Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1266/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 116, 122, 187 par. 1, art. 188, art. 191
journal: Dz.U. 2016 poz 2046
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant referent stażysta Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz z osobą trzecią oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. i 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz J. T. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1.1. Decyzją z [...] marca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej "NUS") z [...] października 2017 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej J.T. (dalej "Skarżący"), byłego członka zarządu K. Sp. z o.o. (dalej "Spółka") solidarnie ze Spółką oraz R.C. za zaległości ww. Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za październik i listopad 2012 r. oraz styczeń i luty 2013 r. w łącznej kwocie 916.293 zł wraz z odsetkami za zwłokę od ww. należności w kwocie 337.231 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 66.811,50 zł.

1.2. W ocenie organu pierwszej instancji, w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki do przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności, wynikające z art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046, ze zm., dalej "O.p."), za wskazane okresy rozliczeniowe. Z kolei Skarżący nie wykazał ziszczenia się wynikających z ww. przepisu przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości Spółki z ww. tytułu.

1.3. Od powyższej decyzji, Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając organowi podatkowemu pierwszej instancji: błędne ustalenie, że termin płatności zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2012 r. pokrywa się z okresem pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki, w sytuacji gdy, nie był on już członkiem zarządu; błędne określenie, że Skarżący spełnia przesłanki pozytywne określone w art. 116 O.p., tj. okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową Spółki, w sytuacji, gdy nie był on członkiem zarządu Spółki, ani tym bardziej nie pełnił w niej funkcji wiceprezesa zarządu; naruszenie art. 122, art. 187 oraz 191 O.p., poprzez oddalenie wniosków dowodowych z 22 czerwca 2017 r. i z [...] lipca 2017 r. w postaci przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka w osobie R.C. na okoliczność współpracy, jak również na okoliczność złożenia przez Skarżącego rezygnacji z funkcji członka zarządu i podjęcia uchwały o jego odwołaniu z tej funkcji oraz o wystąpienie do KRS o udzielenie informacji, kiedy została podjęta uchwala o odwołaniu Skarżącego z funkcji członka zarządu Spółki, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów; naruszenie art. 122, 187 § 1 oraz 191 O.p., poprzez błędne przyjęcie, że z akt Sądu Rejonowego w T. , sygn. akt [...] w szczególności z uzasadnienia wyroku z [...] października 2015 r. wynika brak wskazania daty złożenia rezygnacji przez Skarżacego.

Ponadto w złożonym odwołaniu Skarżący wniósł o: dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie R.C. na okoliczność współpracy, jak również na okoliczność złożenia przez Skarżącego rezygnacji z funkcji członka zarządu i podjęcia uchwały o jego odwołaniu; wystąpienie do KRS o udzielenie informacji, kiedy została podjęta uchwała o odwołaniu Skarżącego z funkcji członka zarządu Spółki.

1.4. Przywołaną na wstępie decyzją z [...] marca 2018 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS z [...] października 2017 r.

W kwestii zaistnienia pozytywnych przesłanek do przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności, w uzasadnieniu decyzji przedstawiono w szczególności następujące ustalenia i oceny:

Spółka nie uregulowała należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2012 r. oraz styczeń i luty 2013 r., wynikających z decyzji z [...] września 2015 r. W związku z tym oraz brakiem możliwości wyegzekwowania zaległości z majątku Spółki, NUS wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w zakresie odpowiedzialności Skarżącego, solidarnie ze Spółką i R.C. za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za ww. okresy.

Ze zgromadzonego przez NUS materiału dowodowego wynikało, że Skarżący w terminie płatności podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2012 r. oraz styczeń i luty 2013 r. pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Zarząd w badanym okresie był dwuosobowy. Zdaniem organu, powyższe potwierdza pełny odpis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz uchwały zgromadzenia wspólników: z [...] maja 2010 r. powołującej Skarżącego na stanowisko wiceprezesa zarządu spółki oraz z [...] kwietnia 2010 r. odwołującej go z tej funkcji.

