Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1585/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: §23 ust.2, §2 ust.1, §58,  §4 ust.2 pkt 3, §45
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: §9 ust.2 pkt 3, §27 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art.47 ust.1 i 2,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
article: art.30 ust.2, art.31 ust.1, art.21
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art.36 §1, art.80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 15 maja 2013 r. skarżący P. Z. przedłożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. z/s w G. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U z 2013 r., poz. 361, ze zm. – dalej "rozporządzenie MRiRW z 15 marca 2013 r.") wraz z załącznikami.

Wnioskodawca wystąpił o pomoc z tytułu:

|Pakiet 2 - Rolnictwo Ekologiczne |

|wariant 2.9 |Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) |

|wariant 2.10 |Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) |

W dniu 05 lipca 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła informacja przekazana przez wnioskodawcę o uszkodzeniach nasadzeń drzew jabłoni przez zwierzynę leśną. Następnie strona przedstawiła protokoły z kół łowieckich dotyczące wysokości szkód oraz oświadczenia świadków.

W dniach 5-22 lipca 2013 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z kontroli sporządzono raport nr [...], zgodnie z którym stwierdzono następujące nieprawidłowości:

pow. działki A 7,17 ha, wobec zadeklarowanej powierzchni 7,00 ha (kod DR13-)

pow. działki B 17,19 ha, wobec zadeklarowanej powierzchni 16,63 ha (kod DR13-)

pow. działki C 23,49 ha, wobec zadeklarowanej powierzchni 17,00 ha (kod DR13-)

pow. działki CC 5,13 ha, wobec zadeklarowanej powierzchni 6,00 ha (kod DR13+)

powierzchnie działki D 30,81 ha, wobec zadeklarowanej 32,00 ha (kod DR13+)

W trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych na działkach rolnych A ,B, C, CC oraz D stwierdzono następujące nieprawidłowości:

kod E2 oznaczający, że materiał szkółkarski nie spełnia norm określonych w § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.)

kod E7 oznaczający, że rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. z/s w G. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowych, ze względu na stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości. Z uwagi na uznanie działania siły wyższej nie ustalono kwot nienależnie pobranych z ubiegłych lat.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, producent rolny wniósł odwołanie do organu II instancji. Wskazał, że szkody zostały spowodowane siłą wyższą niezależną od rolnika.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, na skutek wniesionego odwołania, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu organ wskazał przepisy prawa unijnego oraz krajowego regulujące tryb składania wniosków oraz warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowych. Wyjaśnił, iż kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone zostały w przepisach art.47 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 oraz § 45 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 r. Organ podkreślił, iż zgodnie z treścią przywołanych powyżej, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy. Jednocześnie, zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Organ podkreślił ponadto, że w odniesieniu do wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, w tym do płatności rolnośrodowiskowej, nie ma zastosowania art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, na mocy którego rolnik, który "nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (...) zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych". Mając na względzie powyższe organ wyjaśnił, iż w przypadku wystąpienia zdarzenia, które kwalifikuje się jako siła wyższa, odstępuje się od ustalania kwot nienależnie pobranych z tytułu braku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (spełnienia wymogów-), jeżeli zostaną spełnione pozostałe warunki określone w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006.

Ponadto organ wskazał, iż zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej w polityce rozwoju obszarów wiejskich, płatności wieloletnie dokonywane są w celu zrekompensowania zobowiązań do przeprowadzenia dodatkowych działań. Jeżeli zobowiązania w danym roku nie mogą być spełnione nie jest wypłacana pomoc, ale zobowiązanie nadal powinno być kontynuowane. A zatem każdy przypadek wystąpienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności należy rozpatrywać mając na względzie wykonanie działań w zakresie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Jak zauważył organ, wnioskodawca zobowiązał się do prowadzenia uprawy sadowniczej metodami ekologicznymi, o minimalnej obsadzie drzew co najmniej 125 sztuk na 1 ha. Wymóg ten, a także wymogi odnośnie materiału szkółkarskiego (wysokość drzewek min. 80 cm) nie został przez rolnika spełniony, a zatem nie można uznać, aby zobowiązanie zostało przez rolnika dochowane w tym zakresie.

