Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 288/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6359 Inne o symbolu podstawowym 635
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 4 ust. 4 i 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1263
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi D.G., J.B. i M.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie postanowienia o niedopuszczalności odwołania od decyzji w zakresie zmiany wpisów w ewidencji klubów sportowych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] (sprostowanym postanowieniem z [...] r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Katowicach, działając na podstawie art. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 i art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez D. G., M. R. i J. B. od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej PMR) z [...] r. nr [...] w przedmiocie zmian wpisów do ewidencji klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia – Klubu Sportowego "A" (dalej Klub) w R. nr [...].

Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Pismem z 7 września 2018 r. Prezydent Miasta R. został powiadomiony o odbytym [...] r. posiedzeniu Zarządu i Nadzwyczajnym Zebraniu Członków Stowarzyszenia "A", na którym podjęto uchwały wymagające ujawnienia w rejestrze, w tym dotyczące zmiany składu osobowego władz Klubu – zmiany Prezesa Zarządu. Wnioskowano o aktualizację wpisów, zgodnie z załączonymi uchwałami. Funkcję Prezesa Zarządu powierzono D. G. i on podpisał wskazany wniosek. 11 września 2018 r. organ ewidencyjny został powiadomiony przez dotychczasowego/odwołanego Prezesa Klubu – K. P., że powyższe Zgromadzenie i podjęte na nim uchwały były bezprawne, tj. podjęte z naruszeniem Statutu i ustawy o stowarzyszeniach. Nadto wnioskował on o przeprowadzenie kontroli finansowej działalności Klubu w związku z zaistniałym konfliktem.

Kolejnym pismem z 17 września 2018 r. złożonym w imieniu Klubu przez D. G. organ został powiadomiony o podjętej 14 września 2018 r. nielegalnej próbie zmiany władz Klubu, tj. przywrócenia odwołanego Prezesa. Jednocześnie wnioskowano o odmowę ujawnienia tych zmian w ewidencji stowarzyszeń.

Pismem z tej samej daty organ nadzoru został powiadomiony o "Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Członków Klubu", które odbyło się 14 września 2018 r. a podjęte na nim uchwały wymagają ujawnienia w ewidencji stowarzyszeń. Wynikało z niego, że M. R., D. G., J. B., W. O. utracili status członków Zarządu a w ich miejsce zostało wybranych dwóch nowych (A. P., R. J.). W uzasadnieniu podkreślono, że wykreśleni członkowie Zarządu podjęli nieudolną próbę przejęcia kontroli nad stowarzyszeniem, m.in. przez zmianę składu zarządu i usunięciu członków Klubu z naruszeniem § 13 Regulaminu, który wymaga jednomyślności wszystkich członków zarządu. Warunek ten nie został spełniony. Do wniosku załączono aktualną listę członków -17 osób; listę obecnych na Zgromadzeniu (15 osób, w tym 5 odmówiło podpisania listy i dwie osoby były reprezentowane przez pełnomocników) oraz podjęte uchwały o odwołaniu z funkcji M. R. - Wiceprezesa, D. G., J. B. i W. O. - członków (10 głosów za odwołaniem, 0 – przeciw i 0 wstrzymujących). Tym samym nowi członkowie Zarządu wspólnie z K. P. są uprawnieni do reprezentowania Stowarzyszenia.

Pismem z 27 września 2018 r. Klub został powiadomiony o wszczęciu postępowania rejestracyjnego i wezwany do uzupełnienia wniosku w zakreślonym terminie. Pismo wysłano do wiadomości K. P. i M. R. jako składających wniosek. Na pismo, w imieniu Klubu odpowiedzieli obaj powiadomieni przedstawiając odmienne stanowiska co do aktualnych władz Klubu i prawa do jego reprezentacji. Nadto pismem z 5 października 2018 r. K. P. złożył odwołanie od decyzji pozbawiającej go członkostwa w Klubie. Również na kolejne wezwanie z 11 października 2018 r. odpowiedzi wzajemnie sprzecznych udzielili obaj składający wniosek w imieniu Klubu. Dotyczyły one spełnienia przesłanki z art. 7 Regulaminu (nieobecność lub niemożność działania Prezesa Zarządu).

Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 kpa, art. 4 ust. 4 i 7 ustawy z 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tj. Dz.U. z 2018 r., poz.1263) orzekł, że w ewidencji klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia pod nr [...] dla Klubu Sportowego "A":

1) odmówił wykreślenia:

- ze składu Zarządu K. P. – Prezesa;

- ze składu Komisji rewizyjnej: D. P. – Przewodniczącego, T. S. – członka; A. G. – Członka;

2) odmówił wpisania:

- do składu Zarządu: D. G. – Prezesa;

- do składu Komisji rewizyjnej: W. M. – Członka; R. D. –Członka; S. B. – Członka;

- zmiany w § 28 ust. 1, § 31 ust. 5 i ust. 6 Statutu Klubu;

3) wykreślił ze składu zarządu: M. R. – Wiceprezesa, D. G. – Członka Zarządu, J. B. – Członka Zarządu, W. O. – Członka Zarządu;

4) wpisał do składu zarządu: R. J. – Członka Zarządu, A. P. - Członka Zarządu.