Zdaniem DIAS w okresie od [...] maja 2010 r. do [...] kwietnia 2013 r. zarząd Spółki był dwuosobowy, a Skarżący pełnił funkcje wiceprezesa zarządu.

DIAS wskazał ponadto, że z informacji uzyskanej z bazy danych rejestracyjnych [...] wynika, że R.C. zmarł [...] lutego 2018 r.

Z uwagi na nieuregulowanie przez zobowiązaną Spółkę zaległości z tytułu podatku od towarów i usług NUS w dniu [...] listopada 2015 r. wystawił tytuły wykonawcze: nr [...] obejmujący zaległość wynikającą z nieuregulowania zobowiązania za październik 2012 r.; nr [...] obejmujący zaległość wynikającą z nieuregulowania zobowiązania za listopad 2012 r.; nr [...] obejmujący zaległość wynikającą z nieuregulowania zobowiązania za styczeń 2013 r.; nr [...] obejmujący zaległość wynikającą z nieuregulowania zobowiązania za luty 2013 r.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło [...] listopada 2015 r. poprzez doręczenie do [...] zajęcia rachunku bankowego. Pomimo, że zajęcie w [...] okazało się skuteczne, nie doprowadziło do wyegzekwowania żadnych kwot. Bank pismem z 18 grudnia 2015 r. poinformował NUS, że brak wystarczających środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia egzekucyjnego, oraz że do rachunku bankowego wystąpił zbieg egzekucji administracyjnych i sądowych. Z informacji Banku wynikało, że egzekucja do rachunku prowadzona była przez siedmiu komorników, a pierwsze zajęcie komornicze zostało dokonane [...] października 2013 r. Z powyższych względów NUS odstąpił od wystąpienia do Sądu z wnioskiem o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji. Innych rachunków bankowych Spółki nie ustalono. Ponadto, jak twierdził organ, adres rejestracyjny Spółki był adresem podmiotu świadczącego usługi biura wirtualnego. W rozmowie z pracownikiem biura, organ egzekucyjny ustalił, że umowa ze Spółką została rozwiązana we wrześniu 2014 r. Z powyższych względów przydzielenie sprawy do służby poborcy skarbowemu uznano za niezasadne.

Z zebranego w trakcie postępowania egzekucyjnego materiału wynikało, że w Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych Krajowego Rejestru Sądowego oraz Księgach Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości nie znaleziono informacji o nieruchomościach Spółki. W Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że Spółka posiadała w 2015 r. kilka pojazdów mechanicznych, jednakże bez aktualnego ubezpieczenia. Współwłaścicielem pojazdów w tamtym okresie był [...] S.A. Organ egzekucyjny nie uzyskał informacji o lokalizacji pojazdów. Pomimo dalszych poszukiwań nie odnaleziono żadnego majątku.

Biorąc pod uwagę fakt bezskuteczności przeprowadzonych czynności egzekucyjnych wobec majątku Spółki, brak majątku ruchomego, nieruchomego, środków na rachunkach bankowych oraz innych wierzytelności pieniężnych i praw majątkowych umożliwiających podjęcie skutecznych czynności egzekucyjnych prowadzących do wyegzekwowania zaległości podatkowych oraz fakt, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, NUS postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone w stosunku do zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za październik i listopad 2012 r. oraz za styczeń i luty 2013 r.

