Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 424/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Sędzia WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi L.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2022 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2022r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, którą przyznano skarżącemu płatności pomniejszone z tytułu nałożenia kar administracyjnych za stwierdzone naruszenia wymogów wzajemnej zgodności.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy.

Dnia 15 czerwca 2020 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020. W złożonym wniosku skarżący wskazał, iż ubiega się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenianie), płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych.

W roku 2020 gospodarstwo rolne skarżącego zostało skontrolowane przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa (dalej: WIORiN) w zakresie stosowania środków ochrony roślin z uwzględnieniem realizacji zasad integrowanej ochrony roślin. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono występowanie nieprawidłowości.

W trakcie kontroli [...] września 2020 r. w obecności pełnomocnika strony, pobrano do badań laboratoryjnych próbkę buraka cukrowego korzeń odmiany Contenta do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin. Jednocześnie skarżący jako załącznik do kontroli wniósł kopię ewidencji zabiegów ochrony roślin. W wyniku badań wykonanych przez Instytut Ochrony Roślin Państwowych Instytut Badawczy Zakład Badania Pozostałości Środków Ochrony, wykryto w próbce [...] pozostałości propikonazolu. Wskazano przy tym, że środki ochrony roślin zawierające propikonazol nie są dopuszczane do stosowania od 20 marca 2020 r. Nieprawidłowość ta skutkowała naruszeniem art. 76 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2019 r. poz. 1900 oraz z 2020 r. poz. 284 i 425), który stanowi, że kto wykonuje zabiegi ochrony roślin z zastosowaniem środka ochrony roślin, który nie może być stosowany zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 lit. a, b i e rozporządzenia nr 1107/2009 (środek ochrony roślin nie jest wprowadzany do obrotu ani stosowany, chyba że uzyskał zezwolenie w danym państwie członkowskim zgodnie z niniejszym rozporządzeniem), podlega karze grzywny. Tym samym nałożono na skarżącego grzywnę w wysokości 300 zł.

Następnie w okresie [...] października 2020 r. – [...] grudnia 2020 r. gospodarstwo rolne zostało skontrolowane w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności, o której mowa w tytule VI Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L.2013.347.549 ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, w tym analizy dokumentacji kontrolnej przekazanej przez WIORiN stwierdzono, iż w gospodarstwie skarżącego nie przestrzegano wymogów podstawowych w zakresie zarządzania (SMR10) w obszarze II, tj. zdrowie publiczne, zdrowie roślin. Powyższe nieprawidłowości zostały ocenione pod względem punktowym w zakresie zasięgu, dotkliwości oraz trwałości (odpowiednio 3 pkt, 3 pkt oraz 1 pkt). Liczba punktów przypisana do stwierdzonych nieprawidłowości oraz procentowa wielkość zmniejszenia kwoty płatności (w niniejszym przypadku 3%) określona została w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r., poz. 743 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie punktów).

Nadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poddał wniosek strony kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28, art. 29 Rozporządzenia nr 809/2014. Organ I instancji nie stwierdził nieprawidłowości we zakresie kwalifikowalności powierzchni. W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej powierzchnia działek rolnych wynosiła 474,47 ha, dla płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) - 27 ha, dla płatności na zazielenianie - 474,47 ha. W przypadku płatności do buraków cukrowych strona wnioskowała o jej przyznanie do powierzchni 106,25 ha, co wynika z zawartych umów na dostawę buraków cukrowych za rok 2020/2021 zawarte ze spółka N. S.A.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, decyzją z [...] stycznia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 w kwotach:

- jednolita płatność obszarową w wysokości 202.914,81 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 26.629,03 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność na zazielenianie w wysokości 135.831,59 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 17 825,52 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność redystrybucyjną w wysokości 4.344,41 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 570,13 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność do buraków cukrowych w wysokości 142.350,09 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 18 680,97 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- kwotę płatności w wysokości 7.026,97 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, pomniejszoną o 649,97 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Decyzją z [...] maja 2021 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że kontrola dokonana przez WIORiN stwierdziła uchybienie polegające na ustaleniu, że na plantacji buraka cukrowego zastosowano środek ochrony roślin zawierający substancje czynną propikonazol, a środki ochrony roślin zawierające propikonazol nie są dopuszczone do stosowania od 20 marca 2020 r.

Organ odwoławczy wskazał, że przyczyną nałożenia potrąceń płatności w wysokości początkowo 3% było nieprzestrzeganie w gospodarstwie strony wymogów wzajemnej zgodności w zakresie podstawowych wymogów w materii zarządzania, określonych w załączniku II do rozporządzenia nr 1306/2013. Nieprawidłowość stojąca u podstaw nałożenia na stronę potrąceń stwierdzona została przez inspektora WIORiN, który w trakcie kontroli gospodarstwa prowadzonej w dniu [...] września 2020 r. w obecności pełnomocnika strony pobrał do badań laboratoryjnych próbkę buraka cukrowego korzeń odmiany Contenta 5 szt. o wadze 3.8 kg do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin. Strona jako załącznik do kontroli wniosła kopię ewidencji zabiegów ochrony roślin, która w zakresie buraka zawiera pięć pozycji. Organ II instancji podkreślił, iż w żadnej z pozycji nie wskazano, jakoby na działkach z uprawą buraka cukrowego zastosowano w dniu [...] marca 2020 r. preparat grzybobójczy Bumper Super 490 EC, który zdaniem strony miał pozostawić stwierdzony w burakach propikonazol. Co więcej w żadnej z 84 pozycji odnoszącej się do zastosowanych użytych środków nie wykazano użycia Bumper Super 490 EC. Natomiast z wyników badań laboratoryjnych buraka cukrowego ustalono, że na plantacji tej rośliny zastosowano środek ochrony roślin zawierający substancję czynną propikonazol. Tym samym skarżący naruszył art. 28 rozporządzenia nr 1107/2009.

