Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1200/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi L. T. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 27 września 2022 r. nr NEP.906.33.2.3.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Upomnieniem z dnia [...] marca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (dalej także: PPIS w B.) wezwał L. T. (dalej także: Skarżący, Strona) do stawienia się z dzieckiem H. T. ur. [...] stycznia 2019 r. w punkcie szczepień Przychodni [...] celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.

Następnie w związku z niewykonaniem powyższego obowiązku PPIS w B. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka, zgodnie z treścią tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. nałożył na Skarżącego grzywnę w kwocie [...]zł celem przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. A także wezwał do wykonania obowiązku wskazanego w ww. tytule wykonawczym w terminie 90 dni od dnia otrzymania przedmiotowego postanowienia.

Pismem z dnia [...] maja 2022 r. Skarżący wniósł do Wojewody [...] zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzucił brak wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479) – dalej: "u.p.e.a.") oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka przez organ egzekucyjny.

Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. oddalił zgłoszone zarzuty w całości.

Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie zarzutów. Zarzucił naruszenie art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a." – w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw., z art. 18 u.p.e.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także naruszenie art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – dalej: "Konstytucja RP" – art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r., poz. 1657) – dalej: "u.z.z.z." – art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.) – dalej także: "Rozporządzenie w sprawie szczepień – oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Konwencja sporządzona w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2, Dz.U. z 10 lipca 1993 r.) – dalej: "Konwencja o Ochronie Praw Człowieka".

Inspektor Sanitarny (dalej także: PWIS w B.) postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w jego opinii organ pierwszej instancji wyjaśnił podstawy prawne obowiązku będącego przedmiotem prowadzonego postępowania z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa. Ponadto wskazał nie tylko dane osobowe oraz wiek dziecka, ale również przedstawił dowody w sprawie, na których się oparł. Zdaniem organu wyjaśniono także Skarżącemu, kiedy obowiązek zaszczepienia małoletniej H. T. stał się wymagalny, a nadto w upomnieniu nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. oraz w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r., w części B pkt 5 jednoznacznie przedstawiono treść obowiązku podlegającego egzekucji, jak i również wskazano konkretne choroby zakaźne, przeciwko którym winny być przeprowadzone szczepienia ochronne oraz przedziały czasowe ich wykonania. Zdaniem organu jako niepodważalny należało uznać fakt niewykonania u małoletniej H. T. obowiązkowych szczepień przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince, różyczce, Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae.

Organ dodał, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ponosi osoba sprawująca prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny. W związku z powyższym organ uznał, że Skarżący jako rodzic H. T. nie dopełnił obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym celem działań zdrowotnych i profilaktycznych, a także działań mających na celu przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych, a ponadto przez niedopełnienie powyższego obowiązku pozbawił dziecko możliwości korzystania z dobrodziejstw profilaktyki zdrowotnej.

W dalszej kolejności PWIS w B. zgodził się ze stroną, że organ pierwszej instancji nie odniósł się do informacji o stwierdzeniu niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) u małoletniej, gdyż nie ma możliwości wystąpienia NOP bez wykonanych uprzednio szczepień ochronnych, w przedmiotowej sprawie.

Organ zauważył, że Skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, po czym podkreślił, iż zarzut ten został nieprawidłowo sformułowany, albowiem art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie istnieje. Podkreślił, że uwzględnił omyłkę strony i wziął pod uwagę prawidłowe sformułowanie tj. art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji w sposób szczegółowy odniósł się do podstaw prawnych nałożenia obowiązku szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym, właściwie wskazując na podstawowy akt prawny jakim jest Konstytucja RP oraz na art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b oraz art. 17 u.z.z.z. Wyjaśniona została również rola i znaczenie epidemiologiczne Programu Szczepień Ochronnych, wskazując, że na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z. "Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu". Organ podkreślił, że zgadza się ze Skarżącym, że Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, zwany dalej Komunikatem, ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Podkreślił jednak, że stanowi on wykładnię merytoryczno-techniczną dla lekarzy Podstawowej Opieki Zdrowotnej, kwalifikujących do szczepień ochronnych. Komunikat jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Organ dodał, że art. 87 Konstytucji RP nie zawiera komunikatu jako jednej z postaci źródeł powszechnie obowiązującego prawa, jednak fakt ten nie powoduje braku mocy obowiązującej takiego aktu.