W odniesieniu do przesłanek przewidzianych w art. 116 O.p. wyłączających odpowiedzialność członka zarządu Spółki wskazano, że zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji Skarżący nie wykazał wystąpienia którejkolwiek z nich. Nie wykazał bowiem, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub, że wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości lub też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony. Nie wykazał również mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

DIAS zwrócił uwagę, że Spółka złożyła ostatnie sprawozdanie finansowe za 2011 rok. Wynikało z niego, że Spółka posiadała aktywa trwałe w wysokości [...] zł, zobowiązania krótkoterminowe w wysokości [...] zł (zobowiązania wobec dostawców), zobowiązania długoterminowe w wysokości [...] zł (kredyt na zakup środków trwałych i bieżącą działalność Spółki), natomiast kapitał własny wyniósł [...] zł (z czego [...] zł stanowi kapitał zakładowy Spółki). Ponadto w przywołanym sprawozdaniu finansowym Spółka wykazała zysk w wysokości [...] zł. Mając na uwadze, że w 2010 roku Spółka wygenerowała zysk netto w wysokości [...] zł, a już w roku następnym wygenerowała znikomy zysk netto przy obrotach kilkukrotnie wyższych niż w roku poprzednim, świadczyło to o złej kondycji finansowe Spółki.

W kolejnych latach obrachunkowych Spółka zaprzestała składania sprawozdań finansowych i zeznań podatkowych CIT-8.

Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka nie regulowała zobowiązań wobec Skarbu Państwa.

DIAS podkreślił, że Spółka zaprzestała wykonywać swoje zobowiązania względem budżetu państwa od terminu płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. Spółka zalega również z zapłatą zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. i w okresie od stycznia do maja 2013 r. na łączną kwotę zaległości głównej w wysokości [...] zł. Ponadto posiada wymagalne zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za okresy od listopada 2012 r. do marca 2014 r. w łącznej kwocie należności główniej [...] zł.

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej nieuregulowane zobowiązania Spółki organ odwoławczy stwierdził, że w odniesieniu do Spółki już w grudniu 2012 r. wystąpiła przesłanka do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości określona w art. 11 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm., dalej jako "P.u.n.") w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., z uwagi na zaprzestanie płacenia należnych zobowiązań publicznoprawnych (wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Urzędu Skarbowego). Tymczasem w okresie pełnienia obowiązków członka zarządu przez Skarżącego wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został złożony. Tym samym norma art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. zdaniem organu nie została spełniona.

DIAS wskazał również, że pismem z 22 czerwca 2017 r. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania oraz o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w T. , sygn. akt [...] , w szczególności uzasadnienia wyroku z [...] października 2015 r. na okoliczność zakresu spraw, jakimi Skarżący miał zajmować się w Spółce, a także o przesłuchanie w charakterze świadka R.C. na okoliczność okresu współpracy ze Skarżącym w Spółce oraz zakresu tej współpracy. W piśmie tym pełnomocnik Skarżącego wskazał, że w 2011 r. Skarżący podjął decyzję o zakończeniu współpracy ze Spółką, co oświadczył jej prezesowi R.C. Prezes przyjął tę decyzję do wiadomości, ale nie podjął żadnych kroków w celu wykreślenia Skarżącego z KRS.

Po zapoznaniu się z materiałem wskazanym przez Skarżącego DIAS zauważył, że ww. wyrok nie wskazywał konkretnej daty złożenia rezygnacji przez Skarżącego z funkcji członka zarządu. W wyroku można było jedynie znaleźć potwierdzenie, że Skarżący jako wiceprezes i R.C. jako prezes zarządu Spółki dokonali swego rodzaju podziału obowiązków spraw prowadzonych przez członków zarządu.

W ocenie organu odwoławczego, podział kompetencji między członkami zarządu nie pozwala na odstąpienie od przypisania im odpowiedzialności za zaległości Spółki, a jakiekolwiek inne ustalenia pomiędzy członkami zarządu związane z podziałem ich kompetencji pozostają bez znaczenia i nie są wiążące.

W celu natomiast wyjaśnienia kwestii związanych z datą złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu, NUS wezwał Skarżącego do udzielenia wyjaśnień co do daty złożenia rezygnacji, wskazania sposobu skutecznego złożenia rezygnacji i przedłożenia wszelkich dokumentów potwierdzających powyższe.

