Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1424/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 4; art. 149 par 1 pkt 2; art. 151 par 1 pkt 1; art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par 4
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi G. C. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2017 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] lutego 2017 r. Nr [...] o odmowie uchylenia – w postępowaniu wznowionym – decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2016r. Nr [...]ustalającej W. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych:

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z [...] listopada 2015 r. nr 7/2015/RS ustalił W. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 93.745,54 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i orzekł co do istoty, ustalając W. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 91.691,05 złotych.

Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który wyrokiem z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Op 88/16 oddalił skargę. Wyrok stał się prawomocny 28 października 2016 r.

Wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] stycznia 2016 r. złożyła 17 sierpnia 2016 r G. C. - małżonka W. C.. Jako podstawę wniosku wskazała przesłankę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Ostatecznie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. nr [...] wznowił postępowanie zakończone własną decyzją z [...] stycznia 2016 r. ustalającą W. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 91.691,05.

Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją Nr [...] z [...] lutego 2017 r. [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił uchylenia – w postępowaniu wznowionym – decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2016r. Nr [...] ustalającej W. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącej, kontrolowaną obecnie decyzją Nr [...] z [...] maja 2017 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W postępowaniu wznowionym organy obu instancji stanęły na stanowisku, że wnioskodawczyni – G. C. (małżonka) nie jest stroną postępowania w sprawie zakończonej decyzją nr [...] z [...]stycznia 2016 r. wydaną wobec W. C.. Tym samym w sprawie nie występuje wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanka w postaci braku udziału strony w postępowaniu. Nie zachodzą także inne przesłanki wznowieniowe.

Odnosząc się do zarzutów zmierzających do wykazania , że G. C. jest stroną w postępowaniu w sprawie ustalenia W. C. kwoty nienależnie pobranych płatności w tytułu renty strukturalnej, organy obu instancji podkreśliły, że podstawą prawną ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku ze stosownymi przepisami rozporządzenia wykonawczego. Z tych właśnie przepisów wynika, że w przedmiotowym postępowaniu status strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a. można przypisać konkretnej osobie (na gruncie rozpatrywanego stanu faktycznego – W. C.). Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, prawidłowość zastosowania art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR była przedmiotem rozważań WSA w Lublinie. W wyroku z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt lll SA/Lu 426/14 Sąd orzekł, iż "na podstawie przepisu art 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organ właściwy w sprawach dotyczących przyznawania płatności nie może w drodze decyzji administracyjnej egzekwować obowiązków, które nie maja charakteru publicznoprawnego, bo nie wiążą się z istniejącym stosunkiem publicznoprawnym, np. wynikającym z decyzji o przyznaniu płatności. Inaczej mówiąc, wydanie decyzji nakazującej zwrot środków w trybie art 29 ust 1 ustawy o ARiMR jest możliwe tylko w stosunku do takiej osoby, w odniesieniu do której powstał stosunek publicznoprawny; który stał się podstawą wypłaty środków nienależnych lub w nadmiernej wysokości." Tym samym skoro jedyną stroną decyzji o przyznaniu renty strukturalnej był W. C., to również w pozostałych decyzjach - w tym m. in. w decyzji [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2016 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej — jedyną stroną pozostaje W. C.. Organy obu instancji podkreśliły, że posiadanie przez G. C. niewątpliwego interesu faktycznego, nie przesądza o posiadaniu interesu prawnego na podstawie, którego Skarżąca mogłaby zyskać status strony postępowania, którego prawidłowość kwestionuje.

We wniesionej do Sądu skardze na wskazaną decyzję Skarżąca sformułowała zarzut naruszenie prawa procesowego, tj.: art. 28 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że małżonek adresata decyzji administracyjnej o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, będący współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, w związku z którym zostało przyznane prawo do renty, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym o ustalenie nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej;

W uzasadnieniu wskazała m. in., że ewentualna egzekucja określonych decyzją należności może zostać skierowana do majątku wspólnego jej i małżonka, a dochody z renty strukturalnej zasilały majątek wspólny.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.".

Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne było prowadzone, na wniosek Skarżącej, w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Skarżąca wskazała na zaistnienie przesłanek wznowieniowych, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postępowanie przeprowadzono po myśli art. 149 § 1 pkt 2 k.p.a. Wydane w sprawie postanowienie o wznowieniu postępowania stanowiło podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a.

