Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 444/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1340
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skarg A. Z. i J. Z. oraz W. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej z dnia 15 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie zakazu użytkowania części obiektu budowlanego w związku z naruszeniem przepisów przeciwpożarowych oddala skargi.


UZASADNIENIE

Będące przedmiotem niniejszej sprawy skargi W. P. oraz A. Z. i J. Z. na decyzję wydaną przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej dnia 15 maja 2017 r., nr [..], wniesione zostały w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 24 marca 2016 r., nr [..], na podstawie art. 11a ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1340 ze zm.), zakazał wszystkim współwłaścicielom (W. P., I. F., A. Z., E. W., D. P. oraz A. Z. i J. Z.) budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego przy ul. S. w G., użytkowania zewnętrznego tarasu widokowego zlokalizowanego na dachu tego budynku.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ I instancji wskazał, że podczas przeprowadzonych w przedmiotowym budynku kontroli w dniach: 28 kwietnia 2015 r., 4 maja 2015 r., 10 lutego 2016 r. i 12 lutego 2016 r. ustalił, że brak jest odpowiednich warunków ewakuacji z zewnętrznego tarasu widokowego zlokalizowanego na części dachu tego budynku. Jak wskazał, dostać się na taras widokowy można na dwa sposoby, tj. z drugiego poziomu lokalu mieszkalnego nr 6 (którego właścicielami są skarżący A. Z. i J. Z.) poprzez przedsionek służący do komunikacji i oddzielający lokal mieszkalny od tarasu oraz można wjechać dźwigiem osobowym, który dociera na wysokość drugiego poziomu lokalu nr 6, gdzie poprzez wskazany przedsionek można wejść na taras. Przedsionek ten zamknięty jest z obu stron drzwiami (drzwi na taras oraz drzwi do lokalu mieszkalnego nr 6). Wymiary przedsionka wynoszą 1,5 m x 1,94 m. Szerokość drzwi prowadzących na taras, mierzona w świetle po pełnym otwarciu (z uwzględnieniem grubości skrzydła drzwiowego) wynosi 0,91 m. W obrębie przedsionka usytuowany jest również wyłaz dachowy, umożliwiający dotarcie na dach w celu wykonania np. prac naprawczych czy konserwacyjnych. Klatka schodowa w budynku umożliwia dotarcie wyłącznie do mieszkań, w tym na pierwszy poziom mieszkania nr 6. Nie ma możliwości dotarcia na taras widokowy poprzez klatkę schodową. Powyższy układ tarasu, w ocenie organu I instancji, nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422), w tym warunków określonych w § 207 ust. 2 tego rozporządzenia, w § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 109, poz. 719), a także w art. 4 ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2009 r., nr 178, poz. 1380 ze zm.). W przypadku bowiem powstania pożaru i konieczności ewakuacji z tarasu dźwig osobowy nie może być używany, natomiast droga ewakuacji poprzez przedsionek (służący do komunikacji) oraz lokal mieszkalny nr 6 nie spełnia wymagań określonych w powołanym rozporządzeniu. Ponadto, lokal mieszkalny nr 6 jest własnością prywatną A. Z. oraz J. Z. i w przypadku ich nieobecności, brak jest możliwości przejścia przez ten lokal. Natomiast w przypadku powstania pożaru w lokalu nr 6, osoby będące na tarasie całkowicie nie mają możliwości szybkiej i bezpiecznej ewakuacji, ponieważ dźwig osobowy nie może być używany podczas pożaru a brak jest połączenia tarasu widokowego z pionową drogą ewakuacyjną, jaką jest klatka schodowa. Organ I instancji, na podstawie aktu notarialnego z dnia 26 sierpnia 2011 r. Rep. A nr [..] przedstawionego przez W. P., ustalił jednocześnie, że przedmiotowy taras zewnętrzny jest częścią wspólną nieruchomości przy ul. S. G.

Od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej odwołania wnieśli W. P. oraz A. Z. i J. Z.