W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącego wskazał, że rezygnacja została złożona na ręce prezesa zarządu i że Skarżący pełnił swoją funkcję ok. 1 roku w latach 2012-2013. Wniósł również m.in. o przesłuchanie na okoliczność rezygnacji – prezesa zarządu. NUS skierował stosowane wezwanie do Pana C., jednak mimo dwukrotnego awizowania przesyłka nie została odebrana. Wniosek ten został ponowiony w odwołaniu. Przy czym DIAS odmówił przeprowadzenia tego dowodu wskazując m.in., że Pan C. zmarł.

Zdaniem DIAS, Skarżący nie wskazał konkretnej daty złożenia oświadczenia o rezygnacji z pełnienia funkcji w zarządzie Spółki oraz nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów.

DIAS podniósł również, że w trakcie prowadzonego postępowania Skarżący nie wskazał składników majątkowych należących do Spółki, z których możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji.

Tym samym, w ocenie organu, spełnione zostały przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wynikające z art. 116 § 1 i 2 O.p., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.

2. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wywiódł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając:

- błędne ustalenie, że termin płatności zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za październik i listopad 2012 r. oraz styczeń i luty 2013 r. pokrywa się z okresem pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki, w sytuacji, kiedy w tym czasie Skarżący nie był członkiem zarządu Spółki;

- błędne określenie, że Skarżący spełnia przesłanki pozytywne określone w art. 116 O.p., tj. okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową Spółki, w sytuacji, kiedy Skarżący nie był w tym okresie członkiem zarządu Spółki, ani tym bardziej nie pełnił w niej funkcji wiceprezesa zarządu;

- błędne ustalenie, że Skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność jako członek zarządu Spółki za jej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za październik i listopad 2012 r. oraz styczeń i luty 2013 r., w sytuacji, gdy w tym czasie nie pełnił funkcji członka zarządu;

- naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., poprzez oddalenie wniosku dowodowego z [...] czerwca 2017 r. o wystąpienie do KRS o udzielenie informacji, kiedy została podjęta uchwała o odwołaniu Skarżącego z funkcji członka zarządu Spółki, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów;

- naruszenie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., poprzez błędne przyjęcie, że z akt Sądu Rejonowego w T. , sygn. akt [...] , w szczególności uzasadnienia wyroku z [...] października 2015 r. wynika brak wskazania daty złożenia rezygnacji przez Skarżącego;

- naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p., poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło z winy Skarżącego, w sytuacji, gdy Skarżący nie był w tym czasie członkiem zarządu i nie miał żadnych uprawnień, a także kompetencji, aby złożyć przedmiotowy wniosek o ogłoszenie upadłości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że Skarżący był wiceprezesem Spółki w okresie, gdy jej prezesem był R.C., który był także jej jedynym udziałowcem. Zgodnie z ustaleniami pomiędzy nimi, Skarżący miał zajmować się jedynie poszukiwaniem za granicą kontrahentów dla Spółki. Do jego obowiązków nie należało prowadzenie innych spraw Spółki, w tym zaciąganie zobowiązań oraz składanie deklaracji podatkowych i rozliczania z tytułu należności podatkowych. Skarżący wyjaśniał, że nie podpisał żadnej deklaracji podatkowej ani przelewu z tytułu podatków. Następnie Skarżący podkreślił, że w 2011 r. podjął decyzję o zakończeniu współpracy ze Spółką, co oświadczył jej prezesowi R.C., który przyjął tę decyzję do wiadomości, ale nie podjął żadnych czynności formalnych w celu odwołania Skarżącego z funkcji członka zarządu Spółki oraz wykreślenia go z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, co potwierdzać ma ww. wyrok Sądu Rejonowego w T. W marcu 2013 r. R.C. podjął decyzję o sprzedaży swoich udziałów w Spółce i rezygnacji z funkcji prezesa zarządu, ale również przy tej okazji nie odwołano Skarżącego z funkcji wiceprezesa. Udziały w Spółce nabył K.S. Okoliczności te zostały bezspornie wyjaśnione w ww. wyroku Sądu Rejonowego w T. Z przepisu art. 202 § 4 Kodeksu spółek handlowych jednoznacznie wynika, że mandat członka zarządu wygasa wskutek rezygnacji, a więc z chwilą złożenia oświadczenia woli o rezygnacji. Jest więc to czynność jednostronna. Oświadczenie złożone jest spółce z chwilą, gdy doszło do spółki w taki sposób, że ta mogła zapoznać się z jego treścią.

3. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

4.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 O.p. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 122 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W myśl natomiast art. 187 § 1 O.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy art. 191 O.p. stanowi, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie ma przy tym wątpliwości, że przez "cały zebrany materiał dowodowy", o którym mowa w tym przepisie należy rozumieć ten zgromadzony w sposób wyczerpujący, o czym mowa w art. 187 § 1 O.p., a nie cały, faktycznie zgromadzony w aktach. Jest to zasadnicza różnica. Zgodnie natomiast z art. 188 O.p., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

4.2. Istota sporu w sprawie dotyczy tego, czy Skarżący w okresie kiedy powstały zaległości Spółki, za które przeniesiono na niego odpowiedzialność, pełnił funkcję członka jej zarządu.

Zgodnie bowiem z art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Zgodnie natomiast z art. 116 § 4 O.p. przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.

4.3. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że ciężar wykazania pozytywnych przesłanek przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności spoczywa na organie podatkowym. Jedną z takich przesłanek jest właśnie pełnienie funkcji członka zarządu, w okresie, w którym powstały zaległości, za które odpowiedzialność jest przenoszona.

Wprawdzie z odpisu pełnego z KRS oraz z uchwał zgromadzenia wspólników Spółki wynika, że Skarżący pełnił tę funkcję od [...] maja 2010 r. do [...] kwietna 2013 r., tj. w okresie kiedy powstały zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za październik i listopad 2012 r. oraz styczeń i luty 2013 r., niemniej jednak nie są to okoliczności niepodważalne innymi dowodami.

Skarżący w toku postępowania konsekwentnie ponosił kwestię rezygnacji z funkcji członka zarządu Spółki, którą złożył jedynemu udziałowcowi – prezesowi zarządu R.C.

Sąd zauważa, że zgodnie z art. 202 § 4 K.s.h. mandat członka zarządu wygasa m.in. w skutek rezygnacji. Przy czym rezygnacja ta jest skuteczna z chwilą jej dojścia do zgromadzenia wspólników.

Rezygnacja jest zatem jednostronną czynnością prawną, skuteczną z chwilą dojścia do spółki.

W toku postępowania Skarżący usiłował wykazać, że skutecznie złożył rezygnację z funkcji członka zarządu.

W tym zakresie Skarżący powoływał się na akta sprawy i uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w T. z [...] października 2015 r. sygn. akt [...] . Jest to wyrok uniewinniający Skarżącego i R.C. od zarzutów doprowadzenia innego podmiotu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w 2013 r.

W wyroku tym Sąd karny odnosząc się do ustaleń faktycznych w sprawie wskazał na relacje jakie panowały w Spółce, podział obowiązków, okoliczność, że Skarżący w rzeczywistości nie zajmował się bieżącą działalnością Spółki, a w siedzibie Spółki bywał okazjonalnie. Natomiast co do samej okoliczności, która miała dotyczyć rezygnacji Skarżącego z funkcji w zarządzie Sąd ten wskazał: "W 2011 r. J.T. podjął decyzję o zakończeniu współpracy ze spółką i od tamtego czasu nie podejmował żadnych działań w jej imieniu, R.C. zaakceptował ów fakt, jednak nie podjął formalnych działań, zmierzających do odwołania w/w z funkcji członka zarządu, jak również dokonania stosownych zmian w rejestrze przedsiębiorców". Co do tych ustaleń jako ich dowody Sąd karny wskazał m.in. wyjaśnienia R.C. i wyjaśnienia Skarżącego.

