Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 287/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz E.T. kwotę 7.417 (siedem tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] wydał w dniu [...] kwietnia 2018 r. decyzję, którą przyznał skarżącej za 2017 r. płatność JPO do powierzchni stwierdzonej wynoszącej 68,31 ha, płatność za zazielenienie do powierzchni stwierdzonej dla JPO, płatność redystrybucyjną do powierzchni 27 ha oraz płatność związaną do powierzchni upraw buraków cukrowych do 12,53 ha. Z kolei decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] przyznał stronie za 2018 r. płatność JPO do powierzchni deklarowanej wynoszącej 68,32 ha, płatność za zazielenienie do powierzchni stwierdzonej dla JPO, płatność redystrybucyjną do powierzchni 27 ha oraz płatność związaną do powierzchni upraw buraków cukrowych do 21,09 ha. Natomiast decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] przyznał skarżącej za 2019 r. płatność JPO do powierzchni deklarowanej wynoszącej 83,31 ha, płatność za zazielenienie do powierzchni stwierdzonej dla JPO, płatność redystrybucyjną do powierzchni 27 ha oraz płatność związaną do powierzchni upraw buraków cukrowych do powierzchni 54,92 ha.

W dniu [...] marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] postanowieniami wznowił z urzędu postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na lata 2017-2019. Postanowienia te zostały doręczone stronie w dniu [...] marca 2021 r.

W dniu [...] marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] wydał decyzje o odmowie uchylenia decyzji dnia [...] kwietnia 2018 r., z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz z dnia [...] grudnia 2019 r.

W dniu [...] maja 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] zawiadomieniem wszczął z urzędu postępowania w sprawie zmiany ostatecznych decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r., [...] stycznia 2019 r. oraz [...] grudnia 2019 r. Powodem wszczęcia postępowań administracyjnych była konieczność zweryfikowania ustaleń w ramach kontroli administracyjnej dokonanej po wydaniu ww. decyzji przy uwzględnieniu współczynnika korygującego w kwestii ww. płatności.

Dnia [...] maja 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] wydał decyzje o zmianie decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] kwietnia 2018 r., z dnia [...] stycznia 2019 r., z dnia [...] grudnia 2019 r. Na mocy przedmiotowych decyzji organ zwiększył wysokość przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym płatności JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej.

W dniu [...] czerwca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] zawiadomieniem wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych skarżącej na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. zmienionej decyzją z dnia [...] maja 2021 r., decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. zmienionej decyzją z dnia [...] maja 2021 r. oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r., zmienionej decyzją z dnia [...] maja 2021 r. w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości polegających na pobraniu nienależnych płatności za 2017r., 2018r. i 2019r. z tytułu płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych. Zawiadomienie zostało doręczone stronie zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. (doręczenie zastępcze) w dniu [...] lipca 2021 r.

W dniu [...] lipca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017r., 2018r. i 2019r. Na mocy tej decyzji organ ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł, w tym: kwotę [...]zł z tytułu płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych za 2017 r., kwotę [...]zł z tytułu płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych za 2018 r. i kwotę [...]zł z tytułu płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych za 2019 r., kwotę [...]zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej za 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyczyną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie spełniała warunków do uzyskania płatności cukrowej, gdyż nie zawarła umowy kontraktacyjnej z uznaną grupą producentów rolnych, organizacją producentów lub zrzeszeniem organizacji producentów, której była członkiem. Decyzja została doręczona w dniu [...] lipca 2021 r.

W dniu [...] sierpnia 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] wpłynęło odwołanie skarżącej.

Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. postanowił o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] z dnia [...] lipca 2021 r.

W dniu [...] października 2021 r., za pośrednictwem Oddziału Regionalnego ARiMR w T., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynęła skarga E. T. na postanowienie z dnia [...] września 2021 r. Skarżąca wniosła też o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony dołączyła odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2021 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. rozpatrzył wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i w dniu [...] października 2021 r. wydał postanowienie o uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia oraz o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 743/21 WSA w Bydgoszczy umorzył postępowanie sądowe w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, ze względu na skuteczne cofnięcie skargi przez skarżącą.

