Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 135/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 14 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 października 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej w skrócie jako "k.p.a.") Wójt Gminy K. odmówił P. B. - w odniesieniu do okresu zasiłkowego 2018/2019 - przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem W. B..

W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie ustalono natomiast, że W. B. pozostaje w związku z małżeńskim z A. B., która, co prawda posiada orzeczenie o niepełnosprawności, ale o stopniu umiarkowanym. Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził wystąpienie negatywnej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie świadczenia zgodnie ze złożonym wnioskiem (data wpływu do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. – 28 września 2018 r.).

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik strony wskazał, że P. B. spełnia wszystkie pozytywne przesłanki przyznania świadczenia, określone w art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, to jest ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego w stopniu znacznym ojca oraz nie podejmuje pracy zarobkowej w związku z koniecznością stałej opieki nad ojcem. Zdaniem strony w sprawie nie zaistniała też wskazana przez organ negatywna przesłanka przyznania świadczenia. Obowiązkiem alimentacyjnym względem W. B. jest bowiem w pierwszej kolejności obciążony jego syn, a nie żona. Przede wszystkim organ nie wziął jednak pod uwagę tego, że zgodnie z wykładnią celowościową art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy, postulowaną w orzecznictwie, pozostawanie w związku z małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy jej współmałżonek z przyczyn obiektywnych nie jest w stanie sprawować takiej opieki. Okoliczność ta nie została jednak w ogóle rozważona i ustalona przez organ, podczas gdy faktycznie żona W. B. z uwagi na swój wiek i stan zdrowia nie jest zdolna do sprawowania opieki nad mężem.

Decyzją z dnia 14 stycznia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 20 i art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podkreśliło, że z poczynionych w sprawie ustaleń, w tym z wyników przeprowadzonego w rodzinie wywiadu środowiskowego z dnia 5 października 2018 r. wynika, że wnioskodawca, wbrew swojemu przekonaniu, nie spełnia wszystkich pozytywnych warunków przyznania świadczenia, ponieważ pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony, a sprawowaniem opieki nad ojcem nie zachodzi związek przyczynowy. Ponadto w sprawie zasadnie stwierdzono zaistnienie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołując się do zebranego w sprawie materiału dowodowego w uzasadnieniu decyzji szczegółowo opisano sytuację życiową i rodzinną wnioskodawcy. Przeanalizowano również stan zdrowia obojga jego rodziców, uwzględniając stopień niepełnosprawności oraz stwierdzone u nich schorzenia oraz zakres i rozmiar opieki jaki wnioskodawca oraz inni członkowie rodziny sprawują nad W. B.. W konkluzji organ odwoławczy wskazał, że nie neguje faktu, iż P. B., jako syn osoby objętej opieką, mieści się w kręgu osób uprawnionych do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Jednak ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby zrezygnował on z posiadanego zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, ani też aby rozmiar i zakres tej opieki wymuszał na nim rezygnację z podjęcia pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu. Z akt sprawy wynika bowiem, że niepełnosprawność W. B. związana jest z brakiem słuchu, co powoduje niemożność porozumienia się z otoczeniem. W. B. nie jest przy tym osobą niepełnosprawną ruchowo, niezdolną do poruszania się, samoobsługi, czy samodzielnego spożywania posiłków. O stopniu jego samodzielności świadczy również to, że sam prowadzi samochód. Poza wnioskodawcą faktyczną opiekę nad W. B. sprawuje zaś zarówno zamieszkała z rodziną babcia odwołującego się – Z. B., która zarządza prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, jak i jego matka – A. B., która w zastępstwie syna towarzyszy mężowi podczas wizyt lekarskich, podróży samochodem, pomaga mu komunikować się z otoczeniem.