O ile zatem, przypadek siły wyższej może być rozważony w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zastosowanie mają przepisy art. 75 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009), to w niniejszej sprawie będzie miał on jedynie znaczenie w sprawie dotyczącej ewentualnego zwrotu płatności w związku z niedochowaniem zobowiązania w roku 2013.

Reasumując, Dyrektor Mazowieckiego Oddziały Regionalnego ARiMR w Warszawie, w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest zatem możliwe przyznanie wnioskodawcy płatności w ramach pakietu rolnośrodowiskowego do działek rolnych, na których nie spełniono wymogów dla danego pakietu, z powodu wystąpienia przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie:

1) art. 18 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, podczas gdy ubytki w sadzie spowodowane przez zwierzynę łowną było okolicznością krótkotrwałą i usuwalną i niemożliwą do przewidzenia w dniu zakładania sadów oraz niezależną od rolnika, co daje podstawę do przyznania płatności;

2) art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, z późn.zm.), poprzez jego pominięcie, natomiast jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności;

3) art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 zgodnie z którym przypadki siły wyższej zgłaszane są organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość (art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku), a nie od dnia w którym one ustąpiły;

4) art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez jego pomięcie, a zgodnie z którym zmniejszenia i redukcji płatności nie stosuje się, jeżeli nie można przypisać winy beneficjentowi;

5) art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 poprzez jego nie zastosowanie i uwzględnienia raportów z kontroli wykonanych z ich naruszeniem i brakiem uzasadnienia w kwestii ustalenia, czy niezgodność jest drobna i usuwalna i czy wynikała z winy rolnika, wraz ze wskazaniem wszelkich czynników, które powinny prowadzić do podwyższenia lub obniżenia zmniejszenia, które należy zastosować w przypadku niezgodności,

6) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich) poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie przy ustalaniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, zaoferowanych przez stronę dla przeprowadzenia oceny wagi stwierdzonej niezgodności, czego następstwem jest wadliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego;

7) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 18 ust. 12 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez zaniechanie przez organ oceny wagi stwierdzonej niezgodności w postaci braku minimalnej obsady, która z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, może być uznana za drobną, i przez to zmniejszenia płatności powinny być stopniowane przez wzgląd na wagę nieprawidłowości.

8) § 30 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., gdzie wskazano na możliwość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, w zależności od oceny wagi stwierdzonej niezgodności. Stosownie do treści art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFFROW (Dz.U. z 2013, poz.173), do przypadków uznawanych za drobną niezgodność, o której mowa w art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005, zmniejszenia nie stosuje się;

9) § 47 i § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie niewłaściwej podstawy prawnej dla części decyzji w zakresie wariantu 2 - rolnictwo ekologiczne, albowiem do rolnika realizującego zobowiązanie podjęte przed 2013 rokiem zastosowanie ma rozporządzenie z 2009 roku, o którym mowa w § 58 rozporządzenia z 2013 r. ponadto zastosowanie przez ARiMR art. 50 czy 38 ust. 1 oraz 2 nowego rozporządzenia z 2013 r. w trakcie realizacji zobowiązania przez co pozbawiono możliwości zmiany uprawy mimo wystąpienia siły wyższej w sadzie, narusza art. 2 Konstytucji RP poprzez wprowadzenie zmian rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sposób nieokreślony i wewnętrznie sprzeczny, gdzie w jednym paragrafie zastrzega się, że rolnicy którzy rozpoczęli program na podstawie rozporządzenia z 2009 r. kontynuują je na starych zasadach, w kolejnym paragrafie wprowadzono zakaz zmiany uprawy ale nie wiadomo dla jakich beneficjentów a w listopadzie 2013 r. na powrót wprowadzono możliwość zmiany uprawy z sadów na inne i też nie wiadomo kto może tego dokonać, gdyby przyjąć, że zmiany dotyczą także tych beneficjentów którzy prowadzą sad na podstawie rozporządzenie z 2009 r. to naruszono w 2013 roku zasadę zakazu działania prawa wstecz;

10) § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., poprzez jego niezastosowanie i odmowę płatności, pomimo nie wyjaśnienia sprawy w danym roku i mylne przekonanie organu, iż krótkotrwałe uchybienie, spowodowane okolicznościami niezależnymi od rolnika, jest podstawą do odmowy płatności w 2013 r., przez co rolnik jest dwukrotnie ukarany raz przez naturę i potem za działanie natury przez organ;

11) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 3 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego co skutkuje brakiem możliwości stwierdzenia prawidłowej podstawy prawnej;

12) art. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady WE Nr 146/2008 z dnia 14 lutego 2008 r. zmieniające rozporządzenie WE nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia. (Dz.Urz. UE L 2008, 46), poprzez jego pominięcie, a zgodnie z którym drobne uchybienia skarżącego zgodne z ochroną środowiska nie mają wpływu na sankcje w płatności

13) art. 77 kpa poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego a oparcie się jedynie na bazie danych w ARiMR i fotografiach bez daty ich wykonania, co wyklucza uznanie ich jako dowodu w sprawie;

14) art.78 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego a szczególności pominięcie wyjaśnień strony dotyczących przeznaczenia sadów, oraz przedkładanych w toku rozpoznawania sprawy do wglądu dokumentów, potwierdzających stan faktyczny uprawy, co skutkowało nieadekwatnym uzasadnieniem decyzji do stanu faktycznego;

15) art. 107 kpa poprzez niepełne uzasadnienie decyzji, a w szczególności jej podstawy prawnej;

16) brak zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, co uniemożliwiło uzupełnienie tezy dowodowej przez stronę i naruszyło jej prawa do obrony;

17) niewyjaśnienie rozbieżności i brak wezwania strony do złożenia wyjaśnienia, w zakresie jej planów na 2013 rok, które zostały zniweczone ustanowieniem prawa działającego wstecz do stosunków powstałych w 2009 r. i to w drodze rozporządzenia, co stanowi naruszenie zasady prawidłowej legislacji, albowiem sankcje i nakazy mogą być jedynie stosowane w ustawie;

18) art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez uznanie, że strona nie udowodniła faktu prowadzenia sadu w gospodarstwie rolnym, oraz spełnienia przez te grunty warunków do uznania je za sady, poprzez nie zawiadomienie jej o możliwości złożenia dodatkowych dowodów w sprawie przed wydaniem decyzji.

19) art. 36 kpa poprzez przekroczenie terminów, w jakich sprawa winna być rozpoznana.

Powyższe zarzuty skarżący rozwinął w obszernym uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Mając zatem na uwadze ww. podstawy orzekania sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, iż tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności rolnośrodowiskowej reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013, a także ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007r. Nr 64, poz. 427 z późn.zm., zwana dalej "ustawą").

Zgodnie z § 2 ust.1 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn.zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 58 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. utraciło moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Przy czym, jak wynika z zapisu § 50 ust. 2 pkt 1) i 2) rozporządzenia z 13 marca 2013 r. do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że:

- płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58;

-jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Zgodnie zaś z § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 5 pkt 2 (rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.

Zgodnie natomiast z załącznikiem Nr 9 do rozporządzenia MRiRW z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego(Dz.U.2007r., Nr 29 poz.189 ze zm.) dla drzewek owocowych określono następujące wymagania :

wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Dodatkowo w myśl § 4 ust.2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe m.in. przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, które są określone w załączniku Nr 3 do rozporządzenia, zgodnie z którym, w przypadku uprawy jabłoni domowej minimalna obsada drzew wynosi 125 sztuk na 1 ha.

Jak wynika natomiast z ustaleń kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnika w przypadku działek rolnych A ,B, C, CC oraz D nie stwierdzono minimalnej obsady 125 sztuk drzew na hektar (uwzględniając 5% poziom błędu).

