Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 264/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 , art. 77 , art. 145 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 22 poz 268
law: Ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie.
article: art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Joanna Tuszyńska (spr) Sędziowie WSA Małgorzata Brachel –Ziaja WSA Jacek Bursa Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 marca 1997r., Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie gazociągu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej I. P. kwotę 50 zł ( pięćdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postepowania .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].11.1996r, wydaną na podstawie art. 103 ust.1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz.414 ze zmianami), art.42 ust.3, art.54 ust.1 ustawy z dnia 34 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz.229 ze zmianami) oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu sprawy samowolnej zmiany przebiegu gazociągu w osiedlu "[...] " w K. na odcinku między ul. [...] Prezydent Miasta K. udzielił Gminie K. pozwolenia na użytkowanie gazociągu średnioprężnego 150 mm na osiedlach "[...] " w K. na odcinku między ul. [...] usytuowanego jak w załączniku Nr [...] decyzji.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że podczas realizacji przedmiotowej inwestycji dokonano samowolnie zmiany trasy tego gazociągu na odcinku między ulicami [...] . Samowolnie trasa została poprowadzona wzdłuż całej zachodniej granicy działki nr 1 . W wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]10.1989 r. w sprawie pozwolenia na budowę przedmiotowego gazociągu, decyzją z dnia [...].10.1993 r. uchylono decyzję ostateczną z dnia [...] .10.1989 r. w części dotyczącej przebiegu gazociągu przez działkę nr 1 i orzeczono o braku podstaw do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w/w odcinka gazociągu.

W dniu 3.11.1993 r. inwestor wystąpił o wydanie pozwolenia na użytkowanie tego gazociągu. Postanowieniem z dnia [...].03.1994 r. został na inwestora nałożony obowiązek przedłożenia dokumentów odnoszących się do tego gazociągu. Decyzją z dnia [...] .04.1995r Kierownik Urzędu Rejonowego w K. , po stwierdzeniu, że usytuowanie gazociągu nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą z dnia 21.09.1992 r. i że nie powoduje negatywnych skutków i ograniczeń w zabudowie działek przez które przebiega, nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego odcinka gazociągu. Decyzja ta została utrzymana decyzją Wojewody K. z dnia [...].05.1995r.

Ta ostatnia decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu l instancji została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.03.1996 r. sygn. II SA/Kr 1365/95. Sąd wskazał , że organy administracji w pierwszej kolejności winny wnikliwie wyjaśnić czy sporny odcinek gazociągu: znajduje się na terenie przeznaczonym zgodnie z

przepisami o planowaniu przestrzennym pod tego rodzaju zabudowę, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia - w rozumieniu art.37 ust.1 pkt 1 prawa budowlanego, a jeżeli okoliczności te nie zachodzą , czy istnieje potrzeba wykonania określonych zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami - w trybie art.40 prawa budowlanego. Dopiero po wyeliminowaniu podstaw faktycznych do wydania decyzji w tym trybie, zajdzie potrzeba rozważenia legalizacji wykonanej samowolnie zmiany przebiegu gazociągu w płaszczyźnie art.42 ust.2 lub 3 prawa budowlanego z 1974 r.

Nadto Sąd wskazał na konieczność dokonania oceny, czy odcinek gazociągu przebiegający przez działkę nr 1 nie ograniczy możliwości wykorzystania tej działki pod zabudowę zgodną z jej przeznaczeniem według ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po przeprowadzeniu postępowania organ l instancji ustalił, że odległość gazociągu od zachodniej granicy działki nr 1 wynosi od 2,90 m w południowej części działki, przez 2,40 m do 2,0 m na wysokości północnej granicy działki. Ustalił również, że przebieg gazociągu jest zgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego terenu [...] w K. uchwalonego uchwałą z dnia 31.07.1992 r. Wybudowany na terenie działki nr 1 gazociąg uwidoczniony jest na rysunku planu szczegółowego terenu [...] i oznaczony jest symbolem [...] . W/w gazociąg wkreślono na załączniku graficznym - rysunek geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej wybudowanego gazociągu linią przerywaną koloru żółtego na podstawie rysunku planu miejscowego Nr 2. Trasa gazociągu jest bardzo zbliżona do trasy gazociągu ustalonej na rysunku planu miejscowego. Nadto organ i instancji stwierdził, że załączone do akt sprawy dokumenty dotyczące stanu technicznego wybudowanego gazociągu wskazują jednoznacznie, że gazociąg ten odpowiada obowiązującym przepisom i normom technicznym i jest zdatny do użytku. Na podstawie ponownej próby szczelności potwierdzonej protokołem z dnia 22.08.1996 Nr [...] orzeczono, że gazociąg nadaje się do eksploatacji. Organ ustalił również, że działka nr 1 położona jest w terenie oznaczonym na rysunku planu zagospodarowania przestrzennego symbolami [...] . W części południowej działka ma szerokość 21 m, a w północnej 20 m. Konieczność zachowania wymaganej przepisami odległości projektowanej zabudowy od gazociągu (wynoszącej 2,0 m), narzuca sytuowanie zabudowy w odległości 5 m od zachodniej granicy działki, w pasie 11,5 m na odległości ok.50 m. Długość pasa zabudowy ograniczona jest liniami regulacyjnymi projektowanych w planie ulic oznaczonych symbolami