P. B. zakwestionował decyzję Kolegium w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć oraz o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze podniesiono zarzuty obejmujące:

- zarzut naruszenia art 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez pominięcie celu tej regulacji i przyjęcie, że okoliczność pozostawania W. B. w związku małżeńskim stanowi negatywną przesłankę do przyznania skarżącemu świadczenia, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że jest on jedyną osobą, która może zapewnić pomoc i opiekę swojemu ojcu;

- zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy przyjmując, iż sam fakt pozostawania W. B. w związku małżeńskim skutkuje niemożnością przyznania skarżącemu prawa do świadczenia i zwalnia organy od wszechstronnego wyjaśnienia sprawy;

- zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwiania spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufana uczestnika postępowania do władzy publicznej.

Skarżący podtrzymał stanowisko, że odmowa przyznania świadczenia na postawie z art 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinna mieć miejsca w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna pozostaje, co prawda w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz osoba ta, z przyczyn niezależnych od niej i nie wynikających z jej woli, nie jest faktycznie zdolna do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem. W ocenie skarżącego sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie ponieważ jego matka sama wymaga opieki i pomocy z uwagi na podeszły wiek i zły stan zdrowia. Skarżący zaznaczył, że jego ojciec źle słyszał od urodzenia. Z upływem czasu jego stan zdrowa znacznie się pogorszył. Obecnie nie jest zaś w ogóle zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy innych osób. W sprawie nie uwzględniono przy tym, że skarżący wykazał obiektywny brak zdolności A. B. do sprawowania opieki na niepełnosprawnym mężem. W ocenie skarżącego jest on jedyną osobą mogącą zapewnić opiekę W. B..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności bądź też celowości. Sąd administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje ponadto bez związania go zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze tak zakreślone ramy kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 24 stycznia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 1 października 2018 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.

Należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne jest jednym ze świadczeń opiekuńczych przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, których celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji osobie niepełnosprawnej. W odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest jednak kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, która się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie szczegółowo określono przesłanki, od spełniania których zależne jest pozytywne rozpatrzenia wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną (przesłanki pozytywne). Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Wskazany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Katalog przesłanek negatywnych przyznania świadczenia zawarty został natomiast w art. 17 ust. 5 cyt. ustawy zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury.

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Powyższe rozróżnienie - na przesłanki pozytywne i negatywne ma znaczenie dla wyjaśnienia stanu przedmiotowej sprawy zważywszy, że organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia stwierdzając wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy (pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku z małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności). Kolegium natomiast wskazało dodatkowo, że niezależnie od wystąpienia ww. przesłanki negatywnej, wnioskodawca nie spełnia także jednej z przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia, wskazanej w art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, to jest warunku istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez opiekuna, a sprawowaną przez niego nad osobą niepełnoprawną opieką. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że okoliczność, iż organ pierwszej instancji nie badał ostatniej, wymienionej w art. 17 ust. 1 cyt. ustawy przesłanki przyznania świadczenia, którą jest istnienie związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a opieką nad ojcem, nie stanowi uchybienia mającego wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Z samej konstrukcji wskazanego przepisu wynika bowiem, że zaistnienie jednej z wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek negatywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – wyklucza przyznanie tego świadczenia, choćby wszystkie inne przesłanki pozytywne wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały przez wnioskodawcę spełnione. Niezależnie od tego, że w skardze nie podniesiono zarzutów dotyczących naruszenia przez organ art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, analizując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd zobligowany jest odnieść się w dalszym rozważaniach do ogółu poczynionych przez Kolegium ustaleń, to jest zarówno w zakresie dotyczącym spełnienia przez skarżącego przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia, jak i wystąpienia przesłanki negatywnej, a priori wykluczającej możliwość uwzględniania wniosku skarżącego.

