Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 798/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73 ust. 1 i  ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1867
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego  Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2020 r. w Radomiu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...]czerwca 2018 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: organ I instancji, organ, Kierownik BP ARiMR), na podstawie art. 104 ustawyz dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137, dalej: ustawao ARiMR), w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1867) oraz w związku z § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (dalej: rozporządzenie 796/2004) ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (DZ. Urz. UE L 141 z 20.04.2004, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm.) ustalił dla [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca, spółka) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...]zł ([...]).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że [...]grudnia 2005 r. skarżąca złożyła w BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 r. Organ decyzją nr [...] z [...]lutego 2008 r. przyznał spółce płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w kwocie [...]zł, w tym:

– pakiet S02 – Rolnictwo Ekologiczne w wariancie S02a01 – Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) w wysokości [...] do powierzchni [...] ha,

– pakiet P01 – utrzymanie łąk ekstensywnych w wariancie P01b – półnaturalne łąki dwukośne w wysokości [...] do powierzchni [...] ha.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR (organ II instancji, organ, Dyrektor [...]OR ARiMR) decyzją nr [...]z [...]maja 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd) po rozpatrzeniu skargi spółki na decyzję z [...]maja 2008 r. - wyrokiem z 30 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 376/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika BP ARiMR z [...]lutego 2008 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP ARiMR decyzją nr [...]z [...]kwietnia 2012 r., na podstawie art. 105 ust. 1 k.p.a. w związku

z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L z 2006, Nr 243, poz. 6) oraz art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich orzekł

o umorzeniu postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2006 rok. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji organ II instancji decyzją nr [...]z [...]września 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Sąd po rozpoznaniu skargi na ww. decyzję, wyrokiem z 10 września 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 69/13 uchylił decyzję z [...]września 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzję z [...]kwietnia 2012 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP ARiMR decyzją nr [...]z [...]grudnia 2013 r. odmówił przyznania płatności na rok 2006 ze względu na niespełnienie warunku posiadania zadeklarowanych gruntów rolnych,

w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...]OR ARiMR decyzją nr [...]z [...]lutego 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 4 września 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 368/14 Sąd po rozpoznaniu skargi na decyzję z [...]lutego 2014 r. uchylił ww. decyzję oraz decyzję kierownika BP ARiMR z [...]grudnia 2013 r.

W dniu [...]grudnia 2016 r. Kierownik BP ARiMR decyzją nr [...]odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych

i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 rok, ze względu na niespełnienie przez skarżącą warunków określonych w art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji decyzją nr [...]z [...]kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję spółka wniosła skargę do Sądu.

W związku z powyższym [...]marca 2018 r. Kierownik BP ARiMR wszczął

z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych spółce na mocy decyzji nr [...]z dnia [...]lutego 2008 r.

Organ I instancji uzasadnił, że decyzja z [...]lutego 2008 r., na mocy której spółce przyznano płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 rok w wysokości [...]zł, a następnie je wypłacono

w dniu [...]kwietnia 2008 r., została wycofana z obrotu prawnego decyzją organu I instancji z [...]grudnia 2016 r., utrzymaną w mocy decyzją organu II instancji z [...]kwietnia 2017 r. Wskazał, że niniejsze postępowanie jest następstwem stwierdzenia, że przyznana płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 r. była nienależna, zaś jego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych.

Pismem z [...]lipca 2018 r. skarżąca reprezentowana przez prezesa zarządu P.M. złożyła odwołanie od ww. decyzji Kierownika BP ARiMR. Wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie:

– art. 29 ustawy o ARiMR;

– art. 68 i 93 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.

z 2018 r., poz. 800 ze zn.; dalej: o.p) w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR;

– art. 3 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności – w przypadku gdyby zapisy art. 73 tegoż rozporządzenia podlegały stosowaniu w sprawie niniejszej;

– art. 49 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia Komisji WE 2419/2001 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli – w przypadku gdyby zapisy art. 49 tegoż rozporządzenia podlegały stosowaniu w sprawie niniejszej;

– art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności;

– art. 7, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77, art. 78, art. 79 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a.

w związku z art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności;

– art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności;

– art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji WE 1122/2009;

– art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE 817/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999;

– art. 2 rozporządzenia komisji WE 1975/2006 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1698/2005;

– art. 97 § 1 k.p.a.;

– art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011;

– art. 49 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji WE 2419/2001 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli;

– art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRnrROW;

– art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z SEFGEFOiGR.