[...]. Oceniono, że przebieg gazociągu nie wpływa w istotny sposób na możliwość zabudowy działki nr 1 . Zdaniem organu, przeprowadzone postępowanie wykazało, że brak jest w sprawie przesłanek do orzeczenia o rozbiórce spornego odcinka gazociągu na podstawie art.37 ust.1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r. Zdatność do użytkowania stwierdzona została opinią z dnia 28.04.1996 r. i protokołem Nr [...] z dnia 22.08.1996r. Brak zgody właściciela terenu nie ma wpływu na decyzję dotyczącą użytkowania samowolnie wybudowanego odcinka gazociągu, bowiem istotna jest jego zdatność do użytku, zaś kwestia naruszenia własności działki skarżących może być rozstrzygnięta jedynie na drodze sądowej w postępowaniu cywilno-prawnym.

W odwołaniu od tej decyzji I.P. zarzuciła, że przebieg gazociągu jest niezgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, że nie wyraża zgody na jego uruchomienie i wniosła o uchylenie decyzji.

Decyzją z dnia [...] marca 1997r znak : [...] , wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa, Wojewoda K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji powtórzył ustalenia dokonane przez organ l instancji i stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do oceny naruszenia własności nieruchomości.

Uznał, że udzielenie pozwolenia na użytkowanie nie przesądza o prawie własności gruntu i nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie tych praw, co wynika z utrwalonego orzecznictwa (wyrok NSĄ z 29.12.1985r sygn. SA/Kr 693/95). Kwestie te mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sąd powszechny z powództwa cywilnego. Organ odwoławczy podkreślił, że mając również na uwadze ważne względy społeczne związane z uruchomieniem istniejącego gazociągu, orzeczono jak w sentencji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję I.P. zarzuciła, że S.G. zmarł 30.09.1989 r., a decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny wydana została w dniu[...].10.1989 r. , tak więc nie znał on dokładnej trasy projektowanego gazociągu. Nadto, oprócz niego, współwłaścicielami działki nr 1 były wówczas jeszcze 3 inne osoby. Gazociąg był budowany w 1991 r. , tak więc nie mógł on wyrazić zgody na jego rzeczywisty przebieg. Zarzuciła również, że gazociąg był budowany w sierpniu 1991 r., a plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony został w 1992 r. Powołując się na dwa wyroki

NSA z dnia 16.06.1993 r. sygn. akt SA/Kr 2580/92 i z dnia 21.03.1996 r. sygn. akt SA/Kr 1365/95, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda K. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodatkowo podniósł, że co prawda dla pozostałych współwłaścicieli działki nr 1 (E.K. , J.Z. i P.G. ) brak jest w aktach sprawy zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji o ustaleniu lokalizacji i pozwoleniu na budowę gazociągu, ale po wznowieniu postępowania po śmierci S.G. brali oni udział w tym postępowaniu. Podstawą wskazania lokalizacyjnego z dnia 6.05.1989 r. i decyzji o ustaleniu lokalizacji z dnia [...].09.1989 r. był Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. zatwierdzony uchwałą z dnia 20.06.1977 r. oraz odstępstwo od planu zatwierdzone zarządzeniem Wojewody K. z dnia 31.12.1984 r. , a także materiały wyjściowe do opracowywanego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego dzielnicy [...] w K. , zatwierdzonego już po wydaniu przedmiotowych decyzji, uchwałą ogłoszoną w dniu 21.11.1992 r.