Zgodnie natomiast z § 27 ust.1 pkt 1) rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów (z granicą błędu 5% wymaganej obsady) stosuje się zmniejszenie płatności w wysokości 100%.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, iż żadna ze stron sporu nie kwestionuje, iż na gruntach deklarowanych w spornym wariancie 2.9 i 2.10 nie były spełnione wymagania określone w obowiązujących przepisach. Jednakże skarżący powołuje się na art.75 rozporządzenia nr 1122/2009, który w jego ocenie umożliwiał przyznanie wnioskowanych płatności. Organy natomiast stanęły na stanowisku, iż przepisy art.75 rozporządzenia nr 1122/2009 nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Rację w tym sporze należy przyznać organom administracji. Dlatego też płatność rolnośrodowiskowa, o którą wnioskował skarżący nie mogła zostać przyznana, mimo wystąpienia siły wyższej, gdyż warunki i wymogi do jej przyznania nie zostały spełnione.

W wypadku wystąpienia siły wyższej organ nie przyznaje płatności i jednocześnie nie nakazuje zwrotu już pobranych płatności (por. § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - Dz.Urz. UE L nr 368, s.15 ze zm.; dalej rozporządzenie nr 1974/2006).

Zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności.

Natomiast w myśl art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Ustęp 2 art. 47 ww. rozporządzenia stanowi, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

§ 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. wskazuje, że inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Organy administracji zasadnie stanęły na stanowisku, że przepis art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 nie ma zastosowania w zakresie płatności rolnośrodowiskowych, gdyż obowiązujące w sprawie przepisy prawa nie zawierają odesłań pozwalających na zastosowanie przepisów dotyczących siły wyższej zawartych w art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009. Innymi słowy, rozporządzenia: Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.; dalej rozporządzenie nr 1698/2005) oraz Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25 z 28.1.2011, str. 8, ze zm., dalej rozporządzenie nr 65/2011) i Komisji nr 1974/2006, a także przepisy krajowe i rozporządzenie nr 1122/2009 w zakresie stosowanym do płatności rolnośrodowiskowych nie zawierają przepisów pozwalających przyznać płatności w wypadku wystąpienia siły wyższej. A zatem brak jest podstaw prawnych do przyznania wnioskowanych przez skarżącego płatności rolnośrodowiskowych w zakresie wariantów 2.9. i 2.10. Tym samym skład orzekający nie podziela poglądu wyrażonego m.in. przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn.akt II SA/Go 395/14, na który powołuje się skarżący. Określony w przepisach reżim płatności bezpośrednich, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie ma zastosowania do wymogów płatności rolnośrodowiskowych. Załącznik nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 26 lutego 2009 r. określa wymogi dla poszczególnych wariantów i pakietów i nie należą one do wymogów podstawowych, o których mowa w § 3 ust.1 tego rozporządzenia. Tym samym wymóg minimalnej obsady drzew i krzewów nie może być uznany za drobną niezgodność, w rozumieniu art.24 ust.2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Stanowi on jednak o dotrzymaniu 5-letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jeżeli bowiem zobowiązania w danym roku nie mogą być spełnione, pomoc nie jest wypłacana, ale zobowiązanie nadal powinno być kontynuowane. Przypadek działania siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności ma znaczenie wyłącznie w kwestii ewentualnego zwrotu płatności już wypłaconych.

Należy wyjaśnić, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 (...), jeżeli m.in.: spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 58 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r.).

Jak już wyżej wspomniano, wysokość zmniejszeń określa załącznik Nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów oraz wymogów co do materiału szkółkarskiego m.in. w wariancie 2.9 i 2.10 skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie. W świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest zatem możliwe przyznanie wnioskodawcy płatności w ramach pakietu rolnośrodowiskowego do działek rolnych, na których nie spełniono wymogów dla danego pakietu, z powodu wystąpienia przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie. A zatem każdy przypadek wystąpienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności należy rozpatrywać mając na względzie wykonanie działań w zakresie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W rozpatrywanym przypadku skarżący P. Z.zobowiązał się do prowadzenia uprawy sadowniczej metodami ekologicznymi, o minimalnej obsadzie drzew co najmniej 125 sztuk na 1 ha. Wymóg ten, a także wymogi odnośnie materiału szkółkarskiego (wysokość drzewek min. 80 cm) nie został przez rolnika spełniony, a zatem nie można było uznać, aby zobowiązanie zostało przez rolnika dochowane w tym zakresie.