Decyzją z [...]września 2018 r. nr [...]Dyrektor [...]OR ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ wskazał, że wypłacone spółce w dniu [...]kwietnia 2008 r. środki publiczne na rok 2006 (płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych), wynikające z decyzji z [...]lutego 2008 r., pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit.a ustawy o ARiMR.

Jednakże w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji w dniu [...]grudnia 2016 r. wydał decyzję odmawiającą przyznania skarżącej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2006 rok. Decyzja ta jest prawomocna, co oznacza, iż kwota płatności przekazana w dniu [...]kwietnia 2008 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów na mocy pierwotnej decyzji Kierownika BP ARiMR z [...]lutego 2008 r. stanowi płatności pobrane nienależnie, wynoszące [...]zł.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, Dyrektor [...]OR ARiMR stwierdził, że w niniejszej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2006 przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków

w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23 czerwca 2006 r., str. 1 ze zm.). Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do argumentów odwołania, organ II instancji stwierdził ich niezasadność. Podał w tym zakresie, że przedmiotem badania w sprawie jest ustalenie, czy doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących

z funduszy unijnych lub krajowych, a następnie określenie kwoty tak pobranych środków. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków finansowych występuje niewątpliwie wówczas, gdy zostaną one przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zadaniem Dyrektora ARiMR w takim przypadku nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej środki,

a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną - co niewątpliwie miało miejsce w przedmiotowej sprawie). Wobec bezspornego faktu wypłaty na rachunek spółki nienależnych środków publicznych na 2006 rok w kwocie [...]zł, (z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit.a ustawy o ARiMR), zasadnym było wszczęcie przez Kierownika BP ARiMR postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez spółkę środków finansowych, a następnie wydanie w tym przedmiocie decyzji, wskazując

i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

Odnosząc się do zarzutu spółki w zakresie przedawnienia obowiązku zwrotu należności, organ wskazał, że w niniejszej sprawie tę tematykę reguluje art. 73 ust. 4

i ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku

z tym, nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 68 o.p., czynią to odmiennie niż powyższy przepis unijny. Należy stwierdzić, że art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 796/2004 jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów krajowych. Do takich samych wniosków dochodzi się, analizując przepis art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, odsyłający do "odpowiedniego" stosowania przepisów Działu III Ordynacji podatkowej, gdzie znajduje się art. 68 i 70.

W kwestii naruszenia przepisu art. 49 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia Komisji WE 1419/2001, art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji WE 1122/2009, art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE 817/2004, art. 2 rozporządzenia Komisji WE 1975/2006, art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji WE 65/2011, art. 49 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji WE 2419/2001, art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z SEFGEFOiGR organ wyjaśnił, że ww. przepisy prawa nie znajdują zastosowania w sprawie, a tym samym zarzut ich naruszenia nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie obowiązek zwrotu kwoty [...]zł dotyczy płatności wypłaconej za rok 2006, co do której zgodnie z przepisem art. 43 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 30 czerwca 2014 r.,str. 48), kwestię dochodzenia kwot nienależnie pobranych płatności reguluje wskazany powyżej art. 73 rozporządzenia 796/2004.

Jednocześnie należy wskazać, że stosownie do art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 11222/2009 rozporządzenie 796/2004 straciło moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednak rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

