Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 261/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 29 § 3 (uwaga Sądu winno być: ust. 3) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz.U. z 2012 r., poz. 267 ze zm., na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm./ Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2014 r. nakazującą J. S., właścicielowi działki nr 235 obr. [...] m. D. odsunięcie wylotu rynny skierowanej w kierunku działki nr 234 na odległość 4 metrów od granicy działki 234.

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia [...] listopada 2014 r., skierowanym do Burmistrza Miasta [...], C. Z. zwróciła się o podjęcie interwencji w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr 235. Wyjaśniła, że wody opadowe z dachu budynku znajdującego się na działce nr 235 skierowane zostały w kierunku działki nr 234 (której jest właścicielem), w wyniku czego działka ta jest zalewana.

Po przeprowadzeniu postępowania, w tym przeprowadzeniu oględzin

i wydaniu przez biegłego opinii Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] nakazał J. S., właścicielowi działki nr 235 obr. [...] m. D. odsunięcie wylotu rynny skierowanej w kierunku działki nr 234 na odległość 4 metrów od granicy działki 234.

Organ wskazał, że z dokonanych w trakcie oględzin ustaleń wynika, że działka nr 234 (własności C. Z.) graniczy bezpośrednio z działką nr 235 (własności J. S.). Obie działki rozgraniczone są murkiem betonowym. Woda opadowa z większości powierzchni dachu budynku znajdującego się na działce nr 235 odprowadzana jest rynną w kierunku działki nr 234. Wylot przedłużonej rynny znajduje się w odległości 117 cm od ogrodzenia rozgraniczającego obie działki. Nachylenie terenu części działki nr 235 jest w niewielkim stopniu w kierunku działki nr 234.

W celu ustalenia czy doszło do zmiany stosunków wodnych na działce nr 235 oraz czy wpływa ona szkodliwie na działkę sąsiednia sporządzona została przez biegłego w specjalności wodno-melioracyjnej opinia. Z opinii tej wynika, że doszło do zakłócenia stosunków wodnych na działce nr 235, zaś sposób zorganizowanego odprowadzenia wód opadowych jest naruszeniem stosunków wodnych i może być przyczyną zagrzybienia budynku mieszkalnego na działce nr 234. W ocenie Burmistrza skierowanie wód opadowych z budynku znajdującego się na działce nr 235 w kierunku działki nr 234 spowodowało zmianę stosunków wodnych i zmiana ta odbyła się ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Odwołanie od tej decyzji wniósł J. S. – zastępowany przez pełnomocnika T. S. wskazując, że jest ona błędna, albowiem wydana została na podstawie nierzetelnej opinii biegłego. Zdaniem odwołującego w trakcie przeprowadzonych wizji lokalnych nie stwierdzono naruszeń stosunków wodnych oraz zamoknięć, zawilgoceń czy podmoknięć budynku, będącego własnością C. Z. Powyższe udokumentowane zostało stosownymi zdjęciami i ujęte w protokole. Nadto w sprawie prawidłowości odprowadzania wód opadowych prowadzone było w 2013 r. postępowanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], który nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. Podkreślił, że woda opadowa z budynku odprowadzana jest naturalnym kilkuprocentowym spadkiem terenu w pobliżu granicy działek, na jego posesję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

SKO wskazało, że materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 29 ustawy Prawo wodne. Powołując się na ust. 3 tego przepisu podało, że postępowanie prowadzone w tym trybie, a dotyczące zmiany stanu wody na gruncie, w tym polegającej na zmianie kierunku odpływu wód opadowych, winno zmierzać do ustalenia jaki stan wody na gruncie istniał przed podjęciem określonych działań przez właściciela gruntu, czy wskutek działań właściciela gruntu doszło do jego zmiany i czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Przy czym nie jest konieczne stwierdzenia szkody, która już wystąpiła, lecz stwierdzenie potencjalnej możliwości powstania szkody. Ze sporządzonej przez biegłego opinii jednoznacznie wynika zasadność obawy C. Z. powstawania wymiernych szkód w budynku mieszkalnym na działce nr 234. W opinii tej wskazano, że nieodpowiedni i uporczywie utrzymywany sposób odprowadzania wód opadowych na działce nr 235 może w przyszłości być przyczyną zagrzybienia budynku mieszkalnego na działce nr 234. Reasumując Kolegium uznało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż nastąpiła zmiana stosunków wodnych na działce nr 235 ze szkodą dla działki nr 234. Przez zmianę tą należy rozumieć zakłócenie naturalnego wynikającego z ukształtowania terenu spływu, czy przepływu wody. Wykonanie dodatkowego korytka rynnowego na odległości ok. 1,0m od granicy działki nr 235, powoduje podmakanie budynku mieszkalnego na działce nr 234.

Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. S., wnosząc o jej uchylenie a także uchylenie decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1

i ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że do zastosowania tego przepisu wystarczające jest stwierdzenie potencjalnej możliwości powstania szkody. Nadto zarzucił naruszenie art. 7 i art. 7 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym dokonania ustaleń w zakresie chwili od której na gruncie skarżącego istnieje wylot rynny, jaki stan wody na gruncie istniał przed umieszczeniem wylotu rynny i w związku z tym w jaki sposób stan wody zmienił się na skutek umieszczenia wylotu, ustalenia dołu chłonnego na poziom wód na działkach. J. S. zarzucił także wydanie decyzji wyłącznie na podstawie niepełnej, niejasnej i niespójnej opinii biegłego. Wskazał na przeprowadzone przez PINB w [...] postępowanie które wykazało, że wody opadowe odprowadzane są prawidłowo i brak jest jakichkolwiek śladów zamakania czy zagrzybiania budynku C. Z.

W dalszej części skargi J. S. nie zgodził się ze stanowiskiem organu jakoby dla zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wystarczającym było stwierdzenie samej potencjalnej możliwości powstania szkody na skutek większych opadów. Zdaniem skarżącego z przepisu tego jednoznacznie wynika, że wydanie decyzji o nałożeniu określonej sankcji wymaga przeprowadzenia ustalenia czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych oraz czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Wbrew twierdzeniu organu dla zastosowania tego przepisu nie jest wystarczające stwierdzenie, że szkoda może potencjalnie wystąpić. Skarżący podkreślił, że na swojej posesji

w odległości ponad 1 metr od granicy i 4 metry od domu C. Z. wykonał wylot rynny, zgodnie z § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który to przepis dopuszcza odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony.

W dalszej części raz jeszcze zarzucił organowi bezkrytyczne przyjęcie opinii biegłego, sporządzonej w sposób niepełny. Nadto biegły nie odniósł się do faktu istnienia na działce skarżącego dołu chłonnego, istniejącego od kilkudziesięciu lat, wzdłuż granicy z działką C. Z. Brak ustaleń odnośnie długości rynny i jej odległości od budynku mieszkalnego a tym samym brak możliwości zweryfikowania czy jest możliwe skrócenie rynny o 4 metry, powoduje, że wydana decyzja jest niewykonalna. Skarżący zaznaczył także, że po sporządzeniu opinii wniósł do niej zastrzeżenia. W tej sytuacji organ winien wezwać biegłego do jej uzupełnienia i odniesienia się do podnoszonych wątpliwości. Zaniechanie organu w tym kierunku świadczy o naruszeniu art. 7 i art. 77 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, ponawiając argumentację uzasadnienia kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego aktu (tu decyzja) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

Wspomniane kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu organu administracji publicznej, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując zatem, w myśl powyższych wskazań, oceny zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem osądu jest to, czy organy administracji orzekające na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) prawidłowo nakazały skarżącemu, będącemu właścicielem działki nr 235 obr. [..] m. D. odsunięcie wylotu rynny skierowanej w kierunku działki nr 234 na odległość 4 metrów od granicy działki nr 234.

Przepis art. 29 tej ustawy stanowi:

"1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom".

Przepis ten zawiera w swej treści zakazy skierowane do właściciela nieruchomości, dotyczące zmian stanu wody na gruncie i odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1), określa jego obowiązki w przypadku spowodowania zmian stanu wody (ust. 2) oraz upoważnia wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku, gdy spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (ust. 3).

