Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1327/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jan Bała (spr.), Sędziowie NSA - Kazimierz Brzeziński, - Andrzej Kisielewicz, Protokolant - Karolina Mamcarz, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2004 r. sygn. akt V SA 2667/03 w sprawie ze skargi "[...]" S.A. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 18 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od "[...]" S.A. w Warszawie na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Warszawie kwotę 531 (pięćset trzydzieści jeden) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2004 r., sygn. akt V SA 2667/03 po rozpoznaniu sprawy ze skargi "[...]" S.A. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 18 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe – uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku WSA podał, że w dniu 28 kwietnia 2000 r. zgłoszony został do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar o nazwie handlowej "[...]" oraz witamina "[...]" zaklasyfikowany do kodu PCN 3004 50 10 0 taryfy celnej ze stawką w wysokości 0 %. W wyniku kontroli powyższego zgłoszenia, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Inspekcji Celnej ustalono, że towar ten nie może być uznany za lek w rozumieniu taryfy celnej, a zatem nie powinien być klasyfikowany do pozycji 3004.

W związku z wynikami tej kontroli Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie decyzją z dnia 20 marca 2003 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i zakwalifikował sprowadzany towar do kodu PCN 2106 90 92 0 ze stawką celną w wysokości 20 %.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej witaminy E forte, natomiast w pozostałej części – w odniesieniu do produktów "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że organ I instancji prawidłowo sklasyfikował produkty [...] do kodu PCN 2106 90 92 0.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję organu odwoławczego z 18 czerwca 2003 r. uznał, że w toku postępowania doszło do naruszenia przez organy celne przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, właściwości spornego preparatu "[...]" są kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i stanowi warunek prawidłowej klasyfikacji towaru na gruncie taryfy celnej. Ustalenie, czy sporny preparat posiada te właściwości miało istotne znaczenie dla zastosowania prawidłowej klasyfikacji taryfowej, w związku z czym wymagało dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z zachowaniem obowiązujących reguł postępowania dowodowego. W ocenie WSA dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wskazane są wiadomości z zakresu wiadomości specjalnych, dlatego konieczne jest powołanie w sprawie dowodu z opinii biegłego. Nie uwzględnienie wniosku strony o powołanie dowodu z opinii biegłego, złożonego w toku postępowania spowodowało, że organy celne rozstrzygały przy niepełnym materiale dowodowym z naruszeniem art. 191, a tym samym art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w związku z tym, z tego już względu należało uchylić zaskarżoną decyzję w oparciu o treść art. 145 § 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.).

Sąd w pełni podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż za prawidłowe zgłoszenie celne odpowiada zgłaszający, oraz że organ celny może kontrolować zgłoszenie celne w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości, ma obowiązek podjęcia niezbędnych działań w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. Weryfikacja może rozpocząć się niezwłocznie po przyjęciu zgłoszenia w trybie art. 70 § l Kodeksu celnego, przed zwolnieniem towaru, albo też w trybie art. 83 § l Kodeksu celnego, po zwolnieniu towaru. Weryfikacja zgłoszenia celnego polega na ocenie materialnej treści dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz danych zawartych w tym zgłoszeniu, a więc np. faktury, świadectwa pochodzenia, certyfikatu towaru, wskazanego przez zgłaszającego kodu PCN, stawki celnej itp. Decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe może być wydana, jeżeli nie upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

Sąd stwierdził również, że z uwagi na brak czytelnych zapisów w taryfie celnej oraz wyjaśnieniach do tej taryfy przesądzających o prawidłowej klasyfikacji produktów objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym, nie było podstaw do weryfikacji wstecznej zgłoszenia celnego. W takim przypadku weryfikacja celna zdaniem Sądu, narusza zasadę zaufania do organów państwa.

Mając na względzie przedstawione wyżej naruszenia przepisów postępowania, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie, reprezentowany przez radcę prawnego Alinę Wróbel, złożył skargę kasacyjną od tego wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 173 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej organ celny zarzucił wyrokowi:

- naruszenie prawa materialnego – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz.1217), a w szczególności naruszenie działu 21 załącznika do tego rozporządzenia przez przyjęcie, że zaklasyfikowanie przez organ celny preparatu [...] do kodu PCN 2106 90 92 0 było wadliwe, w sytuacji, gdy w odniesieniu do spornego towaru tylko ten kod był właściwy, bowiem kod sugerowany przez skarżącą zawiera przesłankę wyłączającą przyporządkowanie do niego spornego towaru,

- naruszenie prawa procesowego – art. 141 § 4 p.p.s.a. (przesłance wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) polegające na braku w uzasadnieniu wyroku zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, stanowisk stron i nieustosunkowanie się do klasyfikacji spornego towaru,

- naruszenie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 ustawy Kodeks celny przez przyjęcie obowiązku powołania biegłego i dokonania klasyfikacji towaru w oparciu o taką opinię, w sytuacji, gdy skład towaru oraz jego przeznaczenie są ujęte na opakowaniach preparatu oraz w opiniach biegłych załączonych przez stronę, były znane i nie kwestionowane, zatem nie było podstaw do sięgania po wiadomości specjalistyczne dotyczące towaru,

- naruszenie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. przez przyjęcie, że brak opinii biegłego stanowi naruszenie zasad postępowania celnego, które musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej "[...]" i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W skardze kasacyjnej wskazano na potrzebę ujednolicenia stanowiska wyrażonego w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 30 września 2002 r. o sygn. akt I SA/Ka 1441/01, a także w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które to orzeczenia są rozbieżne w kwestii konieczności powołania biegłego przy ustalaniu taryfikacji oraz stanu towaru o nazwie [...].