Odnosząc się do powyższego, o ile zgodzić się można z organem, że samo uzasadnienie wyroku sądu karnego nie jest na tyle precyzyjne, żeby można byłoby uznać je za jednoznaczny dowód złożenia przez Skarżącego skutecznej rezygnacji z funkcji członka zarządu, o tyle kwestię tę rozstrzygnąć mogła treść wyjaśnień złożonych przez R.C. w postępowaniu karnym.

Sąd zauważa, że Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu również z akt postępowania karnego (wniosek dowodowy z [...] czerwca 2017 r.). Organ poprzestał natomiast w tym zakresie jedynie na samej kopii uzasadnienia wyroku przesłanej przez pełnomocnika Skarżącego, mimo że wniosek wyraźnie dotyczył również dowodu z akt postępowania o sygn. akt [...] .

Zdaniem Sądu, zasada prawdy materialnej, znajdująca swój wyraz w art. 122 O.p., wymagała w tym zakresie zapoznania się z dowodami, na które powoływał się Sąd karny we wspominanym wyroku tj. wyjaśnieniami Pana C. i Skarżącego. O te dowodowy należało uzupełnić akta niniejszej sprawy.

W ocenie Sądu, pominięcie tego wniosku dowodowego stanowiło naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 188, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O ile bowiem z wyjaśnień jedynego udziałowca Spółki (które znajdują się w aktach sprawy karnej) będzie wynikać, że dotarła do niego rezygnacja Skarżącego z funkcji członka zarządu i miało to miejsce przed okresem, za który doszło do przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego, to należałoby uznać, że rezygnacja ta była skuteczna i nie było podstaw do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki.

Ponadto odnosząc się do wniosku dowodowego Skarżącego z [...] lipca 2017 r. dotyczącego przesłuchania w charakterze świadka Pana R.C., na okoliczność złożenia rezygnacji przez Skarżącego, Sąd zauważa, że organ nie przeprowadził tego dowodu z tego względu, że mimo wezwania Pan C. nie złożył stosownych wyjaśnień. W ocenie Sądu, działania organu w powyższym zakresie również nie cechowały się dążeniem do ustalenia prawdy materialnej (art. 122 O.p.). Zauważyć bowiem należy, że wezwanie kierowane do Pana C. było dwukrotnie awizowane. Przy czym wezwanie to zostało wysłane przez NUS na inny adres niż wskazywał to Skarżący we wniosku dowodowym. W takiej sytuacji organ obowiązany był skierować wezwanie na adres podany przez Skarżącego. Aktualnie z tego środka dowodowego nie można już skorzystać bowiem R.C. zmarł. Natomiast wówczas, prawidłowe działanie organu, mogło doprowadzić do wyjaśnienia tej kwestii.

Z tych względów konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania w zakresie ustalenia, czy doszło do skutecznej rezygnacji przez Skarżącego z funkcji członka zarządu i czy miało to miejsce przed powstaniem zaległości, za które przeniesiono na niego odpowiedzialność.

Oczywiście prawidłowe jest stanowisko organu, że skoro oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu zostało złożone ustnie, to dowód dojścia takiego oświadczenia do adresata obciąża składającego oświadczenie – w rozpoznawanej sprawie Skarżącego. Niemniej jednak Skarżący nie pozostawał w tym zakresie bierny. Wnosił o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej, uzasadnienia wyroku, wnosił o przesłuchanie R.C.

Zasada zaufania, zasada dążenia do ustalenia prawdy materialnej, a przede wszystkim to, że obowiązek wykazania pełnienia funkcji członka zarządu w okresie, w którym powstały zaległości, spoczywa na organie podatkowym, wymagało jednak podjęcia skutecznych działań w tym zakresie również przez organ podatkowy.

Powyższego w rozpoznawanej sprawie zabrakło.