W dniu [...] listopada 2021 r. do siedziby Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wpłynął wniosek skarżącej o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. Wniesiono o wstrzymanie natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji i nakazanie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., polegającego na zajęciu konta skarżącej.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wstrzymał wykonanie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2021 r.

W dniu [...] lutego 2022 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] z dnia [...] lipca 2021 r.

W uzasadnieniu organ podał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Reguły ustalające przyznawanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawarte są zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawodawstwie wspólnotowym. Spośród przepisów prawa krajowego reguły te zostały określone w szczególności w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zwanej dalej "ustawą o płatnościach"). W zakresie prawa unijnego organ wskazał na rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013 i stwierdził, że analiza przepisów tego rozporządzenia prowadzi do wniosku, że prawodawca wspólnotowy jako "przedsiębiorców" w odniesieniu do rynku cukru jednoznacznie rozumiał podmioty cukrownicze, czyli zajmujące się produkcją cukru. Tymczasem Spółdzielni Rolników [...], z którą skarżąca zawarła umowy kontraktacyjne buraków cukrowych, nie jest podmiotem prowadzącym tego rodzaju działalności. Spółdzielnia Rolników [...] sama jest stroną umowy z podmiotem zajmującym się produkcją cukru, tj. z [...] S.A. z siedzibą w O.. Wyklucza to możliwość spełnienia warunku określonego w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach, gdyż podmiot, z którym skarżąca zawarła umowę kontraktacyjną nie może zostać uznany za przedsiębiorstwo cukrownicze, o którym mowa w rozporządzeniu 1308/2013.

Zdaniem organu nie można także uznać, że E. T. zawarła umowę z grupą producentów, której jest członkiem, lub organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr [...], której jest członkiem, lub zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr [...], do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości buraków cukrowych z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te buraki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te buraki na produkcję cukru, ponieważ Spółdzielnia Rolników [...], zgodnie z decyzją Dyrektora Agencji Rynku Rolnego nie posiada statusu uznania oraz nie figuruje w rejestrze grup producentów rolnych. Oznacza to, że niż zostały spełnione warunki określone w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że wypłata stronie płatności, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła na skutek pomyłki ARiMR, gdyż w dniu wydania decyzji przyznającej płatność cukrową informacja o niespełnieniu przez Spółdzielnię Rolników [...] warunków uznania i wykreśleniu jej z rejestru widniała w rejestrze grup producentów. Jednocześnie jednak deklaracja płatności cukrowej w latach 2017, 2018 i 2019 była błędna z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy. Organ podkreślił, że za merytoryczną treść wniosku każdorazowo odpowiada występujący o płatności i to on powinien ponieść konsekwencje zgłoszenia nieprawidłowych danych. To producent jest odpowiedzialny za złożenie prawidłowego wniosku o przyznanie płatności.

W ocenie organu nie zaistniała też przesłanek wskazana w art. 7 ust. 3, rozporządzenia Komisji nr 809/2014, tzn. błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Organ wskazał, że dołączone do wniosku na 2017 r., 2018 r. i 2019 r. umowy kontraktacyjne na dostawy buraków cukrowych pomiędzy skarżącą a Spółdzielnią Rolników [...] zostały zawarte w dniach: [...] marca 2017 r., [...] lutego 2018 r. i [...] marca 2019 r., czyli już po wykreśleniu Spółdzielni z rejestru grup producentów rolnych. Biorąc pod uwagę, że umowa kontraktacji musi być dołączana do wniosku w każdym kolejnym roku ubiegania się o płatności trzeba stwierdzić, że obowiązkiem wnioskodawcy ubiegającego się o płatność cukrową jest każdorazowe zweryfikowanie podmiotu, z którym zawiera umowę, pod względem spełniania przez ten podmiot kryteriów określonych w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem organu nie może być uznane za uzasadnione twierdzenie strony, że nie mogła ona wykryć błędu, gdyż rejestr grup producentów rolnych jest ogólnie dostępny dla nieograniczonej liczby odbiorców i znajduje się na stronach internetowych ARiMR.