Skarżący A. Z. i J. Z. wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji w części zakazującej im użytkowania przedmiotowego zewnętrznego tarasu widokowego podnosząc, że decyzja ta wydana została z naruszeniem:

- § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wobec skarżących, wobec których zgodnie z ustalonym stanem faktycznym zapewniono odpowiednie warunki ewakuacji;

- § 236 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wobec skarżących, wobec których zgodnie z ustalonym stanem faktycznym zapewniono możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce do innej strefy pożarowej;

- art. 7, art. 6 i art. 8 k.p.a. - poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w ten sposób, że pomimo prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, który jest zgoła odmienny względem skarżących niż wobec pozostałych stron postępowania, organ administracji orzekł zakaz użytkowania zewnętrznego tarasu widokowego także wobec skarżących, którzy jako jedyni mają odpowiednie warunki ewakuacji oraz zaniechał orzeczenia zakazu użytkowania przedsionka mieszczącego się na ostatniej kondygnacji budynku wyłącznie względem pozostałych mieszkańców budynku, a nadto zaniechał orzeczenia w przedmiocie użytkowania windy w taki sposób, ażeby jej zaprogramowanie uniemożliwiało wjazd na ostatnią kondygnację budynku wszystkim mieszkańcom za wyjątkiem skarżących.

Skarżąca W.P. wniosła natomiast o zmianę decyzji organu I instancji poprzez uchylenie zakazu użytkowania przedmiotowego zewnętrznego tarasu i nakazanie współwłaścicielom budynku przy ul. S. w G. usunięcia stwierdzonych uchybień w zakresie bezpieczeństwa pożarowego użytkowania tego tarasu oraz poprzez wyrażenie zgody na usunięcie uchybień i spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego użytkowania tego tarasu w sposób określony w załączonej przez nią "Ekspertyzie technicznej stanu ochrony przeciwpożarowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. S. w G." w zakresie, w jakim ekspertyza ta przedstawia rozwiązania zastępcze zapewniające zabezpieczenie przeciwpożarowe użytkowania przedmiotowego zewnętrznego tarasu widokowego. W ocenie skarżącej decyzja organu I instancji wydana została bowiem z naruszeniem:

- art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - poprzez nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, gdy przed ustanowieniem zakazu użytkowania tarasu widokowego stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania, organ nie nakazał usunięcia stwierdzonych uchybień w trybie art. 26 ust. 1 powołanej ustawy i tym samym uniemożliwił stronie podjęcie działań zmierzających do doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami techniczno – budowlanymi;

- art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - poprzez jego pominięcie przy wydawaniu przedmiotowej decyzji.

Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. Z. i J. Z. decyzją z dnia 19 maja 2016 r., nr [..], utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 marca 2016 r. oraz, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W.P. decyzją z dnia 29 czerwca 2016 r., nr [..], również utrzymał w mocy tę samą decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 382/16, stwierdził nieważność obu decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej - z dnia 19 maja 2016 r., nr [..] oraz z dnia 29 czerwca 2016 r., nr [..], jako że wydane zostały one z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego zasada dwuinstancyjności nakłada bowiem na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpoznania i co do zasady wydania jednej decyzji kończącej postępowanie odwoławcze.

Po ponownym rozpatrzeniu wniesionych odwołań Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 15 maja 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1340), art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 191) i § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 marca 2016 r.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że zasadne było zakazanie użytkowania przedmiotowego tarasu, gdyż jest on miejscem, z którego nie zapewniono żadnej drogi ewakuacyjnej, która umożliwiałaby ewakuację na zewnątrz budynku bądź do sąsiedniej strefy pożarowej, przez co wszystkie potencjalnie przebywające w tym miejscu osoby nie miałyby możliwości ucieczki w sytuacji wystąpienia pożaru bądź innego miejscowego zagrożenia.

Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że zakaz użytkowania przedmiotowego tarasu prawidłowo został nałożony przez organ I instancji na wszystkich współwłaścicieli budynku. Przedmiotowy taras stanowi bowiem część wspólną budynku i jego właścicielem jest wspólnota mieszkaniowa. Tym samym kwestie jego użytkowania muszą być określane z zachowaniem zasad i procedur wskazanych w art. 19 ustawy o własności lokali. W trakcie postępowania żaden z właścicieli sześciu lokali mieszkalnych w budynku nie przedstawił zaś dokumentu, z którego wynikałoby, że tylko on jest właścicielem tarasu widokowego. Wręcz przeciwnie, w trakcie postępowania, organ I instancji ustalił, że w przypadku dwóch stron biorących w nim udział, w aktach notarialnych, dotyczących ich lokali mieszkalnych zawarto zapisy, z których wynika, iż taras widokowy jest częścią wspólną nieruchomości przy ul. S. w G.