Stwierdził, że Zarząd Klubu Sportowego, po uwzględnieniu powyższych zmian stanowią: K. P. – Prezes, J. J. – Członek Zarządu i A. P. – Członek Zarządu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał podstawy faktyczne i prawne jej wydania podkreślając, że brak woli współdziałania prezesa i członków zarządu nie spełnia przesłanki z pkt 7 Regulaminu "niemożności działania" co powoduje, że posiedzenie Zarządu i Zebranie Członków z [...] r. nie miało skutku prawnego.

Decyzja została adresowana do Klubu na adres ul. [...] R. widniejący w ewidencji i wskazany jako jego siedziba. Decyzję odebrał 11 grudnia 2018 r. D. G. – były Członek Zarządu i wybrany [...] r. do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu, który wnioskował o wpisanie tego wyboru w ewidencji stowarzyszeń. Wniosek został złożony przed jego odwołaniem 14 września 2018 r. i złożeniem [...] r. przez K. P. wniosku o wykreślenie z ewidencji jego wyboru i przywróceniem wpisu jego osoby jako Prezes Zarządu. K. P., który odebrał sporną decyzję osobiście 5 lutego 2019 r. i nie wniósł od niej odwołania, co w ocenie organu należało uznać za wejście do obrotu prawnego i uprawomocnienie.

Odwołanie od decyzji w imieniu "A", pismem z 14 grudnia 2018 r. wniósł pełnomocnik ustanowiony 12 września 2018 r. przez M. R., D. G. i J. B. – ówczesnych członków Zarządu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podkreślił, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w szczególności w oparciu o błędne ustalenia faktyczne lub ich ocenę. Pominięto także wypełnienie przesłanek z pkt 7 i 11 Regulaminu oraz przesłanki z § 20 ust.2 pkt 2 Statutu. Akcentował pominięcie przyczyny zaistniałego stanu rzeczy, którą była podstawą złożenia zawiadomienia do Prokuratury w związku z nieprawidłowościami w zarządzaniu majątkiem Klubu przez poprzedniego/odwołanego Prezesa Zarządu.

Odwołanie nie znalazło akceptacji SKO. Postanowieniem z [...] r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego w imieniu Klubu przez pełnomocnika umocowanego przez odwołanych członków Zarządu. SKO uznało, że odwołanie zostało z tej przyczyny wniesione indywidualnie przez osoby, które udzieliły pełnomocnikowi umocowania do działania również w ich imieniu. SKO podkreśliło, że stroną postępowania, na rzecz której wydano przedmiotową decyzję był Klub Sportowy, działający zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o sporcie jako osoba prawna, która uzyskała osobowość prawną z chwilą wpisania do rejestru stowarzyszeń prowadzonego przez Prezydenta Miasta R..

Badając dopuszczalność odwołania, zgodnie z wymogami art. 134 kpa, SKO ustaliło, że zostało ono wniesione przez osoby nieuprawnione. Swoje stanowisko oparło na regulacji ustawy o sporcie, która w art. 4 ust. 7 stanowi, że klub sportowy funkcjonuje w formie stowarzyszenia, którego statut nie przewiduje prowadzenia działalności gospodarczej. Podstawę prawną jego działania stanowi ustawa z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.723), która określa także wymagane zapisy statutu, m.in. władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełnianie składu oraz ich kompetencje, sposób reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności sposób zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunki ważności uchwał władz stowarzyszenia (...).

Ponieważ w § 28 Statutu, widnieje przepis, że "w sprawach niemajątkowych Stowarzyszenie reprezentuje prezes jednoosobowo", to w takiej sytuacji, zgodnie z art. 40 § 1 i art. 30 § 3 kpa, decyzja PMR dotycząca zmian wpisów do ewidencji, aby mogła być uznana za skutecznie doręczoną musi być doręczona Prezesowi Zarządu – K. P. (ujawnionemu w ewidencji) lub wskazanemu przez niego pełnomocnikowi dla doręczeń. Takiego jednak nie ujawniono.

Jak podkreśliło SKO sporna decyzja z [...] r., adresowana do Klubu została odebrana przez D. G., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, który nie był osobą uprawnioną do odbioru korespondencji Klubu. Nawet w po powołaniu go [...] r. na stanowisko Prezesa Zarządu, po odwołaniu przez Walne Zebranie Członków z tego stanowiska K. P., gdyż wybór ten wg SKO okazał się nieskuteczny