Jednocześnie Dyrektor ARiMR ocenił, iż w sprawie nie zachodzą przypadki wyłączające obowiązek zwrotu płatności z art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004, gdyż realizacja płatności nie wynikała z pomyłki organu. Organ wskazał, że w dacie przyznawania i wypłaty spółce płatności organ I instancji kierował się danymi zawartymi we wniosku spółki z [...]grudnia 2005 r. Natomiast za rzetelność danych we wniosku

o przyznanie każdej płatności odpowiada rolnik. Z akt administracyjnych dotyczących przyznania skarżącej płatności wynika, że grunty zgłoszone do płatności przez spółkę były zarządzane przez P. M. i stanowiły część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności rolnośrodowiskowych dokonał on sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty faktycznie zarządzane przez niego, a formalnie występujące o płatności jako odrębni producenci rolni. W niniejszej sprawie bezsprzecznie nienależne płatności powstały z przyczyn leżących po stronie spółki, bowiem przyznanie płatności

w nieprawidłowej wysokości wynikało z zamierzonego działania skarżącej nakierowanego na uzyskanie wsparcia finansowego mimo ograniczenia przewidzianego w przepisach prawa. Zaznaczyć należy, że wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność

i nie może tej odpowiedzialności przerzucać na organ administracji publicznej.

Organ II instancji stwierdził, że nie zaistniała też przesłanka przedawnienia nienależnie pobranej płatności (z art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004), z uwagi na okres jaki upłynął pomiędzy przyznaniem płatności a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności (10 lat i 4 lata jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze). Wywiódł w tym zakresie, że wypłata płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2006 r. nastąpiła [...]kwietnia 2008 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania

w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych zostało doręczone spółce w dniu [...]marca 2018 r.

Zatem, w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że spółka została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty ww. płatności do daty pierwszego powiadomienia spółki o nieuzasadnionym charakterze płatności rolnośrodowiskowych upłynęło więcej niż cztery lata. Dlatego Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważył, czy działanie spółki nosiło cechy działania w dobrej wierze, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004.

W tym zakresie wskazał, że brak jest ustawowej definicji dobrej wiary, dlatego odniósł się do orzecznictwa sądowego, zgodnie z którym na okoliczność zaistnienia "dobrej wiary" badaniu podlegają okoliczności konkretnej sprawy, w tym świadomość beneficjenta. Podał, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na wyłączny wniosek spółki, która chciała skorzystać z przysługującego jej uprawnienia, wynikającego z przepisów prawa. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada występujący z nim rolnik. W niniejszej sprawie postępowania administracyjne i odwoławcze prowadzone w zakresie przyznania P. M. i powiązanym z nim spółkom płatności rolnośrodowiskowych wykazały, że P. M. tworząc kilkadziesiąt spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółek cywilnych, w których jego osoba jest powiązana w ten sposób, że jest on albo wspólnikiem, albo prezesem zarządu, albo prokurentem, podzielił w ten sposób całe gospodarstwo będące w jego posiadaniu w celu ominięcia modulacji płatności. Materiał zgromadzony w toku postępowań w sprawach dotyczących przyznania płatności, jak i postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności pozwala na przyjęcie stanowiska, iż ww. działania były w pełni świadome i nakierowane na "obejście" przepisów prawa w celu uzyskania korzyści finansowych. Skoro skarżący był świadomy zasad regulujących kwestię przyznania płatności, jak również obowiązków ciążących na nim w związkuz występowaniem o przedmiotowe płatności, to nie można uznać, że działał on w dobrej wierze. Dlatego w stosunku do pobranych i przypadających do zwrotu płatności na rok 2006 zastosowanie ma dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od dnia wypłaty, który to okres jeszcze nie upłynął.

Jednocześnie Dyrektor [...]OR ARiMR odniósł się do wniosku P. M. w przedmiocie przeprowadzenia wniosku dowodowego na okoliczności działania beneficjenta i jego przedstawicieli w dobrej wierze w sprawach płatności za rok 2006 oraz nieprawidłowości, chybienia i braku uprawnionej domniemanej tezy organu jakoby przedstawiciele strony byli świadomi tworzenia sztucznych warunków do uzyskania przez P. M. i tworzone przez niego spółki płatności. Dyrektor ARiMR nie przychylił się do żądania skarżącej w zakresie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Wskazał, że postępowanie w zakresie przyznania płatności za rok 2006 było postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych

i prawnych. Zmierzało wyłącznie do ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zatem argumenty strony w zakresie ustalenia prawa do płatności za rok 2006 nie dotyczą postępowania, którego przedmiotem jest ustalenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 78, art. 79 § 1 i 2, art. 80 k.p.a., organ uznał ich niezasadność.

