Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 164/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art, 8, art. 9, art. 11, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 3, art. 25
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 17b
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Głubczyc z dnia 18 września 2014 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 stycznia 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Głubczycach, działającego z upoważnienia Burmistrza Głubczyc z dnia 18 września 2014 r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania L. B. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką – L. B., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Ostateczną decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Głubczycach z dnia 13 czerwca 2012 r., nr [...], przyznano L. B. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w wysokości 520 zł miesięcznie począwszy od 1 kwietnia 2012 r. do 31 maja 2013 r. w związku z opieką nad L. B., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Następnie wnioskiem z dnia 10 września 2014 r. L. B. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Głubczycach o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką L. B. Do podania dołączył m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności [...] z dnia 4 czerwca 2013 r., nr [...], o uznaniu matki za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności matki wnioskodawcy datuje się od 14 marca 2012 r., a niepełnosprawność istnieje od 1985 r., orzeczenie zaś wydano na stałe; zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] z dnia 10 września 2014 r., nr [...], informujące o podleganiu przez wnioskodawcę ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2014 r.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Głubczycach, działając z upoważnienia Burmistrza Głubczyc, decyzją z dnia 18 września 2014 r., na podstawie art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567 - zwanej dalej ustawą), nie przyznał L. B. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką – L. B. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że L. B. uzyskiwane od dnia 1 kwietnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne na matkę utracił z dniem 31 maja 2013 r. z powodu upływu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 maja 2012 r. Odnotował, że w dniu 10 września 2014 r. składając ww. wniosek skarżący dołączył nowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 4 czerwca 2013 r. oraz zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] z dnia 10 września 2014 r. informujące o podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jednocześnie organ I instancji uznał, iż L. B. nie spełnia warunków art. 1 ustawy, gdyż nie utracił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 30 czerwca 2013 r. w związku ze zmianą przepisów. Dalej wskazał, że prawo do uprzednio przyznanego świadczenia upłynęło 31 maja 2013 r., z powodu utraty ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu I instancji, zasiłek dla opiekuna przysługuje tylko tym osobom, które utraciły świadczenie pielęgnacyjne od 1 lipca 2013 r. w wyniku ich wygaśnięcia na skutek zmiany przepisów.

Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej już raz ustanowił go opiekunem matki, za co otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 kwietnia 2012 r. do 31 maja 2013 r. Jednak, po tej dacie utracił to świadczenie w związku ze zmianą przepisów prawnych. Wskazał, że w decyzji z dnia 18 września 2014 r., wyjaśniono mu, że cofnięcie świadczenia nie miało związku ze zmianą przepisów, a z wygaśnięciem ważności orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 10 maja 2012 r. Dlatego mając na uwadze treść nowego orzeczenia z dnia 4 czerwca 2013 r., z którego wynika, iż niepełnosprawność matki w stopniu znacznym datuje się od 14 marca 2012 r., nie zgadza się z wydaną decyzją. W dalszej części odwołania wskazał na zły stan zdrowia matki i związany z tym brak możliwości podjęcia przez niego pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opole decyzją z dnia 28 stycznia 2015 r. nr [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję. Kolegium po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego w sprawie wyjaśniło, że aby otrzymać zasiłek dla opiekuna należy spełnić przesłanki pozytywne określone w art. 2 ust. 1-3 ustawy. Jednocześnie zaakcentowało, że nie mogą zaistnieć przesłanki negatywne określone w art. 2 ust. 5 ustawy. Dalej Kolegium stwierdziło, że nie budzi wątpliwości, że matka L. B. jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem z dnia 4 czerwca 2013 r. zaliczającym ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 marca 2012 r., a niepełnosprawność istnieje od 1985 r., i orzeczenie wydano na stałe. Kolegium argumentowało, że orzeczenie to stanowi kontynuację orzeczenia z dnia 10 maja 2012 r. L. B. jest osobą, na której zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej matki i na mocy decyzji z dnia 13 czerwca 2012 r. miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł miesięcznie, począwszy od 1 kwietnia 2012 r. do 31 maja 2013 r. w związku z opieką nad matką – L. B. Następnie Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydano na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony (a tak sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie) prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W odniesieniu do tego podkreśliło, że art. 2 ust. 1 ustawy wyraźnie wskazuje, że zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. Przepis ten dotyczy tylko tych osób, którym z mocy prawa wygasły decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne. Tymczasem w badanej sprawie świadczenie pielęgnacyjne przyznano na czas określony, tj. do dnia 31 maja 2013 r., co związane było z upływem ważności orzeczenia o niepełnosprawności, stąd nie miały znaczenia w sprawie kwestie podnoszone przez stronę w odwołaniu. Niespełnienie bowiem chociażby jednego z warunków koniecznych do przyznania wnioskowanego zasiłku powoduje brak podstaw do jego przyznania.