Organ podkreślił, że zgodnie z § 26 ust. 5 Statutu nadzwyczajne Walne Zebranie Członków Klubu może się zebrać w każdym czasie, przy czym zwoływane jest przez Zarząd z inicjatywy, na wniosek Komisji rewizyjnej lub pisemny wniosek, co najmniej 1/3 ogólnej liczby członków zwyczajnych Klubu. O terminie zwołania WZC Zarząd zobowiązany jest powiadomić wszystkich członków przed zebraniem. Natomiast posiedzenia zarządu, zgodnie z pkt 7 Regulaminu zarządu klubu sportowego zwoływane są przez Prezesa Zarządu, a w przypadku jego nieobecności lub niemożności działania przez Wiceprezesa Zarządu lub innego upoważnionego przez Prezesa członka Zarządu. Urzędujący [...] r. Prezes Klubu nie zwołał posiedzenia Zarządu, co powoduje, że Wiceprezes i pozostali członkowie Zarządu nie mogli jako Zarząd podjąć uchwał o przyjęciu nowych członków i skreśleniu dotychczasowych. Nadto uchwała taka nie wywołuje skutku z chwilą podjęcia, gdyż nie jest ostateczna. Przysługuje od niej odwołanie do zebrania członków w terminie 30 dni od daty otrzymania uchwały (§ 21 Statutu). Dalej zauważył, że gdyby nawet posiedzenie Zarządu zostało zwołane prawidłowo (co jednak nie miało miejsca), to osoby skreślone z listy utraciłyby status członka z upływem terminu wniesienia odwołania lub podjęcia uchwały przez WZ w postępowaniu odwoławczym. Z uwagi na nieprawidłowe zwołanie posiedzenia zarządu (przez osoby nieuprawnione) nieprawidłowo zostało zwołane nadzwyczajne WZC Klubu, a w konsekwencji podjęta uchwała o odwołaniu K. P. z funkcji Prezesa Zarządu i powołaniu na jego miejsce D. G.. Tym samym wybrany [...] r. Prezes Zarządu nie był uprawniony do reprezentowania Klubu na zewnątrz, w tym odbioru decyzji do niego adresowanej, a następnie wniesienia od niej odwołania w imieniu Klubu. W konsekwencji SKO uznało, że skoro decyzja nie została doręczona Klubowi, jako osobie prawnej (stronie postępowania) to należy uznać, że nie weszła do obrotu prawnego, a tym samym wniesienie odwołania przez D. G., M. R. i J. B. w imieniu Klubu lub indywidualnie jako członków stowarzyszenia należało uznać za niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych.

Dalej SKO podkreśliło, że abstrahując od oceny legalności decyzji z [...] r., która nie została prawidłowo doręczona i nie weszła do obrotu prawnego to wadę tą należy usunąć przez prawidłowe doręczenie co umożliwi podjęcie wobec tej decyzji określonych czynności prawnych (gdy organ uzna, że jego decyzja jest zgodna z prawem), albo też organ pierwszej instancji (w przypadku uznania, że jego wcześniejsze stanowisko jest nieprawidłowe) w inny sposób powinien rozstrzygnąć sprawy wywołane wnioskami o dokonanie określonych wpisów w prowadzonej przez niego ewidencji klubów sportowych. Postanowienie zostało doręczone na ręce pełnomocnika reprezentującego osoby podpisane pod pełnomocnictwem a nie Klub.

21 lutego 2019 r. działający w imieniu Klubu pełnomocnik wniósł skargę od powyższego postanowienia.

Zarzucił organowi wydanie postanowienia z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 40 § 1 kpa przez niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i niezebranie całego materiału dowodowego co spowodowało uznanie, że decyzja z [...] r. nie weszła do obrotu prawnego i wniesienie od niej odwołania stało się niemożliwe; pominięcie faktu, że decyzja została prawidłowo doręczona, gdyż została wysłana na adres Klubu; naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i równości wobec prawa oraz § 28 ust. 1 zdanie drugie Statutu poprzez błędną interpretację jego zapisu i przyjęcie, że tylko Prezes Zarządu był uprawniony do odbioru korespondencji w imieniu Klubu. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającej go decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że SKO nie badając meritum sprawy orzekło o niedopuszczalności odwołania wskazując na uchybienia natury formalnej związane z doręczeniem Klubowi korespondencji a co za tym idzie skutecznym wejściem do obrotu prawnego wskazanej decyzji. W szczególności organ pominął ocenę działalności Prezesa P., który swoim postępowaniem naruszał Statut oraz podejmował działania szkodliwe dla Klubu (nieprawidłowości finansowe), co jest przedmiotem postępowania Prokuratury Rejonowej w R., sygn. akt [...] Wskazano również na błędne ustalenia, które legły u podstaw wydanej przez PMR decyzji, gdyż na Zgromadzeniu 14 września 2018 r. nie było 50% członków. Z 17 członków stowarzyszenia było obecnych 8. Nadto posiedzenie Zarządu zwołane na [...] r. było konsekwencją celowego działania K. P., który uniemożliwiał zwołanie posiedzenia.

Na koniec wskazano, że gdyby Sąd nie uznał legitymacji skarżących do reprezentowania Klubu, gdyż skargę należy rozpoznać jako wniesioną przez osoby udzielające pełnomocnictwa i posiadające interes prawny w zaskarżeniu postanowienia SKO. Do skargi załączono pełnomocnictwo do reprezentowania Klubu z 12 września 2018 r. podpisane przez D. G., M. R. i J. B. (członków Zarządu).