W kwestii naruszenia art. 10 k.p.a. wyjaśnił, ze organ I instancji w zawiadomieniu nr [...]z [...]marca 2018 r. informującym spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z [...]lutego 2008 r. wskazał, że w oparciu o art. 10 § 1 k.p.a. przysługuje stronie prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ze wskazanego uprawnienia prezes zarządu spółki skorzystał, składając w dniu [...]marca 2018 r. i [...]maja 2018 r. (daty stempla pocztowego) wyjaśnienia w sprawie. Stąd bezzasadny jest zarzut naruszenia dyspozycji art. 10 k.p.a.

Ponadto za chybiony uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W odniesieniu do naruszenia przez organ art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia 796/2004 i art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRnrROW Dyrektor [...]OR ARiMR wskazał, że stosownie do art. 73 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Od decyzji Dyrektora [...]OR ARiMR z [...]września 2018 r., pismem z [...]października 2018 r. skarżąca wniosła skargę do Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła popełnienie elementarnych błędów w ustaleniach stanu faktycznego, nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę, a także naruszenie:

– art. 29 ustawy o ARiMR;

– art. 68 i art. 93 o.p. w związku z art 29 ust. 7 ustawy o ARiMR;

– art. 73 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania współzależności – w przypadku gdyby zapisy art. 73 tegoż rozporządzenia podlegały stosowaniu w niniejszej sprawie;

– art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności;

– art. 7, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77,art. 78, art. 79 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności;

– art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności;

– art. 97 § 1 k.p.a.;

– art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRnrROW;

– art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z SEFGEFOiGR.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi zgodnie z treścią art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Podniósł, ze zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego są tożsame z zarzutami zawartymi

w złożonym w dniu [...]lipca 2018 r. (data stempla pocztowego) odwołaniu od decyzji kierownika BP ARiMR nr [...]z dnia [...]czerwca 2018 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oraz wyjaśnieniach złożonych przez P. M. w piśmie z [...]lipca 2018 r. Wskazał, że treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nr [...]z [...]września 2018 r. zawiera szczegółowe odniesienie się do zarzutów prezesa zarządu spółki w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności ustalonych zaskarżoną decyzją. Wobec powyższego stwierdził, ze podtrzymuje w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ podniósł, że w rozpatrywanej sprawie, w świetle decyzji nr [...] z [...]grudnia 2016 r. o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 rok, bezsporne jest, że na rachunek spółki zostały wypłacone nienależne środki publiczne za 2006 rok w kwocie [...]zł, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Ponadto w sprawie nie zostały spełnione przesłanki okreslone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r. str. 18-58, ze zm. Dz/ Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.). Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało przeprowadzone przez organy ARiMR z uwzględnieniem zarówno dyspozycji zawartej w przepisach regulujących kwestię dochodzenia przez organy ARiMR kwot nienależnych (art. 6 k.p.a.), jak również w oparciu o wyjaśnienia strony i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a.), co skutkowało wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, w którym organ II instancji wskazał wszelkie dowody i okoliczności skutkujące koniecznością zwrotu nienależnie pobranych przez spółkę płatności (art. 11 i 12 k.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora [...]OR ARiMR z [...]września 2018 r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z [...]czerwca 2018 r. nr [...]orzekającą o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Kontrolując zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów Sąd podziela ustalenia faktyczne i uzasadnienie prawne dokonane przez Dyrektora [...]OR ARiMR.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił art. 29 ustawy o ARiMR. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa

w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że spółka otrzymała świadczenie

z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2006 w wysokości [...] zł (z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy

o ARiMR), które w dniu [...]kwietnia 2008 r. zostało przekazane na podstawie decyzji Kierownika BP ARiMR z [...]lutego 2008 r. na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Ta podstawa prawna wypłaty ww. świadczenia w toku administracyjnej kontroli instancyjnej została wyeliminowana

z obrotu prawnego przez decyzję Kierownika BP ARiMR z [...]grudnia 2016 r., utrzymaną w mocy przez decyzję Dyrektora [...]OR ARiMR z [...]kwietnia 2017 r. Zatem zasadnym było wszczęcie przez Kierownika BP ARiMR postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez spółkę środków finansowych, a następnie wydanie w tym przedmiocie decyzji, wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