W skardze skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją. Wskazał, iż jest płatnikiem KRUS-u, jednak - według przedstawionego do skargi zaświadczenia z dnia 15 października 2014 r. - nie powinien płacić składek z tytułu ubezpieczenia rolnika, dlatego 16 października 2014 r., zarejestrował się jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Podkreślił, że OPS w Głubczycach nadal nie przyznaje mu świadczenia mimo istnienia kontynuacji prawa do niego, co potwierdza przedłożone orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 4 czerwca 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej podanych. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest natomiast przez przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla opiekuna.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), zwanej dalej także ustawą. Przedmiotowa regulacja wykonuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557), w którym Trybunał zakwestionował zgodność z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), na podstawie którego z dniem 1 lipca 2013 r. wygaszono z mocy prawa decyzje przyznające opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych świadczenia pielęgnacyjne, przyznane na dotychczasowych zasadach. Założeniem ustawodawcy było objęcie wspomnianym zasiłkiem te osoby, którym decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa, na co wskazuje przepis art. 1 ustawy. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 ustawy).

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (art. 2 ust. 2 ustawy).

W myśl art. 3 ust.1 ustawy w przypadku, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, 1623 i 1650) świadczenie to przysługuje odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2).

Zgodnie ust. 5 art. 2 ustawy zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których:

1) osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub

2) na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozpoznając wniosek skarżącego organy oparły swoje rozstrzygnięcie jedynie na treści art. 2 ustawy ustalając, iż decyzja o przyznaniu prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa, albowiem jej byt prawny związany był z utratą w dacie 31 maja 2013 r. ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności L. B. - matki skarżącego.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżący do 31 maja 2013 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. We wniosku złożonym na druku formularza, dotyczącego osób, które "w okresie do 30 czerwca 2013 r. miały przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na niżej wymienioną osobę i decyzja o jego przyznaniu wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r.", podał, że wnosi o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od 15 maja 2014 r. Dołączył do niego zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] z dnia 10 września 2014 r. informujące o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz decyzją w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2014 r. Do podania dołączył również orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 4 czerwca 2013 r. o uznaniu matki za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 14 marca 2012 r., którym nadto stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 1985 r.; orzeczenie wydano na stałe.

W tym względzie dostrzec przyjdzie, że L. B., zwracając się o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – L. B. przedłożył dokumenty informujące, że jest rolnikiem i podlega z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W świetle tych dokumentów organy powinny odnieść się zatem do zasygnalizowanej przez skarżącego kwestii związanej z tym, że z zaświadczenia KRUS z 10 września 2014 r. wynika, iż od 31 października 2014 r. skarżący zaczął podlegać z mocy ustawy ubezpieczeniom społecznym, jako rolnik. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że uprzednio skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Tymczasem organy pominęły tę okoliczność, nie wskazały, jakie z tego wynikają skutki w tym zakresie dla skarżącego, zatem niewątpliwie naruszyły art. 107 § 3 K.p.a., nie uzasadniając w żaden sposób tej kwestii, a nie jest rzeczą Sądu wyręczanie organów w tym zakresie. Wskazać warto, że stosownie do postanowień tego przepisu uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć tak, aby strony poznały argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Motywy decyzji winny wyjaśnić tok rozumowania organu prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Jak trafnie podniósł WSA w Poznaniu w wyroku z 21 maja 2013 r. (sygn. akt II SA/Po 1069/12, LEX nr 1329506), jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania, z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do sądu.