Odnosząc się do odwołania wniesionego przez A. Z. i J. Z., organ wskazał, że skarżący nie przedstawili dowodów na wyłączne prawo własności do spornej części obiektu, jak i udzielonej im zgody przez wszystkich współwłaścicieli do rozporządzania rzeczą wspólną. Wymaganie przez skarżących, na tym etapie postępowania, przyzwolenia im na użytkowanie tarasu widokowego byłoby więc działaniem sprzecznym z treścią art. 19 ustawy o własności lokali. Organ wskazał także, że nie ma możliwości prawnych aby podjąć wskazane w odwołaniu działania w zakresie określenia sposobu sterowania dźwigiem osobowym w budynku i wyjaśnił, że w świetle przepisów przeciwpożarowych urządzenie to nie może służyć do celów ewakuacji, przez co brak jest możliwości określenia jakichkolwiek wymagań oraz sposobu użytkowania takiego urządzenia. Ponadto, jest to także część wspólna, za którą odpowiadają współwłaściciele nieruchomości i wszelkie kwestie organizacyjne, co do sposobu używania windy osobowej w budynku winny być rozstrzygane wspólnie, przez wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej z uwzględnieniem art. 19 ustawy o własności lokali.

Odnosząc się do odwołania wniesionego przez W. P., organ wskazał natomiast, że na etapie postępowania odwoławczego nie ma możliwości wszczęcia postępowania w celu zastosowania rozwiązań zamiennych proponowanych w ekspertyzie technicznej w trybie § 2 ust. 3a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015 r. poz. 1422. Jak bowiem wskazał wniosek o wszczęcie postępowania w trybie § 2 ust. 3a rozporządzenia Ministra Infrastruktury winien być przedłożony do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej przez wszystkie zainteresowane strony (współwłaścicieli) ponieważ to one odpowiadają za nieruchomość i wszelkie kwestie organizacyjne, co do sposobu użytkowania części wspólnych w budynku, w tym przedmiotowego tarasu widokowego.

Ponadto, organ odwoławczy ocenił, że organ I instancji podjął wszelkie czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnił wszystkie aspekty, zarówno w zakresie ochrony przeciwpożarowej i warunków ewakuacji, jak i formalno - prawne, dotyczące części wspólnych w budynku, sposobu zarządzania nimi, jak i kwestii własnościowych, a wszystkim stronom postępowania umożliwił czynny udział, aż do momentu wydania zaskarżonej decyzji.

Na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła W. P. Skarga ta została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt II SA/Gd 444/17.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając, że wydane zostały one z naruszeniem:

- art. 26 ust 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - poprzez interpretację możliwości zastosowania tego przepisu w oparciu o stosunki własnościowe panujące na nieruchomości położonej w G. przy ul. S.;

- art. 7, art. 107 § 1 i art. 136 k.p.a. – poprzez nierozpoznanie odwołania od decyzji organu I instancji w części obejmującej wniosek o nakazanie współwłaścicielom budynku przy ul. S. w G. usunięcia stwierdzonych uchybień w zakresie bezpieczeństwa pożarowego dotyczącego użytkowania zewnętrznego tarasu widokowego, zlokalizowanego na dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym przy ul. S. w G. w wyznaczonym 6-miesięcznym terminie, a tym samym poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także poprzez pominięcie przy wydawaniu decyzji kwestii dotyczącej przesłanek nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w zakresie bezpieczeństwa pożarowego;

- § 2 ust. 3a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015 r., poz.1422) - poprzez uznanie, że uzgodnienie projektu rozwiązań zastępczych w trybie tego przepisu, stanowi czynność wymagającą jednomyślności w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali;

- art. 136 k.p.a. - poprzez pominięcie rozpatrzenia opracowanego projektu/rozwiązania zamiennego, w wyniku uznania, że postępowanie w zakresie rozwiązań zamiennych nie może być łączone z trybem odwoławczym;

- § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz.719) w zw. z art. 26 ust 1 pkt. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - poprzez zastosowanie ustawowej sankcji zakazu eksploatacji pomieszczenia z pominięciem wskazania wymaganego tym przepisem zagrożenia życia ludzi lub bezpośredniego niebezpieczeństwa powstania pożaru i wskazaniem jako podstawy prawnej zastosowania sankcji tego przepisu rozporządzenia, który to przepis nie odnosi się do przesłanki ustawowej zakazu,

- art 107 § 1 k.p.a. - poprzez brak wskazania prawidłowej podstawy faktycznej i prawnej do wydania i podtrzymania zakazu eksploatacji pomieszczenia, w szczególności poprzez pominięcie przesłanki ustawowej zagrożenia życia ludzi lub bezpośredniego niebezpieczeństwa powstania pożaru w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej wnieśli również A. Z. i J. Z. Sprawa ta została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt II SA/Gd 445/17.

Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - w części nakładającej na nich rzeczony zakaz - zarzucając, że wydane zostały one z naruszeniem:

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 i 7 k.p.a. - poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej , pomimo tego, iż wykazane zostało, że organ I instancji ustalił prawidłowo jedynie część stanu faktycznego sprawy, rozróżniając odmienną sytuację faktyczną lokalu stanowiącego własność skarżących, który jako jedyny posiada odpowiednie warunki ewakuacji, od lokali stanowiących własność pozostałych uczestników postępowania, których lokale nie posiadają takich warunków ewakuacji i pomimo tego rozróżnienia orzekł jednakowy zakaz względem wszystkich współwłaścicieli budynku położonego, przy ul. S.nr [..] w G., w tym również względem skarżących,

- § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wobec skarżących, wobec których lokal zgodnie z ustalonym stanem faktycznym posiada odpowiednie warunki ewakuacji,

- § 236 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wobec skarżących, których lokal zgodnie z ustalonym stanem faktycznym posiada możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce do innej strefy pożarowej,

- art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. - poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania oraz nieodniesienie się przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów skarżących powołanych w odwołaniu.

W odpowiedziach na obie skargi Komendanta Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o ich oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 445/17, wydanym na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) połączył sprawę ze skargi A.Z. i J. Z.ze sprawą ze skargi W. P., zawisłą przed tutejszym sądem pod sygn. akt II SA/Gd 444/17 oraz postanowił prowadzić połączone sprawy pod sygnaturą akt II SA/Gd 444/17.

Rozpoznając wniesione skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 15 maja 2017 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 marca 2016 r., są zgodne z prawem.

Stwierdzony przez orzekające w sprawie organy, na podstawie wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego, stan faktyczny sprawy uprawniał do zastosowania dyspozycji art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1340 ze zm.) i orzeczenia wobec wszystkich współwłaścicieli budynku przy ul. S. w G. zakazu użytkowania zewnętrznego tarasu widokowego zlokalizowanego na dachu tego budynku.

Art. 26 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do:

1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie;

2) wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdziły organy obu instancji, że zewnętrzny taras zlokalizowany na części dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym przy ul. S. w G. nie ma zapewnionych warunków ewakuacji.

Bezsporne jest, że bowiem, że dostać się na przedmiotowy taras widokowy można na dwa sposoby tj. z drugiego poziomu lokalu mieszkalnego nr 6, stanowiącego własność skarżących A. Z. i J. Z., poprzez przedsionek służący do komunikacji, oddzielający ten lokal mieszkalny od tarasu oraz można wjechać dźwigiem osobowym, który dociera na wysokość drugiego poziomu lokalu nr 6, gdzie poprzez wskazany przedsionek można wejść na taras. Przedsionek ten zamknięty jest z obu stron drzwiami (drzwi na taras i drzwi do lokalu mieszkalnego nr 6). Wymiary przedsionka wynoszą 1,5 m x 1,94 m. Szerokość drzwi prowadzących na taras, mierzona w świetle po pełnym otwarciu wynosi 0,91 m. W przedsionku znajduje się również wyłaz umożliwiający dotarcie na dach. Bezsporne przy tym jest, że klatka schodowa w przedmiotowym budynku prowadzi wyłącznie do lokali mieszkalnych, w tym na pierwszy poziom lokalu mieszkalnego nr 6. Stąd też nie ma możliwości dotarcia na przedmiotowy taras widokowy przez klatkę schodową.

