Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 613/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 104, art. 107 § 3, art. 130 § 4, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1 i 5, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 1, art. 37
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 18 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 roku sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2013 roku Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] oraz Nr [...] Burmistrz G. W. odmówił przyznania M. F. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad rodzicami: H. F. i M. F..

W podstawie prawnej decyzji organ I instancji przywołał przepisy art. 104 i art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej jako "k.p.a."); art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1-3 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm. – dalej jako "u.ś.r."); Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2011 r., Nr 298, poz. 1769 z późn. zm.); Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959).

W uzasadnieniach decyzji organ I instancji podniósł, że dnia [...] października 2012 r. M. F. wystąpiła z wnioskami o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z sprawowaną opieką nad rodzicami. Organ argumentował, iż z przedstawionej przez wnioskodawczynię dokumentacji wynika, że jest osobą bierną zawodowo oraz posiada ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, która powstała przed 21 rokiem życia. Wnioskodawczyni ma również ustalone prawo do zasiłku stałego, co wynika z decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. W. z dnia [...] grudnia 2011 r. znak [...], zmienionej decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak [...]. Podano, że ojciec wnioskodawczyni posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. W. z dnia [...] października 2012 r. znak [...], zaliczające do znacznego stopnia niepełnosprawności, natomiast matka posiada orzeczenie Komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia zaliczające ją do pierwszej grupy inwalidów i orzekające wobec niej inwalidztwo trwałe. Organ I instancji przyznał, że rodzice wnioskodawczyni wymagają stałej opieki, jednakże w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane, bowiem osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku stałego.

W dniu [...] listopada 2012 r. M. F. wniosła odwołanie od obu decyzji Burmistrza G. W. z dnia [...] października 2012 r.

W odwołaniu podniesiono, że w ciągu ostatnich trzech lat znacznie pogorszył się stan zdrowia jej rodziców, przez co musiała zrezygnować z pracy zarobkowej, aby sprawować nad nimi opiekę. Wskazano, iż w tej sytuacji odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest krzywdząca. Odwołująca podkreśliła, że przy każdym kolejnym wniosku rezygnowała na piśmie z zasiłku stałego przyznanego jej w związku z umiarkowaną niepełnosprawnością, ale rezygnacja ta nie została przez organ I instancji uwzględniona. M. F. zaznaczyła, że krzywdzące są dla niej uznanie ją za osobę bierną zawodowo. Podniosła, że zasiłek otrzymuje w związku z niepełnosprawnością, a w poprzednich latach pracowała fizycznie. Podniosła również, że pomimo zwiększenia kwoty otrzymywanego przez nią zasiłku stałego, jej sytuacja materialna nie poprawiła się i po spłaceniu raty kredytu bankowego niewiele pozostaje na życie.

Decyzjami z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] oraz Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., utrzymało w mocy obie zaskarżone decyzje Burmistrza G. W.

Uzasadniając rozstrzygnięcia Kolegium podzieliło przyjętą przez organ I instancji ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy. W ocenie Kolegium organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. i zasadnie przyjął, że w związku z posiadanym przez M. F. prawem do zasiłku stałego nie może ona uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad rodzicami.

W dniu 24 kwietnia 2013 r. M. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...].

