Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1156/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 i 34
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 - dalej K.p.a.) w zw. z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 - dalej u.p.e.a.) - po rozpatrzeniu zażalenia A.S. (dalej zobowiązany, abonent) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...]r. nr [...] (dalej wierzyciel) o oddaleniu zarzutów nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia braku wymagalności obowiązku w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ wierzycielski z powodu braku realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez A.S. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...]r. celem egzekucji. Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmował na dzień [...]r. zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do kwietnia 2020 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł.

Zobowiązany pismem z dnia 14 października 2020 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które mieściły się w katalogu zawartym w art. 33 § 2 pkt 1 - 6 u.p.e.a. Zobowiązany podniósł w nim, że od ośmiu lat zamieszkuje w jednym gospodarstwie domowym z rodzicami, którzy w [...] ukończyli 75 rok życia (ojciec zmarł w 2017 r.) i tym samym byli zwolnieni z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. W tej sytuacji on również nie miał obowiązku uiszczania opłaty na podstawie art. 2 ust. 5 pkt 1 u.o.a., nawet w przypadku wielości odbiorników, chociaż w gospodarstwie domowym był tylko jeden. W zarzutach wskazał również, że w okresie od 2015 do 2020 r. nie otrzymał żadnej faktury do zapłaty, nie otrzymał też upomnienia.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 20 października 2020 r. przekazał zarzuty wierzycielowi celem zajęcia stanowiska, jednocześnie zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku zobowiązanego.

Ww. postanowieniem z dnia [...]r. wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku, zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz braku wymagalności obowiązku. Zobowiązany złożył w terminie zażalenie, w którym podniósł, że decyzja o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i postanowienie zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ dowody, na podstawie których je podjęto nie dotyczą skarżącego, tylko innej osoby, a mianowicie A.S. Jak nadmienił, nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników nie stanowią dowodu dłużej niż 12 miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia z 2007 r. Podtrzymał również wszystkie argumenty, które wcześniej podniósł w piśmie stanowiącym zarzuty. Zwrócił się nadto z prośbą o podanie informacji w jaki sposób Poczta Polska S.A. uzyskała jego aktualne dane adresowe.

Rozpoznając sprawę po wniesieniu zażalenia organ wierzycielski II instancji zauważył, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. 1960 r., nr 54, poz. 307), dodaną do niej z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., Nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264 ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i art. 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 226 ze zm.) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 – dalej u.o.a. lub ustawa abonamentowa). Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ustawy. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo pocztowe. Istotna jest także treść art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.

Jak wskazał wierzyciel, poza sporem pozostaje, że w dniu 5 lipca 2005 r. w Urzędzie Pocztowym M. k/W., zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego na adres: [...], [...] M. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat abonamentowych numer [...], która służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Opłaty abonamentowe regulowane były do grudnia 2008 r. Na dowód powyższego do akt sprawy załączono kserokopię "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z dnia 5 lipca 2005 r. oraz wydruk danych systemowych Poczty Polskiej S.A. potwierdzający wnoszenie opłat do grudnia 2008 r. Zarejestrowanie odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego zrodziło zatem obowiązek abonenta do ponoszenia opłaty abonamentowej. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiorników i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok NSA Z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17). W tej sytuacji uprawnione było również nadanie przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego - [...] i powiadomienie pismem z dnia 5 grudnia 2008 r. o jego nadaniu. Ponieważ, w przypadku strony doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w jej imieniu, powstałej w trakcie wprowadzania danych osobowych do systemu informatycznego (A. zamiast A.), dokonano stosownej korekty i ponownie przesłano w dniu 19 grudnia 2008 r. zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego - na właściwe imię i nazwisko oraz posiadany przez Pocztę adres. Potwierdzeniem dokonania korekty imienia w dniu 19 grudnia 2008 r. jest wykaz z bazy danych o abonentach dołączony do zaskarżonego postanowienia pierwszoinstancyjnego. Jak podkreślił organ Poczta nie miała obowiązku przesyłania ww. zawiadomienia listem poleconym. Zgodnie zaś z powołanym w postanowieniu orzecznictwem, przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, żeby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego numeru identyfikacyjnego konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma - wobec tego - charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez abonenta.

W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, będącemu użytkownikiem odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego zarejestrowanych przez niego, indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wyekspediowana dnia 19 grudnia 2008 r., podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15 oraz z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 1518/19 i z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2262/15). Po zarejestrowaniu odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, obecnie z przepisów ustawy abonamentowej.