Uwzględniając rodzaj uchybienia popełnionego przez stronę (na plantacji buraka zastosowano środek ochrony roślin zawierający substancję czynną propikonazol) inspektorzy ARiMR przeprowadzający kontrolę ocenili wagę stwierdzonej niezgodności w oparciu o wytyczne zawarte w tabeli VII, pkt 1.4., załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie punktów i przypisali stwierdzonej niezgodności minimalną liczbę, czyli 7 punktów (zasięg 3 pkt, dotkliwość 3 pkt oraz trwałość 1 pkt). Nadto stwierdzone uchybienie nie stanowi drobnej niezgodności, o której mowa w art. 44 ust. 1 u.p.s.w.b., bowiem stanowi bezpośrednie ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt. Przypisanie stwierdzonej niezgodności 7 punktów przełożyło się w konsekwencji na konieczność zastosowania na początku 3%-owego zmniejszenia wszystkich rodzajów płatności, zgodnie z zapisami załącznika nr 5 do Rozporządzenia ws. liczby punktów. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że stwierdzone w roku 2020 uchybienie W.10.1.2 ma charakter powtarzający się zarówno w roku 2020 jak i roku 2019, bowiem w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019 zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. stwierdzono również nieprzestrzeganie norm lub wymogów wskazując na uchybienie W.10.1.2. Zasadnie zatem organ I instancji pomniejszył wysokość płatności JPO, płatności PZZ, płatności RDST oraz płatności BC o 9%, zgodnie z regulacją art. 39 ust. 4 Rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którą bez uszczerbku dla przypadków umyślnej niezgodności, zmniejszenie stosowane zgodnie z ust. 1 w przypadku pierwszego powtórzenia tej samej niezgodności mnoży się przez trzy (3x3%).

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR przedłożone przez stronę oświadczenia nie wnoszą nic do przedmiotowej sprawy, albowiem odnoszą się do prawidłowości zastosowania środków ochrony roślin w gospodarstwie, a to zostało podważone w protokole WIORiN z [...] października 2020 r. Złożone zaś dopiero na etapie odwołania wyjaśnienia są działaniami mającymi na celu wyłącznie zminimalizowanie niekorzystnej dla strony decyzji w tym zakresie. Strona na etapie prowadzonego postępowania, jak i w piśmie odwoławczym, nie wskazała dowodów mogących obalić ustalenia dokonane w trakcie czynności kontrolnych, które stoją u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie dostarczył organom ani dostatecznych argumentów ani dowodów na ich poparcie, skutecznie podważających dowód z protokołu kontroli i poczynionych ustaleń. Dlatego w ocenie organu odwoławczego należy dać wiarę ustaleniom zawartym w raporcie kontroli, które stoją u podstaw rozstrzygnięcia podjętego na mocy zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji.

Skarżący wniósł skargę na rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., wyrokiem z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Go 288/21, uchylił decyzję organu odwoławczego.

Sąd wskazał, że, użycie środków ochrony roślin zawierających propikonazol jako substancję czynną było niedozwolone od dnia 20 marca 2020 r. zgodnie z art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1865 z 28 listopada 2018 r. w sprawie nieodnowienia zatwierdzenia substancji czynnej propikonazol, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, oraz w sprawie zmiany rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011. Nie wydano jednocześnie aktu przedłużającego dla Polski prawo stosowania środków ochrony roślin zawierających propikonazol jako substancję czynną w okresie przypadającym po tej dacie.

WSA w Gorzowie Wlkp. ocenił, że w rozpoznawanej sprawie fakt użycia przez skarżącego środków zawierających propikonazol był bezsporny. W ocenie Sądu jednak zgromadzone dowody nie dawały podstaw do przyjęcia, że skarżący użył ich przed wejściem w życie zakazu ich stosowania.

Sąd, wskazując na odmienności w zakresie postępowania dowodowego w sprawach o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynikające z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm. - dalej: u.p.s.w.b.), wyłączające pełne stosowanie przepisów k.p.a., wskazał, że w rozpoznawanej sprawie ciężar wykazania, że skarżący używał środków ochrony roślin zawierających substancje niedopuszczone do użycia obarczał organy ARiMR, ponieważ to one z faktu ich użycia wywodziły skutki prawne, którymi były przesłanki do zastosowania kar administracyjnych. Skarżącego natomiast obarczał ciężar wykazania, że pozostałości tych środków w stwierdzonych próbkach buraków cukrowych wynikają z legalnego użycia środków zawierających substancję przed datą wycofania z obrotu, dla wykazania zachowania wymogów wzajemnej zgodności.

W tak określonych ramach proceduralnych WSA w Gorzowie Wlkp. ocenił, że organy ARiMR dowiodły obecności propikonazolu w próbce buraka cukrowego pobranej na polu skarżącego. Potwierdza to niezakwestionowana przez skarżącego treść "Protokołu w zakresie stosowania środków ochrony roślin z uwzględnieniem realizacji zasad zintegrowanej ochrony roślin" z [...] października 2020 r. sporządzonego przez WIORiN. Jednocześnie, w ocenie WSA w Gorzowie Wlkp. skarżący nie wykazał, że używał środka o nazwie Bumper Super 490 EC dnia [...] marca 2020 r. Jego aktywność w postępowaniu w zakresie wykazania daty stosowania spornych środków ochrony roślin ograniczyła się do oświadczenia w treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji o zastosowaniu preparatu zawierającego propikonazol w podanych ilościach dnia [...] marca 2020 r. Do odwołania dołączył oświadczenia dwóch pracowników o tym, że środki ochrony roślin stosowali zgodnie z "etykietą" (oświadczenie A.K.) oraz zgodnie z "rejestracją środków ochrony roślin" (oświadczenie M.K.).

WSA w Gorzowie Wlkp. ocenił dalej, że skarżący jako użytkownik profesjonalny (również w rozumieniu art. 2 pkt 25 ustawy z 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin - Dz. U. z 2020 r. poz. 2097 ze zm.) obowiązany był prowadzić ewidencję zabiegów ochrony roślin. Skarżący tymczasem ani w toku kontroli prowadzonej przez WIORiN, ani w trakcie kontroli przez organ ARiMR ani również w postępowaniu w I i II instancji nie przedstawił dowodu potwierdzającego powoływaną przez siebie datę użycia środka o nazwie Bumper Super 490 EC zawierającego jako substancję czynną propikonazol. Przedstawiona i znajdująca się w aktach ARiMR ewidencja zabiegów ochrony roślin obejmująca również zabiegi dokonane przed tą datą nie dowodzi użycia dnia tego środka [...] marca 2020 r. Wg zapisów ewidencji, prowadzonej dla różnych upraw na licznych działkach, pierwszych zabiegów z użyciem środków ochrony roślin na działkach w [...], skąd pobrano próbkę buraka cukrowego wykazującą obecność pozostałości propikonazolu, miano dokonać [...] maja 2020 r. Wg zapisów ewidencji nie dokonywano zabiegów w uprawach jęczmienia ozimego, który wg skarżącego miał być tam uprawiany w marcu 2020 r. przed zamianą uprawy na uprawę buraków cukrowych. W ocenie WSA w Gorzowie Wlkp., przedstawione przez skarżącego oświadczenia pracowników również nie dotyczyły daty spornych zabiegów z użyciem środków ochrony roślin. Skarżący nie złożył także wniosku o przesłuchanie tych osób. W tej sytuacji Sąd uznał, że organy ARiMR zasadnie przyjęły, że skarżący nie wykazał podnoszonej okoliczności faktycznej, a jak wskazano - zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b. - to jego obarczał ciężar dowodu w tej kwestii.