Organ podkreślił, że obowiązek będący przedmiotem prowadzonego postępowania staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem szczepień w granice wiekowe określone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Dodał, że ze względów klinicznych i epidemiologicznych szczepienie winno być przeprowadzone zgodnie z zaleceniami określonymi w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Termin, w którym wymagane jest poddanie osoby pozostającej pod opieką szczepieniu obowiązkowemu, nie jest jednoznacznie określony w treści Komunikatu, ale stanowi on wskazówkę merytoryczną dla lekarzy Podstawowej Opieki Zdrowotnej, w tym lekarzy pediatrów lub lekarzy medycyny rodzinnej kwalifikujących do szczepień ochronnych. Szczepienie może być przeprowadzone również w terminach innych niż zalecane w Komunikacie, określonych przez lekarza w wezwaniu do poddania się szczepieniom, gdy z przyczyn zdrowotnych lub organizacyjnych istnieje konieczność przesunięcia terminu czy zastosowania odmiennego - przygotowanego dla konkretnego pacjenta schematu szczepienia (tzw. indywidualnego kalendarza szczepień). Organ dodał, że ramy czasowe określone w Programie Szczepień Ochronnych nie oznaczają dobrowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Ściśle wyznaczone terminy szczepień przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym oraz dokładnie określone interwały czasowe pomiędzy poszczególnymi szczepieniami zostały wyznaczone w oparciu o szeroko rozumianą, aktualną wiedzę medyczną w tym zakresie. Co więcej, samodzielne przesuwanie terminów szczepień, czy też ich kumulowanie według własnego uznania nie jest możliwe.

Organ podkreślił, że zarzut naruszenia art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., w zw., z art. 77 § 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie Praw Człowieka oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw., z art. 68 Konstytucji RP wykracza poza zarzuty w rozumieniu art. 33 § 2 u.p.e.a., jednak z uwagi na interes Skarżącego podjęło się wyjaśnień w tym zakresie, wyjaśniając, że pozostają one bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ pierwszej instancji wyjaśnił podstawy prawne wymagalności obowiązku szczepień ochronnych oraz w oparciu o zebrane w sprawie dowody podejmował działania celem wyegzekwowania tego obowiązku zgodnie z regulacjami wynikającymi z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Organ dodał także, że Strona wnosząc zarzuty w postepowaniu egzekucyjnym nie wniosła zarzutu naruszenia art. 4 u.z.z.z., dlatego też trudno się odnieść do jego treści.

Nadto w odniesieniu do zarzutu, że organ pierwszej instancji nie rozpoznał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i budzący zaufania do władzy publicznej, podkreślił, że do Stronu wystosowane było upomnienie w odpowiedzi, na które Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w którym oświadczył, że nie jest osobą uchylającą się od szczepień ochronnych i wniesie o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane jej dziecku. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. udzielił odpowiedzi na wszystkie zadane przez Stronę pytania. Następnie PPIS w B. zwrócił się zapytaniem do Przychodni [...] S.C., czy zaległe szczepienia zostały wykonane lub czy przedstawiono stosowne zaświadczenie z poradni specjalistycznej świadczące o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych. W odpowiedzi otrzymał informację, z której jasno wynikało, że Skarżący nie zgłosił się do placówki i nie dostarczył jakichkolwiek zaświadczeń do lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej. W dalszej kolejności organ podkreślił, że Konstytucja RP w art. 31 ust. 1 stwierdza wprawdzie, iż wolność człowieka podlega ochronie prawnej, dopuszcza jednak (ust. 3) ustanowienie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w ustawie, gdy są one konieczne dla ochrony zdrowia i praw innych osób.

Na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] września 2022 r. Skarżący złożył skargę wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, a także o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzucił naruszenie:

1) art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli,

2) art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej H. T. w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,

3) art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 u.z.z.z. może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż Skarżący może zaszczepić dziecko w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;

4) art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

5) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia,

6) art. 33 § 1 pkt 8 u.z.z.z. poprzez udanie, iż nałożona na Skarżącego grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego.

Ponadto Strona wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z., z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia określają Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wniesiono o zwrócenie się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z uwagi na fakt, że powyższe zagadnienie ma charakter prejudycjalny, Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie są zarzuty Skarżącego w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz rozstrzygnięcia wierzyciela i organu odwoławczego, wydane w następstwie wniesienia tych zarzutów. Istota sporu sprowadza się do oceny czy zarzuty Skarżącego są uzasadnione w świetle zaistniałego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego.