Podkreślono również, że decyzja została wysłana na adres Klubu widniejący w ewidencji, w Statucie i na który była zawsze kierowana korespondencja do Klubu, a odbierana przez członków Zarządu. Odbiór korespondencji przez członków Zarządu traktowany był jako kierowanie bieżącą działalnością Klubu (§ 28 Statutu). Nadto art. 45 kpa stanowi, że korespondencję doręcza się na adres siedziby, a D. G. jako członek Zarządu uprawniony był do odbioru korespondencji w siedzibie Klubu. Organ w wydanym postanowieniu pomylił prawidłowość doręczenia korespondencji z prawidłową reprezentacją Klubu jako stowarzyszenia. Uznał też, że odbiór korespondencji należy do prowadzenia spraw niemajątkowych Klubu. Odebranie decyzji przez D. G. było skuteczne i weszła ona do obrotu prawnego, a wniesione odwołanie winno zostać rozpoznane merytorycznie, co potwierdza przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych w tej kwestii. Podkreślono również, że odwołanie zostało wniesione na podstawie pełnomocnictwa z 12 września 2018 r. czyli przed odwołaniem skarżących ze składu Zarządu Klubu, co nastąpiło 14 września 2018 r. i skarżący uznają za nieskuteczne.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o uznanie jej jako nie wniesionej przez Klub ale przez trzy osoby fizyczne podpisane pod pełnomocnictwem, które nie ma mocy wiążącej. W przypadku wskazanego w uzasadnieniu skargi W. O. o jej odrzucenie, gdyż nie był on podpisany pod odwołaniem. Podkreślono, że zarzuty skargi są chybione, gdyż D. G. w chwili odbioru korespondencji nie był Prezesem Zarządu Klubu ani nie posiadał pełnomocnictwa do odbioru korespondencji co powoduje, że odebranie przez niego korespondencji nie można uznać za skuteczne doręczenie w rozumieniu art. 45 kpa w związku z art. 40 § 1 i art. 30 § 3 kpa. Prawidłowe doręczenie decyzji miało miejsce dopiero 5 lutego 2019 r., na ręce K. P., który nie wniósł odwołania i decyzja organu ewidencyjnego stała się ostateczna 20 lutego 2019 r.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia SKO kontrolowało tylko stronę formalną odwołania a nie merytoryczną poprawność wydanej decyzji. W jej ramach uznało, że D. G., którego podpis widnieje na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji w dniu 11 grudnia 2018 r. nie był osobą uprawnioną do jej odbioru w imieniu Klubu, nie był prezesem Zarządu ani osobą uprawnioną do odbioru korespondencji o której mówi ustawa. Zwłaszcza, że jego wybór na to stanowisko [...] r. okazał się nieskuteczny.

Pismem z 23 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał zarzuty skargi dostosowując się do stanowiska SKO jako pełnomocnik skarżących członków stowarzyszenia i członków zarządu. Podkreślił, że Zarząd Klubu kieruje jego bieżącą działalnością oraz reprezentuje na zewnątrz (§ 28 Statutu), co powoduje, że jego umocowanie do działania w imieniu Klubu w dacie jego wydania było skuteczne i nie zostało odwołane. Pismem z 20 maja 2019 r. pełnomocnik powiadomił o odwołaniu umocowania do działania w imieniu Klubu z dniem 29 kwietnia 2019 r. na potwierdzenie czego załączył stosowne pismo.

Na rozprawie pełnomocnik skarżących podtrzymał swoje argumenty, podkreślając, że w dacie wniesienia odwołania oraz wniesienia skargi był umocowany do działania w imieniu Klubu, gdyż pełnomocnictwo udzielone mu 12 września 2018 r. było w mocy do 29 kwietnia 2019 r., kiedy zostało odwołane. Stawił się również pełnomocnik Klubu, który wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił słuszność wydanej przez PMR decyzji, jak również podzielił stanowisko SKO. Nie zgodził się jednak z uznaniem legitymacji D. G. do odbioru decyzji, ale nie widzi przeszkód w badaniu jego interesu prawnego do wniesienia skargi. Podkreślił, że postępowanie karne z zawiadomienia skarżących zostało umorzone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Wskazać należy, że uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: ppsa, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Sąd orzeka rozstrzyga w granicach danej sprawy, po przeprowadzeniu rozprawy, na podstawie akt sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 133 § 1 i 134 § 1 ppsa).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie czy w realiach niniejszej sprawy sporna decyzja weszła do obrotu prawnego, została prawidłowo doręczona a w konsekwencji i czy SKO zasadnie uznało, że wobec wadliwego doręczenia decyzji odwołanie było niedopuszczalne. Czy też decyzja została doręczona prawidłowo z wszelkimi tego konsekwencjami, co wymaga zbadania czy odwołanie zostało wniesione przez stronę (Klub) czy uczestników postępowania o wpis do ewidencji wszczętego wnioskiem. Innymi słowy czy odwołanie K. P. a następnie pozostałych członków Zarządu było skuteczne, a jeżeli tak to z jaką datą oraz czy udzielone przez nich pełnomocnictwo do reprezentowania Klubu przed WSA było ważne w dacie wniesienia odwołania oraz skargi. Innymi słowy czy możliwe i skuteczne były zmiany osobowe składu kadencyjnego zarządu przed upływem tej kadencji i bez skreślenia odwoływanych członków Zarządu z listy członków stowarzyszenia.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia z [...] r. o niedopuszczalności wniesionego odwołania przeprowadzona z uwzględnieniem przepisów ustawy o sporcie i ustawy o Prawo o stowarzyszeniach doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podzielił stanowiska SKO, że sporna decyzja nie weszła do obrotu prawnego z chwilą wysłania jej na adres Klubu i odebrania przez D. G. w dniu 11 grudnia 2018 r. Wydane postanowienie Sąd uznał co najmniej za przedwczesne, zwłaszcza że sam Klub nie kwestionował wejścia decyzji do obrotu prawnego. Organ odwoławczy uznał jednak, że nie byli na ten dzień członkami Zarządu. Nie rozstrzygnął jednak jaki był ich status na ten dzień w związku z prowadzonym postępowaniem ewidencyjnym. D. G. podobnie jak M. R., J. B. i W. O. widnieli w ewidencji jako członkowie Zarządu. Zostali wybrani 29 czerwca 2017 r. i taki wpis istniał w ewidencji do daty jego zmiany sporną decyzją, co wynika z jej treści. SKO badając prawidłowość doręczenia decyzji pominęło zapisy Statutu o czteroletniej kadencji Zarządu, podobnie jak obowiązek ujawniania zmian wpisów do ewidencji, w tym składu Zarządu o co wnioskowali ww w złożonym wniosku w imieniu Klubu. Nie czyniło także w powyższym kontekście rozważań co do mocy pełnomocnictwa z 12 września 2018 r. W swoich rozważaniach SKO podkreśliło jednak, że art. 134 kpa nie stanowi podstawy prawnej odmowy orzekania o odmowie uznania za stronę. Kwestia legitymacji procesowej jest zagadnieniem proceduralnym i stwierdzenie jej braku wymaga decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Organ natomiast na etapie kontroli formalnej uznał, że D. G. nie był członkiem Zarządu, bo został odwołany 14 września 2018 r. i wykreślony z ewidencji sporną decyzją. Zdaniem Sądu SKO jest w swoich działaniach niekonsekwentne i na etapie kontroli formalnej dokonuje ocen merytorycznych ważności uchwał stanowiących podstawę wpisu do ewidencji nawet przy sprzecznych wnioskach.