W powołanym planie ogólnym działka nr 1 położona była w terenie oznaczonym symbolem [...] przemysł nieuciążliwy, szkolnictwo zawodowe, zakłady związane z obsługą komunikacji kołowej, wytyczne szczegółowe wg planu szczegółowego oraz w części na terenie [...] - ulica główna obszarowa z wykorzystaniem istniejącej ul. [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga w sprawie niniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. do Naczelnego Sadu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie. Zgodnie jednak z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) stanowi, iż sądy

administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sad Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Wskazać również należy, że stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100 powołanej ustawy, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do ugruntowanego w tym przedmiocie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną przez tenże organ, i do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił. Ocena prawna - to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Ocena prawna ma pozostawać w związku z zakresem kontroli przeprowadzonej przez sąd administracyjny, a wobec tego wiążąca może być tylko ta, której logiczną konsekwencją było uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uznania prawnego zarzutu za nieuzasadniony.

Rozważenia w związku z tym wymaga jaka ocena prawna zawarta została w wyroku Sądu z dnia 21.03.1996 r. sygn. II SA/Kr 1365/95. W wyroku tym Sąd wyraził następujący pogląd : "Wobec zakończenia budowy przed 1 stycznia 1995 r. , w myśl art. 103 § 2 prawa

budowlanego z 1994 r. w analizowanej sprawie stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe. Organy orzekające w pierwszej kolejności powinny wnikliwie i jednoznacznie wyjaśnić te okoliczności, które pozwoliłyby na ustalenie, czy sporny gazociąg lub jego część:

1) znajduje się na terenie przeznaczonym przepisami o planowaniu przestrzennym pod tego rodzaju zabudowę,

2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia w rozumieniu art.37 ust.1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego,

3) jeżeli okoliczności takie nie zachodzą powinien wyjaśnić czy istnieje potrzeba wykonania określonych zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

Nie dołączono do akt pełnego tekstu planu ogólnego i szczegółowego dot. spornej inwestycji i nie dokonano własnej oceny założeń planów w tym zakresie, pomimo ciążącego na organach administracji, między innymi z mocy art.53 ust.1 pkt 1a prawa budowlanego."

Wytycznych tych organy nie zrealizowały.

Znajdująca się na [...] akt kserokopia wyrysu z planu zatwierdzonego uchwałą Nr [...] nie jest potwierdzona z oryginałem. Nadto , przedmiotowy odcinek gazociągu, oprócz oznaczenia EG, nie zawieja żadnego symbolu planu. Również kserokopia rysunku planu z [...] nie jest potwierdzona z oryginałem. Na tej mapie, opisanej jako wyrys i wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dzielnicy [...] zatwierdzonego uchwałą Nr [.,..] , brak nawet oznaczenia przebiegu gazociągu przez działkę nr 1 literami "[...]", a naniesiono na niej jedynie trasę gazociągu wg planu realizacyjnego i przebieg faktycznie wykonany. Treść mapy jest różna od mapy z [...] , mimo, że ma dotyczyć tego samego wyrysu.

Kserokopia rysunku planu z [...] również nie jest potwierdzona z oryginałem, nie zawiera opisu oznaczeń użytych w rysunku. Zaznaczony symbolem [...] przebieg gazociągu raz jest oznakowany linią przerywaną (wzdłuż zachodniej granicy działki 1 ), raz ciągłą (w poprzek działki tak w jej części południowej, jak i północnej), stąd też budzi wątpliwości i nie może być podstawą ustaleń, gdyż w istocie nie wiadomo "co przedstawia. Kserokopia wyrysu z planu zatwierdzonego uchwałą Nr [...] znajdująca się na k.[...] posiada wprawdzie potwierdzenie zgodności z oryginałem, ale nie jest czytelna, ma ręczne dopiski i nie zawiera symboli [...] , o czym mowa w tekście planu. Akta sprawy nie zawierają pełnego tekstu planu ogólnego i szczegółowego, o jakich mowa w zaskarżonej