Organ podkreślił, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia jednocześnie dwóch przesłanek, tj. płatność dokonana musi być na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W rezultacie organ uznał, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014. Tym samym, zgodnie z art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia, powstał obowiązek zwrotu nienależnej płatności w łącznej wysokości [...] zł.

W rozpatrywanej sprawie organ uznał, że nie zaistniały też przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95. W przedmiotowej sprawie do zaistnienia nieprawidłowości doszło wskutek złożenia w dniu [...] maja 2017 r. – wniosku o przyznanie płatności na 2017 r., wniosku o przyznanie płatności na 2018 r. – w dniu [...] maja 2018 r. oraz w dniu [...] kwietnia 2019 r. – wniosku o przyznanie płatności na 2019 r. W toku postępowania stwierdzono przerwanie biegu terminu przedawnienia w dniu [...] marca 2021 r., czyli dniu doręczenia stronie postanowień o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2017, 2018 i 2019. Z powyższego wynika, że termin wynikający z art. 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia nie został przekroczony.

W przypadku obliczania terminu przedawnienia z zastosowaniem regulacji art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej organ uznał, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 (powstające z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania) nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (tj. nastąpiła realizacja płatności na rzecz rolnika). Jednocześnie bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd i zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata, zgodnie z art. 68 § 5 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności. Odwołująca mogła łatwo ustalić fakt wykreślenia Spółdzielni Rolników [...] rejestru grup producentów rolnych. Możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik – przy dołożeniu należytej staranności – mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Tym samym powyższy zarzut organ uznał za bezzasadny.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia art. 81 § 1 k.p.a., gdyż stosownie do art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Zdaniem organu błąd ten mógł zostać wykryty przez skarżącą w zwykłych okolicznościach.

W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji i dokonanie błędnej wykładni przepisów unijnych, poprzez uznanie, że doręczenie skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2017-2019 w dniu [...] marca 2021 r. przerwało bieg przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności oraz przez uznanie, że nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu płatności nienależnej wymienione w art. 7 ust. 3 r rozporządzenia Komisji nr 809/2014;

b) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie wadliwej decyzji organu I instancji;

c) art. 7a § 1 k.p.a. stanowiącego, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony - w ocenie skarżącej w niniejszej sprawie zachodzą takie wątpliwości w zakresie tego, czy błąd ten mógł zostać wykryty przez skarżącą i co uznać za "zwykłe okoliczności" w rozumieniu art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014;

d) art. 8 § 1 k.p.a. stanowiącego, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, w sytuacji, gdy mimo że organ I instancji przyznaje się do błędu, to jednak skutkami tego błędu obciąża się w całości skarżącą;

2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 przez jego niezastosowanie i uznanie, że doręczenie skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2017-2019 w dniu [...] marca 2021 r. przerwało bieg przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności przyznanych na podstawie wniosku złożonego przez skarżącą w dniu [...] maja 2017 r., podczas gdy de facto zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości polegających na obraniu nienależnych płatności w latach 2017-2019 zostało doręczone w dniu [...] lipca 2021 r., a więc 2 miesiące po upływie 4-letniego terminu okresu przedawnienia;

b) art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 przez jego niezastosowanie i uznanie, że nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu płatności nienależnej, w sytuacji gdy takie przesłanki zachodzą, bowiem płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy (co organ I instancji sam przyznaje) i błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach – nie sposób bowiem uznać za "zwykłe okoliczności" faktu, że organ I instancji trzy lata pod rząd zatwierdzał wnioski skarżącej i wypłacał jej dopłaty do powierzchni uprawy buraków cukrowych, a ponadto dwa razy wznawiał postępowanie administracyjne w sprawach przyznania wyższej wskazanych płatności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza ona prawo.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Obie strony wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy w tym trybie.

Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wypłacone E. T. płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r., 2018 r. i 2019 r. były przyznane nienależnie. Organ podnosi, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy o płatnościach. Ponadto uznał też, że skarżąca nie spełniała warunków do uzyskania płatności cukrowej, gdyż nie zawarła umowy kontraktacyjnej z uznaną grupą producentów rolnych, uznaną organizacją producentów lub uznanym zrzeszeniem organizacji producentów, której była członkiem, bowiem Spółdzielnia Rolników [...], z którą skarżąca zawarła umowę kontraktacji, została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych w dniu [...] marca 2017 r. na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B.. Nie został zatem spełniony warunek wynikający z art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nie można również uznać, że producent rolny nie jest winny stwierdzonych nieprawidłowości, dlatego nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności cukrowych, określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.

Przeciwne stanowisko zajmuje skarżąca podnosząc, że brak jest podstaw do orzeczenia o ich zwrocie, bowiem organ niezasadnie przyjmuje, że mogła wykryć błąd o wykreśleniu Spółdzielni Rolników [...] z rejestru grup producentów rolnych. Podnosi też zarzut przedawnienia zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych płatności na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95.

Najdalej idącym zarzutem jest zarzut przedawnienia. Należy zauważyć, że w myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Pod pojęciem dopuszczenia się nieprawidłowości należy rozumieć co do zasady:

- datę złożenia wniosku o przyznanie płatności (w przypadku wniosku zawierającego nieprawidłowe deklaracje) lub

- datę zaprzestania realizacji zobowiązania (w przypadku płatności w ramach PROW) lub

- upływ terminu na wykonanie określonych działań (w przypadku braku realizacji obowiązków związanych z utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 925/19 potwierdził, że początek biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, nie jest związany z otrzymaniem środków finansowych, lecz z samym zdarzeniem zaistnienia nieprawidłowości i ich ustania. Kierując się tym poglądem czteroletni okres przedawnienia należy liczyć od popełnienia nieprawidłowości polegającej na złożeniu błędnego wniosku o przyznanie płatności.

W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że do zaistnienia nieprawidłowości doszło wskutek złożenia w dniu [...] maja 2017 r. wniosku o przyznanie płatności na 2017 r., w dniu [...] maja 2018 r. – wniosku o przyznanie płatności na 2018 r. oraz w dniu [...] kwietnia 2019 r. – wniosku o przyznanie płatności na 2019 r. Nadto stwierdził, że w toku postępowania stwierdzono przerwanie biegu terminu przedawnienia i nastąpiło to w dniu [...] marca 2021 r., czyli w dniu doręczenia stronie postanowień o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2017, 2018 i 2019. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, czteroletni termin przedawnienia nie został przekroczony.

W tym kontekście należy zauważyć, że trzema postanowieniami z dnia [...] marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowania administracyjne w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r., 2018 r. i 2019 r. Z postanowień tych wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] pozyskał informację świadczącą o tym, że płatności do buraków cukrowych były weryfikowane o nieaktualny stan faktyczny dotyczący umów zawartych z grupą producentów rolnych. Ustalono bowiem, że producent rolny zawarł umowę kontraktacyjną ze Spółdzielnią Rolników [...], która w dniu [...] marca 2017 r. została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych, co oznacza, że nie jest "grupą producentów" w rozumieniu art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy i płatnościach. Postanowienia te zostały doręczone skarżącej w dniu [...] marca 2021 r. Podkreślenia jednak wymaga, że trzema decyzjami z dnia [...] marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z/s w [...] odmówił uchylenia decyzji w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r., 2018 r. i 2019 r. Organ uznał zatem, że okoliczność, iż skarżąca zawarła umowę ze Spółdzielnią Rolników [...], nie stanowi podstawy do uchylenia wymienionych decyzji.

