Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 82/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant apl. prok. Magdalena Morys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2005 r. nr [...],[...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego T. K. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. Sp. z o.o. w W. wniosła w dniu [...] kwietnia 2003 roku do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego wniosek opatrzony datą "[...] kwiecień 2003 roku" o unieważnienie patentu pt "Sposób zrzutu obciążenia bloku energetycznego" nr [...], udzielonego w dniu [...] grudnia 1999 roku z pierwszeństwem od dnia [...] sierpnia 1995 roku na rzecz Z. S.A. w N.

Interes prawny, o którym jest mowa w art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości wnioskodawca wywiódł z faktu, że od dnia [...] maja 1997 roku (jeszcze jako C. S.A.) korzystał na podstawie umowy licencyjnej z wynalazku, na który został następnie udzielony sporny patent nr [...].

Zdaniem wnioskodawcy patent został udzielony na rzecz uprawnionego z naruszeniem przepisów art. 10 i 11 ustawy z 19 października 1972 roku o wynalazczości, albowiem opatentowane rozwiązanie – wynalazek nie spełniał w chwili zgłoszenia wymogów określonych w w/w przepisach a mianowicie wymogu nowości i wymogu nieoczywistości.

Znacznie wcześniej powstał bowiem u wnioskodawcy sposób rozwiązania problemu zrzutu obciążenia i produkcji energii na potrzeby własne E. Rozwiązania te zostały m.in. zastosowane w toku realizacji kontraktów zagranicznych w T., w toku realizacji inwestycji w elektrowniach w Y. oraz K. – w latach 80-tych. Jako dowody na brak nowości wnioskodawca przedstawił kopie dokumentacji obu elektrowni tj. rysunki z lat osiemdziesiątych XX wieku.

Uprawniony z patentu Z. S.A. w piśmie z dnia [...] czerwca 2003 roku, stanowiącym odpowiedź na wniosek o unieważnienie patentu nr [...] przyznał, że rozwiązanie chronione patentem nr [...] jest w istotnym zakresie zbieżne z rozwiązaniem zawartym w materiale przedłożonym przez wnioskodawcę przy wniosku tj. dokumentacji technicznej nr [...] wykonanej przez wnioskodawcę dla [...] elektrowni K. w latach 1983-1984, m.in. sposób regulacji ciśnienia pary oraz temperatury pary ze stacją jest analogiczny jak w rozwiązaniu według patentu [...]. Jednocześnie wyjaśnił, że wątpliwości dotyczące tego wynalazku są przedmiotem wewnętrznego postępowania wyjaśniającego.

Natomiast autor opatentowanego wynalazku T. K. w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] maja 2003 roku i [...] lipca 2003 roku oraz [...] czerwca 2004 roku wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie patentu jako niezasadnego.

Zdaniem autora wniosek ten jest typowym działaniem na niekorzyść twórcy, ponieważ po przeanalizowaniu otrzymanej od wnioskodawcy dokumentacji technicznej tj. po przeprowadzeniu technicznej analizy porównawczej tej dokumentacji z całą stanowczością stwierdził, że są to dwa całkowicie różne projekty, dotyczące całkowicie różnych kwestii tak co do celu jak i sposobu ich realizacji. Twórca wynalazku odniósł się też do stanowiska uprawnionego z patentu E. – uznając, że to stanowisko można tłumaczyć tym, że Z. jest zainteresowany unieważnieniem patentu nr [...] uzyskanego na swoją rzecz, ponieważ nie chce wypłacić twórcy wynalazku należnego wynagrodzenia ze stosowania patentu na sześciu blokach E. Twórca zakwestionował też istnienie po stronie wnioskodawcy jako licencjobiorcy interesu prawnego w żądaniu wniosku.

Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu wniosku o unieważnienie patentu nr [...] na rozprawie w dniu [...] czerwca 2004 roku na podstawie art. 75 k.p.a. zobowiązał wnioskodawcę do sformułowania interesu prawnego w żądaniu wniosku, sprecyzowania zarzutów braku nowości lub braku nieoczywistości w oparciu o wcześniejsze rozwiązania oraz dopuścił na koszt wnioskodawcy dowody z opinii biegłych.

W odpowiedzi z dnia [...] lutego 2005 roku na w/w postanowienie Urzędu Patentowego RP wnioskodawca oświadczył, że posiada interes prawny w żądaniu unieważnienia , ponieważ wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] z pozwem przeciwko twórcy T. K. o zwrot wynagrodzenia wypłaconego po podpisaniu między wnioskodawcą a twórcą umowy licencyjnej nr [...] z dnia [...] maja 1997 r. Jednocześnie wnioskodawca przy w/w piśmie nadesłał w załączeniu plik dokumentów w tym opinię z dnia [...] stycznia 2005 roku, mających jego zdaniem dokumentować zarzut braku nieoczywistości rozwiązania braku według spornego patentu nr [...].

W piśmie z dnia [...] lutego 2005 roku T. K. dowodził, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w żądaniu wniosku, nie sprecyzował zarzutu braku nowości w oparciu o jedno wcześniejsze rozwiązanie w powiązaniu z patentem [...] oraz nie sprecyzował zarzutu oczywistego wynikania spornego rozwiązania ze stanu techniki na podstawie wywodu, z którego wynikałoby w jaki sposób przeciętny fachowiec posługując się wskazaną literaturą może dojść do rozwiązania takiego jak w spornym patencie.

W dniu [...] kwietnia 2005 roku uprawniony z patentu [...] Z. S.A. sam wystąpił z wnioskiem o unieważnienie przedmiotowego patentu oraz o łączne rozpoznanie tego wniosku z wnioskiem wcześniej złożonym przez A. Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2003 roku czyli o połączeniu obu spraw do wspólnego rozpatrzenia.

Wnioskodawca uzasadnił też posiadanie interesu prawnego faktem, że mając wątpliwości co do słuszności opatentowania spornego wynalazku nie widzi powodów do płacenia twórcy należnego wynagrodzenia ze stosowania wynalazku.

Poinformował też Urząd Patentowy , że między Z. a twórcą toczy się postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym w [...] z pozwu twórcy o zapłatę.

Jako podstawę unieważnienia patentu nr [...] Z. powołał naruszenie art. 10 ustawy o wynalazczości tj. że rozwiązanie według patentu stanowi prostą kompilację środków technicznych stosowanych w tym samym celu w układach zrzutu obciążania turbin porowych, których budowy i działanie zostały ujawnione przed datą zgłoszenia przedmiotowego wynalazku do opatentowania - czyli że przedmiot patentu w zakresie rozwiązania nadającego się do stosowania wynikał w sposób oczywisty ze stanu techniki.

T. K. w piśmie z dnia [...] lipca 2005 roku, stanowiącym odpowiedź na wniosek uprawnionego o unieważnienie patentu [...] podtrzymał swoje dotychczasowe argumenty dotyczące zdolności patentowej spornego wynalazku oraz dodał, iż wprawdzie niektóre środki techniczne wynikają ze stanu techniki, to połączenie ich z [...] daje nieoczywisty efekt oraz drugi istotny efekt wynikający z przedmiotowego rozwiązania tzn. brak potrzeby konstruowania drogich i skomplikowanych napędów zintegrowanych.

W dniu [...] lipca 2005 roku do Urzędu Patentowego RP wpłynęło kolejne pismo T. K. z dnia [...] lipca 2005 roku, w którym podniósł, że w opinii Instytutu [...] z W. w sprawie patentu nr [...] fundamentem zawartych tam wywodów i wniosków była książka Janusza Rakowskiego pod tytułem "Automatyka cieplnych urządzeń siłowni" w świetle której to publikacji wynalazek T. K. miał być rozwiązaniem oczywistym.

O tym, że tak nie jest T. K. przekazał pisemne stanowisko autora tej książki dr inż. J. Rakowskiego.