Wobec powyższego, nie sposób dopatrzyć się nieprawidłowości w działaniach organów, które na mocy obowiązujących przepisów odmówiły przyznania płatności rolnośrodowiskowych, o które wnioskował skarżący.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy przede wszystkim podkreślić, iż mające zastosowanie w sprawie przepisy nie budzą żadnych zastrzeżeń, gdyż są jasne i nie wymagają zabiegów interpretacyjnych. Odnośnie przeprowadzonych w sprawie czynności kontrolnych, które, w ocenie Sądu, zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz z należytą dokładnością i starannością, brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do prawidłowości ustalonego stanu faktycznego.

Zgodnie z przepisami art. 30 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRROW przeprowadzenie kontroli może zostać powierzone jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi w art.31 ust.1 tejże ustawy. Kontrole te przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione, zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 Nr 183, poz. 1138). Zgodnie z w/w przepisem rozporządzenia jednostki organizacyjne i osoby zatrudnione w niej m.in.:

1) posiadają wykształcenie wyższe w zakresie rolnictwa lub ogrodnictwa, lub wykształcenie średnie rolnicze lub ogrodnicze albo wykształcenie wyższe w zakresie geodezji i kartografii lub wykształcenie średnie geodezyjne - odpowiadające zakresowi powierzchownych im czynności kontrolnych,

2) posiadają uprawnienia zawodowe w zakresie określonym w art. 43 pkt. 1, 2, 5 lub 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 z późn.zm.),

3) zostaną przed podjęciem czynności kontrolnych przeszkolone, w zakresie odpowiadającym powierzonym im czynnościom,

4) jednostki organizacyjne zapewniają:

- sprzęt pomiarowy i informatyczny w liczbie umożliwiającej sprawne wykonanie

pomiarów geodezyjnych,

- sprzęt informatyczny i oprogramowanie zapewniające przetwarzanie danych, zgodnie z systemem informatycznym posiadanym przez ARiMR,

- środki transportu zapewniające sprawne wykonywanie powierzonych kontroli.

Jedynie kontrolom przeprowadzonym w gospodarstwach wnioskodawców przez upoważnionych inspektorów ARiMR, których obowiązkiem jest ustalenie powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności i sporządzenie szczegółowego protokołu z kontroli należy co do zasady przypisać przymiot wiarygodności - właśnie z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn.akt II GSK 492/07). Wskazać należy, iż zgodnie z § 76 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Raport z czynności kontrolnych, o którym mowa w przepisie art. 31a ust. 10 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a. (wyrok WSA z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt. I SA/Sz 704/10, LEX nr 750468). Przepis art. 76 § 3 kpa dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu. Nie wyklucza to przeprowadzenia dowodu zaprzeczającego autentyczności dokumentu. Oba domniemania mogą być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczyniła.

W ocenie Sądu, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie nie naruszył także pozostałych powołanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że część powołanych przez skarżącego przepisów nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż ustawa z 7 marca 2007r. wprowadziła własne odrębne od kodeksu postępowania administracyjnego, zasady postępowania. I tak, zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007r. w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W związku z powyższym to od inicjatywy samego skarżącego zależało, czy organ udzieli niezbędnych pouczeń i informacji, a także zapewni czynny udział w postępowaniu.

Reasumując, organy obydwu instancji nie naruszyły przepisów postępowania w sposób uzasadniający uchylenie decyzji. Organy dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i, zdaniem Sądu, jest ona prawidłowa. Organy poinformowały także skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art.36 § 1 kpa, podając jako przyczynę skomplikowany charakter sprawy oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy (pismo z 23 czerwca 2014 r. znak [...] w aktach admin.). Zasada szybkości postępowania określona w art. 12 kpa ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 kpa, nie może bowiem pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (v. wyrok WSA w Łodzi z 3 września 2014 r. sygn.akt II SAB/Łd 98/14, publ. LEX nr 1520304).

Wobec powyższego, ponieważ nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego, które mogłoby stać się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji, skargę jako bezzasadną oddalono na mocy art.151 p.p.s.a.