Z treści art. 29 ust. 3 cyt. wyżej ustawy wynika, że przesłankami wydania nakazów w tym trybie jest ustalenie, ze właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie, a pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą istnieje związek przyczynowo – skutkowy. Wydanie tej decyzji wymaga więc przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, zmierzającego do ustalenia, czy spełnione zostały powyższe przesłanki łącznie. Nakaz wydawany w trybie art. 29 ust. 3 powinien zostać tak sformułowany, by odpowiadał wymogom przepisów prawa. Musi być on bowiem wykonalny, w tym także w postępowaniu egzekucyjnym (przy zastosowaniu przewidzianych w tym postępowaniu środków), a przy tym wykluczone musi być niebezpieczeństwo spowodowania szkody innym podmiotom poprzez wykonanie takiego nakazu.

Przede wszystkim nie jest trafny zarzut skargi, jakoby organy naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 K.p.a., skoro wydanie nakazu zostało oparte na prawidłowo wyjaśnionej przesłance materialnoprawnej (z art. 29 ust. 3 ustawy cyt. wyżej). Wbrew zarzutom skargi, ustalony w sprawie stan faktyczny znajduje odzwierciedlenie w zebranym zgodnie z art. 7 K.p.a. materiale dowodowym, który przez organy obu instancji został oceniony zgodnie z regułami wyrażonymi w art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób dostatecznie klarowny wyjaśnia argumenty mające przemawiać za utrzymaniem w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji (czyli wydanego nakazu), tym samym spełniając warunki określone w przepisie art. 107 § 3 K.p.a.

Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na jednoznaczne ustalenie, że wskutek wykonania przez skarżącego dodatkowego korytka rynnowego z wylotem w odległości ok. 1 m od granicy z działką nr 234 – przyznaje to również skarżący – doszło do zmiany stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, gdyż powoduje podmakanie budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr 234. Zgodnie z opinią z sierpnia 2014 r., sporządzoną przez inż. T. K. upr. w specjalności wodno – melioracyjnej, nieodpowiedni i uporczywie utrzymywany sposób odprowadzania wód opadowych na działce nr 235 może w przyszłości być przyczyną zagrzybienia budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce nr 234, a więc szkodliwie oddziaływać na jego trwałość. Dlatego brak jest podstaw do uznania, że nie występuje – jak wywodzi skarżący – przesłanka zmiany stanu wody na gruncie. Dla oceny zaistnienia tej przesłanki nie jest konieczne, aby w dacie wydania decyzji występował stan zalania gruntów wodami opadowymi.

Należy nadto podkreślić, że Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż dla zastosowania przepisów art. 29 ust. 1 i 3 ustawy – Prawo wodne nie jest konieczne wykazanie, że szkoda już wystąpiła (a tym bardziej ustalenia jej wysokości). Wystarczy, że na podstawie logicznego wnioskowania opartego o zwykłe doświadczenie życiowe można przyjąć, iż skutkiem zmiany kierunku spływu wody będzie powstawanie szkód (zob. wyrok NSA z dnia 12 września 2009 r., II OSK 1026/07 dostępny w internecie, wyrok z dnia 4 października 2012 r., II OSK 1035/11, LEX Nr 1234111); w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie przywołano powyższy pogląd sądu wyższej instancji.

Reasumując, Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał organom podstawę do jednoznacznego ustalenia, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w przepisie art. 29 ust. 3 ustawy cyt. wyżej, w szczególności pozwalały one na wydanie przedmiotowego nakazu adresowanego do skarżącego. Zastosowanie więc wspomnianej wyżej normy prawa materialnego nastąpiło bez wątpienia w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy niniejszej, co oznaczać musi, iż wydanie nakazu odpowiada prawu.

Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów umożliwiających zakwestionowanie prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy obu instancji. W szczególności nie może skutecznie zarzucać, iż biegły nie odniósł się do faktu istnienia na jego działce (nr 235) dołu chłonnego wzdłuż granicy z działką nr 234 skoro wspomina o tym dopiero w skardze (okoliczność ta nie była znana organom). Brak wezwania biegłego do uzupełnienia opinii – w związku z wniesionymi do niej przez skarżącego zastrzeżeniami – nie stanowi zaniedbania organu i nie czyni uzasadnionym zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. Nadto dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje bez wpływu odwołanie się przez skarżącego do regulacji zawartej w treści w istocie ust. 2 § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł jak w sentencji.