Ostatecznie WSA w Gorzowie Wlkp. ocenił, że trafnie przyjęto, iż skarżący naruszył art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009, czyli jeden z wymogów wzajemnej zgodności, którego niedochowanie stanowi przesłankę zastosowania sankcji - kary administracyjnej (art. 97 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013).

Tym niemniej, w ocenie WSA w Gorzowie Wlkp. organy ARiMR przynajmniej nienależycie uzasadniły rozstrzygnięcie w zakresie nałożonej na skarżącego kary administracyjnej.

Z art. 39 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 wynika, że podstawowa stawka kary administracyjnej w przypadku stwierdzonej niezgodności wynosi 3%. W przypadku stwierdzenia powtarzalności niezgodności stawkę mnoży się przez trzy (art. 39 ust. 4 rozporządzenia 640/2014). Zgodnie z art. 99 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia 1306/2013 w celu obliczenia zmniejszeń i wykluczeń uwzględnia się dotkliwość, trwałość i powtarzalność stwierdzonej niezgodności (...). Kryteria te są zdefiniowane w art. 38 pkt 1 - 4 rozporządzenia 640/2014. Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. waga naruszeń określana jest punktowo, zaś sposób obliczenia liczby punktów określa rozporządzenie w sprawie punktów.

WSA dostrzegł, że organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do przepisów ww. rozporządzenia, stwierdził, że w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności organ I instancji przypisał uchybieniu łącznie 7 punktów, czyli - jak wskazał Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR - najmniejszą możliwą liczbę. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jednak, że punkty przypisano na podstawie załącznika nr 2 tabeli VII pkt 1.4. Wynika z tego, że przypisano skarżącemu naruszenie, które wg opisu zawartego w ww. przepisie polega na stwierdzeniu "niekompletności lub braku ewidencji zabiegów wykonywanych przy użyciu środków ochrony roślin".

Jednocześnie - już uzasadniając zastosowanie wyższej (pomnożonej przez trzy) stawki kary administracyjnej - organ odwoławczy wskazał, że w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za poprzedni rok (2019) również nieprzestrzeganie również norm lub wymogów.

WSA w Gorzowie Wlkp. wytknął jednak, że organy ARiMR nie zidentyfikowały naruszenia wymogu lub normy rzekomo przypisanego skarżącemu w latach wcześniejszych. Tymczasem, - zgodnie z art. 38 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 oznacza "niezgodność z tym samym wymogiem lub normą, wykrytą więcej niż raz w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych". Dla wykazania tożsamości naruszenia posłużono się wyłącznie kodem niezgodności rzekomo w kolejnym roku stwierdzonej w uprawach skarżącego, co samo z siebie, bez wyjaśnienia co oznacza kod, powoduje, że uzasadnienie ustalenia o powtarzalności jest niezrozumiałe, zarówno dla strony jak i dla sądu kontrolującego legalność decyzji.

Co więcej, w kontekście powołanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwalifikacji stwierdzonego uchybienia, dokonanej na podstawie rozporządzenia w sprawie punktacji, zdaniem WSA w Gorzowie Wlkp. nie było jasne, jak ostatecznie zakwalifikowano naruszenie skarżącego - czy jako naruszenie wymogu niestosowania środków ochrony roślin niedopuszczonych do użycia, czy jako naruszenie w zakresie dokumentowania zabiegów z użyciem środków ochrony roślin, bądź jako oba. Zgodnie natomiast z art. 38 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 warunkiem uznania naruszenia za powtarzalne jest tożsamość naruszonego wymogu lub normy w przypadku kolejnych uchybień.

Ostatecznie WSA w Gorzowie Wlkp. uznał, że decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR naruszała art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 39 ust. 4 zd. 1 rozporządzenia 640/2014 r. Stąd decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a.

WSA w Gorzowie polecił organowi, by w ponownym postępowaniu rozważono ostateczną kwalifikację stwierdzonego uchybienia, przypisując je do wymogu i normy oraz ustalono czy istotnie cechuje je w tym zakresie powtarzalność w rozumieniu art. 38 ust. 1 rozporządzenia 640/2014.

W ponownym postępowaniu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z [...] marca 2022 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wymienioną na wstępie uzasadnienia decyzją z [...] kwietnia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, ponownie przyznał skarżącemu na 2020 rok:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 202.914,81 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 26.629,03 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność na zazielenianie w wysokości 135.831,59 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 17.825,52 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność redystrybucyjną w wysokości 4.344,41 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 570,13 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność do uprawy buraków cukrowych w wysokości 142.350,09 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 18.680,97 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- kwotę 7.026,97 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, pomniejszoną o 649,97 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Skarżący nie zgodził się z decyzją organu I instancji i wniósł od niej odwołanie, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wymienioną na wstępie uzasadnienia decyzją z [...] września 2022 r. ponownie utrzymał w mocy zaskarżone doń rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadniając swe orzeczenie, organ odwoławczy wskazał, że przyczyną nałożenia potrąceń płatności w wysokości początkowo 3% było nieprzestrzeganie w gospodarstwie strony wymogów wzajemnej zgodności w zakresie podstawowych wymogów w materii zarządzania, określonych w załączniku II do Rozporządzenia nr 1306/2013. Nieprawidłowość stojąca u podstaw nałożenia na stronę potrąceń stwierdzona została przez inspektora WIORiN, który w trakcie kontroli gospodarstwa prowadzonej w dniu [...] września 2020 r. w obecności pełnomocnika strony pobrał do badań laboratoryjnych próbkę buraka cukrowego korzeń odmiany Contenta 5 szt. o wadze 3.8 kg do badań na obecność pozostałości środków ochrony roślin. Strona jako załącznik do kontroli wniosła kopię ewidencji zabiegów ochrony roślin, która w zakresie buraka zawiera pięć pozycji. Organ II instancji podkreślił, iż w żadnej z pozycji nie wskazano, jakoby na działkach z uprawą buraka cukrowego zastosowano w dniu [...] marca 2020 r. preparat grzybobójczy Bumper Super 490 EC, który zdaniem strony miał pozostawić stwierdzony w burakach propikonazol. Co więcej w żadnej z 84 pozycji odnoszącej się do zastosowanych użytych środków nie wykazano użycia Bumper Super 490 EC. Natomiast z wyników badań laboratoryjnych buraka cukrowego ustalono, że na plantacji tej rośliny zastosowano środek ochrony roślin zawierający substancję czynną propikonazol.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR przytoczone powyżej ustalenia WIORiN są jednoznaczne i wskazują wprost, że w wyniku przeprowadzonej kontroli na podstawie dokumentów przekazanych przez stronę oraz pobranych próbek w gospodarstwie strony stwierdzono zastosowanie niedozwolonego środka tj. propitonazol. Co więcej środek ten był użyty w niedozwolonym terminie, tj. po 20 marca 2020 r., a środek stwierdzono w burakach cukrowych. Tym samym strona naruszyła art. 28 Rozporządzenia nr 1107/2009.