Przypomnieć należy, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony (art. 61 § 1 kpa), a datą jego wszczęcia jest dzień doręczenia tego żądania (§ 3). Natomiast formą załatwienia sprawy jest decyzja administracyjna (art. 104 § 1 kpa), która wchodzi do obrotu prawnego z chwila doręczenia (art. 110 kpa). Samo doręczenie reguluje art. 38 i następne kpa. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi (art. 40 § 1 kpa). Stosownie do art. 127 § 1 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Definicje strony zawiera art. 28 kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postepowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stronami mogą być osoby fizyczne i prawne (art. 29 kpa), a strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych statutowych lub ustawowych przedstawicieli (art.30 § 3 kpa).

Odnosząc powyższe regulacje do stowarzyszenia Klub Sportowy A, podkreślić należy, że prowadzi działalność sportową w formie klubu sportowego wskazanego w rozdziale 2 ustawy o sporcie, tj. art. 3 i 4, ale na zasadach przewidzianych w przepisach ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 713), z wyłączeniem przepisów dotyczących rejestracji (art.12-24) i stowarzyszeń zwykłych (art. 40-43), które nie mają osobowości prawnej. Klub sportowy jest szczególną formą stowarzyszenia, które podlega wpisowi do ewidencji prowadzonej przez starostę właściwego ze względu na siedzibę Klubu. Wpisu i wykreślenia wpisu z ewidencji dokonuje się na podstawie wniosku w drodze decyzji. Z chwilą wpisania do ewidencji klub uzyskuje osobowość prawną. Na mocy delegacji ustawowej z art. 4 ust. 8 ustawy o sporcie sposób prowadzenia ewidencji oraz dane podlegające wpisowi do ewidencji określa rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z 18 października 2011 r. w sprawie ewidencji klubów sportowych (Dz. U. z 2011 r., nr 243, poz.1449, dalej rozporządzenie). Wynika z niego, że wpisów do ewidencji dokonuje się na podstawie zgłoszonych wniosków (§ 2 ust. 1), chronologicznie (§ 3 ust. 1), w sposób trwały (§ 4 ust. 1). W ewidencji zamieszcza się datę wpisu; numer ewidencyjny; imiona i nazwiska oraz daty urodzenia członków komitetu założycielskiego; nazwę i siedzibę oraz adres klubu sportowego; informacje o statucie: datę jego uchwalenia, datę zmiany statutu; dane osób upoważnionych do zaciągania zobowiązań majątkowych; cel działania, teren działania, datę wykreślenia klubu sportowego z ewidencji; inne (§ 5 ust. 1 - 11). Klub sportowy wpisany do ewidencji, w terminie 14 dni od dnia zmiany danych, o których mowa w § 5 ust. 4-9 składa wniosek do organu ewidencyjnego o dokonanie zmian. Organ w trybie określonym dla wpisu (decyzji) dokonuje niezwłocznie zmian danych w ewidencji.

Natomiast co określa statut stowarzyszenia i jakie ma organy reguluje prawo o stowarzyszeniach w art. 10 i art. 11. Stanowi, że statut określa w szczególności nazwę stowarzyszenia, (...), sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki członków, władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje, sposób reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności sposób zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunki ważności uchwał władz stowarzyszenia, (..., art. 10 ust. 1 -9). Stowarzyszenie jest obowiązane posiadać zarząd i organ kontroli wewnętrznej (art. 11 ust. 4).

