Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 644/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2011 roku sprawy ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącej – S. T. kwotę 257,00 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 644/11

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], na podstawie art. 104 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zmianami), art. 3 ust. 1, art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. nr 6. poz. 40 Dz. U. 2004 r. Nr 42. poz. 386) w zw. z art. 53 ust. 1 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 z późn. zm.), § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnościami uzupełniającymi w 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 37 poz. 327 z późn. zm.), § 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. nr 232 poz. 1967), art. 53 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 30 kwietnia 2004 r., Nr L 141. str. 18- 58. ze zm.), art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. (WE) z 2004 r. nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1-84. ze zm.) w związku z postanowieniem Nr 28/2010 z dnia 4 października 2010 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego, wydanym przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], uchylił w całości decyzję Nr [...] z dnia 5 kwietnia 2006 r. o przyznaniu S. T. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej wysokości 2954.98 zł, w tym z tytułu:

1/ Jednolitej Płatności Obszarowej - 2005 (kod FEOiGA: 050301020000002, krajowa pozycja budżetowa: 99999999999) w wysokości: 1323,00 zł (słownie: tysiąc trzysta dwadzieścia trzy zł.), w tym środki unijne 1323,00 zł, środki krajowe 0 zł. Powierzchnia, co do której została naliczona płatność wynosi 5.88 ha.

2/ Uzupełniającej Płatności Obszarowej - inne - 2005 (kod FEOiGA: 050404000000402, krajowa pozycja budżetowa: 00003301038) w wysokości: 1631,98 zł (słownie: tysiąc sześćset trzydzieści jeden zł dziewięćdziesiąt osiem gr), w tym środki unijne 343,27 zł, środki krajowe 1288,71 zł. Powierzchnia, co do której została naliczona płatność wynosi 5.88 ha

oraz odmówił S. T. przyznania płatności na rok 2005 z tytułu:

1/ Jednolitej Płatności Obszarowej - 2005 (kod EFOiGR: 050301020000002, krajowa pozycja budżetowa: 99999999999), nakładając sankcję w wysokości 1323,00 zł. która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

2/ Uzupełniającej Płatności Obszarowej - inne - 2005 (kod EFOiGR: 050404000000402, krajowa pozycja budżetowa: 00003301038), nakładając sankcję w wysokości 1631,98 zł., która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności i wymierzył sankcję w łącznej wysokości 2954,98 zł, (słownie: dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt cztery zł dziewięćdziesiąt osiem gr), potrącaną z płatności pomocy, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 Dz. U. 2004 r. nr 42, poz. 386) obowiązującej w dniu wydania decyzji przyznającej płatność S. T. (decyzja [...] z dnia [...]), dopłaty przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Podkreślił, iż warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha., które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wskazał, iż na postawie oświadczenia S. T. z dnia [...] ustalono, iż od dnia 7 lipca 2000 r. nie posiadała ona działek rolnych o powierzchni 5,88 ha leżących na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni całkowitej 6,33 ha położonych w obrębie P., gmina K., powiat s., województwo [...] i wobec tego nie została spełniona przesłanka przyznania płatności, o której mowa w art. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Z powyższego oświadczenia strony wynika bowiem, iż w dniu 7 lipca 2000 roku wydzierżawiła całe gospodarstwo rolne o powierzchni 6,33 ha A. G. na okres 10 lat. Organ I instancji stwierdził, iż nowa okoliczność faktyczna będąca podstawą wznowienia postępowania istniała w dniu wydania decyzji Nr [...] przyznającej płatność S. T. oraz nie była znana organowi wydającemu decyzję, gdyż została ujawniona przez stronę w oświadczeniu złożonym w BP ARiMR w S. w dniu [...]. Wobec powyższego organ uznał istnienie podstaw do uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 pani S. T. oraz do odmowy przyznania tych płatności.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał również, iż zgodnie z art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, jeżeli różnice między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym wynikają z nieścisłości popełnionych umyślnie, to pomoc do jakiej rolnik byłby uprawniony nie jest przyznawana za przedmiotowy rok kalendarzowy. Ponadto, jeżeli taka różnica przekracza 20 % wyznaczonego areału to rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy miedzy areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w trakcie trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. W przypadku jednolitej płatności obszarowej powierzchnia deklarowana przez S. T. wynosiła 5,78 ha., a powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 0,00 ha. Procentowe zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej wynosi zatem 100 %.