W kwestii zarzutu braku doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (doręczenie na poprzedni adres zamieszkania strony) organ zauważył, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu. Jak stanowi § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (akt obowiązujący w 2008 r.) o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2 (wniosek o rejestrację odbiornika), a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników - użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. Takie same wymogi zawarte zostały w § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r, poz. 1676). Skoro zaś zobowiązany nie poinformował we właściwym czasie placówki pocztowej o zmianie adresu swego zamieszkania, to nie może czynić zarzutu, że powiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wysłane zostało na nieaktualny w 2008 r. adres. Niezależnie od tego organ jeszcze raz podkreślił, że przesłanie użytkownikowi zawiadomienia miało jedynie charakter informacyjny i w żaden sposób nie wpłynęło na istnienie obowiązku opłaty abonamentowej.

Organ II instancji podkreślił, że zobowiązany nie dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV. Następnie odniósł się do podnoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na fakt, że od ośmiu lat zobowiązany zamieszkuje w jednym gospodarstwie domowym z rodzicami, którzy w [...] r. ukończyli 75 rok życia (obecnie tylko z matką) i tym samym byli zwolnieni z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. W tym zakresie organ przywołał treść art. 2 ust. 5 pkt 1 u.o.a., zgodnie z którym osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym uiszczają jedną opłatę abonamentową - niezależnie od ilości posiadanych odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Gospodarstwem domowym (art. 2 pkt 6 ustawy) jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie. Jak zaznaczył, dopiero z dniem 9 października 2015 r. na mocy ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324), grupa ta została zwolniona z obowiązku składania w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz do przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienia do tych zwolnień. Natomiast w okresie wcześniejszym, przed wejściem w życie znowelizowanej ustawy, tj. do miesiąca października 2015 r., przepisy prawa wymagały dopełnienia obowiązku zgłoszenia w placówce pocztowej faktu ukończenia 75 lat, celem uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych.

Wierzyciel podkreślił przy tym, że po sprawdzeniu w prowadzonej przez Pocztę Polską ewidencji abonentów ustalono, iż matka skarżącego nie posiada zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych pod adresem [...], [...] K. W konsekwencji zobowiązany nie może powoływać się na zwolnienie od opłat abonamentowych, z uwagi na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z osobą, która ukończyła 75 lat, a która nie posiada zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Z ustawowego prawa do zwolnienia od opłat abonamentowych z tytułu ukończenia 75 lat, mogą skorzystać te osoby, które posiadają rejestrację odbiorników.

Wierzyciel negatywnie odniósł się również do zarzutu braku doręczenia upomnienia - w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. Wypełniając ten obowiązek Poczta Polska S.A. w dniu 18 maja 2020 r. listem poleconym za zwrotnym poświadczeniem odbioru przesłała upomnienie numer [...], obejmujące zaległość za okres od stycznia 2015 r. do kwietnia 2020 r. W upomnieniu wskazano, że zaległą kwotę należy wpłacić w ciągu 7 dni, licząc od dnia doręczenia niniejszego upomnienia oraz, że w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje obciążenie dodatkowymi kosztami prowadzonej egzekucji. Upomnienie wysłane na aktualny adres strony ([...]) uznano za doręczone prawidłowo z dniem [...]r. w trybie art. 44 § 1 K.p.a. przez tzw. powtórne awizo.

Organ II instancji podzielił również ocenę zarzutu braku wymagalności obowiązku. Jak podniósł, przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku. O braku wymagalności obowiązku decyduje inna kategoria zdarzeń, na co wskazuje treść art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. i należą do nich takie okoliczności jak odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał lub przez Sąd. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały żadne z przedstawionych wyżej okoliczności.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1) Naruszenie art. 7 ust. 1 i 3, art. 2 ust.1, 2 i 6 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy abonamentowej;

2) Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie mających istotne znaczenie dla postanowienia,

3) Naruszenie art. 7,8,10 K.p.a.

4) Nieważność postępowania z uwagi na skierowanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 5.12.2008r. do niewłaściwej osoby.

Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie,

W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organ wydający decyzję o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i postanowienie z dn. [...]r. oparł się na dowodach, które dotyczą innej osoby tj. A.S. - jak to wynika z dołączonego do postanowienia dokumentu "Zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" i ksera indywidualnego blankietu wpłat, które są wystawione dla A.S., a nie A.S. Stanowi to podstawę stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a. w szczególności ust. 2 i ust.4.