Przez odpowiednie warunki ewakuacji należy rozumieć zespół przedsięwzięć oraz środków techniczno – organizacyjnych zapewniających szybkie i bezpieczne opuszczenie strefy zagrożonej lub objętej pożarem. Warunkiem niezbędnym do zrealizowania powyższego jest zapewnienie dróg ewakuacyjnych o właściwych parametrach technicznych, które szczegółowo określone zostały w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422). Z każdego miejsca przeznaczonego na pobyt ludzi w obiekcie powinna bowiem istnieć możliwość ewakuacji zapewniająca szybkie i bezpieczne opuszczenie strefy zagrożonej lub objętej pożarem, dostosowana do liczby i stanu sprawności osób przebywających w budynku oraz jego funkcji, konstrukcji i wymiarów. Zgodnie bowiem z treścią § 236 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej, zwanymi dalej "drogami ewakuacyjnymi". Z przepisów zawartych w dziale VI "Bezpieczeństwo pożarowe", rozdziale 4 "Drogi ewakuacyjne", tego rozporządzenia wynika przy tym, że pionowe drogi ewakuacyjne stanowią klatki schodowe i pochylnie, natomiast dźwigi osobowe nie należą do dróg ewakuacyjnych. Również schodów i pochylni ruchomych nie zalicza się do dróg ewakuacyjnych. Ewakuacja powinna odbywać się z wyłączeniem mechanicznych urządzeń komunikacyjnych zasilanych energią elektryczną, a więc dźwigów osobowych i platform schodowych. Droga ewakuacyjna nie może ponadto prowadzić przez część przynależną do innego lokalu, gdyż może to spowodować ograniczoną możliwość jej użycia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1180/16, https://orzeczenmia.nsa.gov.pl). Z uwagi na warunki bezpieczeństwa pożarowego i wymogi sprawnej ewakuacji zabrania się zaś m.in. zamykania drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe użycie oraz ograniczenia dostępu do wyjść ewakuacyjnych (zob. J. Żurek, Bezpieczna ewakuacja, LEX/el). Jednocześnie, zgodnie z § 207 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, budynek i urządzenia z nim związane powinny być zaprojektowane i wykonane w sposób zapewniający w razie pożaru możliwość ewakuacji ludzi. Przepis ten, na mocy odesłania zwartego w § 207 ust. 2 ma zastosowanie również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi.

Z przedmiotowego tarasu, zlokalizowanego na części dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. S. w G., nie ma w ogóle wymaganej drogi ewakuacyjnej. Na taras ten nie ma możliwości dotarcia bowiem przez klatkę schodową. Drogi takiej nie może zaś stanowić dźwig osobowy ani też lokal mieszkalny nr 6 należący wyłącznie do skarżących A. Z. i J. Z.

Brak drogi ewakuacyjnej z przedmiotowego tarasu świadczy o naruszeniu dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2017 r., poz. 736 ze zm.), zgodnie z którym właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji. Ponadto, brak zapewnionej drogi ewakuacyjnej świadczy o naruszeniu § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków i innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2010 r., nr 109, poz. 719 ze zm.), zgodnie z którym z każdego miejsca w obiekcie, przeznaczonego do przebywania ludzi, zapewnia się odpowiednie warunki ewakuacji, umożliwiające szybkie i bezpieczne opuszczanie strefy zagrożonej lub objętej pożarem, dostosowane do liczby i stanu sprawności osób przebywających w obiekcie oraz jego funkcji, konstrukcji i wymiarów, a także zastosowanie technicznych środków zabezpieczenia przeciwpożarowego. Niezapewnienie drogi ewakuacyjnej z przedmiotowego tarasu orzekające w sprawie organy słusznie uznały przy tym za sytuację zagrażającą życiu ludzi. Zgodnie bowiem z treścią § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków i innych obiektów budowlanych i terenów użytkowany budynek istniejący uznaje się za zagrażający życiu ludzi, gdy występujące w nim warunku techniczne nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi. W tym przypadku w ogóle nie ma drogi ewakuacyjnej. Zagrożenie to jest więc oczywiste, co zresztą precyzyjnie wyjaśnił organ I instancji, szczegółowo opisując możliwe niebezpieczne sytuacje w razie wystąpienia pożaru.