4.4. Organy w sprawie skoncentrowały się na wyjaśnieniach pełnomocnika zawartych w piśmie z [...] lipca 2017 r. i przyjęły, że Skarżący nie wskazał konkretnej daty rezygnacji z funkcji członka zarządu, a jego wyjaśnienia są sprzeczne.

Odnosząc się do rzeczywiście nieprecyzyjnych wyjaśnień pełnomocnika Skarżącego, zawartych w piśmie z [...] lipca 2017 r., wskazać należy, że Skarżący jest obywatelem Niemiec, stąd m.in. mogą wynikać problemy z komunikacją pomiędzy nim a pełnomocnikiem. Wskazanie przez pełnomocnika w piśmie z [...] lipca 2017 r., że funkcje w zarządzie Skarżący pełnił w latach 2012-2013 należy raczej uznać za pomyłkę, błąd pisarski, bowiem wcześniej i później Skarżący konsekwentnie twierdził i twierdzi, że rezygnacja miała miejsce w 2011 r. Z kolei z tej właśnie odpowiedzi pełnomocnika organy wywodzą daleko idące i negatywne konsekwencje w stosunku do Skarżącego.

Ponadto, w niniejszej sprawie nie jest istotne wskazanie konkretnej daty dziennej złożenia rezygnacji, ale to czy miała ona miejsce przed okresem, za który orzeczono o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego.

Jedynie na marginesie można również zauważyć, że sam organ także nie ustrzegł się w uzasadnieniu swojej decyzji podobnych omyłek. Przykładowo, na str. 18 ostatni akapit uzasadnienia decyzji DIAS – w miejscu nazwiska Skarżącego pojawia się nazwisko zupełnie innej osoby. Tym samym omyłki i nieścisłości zdarzają się obu stronom sporu.

4.5. Niezasadny jest natomiast zarzut skargi dotyczący oddalenia wniosku dowodowego o wystąpienie do KRS o udzielenie informacji, kiedy została podjęta uchwała o odwołaniu Skarżącego z funkcji członka zarządu Spółki. W aktach sprawy znajduje się bowiem odpis pełny z KRS, w którym informacje te zostały ujawnione. Ponadto w aktach znajdują się także kopie uchwał nadzwyczajnego zgromadzania wspólników Spółki.

4.6. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, zgodnie z którym, odpowiedzialności na podstawie art. 116 O.p. nie podlega osoba, która faktycznie nie pełniła obowiązków członka zarządu spółki.

Przesłanka pełnienia funkcji członka zarządu w rozumieniu art. 116 § 2 O.p. rozumiana jest formalnie. Przepisy Ordynacji podatkowej nie uzależniają pełnienia tej funkcji od zakresu faktycznie wykonywanych czynności i nie pozwalają na wyinterpretowanie z nich, że członek zarządu, który faktycznie nie zajmował się prowadzeniem spółki lub nie posiadał wystarczających kwalifikacji nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Orzekanie o odpowiedzialności członków zarządu nie jest oparte na zasadzie winy i dlatego nie ma znaczenia ustalenie stopnia ich zaangażowania w działalność spółki i przyczynienia się do powstania zaległości podatkowych. Odpowiedzialność ta ma bowiem charakter obiektywny, niezależny od zawinienia.

Przy czym zasadnie Skarżący w tym miejscu argumentuje, że DIAS w tej kwestii wypowiedział się niezrozumiale (str. 17 uzasadnienia decyzji). DIAS użył w tym zakresie niefortunnych sfomułowań. Wskazał na wyrwany z kontekstu fragment orzeczenia, wydany na gruncie odmiennego stanu faktycznego, co w istocie mogło czynić nieczytelnym stanowisko DIAS.