Z akt sprawy wynika, że [...] marca 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystosował do strony upomnienie nr [...], wzywające do stawienia się z dzieckiem H. T. (córką Skarżącego) w Punkcie Szczepień Przychodni [...] w B. celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych. W dniu [...] kwietnia 2022 r. (po postępowaniu wyjaśniającym) wierzyciel złożył do Wojewody [...] wniosek o egzekucję obowiązku poddania szczepieniom ochronnym H. T., córki L. T., zgodnie z treścią obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...]. Na podstawie tytułu wykonawczego, Wojewoda [...], w dniu [...] maja 2022 r., wydał postanowienie nakładające na zobowiązaną grzywnę celem przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w powyższym tytule wykonawczym. Po wszczęciu egzekucji administracyjnej (nałożeniu grzywny w celu przymuszenia) Skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wydał postanowienie oddalające zgłoszone zarzuty w całości. Na skutek zażalenia Skarżącego, Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.. Na to postanowienie Skarżący wniósł skargę do tut. Sądu żądając uchylenia postanowień organów obydwu instancji o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W myśl art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku,

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,

3) błąd co do zobowiązanego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane,

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że występują wszystkie bądź niektóre okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty skargi Sąd uznaje za bezzasadne. Skarżący w zarzutach powołał się na brak wymagalności obowiązku. W odniesieniu do zarzutu "naruszenia art. 17 ust. 11 u.z.z.z. u ludzi w zw. z art. 87 Konstytucji RP" (pkt 1) oraz zarzutu "naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych" (pkt 2), Sąd zauważa, że Inspektor Sanitarny w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo odniósł się do podstaw prawnych nałożenia obowiązku szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym. Wyjaśnił również stronie rolę i znaczenie epidemiologiczne Programu Szczepień Ochronnych (zwanym dalej: "PSO"). Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek, w istocie – jak wskazuje Skarżący - nie mieści się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, natomiast stanowi wskazówkę merytoryczno-techniczną dla przeprowadzających szczepienie ochronne.

Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest wskazany w tytule wykonawczym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. Na tej podstawie ustawodawca zobowiązał osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Zgodnie z definicją ustawową szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie (art. 2 pkt 26 u.z.z.z.). Szczepienie ochronne jest wyodrębnionym z zakresu ogólnego udzielania świadczeń zdrowotnych przedmiotem działalności i służy zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z. (powołany w całości art. 17 w podstawie prawnej tytułu wykonawczego) osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.).

W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).

W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie, że do strony były kierowane upomnienie i dalsza korespondencja w sprawie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom. Skarżący nie stawił się jednak na badanie kwalifikacyjne z dzieckiem, zatem brak było możliwości do wykluczenia przeciwwskazań przez lekarza i wydania stosownego zaświadczenia.

W myśl art. 17 ust. 10 u.z.z.z. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Na podstawie tej delegacji, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.), w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym – jeśli chodzi o dzieci – w jakim okresie ich życia.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z.

Zdaniem tut. Sądu ze wskazanych przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2398/15). Wskazane zatem przepisy stanowią podstawę prawną nałożenia obowiązku szczepień.

Należy przy tym podkreślić, że wierzyciel w tytule wykonawczym w sposób szczegółowy opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane.

Wbrew argumentacji użytej w skardze należy też podkreślić, że treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym wynika z przywołanej podstawy prawnej – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 u.z.z.z. Uszczegóławia ją wspomniane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z. oraz komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wydany na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Przepisy rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w § 3 regulują przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. To, że został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po jego upływie obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Z § 5 tego rozporządzenia wynika bowiem, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok.

Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.), a Program Szczepień Ochronnych na dany rok jest szczegółowym kalendarzem szczepień, zależnym od względów medycznych, jak również warunków epidemiologicznych. Ustalenie kalendarza szczepień nie należy do materii ustawowej. Uzasadnia to pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. Trudno byłoby oczekiwać, aby materią tą miał zajmować się sam ustawodawca, który w przywołanym akcie prawnym wyraźnie stanowi o obowiązku szczepień ochronnych, kwestie szczegółowe pozostawiając rozstrzygnięciu na niższych poziomach decyzyjnych (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18). W konsekwencji powyższego uprawnione jest stanowisko organu o niezasadności zarzutu nieistnienia obowiązku i określenia go niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Prawidłowo oceniły organy obu instancji również kwestię wymagalności dochodzonego od Skarżącego obowiązku, co było kwestionowane w ramach zarzutu wskazanego w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. i naruszenia art. 17 ust. 2 u.z.z.z. Ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do córki Skarżącego, stał się wymagalny, a argumenty wskazujące na niewymagalność obowiązku były w całości chybione. Jak wynika z art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to musi być aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem. W ust. 3 tego przepisu ustawodawca wskazał, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem, upłynęły 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4. Przepis art. 17 ust. 4 u.z.z.z. stanowi z kolei, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1760/19, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Pogląd ten skład orzekający w pełni podziela. W związku z powyższym niepoddanie przez Skarżącego dziecka H. T. badaniu kwalifikacyjnemu przed szczepieniem stanowiło naruszenie przez niego obowiązujących przepisów prawa, co skutkowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji przez organy do tego powołane.