Organ podniósł także, iż zgodnie z art. 53 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 "w przypadku gdy różnica miedzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 wynika z nieprawidłowości popełnionych celowo pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 nie zostaje przyznana na dany rok kalendarzowy w ramach danego systemu pomocy, o ile różnica ta przekracza 0,5 % stwierdzonego obszaru lub 1 ha powierzchni. Ponadto, jeśli różnica wynosi ponad 20 % obszaru stwierdzonego, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5. Kwota ta podlega odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia (WE) nr 885/2006. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie z tym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo pozostałe do spłaty zostaje anulowane ". W przypadku uzupełniającej płatności obszarowej powierzchnia deklarowana przez S. T. wynosiła 5,78 ha., a powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosi 0,00 ha. Procentowe zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej wynosi zatem 100 % i uzasadnia zastosowaną przez organ sankcję.

W odwołaniu z dnia [...] S. T. podniosła, iż gdyby nie została wprowadzona w błąd przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., to wnioski wypełniałby na siebie dzierżawca, bo dopłaty i tak inwestowane były w gospodarstwo. Podkreśliła, iż w trakcie postępowania dzierżawca złożył oświadczenie, że korzysta z dopłat i ONW, inwestując w prowadzone gospodarstwo, ale organ nie wziął tego pod uwagę. Wnosząca odwołanie wskazała, iż jest pokrzywdzona zwracaniem dopłat i ONW, gdyż płatności te przekazała dzierżawcy, a to że wypełniła wniosek na swoje nazwisko nie było jej winą.

Pismem z dnia [...] (doręczonym stronie w dniu 20 kwietnia 2011 roku) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], w trybie art. 10 § 1 oraz 81 k.p.a. poinformował S. T. o zakończeniu postępowania przed organem II instancji i możliwości składania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów w terminie 7 dni od dnia doręczenia powiadomienia.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez S. T. w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, znak sprawy: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] o uchyleniu w całości decyzji nr [...] oraz o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 z sankcjami trzyletnimi, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.. Organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2005 został złożony przez S. T. w dniu 23.03.2005 r., natomiast umowę dzierżawy strona zawarła z A. G. w dniu 07.07.2000 r. (dowód: oświadczenie S. T. z dnia [...]). Ponadto strona oświadczyła, że od momentu zawarcia umowy nie prowadziła gospodarstwa rolnego. Umowa dzierżawy została rozwiązana w dniu 03.10.2008 r. (dowód: oświadczenie P. T. z dnia 10.10.2008 r.). Powyższe oznacza zdaniem organu, iż odwołująca w okresie od 2000 r. do 2008 r. nie znajdowała się w posiadaniu gruntów rolnych, a występując w 2005 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie spełniała warunków określonych w art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] podkreślił jednocześnie, iż podniesiony w treści odwołania zarzut, dotyczący udzielenia stronie błędnych informacji przez Kierownika BP, nie został przez stronę poparty żadnymi dowodami.

Organ odwoławczy podniósł, iż mając na uwadze całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, podziela ustalenia organu I instancji, że różnice między obszarem deklarowanym i stwierdzonym wynikają z nieprawidłowości popełnionych umyślnie. Świadczy o tym fakt, że S. T. do dnia wydania decyzji nie poinformowała ARiMR o fakcie przeniesienia posiadania działek rolnych zgłoszonych do płatności, pomimo tego, że składając wniosek podpisała oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania organu na piśmie o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego (str. 4 wniosku). Wniosek wraz z zawartymi w nim zobowiązaniami i oświadczeniami został własnoręcznie podpisany przez stronę i złożony w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w S. w określonym przepisami prawa terminie. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] ponownie zacytował art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 oraz art. 53 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, wskazując na zasadność zastosowanej przez organ I instancji sankcji.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2011 roku (data wpływu do organu: 27 kwietnia 2011 roku) S. T. wniosła o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka: kierownika B.P. ARiMR z S. na okoliczność informacji udzielonej w zakresie składania wniosków na dopłaty. Ponownie podkreśliła, iż składając wnioski na dopłaty kierowała się wyjaśnieniami udzielonymi przez kierownika B.P. z S. Wskazała, iż będąc na szkoleniu zwróciła się do kierownika BP z pytaniem, kto powinien wypełnić wniosek i uzyskała odpowiedź, że wniosek może wypełnić właściciel lub dzierżawca, gdyż ważne jest, aby nie było dwóch wniosków na to samo gospodarstwo.

Pismem z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] zwrócił się do S. T. o złożenie wyjaśnień, czy wniosek dowodowy z dnia [...] należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...].