Nie zmienia to jednak faktu, że argumentacja Skarżącego w tej kwestii była nietrafna. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności stricte zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podnosił, że odpowiedzialność osób trzecich, wynikająca z przepisów Rozdziału 15, Działu III O.p., jako niezwiązana z obowiązkiem podatkowym i podatkowoprawnym stanem faktycznym, ma charakter odpowiedzialności wyjątkowej, gdyż jest to odpowiedzialność gwarancyjna i zabezpieczająca należności publicznoprawne przed unikaniem odpowiedzialności przez podatników, płatników, inkasentów. Odpowiedzialność o tym charakterze osób trzecich, niewątpliwie służy zabezpieczeniu interesów finansowych Skarbu Państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego (por. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, opublikowana w: ONSA WSA 2009, Nr 2, poz. 19.). Gdyby celem ustawodawcy w regulacji z art. 116 § 2 O.p., było wskazywanie na ponoszenie odpowiedzialności przez członka zarządu spółki prawa handlowego jedynie faktycznie wykonującego swoje obowiązki w danej spółce, nie użyłby określenia "w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu", lecz zwrotów na przykład "w czasie faktycznego wykonywania", czy "w czasie wykonywania" przez nich obowiązków członka zarządu. Dowodzi tego również wykładnia systemowa wewnętrzna O.p. W przypadku bowiem, gdy ustawodawca za celowe uznaje wprowadzenie przesłanek o charakterze faktycznym (dokonanym), warunkującym odpowiedzialność innego podmiotu, wówczas jednoznacznie to określa w danym przepisie np. regulacja art. 111 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 335/09, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt 305/50).

Użyte przez ustawodawcę w art. 116 § 2 O.p. sformułowanie "pełnić obowiązki" oznacza otrzymać legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją, czyli jest to kompetencja do realizowania funkcji członka zarządu przez określony czas. Przepis ten jedynie doprecyzowuje czasowe granice odpowiedzialności członków zarządu, a nie ma na celu ograniczenia zakresu podmiotowego, do tych, którzy faktycznie "pełnili funkcje członka zarządu" .

Sąd w niniejszym składzie podziela przywołane poglądy orzecznictwa, co do wykładni przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu", warunkującej odpowiedzialność członka zarządu spółki prawa handlowego.

4.7. Poza sporem w sprawie pozostaje natomiast kwestia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku od Spółki oraz niewskazania przez Skarżącego mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W tym zakresie Sąd podziela ustalenia organów podatkowych.

Kwestia natomiast przesłanki egzoneracyjnej związanej z wykazaniem braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości jest ścisłe związana z ustaleniem, czy Skarżący był w ogóle w danym czasie członkiem zarządu Spółki, a tym samym czy był umocowany i obowiązany, aby taki wniosek złożyć. Niewątpliwe podzielić należy stanowisko organu, że już w grudniu 2012 r. wystąpiła przesłanka do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości określona w art. 11 ust. 1 P.u.n., z uwagi na zaprzestanie płacenia należnych zobowiązań publicznoprawnych (wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – od listopada 2012 r. oraz Urzędu Skarbowego – od października 2012 r.). Niemniej jednak, ewentualne ustalenie, że Skarżący wcześniej skutecznie zrezygnował z funkcji członka zarządu, zbędnym czyni badanie wykazania przez Skarżącego przesłanek egzoneracyjnych.

4.8. Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy o dowody, na które powołuje się Sąd Rejonowy w T. w wyroku z [...] października 2015 r., sygn. akt [...] , tj. wyjaśnienia R.C.k. 248, k. 356-358 i 384 akt sądowych oraz wyjaśnienia Skarżącego k. 163-165, k. 358-359 akt sądowych. W tym zakresie niezbędne może być współdziałanie Skarżącego jako strony postępowania karnego. Tak zgromadzony materiał dowodowy organ ponownie oceni pod kątem skuteczności złożenia przez Skarżącego rezygnacji z funkcji członka zarządu Spółki, a także daty ewentualnej skutecznej rezygnacji.

4.9. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania, na które złożyły się kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 500 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 209 powołanej ustawy.