W kwestii podniesionego w skardze do sądu zarzutu "naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych" (pkt 3) – odnotować należy po pierwsze, że Skarżącemu chodziło zapewne o art. 33 § 2 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. (w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – w obowiązującym stanie prawnym znajdującym zastosowanie w sprawie – nie ma bowiem art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Z uzasadnienia skargi co do pkt 3 wynika, że Skarżącemu chodzi o brak wymagalności obowiązku, ponieważ Rada Ministrów nie wydała programu zwalczania chorób zakaźnych na podstawie art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 u.z.z.z.

Sąd stwierdza, że art. 4 u.z.z.z., który w uzasadnieniu przywołuje strona, odnosi się do określenia przez Radę Ministrów programów zdrowotnych, które wynikają z bieżącej sytuacji epidemiologicznej oraz konieczności zapewnienia ochrony zdrowotnej osób, których szczególne narażenie na zakażenie wynika z sytuacji epidemiologicznej. Jak zasadnie zauważył organ II instancji przedmiotowa sprawa nie ma związku z treścią uregulowań zawartych w powyższym artykule.

Zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (pkt 4 skargi) jest bezzasadny, ponieważ Inspektor Sanitarny w postanowieniu z dnia [...] września 2022 r. odniósł się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, analizując cały zebrany materiał dowodowy. Ponadto Organ II instancji zidentyfikował datę urodzenia H. T., co pozostaje jednoznaczne z określeniem jej wieku. Rację ma organ, że nie należy do niego precyzowanie, w którym dniu, czy miesiącu obowiązek wykonania szczepień zostanie zaktualizowany. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych został określony wiek dziecka, w którym obowiązek zostaje zaktualizowany, co następnie doprecyzowywane jest w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok kalendarzowy. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 928/15 "PSO jest ogłaszany w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia a szczepienia są realizowane w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje PSO w zależności od kalendarzowego wieku dziecka". W związku z powyższym zarzuty Skarżącego należy uznać za bezzasadne.

Jak wynika z akt sprawy, zobowiązany miał stawić się z dzieckiem H. T. w Punkcie Szczepień Przychodni [...] w B. celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.

W aktach sprawy znajduje się upomnienie wystosowane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2022 r., wzywające Skarżącego do stawienia się z dzieckiem do podmiotu leczniczego celem rozpoczęcia szczepień ochronnych u małoletniej H. T..

Ponadto wbrew twierdzeniom strony, wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] maja 2022 r. wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu aktualizuje się w terminie podanym przez lekarza w powiadomieniu skierowanym do rodziców lub opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym terminie badaniu kwalifikacyjnemu i samemu szczepieniu. W kwestii wskazania, czy stan zdrowia dziecka pozwala na dokonanie iniekcji preparatem szczepionkowym, zauważyć należy, że na żadnym etapie postępowania egzekucyjnego zobowiązany nie przedstawił dokumentu opatrzonego podpisem lekarza, który wskazywałby na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych lub zaświadczenia wskazującego, na konieczność odroczenia wykonania obowiązku. Mimo to Skarżący uchylał się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom.

Na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta "Pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9." Obowiązek szczepień dziecka nie może być uchylony wobec braku zgody rodzica, skoro nie są stwierdzone przez lekarza przeciwskazania. Należy bowiem mieć na uwadze także art. 15 tej ustawy, zgodnie z którym: "Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej." Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje możliwości odmowy poddania się obowiązkowym szczepieniom, skoro lekarz nie stwierdził przeciwskazań.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (pkt 5 skargi). Konwencja dopuszcza bowiem nakładanie przepisami prawa krajowego określonych obowiązków ze względu na konieczność ochrony zdrowia publicznego. Wynika to z art. 8 ust. 2 – wyjątki dotyczą w szczególności przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, oraz – co szczególnie należy tu wyeksponować - ochronę zdrowia.