Stwierdzić należy, że organy prawidłowo zastosowały przepis unijny regulujący kwestię przedawnienia, tj. art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 796/2004, a nie przepis prawa krajowego, tj. art. 68 o.p. Z treści art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, wynika, że do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III o.p.,

z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 o.p., wynosi 60 dni. Jednak na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. Przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Również art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR odsyła do "odpowiedniego" stosowania przepisów Działu III o.p., gdzie znajduje się art. 68. W związku z tym art. 68 o.p., wskazujący na krótsze terminy przedawnienia nienależnych świadczeń, nie może być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację wynikającą

z ww. przepisów unijnego rozporządzenia. W tym zakresie organ nie wkracza

w kompetencje TSUE.

Ponadto skarżąca w skardze powtórzyła zarzut naruszenia art. 93 o.p., który reguluje kwestię następstwa prawnego w zakresie praw i obowiązków przewidzianych

w przepisach prawa podatkowego, a więc nie znajdujący w tej sprawie zastosowania.

W ocenie Sądu, kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie reguluje art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Wprawdzie, jak słusznie zauważył organ II instancji, stosownie do art. 86 rozporządzenia 1122/2009 straciło ono moc z dniem 1 stycznia 2010 r., jednak rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

W myśl art. 73 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia). Z kolei stosownie do art. 73 ust. 5 powoływanego rozporządzenia, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Poza sporem pozostaje, że spółce wypłacono nienależne środki w dniu [...]kwietnia 2008 r. Zawiadomienie zaś o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało doręczone skarżącej 19 marca 2018 r.,

a zatem nie upłynął dziesięcioletni okres przedawnienia, o którym mowa art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia.

Sąd podziela ustalenia Dyrektora [...]OR ARiMR dotyczące braku zaistnienia przesłanki dobrej wiary, o której mowa w ww. przepisie, a która to ogranicza okres przedawnienia do lat czterech. Pojęcie to odnosi się do intencji drugiej osoby, niezależnie od rezultatu, jakie przyniosły jej działania. W przypadku dobrej wiary mamy do czynienia z błędnym (ale usprawiedliwionym) przekonaniem jakiejś osoby, że przysługuje jej określone prawo podmiotowe, mimo że rzeczywisty stan prawny obiektywnie oceniany jest odmienny. Przyjmuje się, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem "w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć".

Zdaniem Sądu, spółka nie była w dobrej wierze w dacie pobierania nienależnych środków. Materiał zgromadzony w toku postępowań w sprawach dotyczących przyznania płatności, jak i postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności pozwala na przyjęcie stanowiska, iż działania spółki były w pełni świadome i nakierowane na "obejście" przepisów prawa w celu uzyskania korzyści finansowych.

Dyrektor ARiMR prawidłowo również ocenił, że w sprawie nie zachodzą przypadki wyłączające obowiązek zwrotu płatności z art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004. Realizacja płatności nie wynikała z pomyłki organu. W dacie przyznawania

i wypłaty płatności spółce organ ARiMR kierował się danymi zawartymi w jej wniosku złożonym na rok 2006. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada zaś występujący z nim rolnik.

Organ II instancji wskazał, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z [...]marca 2018 r. w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych organ I instancji poinformował o przysługującym stronie prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. To zawiadomienie zostało doręczone spółce, a prezes zarządu w toku postępowania z tego prawa skorzystał składając w dniach [...]marca 2018 r. i 21 maja 2018 r. (daty stempla pocztowego) wyjaśnienia w sprawie. Stąd zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. należy uznać za bezzasadny.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 78, art. 79 § 1 i 2, art. 80, art. 97 § 1 k.p.a.

W kwestii naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z SEFGEFOiGR, Sąd zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora [...]OR ARiMR, że wskazany przepis nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, stąd zarzut jego naruszenia nie zasługuje na uwzględnienie.

Reasumując Sąd uznał, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów procesowych w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które skutkowałyby uchyleniem wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji. Nie zaszły w sprawie również takie przyczyny, które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności kontrolowanych decyzji.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.