W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację przytoczoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponownie podniesiono, że w ciągu ostatnich trzech lat skarżąca składała wnioski o przyznanie świadczeń pielęgnacyjnych w związku ze sprawowaniem opieki nad chorymi rodzicami i za każdym razem decyzja Ośrodka Pomocy Społecznej była odmowna. Wskazała, iż oboje rodzice są nie tylko w podeszłym wieku, ale również są osobami bardzo schorowanymi. Ponieważ rodzina nie jest zamożna, nie ma możliwości zatrudnienia profesjonalnej opiekunki. Skarżąca ponownie podkreśliła, że informowała Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, iż zrezygnuje z otrzymywanego zasiłku w momencie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, ale jak dotąd Dyrektor nie brał pod uwagę kierowanych do niego próśb. Skarżąca zaznaczyła również, że w pełni świadomie zrezygnowała z pracy zarobkowej, aby sprawować opiekę nad rodzicami pomimo faktu, iż skazała siebie w ten sposób na życie w ubóstwie. M. F. podniosła również, że nie jest dla niej zrozumiałe, dlaczego jej schorowani rodzice nie mają prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko dlatego, że pozostają w związku małżeńskim. Do skargi dołączono dokumenty dotyczące leczenia szpitalnego matki wnioskodawczyni.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji ponownie przytoczył treść art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. oraz podkreślił, że na tej podstawie należało odmówić wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania skarżącej M. F. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką – H. F. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż taki przedmiot zaskarżenia skarżąca oznaczyła w skardze, podając numer zaskarżonej decyzji – [...], a zakresu tego nie zmieniła pomimo skierowanego do niej zapytania. W konsekwencji Sąd przyjął, za organem II instancji, iż skarga nie obejmowała decyzji Nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza G. W. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z sprawowaniem opieki nad schorowanym ojcem. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż tak określony zakres skargi w istocie nie ma wpływu na sytuację prawną skarżącej w aspekcie oceny jej uprawnień do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem w świetle przepisów u.ś.r. – art. 17 ust. 5 pkt 1a, świadczenie to może zostać przyznane wyłącznie na jednego z rodziców, także w sytuacji, gdy oboje wymagają opieki.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm. – dalej u.ś.r.). Ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, również w zakresie istotnym dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 u.ś.r., w brzmieniu na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, uwzględniał zmiany wprowadzone ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r., Nr 205, poz. 1212). I tak, zgodnie z art. 17 ust.1 pkt 1-4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Matka skarżącej posiada orzeczenie Komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, zaliczające ją do pierwszej grupy inwalidów oraz orzekające wobec niej inwalidztwo trwałe. Pozostaje w związku małżeńskim z M. F., posiadającym orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. W., zaliczające do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tych uwarunkowaniach skarżąca, jako osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy i która zarazem nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest uprawniona do ubiegania się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką sprawowaną nad schorowaną matką. Powyższe nie przesądza jednakże, że prawo do tego świadczenia zostanie skarżącej przyznane. Należy bowiem mieć na uwadze te przepisy u.ś.r., które określają przesłanki negatywne, uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Spośród tych przepisów dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma przesłanka negatywna o której stanowi przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 a) u.ś.r. Stosownie do tego przepisu świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca na mocy decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] ma ustalone i przyznane prawo do zasiłku stałego. W tych okolicznościach organ I instancji uznał, że ustalone prawo do zasiłku stałego wyklucza możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej. Stanowisko to podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. W opinii Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę stanowisko to w okolicznościach rozpatrywanej sprawy uznać należy co najmniej za przedwczesne.