Wobec stwierdzenia, że brak drogi ewakuacyjnej z przedmiotowego tarasu zagraża życiu ludzi, całkowicie uprawnione było orzeczenie na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Wbrew zarzutowi skargi organ nie musiał najpierw wydać decyzji nakładającej obowiązki na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Wyjaśnić bowiem należy, że wykładnia przepisu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej nie pozostawia wątpliwości, że organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, może dokonać wyboru sankcji w przypadku stwierdzenia naruszeń wymienionych w tym przepisie. Zastosowanie sankcji bardziej dotkliwej - zakazania eksploatacji budynku nie musi być konsekwencją niewykonania wcześniej nałożonych obowiązków. Organ administracyjny stwierdziwszy, że uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru jest uprawniony do wydania decyzji, mocą której wstrzyma eksploatację obiektu (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2302/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prawidłowo przy tym, w ocenie Sądu, zakaz użytkowania zewnętrznego tarasu widokowego zlokalizowanego na dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. S. w G. orzeczony został wobec wszystkich współwłaścicieli tego budynku, w tym skarżących A. Z. i J. Z. Bezsporne jest bowiem, że taras ten stanowi część wspólną budynku przy ul. S. w G. i dlatego właśnie jest on dostępny dla wszystkich współwłaścicieli budynku. Z tego też powodu nie było możliwe potraktowanie odmiennie któregokolwiek ze współwłaścicieli, w szczególności zaś domagających się tego zarówno w skardze, jak i wcześniej w odwołaniu, skarżących A. Z. i J. Z. Skoro taras nie należy do ich odrębnego lokalu mieszkalnego, nie można było rozpatrywać ich sytuacji w oderwaniu od pozostałych współwłaścicieli budynku. Z tego też względu nie ma znaczenia okoliczność, że z lokalu mieszkalnego nr 6 zapewniona jest ewakuacja przez klatkę schodową, która to droga - w ocenie skarżących - powinna zostać uznana za drogę ewakuacyjną również z tarasu ale ze skutkiem wyłącznie dla skarżących. W sprawie chodzi jednakże o brak drogi ewakuacyjnej z tarasu dostępnego dla wszystkich współwłaścicieli nieruchomości i do nich wspólnie należącego.

Art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej stanowi natomiast, że to właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach. Ponadto, art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej stanowi, że odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.

Z powołanych przepisów wynika, że w pierwszej kolejności to właściciel danego obiektu ponosi odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych. Jeżeli zatem do naruszenia przepisów przeciwpożarowych doszło w obrębie części wspólnych obiektu budowlanego, to odpowiedzialność przewidzianą w ustawie z 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej ponoszą wszyscy współwłaściciele tych części wspólnych, a nie właściciele konkretnych przedmiotów, czy tylko niektórych lokali. Adresatem decyzji wydanej wskutek stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych są właściciele obiektu, którego te naruszenia dotyczą, bądź współwłaściciele jego części wspólnych, jeżeli naruszenia dotyczą tych części (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2976/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wreszcie, trafnie stwierdziły organy, że w toku niniejszego postępowania nie można było rozpatrywać kwestii, przewidzianej w § 2 ust. 3a rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a dotyczącej możliwości zastosowania rozwiązań zastępczych. W przepisie tym uregulowane jest bowiem odrębne postępowanie związane z uzgodnieniem projektu budowlanego w zakresie takich rozwiązań zastępczych, a więc dotyczące planowanej inwestycji, które to niezbędne są w związku z zamiarem ubiegania się przez inwestora o zatwierdzenie projektu budowanego i udzielenie pozwolenia na budowę. Z tego też powodu ocena prawidłowości kwalifikacji przez organ takiego odrębnego wniosku jako czynności wymagającej jednomyślności w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali wykracza poza granice niniejszej sprawy dotyczącej wyłącznie konsekwencji stwierdzenia przez organy naruszenia przepisów przeciwpożarowych, przewidzianych w art. 26 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniesione w niniejszej sprawie skargi.