W swojej opinii dr inż. J. Rakowski jednoznacznie potwierdził, że w świetle przedmiotowej publikacji rozwiązanie T. K. spełnia wymogi nieoczywistości. Ponadto autor stwierdził, że w znanych mu publikacjach dotyczących tej problematyki w tym w książce L. Nehrebeckiego pt "Elektrownie cieplne" nie występuje rozwiązanie spełniające istotę wynalazku T. K.

Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu obu wniosków o unieważnienie patentu nr [...] decyzją z dnia [...] września 2005 roku 1) sprawy [...] i [...] połączył do wspólnego rozpatrzenia 2) unieważnił patent nr [...] na wynalazek pt "Sposób zrzutu obciążenia bloku energetycznego" 3) odstąpił od obciążenia kosztami Z. w N.

Uzasadniając wydaną decyzję Urząd Patentowy RP podał, iż w niniejszej sprawie przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są przepisy ustawy z dnia 19. X. 1972 roku o wynalazczości, a w tym w szczególności art. 10 tej ustawy, do którego odsyła art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku – Prawo własności przemysłowej.

Zgodnie natomiast z art. 255 pkt 1 ustawy Prawo własności przemysłowej, skoro niniejsza sprawa została wszczęta pod rządem przepisów w/w ustawy, postępowanie w niej toczy się według przepisów tejże ustawy. Tak więc podstawę prawną rozpatrywania obu wniosków stanowi przepis art. 89 ustawy Prawo własności przemysłowej, zgodnie z którym patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Zdaniem Urzędu Patentowego RP w niniejszej sprawie obaj wnioskodawcy mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do którego to przepisu odsyła art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej.

Interes prawny firmy A. Spółki z o.o. w W. wynika z zawartej z uprawnionym umowy licencyjnej na stosowanie opatentowanego wynalazku, czyli inaczej z konstytucyjnej zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej wyrażonej w art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz z art. 5 ustawy z 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej zaś interes prawny Z. wynika ze sporu pomiędzy nim a twórcą wynalazku toczonego przed sądem cywilnym o wypłatę wynagrodzenia ze stosowania wynalazku.

Rozpatrując merytoryczne podstawy unieważnienia patentu nr [...] Urząd Patentowy RP doszedł do wniosku że patent został udzielony z naruszeniem przesłanek wymienionych w art. 10 ustawy o wynalazczości tj. braku nieoczywistości rozwiązania.

Zdaniem organu analiza merytoryczna spornego patentu nr [...] wskazuje na to, że w/w patent nie zastrzega rozwiązania w kategorii sposobu, ponieważ brak jest kolejności czynności bądź zabiegów, łącznie z ich parametrami, lecz wyłącznie działanie stacji redukcyjno-schładzającej zastosowanej do zrzutu obciążenia bloku energetycznego.

Stacja redukcyjno-schładzająca ujawniona w Dokumentacji Techniczno-Ruchowej "C." w K. z lipca 1979 roku zbudowana jest z elementów takich jak środki techniczne zastrzegane w zastrzeżeniach patentowych spornego patentu. Są to m.in. zawór redukcyjny, zawór odcinający, zawór wtryskowy, zasuwa odcinająca służąca temu samemu celowi tzn. zrzutowi obciążenia bloku energetycznego. Ponadto opinia sporządzona przez Instytut [...] z W., przedstawiająca stan techniki związany z zarzutami mocy bloku energetycznego w kontekście rozwiązania zastrzeganego i ujawnionego w przykładzie wykonania wynalazku według patentu [...] stwierdza, że zastrzegane środki techniczne wynikają ze stanu techniki na który składają się zarówno publikacje książkowe jak i instrukcje obsługi dla elektrowni. Ponieważ zastrzegane rozwiązanie przedstawione jest w sposób ogólny i oszczędny, zdaniem opiniujących, przeciętny fachowiec, zajmujący się zawodowo tą dziedziną techniki może dojść do takiego samego rozwiązania.