Wskazać należy, iż w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podniosła, że z uwagi na wyższą wysokość świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowałaby z zasiłku stałego, o ile świadczenie zostałoby jej przyznane. Niewątpliwie, w świetle regulacji zawartej w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., pobieranie zasiłku stałego wyklucza możliwość otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy jednakże zauważyć, że ustawa o świadczeniach rodzinnych jest jedną z szeregu ustaw składających się na system zabezpieczenia społecznego, którego celem jest udzielenie wsparcia osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej niedostatkiem. Do tego systemu należy również ustawa z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 – dalej jako "u.p.s."). Jednym ze świadczeń, które ustawa ta przewiduje, jest zasiłek stały. Prawo do tego świadczenia ustalane jest na podstawie art. 37 u.p.s., w świetle którego zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej, która nie jest w stanie zapracować na swoje utrzymanie (z powodu wieku, niepełnosprawności lub niezdolności do samodzielnej egzystencji) oraz nie posiada dochodów pozwalających na godną egzystencję. Ustawa o pomocy społecznej uznaje za osobę niezdolną do pracy z powodu wieku kobietę, która ukończyła 60 lat i mężczyznę, który ukończył 65 lat. Natomiast zgodnie z przepisami z zakresu ubezpieczeń społecznych, całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Całkowicie niezdolne do pracy są również osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji, a więc takie, które nie są w stanie zaspokajać podstawowych potrzeb życiowych bez pomocy innych osób. Ponadto całkowita niezdolność do pracy spowodowana niepełnosprawnością dotyczy osób zaliczanych do I i II grupy inwalidzkiej oraz osób legitymujących się znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Należy przy tym zaznaczyć, że niezdolność do pracy nie jest tożsama z niepełnosprawnością - osoba niezdolna do pracy nie musi być niepełnosprawna, a niepełnosprawny może być zdolny do pracy. Przyznanie prawa do zasiłku stałego wymaga nadto spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 u.p.s. Z uzasadnienia decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego wynika, że skarżąca legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i spełnia kryterium dochodowe, co stanowiło podstawę do przyznania tego świadczenia.

Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 37 ust. 4 u.p.s. w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, zasiłek stały nie przysługuje. Z kolei powoływany przez organy obu instancji przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli dana osoba ma ustalone prawo do zasiłku stałego.

System prawa powinien charakteryzować się zupełnością oraz spójnością. Ustawodawca wprowadzając obie wskazane powyżej regulacje niewątpliwie zamierzał wykluczyć sytuację, w której jedna osoba pobierałaby jednocześnie dwa świadczenia, przy czym zauważyć należy, że pomimo, iż celem tych świadczeń jest zapewnienie danej osobie minimalnych środków utrzymania, to ich charakter jest różny. Świadczenie pielęgnacyjne ze swej istoty stanowi rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia w związku z opieką sprawowaną nad chorym członkiem rodziny. Z kolei zasiłek stały to finansowe wsparcie dla osoby, która z powodu wieku lub stanu zdrowia nie jest w stanie zapracować na swoje utrzymanie. Skarżąca na etapie postępowania administracyjnego podnosiła, że zrezygnowała z pracy zarobkowej z uwagi na konieczność zapewnienia opieki rodzicom (dowód: świadectwo pracy z [...].08.2011 r. – k. nr 1 akt I instancji). Samorządowe Kolegium Odwoławcze okoliczności tych nie zbadało i nie rozważyło. Tymczasem z punktu widzenia zasad konstytucyjnych nie do przyjęcia jest stanowisko pozbawiające skarżącą prawa do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tej tylko przyczyny, że wcześniej uzyskała prawo do zasiłku stałego. Nie można bowiem wykluczyć, że składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego skarżąca nie miała świadomości, iż z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad rodzicami może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Z akt sprawy nie wynika, aby o takiej możliwości była informowana.

Zważyć należy, iż skarżąca nie ma ukończonych 60 lat (ur. w [...] r.) i legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, co nie uniemożliwia jej podjęcia pracy zarobkowej. Skarżąca była czynna zawodowo do dnia [...] sierpnia 2011 r., stan zdrowia jej rodziców jest na tyle poważny, że wymagają oni stałej opieki osoby trzeciej, a zasiłek stały uzyskała decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. mając stwierdzony umiarkowany stopień niepełnosprawności (co, jak wyżej wskazano, nie uniemożliwia podjęcia przez nią pracy zarobkowej).

Zasiek stały ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że musi został przyznany na wniosek osoby, która spełnia przesłanki do jego otrzymania. Jednocześnie, aczkolwiek w decyzji o przyznaniu zasiłku stałego nie wskazuje się okresu na jaki świadczenie jest przyznawane, nie oznacza to jednak, że zasiłek taki przysługuje na czas nieokreślony. Do przesłanek mających znaczenie dla tego świadczenia należy chociażby zmiana sytuacji dochodowej strony. A contrario, nie można wykluczać możliwości zrezygnowania z zasiłku stałego przez osobę, która ma przyznane do niego prawo. Przypomnieć należy, iż świadczenie to ma charakter obligatoryjny, lecz przyznawane jest na wniosek, a w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego zasiłek ten nie przysługuje.