decyzji. Zacytowany w uzasadnieniu decyzji organu l instancji tekst ustaleń inżynierskiego uzbrojenia terenu (nie wiadomo, czy jest to tekst planu), odnosi się do istniejącego gazociągu w ulicy [...], a nie do gazociągu znajdującego się na działce nr 1 . Zresztą sam organ stwierdza, że trasa wykonanego gazociągu jest "bardzo zbliżona" do trasy gazociągu ustalonej w rysunku planu, ale nie dokonuje oceny, jakie to ma znaczenie w świetle przesłanek z art.37 ust.1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974r. Podaje ustalenia dla symbolu [...] w którym to obszarze położona jest północna cześć działki nr 1 , ale nie wypowiada się o trasie gazociągu przebiegającego wzdłuż zachodniej granicy tej działki. Tak więc w aktach brak jest dowodów pozwalających na pozytywną weryfikację ustalenia organu, że w sprawie nie zachodzi wypadek z art.37 ust.1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r.

Nadto, jak wynika z postanowienia organu z dnia [...].07.1996 r. (k. [...] ) na inwestora nałożony został obowiązek przedłożenia aktualnej próby szczelności gazociągu, protokołu odbioru gazociągu w terenie z protokołem odbioru oznakowania gazociągu w terenie. Obowiązki te nie zostały wykonane. Protokół z dnia 22.08.1996 r. (k. [...] ) dotyczy jedynie próby szczelności. Protokołu oznakowania gazociągu w terenie brak jest w aktach sprawy. Rysunek sporządzony przez inż. S.S. , (k. – [...] nie stanowi inwentaryzacji powykonawczej. W cytowanym wcześniej wyroku NSA z dnia 21.03.1996 r. Sąd wytknął organowi, że nie przeprowadził oględzin w terenie. Dowód ten w dalszym ciągu nie został przeprowadzony. Nadto, wbrew twierdzeniom organu, w aktach brak jest Opinii Technicznej Gazociągu ... z dnia 28.04.1996 r." sporządzonej przez inż. A.B. . Za taką nie mogą bowiem być uznane wyjaśnienia złożone w piśmie z dnia 28.04.1996 r. przez inż. A.B. (k. [...] ). Nie wiadomo nawet, czy osoba ta posiadała odpowiednie uprawnienia. Na k. [...] znajduje się kserokopia dokumentu z ręcznym dopiskiem "Szkic inwentaryzacji", na którym zaznaczono miejsce kolizji gazociągu z wodociągiem. Na k. [...] znajduje się notatka służbowa z dnia 22.04.1996 r. z zaznaczonymi uwagami dotyczącymi tej kwestii. Cytowane pismo inż. A.B. z dnia 28.04.1996 r. dotyczy tej właśnie sprawy. Mapy przedstawiającej inwentaryzację powykonawczą w aktach sprawy nie ma.

Powyższe stanowi o naruszeniu norm prawa procesowego (art.7, 77 kpa) w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew treści decyzji, w aktach brak jest załącznika Nr 1 do decyzji.

Wreszcie, w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie brał udziału E.K. oraz P.A.G. , wówczas współwłaściciele działki nr 1 . Niedopuszczenie strony do uczestnictwa w postępowaniu kwalifikowane być musi w płaszczyźnie art. 145 § 1 pkt 4 kpa (vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, W-wa 1998, str. 715, J. Litwin "Wznowienie postępowania z powodu niedopuszczenia do uczestnictwa", Palestra 1965, Nr 10, s. 42 i następne). Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. decyzja ulega uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu rzeczą organu będzie wyeliminowanie wyżej wskazanych uchybień.

Nadto Sąd wyraża następującą ocenę prawną.

W myśl art.37 ust.1 prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zgodnie zaś z ustępem 2. tego artykułu, terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że ocena samowoli budowlanej, powinna się w pierwszej kolejności odbywać w oparciu o przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Zaistnienie tych przesłanek nie tylko bowiem upoważnia organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki, lecz go do tego obliguje. Podejmowane na podstawie tego przepisu decyzje administracyjne mają charakter związany. Dopiero gdy organ stwierdzi, iż przesłanki określone w art. 37 ust. 1 i 2

ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane nie zaistniały, może zastosować przepis art. 37 ust. 2 tejże ustawy, na podstawie którego organ wydaje nakaz rozbiórki fakultatywnie.