Badając rodzaj uchybienia popełnionego przez skarżącego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odwołał się do ustaleń kontrolujących, którzy ocenili wagę stwierdzonej niezgodności w oparciu o wytyczne zawarte w tabeli VII, pkt 1.4., załącznika nr 2 do rozporządzenia ws. liczby punktów. Wskazał, że stwierdzonej niezgodności przypisano 7 punktów (zasięg 3 pkt, dotkliwość 3 pkt oraz trwałość 1 pkt - zob. str. 7 raportu z kontroli nr [...]), co jest minimalną liczba punktów jaką należy przypisać w przypadku stwierdzenia ustalonego uchybienia. Organ odwoławczy wskazał dalej, iż uchybienie polegające na zastosowaniu na plantacji buraka cukrowego środka ochrony roślin zawierającego propikonazol, który był dopuszczony do stosowania do dnia 20 marca 2020 r. nie stanowi drobnej niezgodności, o której mowa w art. 44 ust. 1 u.p.s.w.b., w przypadku której nie stosuje się kary administracyjnej. W ocenie organu odwoławczego za drobną niezgodność można uznać zaniedbanie powstałe zazwyczaj w wyniku nieumyślnego działania rolnika, które nie skutkuje zagrożeniem dla środowiska, zdrowia ludzi czy zwierząt. Natomiast przypadki niezgodności stanowiące bezpośrednie ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt nie są uznawane za drobne. W konsekwencji opisanego wyżej stanu rzeczy przypisanie stwierdzonej niezgodności 7 punktów przełożyło się w konsekwencji na konieczność zastosowania na początku 3%-owego zmniejszenia wszystkich rodzajów płatności - zgodnie z zapisami załącznika nr 5 do rozporządzenia w sprawie liczby punktów.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR jako prawidłowe ocenił również ustalenie poczynione przez organ I instancji o tym, że uchybienie stwierdzone w 2020 roku ma charakter powtarzający się w roku 2020 i 2019. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019 zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. stwierdzono również nieprzestrzeganie norm lub wymogów wskazując na uchybienie określone jako "W. 10.1.2.". Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż w 2019 roku gospodarstwo rolne Pana L.P. również zostało skontrolowane przez inspektorów WIORiN w zakresie stosowania środków ochrony roślin z uwzględnieniem realizacji zasad integrowanej ochrony roślin. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono występowanie nieprawidłowości, które zawarto w protokole z kontroli nr [...]. W trakcie przeprowadzonej wówczas kontroli z dnia [...] września 2019 r. pobrano próbkę gron winogrona do badań na obecność środków ochrony roślin. W próbce wykryto pozostałości azoksystrobiny, czyli substancji, która nie była dopuszczona do ochrony winorośli w Polsce. Organ odwoławczy odwołał się dalej do ustaleń poczynionych przez inspektorów ARiMR w toku kontroli w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności, z których wynikało, że w gospodarstwie skarżącego nie przestrzegano "wymogów podstawowych w zakresie zarządzania (SMR10) w obszarze II, tj. zdrowie publiczne, zdrowie roślin". Stwierdzono stosowanie środków ochrony roślin niezgodne z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowiska. Ustalenia dokonane podczas czynności kontrolnych zawarte zostały w raporcie z kontroli w zakresie wzajemnej zgodności. Powyższe nieprawidłowości zostały ocenione przez kontrolerów pod względem punktowym w zakresie zasięgu, dotkliwości oraz trwałości (odpowiednio 3 pkt, 3 pkt oraz 1 pkt). Liczba punktów przypisana do stwierdzonych nieprawidłowości oraz procentowa wielkość zmniejszenia kwoty płatności (w niniejszym przypadku 3%) określona została w rozporządzeniu w sprawie liczby punktów. Powyższe ustalenia zostały zawarte w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lutego 2020 r., której skarżący nie zaskarżył.

Opierając się na takich ustaleniach, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że uchybienia w roku 2019 oraz 2020 stwierdzone podczas kontroli w gospodarstwie były tożsame nastąpiła tzw. powtarzalność, albowiem zarówno w 2019 jak i w 2020 roku stwierdzono stosowanie przez skarżącego środków ochrony roślin niedopuszczonych do użytku. W związku z powyższym, w opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo zastosował art. 39 ust. 4 Rozporządzenia nr 640/2014, czyli w roku 2020, ze względu na stwierdzenie naruszenia wzajemnej zgodności ustalono procentową wielkość zmniejszenia płatności na poziomie 3%. Stwierdzona nieprawidłowość (W.10.1.2) została oceniona przez kontrolerów pod względem punktowym w zakresie zasięgu, dotkliwości oraz trwałości na poziomie 7 pkt (zasięg 3 pkt + dotkliwość 3 pkt + trwałość 1 pkt = 7 pkt), a w związku z wystąpieniem w roku 2019 tego samego naruszenia wystąpiła powtarzalność, więc ustalona powyżej wielkość zmniejszenia (3%) została pomnożona przez trzy (3% x 3 = 9%).

Organ dodatkowo wskazał, że iż raporty z obu został przekazane skarżącemu, który, pomimo pouczenia o prawie wniesienia zastrzeżenia do ustaleń kontrolnych, uwag nie zgłosił.