W skardze z dnia 22 maja 2011 roku pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść decyzji to jest:

- art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości działania i obrony swoich praw polegające na wydaniu decyzji przed upływem terminu do zapoznania się z materiałami sprawy co w konsekwencji doprowadziło do pominięcia wniosku dowodowego złożonego przez stronę,

- art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 78 k.p.a. poprzez brak zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego a w szczególności brak wyjaśnienia okoliczności związanych z udzieleniem S. T. informacji na temat osób uprawnionych do składania wniosków o dopłaty bezpośrednie, braku przesłuchania strony jak również A. G. w sytuacji gdy z oświadczeń strony i tego świadka wynikało iż mają oni wiedzę na temat okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

Podnosząc powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, iż nieprzeprowadzenie dowodu wnioskowanego przez stronę w odpowiedzi na pismo organu wystosowane w trybie art. 10 k.p.a., nie miało istotnych skutków dla wyników postępowania. Organ podniósł, iż gdyby nawet przyjąć, że dowód został przez organ przeprowadzony i w wyniku postępowania dowodowego ustalono by, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR użył takiego określenia, na jakie powołuje się skarżąca to i tak nie mogłoby to ustalenie zmienić treści rozstrzygnięcia decyzji. Podkreślił, iż strona nie wykazała w skardze, jakie ujemne dla niej konsekwencje spowodowało nieprzeprowadzenie przez organ wnioskowanego dowodu z przesłuchania świadka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zważył, co następuje;

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w np. art. 156 k.p.a. Jednocześnie, przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 wskazanej ustawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała rozstrzygnięcie strona skarżąca.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu określonym w powołanym wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Badając legalność zaskarżonej decyzji należało zacząć od zagadnienia prawidłowości zastosowanego trybu wznowienia postępowania. Wskazać należy na wstępie, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 k.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., stąd też zastosowanie instytucji wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.

Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę czy przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.

W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] o przyznaniu S. T. na rok 2005 płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 2954,98zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej: 1323,00zł. - dla gruntów rolnych o powierzchni 5,88ha i uzupełniającej płatności obszarowej: 1631,98zł. - dla gruntów rolnych o powierzchni 5,78ha. Podstawą przyznania płatności było ustalenie przez organ, iż wnioskodawczyni spełniała przesłanki wskazane w art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. nr 6. poz. 40 Dz. U. 2004 r. Nr 42. poz. 386), zgodnie z którym warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

W dniu [...] S. T. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w S. oświadczenie, z którego wynikało, iż w dniu 7 lipca 2000 roku wydzierżawiła na okres 10 lat całe swoje gospodarstwo rolne o pow. 6,33 ha A. G. Powyższe stanowiło bezsprzecznie nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., istniejącą w dniu wydania decyzji przyznającej S. T. płatność na rok 2005 i nieznaną organowi wydającemu decyzję.

Powyższe oświadczenie S. T. oczywiście nie istniało w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymienione są jednak dwie, niezależne od siebie przesłanki w ramach podstawy wznowienia. Zarówno nowe dowody jak i nowe okoliczności faktyczne muszą ujawnić się po wydaniu decyzji, lecz muszą istnieć w chwili wydania pierwotnej decyzji. Wystarczające jest ujawnienie się albo nowej okoliczności faktycznej, albo nowego dowodu, które spełniają, każde z nich z osobna, pozostałe przesłanki wznowienia. Każda okoliczność faktyczna może być dowodzona określonym dowodem. W piśmiennictwie i w orzecznictwie wyraża się pogląd, że "jeżeli więc nawet dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, lecz został sporządzony w terminie późniejszym, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność faktyczna mogła istnieć w dniu wydania decyzji i może uzasadniać wznowienie postępowania" (zob. np. B. Gruszczyński [w]: S. Babiarz, B. Deuter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 616 ).

W realiach rozpoznawanej sprawy nowa okoliczność faktyczna ujawniła się za pośrednictwem dowodu, który został sporządzony już po wydaniu decyzji ostatecznej. Wynika ona z oświadczenia strony, która podała, iż w dniu 7 lipca 2000 roku wydzierżawiła na okres 10 lat całe swoje gospodarstwo rolne o pow. 6,33 ha A. G. Niespełnienie przez stronę wymogu posiadania na dzień składania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, działek rolnych o powierzchni 5,88 - stanowi tego rodzaju okoliczność faktyczną, która ujawniła się już po wydaniu decyzji ostatecznej, istniała jednak w dacie jej wydania, lecz nie była znana organowi. Zważywszy na prawne przesłanki przyznania płatności stanowiła ona niewątpliwie okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z powyższych przyczyn zasadne było, w ocenie sądu, wznowienie postępowania, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wobec ujawnienia nowej okoliczności faktycznej, istniejącej w dniu wydania decyzji z dnia [...] o przyznaniu S. T. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005.

