Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1492/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-02-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: ustanowiono adwokata, odmówiono zwolnienia od kosztów
Powołane przepisy: article: art. 246, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka; II. oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarżący we wniosku skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagał się przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką J.K.. Skarżący nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów – utrzymuje się z emerytury matki, która wraz z dodatkiem dla osób represjonowanych wynosi 3 329,98 zł. Podał, że zaprzestał działalności gospodarczej by cały swój czas poświęcić opiece nad ciężko chorym ojcem, jak również by pomagać matce. Podał, że posiada dom o powierzchni 294,05 m² oraz nieruchomości gruntowe o łącznej powierzchni 0,6196 ha. Skarżąca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Posiada dwa samochody wyprodukowane w 1986 i 1994 r., wymagające naprawy. Skarżący podał, że wraz z matką żyją bardzo skromnie - "na granicy ubóstwa".

Na wezwanie Sądu skarżący przedłożył dodatkowe dokumenty w postaci: dowodu wpłaty kwoty 503,61 zł za gaz, dowodu wpłaty kwoty 111,43 zł za usługi telekomunikacyjne, potwierdzenia wpłaty raty kredytowej w wysokości 128,42 zł, dowodu wpłaty kwoty 359,97 zł za energię elektryczną, potwierdzenia płatności kwoty 115,41 zł za wodę, potwierdzenia wpłaty kwoty 69 zł tytułem opłaty abonamentowej na rzecz "I". S.A., potwierdzenia wpłaty należności za gospodarowanie odpadami komunalnymi (210 zł), historii rachunku bankowego M.K. za okres od 1 lipca do 21 października 2014 roku, rocznego obliczenia podatku PIT-40 J.K. za rok podatkowy 2013, zeznania PIT-37 za 2013 r. M.K., dwóch zaświadczeń Prezydenta Miasta K. z dnia 4 czerwca 2008 roku o wyrejestrowaniu działalności gospodarczej i wykreśleniu wpisów z Ewidencji Działalności Gospodarczej, odpisów z ksiąg wieczystych dotyczących posiadanych nieruchomości, dwóch dowodów rejestracyjnych samochodów Volvo 850, rok produkcji 1994 i Volvo 740, rok produkcji 1986 oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 października 2014 roku o stanie zdrowia skarżącego.

W sprzeciwie wniesionym od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 19 listopada 2014 r., którym ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu i oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący reprezentowany przez wyznaczonego adwokata poniósł, że nie ma on żadnych dochodów, jest bezrobotny i chory. Nie dysponuje on własnym środkami finansowymi bowiem pozostaje na utrzymaniu matki. Zatem okoliczność, że z konieczności prowadzi wspólne gospodarstwo z matką, nie może zmieniać oceny, że nie posiada on żadnych własnych środków. Podkreślił, że ponosi dodatkowe wydatki związane z leczeniem. Jego zdaniem przyjęcie, że z kwoty 3 329 zł mogą utrzymać się dwie dorosłe osoby i jeszcze zgromadzić oszczędności jest bezpodstawne i sprzeczne z regułami logicznego myślenia i rozumowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie jedynie w części.

Na podstawie art. 260 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że skuteczne (w terminie) wniesienie sprzeciwu przeciwko postanowieniu referendarza w przedmiocie prawa pomocy powoduje, że wniosek o jej przyznanie podlega ponownemu rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Ponadto należy wskazać, że następstwem skutecznego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej zaskarżonego orzeczenia w całości, nawet jeśli strona zaskarżyła jedynie niekorzystną dla siebie część tego orzeczenia.

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy jest traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym osobom, aniżeli tym, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych, stąd dawniej opisywaną instytucję nazywano "prawem ubogich" (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. I GZ 97/14, wszystkie orzeczenia na stronie: www. http://www.nsa.gov.pl).

Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, natomiast ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy do Sądu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. ustanowienia dla niego adwokata i zwolnienia go od kosztów sądowych.

Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym związanym ze sprawą, do którego poniesienia zobowiązany jest skarżący, jest wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym z matką i miesięcznie mają do dyspozycji kwotę 3 329,98 zł. Biorąc pod uwagę wysokość udokumentowanych przez skarżącego wydatków, m.in. z tytułu opłat za media i uwzględniając dalsze (nieudokumentowane) wydatki ponoszone, m.in. na wyżywienie czy leczenie, w ocenie Sądu skarżący jest w stanie poczynić oszczędności tak by uiścić kwotę wymaganą tytułem wpisu. Zatem w tym zakresie Sąd postanowił jak w pkt II sentencji i oddalił wniosek.

Należy zwrócić uwagę, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r. I FZ 88/14). Z akt sprawy nie wynika, by niemożliwe było zdobycie takich funduszy przez skarżącą.

Natomiast, w ocenie Sądu zasadne jest uwzględnienie wniosku skarżącego w pozostałej części, tj. ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. Dodatkowe obciążenie finansowe, w postaci opłacenie fachowego pełnomocnika, mogłoby bowiem prowadzić do uszczerbku koniecznego utrzymania dla skarżącego i jego matki. Ponadto w rozpoznawanej sprawie pojawiają się zagadnienia o charakterze proceduralnym, które wymagają fachowej wiedzy prawniczej. Z tych też względów Sąd orzekł jak w pkt I postanowienia.