Dalej stwierdzono, że podstawy kontroli WIORiN wynikają z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 lutego 2020 o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (Dz. U. 2021 r., poz. 147), a do zadań organów ARiMR nie należy weryfikacja i badanie zasadności ustalenia, czy zastosowano środek ochrony zawierający substancję czynną propikonazol, bowiem kwestie te podlegały ocenie instytucji do tego powołanej jaką niewątpliwie jest WIORiN. Z tych też przyczyn organ powtórzył, iż na podstawie art. 33 ust. 2 ww. ustawy był zobligowany do uwzględnienia informacji przekazanej przez WIORiN w formie protokołu z kontroli w zakresie stosowania środków ochrony roślin z uwzględnieniem realizacji zasad zintegrowanej ochrony roślin. Nie był również uprawniony do podważania ustaleń organów Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Dalej Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odniósł swe ustalenia do wyroku TSUE z 27 stycznia 2021 r. C-361/19, z którego wynika, że art. 97 ust. 1 akapit pierwszy i art. 99 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 73 ust. 4 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia nr 809/2014 należy interpretować w ten sposób, że zmniejszenia płatności bezpośrednich z powodu nieprzestrzegania przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności należy obliczać na podstawie płatności, które zostały lub mają zostać przyznane w odniesieniu do roku, w którym taka niezgodność wystąpiła. Organ stwierdził, że analiza brzmienia art. 97 ust. 1 akapit pierwszy i art. 99 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1306/2013 prowadzi do wniosku, iż jednym z warunków zastosowania w stosunku do beneficjenta płatności jest ustalenie, iż stwierdzone naruszenie nieprzestrzegania przez niego przepisów dotyczących zasady wzajemnej zgodności, jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać danemu beneficjentowi, co wprost wynika z treści art. 91 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013. W ocenie organu odwoławczego, w świetle zgromadzonej w sprawie dokumentacji, przesłanka ta wystąpiła w sprawie skarżącego, ponieważ ustalono, iż na plantacji buraka cukrowego zastosowano środek ochrony zawierający substancję, która nie jest dopuszczana do stosowania od 20 marca 2020 r. a w próbce gron winogron wykryto środek ochrony roślin zawierający substancję czynną azoksystrobinę, która nie jest dopuszczana do ochrony winorośli w Polsce. Organ podkreślił przy tym, że stosowanie niedozwolonych środków ochrony roślin jest bezsporne zarówno dla strony jak i ARiMR. Strona nigdy nie zaprzeczyła i nie udowodniła, że środki te nie były użyte w gospodarstwie. Wręcz przeciwnie Strona sama potwierdziła, że były one stosowane.

Organ ocenił również przedstawione przez skarżącego dowody z oświadczeń A.K. i M.K., uznając, że nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W ocenie organu odwoławczego oświadczenia te odnoszą się ogólnikowo do stosowania środków ochrony roślin, jednakże nie zawierają żadnego odniesienia do stwierdzonych przez WIORiN i ARiMR środków typu: propikonazol czy azoksystrobina. Wobec tego w ocenie ARiMR nie stanowią wiarygodnego źródła dowodowego, a taką ich ocenę potwierdził WSA w Gorzowie Wlkp. w wydanym w rozpoznawanej sprawie wyroku z 18 listopada 2021 r. Organ ocenił, że skarżący ani w niniejszym postępowaniu ani wcześniej nie przedstawił dowodów potwierdzających, że jej działania były zgodne prawem. Skarżący w postępowaniu odwoławczym nie przedstawił dowodu potwierdzającego jego twierdzenia o rzekomym nie stosowaniu niedozwolonych środków, co obligowało go z art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo pomniejszył płatności o 9%, zgodnie z zapisami załącznika nr 5 do rozporządzenia w sprawie liczby punktów oraz art. 39 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014. Wobec stwierdzenia uchybień w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności, należało zastosować art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, w myśl którego karę administracyjną przewidzianą w art. 91 nakłada się w przypadku nieprzestrzegania zasady wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego oraz w przypadku gdy taką niezgodność można bezpośrednio przypisać beneficjentowi. Organ za prawidłowe uznał przypisanie stwierdzonej niezgodności 7 punktów, co przekłada się bezpośrednio na konieczność zastosowania 3% pomniejszenia zgodnie z zapisami załącznika nr 5 do rozporządzenia w sprawie liczby punktów.

Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo stwierdził, iż w odniesieniu do niezgodności z wymogami określonej stwierdzonej w roku 2019 w i w roku 2020 wystąpiła powtarzalność (definicja art. 38 ust 1 rozporządzenia nr 640/2014) w roku 2019-2020, w związku z czym należało zastosować art. 39 ust. 4 Rozporządzenia nr 640/2014, który stanowi, że bez uszczerbku dla przypadków umyślnej niezgodności, zmniejszenie stosowane zgodnie z ust. 1 w przypadku pierwszego powtórzenia tej samej niezgodności mnoży się przez trzy.

Skarżący nie zgodził się z decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR i pismem z [...] października 2022 r., reprezentowany przez adwokata H.S., wniósł od niej skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. Zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego:

1. art. 39 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego zastosowanie bez uwzględnienia wyjaśnień składanych przez skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. stanowiącym odwołanie od decyzji organu I instancji oraz dokonanie pomniejszenia 3 % płatności zgodnie z zapisami załącznika nr 5 do ww. rozporządzenia, przy czym szczegółowe wyjaśnienia skarżącego, w tym w szczególności nieznaczne przekroczenie substancji czynnej na plantacji buraka cukrowego, zastosowanie substancji propikonazol dopuszczonej zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej nr 2018/1865 z dnia 28 listopada 2018 r., zastosowania propikonazolu na polu, gdzie występował areał jęczmień ozimy odmiany Wootan, bez wzięcia pod uwagę załamania pogody oraz bardzo wolnego rozkładu propikonazolu po jego zastosowaniu, winny uzasadniać odstąpienie od zmniejszenia, bowiem przy uwzględnieniu przesłanek art. 38 ust. 1-4 wyżej cytowanego rozporządzenia.