Jak już wskazano zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. W zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że zawarcie przez skarżącą umowy kontraktacyjnej ze Spółdzielnią Rolników [...], wykreśloną w dniu [...] marca 2017 r. z rejestru grup producentów rolnych, było nieprawidłowością w sytuacji, gdy okoliczność ta w tamtym czasie nie spowodowała pozbawienia jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r., 2018 r. i 2019 r., a więc nie wywołała dla niej żadnych negatywnych skutków. Organ nie dokonał żadnego wywodu, który tłumaczyłby, dlaczego jego zdaniem zasadne jest przyjęcie, że z chwilą doręczenia stronie w dniu [...] marca 2021 r. postanowień o wznowieniu postępowań administracyjnych nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Jednocześnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że przerwanie biegu przedawnienia obliczanego przy zastosowaniu rozporządzenia Rady nr 2988/95 może nastąpić przez doręczenie stronie informacji odnoszącej się wyraźnie do określonej płatności i wskazującej co najmniej na podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości, tj. przez doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W analizowanej sprawie doręczenie skarżącej zawiadomienia z dnia [...] czerwca 2021 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiło w dniu [...] lipca 2021 r. Organ przyjął jednak, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, że przerwanie biegu terminu przedawnienia zostało dokonane w dniu [...] marca 2021 r. wskutek doręczenia postanowień o wznowieniu postępowań administracyjnych.

Ponadto w zaskarżonej decyzji wskazano na regulację zawartą w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdzono, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 (powstające z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania) nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (tj. nastąpiła realizacja płatności na rzecz rolnika). Jednocześnie zauważono, że zgodnie z art. 68 § 5 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd i zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata. Organ nie wyjaśnił jednak, czy wskazane przepisy mają zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, a jeśli tak to, czy w oparciu o nie nastąpiło, czy też nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych płatności. Nie wyjaśniono także w jakiej relacji pozostają wymienione przepisy Ordynacji podatkowej (jeżeli należy je stosować) do regulacji zawartej w rozporządzeniu Rady nr 2988/95.

W konsekwencji w powyższym zakresie zaskarżona decyzja narusza art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu w realiach rozpatrywanej sprawy pozbawienie skarżącej płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r., 2018 r. i 2019 r. narusza też zasadę prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwowych, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. Zasada pogłębiania zaufanie obywateli do organów państwowych nie może być postrzegana wyłącznie jako abstrakcyjny postulat wobec organów administracji publicznej, lecz musi być traktowana jako norma prawna, której zastosowanie będzie mieć konkretny wymiar. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2000 r., sygn. akt P 3/00 wskazał, że zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa opiera się na takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne. Bezpieczeństwo prawne jest związane z pewnością prawa, umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych. W literaturze przedmiotu podkreśla się również, że wspomniana zasada wymaga, aby państwo w stosunku do obywatela zachowywało pewne reguły uczciwości (por. J. Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Zakamycze 2000, str. 47). Omawiana zasada jest stosowana też w prawie wspólnotowym i nazywana jest także zasadą ochrony uzasadnionych prawnie oczekiwań (por. Zasady ogólne prawa wspólnotowego, pod redakcją C. Mika, Toruń 2007, str. 225-250).

Odnosząc te rozważania do rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że organ najpierw uznał, iż zawarcie przez skarżącą umowy kontraktacyjnej ze Spółdzielnią Rolników [...], wykreślonej z rejestru grup producentów rolnych, nie stanowi okoliczności uzasadniającej pozbawienie jej powyższych płatności i odmówił (w trybie wznowienia postępowania) uchylenia decyzji, potem jednakże stwierdził, że okoliczność ta jest prawnie relewantna i po wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, pozbawił skarżąca płatności do upraw buraków cukrowych. Zdaniem Sądu, zajęcie przez organ dwóch różnych stanowisk, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia narusza art. 8 § 1 k.p.a. W szczególności organ powinien wytłumaczyć skarżącej, dlaczego po wydaniu decyzji (w trybie wznowienia postępowania) o odmowie uchylenia decyzji w sprawie przyznania jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2017 r., 2018 r. i 2019 r., nie mogła oczekiwać, że jej sytuacja została już prawnie ukształtowana i nie ulegnie zmianie.

Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na względzie wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania sądowego postanowione na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi (2.000 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (5.400 zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).