Jak wynika z akt sprawy Klub został wpisany do ewidencji klubów sportowych, działających w formie stowarzyszenia prowadzonej przez Prezydenta Miasta R., pod nr [...] w dniu 16 grudnia 2015 r. i posiada Statut uchwalony w tej samej dacie, ze zmianami wprowadzonymi 29 czerwca 2017 r. Klub prowadził działalność w roku 2016, co wynika z Protokołu Zwyczajnego Walnego Zebrania Członków z 29 czerwca 2017 r., kiedy dokonano zmian w Statucie i uchwalono Regulamin Zarządu. Zatem nie ma wątpliwości, że w świetle Statutu członkiem zwyczajnym staje się osoba fizyczna po złożeniu pisemnej deklaracji na podstawie decyzji Zarządu (§ 12), a utrata członkostwa następuje na skutek rezygnacji lub wykluczenia z przyczyn wskazanych w § 20 pkt 2. Pozbawienie członkostwa jest zaskarżalne do Walnego Zebrania w terminie 30 dni od otrzymania decyzji. Klub posiada władze (§ 22), w tym Zarząd wybierany na kadencję, która trwa 4 lata (§ 23, art.11 pkt 2 ustawy o stowarzyszeniach, pogrubienie Sądu). Wybór i odwołanie wszystkich władz klubu należy do kompetencji Walnego Zebrania Członków (§ 27 pkt 9). Zarząd składa się z 3-5 osób, kieruje bieżącą działalnością stowarzyszenia i reprezentuje stowarzyszenie na zewnątrz. W sprawach niemajątkowych stowarzyszenie reprezentuje prezes jednoosobowo (§ 28 pkt 1,2). Do jego kompetencji należy reprezentowanie Klubu na zewnątrz, zwoływanie Walnego Zebrania Członków, przyjmowanie i skreślanie członków (§ 28 pkt 4 lit. f-h). Dodatkowo Statut nie przewiduje odwołania członków ale tylko możliwość koaptacji członków zarządu i w § 31 wprowadza ograniczenia lub szczegółowy sposób reprezentowania klubu w sprawach majątkowych. W sprawach nie uregulowanych w Statucie maja zastosowanie regulacje ustawy Prawo o stowarzyszeniach i prawa cywilnego (§ 34). Nadto Walne Zebranie Członków uchwaliło na podstawie § 28 pkt 6 Statutu Regulamin Zarządu Klubu, który w zakresie reprezentacji i kompetencji odsyła do Statutu (pkt 5 i 6). Podtrzymuje kadencyjność zarządu i wskazuje, że posiedzenia Zarządu zwołuje Prezes, a w przypadku jego nieobecności lub niemożności działania Wiceprezes lub upoważniony przez Prezesa członek Zarządu (pkt 3 i 7). Do ważności posiedzenia wymagane jest powiadomienie wszystkich członków zarządu z co najmniej jedniodniowym wyprzedzeniem i obecność co najmniej 50%+ 1 członków (pkt 11). Uchwały zapadają większością głosów. W sprawie przyjęcia nowych członków Klubu lub skreślenia dotychczasowych wymagana jest jednomyślność wszystkich członków Zarządu.

Przywołane powyżej regulacje wskazują, że Statut Klubu oraz Regulamin Zarządu jednoznacznie określają 4 letnią kadencję tego organu, która rozpoczęła się w chwili jego wyboru a prawo do reprezentacji Klubu z chwilą wpisu do ewidencji. Wybrany członek Zarządu podlega wpisowi do ewidencji, który ma charakter deklaratoryjny. Tylko wpis Klubu ma charakter konstytutywny, gdyż łączy się z nabyciem osobowości prawnej. Członkowie Zarządu w okresie kadencji są uprawnieni lub zobowiązani do reprezentowania stowarzyszenia-klubu. Stanowisko to wynika z brzmienia art.11 ust. 4 ustawy Prawo o stowarzyszeniach oraz § 28 pkt 1 i 4 lit. f Statutu, który stanowi, że do kompetencji Zarządu należy reprezentowanie Klubu na zewnątrz i kierowanie jego bieżącą działalnością. Zdaniem Sądu do takowej należy odbiór korespondencji, co jest czynnością bieżącej działalności i korespondencja adresowana do Klubu jest skutecznie doręczona w sytuacji potwierdzenia jej odbioru przez członka władz stowarzyszenia, w tym członka Zarządu w jego siedzibie. Jest to czynność nie przekraczająca zwykłego zarządu. W ustawie Prawo o stowarzyszeniach, ustawie o sporcie ani w Statucie czy Regulaminie Zarządu nie ma wymogu doręczania korespondencji bezpośrednio do rąk Prezesa czy przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Ten ostatni jest ustanawiany dla stowarzyszeń zwykłych, które nie posiadają osobowości prawnej, ale i w ich przypadku ustawa dopuszcza reprezentację przez zarząd w czynnościach zwykłego zarządu (art. 41a pkt 2 ustawy). Klub w Statucie wprowadził szczególne wymogi reprezentacji w przypadku spraw majątkowych. Odbiór korespondencji do takowych nie należy. Tożsame zarzuty podnosili skarżący, członkowie Zarządu, wybrani 29 czerwca 2017 r. M. R. został wybrany na funkcje Wiceprezesa Zarządu, a D. G., J. B. na członków tego organu. Zostali wybrani w miejsce innych osób, w toku kadencji. Obowiązki Prezesa Zarządu pełnił K. P.. Z akt sprawy nie wynika od kiedy trwa kadencja Zarządu i kiedy się kończy. Podjęcie uchwały o wyborze członków zarządu ma charakter konstytutywny a wpis do ewidencji, w tym przypadku ma charakter deklaratoryjny. Jest to sytuacja odmienna od wpisu do ewidencji stowarzyszenia, który ma charakter konstytutywny i dopiero z chwilą jego dokonania klub nabywa osobowość prawną i może działać. Skarżący w dacie wniesienia skargi widnieli w ewidencji jako członkowi Zarządu, niezależnie od jego zmian 6 i 14 września 2018 r., które były objęte dwoma wnioskami o zmianę wpisów co do składu Zarządu. W aktach sprawy nie ujawniono rezygnacji z członkostwa w Zarządzie ani Klubie żadnego ze skarżących. Nie utracili też członkostwa w Klubie, co sam organ wskazał jest decyzją zaskarżalną.