2. art. 38 ust. 1-4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez uznanie powtarzalności naruszenia stwierdzonego protokołami kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa nr [...], nr [...], tym samym pomnożenie zastosowanego zmniejszenia razy 3, przy czym biorąc pod uwagę wyjaśnienia skarżącego i stan faktyczny zaistniały w sprawie należy podkreślić, iż na areale uprawnym skarżącego doszło do ograniczonego zasięgu, małej dotkliwości oraz krótkotrwałości wystąpienia przekroczenia substancji czynnej na plantacji buraka cukrowego, poza tym skarżący zastosował substancję propikonazol, która była dopuszczona zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej nr 2018/1865 z dnia 28 listopada 2018 r. do stosowania, co istotne prawidłowości zastosowania propikonazolu na polu gdzie występował areał jęczmień ozimy odmiany Wootan, organ dokonał bez wzięcia pod uwagę załamania pogody oraz bardzo wolnego rozkładu propikonazolu po jego zastosowaniu, tym samym ww. okoliczności winny uzasadniać odstąpienie od zmniejszenia, bowiem przy uwzględnieniu przesłanek art. 38 ust. 1-4 wyżej cytowanego rozporządzenia;

3. art. 18 ust. 1, art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez przyznanie pomocy w niepełnym wymiarze, poprzez niezasadne dokonanie pomniejszeń kwot przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bez wzięcia pod uwagę okoliczności występujących w stanie faktycznym sprawy, tj. na areale uprawnym skarżącego doszło do ograniczonego zasięgu, małej dotkliwości oraz krótkotrwałości wystąpienia przekroczenia substancji czynnej na plantacji buraka cukrowego, poza tym skarżący zastosował substancję propikonazol, która była dopuszczona zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej m 2018/1865 z dnia 28 listopada 2018 r. do stosowania, co istotne prawidłowości zastosowania propikonazolu na polu gdzie występowi areał jęczmień ozimy odmiany Wootan, organ dokonał bez wzięcia pod uwagę złamania pogody oraz bardzo wolnego rozkładu propikonazolu po jego zastosowaniu, tym samym ww. okoliczności winny uzasadniać odstąpienie od zmniejszenia kwot pomocy finansowej.

4. art. 15 ust. 1 oraz ust. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. u.p.s.w.b. poprzez przyznanie pomocy w niepełnym wymiarze, poprzez niezasadne dokonanie pomniejszeń kwot przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bez wzięcia pod uwagę okoliczności występujących w stanie faktycznym sprawy, tj. na areale uprawnym skarżącego doszło do ograniczonego zasięgu, małej dotkliwości oraz krótkotrwałości wystąpienia przekroczenia substancji czynnej na plantacji buraka cukrowego, poza tym skarżący zastosował substancję propikonazol, która była dopuszczona zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej nr 2018/1865 z dnia 28 listopada 2018 r. do stosowania, co istotne prawidłowości zastosowania propikonazolu na polu gdzie występował areał jęczmień ozimy odmiany Wootan, organ dokonał bez wzięcia pod uwagę załamania pogody oraz bardzo wolnego rozkładu propikonazolu po jego zastosowaniu, tym samym ww. okoliczności winny uzasadniać odstąpienie od zmniejszenia.

5. art. 97 i art. 99 ust. 1 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, poprzez niezastosowanie kryteriów w zakresie podstaw do obliczenia zmniejszeń i wykluczeń bez uwzględnienia okoliczności małej dotkliwości naruszenia dla całego areału upraw beneficjenta, ograniczonego zasięgu naruszenia, krótkotrwałości naruszenia, które winny skutkować niezmniejszeniem kwot przyznanej pomocy dot. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Jednocześnie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która oparta została na wadliwym zastosowaniu ww. przepisów prawa materialnego, w konsekwencji czego organ odwoławczy winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję organu I instancji.

2. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 1.07 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, niepełne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji brak dokonania wszechstronnej oceny dowodów poprzez brak wzięcia pod uwagę przesłanek stanu faktycznego, iż kontrola w gospodarstwie skarżącego dokonana przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, zgodnie z protokołami do sprawy nr [...], nr [...], podjęta została jednostronnie bez analizy i bez weryfikacji wniosków dowodowych w postaci chociażby przesłuchania osób wykonujących prace na polu skarżącego, tj. A.K. oraz M.K. - w tym braku przyjęcia i dokonania pogłębionej analizy wyjaśnień kontrolowanego w związku [...] kontrola z dnia [...] września 2019 r. - gdzie zgodnie z protokołem nr [...] z dnia [...] października 2019 r. stwierdzono obecność azoksystrobiny - przy czym pełnomocnik wyjaśnił, iż wystąpiło zniesienie poprzez wiatr fungicydu Tazer 250 S.C. znajdującego się w cieczy użytkowej użytej do ochrony ziemniaków - w tym zakresie trudno uznać winę kontrolowanego, mogącej mieć podstawę dla przyjęcia powtarzalności naruszenia;

3. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, niepełne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji brak dokonania wszechstronnej oceny dowodów, tj. bezkrytyczne przyjęcie ustaleń dokonanych przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Neisiennictwa, poprzez brak wzięcia pod uwagę przesłanek stanu faktycznego:

a) substancja czynna, która znajdowała się w roślinie tj. w buraku cukrowym i zanotowano jej nieznaczne przekroczenie, bo tylko o 0,013 +- 0,007 mg/kg najwyższego dopuszczalnego przekroczenia, przy czym norma najwyższego dopuszczalnego przekroczenia dla ww. substancji wynosi 20-cia razy więcej niż stwierdzono skarżącego;

b) substancja propikonazol została dopuszczona do sprzedaży i dystrybucji w środkach ochrony roślin, które ją zawierają do końca października 2019 roku, zaś stosowanie i przechowywanie tejże substancji określone zostało maksymalnie do dnia 19 marca 2020 r., co też zachodzi w niniejszej sprawie i skarżący w żaden sposób nie naruszył zasad dobrej praktyki rolniczej;

c) substancja, której nieznacznie została przekroczona zawartość to propikonazol, która była dopuszczona do stosowania przez ostatnie 30 lat we wszystkich zbożach, również w pszenicy chlebowej służącej bezpośrednio do produkcji mąki i co zrozumiałe do bezpośredniej konsumpcji przez ludzi i w tym kontekście zarzut narażenia na zagrożenie zdrowia ludzi nie może być podstawą obniżenia kwot przyznanej pomocy;

d) propikonazol został zastosowany na polu, gdzie rósł jęczmień ozimy odmiany Wootan, zaś skarżący w dniu [...] marca 2020 r. zastosował zabieg grzybobójczy preparatem Bumper Super 490 EC, w dawce 1 l/ha, którego substancją czynną jest prochloraz oraz propikonazol, co istotne temperatura w dniu zabiegu była optymalna i wynosiła ponad 12°C, niestety po 2 dniach nastąpiło załamanie pogody z temperaturą minusową w nocy, co spowodowało bardzo duże osłabienie plantacji, a po około dwóch tygodniach stan plantacji pogorszył się jeszcze bardziej, dodatkowo plantacja została porażona pałecznicą, wobec czego skarżący podjął decyzję o likwidacji plantacji jęczmienia, a w kwietniu 2020 r. na ww. polu została założona plantacja buraków cukrowych;

e) substancja propikonazol ulega rozkładowi bardzo wolno -50% w ciągu 35 dni, zaś pozostałe 50% w ciągu 478 dni, więc obecność tak niewielkiej ilości stwierdzonej w toku kontroli w gospodarstwie skarżącego dokonana przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, zgodnie z protokołami do sprawy nr [...], nr [...] mogła zostać stwierdzona i nie była następstwem stosowania na plantacji buraka, tym samym jeżeli preparat zawierający propikonazol zastosowany został w terminie dozwolonym, w którym można było go zastosować, nieznaczna pozostałość w roślinie, jaką stwierdzono miała prawo się tam znajdować, gdyż rozkład propikonazolu następuje nawet do półtora roku;

4. naruszenie art. 136 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bez przesłuchania świadków w sprawie w osobach A.K. oraz M.K., bez wzięcia pod uwagę oświadczeń ww. osób z dnia [...] stycznia 2021 r.

5. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, niepełne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji brak dokonania wszechstronnej oceny dowodów, tj. bezkrytyczne przyjęcie ustaleń dokonanych przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, poprzez brak wzięcia pod uwagę przesłanek stanu faktycznego w zakresie braku przyjęcia i dokonania pogłębionej analizy wyjaśnień [...] września 2019 r. - gdzie zgodnie z protokołem nr [...] z dnia [...] października 2019 r. stwierdzono obecność kontrolowanego w związku z kontrola z dnia azoksystrobiny - przy czym pełnomocnik wyjaśnił, iż wystąpiło zniesienie poprzez wiatr fungicydu Tazer 250 S.C. znajdującego się w cieczy użytkowej użytej do ochrony ziemniaków - w tym zakresie trudno uznać winę kontrolowanego, mogące mieć podstawę dla przyjęcia powtarzalności naruszenia;

6. naruszenie art. 136 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bez przesłuchania świadków w sprawie w osobach A.K. oraz M.K., bez wzięcia pod uwagę oświadczeń w/w osób z dnia [...] stycznia 2021 r.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach w części pomniejszającej płatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem z 21 grudnia 2022 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022, poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych ograniczona jest w granicami sprawy administracyjnej, a zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie kontrola sądowa zaskarżonej decyzji musi uwzględniać również to, iż w sprawie niniejszej zapadł wcześniej prawomocny wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Go 288/21 uchylający pierwotną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR.

Fakt, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej, ma istotne znaczenie z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., który dodatkowo wyznacza granice obecnego, ponownego rozpoznania tej sprawy. W myśl ww. przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przy tym przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno ocenę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, LEX/el. 2021 r., uw. 3 i 5 do art. 153).

W uzasadnieniu wyroku I SA/Go 288/21, WSA w Gorzowie, motywując swe rozstrzygnięcie:

- jako prawidłowe ocenił ustalenie o obecności propikonazolu w próbce buraka cukrowego pobranej z pola skarżącego oraz konkluzję, że skarżący nie wykazał swego twierdzenia o tym, że środek zawierający tę substancję zastosował przed 20 marca 2020 r. czyli ostatnim dniem, gdy jego użycie było dozwolone;

- jako niewystarczająco uzasadnione ocenił stwierdzenie o powtarzalności naruszenia, w rozumieniu art. 38 ust. 1 rozporządzenia 640/2014, a konsekwencji nałożenia na skarżącego, na podstawie art. 39 ust. 4 tego aktu, sankcji w wysokości trzykrotności podstawowej stawki podstawowej, o której mowa w art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014;

Formułując wskazania co do ponownego postepowania WSA w Gorzowie Wlkp. polecił, by organ rozważył ostateczną kwalifikację stwierdzonego uchybienia, przypisując je do wymogu i normy i ustalił czy istotnie cechuje je w tym zakresie powtarzalność w rozumieniu art. 38 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 oraz wyczerpujące wyjaśniające podstawy rozstrzygnięcia w zakresie rozmiaru nałożonych kar administracyjnych.

W ponownym postepowaniu organy ARiMR powtórnie przyznały skarżącemu płatności w kwotach pomniejszonych o kary administracyjne obliczone jako trzykrotność stawki podstawowej za naruszenie zasad zgodności, czyli użycie w uprawie substancji niedopuszczonej, przy czym - jak przyjęto - naruszenie to miało charakter powtarzalny.

Sąd ocenił, że w decyzje wydane w ponownym postępowaniu wolne były od naruszeń prawa, które spowodowały uchylenie pierwotnej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR.

Po pierwsze: brak było podstaw do kwestionowania ustalenia organów obecności w uprawie buraków cukrowych propikonazolu, czyli substancji, której było niedozwolone od dnia 20 marca 2020 r. (art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1865 z 28 listopada 2018 r. w sprawie nieodnowienia zatwierdzenia substancji czynnej propikonazol, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, oraz w sprawie zmiany rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011). Organ w tym zakresie był zresztą związany oceną prawną wyrażoną w wyroku I SA/Go 288/21 (art. 153 p.p.s.a). Co więcej - jak wskazano - WSA w Gorzowie Wlkp. uznał również, że skarżący nie wykazał swojego twierdzenia o zastosowaniu środka zawierającego propikonazol przed 20 marca 2020 r., ponieważ rejestr zabiegów z użyciem środków ochrony roślin, przedstawiony na poparcie takiego oświadczenia, nie zawierał wpisu potwierdzającego ani daty ani faktu zastosowania preparatu wskazywanego przez skarżącego. Sąd ocenił również jako trafne nieuwzględnienie przedstawionych przez skarżącego oświadczeń pracowników, które dotyczyły stosowania środków ochrony roślin, ponieważ nie zawierały one danych dotyczących dat i rodzajów stosowanych środków ochrony roślin. W ponownym postępowaniu skarżący nie przedstawił nowych dowodów na potwierdzenie swych twierdzeń faktycznych, choć - o czym była mowa w uzasadnieniu wyroku I SA/Go 288/21 - to skarżącego obarczał ciężar dowodu w tym zakresie (art. 3 ust. 3 u.p.s.w.b.). Wobec treści przepisów art. 3 u.p.s.w.b. organ nie miał obowiązku przeprowadzania z urzędu dowodów dotyczących okoliczności użycia środka zawierającego propikonazol.

Po drugie: organy w sposób wolny od wad, które spowodowały uchylenie pierwotnej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, ustaliły i uzasadniły wymiar kary administracyjnej z powodu nieprzestrzegania zasad zgodności.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (dalej: rozporządzenie 1107/2009): "Środek ochrony roślin nie jest wprowadzany do obrotu ani stosowany, chyba że uzyskał zezwolenie w danym państwie członkowskim zgodnie z niniejszym rozporządzeniem".