W tym stanie rzeczy Urząd Patentowy RP uznał, że słuszny i uzasadniony jest zarzut braku nieoczywistości rozwiązania wynikający z art. 10 ustawy o wynalazczości.

Przeciwne stanowisko twórcy wynalazku zdaniem Urzędu Patentowego RP było niezasadne i nie zostało przez Urząd Patentowy uwzględnione.

Rozstrzygając zaś wniosek o zwrot kosztów postępowania, złożony przez A. Spółkę z o.o. w W., Urząd Patentowy RP zastosował przepis art. 102 k.p.c. i nie obciążył Z. w N. kosztami postępowania w sprawie.

Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2005 roku Sp. [...] i [...] T. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: 1) naruszenie prawa przez błędną wykładnię a tym samym niewłaściwe zastosowanie art. 89 ust 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej oraz błędną wykładnię art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości 2) naruszenie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wskazania przyczyn, dla których Urząd Patentowy pominął oświadczenie dr inż. Janusza Rakowskiego z dnia [...] lipca 2005 roku, w którym zaprzecza on tożsamości jego rozwiązań z rozwiązaniami twórcy wynalazku, brak wskazania konkretnych publikacji i instrukcji obsługi dla elektrowni, z których wynikałoby, że zastrzegane środki techniczne wynikają już ze stanu techniki oraz brak wskazania podstawy prawnej, która nakazywałaby kolejność czynności bądź zabiegów opisać z oznaczeniami cyfrowymi, dla każdej poszczególnej czynności.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w sprawie.

Uzasadniając stawiane zarzuty T. K. przede wszystkim podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu obaj wnioskodawcy nie wykazali istnienia po ich stronie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia patentu. Poza tym teza o braku nieoczywistości, którą Urząd Patentowy RP wywiódł opierając się na złożonej przez wnioskodawcę prywatnej opinii Instytutu [...] jest co najmniej wątpliwa, gdyż autor publikacji na którą w/w Instytut się powołuje dr inż. Janusz Rakowski po zapoznaniu się w dniu [...] lipca 2005 roku z zastrzeżeniami patentowymi wynalazku nr [...] stwierdził, że "po zapoznaniu się z treścią zastrzeżeń patentowych i opisem wynalazku [...] stwierdzam, że przedstawione tam rozwiązanie techniczne, [...], nie występuje ani w mojej książce "Automatyka cieplnych urządzeń siłowni" (WNT 1976), ani w innych znanych mi publikacjach".

Ponadto dr inż. Janusz Rakowski w końcowej części swojej opinii stwierdził, że "Analizując istotę wynalazku nr [...] doszedłem do wniosku, że dla opanowania zrzutu obciążenia bloku energetycznego eliminuje on konieczność stosowania szybkich napędów stacji wysokoprężnych zalecanych w książce Lucjana Nehrebeckiego "Elektrownie Cieplne" (WNT 1974)".

Opinia ta, zdaniem skarżącego ma o tyle istotne znaczenie, że w/w książki są przywoływane w opinii Instytutu [...] jako koronny argument mający świadczyć na niekorzyść wynalazku nr [...], to jest oczywistości tego rozwiązania.

Niezależnie od powyższego dawna Komisja Odwoławcza Urzędu Patentowego RP z uwagi na zawiłość tego zagadnienia wielokrotnie zajmowała się sprawą nieoczywistości wynalazków i w szeregu swoich orzeczeniach dała wyraz odmiennemu stanowisku niż zajął Urząd Patentowy RP w niniejszej sprawie (np. decyzje Komisji Odwoławczej z dnia [...] stycznia 1995 roku, z dnia [...] stycznia 1980 r. (Odw. Nr [...]), z dnia [...] sierpnia 1995 roku (Odw. Nr [...]), z dnia [...] czerwca 1995 roku (Odw. Nr [...]).