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, iż preparat [...] winien być klasyfikowany do pozycji 2106. Nie podzielił poglądu Sądu, dotyczącego zasadności powołania biegłego. Skład i właściwości przedmiotowych towarów zostały przez organ celny ustalone w oparciu o następujące materiały dowodowe: etykietę z opakowania, Świadectwo Rejestracji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, pismo Instytutu Leków z dnia 28 kwietnia 2000 r., próbkę towaru oraz pismo Głównego Inspektora Farmaceutycznego. W niniejszej sprawie stan towaru (w tym jego właściwości) jest znany, a zarzut nieustalenia właściwości towaru niezasadny. Zdaniem skarżącego przesłanką warunkującą powołanie biegłego jest niezbędność uzyskania przez organ prowadzący postępowanie wiadomości specjalnych, potrzebnych do wyjaśnienia stanu faktycznego lub jego oceny. Udział biegłego jest więc uzasadniony w sytuacji, gdy stan towaru nie jest znany lub budzi wątpliwości. W sprawie niniejszej, zdaniem skarżącego, sporna jest klasyfikacja taryfowa, a zatem spór dotyczy stosowania prawa celnego (Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r.). W tym zakresie organem posiadającym legitymację do wskazania klasyfikacji taryfowej, zgodnie z art. 280 i art. 283 Kodeksu celnego, jest Dyrektor Izby Celnej i Naczelnik Urzędu Celnego, nie zaś biegły.

W konkluzji skarżący stwierdził, że taryfikacja preparatu [...] do pozycji 2106 wynika wprost z brzmienia uwagi 1a) do działu 30 taryfy celnej oraz Wyjaśnień do pozycji 2106 i 3004 taryfy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną "[...]" S.A. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślił, że spór w postępowaniu celnym dotyczył nie tylko zastosowania prawa celnego, lecz przede wszystkim ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności właściwości spornych leków oraz dopiero w dalszej kolejności wykładni przepisów prawa celnego, niewłaściwie zastosowanej przez organy celne do błędnie ustalonego stanu faktycznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez przyjęcie, że brak opinii biegłego stanowi naruszenie zasad postępowania celnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a więc powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje ten zarzut za uzasadniony, aczkolwiek nie podziela argumentacji przedstawionej na jego poparcie. Wnoszący skargę kasacyjną słusznie podnosi, że przesłanką warunkującą powołanie biegłego jest niezbędność uzyskania przez organ prowadzący postępowanie wiadomości specjalnych, potrzebnych do wyjaśnienia stanu faktycznego lub jego oceny. Organ nie musi więc powoływać biegłego, jeżeli istotne dla sprawy okoliczności faktyczne mogą być ustalone na podstawie innych dowodów (dokumentów) zebranych w sprawie. Sąd podziela tę myśl, powołując się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na treść art. 188 Ordynacji podatkowej, według którego organ powinien uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu na okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Na tym przypomnieniu Sąd jednakże poprzestał. Nie przeprowadził żadnej szczegółowej oceny wywiązania się przez organ z obowiązku, o którym mowa w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie odniósł się w ogóle do zebranych w postępowaniu przed organami celnymi dowodów i do poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych. Nie wykazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia o klasyfikacji taryfowej spornego preparatu. W związku z tym konkluzja Sądu, że organy celne rozstrzygały przy niepełnym materiale dowodowym, z naruszeniem art. 191 Ordynacji podatkowej – nie jest prawdziwa.

Stanowisko Sądu co do konieczności przeprowadzenia w tej sprawie dowodu z opinii biegłego dla wyjaśnienia kwestii właściwości spornego preparatu "[...]", (wyjaśnienia, czy jest on lekiem), zupełnie abstrahuje od poczynionego przez organy celne ustalenia, że "[...]" został wpisany w 1993 r. do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 10 października 1991r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej (Dz. U. Nr 105, poz. 452 ze zm.) i uzyskał świadectwo rejestracji Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej stwierdzające, że jest środkiem farmaceutycznym (lekiem). W konsekwencji Sąd nie ustosunkował się również do sposobu, w jaki organy celne oceniły ten dowód. Nie rozważył znaczenia tego dokumentu w świetle art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Dopiero wyjaśnienie przez Sąd, czy organy celne mogły poddać ten dowód swobodnej ocenie (art. 191 Ordynacji podatkowej) i mogły w związku z tym przyjąć, że materiał dowodowy sprawy, (w tym wspomniany dokument), nie jest miarodajny dla stwierdzenia, czy "[...]" jest lekiem w rozumieniu taryfikacji celnej, pozwoliłoby wnioskować o prawidłowości czy nieprawidłowości poczynionych w postępowaniu celnym ustaleń i ocen stanu faktycznego sprawy.

Uzasadnienie wyroku nie wskazuje, iżby Sąd takie rozumowanie przeprowadził. Dlatego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. należy uznać za uzasadniony.

Nie są natomiast uzasadnione pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej – zarówno te, które dotyczą naruszenia przepisów postępowania, jak i te, które wskazują naruszenia prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd dostatecznie (aczkolwiek nieprzekonywająco) wyjaśnił swoje stanowisko co do konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, nie naruszył zatem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie mógł również naruszyć art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Nie można także uwzględnić zarzutu naruszenia prawa materialnego, ponieważ nie został on należycie sformułowany. Skarżący w ramach tej podstawy skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz.1217), a w szczególności naruszenie działu 21 załącznika do tego rozporządzenia. Nie wskazał więc konkretnych przepisów prawa, naruszonych przez Sąd.

Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 183 § 1, 185 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.