Trzeba tu przypomnieć, że przepisy art. 97 ust. 1 i art. 93 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 sankcjonują naruszenie zasad wzajemnej zgodności poprzez stosowanie kar administracyjnych. Załącznik nr II do tego rozporządzenia stanowi, że wymogi dotyczące zgodności określa ww. rozporządzenie nr 1107/2009. Wynika z tego, że obowiązkiem, którego nieprzestrzeganie jest sankcjonowane, jest prowadzenie upraw zgodnie z wymogami tego rozporządzenia, co obejmuje również zakaz używania środków ochrony roślin niedopuszczonych do użycia w danym państwie członkowskim UE.

Z art. 39 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 wynika, że podstawowa stawka kary administracyjnej w przypadku stwierdzonej niezgodności wynosi 3%. W przypadku stwierdzenia powtarzalności niezgodności stawkę mnoży się przez trzy (art. 39 ust. 4 rozporządzenia 640/2014). Zgodnie z art. 99 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia 1306/2013 w celu obliczenia zmniejszeń i wykluczeń uwzględnia się dotkliwość, trwałość i powtarzalność stwierdzonej niezgodności (...). Kryteria te są zdefiniowane w art. 38 pkt 1 - 4 rozporządzenia 640/2014. I tak:

- przez powtarzalność rozumie się: "niezgodności oznacza niezgodność z tym samym wymogiem lub normą, wykrytą więcej niż raz w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, o ile poinformowano beneficjenta o poprzednich przypadkach niezgodności, oraz, zależnie od okoliczności, dano mu możliwość zastosowania środków niezbędnych do usunięcia poprzedniej niezgodności (...)" (art. 38 pkt 1 rozporządzenia 640/2014).

- "zasięg" niezgodności określa się, uwzględniając w szczególności, czy ma ona daleko idące konsekwencje, czy też ograniczają się one wyłącznie do danego gospodarstwa (art. 38 pkt 2 rozporządzenia 640/2014).

- "dotkliwość" niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów wymogu lub normy, których dotyczy dana niezgodność (art. 38 pkt 3 rozporządzenia 640/2014),

- "trwałość" niezgodności zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości usunięcia tych skutków przy użyciu racjonalnych środków (art. 38 pkt 4 rozporządzenia 640/2014).

Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. waga naruszeń określana jest punktowo, zaś sposób obliczenia liczby punktów określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r. poz. 743 ze zm.).

Organy ARiMR, ponownie rozpoznając sprawę, zasadnie zakwalifikowały stwierdzone uchybienie jako naruszenie zasad zgodności w obszarze zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i zdrowia roślin (art. 93 ust. 1 lit b rozporządzenia nr 1306/2013) polegające na niewłaściwym stosowaniu środków ochrony roślin (SMR 10 wg załącznika nr 2 do rozporządzenia nr 1306/2013) i tym samym naruszeniu art. 28 rozporządzenia nr 1107/2009. Taka kwalifikacja prawna została zresztą uznana za prawidłową w uzasadnieniu wyroku I SA/Go 288/21, toteż taka ocena prawna była wiążąca zarówno dla organów ARiMR jak i dla WSA w Gorzowie Wlkp. obecnie rozpoznającego skargę na ponowną decyzję dotyczącą płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zasadnie również ustalono, że tożsame co do kwalifikacji prawnej naruszenie stwierdzono w uprawach prowadzonych przez skarżącego w roku 2019. W tym zakresie organ I instancji dołączył do akt postępowania dowody z protokołu WIORiN z [...] października 2019 r., raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności z dnia [...] października 2019 r. sporządzonego przez inspektorów ARiMR oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 r. Istotnie, dowody te potwierdzają, że w trakcie kontroli organu Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa ujawniono w pobranej próbce winogron obecność azosystrobiny, czyli preparatu niedopuszczonego w uprawie tych roślin. Zasadnie przy tym ustalono, że oba kolejne naruszenia (stwierdzone w 2019 i 2020 roku) dotyczyły tych samych norm i wymogów dotyczących użycia środków ochrony roślin.

Organy w obu przypadkach zbadały również zasięg, dotkliwość i trwałość naruszeń. Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 u.p.s.w.b. waga naruszeń określana jest punktowo, zaś sposób obliczenia liczby punktów określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r. poz. 743 ze zm.). Organy ARiMR kierując się ustaleniami poczynionymi na podstawie danych udostępnionych przez WIORiN, niewadliwie zastosowały przepisy rozporządzenia, przypisując naruszeniem możliwą najniższą liczbę punktów.

W ocenie Sądu jednocześnie w obu przypadkach stwierdzić należy, że oba naruszenia zasad zgodności należy przypisać beneficjentowi. W przypadku użycia propikonazolu sam skarżący wskazał, że używał środka ochrony roślin zawierającego tę substancję czynną, czego jednak nie udokumentował i nie wykazał, że czynił to legalnie przed wycofaniem z użycia środków zawierających propikonazol jako substancje czynną, a w przypadku upraw winogron sam przyznał, że obecność zakazanej substancji wynika z użycia przez niego fungicydu w uprawie ziemniaków sąsiadującej z plantacją winogron, co jednoznacznie wskazuje na fakt, iż obecność azosystrobiny w pobranych próbkach winogron wynikła z działania skarżącego.

Stąd Sąd jako prawidłowe ocenił nałożenie na skarżącego kar administracyjnych w wysokości trzykrotności stawki podstawowej (art. art. 39 ust. 4 rozporządzenia 640/2014).

Sąd za niezasadne uznał wszystkie zarzuty skargi. Nie znajdowały podstaw prawnych zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu. Jak już bowiem wskazano uzasadnieniu zapadłego w niniejszej sprawie wyroku I SA/Go 288/21, postępowanie dowodowe w sprawach o płatności cechują odmienności w zakresie postępowania dowodowego w porównaniu z postępowaniami prowadzonymi wyłącznie na podstawie k.p.a. Stąd Sąd obecnie odwołuje się do tych uwag, wskazując, że wskazywane w skardze art. 7 i 77 k.p.a. nie miały zastosowania w postepowaniu w rozpoznawanej sprawie. Pozostałe zarzuty znalazły bezpośrednią lub pośrednią odpowiedź we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia.

Wobec powyższego Sąd orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 p.p.s.a.).