Skarżący podkreślił, że nie otrzymał numeru identyfikacyjnego dla użytkowników odbiorników radiofonicznych, ani blankietu wpłat, a pierwsze pisma jakie wysłała Poczta Polska były datowane na maj 2020 r., z którymi też nie mógł się zapoznać z przyczyn podanych w zarzucie.

Zgodnie natomiast z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej stanowiły dowód nie dłużej niż w ciągu dwunastu miesięcy od wejścia w życie ww. rozporządzenia i po tym okresie nie stanowią już dowodu zarejestrowania odbiornika. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że od kilkunastu lat aż do 2020r. nie otrzymywał żadnych pism od Poczty Polskiej ani upomnień odnośnie abonamentu TV, co tylko może utwierdzać w przekonaniu, że żadnego obowiązku z jego strony nie było, a wcześniej zarejestrowany odbiornik w mieszkaniu służbowym został wyrejestrowany. Zwrócił na to uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 138/20.

Dalej skarżący podniósł, że obecnie nie posiada własnego odbiornika RTV ani ani też nie posiadał go w okresie wskazanym w tytule wykonawczym, gdyż korzysta tylko z Internetu. Wyraził przekonanie, że wcześniej zarejestrowany telewizor w mieszkaniu służbowym został wyrejestrowany w 2008 r. Wyjaśnił, że od wielu lat opiekował się rodzicami, do chwili obecnej opiekuje się matką, która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji.

Ponieważ rodzice są zwolnieni z obowiązku opłaty abonamentu skarżący również nie ma obowiązku opłaty abonamentu, niezależnie od liczby odbiorników używanych w tym samym gospodarstwie domowym (chociaż był tylko jeden). Jego zdaniem odrzucenie zarzutu nieistnienia obowiązku tylko dlatego, że nie odnotowano rejestracji odbiornika przez rodziców jest niezasadne. Rodzice zobowiązanego skończyli 75 lat w [...] r. a ustawa o opłatach abonamentowych nie wymaga żadnych czynności dla osób, które skończyły 75 lat, gdyż zwolnienie przysługuje z mocy ustawy (art. 4 ust. 3a). Skoro wcześniej rodzice nie rejestrowali telewizora to znaczy, że go nie używali. Nie ma zaś żadnych dowodów (np. w wyniku kontroli), że odbiornik był używany. Skarżący stwierdził, że rodzice weszli w posiadanie telewizora w 2016 r., kiedy to obowiązywało zwolnienie z mocy ustawy bez wykonywania jakichkolwiek czynności ze strony abonenta, który ukończył 75 lat.

W dalszej kolejności skarżący wskazał, że dowody, na podstawie których wierzyciel wszczął postępowanie tj. decyzja o wszczęciu postępowania i postanowienie z [...]r. podjęte zostały na podstawie dokumentów wystawionych na osobę A.S., co stanowi załącznik do tegoż postanowienia z klauzulą "za zgodność z oryginałem", podpisanego przez upoważnionego pracownika – W.G.

Skarżący wniósł także o stwierdzenie przez Sąd czy na przesłanych przez Pocztę załącznikach widnieje podpis czy "faksymile" upoważnionego pracownika I.F. celem sprawdzenia czy jest spełniony wymóg ustawowy podpisu. W tym zakresie powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV CZ 23/08 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 30 grudnia 1993 r., III CZP 14611993 (OSNC 1994, nr 5, poz. 94), w której SN podkreślił, że podpisem jest wyłącznie znak napisany.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Stwierdził dodatkowo, iż całkowicie dopuszczalne w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i załączonego do niego załącznika było podpisywanie zawiadomień przez mechaniczne odtworzenie podpisu, czyli przy użyciu tzw. "faksymili". Przesłane skarżącemu w dniu 19 grudnia 2008 r. zawiadomienie zawierało odtworzony mechanicznie podpis I.F., upoważnionej w dniu 13 grudnia 2007 r. przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej do podpisywania takich zawiadomień. Mechaniczne odtworzenie tego podpisu zostało dokonane przez osobę składającą podpis. Wierzyciel podkreślił, że zawiadomienie o charakterze informacyjnym nie stanowiło rozstrzygnięcia władczego i mogło być podpisane poprzez mechaniczne odtworzenie podpisu osoby upoważnionej. Praktyka wierzyciela stosowania faksymili została zaakceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych jako prawidłowa (por np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 990/15).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.; dalej w skrócie: "P.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 P.u.s.a.). Szczegółowy zakres przedmiotowy kontroli sądowoadministracyjnej został sformułowany w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej P.p.s.a.) Zgodnie z aktualnym brzmieniem, nadanym przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r., zmieniającej P.p.s.a. (Dz. U z 2019 r., poz. 2070), które weszło w życie z dniem 30 lipca 2020 r., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Wypada w tym względzie zauważyć, że przed nowelizacją przepis nie dopuszczał zaskarżenia postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Aktualnie przepis takich wyłączeń nie przewiduje.

