Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1285/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 137 par. 3, art. 165 par. 5 pkt 3, art. 239 b
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 18 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił M. R. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 lutego 2014 r., nr [...], o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym z dnia 4 lutego 2014 wydanym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wnioskiem z dnia 4 lutego 2014 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym wydanym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 4 lutego 2014 r. nr [...] i [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług.

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał rygor natychmiastowej wykonalności powyższym decyzjom. Postanowienie to doręczone zostało na adres podatnika w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej O.p., w dniu 14 marca 2014 r.

M. R. w dniu 27 czerwca 2014 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniósł, że nie zostało mu ono doręczone i jest nieprawomocne. Dodał, że o istnieniu postanowienia dowiedział się z postanowienia oddalającego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, a z treścią postanowienia i jego uzasadnieniem zapoznał się w Urzędzie Skarbowym w dniu 20 czerwca 2014 r. Podatnik podniósł także, że tryb doręczenia przewidziany w art. 150 O.p. nie mógł mieć zastosowania, gdyż udzielił pełnomocnictwa adwokatowi A. M. do prowadzenia sprawy w UKS i postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności powinno być doręczone jego pełnomocnikowi. Wraz z zażaleniem podatnik wniósł o przywrócenie terminu do jego wniesienia, albowiem strona bez swej winy uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Organ wskazał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 lutego 2014 r. zostało skierowane do M. R. i doręczone mu w trybie art. 150 O.p. w dniu 14 marca 2014 r. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnictwo złożone do akt postępowania prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie wywołuje skutków prawnych w zakresie postępowania o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zasadnie zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego skierował przesyłkę zawierającą kwestionowane postanowienie bezpośrednio do strony, z pominięciem pełnomocnika umocowanego do działania w innym postępowaniu prowadzonym przez inny organ.

Ponadto kwestionowane postanowienie wysłane zostało na adres wskazany przez podatnika we wniosku o wpis do centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej. Niezasadne są argumenty, że postanowienie wysłane zostało na jeden z adresów prowadzenia działalności gospodarczej, zamiast na adres, pod którym znajdują się księgi rachunkowe i prowadzona jest rachunkowość. Przedstawione we wniosku okoliczności nieprawidłowego doręczenia ww. przesyłki nie uzasadniają w ocenie organu odwoławczego przywrócenia stronie terminu do wniesienia zażalenia. Również zarzut dotyczący odbioru korespondencji przez matkę strony i twierdzenie, że przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie nie była awizowana, nie stanowi kryterium zasadności przywrócenia terminu. Ze znajdującego się bowiem w aktach sprawy potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że operator pocztowy dwukrotnie awizował tę przesyłkę w dniach 28 lutego i 10 marca 2014 r. oraz że 15 marca 2014 r. została ona zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie".

Z tego względu Dyrektor Izby Skarbowej, wobec niestwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 162 § 1 O.p., odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. R. wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego, zarzucając mu naruszenie art. 162 § 1 i § 2 O.p. wskutek bezzasadnej odmowy przywrócenia terminu mimo uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem skarżącego wskazane przez niego okoliczności uprawdopodobniły brak jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 lutego 2014 r., albowiem nie zostało mu ono prawidłowo doręczone. Zostało ono wysłane na adres niestanowiący adresu do doręczeń przez niego wskazanego, a ponadto zgodnie z oświadczeniem matki skarżącego zamieszkującej pod adresem, na który wysłana została przedmiotowa przesyłka, nie została ona awizowana.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, jakkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 lutego 2014 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 4 lutego 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest ustalenie, że doszło do jego uchybienia. Tymczasem z akt sprawy wynika, że ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 lutego 2014 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie weszło do obrotu prawnego, stąd też termin do złożenia zażalenia na to postanowienie nie rozpoczął swojego biegu. Sąd nie podziela tym samym wyrażonego przez Dyrektora Izby Skarbowej poglądu, iż prawidłowe było wysłanie powyższego postanowienia na adres podatnika, zamiast na adres pełnomocnika reprezentującego go w postępowaniu przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej.

Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje i przyjmuje za własne w przedmiotowej sprawie stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 718/13 (dostępny w elektronicznej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 165 § 5 O.p. w części ab initio stanowi o postępowaniu w przedmiocie, którym jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; nie jest to natomiast sprawa podatkowa - w rozumieniu: sprawy załatwianej w postępowaniu podatkowym, o którym mowa w art. 165 § 1 O.p. Ponadto, przepisy dotyczące formy oraz daty wszczęcia postępowania podatkowego (art. 165 § 2 O.p. i art. 165 § 4 O.p.) nie stosują się do wszczęcia postępowania dotyczącego nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 165 § 5 pkt 3 O.p.) Odmiennie normując w zakresie przywoływanych postępowań ustawodawca niewątpliwie je odróżnia oraz ich nie utożsamia.