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący mieści się w kręgu podmiotów wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy i sprawuje opiekę nad ojcem posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając jednak na uwadze zebrany w spawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości Sądu, że Kolegium prawidłowo ustaliło, iż z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby skarżący zrezygnował z posiadanego zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, ani też, aby rozmiar i zakres tej opieki wymuszał na nim rezygnację z podjęcia pracy zarobkowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaakcentowano, że niepełnosprawność W. B. spowodowana jest brakiem słuchu, co skutkuje niemożnością porozumienia się z otoczeniem. W. B. nie jest jednak osobą niepełnosprawną ruchowo. Jest zdolny do samoobsługi, samodzielnego poruszania się i spożywania posiłków. Z wywiadu środowiskowego z dnia 5 października 2018 r. wynika, że skarżący sprawuje opiekę nad ojcem w postaci opieki lekarskiej (w sensie towarzyszenia ojcu w wizytach lekarskich), towarzyszenia w środowisku, załatwianiu spraw urzędowych, zakupach, utrzymywaniu czystości w mieszkaniu i higienie osobistej, dawkowaniu leków. Jak ustalono podczas wywiadu, ojciec skarżącego jest jednak również często widywany bez towarzystwa syna, za to w towarzystwie swojej żony. Samodzielnie prowadzi też samochód. Okoliczność, że opieka nad ojcem sprawowana jest również przez A. B. została potwierdzona przez skarżącego, który w dniu 14 września 2018 r. poinformował pracownika socjalnego, że jego ojciec wyjechał z żoną samochodem do lekarza. Wskazał ponadto, że ojciec prowadzi samochód samodzielnie. Skarżący nie towarzyszył ojcu w tej podróży. W sprawie ustalono również, że w opiece nad W. B., poza skarżącym i A. B., pomaga także Z. B. – zamieszkująca wspólnie z rodziną, matka W. B., która pomimo zaawansowanego wieku jest w dobrej kondycji psychicznej i fizycznej. Zakres sprawowanej opieki ustalony w wywiadzie środowiskowym potwierdza również treść odwołania opisująca zakres opieki oraz oświadczenie W. B. z dnia 5 października 2018 r. Zdaniem Sądu Kolegium zasadnie wskazało zatem, że zakres opieki, który w istocie polega na pracach w gospodarstwie domowym, towarzyszeniu w wizytach lekarskich i to nie za każdym razem, udzielaniu pomocy w porozumieniu się z otoczeniem, robieniu zakupów, czy załatwianiu spraw urzędowych nie wymusza na skarżącym rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Z przedstawionego wyżej materiału dowodowego sprawy wynika jasno, że czynności związane z opieką nad W. B. są wykonywane także przez jego żonę i matkę. Obiektywnie nie jest więc niemożliwe takie zorganizowanie tej opieki, aby skarżący dalej ją sprawując, mógł również podjąć pracę. Jak zasadnie wskazało Kolegium, prowadzenie gospodarstwa domowego, robienie zakupów, wizyty u lekarzy i załatwianie spraw urzędowych, nie stanowią bowiem czynności o charakterze nadzwyczajnym i stanowią codzienną rutynę osób, które pracują zawodowo.

Reasumując, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad ojcem a niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia nie istnieje związek przyczynowo -skutkowy. W. B. posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, jednak w określonych sferach jest samodzielny (przemieszczanie się, samoobsługowe czynności higieniczne, spożywanie posiłków). W tych zaś sferach, gdzie z uwagi na niepełnosprawność (brak słuchu) nie jest w stanie sobie w ogóle poradzić (komunikacja z otoczeniem, w tym wizyty u lekarza, wizyty w urzędzie), pomaga mu nie tylko syn, ale również żona. Natomiast obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego rodziny nie spoczywają jedynie na skarżącym, ale są podzielone pomiędzy skarżącego, jego matką i babkę. Z powyższych względów trudno przyjąć, aby skarżący z uwagi na zakres i rozmiar opieki jaką sprawuje nad ojcem, rzeczywiście nie mógł podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Powyższe ustalenia, w zakresie w jakim wskazują, iż opieka nad W. B. jest sprawowana przez więcej niż jedną osobę w rodzinie, przeczą jednocześnie stanowisku skarżącego, że wykazał on obiektywny brak zdolności A. B. do sprawowania opieki na niepełnosprawnym małżonkiem, a także, że okoliczność ta w ogóle nie została rozważona i wyjaśniona przez Kolegium.

Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy, stwierdzenie, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez rozróżnienia, który z podmiotów wymienionych w ar. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy wystąpił o jego przyznanie. Ustawodawca założył bowiem, że jeżeli małżonek osoby niepełnosprawnej sam nie jest dotknięty niepełnosprawnością o równie wysokim stopniu, to może on zapewnić opiekę swojemu mężowi/żonie. W tym znaczeniu ustalenie przez organy, że W. B. ma żonę, która nie jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, było wystarczające dla odmowy przyznania świadczenia skarżącemu. A. B. posiada bowiem orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i niepełnosprawność ta nie uniemożliwia jej sprawowania opieki nad mężem. Skarżący nie jest więc jedyną osobą, która może zapewnić opiekę swojemu ojcu. Innymi słowy, wbrew przekonaniu skarżącego, z powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika, aby dzieci osoby niepełnosprawnej, miały pierwszeństwo w ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne przed innymi członkami rodziny. Z treści art. 17 ust. 1, ust. 1 a oraz 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy wynika natomiast, że ustawodawca wprowadził kolejność osób zobowiązanych do alimentacji w ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy wyłącza możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie innej niż małżonek chorego, zaś współmałżonek sprawujący opiekę ma pierwszeństwo w ubieganiu się o przyznanie świadczenia prze innymi osobami, w tym przed dziećmi chorego. Jedynie w przypadku, gdy współmałżonek sprawujący opiekę posiada również znaczy stopień niepełnosprawności, o przyznanie świadczenia mogą się ubiegać pozostałe osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Skarżący zasadnie podaje, iż w celu ochrony praw osób niepełnosprawnych i ich opiekunów art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy musi być odczytywany zgodnie z celem wprowadzenia tej regulacji. Tak też przepis ten został odczytany w przedmiotowej sprawie. Niewątpliwie sprzeczne z celem wskazanej regulacji byłoby odmawianie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4, w sytuacji, gdy małżonek osoby chorej był z przyczyn niezależnych od siebie i niezależnie od swojej woli obiektywnie niezdolny do sprawowania opieki. W przedmiotowej sprawie ustalono jednakże, że A. B. pomimo swojego wieku i stanu zdrowia, jest jedną z osób, które sprawują opiekę nad W. B. – w tym wspólnie z Z. B. prowadzi ona dom rodziny, towarzyszy mężowi podczas wizyt u lekarza, podróży samochodem. Nie bez znaczenia pozostaje też, że niepełnosprawność W. B. polega na utracie słuchu. Pomoc w komunikacji chorego z otoczeniem może więc mu nieść także żona, a jej umiarkowany stopień niepełnosprawności nie stoi temu na przeszkodzie. W tym zakresie Kolegium zasadnie wskazało, że W. B. jest osobą niepełnosprawną od dzieciństwa, zatem przez cały czas trwania związku małżeńskiego A. B. niewątpliwie musiała pomagać mężowi w porozumieniu z otoczeniem i posiada w tym zakresie zarówno odpowiednie doświadczeni, jak i umiejętności. Skarżący poza złożeniem oświadczenia, że jego matka z uwagi na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad W. B., nie wskazał w istocie na żadne okoliczności, które świadczyłyby, że A. B. jest obiektywnie niezdolna do sprawowania opieki nad swoim mężem, szczególnie, że zebrany w sprawie materiał dowodzi, że jest ona osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym oraz że stopień jej niepełnosprawności nie uniemożliwia jej opiekowania się mężem, nie tylko w rozumieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy, ale także w sensie faktycznym. W sytuacji, gdy A. B. na co dzień opiekuje się mężem, podnoszenie przez skarżącego, że nie jest ona zdolna do tej opieki jest w ocenie Sądu nieuzasadnione.

Sąd uznał również za niezasadne podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa procesowego. Jak wskazano wyżej, zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez wszystkich członków rodziny skarżącego opieki nad W. B. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ odniósł się do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku wystąpienia w sprawie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia, jak też szczegółowo omówił, w nawiązaniu do okoliczności przedmiotowej sprawy, wszystkie pozostałe konieczne dla przyznania świadczenia przesłanki w kontekście ich spełnienia przez wnioskodawcę. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.