W niniejszej sprawie została złożona skarga na postanowienie wierzyciela oddalające zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia, zgłoszone przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Organ oddalił również zarzut braku wymagalności obowiązku. Ponieważ skargę wniesiono po dacie wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji, nie ulega wątpliwości, że jest ona dopuszczalna i jako taka podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez tut. Sąd.

Przystępując w dalszej kolejności do merytorycznej analizy niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. wnosi się do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Z kolei procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13).

Co istotne, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, lecz zawsze pozostaje związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego do wniesienia zarzutów) wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i je rozpoznać (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1897/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 603/11). Zobowiązany nie może także zgłosić nowych podstaw zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela oraz ewentualnego postępowania zażaleniowego czy też w skardze do sądu. Zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu.

Mając więc na uwadze sformułowane przez stronę skarżącą zarzuty w piśmie z dnia 14 października 2020 r. wskazać przyjdzie, iż przedmiot kontrowersji w niniejszej sprawie stanowi: po pierwsze, kwestia zasadności i wymagalności istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej objętego tytułem wykonawczym z dnia [...]r., a po drugie problematyka skuteczności doręczenia zobowiązanemu upomnienia z dnia 18 maja 2020 r. pod adresem jego zameldowania w trybie określonym w art. 44 K.p.a. czyli tzw. fikcji doręczenia. Od zbadania powyższych okoliczności zależy bowiem rozstrzygnięcie czy oddalenie zarzutów wniesionych przez skarżącego w sprawie prowadzonego względem niego postępowania egzekucyjnego miało uzasadnienie, a tym samym czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W tym kontekście wymaga przypomnienia, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych znalazły swoją podstawę prawną w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.). W dniu 1 marca 1993 r. weszła z kolei w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych oraz obowiązek rejestracji odbiorników - odpowiednio w art. 48 oraz art. 49. Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy m. in. o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa, której przepisy - z racji braku istotnych dla rozstrzygnięcia przepisów intertemporalnych - zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa znalazły zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, lecz także do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Tym samym obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy abonamentowej, jak i na osobach, które w dniu wejścia w życie tej regulacji spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, czyli posiadały zarejestrowany odbiornik RTV.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami poprzednich regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy abonamentowej obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej, na które powołano się w tytule wykonawczym, wynika, iż za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, a obowiązek ich uiszczania powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji takiego odbiornika. Na mocy art. 2 ust. 2 odnośnej ustawy domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik RTV w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej stanowi obowiązek wynikający z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por.: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, wyrok tut. Sądu z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13). Jeżeli więc organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien z kolei wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por.: wyroki tut. Sądu w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13).

Z zarysowanym wyżej stanowiskiem korespondują pozostałe regulacje zobowiązujące abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m. in. o zaprzestaniu używania odbiornika, zawarte w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190), § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) oraz § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