Skoro skarżąca w odwołaniu podniosła, że zgłaszała zamiar rezygnacji z zasiłku stałego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium w pierwszej kolejności powinno ustalić, czy miało to miejsce. Zdaniem Sądu, niezależnie od wyniku tych ustaleń, wobec takiej deklaracji skarżącej obowiązkiem Kolegium było procedowanie nad wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Należy bowiem mieć na uwadze prawo strony do wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia. W sytuacji materialnej, w jakiej skarżąca znajduje się, powinna mieć zapewnioną możliwość wyboru, czy w miejsce otrzymywanej kwoty 389 zł zasiłku stałego, pobierałaby miesięcznie kwotę 420 zł świadczenia pielęgnacyjnego, a w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. również dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100 zł. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutkowałoby z kolei koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku stałego, co nie wymagałoby wniosku strony. Kwestia ta pozostaje jednakże poza zakresem niniejszej sprawy.

Zasadność argumentacji podniesionej w odwołaniu Kolegium powinno nadto rozważyć w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji ([...] marca 2013 r.). Należy mieć bowiem na uwadze, iż w dniu 1 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), która znacząco zmieniła ustawę o świadczeniach rodzinnych. Kolegium powinno uwzględnić przepisy przejściowe znajdujące się w ustawie nowelizującej, nakazujące stosować przepisy dotychczasowe w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.), jak również prawo do uzyskania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. Obowiązkiem organu było również pouczenie skarżącej, iż z dniem 1 stycznia 2013 r. możliwość ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom, które sprawują opiekę nad osobą, której niepełnosprawność powstała do 18 lub 25 roku życia. Do katalogu świadczeń opiekuńczych wprowadzono natomiast nowe świadczenie – specjalny zasiłek opiekuńczy, do którego uprawnienie ustala się z uwzględnieniem kryterium dochodowego, co ma ograniczyć liczbę świadczeniobiorców. Wyjaśnienie tych zmian skarżącej może mieć wpływ na podjęcie przez nią decyzji co do wyboru rodzaju świadczenia, o które będzie ubiegać się. O tym wszystkim, zgodnie z wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania, skarżąca powinna zostać pouczona na etapie postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 7 lipca 1989 r. sygn. akt III SA 729/84 (opubl. w: ONSA 1984/2/117) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż obowiązek informowania strony przez organ administracji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, ciąży na organach administracji państwowej zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi. Brak znajomości przepisów prawa może bowiem spowodować nieudolne, a zwłaszcza w wielu przypadkach nie zaspokojenie w pełni interesu strony (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 64 i 65). W powołanym powyżej wyroku NSA przyjął, iż udowodnione naruszenie obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie dochowano wymogów określonych przepisami prawa procesowego, nie doszło bowiem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czego w niniejszej sprawie Kolegium nie uczyniło. Organ odwoławczy powinien za każdym razem odnieść się do wszystkich twierdzeń i zarzutów podniesionych przez skarżącą i dać temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 §3 k.p.a. Wymogowi temu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada.

Powyższe uchybienia stanowiły o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni przedstawioną wyżej argumentację, mając na uwadze obowiązki ciążące na organie odwoławczym. Kolegium jest obowiązane ponownie rozpoznać sprawę, mając na uwadze zarzuty podnoszone przez skarżącą, iż wielokrotnie informowała organy o woli rezygnacji z zasiłku stałego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego oraz fakt podtrzymania tej deklaracji w odwołaniu oraz w skardze.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd postanowił na podstawie art. 152 p.p.s.a.