Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 65/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 176, art. 173, art. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 18
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Krzysztof Stanik sędzia NSA Jan Zając Protokolant Dariusz Rosiak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. G. spółka jawna w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt I SA/Ke 202/06 w sprawie ze skargi D. G. spółka jawna w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. G. spółka jawna w S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 14 września 2006 r., sygn. akt I SA/Ke 202/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D. Spółka jawna w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 25 maja 2006 r. nr (...) w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych.

W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 25 maja 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 5 kwietnia 2006 r. w sprawie określenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie (...).

Organ pierwszej instancji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności spółki. Organ ten też w oparciu o art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej u.p.e.a.) określił wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążył nimi dłużnika. Powoływana przez odwołującego kwestia zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług została rozpatrzona odmownie postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z 15 marca 2006 r., a na postanowienie to nie złożono zażalenia. Organ podkreślił, że przy określaniu kosztów egzekucyjnych nie mają znaczenia kwestie związane z rozliczeniem podmiotów gospodarczych (w tym wypadku z D. Spółką Akcyjną).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, bowiem podjęcie egzekucji i nieuwzględnienie wniosku D. S.A. o przekazanie zwrotu podatku VAT na rzecz zobowiązania podatkowego D. Sp. j. jest działaniem godzącym w uzasadniony interes obywatela i sprzecznym z podstawowymi zasadami państwa prawa. Zdaniem skarżącej zapłata zaległego podatku była w pełni zabezpieczona należnością przysługującą od organu skarbowego, a zatem odmowa odroczenia terminu płatności, wszczęcie postępowania egzekucyjnego i obciążenie zobowiązanego jego kosztami może być odebrane jedynie jako szykana podatnika ze strony aparatu skarbowego. Działanie takie narusza ogólne zasady postępowania administracyjnego wynikające z art. 7 i 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej K.p.a.), mających odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto zajęcie wierzytelności nastąpiło po zakończeniu kontroli zasadności zwrotu podatku VAT za grudzień 2005 r. Odmowa zaliczenia zwrotu podatku VAT na rzecz innego podmiotu oraz działanie komornika, polegające na wstrzymaniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko D. Sp. j. do momentu zakończenia kontroli podatkowej w D. S.A., świadczą zdaniem skarżącej, iż organy działały w celu obciążenia D. Sp. j. dodatkowymi kosztami egzekucyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd ten wskazał na to, że przedmiotem rozstrzygnięcia w obu instancjach było określenie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenie tymi kosztami dłużnika oraz podkreślił, że zgodnie z art. 64 c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne co do zasady obciążają zobowiązanego. Zaległości podatkowe objęte tytułami egzekucyjnymi dotyczą podatku VAT, bowiem skarżąca nie uiściła tego podatku w ustawowo określonym terminie. Złożenie zaś wniosku przez D. S.A. (odrębny podmiot) o zaliczenie zwrotu VAT na poczet zobowiązania skarżącej, ani nie świadczy o wykonaniu obowiązku, co wyłączyłoby możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie stanowi źródła zabezpieczenia zaległości.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że art. 6 u.p.e.a. nakłada na wierzyciela obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wysokość opłat składających się na koszty egzekucji określa art. 64 u.p.e.a. Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych pobiera się opłatę w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności. Organ egzekucyjny, na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a., pobiera także opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym. W ocenie Sądu pierwszej instancji postanowienia organów podatkowych w tej kwestii są zgodne z powołanymi przepisami.

Sąd podkreślił, iż związanie granicami sprawy powoduje brak możliwości odniesienia się do powoływanych przez skarżącą zarzutów w kwestii odmowy odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej, odmowy zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług na poczet zobowiązań innego podmiotu czy wreszcie samego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z tego względu Sąd nie podzielił zarzutu skargi naruszenia art. 7 i art. 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., skoro naruszenie tych zasad skarżąca wywodzi z okoliczności pozostających poza granicami sprawy.

Powyższy wyrok skarżąca zaskarżyła w całości. W skardze kasacyjnej zarzuciła mu naruszenie prawa procesowego: art. 7 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o: zmianę orzeczenia i uchylenie postanowień organu pierwszej i drugiej instancji w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych; uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem WSA, iż nie doszło do naruszenia powołanych przepisów przez Dyrektora Izby Skarbowej i Naczelnika Urzędu Skarbowego. Działania organów spowodowały, że zobowiązany musiał zapłacić ponad (...) zł kosztów, w sytuacji, gdy nie istniało jakiekolwiek zagrożenie zaspokojenia należności skarbowych, a sytuacja związana ze zwrotem podatku VAT znana była od początku organom skarbowym. Skarżąca podniosła, iż działania organów skarbowych powinny przede wszystkim uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres przedmiotowy tej kontroli określa art. 3 p.p.s.a.. Zestawienie obu wskazanych przepisów pozwala na stwierdzenie, że sądy administracyjne nie orzekają bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego, a dokonują kontroli zaskarżonych aktów pod względem ich legalności.

Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym dalece sformalizowanym. Zgodnie z art. 173 p.p.s.a. jej przedmiotem mógł być wyłącznie wyrok lub kończące postępowanie w sprawie postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wyłącznie wobec takiego orzeczenia winny być kierowane zarzuty skargi - oparte na podstawach wskazanych w art. 174 ustawy tj.:

- naruszeniu (przez wsa) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1),

- naruszeniu (przez wsa) przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2).

Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna spełniać wymagania przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Te ostatnie wymagania są wymaganiami materialnymi, co oznacza, że nie podlegają one sanacji. Zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego skarga kasacyjna winna wyjaśnić na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, wskazanego przepisu tego prawa przez sąd, dokonana dla potrzeb oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i jaka - zdaniem autora skargi kasacyjnej - winna być wykładnia prawidłowa lub prawidłowe jego zastosowanie w tej konkretnej sprawie. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania skarga kasacyjna powinna wskazać przepis prawa procesowego (regulujący postępowanie sądowoadministracyjne - vide przedmiot zaskarżenia) i wywieść, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tzn., że gdyby wsa kontrolując zaskarżony akt administracyjny - pod względem zgodności z prawem - wskazanego naruszenia prawa się nie dopuścił to wyrok - co do istoty - byłby odmienny od skarżonego. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania ze względu na wskazane wyżej kompetencje sądów administracyjnych należy powiązać naruszenie przepisów postępowania przed organami z odpowiednimi przepisami regulującymi postępowanie przed sądem administracyjnym. Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy art. art. 7 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. są przepisami prawa procesowego regulującymi postępowanie przed organami administracyjnymi (egzekucyjnymi). Jako niemające zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie mogły być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, skarżonym wyrokiem naruszone. Autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie powiązał tych naruszeń prawa z procedurą sądowoadministracyjną - co czyni zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie niezasadnymi.

Wobec powyższego skargę kasacyjną jako niezasadną należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.