W tym miejscu podkreślić należy, że ani ustawa ani Statut nie określają zasad skrócenia kadencji członka zarządu ani jego odwołania. Mogą one wynikać wyłącznie ze złożonej rezygnacji, upływu kadencji czy utraty członkostwa stowarzyszenia, co jest rozstrzygnięciem zaskarżalnym. Kolejnym problemem koniecznym do rozważenia była nie kwestia zwołania Zarządu ale możliwość podjęcia uchwał o odwołaniu jego członków przed upływem kadencji, jest to kwestia bezpośrednio związana z prawem do reprezentacji Klubu.

Ponieważ stosownie do art. 134 kpa organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu i przez podmiot uprawniony czyli stronę postępowania lub podmiot działający na prawach strony, po wykazaniu interesu prawnego do działania, to w konsekwencji przedstawionych rozważań SKO winno ponownie rozważyć kwestię wejścia decyzji do obrotu prawnego w kontekście kadencyjności składu zarządu i odbioru korespondencji jako czynności zwykłego zarządu. Decyzję odebrał D. G. – członek Zarządu od 29 czerwca 2017 r., ujęty we wniosku o zmianę wpisu co do składu Zarządu z 7 września 2018 r. (ponowionego 17 września 2018 r.), w tym wpisania go jako Prezesa Zarządu On też ten wniosek złożył w imieniu Klubu.

11 września 2018 r., nie zgadzając się z odwołaniem, widniejący w ewidencji Prezes Zarządu informował organ ewidencyjny o wadliwości Nadzwyczajnego Walnego Zebranie Członków Klubu, które go odwołało i wybrało nowy Zarząd i złożyły wniosek o wpisanie go do ewidencji Klubu. Drugi wniosek w tej kwestii złożył 17 września 2018 r. ze stosownymi uchwałami. Wniósł go w imieniu Klubu, mając świadomość wcześniejszego wniosku i podjętych uchwał o jego odwołaniu.

Drugi wniosek obejmował wykreślenie jako członków Zarządu M. R., D. G., J. B., W. O., odwołanych na podstawie pkt 16 Regulaminu (brak udziału w pracach Zarządu) a jednocześnie za prowadzenie działalności na szkodę Klubu. Decyzja została wysłana na adres Klubu widniejący w ewidencji, bez przesłania do wiadomości autorów wniosku, co czyniono wcześniej w przypadku innej korespondencji. Zarówno organ ewidencyjny jak i SKO nie badały statusu osób widniejących pod wnioskami wszczynającymi postępowania o zmianę wpisu w ewidencji. Nie jest sporne, że stroną tego postępowania jest Klub, posiadający osobowość prawną reprezentowany przez członków Zarządu. W ocenie Sądu SKO winno również rozważyć, czy oba wnioski organ ewidencyjny zasadnie, poza zasadą ekonomiki procesowej i szybkości postępowania, rozpoznawał w jednym postępowaniu, skoro wpisy czy ich zmiany dokonywane są chronologicznie, a dokumenty stanowiące podstawę wpisu stanowią akta ewidencyjne (§ 3 pkt 1 i § 6 pkt 1 rozporządzenia). W przypadku łącznego ich rozpatrywania i widocznego sporu wśród członków stowarzyszenia, pominięcie kwestii oceny innych uczestników tego postępowania, brak oceny ich interesu prawnego na etapie zgłoszenia wniosku o zmianę wpisu a w konsekwencji odwołania wydaje się niezbędne dla prawidłowego załatwienia sprawy, a zwłaszcza oceny prawidłowości działania organu ewidencyjnego. Sąd ma świadomość, że kwestie ewidencyjne klubów sportowych nie są uregulowane kompleksowo, ale obowiązujące regulacje wprowadzają podstawowe kryteria oceny w tym zakresie, zwłaszcza co do kadencyjności organów stowarzyszenia oraz niezbędnych przepisów Statutu, które są wiążące dla Klubu i muszą być zgodne z ustawą.

Zwłaszcza, że z akt ewidencyjnych wynika, że Klub ma siedzibę i adres w R., ul. [...] (biurowiec "B" w R.) i na ten adres była kierowana korespondencja organu, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zmian w ewidencji Klubu z 27 września 2018 r. Korespondencja była jednocześnie wysyłana na adresy prywatne, do wiadomości K. P. oraz M. R., którzy podpisali kolejne wnioski o zmianę wpisów w ewidencji. Organ kierował do Klubu wezwanie do udzielenia wyjaśnień niezbędnych do załatwienia sprawy. Odpowiedzi udzielali w imieniu Klubu członkowie obu Zarządów a część korespondencji do Klubu kierowana była na adres prywatny K. P..