Trzeba także zaakcentować, iż z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie był informowany o przysługujących mu prawach, podczas gdy ustawodawca zmieniał w sposób istotny przepisy w zakresie świadczeń rodzinnych.

Zdaniem Sądu, w świetle dołączonych przez wnioskodawcę dokumentów do omówionego wniosku, mając także na uwadze fakt, że na mocy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów do ustawy o świadczeniach rodzinnych został dodany art. 17b, zgodnie z którym rolnicy mogą ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, od dnia 15 maja 2014 r., organ powinien był powziąć wątpliwości co do charakteru wnioskowanego świadczenia. Zwłaszcza, że osoby nie znające prawa mogą nie rozróżniać tych świadczeń. Po myśli wyżej powołanego przepisu, w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust 1). Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Przy czym uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozostaje w związku nie tylko z niepełnosprawnością osoby, wobec której na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny, lecz również z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lub też ich niepodejmowaniem) w celu sprawowania nad nią stałej opieki, co w przypadku rolników oznacza zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Trzeba raz jeszcze odnotować, że skarżący wywodzi swoje prawa także z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 4 czerwca 2013 r. o uznaniu matki za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 14 marca 2012 r., na stałe, wskazując na możliwość kontynuacji wcześniej przyznanego świadczenia (zob. art. 25 ustawy).

Mając na uwadze powyższe, biorąc również pod uwagę, że wnioskodawca nie zna dostatecznie przepisów prawa w omówionym zakresie, a organ nie udzielił mu żadnych informacji w tej materii, to powinnością organu, po myśli art. 9 K.p.a., było dokładnie ustalenie przedmiotu żądania zgłoszonego przez stronę. Przy czym organ nie jest zwolniony z tego obowiązku, gdy podanie zostanie złożone na druku formularza, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ zatem obowiązany jest do udzielania całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. Obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania, tj. od chwili jego wszczęcia, aż do jego zakończenia decyzją. Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2001 r., I SA 2447/00, LEX nr 54741). Z omawianej zasady informowania stron wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Przede wszystkim organ powinien czuwać nad tym, aby strona w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu organ winien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Podkreślenia wymaga, że organ winien mieć na względzie, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Zatem organ, stosując się do zasad postępowania administracyjnego, powinien należycie i wyczerpująco informować skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji przyjdzie zarzucić organom naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, takich jak zasada prawdy obiektywnej, zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasada udzielania informacji faktycznej i prawnej, zasada przekonywania, zasada oficjalności postępowania, wyrażonych odpowiednio w art. 7 art. 8, art. 9, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 i art. 77 § 1 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że wynikający z art. 9 K.p.a. obowiązek organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej nie stanowi obowiązku ingerowania w zakres żądania strony, gdy ten jest wyraźnie we wniosku określony i takiego kierowania zakresem tego żądania, który mógłby objąć wszelkie związane ze sprawą aspekty, w sytuacji gdy ich wszechstronne rozpoznanie możliwe jest w drodze postępowania wszczętego z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II OSK 798/13, LEX nr 1572786).

W konsekwencji, nie wyjaśniając wskazanych okoliczności w decyzjach i nie ustalając treści żądania wnioskodawcy w jego rzeczywistej treści organy obu instancji dopuściły się naruszenia wskazanych powyżej przepisów.

Stwierdzone naruszenia prawa procesowego dały Sądowi podstawę do uchylenia decyzji organów obu instancji, stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd w pkt 2 orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a.