W niniejszej sprawie w dniu 5 lipca 2005 r. zobowiązany zarejestrował odbiornik telewizyjny (telewizor kolorowy), podając we wniosku swój ówczesny adres zamieszkania [...], [...] M. Fakt dokonania rzeczonej rejestracji nie jest przez skarżącego kwestionowany i znajduje swoje potwierdzenie w znajdującej się w aktach administracyjnym poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii wniosku o zezwolenie na używanie odbiornika. W związku z tym należy przyjąć zaistnienie obciążającego skarżącego obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników przez skarżącego, uprawnionym było również nadanie mu przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego, o czym został on zawiadomiony w piśmie z dnia 19 grudnia 2008 r. - po dokonanej przez organ z urzędu korekcie błędu w imieniu zobowiązanego w uprzednio wystawionym zawiadomieniu z 5 grudnia 2008 r. (prawidłowe imię to A.). Zaznaczyć należy, iż korespondencja obejmująca zawiadomienie o nadaniu takiego numeru została wysłana zobowiązanemu z dniem jej wystawienia, co stanowiło realizację warunków wyszczególnionych w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu. Ze znajdującego się w aktach wierzycielskich duplikatu zawiadomienia z dnia 19 grudnia 2008 r. wynika, że został on przesłany na adres skarżącego ([...], [...] M.), pod którym abonent zarejestrował odbiorniki RTV i który nie został przez niego do tej pory zaktualizowany - pomimo istnienia po jego stronie obowiązku w tym zakresie. W świetle powyższego nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego o skierowaniu zawiadomienia do niewłaściwej osoby.

Sąd uznał przy tym za prawidłową argumentację wierzyciela, iż przesłanie ww. zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora wyznaczonego nadającego z urzędu indywidualny numer identyfikacyjny dotychczasowym posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych. Prawodawca nie wprowadził bowiem obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV takiego numeru konieczne było doręczenie zawiadomienia. Zastosowane w rozporządzeniu Ministra Transportu pojęcie "przesłania zawiadomienia" posiada odmienne znaczenie semantyczne, gdyż nadaje ono zawiadomieniu charakter wyłącznie informacyjny. Jednocześnie, nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może być utożsamiane z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, ale zawiadomienie o dokonaniu przedmiotowej czynności stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika RTV w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, zaś abonenci rejestrujący odbiorniki na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów wykonawczych pozostali nimi, co wiąże się z kontynuacją obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Jednocześnie stwierdzenia wymaga, iż w aktach sprawy brak dowodu, by zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. W skardze podniesiono wprawdzie, że skarżący był przekonany o wyrejestrowaniu odbiornika po zmianie miejsca zamieszkania, niemniej jednak nie przedstawił żadnego dokumentu świadczącego o jego rzeczywistym wyrejestrowaniu. Jak z tego wynika, w analizowanym stanie faktycznym brak jest dowodu, by zobowiązany złożył w sposób skuteczny pismo w przedmiocie wyrejestrowania odbiornika RTV. W konsekwencji dokonana w dniu 5 lipca 2005 r. rejestracja odbiornika pozostaje w mocy, a co za tym idzie aktualność i wymagalność zachowuje powiązany z nią obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej.

W tym miejscu zbadania wymaga ewentualne zaistnienie po stronie zobowiązanego zwolnienia od opłat abonamentowych, na które kilkukrotnie powoływał się skarżący.

W piśmie stanowiącym zarzuty oświadczył on, że prowadził od 8 lat (czyli od 2012 r.) wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, który ukończyli 75. rok życia w [...] r. Obecnie zamieszkuje z matką, której przysługiwało przewidziane w art. 4 ust. 1 pkt 2 opłaty abonamentowej zwolnienie z obowiązku uiszczania opłaty z uwagi na ukończenie 75 lat.

W myśl ust. 3a przywołanego przepisu, zwolnienie to przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba ukończyła 75 lat i w odróżnieniu od innych formułowanych przez ustawę abonamentową przypadków nie wymaga zgłoszenia uprawnień operatorowi wyznaczonemu (por.: ust. 4). Zgodnie zaś z dyspozycją art. 2 ust. 5 pkt 1, niezależnie od liczby odbiorników RTV używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym uiszcza się tylko jedną opłatę abonamentową.

Przywołana konstrukcja prawna potencjalnie mogłaby doprowadzić do uniknięcia przez zobowiązanego w sposób pośredni obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. W tym celu koniecznym byłoby na wstępie ustalenie, czy faktycznie prowadził on ze swoją matką we wskazanym okresie gospodarstwo domowe w rozumieniu zespołu osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie. Niemniej jednak na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd podziela stanowisko organu wierzycielskiego, że skarżący z ww. zwolnienia skorzystać nie może.