Bezspornym jest, że w przypadku wniesienia odwołania przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia organ odwoławczy winien stwierdzić w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Natomiast w razie wniesienia odwołania przez podmiot, który twierdzi, że decyzja zaskarżona dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać odwołanie oraz w przypadku stwierdzenia, iż odwołujący się nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku – wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Zaskarżone postanowienie jest formalnym potwierdzeniem, że podmioty które złożyły środek odwoławczy uczyniły to przedwcześnie, gdyż decyzja została wadliwie doręczona i z tej przyczyny nie weszła do obrotu prawnego. Organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność przedmiotową, uznając że D. G. (mimo powoływanie się na rzekome piastowanie funkcji Prezesa Zarządu, a uprzednio członka Zarządu) nie był osobą uprawnioną do reprezentowania Klubu na zewnątrz, w tym do odbioru korespondencji w dniu 11 grudnia 2018 r. a w konsekwencji wniesienia w jego imieniu odwołania. Podkreślić należy, że SKO uznając, że nie reprezentowali Klubu, gdyż udzielone przez nich pełnomocnictwo nie miało mocy wiążącej, ale działali w imieniu własnym nie badał ich interesu prawnego w postępowaniu o wpis do ewidencji ich wyboru do jego władz, czyli zarządu. Stanowiska tego, ze względu na zapis 4 letniej kadencji Zarządu Sąd nie podzielił. Zwłaszcza, że w dacie złożenia pierwszego wniosku o zmianę wpisu do ewidencji składu Zarządu (6.09.2018 r.) był on 5 osobowy i w jego skład wchodzili: K. P. jako Prezes, M. R. jako Wiceprezes, D. G., J. B. i W. O. – Członkowie. Drugi wniosek dotyczył odwołania z jego składu wszystkich członków poza, K. P. i powołania w jego skład dwóch nowych członków. Należy też podkreślić, że Klub nigdy nie kwestionował wejścia do obrotu prawnego spornej decyzji i prawa do jej odebrania przez D. G.. Spór dotyczył tylko legalności dokonanych obu zmian składu Zarządu i ich ujawnienia w ewidencji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika skąd organ powziął wątpliwości w tej kwestii i dlaczego uznał, że decyzja winna być doręczona wyłącznie Prezesowi Klubu i to w osobie K. P. i dlaczego odbiór korespondencji przekracza czynność zwykłego zarządu.

Tym samym nie można się zgodzić z poglądem SKO, że sporna decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Jej wysłanie na adres Klubu wskazany w ewidencji oraz Statucie i fizyczne odebranie 11 grudnia 2018 r. przez D. G. – członka Zarządu wybranego na 4 letnią kadencję wymagało co najmniej rozważań co do czasokresu kadencji Zarządu i ustalenia kiedy wygasa, weryfikacji możliwości odwołania członka Zarządu przed jej upływem przy braku regulacji w Statucie i bez pozbawienia członkostwa w Klubie. Zwłaszcza, że jest ono zaskarżalne, na co wskazywało samo SKO.

Mając na względzie powyższe SKO winno ponownie zbadać, czy istotnie odwołanie zostało wniesione przez Klub czy uczestników postępowania ewidencyjnego, czy udzielone pełnomocnikowi zawodowemu umocowanie do działania w imieniu Klubu było ważne do 29 kwietnia 2019 r. i czy odwołanie w istocie nie zostało wniesione w imieniu Klubu chociaż wbrew woli Prezesa Zarządu. W przypadku negatywnej odpowiedzi konieczne jest ustalenie czy wnoszący posiadali interes prawny do wniesienia odwołania jako uczestnicy postępowania o zmianę wpisu do ewidencji. Należy jednak pamiętać, że w przypadkach, gdy odwołujący powołuje się na swój interes prawny, jego rozważenie w fazie wstępnej (poza postępowaniem) nie jest możliwe, gdyż wymagałoby przeprowadzenia czynności wyjaśniających właściwych postępowaniu pozostającemu w toku. Przesądzenie, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, powinno nastąpić w drodze wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Ten pogląd prawny wynikający z treści uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 5 lipca 1999 r. sygn. OPS 16/98, ONSA 1999/4/119 w najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym wydaje się, że w dalszym ciągu ma charakter przeważający (por. wyrok NSA z 27.02.2019 r. sygn. II OSK 953/17; wyrok NSA z 24.01.2019 r. sygn. II OSK 487/17; wyrok NSA z 17.01.2019 r. sygn. II OSK 432/17).

Podsumowując należy wskazać, że ponownie rozpatrując odwołanie SKO winno przyjąć za Sądem, że sporna decyzja weszła do obrotu prawnego i podlega kontroli. Tym samym winno ustalić czy wniesione odwołanie zostało wniesione przez Klub czy uczestników postępowania ewidencyjnego, co wymaga weryfikacji pełnomocnictwa z 12 września 2018 r., w kontekście jego odwołanego na etapie postępowania sądowego przez K. P.. Rozstrzygnięcie tych kwestii wskaże na konieczność badania interesu prawnego skarżących. SKO nie może jednak przepisów ustawy o sporcie i jej przepisów wykonawczych oraz ustawy Prawa o stowarzyszeniach czy regulacji wprowadzonych Statutem i Regulaminem Klubu na każdym etapie postępowania. W szczególności nie może pomijać przyjętych przez Klub zasad, jak kadencyjności działania Zarządu i brak regulacji umożliwiających odwołanie jego członków przed jej upływem.

Z przedstawionych względów Sąd zaskarżone postanowienie uznał za naruszające prawo i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzekła na podstawie art. 200 i 205 § 2 tej ustawy.