Podobnie reguluje tę kwestię również art. 26 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Godności Istoty Ludzkiej Wobec Zastosowań Biologii i Medycyny (Council of Europe Treaty Series, nr 164).

Z tych powodów Sąd nie dostrzegł potrzeby zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, dlatego wniosek Skarżącego w tym względzie należało oddalić.

Sąd nie podziela też sformułowanych w skardze zarzutów co do naruszenia norm konstytucyjnych, dlatego wniosek o skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego również został oddalony. Zgodnie z art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP wolność człowieka podlega ochronie prawnej, w ust. 3 tego artykułu dopuszcza jednak możliwość ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw poprzez ustanowienie tych ograniczeń w ustawie, gdy są one konieczne dla ochrony zdrowia i praw innych osób. H. T. jest córką L. T. (Skarżącego), jednak poszanowanie dla praw i odpowiedzialności rodziców za podejmowane decyzje nie może pozbawiać ich dziecka prawa do możliwie najwyższego poziomu ochrony zdrowia (art. 31 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 38 Konstytucji RP, art. 6 ust.1 ustawy z dnia z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2524/16 i z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2546/18 zajmował się obowiązkiem szczepień. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z przywołanych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzeniu się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym służy urzeczywistnianiu konstytucyjnych wartości, jakimi są: w ogólności ochrona zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), a w szczególności zwalczanie chorób epidemicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ocenie Sądu niesłuszne okazały się zarzuty naruszenia konstytucyjnych gwarancji wolności i praw człowieka, w tym art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Wbrew argumentom strony, obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym ma silne oparcie w przepisach Konstytucji RP, w tym także w jej art. 31 ust. 3, z którego wynika, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie, gdy są konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia, nie tylko jednostek, ale i (a może nawet przede wszystkim) ogółu społeczeństwa, jest zaś oczywisty i bezsporny. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę poglądy te w pełni podziela.

W rozpoznawanej sprawie, dotyczącej wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, mamy do czynienia ze zderzeniem się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy (jedno ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej - art. 87 Konstytucji RP). Powyższe wyklucza także istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Wniosek Skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny względnie TSUE został oddalony, skoro Sąd nie dostrzegł potrzeby kierowania pytań do tych Trybunałów.

Ostatni z podniesionych zarzutów skargi – zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.z.z.z., poprzez uznanie, iż nałożona na Skarżącego grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego, również nie mógł stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wskazany przepis art. 33 § 1 powołanej ustawy dotyczy nałożenia określonych obowiązków na osobę zakażoną i nie ma żadnego związku ze sformułowanym zarzutem. Treść § 1 tego przepisu nie zawiera przy tym żadnych punktów. Można jedynie przypuszczać, że zamiarem strony skarżącej było powołanie zamiast ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na co wskazywałoby uzasadnienie skargi. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. podstawą zarzutu mogło być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Podkreślić należy, że w obecnym stanie prawnym – adekwatnym w rozpoznawanej sprawie – zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może być kwestionowane w postępowaniu wywołanym skargą na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), toteż uprawnionym do jej rozpatrzenia był organ egzekucyjny, a nie wierzyciel. Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem organu, że to organ egzekucyjny, jakim jest Wojewoda [...], ustala wysokość nałożonej grzywny i tym samym jest właściwy do zajęcia stanowiska w zakresie uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Zagadnienie uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego wykracza poza zakres zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. Jedynie uzupełniająco można dodać, że Skarżący nie podjął próby wykazania, aby nałożona na niego grzywna stanowiła zbytnie obciążenie jego budżetu, a z drugiej strony, zastosowanie grzywny w celu przymuszenia i to w wysokości 500 zł nie wskazuje na uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego. Na koniec Sąd wskazuje, że powołane w skardze postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ z dnia 27.09.2017 r. (sygn. akt V Nsm 1051/17), nie stanowi w tej sprawie punktu odniesienia, ponieważ mamy tu do czynienia z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym w trybie administracyjnym w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym.

W tej sytuacji, kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one prawa. Stan faktyczny ustalono prawidłowo i nie budzi wątpliwości. Nie zachodziła konieczność dalszego gromadzenia dowodów, zebrany materiał dowody jest zupełny. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zgromadzone dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły w postanowieniach. W uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień i odniosły się do kwestii istnienia obowiązku, określenia go zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, wymagalności obowiązku podania małoletniej poszczególnych szczepionek. Argumentacja jaką posłużyły się organy jest prawidłowa.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.