Postępowanie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności toczy się w ramach sprawy podatkowej, w której wydano decyzję mogącą zostać objętą rzeczonym rygorem, w tym sensie, że jest to szczególne - wpadkowe - postępowania prawne w obszarze postępowania podatkowego prowadzonego w indywidualnej sprawie podatkowej. Analogiczną co do zasady ocenę prawną przypisać było można postępowaniu w sprawie wstrzymania wykonania nieostatecznej decyzji podatkowej w stanie prawnym obowiązującym do czasu wejścia w życie nowelizacji z dnia 7 listopada 2008 r. (ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318). Zważyć należy, że postępowanie podatkowe w określonej sprawie podatkowej nie zakończyło się jeszcze, a to z powodu wniesienia odwołania od decyzji, której może zostać nadany rozważany rygor. Z uwagi na wpadkowy, szczegółowy, incydentalny charakter postępowania w sprawie nadania decyzji (nieostatecznej) rygoru natychmiastowej wykonalności, prowadzonego w czasie i w ramach toczącego się (na etapie postępowania międzyinstancyjnego a następnie drugoinstancyjnego) postępowania podatkowego, pełnomocnictwo złożone do akt sprawy podatkowej zasadniczo skuteczne też będzie w postępowaniu w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, chyba że konkretna treść pełnomocnictwa, którego dokument złożony zostanie do akt postępowania podatkowego, stanowić będzie, na zasadzie wyjątku oraz umowy stron stosunku prawnego pełnomocnictwa, jednoznacznie inaczej. Nie ma przeszkód prawnych, żeby pełnomocnictwo do sprawy podatkowej wskazywało konkretne postępowania, które w ramach tej sprawy będą czy też mogą być prowadzone, wskazując albo wykluczając na przykład udział danego pełnomocnika w postępowaniu o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Ponadto, na podstawie art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Przywołane w art. 137 § 3 O.p. "dołączenie" - przedstawienie - zgłoszenie pełnomocnictwa wskazuje na okoliczność i czas wstąpienia pełnomocnika do danego postępowania. Jeżeli bowiem pełnomocnictwo udzielone zostało na piśmie, a nie ustnie do protokołu sporządzonego w określonym postępowaniu (art. 137 § 2b O.p.), ustanowienie pełnomocnika, który nie załączy pełnomocnictwa do akt, nie może być organowi administracji znane. Przepis art. 137 § 3 O.p. stanowi, w rozważanym powyżej kontekście, o aktach konkretnego postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r., II FSK 690/08, CBOSA). Ponieważ, o czym mowa będzie poniżej, postępowanie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności rozpoczyna się od wydania postanowienia o nadaniu analizowanego rygoru, przed datą jego wydania brak jest "akt postępowania w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności", do których pełnomocnictwo, zgodnie z art. 137 § 3 O.p., mogłoby zostać złożone.

W przypadku złożenia pełnomocnictwa do sprawy podatkowej - do akt postępowania podatkowego, będzie miało ono znaczenie procesowo - prawne również w prowadzonym jako postępowania wpadkowe (w czasie i ramach postępowania podatkowego) postępowaniu o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z tych powodów, doręczenie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego w postępowaniu podatkowym, dla którego postępowanie w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności jest (tylko) postępowaniem wpadkowym, chyba że pełnomocnictwo to wyłącza udział wskazanego w nim pełnomocnika w ostatnim z wymienionych postępowań.

W przedmiotowej sprawie postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom określającym zobowiązanie w podatku od towarów i usług zostało wysłane na adres podatnika, mimo że w trakcie postępowania podatkowego był on reprezentowany przez pełnomocnika, a zakres udzielonego pełnomocnictwa nie wyłączał zagadnienia nadania rygoru wykonalności. Nie budzi zatem wątpliwości, że doręczenie postanowienie bezpośrednio stronie z pominięciem pełnomocnika stanowi naruszenie przepisów postępowania. Uchybienie przepisów postępowania zarówno na gruncie procedury cywilnej jak i Kodeksu Postępowania Administracyjnego czy też Ordynacji podatkowej jest tego rodzaju uchybieniem, które nie zawsze musi mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku naruszenia zasady oficjalności wskutek niezgodności działania organu z przepisami o doręczeniach, czynność, której ono dotyczyło może być uznana za pozbawioną znaczenia, jednak ocena w tym zakresie wymaga indywidualizacji.

W tym kontekście Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż okoliczność, że doręczenie postanowienia było wadliwe nie może być utożsamiane z brakiem doręczenia (por. np. wyrok NSA z dnia 19.02.2008 r. sygn. akt I FSK 282/07, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26.03.2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1405/12). W orzecznictwie przyjmuje się, że fakt terminowego złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oznacza, że postanowienie to dotarło do adresata. Niemniej jednak w tej konkretnej sprawie nie ulega wątpliwości, że wskutek niezgodności działania organu z przepisami o doręczeniach przedmiotowe postanowienie nie dotarło do adresata, przesyłka została bowiem organowi zwrócona przez operatora pocztowego z adnotacją o jej niepodjęciu. W rezultacie skarżący pozbawiony został możliwości obrony swoich praw. W realiach przedmiotowej sprawy doręczenie postanowienia bezpośrednio stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika i to z zastosowaniem trybu doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 150 O.p., nie może być zatem uznane za skuteczne.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu. Podstawowym warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest ustalenie, że doszło w sprawie do uchybienia terminu. Do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zażalenia konieczne jest doręczenie stronie, w tym zaś wypadku jej pełnomocnikowi, postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. W rozpatrywanej sprawie, w świetle ustalonych okoliczności taka sytuacja nie zaistniała. Skoro zaś termin do wniesienia zażalenia nie rozpoczął swojego biegu, uzasadnione było uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Ustalenie, że nie zaczął biec termin do dokonania danej czynności (wniesienia zażalenia), powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy, a postępowanie w tym przedmiocie powinno zostać umorzone. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny np. w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 września 2013 r. sygn. II OSK 962/12, czy wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. II OSK 1762/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) uchylił zaskarżone postanowienie.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.

W trzecim punkcie wyroku Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 461) zasądził od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania. Na zasądzone koszty postępowania sądowego składają się kwoty: 100 zł tytułem uiszczonego należnego wpisu od skargi; 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.