Samo stwierdzenie naruszenia przepisów, jakie obowiązywały w czasie dopuszczenia się samowoli przez inwestora, nie jest wystarczające, aby przyjąć, że to naruszenie automatycznie stwarza sytuację niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia. Również samo tylko pogorszenie warunków użytkowania dla otoczenia, bez ustalenia, że jest ono niedopuszczalne, nie daje podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu (części obiektu) samowolnie wzniesionego.

Po wykluczeniu istnienia przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie samowolnie wybudowany obiekt może być zalegalizowany. Formą legalizacji - w sytuacji gdy obiekt spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego - jest pozwolenie na jego użytkowanie, które jest jednocześnie stwierdzeniem zdatności obiektu do użytkowania wykonanego obiektu (art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r.). Jest wobec tego oczywiste, iż wydanie tego rodzaju decyzji wymaga uprzedniego ustalenia przez organ orzekający w tej sprawie spełnienia przez obiekt budowlany wszystkich wymogów, od których uzależnione jest wydanie decyzji. Zgodnie z przepisami prawa budowlanego z 1974 r., w stosunku do każdej samowoli budowlanej Winna być wydana decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, bądź też decyzja pozwalająca na jego użytkowanie.

Wobec dokonanych przez organ ustaleń i zarzutów skarżącej, stwierdzić należy, że przewidziana art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA W-wa z dnia 17.05.2010 r., sygn. II OSK 878/09, LEK nr 597928). Skoro bowiem dyspozycja art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy odwołuje się do terenów, które zgodnie z przepisami o planowaniu są (lub nie są przeznaczone pod zabudowę, a z kolei przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące od 1984 r. (ustawa z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym, Dz. U. Nr 35, póz. 185) dopuszczały budowę również na terenach nieobjętych planami zagospodarowania przestrzennego, oznacza to, że omawiany przepis nie może jedynie odnosić się do przepisów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Przepis art. 47 ust. 4 obowiązującej w dacie popełnienia samowoli ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidywał, że na obszarach, dla których nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzje wpływające na sposób zagospodarowania oraz wykorzystania gruntów podejmuje właściwy terenowy organ

administracji państwowej na podstawie posiadanych materiałów do planu, uzupełnionych niezbędnymi danymi, po dokonaniu uzgodnień z zainteresowanymi organami o raz spełnieniu wymagań określonych w przepisach szczególnych. Dlatego też przepis art.37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. odwołuje się do przepisów o planowaniu, a nie do ustaleń samego planu zagospodarowania przestrzennego. Uznać zatem należy, że nawet jeżeli obiekt wybudowano niezgodnie z planem obowiązującym w dacie samowoli, to legalizacja takiego obiektu może nastąpić, jeśli obowiązujące w dacie wydania decyzji przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dopuszczają istnienie tego obiektu w miejscu, w którym go wybudowano. Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach wyraził pogląd, że przewidziana art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji ( por. wyroki: z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 205/06, z dnia 8 października 2007 r. sygn. II OSK 1318/06., z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1454/06, z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK234/09, z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK283/09, z dnia 15 marca 2010 r, sygn. akt II OSK 572/09. Tę linię orzeczniczą podzielił również skład orzekający w niniejszej sprawie.

Przepis art. 42 § 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 z późn. zm.) uznawał, iż podstawą wydania pozwolenia na użytkowanie jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Zdatność do użytku wykonanego obiektu zgodnie z § 59 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. Nr 8, póz. 48) stwierdza właściwy organ, korzystając w miarę potrzeby z uprawnień przewidzianych w art. 56 przy czym inwestor występuje z takim wnioskiem po przeprowadzeniu wymaganych przepisami badań i sprawdzeń. Ocena zdatności do użytku obiektu to przede wszystkim zbadanie zgodności z prawem zagadnień konstrukcyjno-budowlanych obiektu, ale również spełnienie przez niego wymagań ochrony środowiska, usytuowania obiektu względem budynków usytuowanych na działkach sąsiednich i przyszłych uciążliwości związanych z przeznaczeniem obiektu do użytku.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił w punkcie pierwszym wyroku zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

ją decyzję organu l instancji, w punkcie drugim - na podstawie art. 152 ww. ustawy - orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.