2020 r. przysługuje w wysokości 1.830,00 zł miesięcznie (art. 17 ust. 3). Kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia (art. 17 ust. 3a ustawy). Świadczenie pielęgnacyjne przyznano bezterminowo, gdyż orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zostało wydane na stałe (art. 24 ust. 4 ustawy).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca Z. P. zarzuciła decyzji SKO naruszenie art. 24 ust. 2 o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niezastosowanie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 16 października 2020 r. a nie od daty złożenia wniosku o przyznaie prawa do tego świadczenia, tj. 22 czerwca 2020 r., a także naruszenie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez stwierdzenie, że pobieranie zasiłku dla opiekuna stanowi negatywne kryterium przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej ustalenia daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi przywołując przepisy art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych dowodziła, że organy winny rozważyć możliwość jednoczesnego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy nawet rozstrzygnięcia w jednej decyzji o tych uprawnieniach. Akcentowała, że w wyniku nieprawidłowych działań organów pozbawiona została należnego jej świadczenia pielęgnacyjnego za kilkumiesięczny okres, co nie jest do zaakceptowania z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji oraz pogłębiania zaufania uczestników postepowania do władzy publicznej, określonej w art. 8 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości uzasadnienie zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona w części decyzja nie odpowiada kryterium legalności, co uzasadnia podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe ustalenie zarówno stanu faktycznego sprawy, jak i właściwe zastosowanie do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, jednak podjęte rozstrzygnięcie nie odpowiada przepisom prawa. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest wadliwa w zaskarżonej części, a tym samym skarga zasługuje na uwzględnienie.

Decyzja poddana kontroli Sądu została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.), zwanej nadal ustawą, i orzeka o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad ojcem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, poczynając od 16 października 2020 r.

Dokonując oceny w zakresie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia Kolegium dokonało prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy i słusznie uznało za błędne stanowisko organu pierwszej instancji o braku spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki wynikającej z tego przepisu. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub;

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później nię do ukończenia 25 roku życia.

W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium, uwzględniające wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443), którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Dostrzec trzeba, że wyrok Trybunału wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r. Nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Orzecznictwo sądów administracyjnych, aprobujące zaprezentowane stanowisko jest w tym zakresie utrwalone i jednolite (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 34/18, z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Op 138/18 i z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Op 127/19; wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 40/20 i z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 984/20, a także powołane w tych wyrokach orzecznictwo; wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając ww. wyrok Trybunału Kolegium prawidłowo Kolegium uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1 b ustawy. Kwestia braku podstaw do stosowania w niniejszej sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy nie była sporna wobec czego nie wymaga szerszego omówienia.

Wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne, stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy przysługiwałoby skarżącej począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (tutaj bezterminowo). Jednakże art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Skarżąca taki zasiłek dla opiekunów pobierała w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem od 1 czerwca 2014 r., bezterminowo, na podstawie decyzji SKO w Opolu z dnia 16 grudnia 2014 r., nr [...]. Powyższa decyzja została uchylona przez SKO w Opolu w dniu 2 września 2020 r., decyzją nr [...], w związku z oświadczeniem złożonym przez skarżącą wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. z dnia 22 czerwca 2020 r. Decyzja ta weszła do obrotu prawnego w dniu 16 października 2020 r. i od tej daty przyznano skarżącej dopiero wnioskowane świadczenie, bezterminowo, gdyż orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca wydane zostało na stałe (art. 24 ust. 4 ustawy).

W świetle powyższego również za prawidłowe uznać należy stanowisko organu dotyczące uznania, że skarżąca dokonała wyboru świadczenia, jakie chce pobierać, określając to w oświadczeniu z dnia 19 czerwca 2020 r., gdzie wskazała, iż rezygnuje z pobierania zasiłku dla opiekuna z datą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis bowiem art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnienia do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (por. wyroki NSA z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18; z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2758/17 – wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroki dostępne na stronie - www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

Rozpoznając zarzuty skargi, dostrzec należy, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem, w którym dokonała wyboru, stosownie do art. 27 ust. 5 ustawy, w dniu 22 czerwca 2020 r. Kolegium zaś przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo, jednak dopiero od dnia 16 października 2020 r. Z tą częścią decyzji skarżąca się nie zgodziła i tylko w tej części złożyła od niej skargę.

Podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez Kolegium za okres od daty złożenia wniosku, tj. 22 czerwca 2020 r. do 15 października 2020 r. stanowiło ustalenie, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem o jego wyborze, w miejsce pobieranego zasiłku dla opiekunów skarżąca miała prawo oczekiwać od organów, że podejmą działania zmierzające do rozważenia przyznania jej korzystniejszego świadczenia, zamiast konsekwentnego, literalnego odczytywania oświadczenia z dnia 19 czerwca 2020 r. i prezentowania stanowiska, że do momentu pozostawania w obrocie prawnym decyzji przyznającej jej zasiłek dla opiekuna nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Dokonując wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy Kolegium uznało, że znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie, do chwili wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji uchylającej decyzję o przyznaniu skarżącej zasiłku dla opiekunów, tj. 16 października 2020 r.

Zasadnicza kwestia dotyczy zatem wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy oraz oceny, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istniały uzasadnione podstawy do zastosowania tej regulacji i orzeczenia o odmowie przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia poczynając od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. 22 czerwca 2020 r. do 15 października 2020 r.

Kwestie dotyczące proceduralnych możliwości realizacji uprawnienia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy były wielokrotnie przedmiotem rozważań NSA. W wyroku z dnia 19 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 300/19, NSA wskazał, że dla uniknięcia zbiegu świadczeń (dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń) możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna. Fakt uzyskiwania przez stronę zasiłku dla opiekuna nie może być przeszkodą do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. Organ winien podjąć takie czynności, aby strona mogła skorzystać z prawa wyboru i nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód uzyskaniu przez stronę korzystniejszego świadczenia. Kwestia przedmiotowego wyboru świadczenia przez stronę stanowi element faktyczny sprawy dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18; z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 300/19).

Rozstrzygając tę kwestię Sąd uznał, że organy naruszyły przepis art. 24 ust. 2 ustawy. Żaden z przepisów ustawy nie przewiduje wyjątków od zasady wynikającej z art. 24 ust. 2 ustawy. Z powołanego przepisu wynika bowiem jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostaje ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma data złożenia kompletnego wniosku. Wniosek o przyznanie świadczenia uruchamia postępowanie w przedmiocie wydania decyzji w sprawie wnioskowanego świadczenia. Skoro wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został w przedmiotowej sprawie złożony przez skarżącą w dniu 22 czerwca 2020 r., to organy winny – mając na uwadze treść przepisu art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 ustawy – rozważyć przyznanie wnioskowanego świadczenia od czerwca 2020 r., uwzględniając dla zachowania ciągłości świadczeń doprowadzenie do "wygaszenia" decyzji przyznającej zasiłek dla opiekunów z końcem maja 2020 r. Z uwagi na długotrwałość postępowania skarżąca została pozbawiona możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku o jego przyznanie, w tym i ewentualnego rozliczenia różnicy pomiędzy już wpłaconym zasiłkiem dla opiekuna.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa w zaskarżonej części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. 16 października 2020 r. i na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd bowiem uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Skarżąca objęła skargą jedynie część decyzji, która wadliwie ustalała datę początkową przyznania świadczenia, tj. 16 października 2020 r. i brak orzeczenia poprzedzającego okres od miesiąca, w którym złożyła wniosek wraz z właściwym oświadczeniem dotyczącym wyboru świadczenia. Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem przyznawanym na wskazany okres i wypłacanym w miesięcznych odstępach czasu. Przepis art. 24 ust. 2 ustawy wskazuje sposób ustalenia daty początkowej tego świadczenia, do końca okresu zasiłkowego, zaś przepis art. art. 24 ust. 4 ustawy, w przedmiotowej sprawie determinował okres, na który mogło być przyznane świadczenie (bezterminowo).

Uwzględniając zatem zakres zaskarżenia oraz cel, jakiemu służy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom sprawujący opiekę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny i związaną z tym rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym utratę źródeł dochodu przez osobę uprawnioną, niezbędnym jest takie prowadzenie postępowania, by nie pozostawić takiej osoby bez należnego jej (niezbędnego do życia) świadczenia nawet przez krótki czas (tak w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2006/20).

Stąd też rozstrzygnięciem Sądu objęto jedynie zaskarżoną część decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej, organ uwzględni przepis art. 24 ust. 2 ustawy, art. 27 ust. 5 ustawy i rozstrzygnie o uprawnieniach skarżącej obejmujących ww. okres, tj. od daty złożenia wniosku do daty przyznania świadczenia.