Prawidłowo we wznowionym postępowaniu oceniono, że powołane we wniosku o wznowienie postępowania przesłanki nie zaistniały w okolicznościach sprawy.

Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Wydanie tej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Ustalenie to pozbawia organ możliwości przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej, a w szczególności oceny, czy zapadła ona z naruszeniem prawa. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej stanowi stwierdzenie prawidłowości tej decyzji.

Sąd stwierdza, że zasadnie we wznowionym postępowaniu orzeczono o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej. Wskazane przez Skarżącą przesłanki wznowieniowe nie zaistniały.

Wbrew stanowisku Skarżącej w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie było podstaw do stwierdzenia, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Skarżąca nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją, której uchylenia się domaga.

W myśl art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony postępowania uzależniony jest od posiadania interesu prawnego. Na gruncie tego przepisu, w świetle piśmiennictwa i orzecznictwa, "interes prawny" to interes osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n., a także m.in. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1012/04). Jak podnosi się w piśmiennictwie, związek normatywny między omawianym interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się tym, że postępowanie "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązku innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim – postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziałuje na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 239). Normatywnym źródłem tego interesu zawsze jednak musi konkretny przepis prawa materialnego czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Sąd w pełni aprobuje to stanowisko, tym bardziej, że wynika ono z utrwalonego orzecznictwa, np. wyroku Naczelnego Sąd Administracyjny z dnia 19 stycznia 1995 r. I SA 1326/93. O tym czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego, wynikiem którego może być zainteresowany, nie decyduje sama wola lub subiektywne przekonanie tej osoby, albo też dopuszczenie jej przez organ do udziału w postępowaniu lecz okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny w rozumieniu art 28 k.p.a.

Sąd wskazuje, że zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U z 2004 r. Nr. 114 poz. 1 191 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym, rentę strukturalna przyznaje się producentowi rolnemu (...) jeżeli spełnia on łącznie następujące warunki, w tym m.in. przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszących co najmniej 1 ha. Natomiast warunek przekazania gospodarstwa rolnego, uważa się za spełniony, jeżeli przekazane zastały użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa, będące przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności (..). Zgodnie z 18 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego — postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez

1) rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną;

2) małżonka ubiegającego się o rentę strukturalną lub małżonka uprawnionego do renty strukturalnej.

Natomiast zgodnie § 21 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, Kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjna w sprawie przyznania renty strukturalnej wnioskodawcy (...).

Pisemny wniosek o przyznanie renty strukturalnej złożył 21 czerwca 2006 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] W. C. i po spełnieniu wstępnych warunków wymaganych świadczenie to otrzymał. Pobierał je, był adresatem wszystkich decyzji, w których określono jego wysokość i wreszcie stwierdzono kwotę nienależnie pobranych płatności. Przekazanie w celu uzyskania renty strukturalnej gospodarstwa rolnego również przez małżonka producenta rolnego wynikało wprost z przepisów prawa, co jednak nie prowadzi do wniosku, że ze względu na tę okoliczności Skarżąca G.C., stała się stroną w postępowaniu ustalającym W. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej (chociaż był to warunek uzyskania przez W. C. renty strukturalnej).

Zgodnie z § 16 rozporządzenia wykonawczego - tryb ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Natomiast zgodnie z § 29 ust. 1 ustawy z dnia 09.05.2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U, z 2016 r. poz. 1512 ze zm.) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Skoro jedyną stroną decyzji o przyznaniu renty strukturalnej był W. C., to również w pozostałych decyzjach - w tym m. in. w decyzji [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2016 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej — jedyną stroną pozostaje W. C..

Odnosząc się do wskazanych w uzasadnieniu skargi przepisów Ordynacji podatkowej, należy stwierdzić, że przedmiotem sprawy, której wznowienia żąda Skarżąca było ustalenie kwoty nienależne pobranych płatności przez pana W. C.. W postępowaniu tym brak jest możliwości bezpośredniego udziału małżonka zobowiązanego, co wynika ze wskazanych przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną kontrolowanej decyzji,.

Argumentacja przedstawiona w skardze i jej uzasadnieniu okoliczności tych w żadnej mierze nie zmienia.

Z tych przyczyn skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na postawie art. 151 p.p.s.a.