Nie odstępując od powyższych ustaleń, sąd uznał jednak, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego na skutek zastosowania wobec skarżącej sankcji przewidzianej w art. 53 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 30 kwietnia 2004 r., Nr L 141. str. 18-58. ze zm.) oraz w art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. (WE) z 2004 r. nr L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1-84. ze zm.), bez należytego wykazania, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki warunkujące zastosowanie powyższych sankcji (art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a.), jak również z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.).

Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 18 kwietnia 2011 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], w trybie art. 10 § 1 oraz 81 k.p.a. poinformował S. T. o zakończeniu postępowania przed organem II instancji i możliwości składania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów w terminie 7 dni od dnia doręczenia powiadomienia.

S. T. powyższe wezwanie otrzymała w dniu 20 kwietnia 2011r. i pismem z dnia 24 kwietnia 2011r. zwróciła się do organu z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – kierownika B.P. w S. na okoliczność informacji udzielanej w zakresie składania wniosków na dopłaty. Skarżąca bowiem konsekwentnie podnosiła w trakcie niniejszego postępowania, iż składała wniosek o dopłaty kierując się wyjaśnieniami kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., od którego usłyszała, że nie ma znaczenia, czy wniosek wypełni dzierżawca czy właściciel gospodarstwa rolnego, gdyż istotne jest, aby nie było dwóch wniosków na to samo gospodarstwo. Pismo strony wpłynęło do organu w dniu 27 kwietnia 2011 roku. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] pomimo, iż termin do wypowiedzenia się w sprawie zebrania materiału dowodowego i zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych upływał stronie w dniu 27 kwietnia 2011r., wydał decyzję już w dniu 21 kwietnia 2011r. – nie czekając na ewentualne wnioski skarżącej w zakresie konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Takie działanie organu z całą pewnością narusza art. 10 k.p.a. i prowadzi w rezultacie do pozbawienia strony możliwości działania i obrony swoich praw. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Mogą one odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Zatem poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności dokonywanych w toku postępowania. To nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., taki obowiązek spoczywa właśnie na organach administracji publicznej.

Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska organu administracji wyrażonego w odpowiedzi na skargę, iż nieprzeprowadzenie dowodu wnioskowanego przez stronę w odpowiedzi na pismo organu wystosowane w trybie art. 10 k.p.a., nie miało istotnych skutków dla wyników postępowania. Organ podniósł, iż gdyby nawet przyjąć, że dowód został przez organ przeprowadzony i w wyniku postępowania dowodowego ustalono by, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR użył takiego określenia, na jakie powołuje się skarżąca to i tak nie mogłoby to ustalenie zmienić treści rozstrzygnięcia decyzji. W ocenie Sądu, ustalenie przez organ, czy faktycznie S. T. wypełniła wniosek o dopłaty zgodnie z informacją uzyskaną od Kierownik Biura Powiatowego ARiMR będzie miał wpływ na ocenę, czy różnice między obszarem zadeklarowanym przez stronę we wniosku o dopłaty a stwierdzonym są wynikiem "nieścisłości popełnionych umyślnie" lub "nieprawidłowości popełnionych celowo", a zatem w konsekwencji na możliwość nałożenia na skarżącą sankcji przewidzianych w art. 53 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz w art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Regulacje powyższe nakładają bowiem na rolnika sankcje za nieprawidłowe wypełnienie deklaracji o dopłaty jedynie wtedy, gdy nieprawidłowości zostały popełnione umyślnie lub celowo. Nie można natomiast uznać, że działanie jest celowe lub umyślne w sytuacji, gdy strona działa zgodnie z pouczeniem udzielonym przez organ administracji i w przekonaniu o zgodności swojego postępowania z przepisami prawa. Z zasady ochrony zaufania obywateli do prawidłowości działań organów administracji i sądów wynika, że nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się do niego działania (w tym informacje) organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu.

W ocenie Sądu, nieprzeprowadzenie zatem przez organ wnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania świadka naruszało art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Na mocy art. 152 wskazanej ustawy, Sąd orzekł, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 tej ustawy, który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien przeprowadzić zgłoszony przez stronę w piśmie z dnia 24 kwietnia 2011 roku wniosek dowodowy, a następnie podjąć rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wyników tego postępowania oraz mając na uwadze uwagi i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku.

b.a.