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosił o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

T. K. w piśmie z [...] czerwca 2006 roku dowodził, że zawarte w odpowiedzi na skargę stwierdzenia nie znajdują odzwierciedlenia z ustalonym stanem faktycznym, wyrwane są z kontekstu jaki jest zebrany materiał dowodowy, jak i też sprzeczne są z cytowanymi w niej dokumentami.

Odpowiedź na skargę świadczy o niezrozumieniu problemu technicznego jaki został rozwiązany za sprawą wynalazku nr [...], stąd wcześniejszy wniosek skarżącego o powołanie biegłego przez Urząd Patentowy RP, nie zaś przez jedną ze stron sporu, nadal wydaje się być zasadnym.

W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania Z. S.A. obok dotychczasowych argumentów przemawiających za zasadnością wniosku o unieważnienie patentu podniósł, iż decyzja z dnia [...] grudnia 1999 roku rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), dlatego też powinna być stwierdzona jej nieważność z umorzeniem postępowania w sprawie.

Przyczyną nieważności decyzji jest to, że wniosek o udzielenie patentu w imieniu Przedsiębiorstwa Państwowego Z. podpisała osoba, która nie była uprawniona ani z mocy ustawy ani na podstawie pełnomocnictwa do reprezentowania organu. Osobą uprawnioną do reprezentacji przedsiębiorstwa w owym czasie był Dyrektor mgr inż. K. P. zaś inż. M. G. miał pełnomocnictwo do czynności prawnych łącznie z Dyrektorem Z. lub Z-cę Dyrektora ds. Finansowych – Głównym Księgowym lub z Kierownikiem Wydziału Finansowego lub z Kierownikiem Wydziału Księgowości w zakresie podpisywania zleceń na usługi i roboty remontowe, eksploatacyjne i socjalno-bytowe.

W tym stanie rzeczy inż. M. G. nie był uprawniony do podpisania wniosku i reprezentowania strony w postępowaniu o udzielenie patentu przed Urzędem Patentowym RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 p. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanego wyżej kryterium, Sąd uznał ją za zasadną, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga T. K. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2005 roku [...] i [...] o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt "Sposób zrzutu obciążenia bloku energetycznego", którego twórcą jest skarżący, zaś uprawnionym z patentu wnioskodawca Z. S.A.

Wobec tego, że postępowanie o unieważnienie patentu zostało wszczęte pod rządami ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 03.119.1117) podstawę prawną rozpatrywania wniosków zgłoszonych przez A. Sp. z o.o. w W. i przez Z. S.A. stanowi przepis art. 89 cyt. wyżej ustawy Prawo własności przemysłowej, zgodnie z którym patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona , że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Owe ustawowe warunki sprecyzowane zostały w art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (Dz. U. 1993.26.117 z późn. zm.), która w niniejszej sprawie ma zastosowanie a to z uwagi na treść art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej, wyrażającego zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed 22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów.

W myśl art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku Prawo o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

Ustosunkowując się do podnoszonego w skardze zarzutu braku interesu prawnego po stronie wnioskodawców tj. A. Sp. z o.o. w W. i Z. S.A. należy stwierdzić, iż zgodnie z ugruntowanym poglądem w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego interes prawny, określony w art. 89 Prawa własności przemysłowej, którego posiadanie jest warunkiem koniecznym dla wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie patentu jest tożsamy z interesem prawnym określonym w art. 28 k.p.a. Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie zawierają legalnej definicji pojęcia "interes prawny". Za przyjęciem stanowiska, że interesem prawnym w rozumieniu art. 89 Prawa własności przemysłowej jest interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a. przemawiają reguły wykładni systemowej. Zgodnie bowiem z art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje pojęcia interesu prawnego. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym opiera się na przepisach szeroko rozumianego prawa materialnego, czyli na przepisach prawa administracyjnego, finansowego, pracy i prawa cywilnego.