Nawet bowiem w razie ewentualnego przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki zastosowania regulacji z art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy abonamentowej, to skoro - jak słusznie zauważył wierzyciel - zwolnienie z mocy prawa przysługiwało matce zobowiązanego, odbiornik telewizyjny powinien był zostać przez nią zarejestrowany na swoje nazwisko, po jego uprzednim wyrejestrowaniu przez skarżącego. W przeciwnym wypadku obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej - jako jednej opłaty w ramach wspólnego gospodarstwa domowego - zachowywał aktualność. Jak już nadmieniono wyżej, w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego udowodnienia dokonania wyrejestrowania odbiornika przez skarżącego. Nie przedstawiono również dokumentów na potwierdzenie ewentualnego dokonania rejestracji przez jego rodziców (ew. tylko przez jednego z nich np. matkę), pomimo posiadania w ich gospodarstwie domowym jednego odbiornika, na co kilkakrotnie wskazywał zobowiązany. W takiej sytuacji nie sposób przyjąć, aby istniały podstawy do zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy abonamentowej.

Podsumowując powyższe rozważania, należy stwierdzić, iż skarżący pozostaje osobą zobowiązaną do uiszczania opłaty abonamentowej w związku z dokonaniem rejestracji odbiornika telewizyjnego w dniu 5 lipca 2005 r. Obowiązek ten nie wygasł w związku z nadaniem zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego o nr [...], o czym zawiadomienie z dnia 19 grudnia 2008 r. przesłano na adres zamieszkania skarżącego w realizacji ciążącego na operatorze pocztowym obowiązku informacyjnego. Nie można również stwierdzić dokonania wyrejestrowania odbiornika, a to z uwagi na fakt, że zobowiązany nie przedstawił dowodu złożenia stosownego wniosku w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie nie doszło również do skutecznego zwolnienia skarżącego z opłaty abonamentowej, a przywoływana w tym zakresie argumentacja zobowiązanego nie zasługiwała na aprobatę. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, iż obowiązek, którego dotyczy sporny tytuł wykonawczy, istnieje, jest wymagalny, a zatem oddalenie przez wierzyciela zarzutu w tym zakresie uznać należy za prawidłowe.

W dalszej kolejności wymaga poruszenia problematyka doręczenia upomnienia, którego skuteczność skarżący zakwestionował w zarzutach stanowiących przedmiot stanowiska wierzyciela utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem. Na wstępie stwierdzić należy, iż przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego jako zasadę przewidują doręczanie pism osobom fizycznym w sposób bezpośredni. Może to nastąpić w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (por.: art. 42 § 1 K.p.a.), w lokalu organu administracji (por.: § 2), a w ostateczności w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (por.: § 3). W przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy (art. 43 K.p.a) - zastosowanie znaleźć może art. 44 K.p.a, który przewiduje fikcję doręczenia przez tzw. powtórne awizowanie przesyłki. Zgodnie z tym uregulowaniem przesyłkę dla adresata pozostawia się w oddawczym urzędzie pocztowym, po uprzednim dwukrotnym umieszczeniu zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 K.p.a. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.)

W tym zakresie poza sporem pozostaje okoliczność, że upomnienie z dnia 18 maja 2020 r. opatrzone numerem [...], którego odpis znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, zostało skierowane do zobowiązanego na jego aktualny adres [...], [...] Z. Awizo pozostawiono w drzwiach posesji w dniu [...]r. i powtórnie - w dniu [...]r. Zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu [...]r., a zatem po upływie 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma i możliwości jego odbioru. Według znajdującego się w aktach oświadczenia doręczyciela Poczty Polskiej z dnia 4 sierpnia 2021 r. awizo zostało w obu przypadkach pozostawione w drzwiach adresata, albowiem na posesji nie zainstalowano skrzynki pocztowej - co potwierdził sam skarżący wyjaśniając, że wobec braku skrzynki druk awiza mógł zostać "wywiany" przez wiatr. Nadmienić wypada, że ustawowy obowiązek posiadania skrzynki na listy nakłada ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, zgodnie z którą za zamontowanie skrzynki oddawczej odpowiedzialny jest właściciel lub współwłaściciel nieruchomości, w której znajduje się budynek mieszkalny. W ocenie Sądu, w okolicznościach badanej sprawy przyjąć należy, że upomnienie zostało doręczone w sposób prawidłowy, spełniający wymogi z art. 44 K.p.a.

Z przedstawionych względów podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Także zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 10 K.p.a., których skarżący w istocie nie uzasadnił, Sąd uznał za nietrafne. W toku postępowania Poczta Polska S.A. podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zdaniem Sądu postanowienie odpowiada prawu, a skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Tym samym, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.