W świetle powyższych wywodów bez wątpienia Z., co słusznie uznał Urząd Patentowy RP, ma interes prawny w złożeniu wniosku o unieważnienie patentu, albowiem decyzja administracyjna ma wpływ na jego sytuację prawną i procesową w sprawie cywilnej, zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...], sygn. akt [...], z powództwa T. K. o zapłatę wynagrodzenia na korzystanie z wynalazku.

Natomiast interes prawny A. Spółki z o.o. w W. podyktowany jest tym, że jeszcze jako C. S.A. korzystała na mocy umowy licencyjnej nr [...] z dnia [...] maja 1997 roku z projektu wynalazczego "Sposób zrzutu obciążenia bloku energetycznego" zgłoszonego do ochrony w Urzędzie Patentowym RP przez Z. S.A., na który następnie udzielono patentu nr [...]. W związku z postanowieniem tej umowy w dniu [...] lipca 1997 roku pomiędzy C. S.A. w W. a twórcą T. K. została zawarta umowa nr [...] o wynagrodzenie na projekt wynalazczy.

Decyzja administracyjna w przedmiocie unieważnienia patentu rzutuje na sytuację prawną spółki, która w przypadku pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia ma prawo wystąpić przeciwko twórcy o zwrot wypłaconego wynagrodzenia.

W świetle powyższego zarzut skarżącego o braku interesu prawnego po stronie wnioskujących nie zasługuje na uwzględnienie, czego nie można stwierdzić w przypadku zgłoszonego przez skarżącego zarzutu naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisów k.p.a., który Sąd uznał za zasadny. Wydając decyzję administracyjną w przedmiocie unieważnienia patentu, Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania (art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej).

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest zobowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy RP dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, czego dowodem jest również uzasadnienie jego decyzji.

Przede wszystkim, co słusznie podnosi skarżący Urząd Patentowy RP całkowicie pominął oświadczenie dr inż. Janusza Rakowskiego z dnia [...] lipca 2005 roku, w którym zaprzecza on tożsamości jego rozwiązań z rozwiązaniami twórcy wynalazku. Sprawa ta ma o tyle istotne znaczenie, że w opinii opracowanej na zlecenie wnioskodawcy A. Spółki z o.o. przez Instytut [...], na której oparł się Urząd Patentowy powoływana jest publikacja dr inż. Janusza Rakowskiego jako argument świadczący na niekorzyść wynalazku nr [...], to jest oczywistości tego rozwiązania.

Tej istotnej rozbieżności nie wyjaśnił Urząd Patentowy RP, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia w uzasadnieniu że "przeciwne stanowisko twórcy wynalazku zdaniem KO było niezasadne i nie zostało przez Urząd Patentowy uwzględnione.

Postępowanie o unieważnienie patentu toczy się w postępowaniu spornym, a więc cechuje się kontradyktoryjnością. To strony toczą spór, przytaczając argumenty na poparcie swojego stanowiska. Obowiązkiem Urzędu Patentowego RP było rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przedstawiony przez obie strony zaś w uzasadnieniu decyzji wskazać którym dowodom Urząd Patentowy dał wiarę i oparł na nich swoje rozstrzygnięcie, którym dowodom nie dał wiary i z jakich powodów. Wskazana wyżej wadliwość decyzji Urzędu Patentowego RP skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., o wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a zaś rozstrzygnięcie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 200 p.p.s.a.

Z uwagi na niepełność materiału dowodowego, ocenionego przez Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji, rozpatrywanie zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 10 ustawy o wynalazczości Sąd na obecnym etapie sprawy uznał za zbędny.

Odnosząc się zaś do stanowiska zajętego przez uczestnika postępowania Z. S.A. należy stwierdzić, że zgodnie z art. 255 ust. 4 Prawa własności przemysłowej Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Natomiast sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję stosując kryterium prawne w granicach danej sprawy i powoływanie nowych podstaw unieważnienia decyzji na etapie postępowania sądowego, które nie były przedmiotem rozpoznania przez Urząd Patentowy RP nie jest dopuszczalne. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w wyroku.